Wikipedia afwiki https://af.wikipedia.org/wiki/Tuisblad MediaWiki 1.47.0-wmf.22 first-letter Media Spesiaal Bespreking Gebruiker Gebruikerbespreking Wikipedia Wikipediabespreking Lêer Lêerbespreking MediaWiki MediaWikibespreking Sjabloon Sjabloonbespreking Hulp Hulpbespreking Kategorie Kategoriebespreking Portaal Portaalbespreking Konsep Konsepbespreking TimedText TimedText talk Module Module talk Event Event talk 0 49 2974518 2970947 2026-10-01T14:55:01Z Jcb 223 2974518 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Persoon | naam = C. Louis Leipoldt | bynaam = | beeld = C Louis Leipoldt.jpg | beeldbeskrywing = | onderskrif = Leipoldt ca. 1915 | geboortenaam = Christian Frederik Louis Leipoldt | geboortedatum = [[28 Desember]] [[1880]] | geboorteplek = [[Worcester]], [[Kaapprovinsie]] | dood_datum = {{Sterfdatum en ouderdom|1880|12|28|1947|4|12}} | sterfteplek = [[Kaapstad]], [[Unie van Suid-Afrika]] | ouers = | titel = | nasionaliteit = {{vlagland|Suid-Afrika|1928}} | beroep = Skrywer | bekend = | salaris = | termyn = | voorganger = | opvolger = | eerbewyse = [[Hertzogprys]] (1935) | party = | godsdiens = | huweliksmaat = | kinders = | webblad = | handtekening = }} '''C. Louis Leipoldt''' (1880–1947) was ’n [[Suid-Afrika]]anse dokter, [[digter]], [[dramaturg]] en [[skrywer]], wat verskeie toekennings ontvang het vir sy skryfwerk, insluitende die [[Hertzogprys]] vir [[poësie]] en [[drama]]. Hy was een van die leidende figure van die [[Afrikaanse Taalbeweging#Tweede Taalbeweging|Tweede Taalbeweging]] (tesame met [[Jan F.E. Celliers]] en [[Totius|J.D. du Toit]]). Benewens [[gedig]]te, het hy ook [[roman]]s, [[toneelstuk]]ke, kinderverhale, kookboeke en 'n reisjoernaal geskryf. Hy was 'n liefhebber van die natuur, en het dit dikwels as tema vir sy werk gebruik, maar met spesifieke klem op die legendes en landskappe van sy geliefde Hantam. Ander temas betrek die lyding en pyn wat deur die [[Tweede Vryheidsoorlog]] veroorsaak is, en die kulturele leefwêreld van die [[Kaapse Maleiers]]. == Lewe en werk == Christiaan Frederik Louis Leipoldt is op [[28 Desember]] [[1880]] gebore<ref>Lewensbesonderhede is veral verkry uit J.C. Kannemeyer se omvattende biografie, “Leipoldt: ’n Lewensverhaal”</ref> in die huis van sy grootvader aan moederskant, eerwaarde Louis François Esselen, destyds sendeling op [[Worcester]]. Beide sy ouers stam uit sendingfamilies. Leipoldt se grootvader aan vaderskant is Johann Gottlieb Leipoldt, wat saam met P.D. Lückhoff en G.A. Zahn in 1818 die grondlegger was van die Rynse Sending in [[Suid-Afrika]] en die eerste sendingstasie op [[Ebenhaezer]] aan die [[Olifantsrivier, Namakwaland|Olifantsrivier]] gestig het. Sy vader, Christian Friedrich Leipoldt (4 Oktober 1844 – 11 November 1911), is ’n Duitse predikant wat op [[Wupperthal]] in Suid-Afrika gebore is maar sy skoling vanaf sy vyfde jaar in Barmen in [[Duitsland]] ondergaan. Onder die vaandel van die [[Rynse Sendinggenootskap]] het hy vanaf 1869 tot 1879 sendingwerk gedoen in [[Nederland]]s [[Oos Indiese Kompanjie|Oos-Indië]] (Sumatra). Sy moeder is Anna Meta Christina Esselen (29 Maart 1848 – 23 November 1903), vroeër van Worcester. Sy ouers is op 15 Oktober 1874 in [[Sumatra]] met mekaar getroud. Hy is die vierde van vyf kinders waarvan net vier groot word. Hy het ’n ouer suster, Louisa Frances Carolina (Issa) (gebore 1875), ’n ouer broer Johann Gottlieb Wilhelm (Johnny) (1877) en ’n jonger suster Catharina Wilhelmina (Katy) (1888). Sy ouer broer Charles William is in Mei 1879 gebore, maar is slegs tien dae na sy geboorte oorlede en word in Sumatra begrawe voordat die gesin terug na Suid-Afrika verhuis. Omdat alle poste binne die [[Rynse Sendinggenootskap]] in daardie tyd gevul is, kan Leipoldt se vader slegs as hulpprediker by sy skoonvader se gemeente op Worcester diens doen, waar hy hoofsaaklik onderwys gee in die sendingskool. Tot met sy vierde jaar bly die jong Leipoldt dus op Worcester. Ten einde ’n pos te kry gaan sy vader in 1883 oor na die [[Calvinisme|Calvinistiese]] geloof. In Junie 1884 verhuis die gesin dan na [[Clanwilliam]], waar sy vader leraar word in die plaaslike [[Nederduitse Gereformeerde Kerk|Nederduits Gereformeerde Kerk]] en waar hy groot word. Sy eerste besoek aan [[Kaapstad]] is in 1886, waar sy vader die sinodesitting bywoon en hy besoek Kaapstad dan weer in 1890 met die volgende sinodesitting. Hy is in 1887 langdurig siek aan sinkingskoors (waarskynlik rumatiekkoors), wat sy hart aantas en vir die res van sy lewe moet hy sorg dra om nie sy hart te ooreis nie. Hoewel Louis ’n goeie verhouding het met sy vader, is sy moeder sieklik en temperamenteel en voel die jong Leipoldt nooit geborge in sy verhouding met haar nie. Sy moeder is op 23 November 1903 aan [[beri-beri]] oorlede. Alhoewel daar ’n goeie dorpskool op Clanwilliam was, ontvang hy sy skoolopleiding tuis van sy vader en ’n [[Latynse alfabet|Latynse]] leraar. As kind het hy vrye toegang tot sy vader se groot verskeidenheid boeke en is al vroeg belese in die [[Engelse]], Nederlandse, Duitse en [[Franse]] taal en literatuur, terwyl hy ook van Latyn kennis dra en ook Maleis kon praat. Die nadeel van sy tuisopleiding is dat hy nie goed onderrig is in [[rekenkunde]] of [[meetkunde]] nie, waarmee hy vir die res van sy lewe sukkel. Van vroeg af het hy ’n belangstelling in die natuur en begin as jong kind reeds met ’n plantversameling en klipversameling. Hy vergesel sy vader na die periodieke Sinodesittings van die Nederduits Gereformeerde Kerk in Kaapstad, waar hy in 1890 die skeikundige professor [[Paul Daniel Hahn|Daniel Hahn]] van die Suid-Afrikaanse Kollege ontmoet, wat hom oor sy vakgebied onderrig. Hy ontmoet ook vir professor [[Peter MacOwan]] van die [[herbarium]] van die regering en leer in 1895 deur hom ook vir meneer (later doktor) [[Harry Bolus]] ken. MacOwan en Bolus stel hom bekend aan die geheime van die [[plantkunde]]. In 1895 ontmoet hy die plantkundige en reisiger Rudolf Schlechter op Clanwilliam en onderneem dieselfde jaar ’n reis deur [[Namakwaland]] saam met hom. Hier vind hulle ’n onbekende blomsoort, wat deur Schlechter vernoem word as ''[[Aspalathus leipoldtii]]'', ter herinnering aan sy jong vriend. In Julie 1897 lê Leipoldt die matrikulasie-eksamen van die [[Universiteit van die Kaap die Goeie Hoop|University of the Cape of Good Hope]] suksesvol af. Vanaf Maart 1896 begin hy gereeld berigte skryf vir ''The Cape Argus'', ''The Cape Illustrated Magazine'', ''The Cape Times'' en ''De Zuid-Afrikaan''. Reeds op 24 September 1896 publiseer hy onder ’n skuilnaam (Forsythe W. Bancombe) ’n brief in ''The Cape Times'' waarin hy gelyke regte vir alle burgers, swart en wit, bepleit, wat tot groot polemiek in die koerant lei. Ná matriek verlaat hy teen November 1898 sy ouerhuis en verhuis na Kaapstad, waar hy hom voorberei vir die staatsdienseksamen en dit in Desember 1898 suksesvol aflê. Deeltyds studeer hy dan verder aan die University of the Cape of Good Hope vir ’n Intermediêre B.A.-graad, maar weens sy probleme met die vereiste [[Wiskunde]] en Rekenkunde slaag hy nie die eksamen nie. In hierdie tyd verstewig sy vriendskap met Harry Bolus, by wie hy dikwels besoek aflê. Leipoldt werk as junior verslaggewer mee aan ''De Kolonist'' (opvolger van ''Het Dagblad'', wat in 1896 deur [[S.J. du Toit]] begin is) en in September 1899 word hy aangestel op die redaksie van die nuut gestigte ''The South African News''. Na die uitbreek van die [[Anglo-Boereoorlog]] tree hy op as korrespondent van ’n hele aantal pro-Boerse Europese koerante, onder andere ''Het'' ''Nieuws van den Dag'' in [[Den Haag]] in Nederland, ''Neueste Nachrichten'' van Hamburg in Duitsland, ''Petit Bleu'' in Brussel in België, die ''Chicago Record'' en die ''Boston Post'' in die Verenigde State van Amerika en ''Daily Express'' en die ''Manchester Guardian'' in Brittanje. Vir ''Het Nieuws van den dag'' skryf hy benewens oorlogsberigte ook maandeliks ’n reeks “''Brieven uit de Kaapkolonie''”. Hy is vanaf 1900 tot 1901 werksaam as verslaggewer van die Rondgaande Hof wat die Kaapse rebelle moet verhoor en moet vanaf April 1901 optree as waarnemende redakteur van ''The South African News'' wanneer die redakteur tot gevangenisstraf veroordeel word op grond van sogenaamde opruiende artikels teen die Britse magte. Baie van sy oorlogsverse, wat later in “''Oom Gert vertel en ander gedigte''” saamgebundel word, dateer uit hierdie tyd nog voor sy een-en-twintigste verjaardag. As ''The South African'' ''News'' in Oktober 1901 weens krygswet nie meer gepubliseer mag word nie, vertrek hy op 25 Januarie 1902 met die S.S. Persic na [[Londen]]. Hier doen hy aanvanklik vryskut joernalistieke werk vir die ''Manchester Guardian'', vir wie hy oorlogskorrespondent was, wat hom ook na [[Europa]] stuur om verslag te doen oor die stakings wat in daardie tyd onder dokwerkers, lettersetters en diamantslypers in Nederland, [[België]], [[Spanje]] en Frankryk geheers het. Sodoende leer hy ook die vasteland van Europa ken en hierdie is die eerste van ’n aantal sodanige besoeke wat hy later namens verskeie koerante doen. In Utrecht voer hy ook kort voor die [[Vrede van Vereeniging]] onderhoude met dr. [[Willem Johannes Leyds|Willem Leyds]], staatsekretaris van die [[Zuid-Afrikaansche Republiek]], en president [[Paul Kruger]]. Vanaf September 1902 skryf Leipoldt hom in by Guy’s Hospital waar hy met geldelike hulp van meneer Bolus in die geneeskunde studeer, terwyl hy steeds vryskut joernalistieke werk vir verskeie koerante en tydskrifte doen, insluitende die ''Manchester Guardian'', ''The Spectator'', ''The Gentleman’s Magazine'', ''Macmillan’s Magazine'', ''The Monthly Review'' en ''The Westminster Review''. In 1905 onderneem hy ’n maandlange reis deur [[Italiaanse nasionale rugbyspan|Italië]], terwyl hy gereeld die Kerstyd in [[Yorkshire]] deurbring en tydens vakansies telkens ’n ander deel van Brittanje besoek. In 1907 besoek hy die vasteland weer wanneer hy na Switserland toe gaan om ’n mediese kongres by te woon en ook tyd in Italië deurbring. Reeds in 1905 het hy al sy verpligte werk vir sy mediese kursus voltooi en is gereed om die eindeksamen af te lê, maar die regulasies vereis dat hy hom eers na vyf jaar as student vir die eksamen kan aanmeld. Vir die volgende twee jaar wy hy dus sy aandag aan spesiale onderwerpe. Hy skryf ook in vir die Londense matriekeksamen, maar druip twee keer Wiskunde, wat die Engelse kwalifikasie van M.D. buite sy bereik plaas. Tydens sy studentejare word Leipoldt in Maart 1906 redakteur van ''Guy’s Hospital Gazette'', wat daartoe lei dat hy later daardie jaar deur sir Henry Burdett genader word om as redakteur op te tree van sy blad ''The Hospital'', in daardie tyd die grootste mediese tydskrif in die land. Hy beklee hierdie posisie met kort onderbrekings tot laat in 1910 en in hierdie hoedanigheid maak hy kennis met verskeie groot hospitale in Europa en [[Amerikaanse Rewolusie|Amerika]]. In Junie 1907 maak hy sy studies as geneesheer klaar en verwerf die Licenciate of the Royal College of Physicians (L.R.C.P.) en die Membership of the Royal College of Surgeons (M.R.C.S.). Hy ontvang ook die goue medaljes (die hoogste toekenning wat ’n student van Guy’s kan ontvang) plus sertifikate in die medisyne sowel as die chirurgie. Hy werk dan vir ’n aantal maande tot Januarie 1908 as huisarts in Guy’s Hospital, ’n aanstelling wat ’n groot eer is, al is daar nie ’n salaris aan verbonde nie. Sy akkommodasie in die hospitaal en voedsel is egter gratis. Hierna werk hy ’n rukkie as locum tenens vir ’n dokter in New Cross. In Maart 1908 vertrek hy op ’n studiereis deur Europa, wat deur ''The Hospital'' geborg word op voorwaarde dat hy ’n reeks artikels skryf oor studiemoontlikhede vir Britse studente op die vasteland. Sy eerste stop is in [[Berlyn]] in Duitsland, waar hy by plaaslike klinieke werk en lesings bywoon, hoofsaaklik in die [[ortopedie]]. Hiervandaan besoek hy Europese stede soos Leipzig, Hamburg, Dresden, Halle, Praag, Brünn, Wene, [[Warschau]] en Wroclaw (destyds Duitse Breslau), waarna hy na Rusland gaan om in [[Moskou]] ondersoek in te stel na die stand van die mediese dienste in hospitale aldaar. Hierna gaan hy na Graz in Oostenryk waar hy vir ’n aantal maande kindersiektes bestudeer, waarna hy saam met ander ’n paar van die spitse in die [[Alpe]] gaan uitklim. Vier van die artikels wat hy in hierdie tyd skryf word in 1909 deur die Londense Scientific Press in ’n pamflet van 32 bladsye onder die titel “''The ideal graduate study institution: What Germany has done''” gepubliseer. Deur Italië keer hy dan terug na Londen, waar hy in Oktober 1908 aankom en in November 1908 die eksamens vir die Fellowship of the Royal College of Surgeons (F.R.C.S.) aflê. Weens griep wat hy onder lede het, druip hy egter hierdie eksamen. Hy kry dan ’n aanstelling as persoonlike geneesheer vir die geselskap van die blinde koerantmagnaat Joseph Pulitzer en in Desember 1908 gaan hy per boot na Amerika, vanwaar die geselskap in ’n luukse seiljag al langs die kus vaar en onder andere Kuba, Meksiko en Brasilië aandoen en dan terugkeer via die ooskus van Amerika. Leipoldt kry tydens hierdie reis die geleentheid om stede soos [[New York Stad|New York]], Washington, [[Chicago]] en [[Boston]] te besigtig. Daarna vertrek hulle na Europa en arriveer op 18 April 1909 in [[Lissabon]] in Portugal, waar Leipoldt die geselskap verlaat. Terug in Londen behaal hy in Mei 1909 die Fellowship of the Royal College of Surgeons (F.R.C.S.), waarna hy later hierdie maand weer ’n uitgebreide reis deur Europa onderneem, hierdie keer saam met meneer Bolus. Hulle besoek Italië, Switserland, Duitsland, Nederland en België en keer dan na ses weke terug na Londen. As huisdokter doen Leipoldt dan diens by dr. Daniell van New Cross en vir spesifieke dae per week doen hy ook diens by twee groot hospitale. In Oktober 1909 open hy sy eie algemene mediese praktyk, terwyl hy ook by geleentheid die praktyk van dr. Daniell behartig. Hy is ook deeltyds verbonde aan die Duitse hospitaal te Dalston en die kindersiekehuis te Chelsea. Naas sy voortgesette redaksie van ''The Hospital'' behartig hy in hierdie tyd ’n weeklikse rubriek vir ''The South African News''. In September 1910 word hy ’n voltydse posisie as skooldokter van die London City Council in Hampstead aangebied, ’n betrekking wat hy met ’n kort onderbreking in 1912 beklee tot met sy vertrek na Suid-Afrika. Tydens sy jaarlikse besoek aan Londen sterf Leipoldt se weldoener Harry Bolus op 24 Mei 1911 aan ’n hartaanval, iets wat vir Leipoldt ’n besondere groot persoonlike verlies was, terwyl sy vader op 11 November 1911 op besoek aan sy suster Issa op Hopefield tot sterwe kom. In Londen ontwikkel Leipoldt tot ’n knap kok, wat meermale afloswerk in restaurante doen. Hy werk onder andere in die kombuis van die beroemde Franse sjef Augustu Escoffier in die beste hotel van sy tyd, die Carlton, en voltooi onder sy leiding ’n diploma in internasionale kookkuns. In hierdie hoedanigheid vergesel hy selfs per geleentheid vir Escoffier na [[Buckingham-paleis|Buckingham]]-paleis om vir onthale te kook. In Januarie 1912 bedank hy as skooldokter om gesondheidsredes, nadat hy ’n blindedermoperasie ondergaan en hy ontwikkel ook ernstige longontsteking, vermoedelik weens ooreising. Om te herstel doen hy aansoek om ’n pos as skeepsdokter op ’n vragskip, die SS Ulysses, en onderneem dan ’n lang seereis na die [[Oostenryk|Ooste]] en besoek onder andere die eilande [[Java]], [[Sumatra]] en [[Borneo]] (tans deel van Indonesië). Op hierdie reis word hy geboei deur die gedenkteken vir die rebel [[Pieter Erberveld]] naby Batavia, aan wie hy later aandag sou skenk in sy letterkundige oeuvre en verskeie stukke, meesal onvoltooid, oor hom skryf. Onderweg doen Leipoldt ook by Gibraltar en Port Said aan die beginpunt van die Suezkanaal aan. Oor hierdie reis skryf hy later “''Uit my Oosterse dagboek''” en verskeie gedigte wat hoofsaaklik in “''Uit drie wêrelddele''” gepubliseer word. Hy keer in Mei 1912 na Londen terug. In hierdie tyd skryf en publiseer hy die boek oor kos en eetgewoontes, “''Common sense dietics''”, asook “''The school nurse: Her duties and responsibilities''”. Na ’n kort tyd as locum vir drs. Maitland en Daniell kry hy in Augustus 1912 weer sy pos as skooldokter in [[Hampstead]] terug, waar hy in 1913 ook die redaksie van die amptelike blad van die vakgenootskap van skooldokters, ''The School Hygiene'', behartig. In 1913 onderneem hy saam met ’n groep skoolkinders ’n reis deur België. In April 1914 keer Leipoldt terug na Suid-Afrika, waar hy aangestel is as hoof van die nuut gestigte Mediese Inspeksie van Skole in Transvaal en vestig hom in Pretoria. Vir hierdie pos is daar nog geen behoorlike wetgewing en ordonnansies nie en hy moet aanvanklik individuele toestemming van elke ouer kry om die kinders te ondersoek. Die armoede onder die plattelandse mense en die ondervoeding wat daarmee gepaardgaan, het baie van hierdie kinders se liggaamlike en geestelike groei benadeel. In die Bosveld was omtrent helfte van die kinders lyers van malaria of bilharzia. Met die uitbreek van die [[Eerste Wêreldoorlog]] in Augustus 1914 word Leipoldt met die rang van kaptein na die Suid-Afrikaanse Leër gesekondeer en hy word in Oktober 1914 aangestel as generaal [[Louis Botha]] se persoonlike arts tydens die veldtog in Duitswes-Afrika. Vir sy rol in hierdie veldtog ontvang Leipoldt in 1918 eervolle vermelding in ’n dokument geteken deur sir [[Winston Churchill]] in sy hoedanigheid as Staatsekretaris van Oorlog. In Junie 1915 kan Leipoldt weer sy werk as mediese skoolinspekteur hervat en hy bedien ook in 1916 vir Natal en die Kaapprovinsie van advies wanneer hulle ook wil begin met ’n skool mediese diens. Sy omvattende publikasie in 1916 oor “''Skoolgesondheid''” (geskoei op “''The school nurse''” maar met Suid-Afrikaanse voorbeelde en gevalle) is dan ook die eerste handleiding oor hierdie onderwerp in Afrikaans. In die tweede helfte van 1919 word hy vir ses maande as skooldokter na die Kaapse Onderwysdepartement gesekondeer en hy lê eindelik sy betrekking as skooldokter in die Transvaal af aan die einde van 1922. In [[Pretoria-Wes|Pretoria]] bly Leipoldt aanvanklik by sy suster Issa en haar man, die Engelse predikant Robert Pattison. Hierdie reëling eindig in Oktober 1918, wanneer Leipoldt nie langer Issa se moeilike temperament en haar kinders se onbeheerste gedrag kan hanteer nie en hy vir ’n ruk in die Pretoria Club bly. Volgens oorlewering bly hy hierna ’n ruk saam met [[Eugène Marais]], maar hierdie saamwonery, as dit plaasgevind het, moes binne ’n kort rukkie in ’n botsing geëindig het. Hierna is die verhouding tussen hierdie twee digters stram. In November 1919 betaal Leipoldt sy studieskuld aan dr. Bolus finaal af en koop hy vir hom ’n huis in Meirsstraat 125, Sunnyside, waar sy neef [[Ewald Auguste Esselen|Ewald Esselen]] en sy gesin die huis met hom deel. Van Januarie 1923 is hy as assistent-redakteur verbonde aan ''De Volkstem'' in Pretoria, ’n koerant wat onder die redakteurskap van F.V. Engelenburg die Suid-Afrikaanse Party van generaal Smuts goedgesind was. Kort na sy toetrede begin Leipoldt met sy gereelde rubriek “''Diwagasies van oom Gert''”, waar hy die woord “diwagasies” omskryf as “afdwalings” of “’n rondlopery met woorde”. Kenmerkend van die rubriek is Leipoldt se eerlike en reguit styl, waarmee hy verskeie instansies en persoonlikhede aanvat. Met onderbreking in 1925 hou hy hierdie rubriek vol tot 1931. In September 1924 bedank Engelenburg as redakteur van ''De Volkstem'' en Gustav Preller word dan aangewys as die nuwe redakteur. Die verhouding tussen hom en Leipoldt is nooit goed nie en op 10 Februarie 1925 laat weet Preller vir Leipoldt dat sy dienste by die koerant nie verder nodig is nie. Generaal Smuts is met die algemene verkiesing van 1924 bekommerd oor verlore steun van sy party ná die mynonluste van 1922. Hy nader dus vir Leipoldt, as bekende volksdigter, om hom as kandidaat van die Suid-Afrikaanse Party verkiesbaar te stel in die [[Wonderboom-natuurreservaat|Wonderboom]]-Suid kiesafdeling. Leipoldt en ook Smuts se party verloor die verkiesing en dit is die eerste en enigste keer wat Leipoldt hom aktief met die politiek bemoei. Hy word weer in 1943 gevra om hom vir die Verenigde Party in Worcester beskikbaar te stel, maar wys dit van die hand. In April 1925 vestig Leipoldt hom permanent in [[Kaapstad]] en nadat hy eers woonplek huur, koop hy in 1927 die dubbelverdiepinghuis Arbury in [[Kenilworth]], wat hy in September 1927 betrek. In Kaapstad praktiseer hy as kinderspesialis en versorg ook vanaf 1927 die redaksionele werk van die ''South African Medical Journal'', wat van 1932 ook tweetalig uitgegee word as ''Die Suid-Afrikaanse Tydskrif vir Geneeskunde''. Vir ''Die Huisgenoot'' behartig hy die gereelde rubriek “''Geneeskundige vrae''” onder die skuilnaam Medikus en lewer ook verskeie artikel en verhale vir hierdie tydskrif. Hy is vanaf 1927 tot 1939 deeltydse dosent in kindersiektes aan die Universiteit van Kaapstad en gee in hierdie posisie elke Dinsdag en Donderdag lesings en praktiese demonstrasies in die Somerset Hospitaal. Hy tree ook op as sekretaris van die Mediese Vereniging vanaf 1927 tot Desember 1944, voltyds vanaf 1939. In 1943 stel die raad hom in kennis dat die pos van redakteur van die ''South African Medical Journal'' en sekretaris van die Mediese Vereniging aan P.J. de Villiers aangebied is en hulle oorhandig ’n brief aan Leipoldt waarin sy kontrak gekanselleer en sy dienste beëindig word. Wanneer De Villiers egter vir die pos bedank, word Leipoldt heraangestel tot aan die einde van 1944 en beding hy gunstige terme vir homself. Sy inkomste uit sy medies-verwante bedrywighede is onvoldoende en hy vul dit veral aan met sy skryfwerk. Deur die jare skryf hy gereeld artikels vir koerante en benewens die “''Diwagasies van Oom Gert''” rubriek in ''Die Volkstem'' skryf hy ook ’n gereelde rubriek oor kos en die kookkuns in ''Die Huisgenoot'', wat na sy dood as “''Polfyntjies vir die proe''” gepubliseer word. Na sy aftrede op sestigjarige leeftyd wy hy hom veral aan die joernalistiek. Met die uitbreek van die [[Tweede Wêreldoorlog]] skaar Leipoldt hom by die Eerste Minister Jan Smuts se beleid van betrokkenheid teen [[Duitsland]] en as sekretaris van die Mediese Vereniging organiseer hy praktiserende medici vir vrywillige diens, terwyl op sy inisiatief die federale raad van die Mediese Vereniging vergoeding reël vir afhanklikes van dokters wat tydens militêre diens ongeskik raak of beswyk. Wanneer Duitsland Nederland in Mei 1940 binneval, skryf Leipoldt ’n verklaring van meegevoel wat hy aan Smuts voorlê as amptelike verklaring, wat dan net so in ''Die Volkstem'' verskyn. Hy skryf ook ’n aantal oorlogsgedigte waarin hy sy gevoelens oor die oorlog en sy verontwaardiging oor sommige Afrikaners se traak-my-nie-agtige houding oor die inval in Nederland uitspreek. Hierdie gedigte stuur hy aan die Nederlandse digter [[Jan Greshoff]] en dit verskyn in April 1944 in die Nederlandse tydskrif ''De Stoep'', wat in Batavia gepubliseer is, en op 24 Julie 1944 in ''Die Volkstem''. Hoewel nie van Leipoldt se beste gedigte nie, is die hartstog en passie wat daaruit spreek aangrypend, terwyl hy met hierdie gedigte ook optree as gewete van sy volk. Alhoewel Leipoldt ’n vrygesel is, maak hy verskeie seuns groot en laat hulle verder studeer. Baie van hierdie seuns is onder diegene wat hy tydens sy skoolbesoeke raakloop en wat óf baie skrander óf baie behoeftig is. Hy reël ook verskeie skoolkampe vir leerlinge om hulle opvoeding aan te help en neem onder andere, saam met ’n paar onderwysers en volwassenes, ’n groep van vyf en twintig kinders in 1928 op ’n opvoedkundige reis na [[Groot-Brittanje|Brittanje]]. Op hierdie reis neem hy ook in Brittanje ’n sewejarige seun wettiglik aan wat hierna as Jeffery Barnett Leipoldt bekend sou staan. ’n Ander seun wat ook by hom inwoon is Peter Shields, later ’n dokter en kopiereghouer van Leipoldt se letterkundige geskrifte na sy dood. Hierdie twee is dan ook mede-erfgename van sy boedel. Sy voogdyskap van seuns, gekoppel met die feit dat hy nooit getroud is nie, laat vele spekulasies oor sy seksualiteit ontstaan. Hierdie saak word indringend deur Kannemeyer aangespreek in sy biografie, met die slotsom dat daar geen bewyse is dat hy gay was nie en dat die getuienis van seuns wat by hom ingewoon het, teen so ’n bewering gekant is. Leipoldt was egter ’n baie private persoon en bitter min is bekend van sy persoonlike intieme verhoudings met lede van beide geslagte. Dit is egter opvallend dat hy bitter min liefdesgedigte geskryf het en dat dit onbekend is aan wie ’n gedig soos “''Wys my die plek''” gerig is. Hy is verder ’n eksentrieke persoon wat veral daarvan hou om oordrewe en radikale uitsprake te maak, klaarblyklik met die uitsluitlike doel om te skok en reaksie uit te lok. Hierdie gewoonte veroorsaak egter dat sy eie mededelings en inligting oor feitelike gevalle nie altyd te vertrou is nie, terwyl mense wat hom nie goed geken het nie, terselfdertyd ’n skewe indruk van sy persoonlikheid kry. By sy vriende was hy egter bekend as ’n goedhartige man<ref>Sien I.D. du Plessis se “Aantekeninge uit Tuynstraat” bladsye 1-7</ref> Met sy naderende aftrede by die Mediese Vereniging en al die seuns reeds uit die huis, verkoop hy in Junie 1944 sy woning. Hierna woon hy in by dr. Bobby Forsyth se huis in [[Nuweland]] terwyl dié diens doen in die [[Tweede Wêreldoorlog]], waarna hy kamers huur by mev. O’Connor in Seepunt. Op Saterdag [[12 April]] [[1947]] is hy in Kaapstad aan hartprobleme oorlede en sy as word begrawe in die Pakhuispas naby [[Clanwilliam]]. == Skryfwerk == [[Lêer:Oom Gert vertel.jpg|duimnael|250px|Voorblad van ''Oom Gert vertel en ander gedigte'' deur C. Louis Leipoldt.]] === Poësie === Leipoldt skryf reeds in sy kindertyd gedigte en ’n opstel wat hy op ongeveer twaalfjarige ouderdom aan ''The Boy’s Own Paper'' stuur, verwerf in Februarie 1893 ’n eerste prys in die afdeling twaalf tot sestien jaar. Van Maart 1896 verskyn daar gereelde bydraes van hom in ''The Cape Argus''. “''Oktobermaand''”, wat later een van sy bekendste gedigte word, is reeds in 1897 geskryf en hy skryf in die jare 1896–1897 ook reeds ander gedigte soos “''Ou Booi se pondok''”, “''Sterretjie''”, “''Die ou meul''”, “''Mordegai''” en “''Op my ou Karoo''”. In die Afrikaanse letterkunde lewer hy baanbrekerswerk. As digter verwoord hy die smart van die Afrikaner na die tragiek van die Anglo-Boereoorlog en open die oë van sy volk vir die natuurprag van sy land, beskryf in die prag van sy eie taal. Van sy gedigte is tydloos en word steeds gereken as van die beste en mooiste wat in Afrikaans verskyn het. “''Boggom en Voertsek''”, “''Op my ou ramkietjie''”, “''Oom Gert vertel''”, “''Wys my die plek''”, “''Van Noot se laaste aand''” en “''’n Handvol gruis uit die Hantam''” is enkele voorbeelde. Hy is een van die eerstes om die volkslied in sy gedigte te gebruik en hy maak ook ruim gebruik van ironie. Verder is hy die eerste om belydenispoësie in Afrikaans te skryf en gebruik te maak van die gewone spreektaal of praatpoësie. Hy is nie eerstens ’n volksdigter wat nasionale temas verwoord nie, soos talle ander van sy geslag, maar ’n kunstenaar wat skoonheid en vrye uitdrukking nastreef. Daarby het hy ’n liefde vir die vreemde en bring ander wêreldstreke en kulture na die Afrikaanse letterkunde, om so die Afrikaanse tematiek te verruim. Gemeet teen sy tydgenote is sy poësie veel meer universeel van aard, met sy beste oorlogsgedigte wat byvoorbeeld uitstyg tot protes teen alle vorms van geweld en sy natuurverse wat ’n aansluiting vind by die psige. Teen hierdie agtergrond is dit jammer dat sy teksversorging dikwels slordig was, soos Kannemeyer in sy biografie oor Leipoldt aantoon, sodat dit selfs moeilik is om ’n definitiewe weergawe van ’n groot aantal van sy gedigte vas te stel. Reeds met die verskyning van sy eerste digbundel, “''Oom Gert vertel''<ref>Kamp, J. in Nienaber, P.J. “C. Louis Leipoldt, Eensame veelsydige” Afrikaanse Pers-Boekhandel Eerste uitgawe 1948</ref> ''en ander gedigte''”, oes Leipoldt lof van vooraanstaande kritici in. In Nederland spreek die bekende digter Albert Verwey en letterkundige C.G.N. de Vooys hulle positief uit oor sy digkuns en daarmee saam ook oor die bewys dat Afrikaans wel op eie voete kan staan en ’n eie letterkunde kan ontwikkel. [[W.E.G. Louw]] bestempel hierdie bundel as Leipoldt se belangrikste bundel en wat digterlike vormgewing betref ook die sterkste. Die bekende taalkundige J.J. Smith skryf ’n inleiding vir die bundel, waarin hy die sterk mening uitspreek dat hierdie gedigte aantoon dat Afrikaans die natuurlikste kommunikasiemiddel vir die Afrikaner is. Leipoldt bundel hier hoofsaaklik gedigte oor die Anglo-Boereoorlog en die Suid-Afrikaanse natuur. Die titelgedig is een van die hoogtepunte in sy oeuvre, waar Oom Gert die storie van “sy sterfte” vertel. Oom Gert is as Kapenaar tydens die Anglo-Boereoorlog self te bang om iets vir die Boere te doen, maar daar is tog van sy kontreimense wat voel dat dit hulle plig is om te help. Oom Gert gee vir twee jongmans van die dorp perde om hulle te help om kommando toe te gaan. Dit is duidelik dat oom Gert nie weet of hy te veel of te min gedoen het nie. Die klimaks van sy verhaal is die teregstelling van die twee jongmans Bennie en Johnnie as Kaapse rebelle, maar die manier waarop die verhaal vertel word en die baie skynbaar onbelangrike inligting wat oom Gert deurgee, verklap ontsaglik baie van sy eie karakter en van die res van die dorpsmense. Die emosies van oom Gert verhewig en verander soos hy die verhaal vertel en homself deurentyd probeer verontskuldig, sodat die dramatiese impak van sy vertelling hewig is. Hierdie dramatiese direktheid word ook teruggevind in sterk gedigte soos “''Vrede-aand''”, “''’n Nuwe liedjie op ’n ou deuntjie''”, “''In die konsentrasiekamp''” en “''Aan ’n seepkissie''”. “''Vrede-aand''” is in 1902 in Londen geskryf, kort na die aankondiging van die vredesluiting in Vereeniging. Hier is ook ’n bepaalde spreker aan die woord, ’n ontnugterde jong Afrikaner wat hom in hierdie tyd in Londen bevind en saam met sy hoorder ’n bottel soetwyn drink terwyl die mense buite hulle oorwinningsfees vier. Die spreker bekyk in elke strofe die oorwinning en die gevolge vir sy volk uit ’n ander hoek, met die bitter refrein en die drink van die wyn as bindingselemente. In sy beskonke toestand gee die spreker vrylik teuels aan sy emosies, wat smart, vernedering en ’n persoonlike skuldbesef insluit omdat daar nie meer gedoen is om vryheid te behou nie. “''’n Nuwe liedjie op ’n ou deuntjie''” is gebaseer op twee volksliedjies (“''Siembamba''” en “''Potjie rys, potjie vleis''”), met sommige reëls wat na die hol uitsprake van volksleiers klink. Hierin word die wrede lot van die kinders in die konsentrasiekampe op aangrypende en ironiese wyse verwoord teen die agtergrond van die troostende aard van die liedjies waarop dit gebaseer is. “''In die konsentrasiekamp''” gee met sy ironiese refreinreël uit Dante se “''Paradiso''” slegs skynbare vertroosting. “''Aan almal wat voorgegaan het''” is ’n interessante mengsel van natuurgedig en oorlogsgedig, met die natuur wat gevul is met herinneringe van die lyding van die volk. “''Oktobermaand''” en “''Lenteliedjie''” is tiperend van sy vreugde in die natuur en word baie bekend, terwyl hy in sterk kontras in “''Die soutpan''” die natuur se dorheid uitbeeld. Vele ander natuurverskynsels word ook beskryf, soos in die geslaagde “''Die doringboom''”. “''Op my ou Karoo''” is nie soseer ’n loflied aan die natuur nie as ’n uitbeelding van die spreker se begeerte om in die “grougeel klei” te rus, met ’n suggestie van sy eensaamheid. Die bundel word afgesluit met ’n twintigtal persoonlike en eerlike “''Slampamperliedjies''”, wat eiesoortig is aan Leipoldt se digkuns en waarin hy sy innerlike gewaarwordinge verwoord, soos in die aangrypende “''Sekretarisvoël met jou lange bene''”, “''Ek sing van die wind''”, “''Jy sê vir my''”, “''Klossies, jul bewe en bibber''” en “''Kriekie, jy wat op die solder sanik''”. In hierdie verse stel die spreker vrae oor die misterie van die bestaan en oor sy plek in die wêreld en kom hy soms tot ’n persoonlike onthulling. Omstreeks 1916 begin Leipoldt met ’n epies-liriese reeks gedigte oor die Voortrekkers, maar in sy besinning oor hierdie tydperk van die geskiedenis vind hy dan veel wat nie heroïes is nie. Die uiteinde is dat<ref>Pienaar, E.C. in Nienaber, P.J. “C. Louis Leipoldt, Eensame veelsydige” Afrikaanse Pers-Boekhandel Eerste uitgawe 1948</ref> “''Dingaansdag''” in sy eie woorde in die voorwoord meer ’n aaneenskakeling word van los gedagtes oor volkstoestande as die beoogde epos. Daar is wel fragmente van deurdagte betekenis, aangrypende bewoënheid oor tragiese gebeure en ’n aantal sterk liriese verse, maar oor die algemeen is hierdie bundel ’n groot insinking in vergelyking met sy debuut. Die titel van die bundel is slegs gedeeltelik van toepassing op die verse, aangesien geen enkele heldefiguur uit die Groot Trek tree na vore tree nie. Na die lang en onbeholpe “''Aanroeping''” word die lewe en mymeringe van die Voortrekkers op die vooraand van die Trek weergegee, terwyl die verhale van Glaukus, Wolraad Woltemade en Koenraad Fiet deur stories om die kampvuur vertel word. Daarna volg gedigte oor die aankoms in Natal, ’n skets van Dingaan en gedigte oor die moorde op vrouens en kinders. In later drukke word van die gedigte grondig verwerk en ’n aantal byvoegings en weglatings gemaak. “''Die koperkapel kom uit sy gat''” is die hoogtepunt in die bundel en beeld diere uit (die koperkapel, meerkat, ystervark, geitjie en steenuil) wat kommentaar lewer op ’n veldslag uit die Trek. Sommige van die gedigte in “''Uit drie wêrelddele''” ontstaan reeds in Europa en Oos-Indië en word sedert 1914 in tydskrifte gepubliseer, sodat dit sy vorige bundel gedeeltelik voorafgaan. Die titel verwys dan na die ontstaansplek van die gedigte, naamlik Europa, Indië en Suid-Afrika. Die openingsgedig is die lang “''’n Voorspel vir ’n Afrikaanse heldedig''”, waarin die Portugese ontdekkingsreisigers wat vanaf die vyftiende eeu die Kaap aandoen, besing word. Hoewel die vroeë geskiedenis hier op beeldryke wyse beskryf word, bly dit by beskrywing eerder as noodwendigheid. Drie reekse gedigte in hierdie bundel is noemenswaardig. Die siklus van agt “''Sonnette''” beeld gesamentlik ’n liefde se opbloei en uiteindelike teleurstelling uit, met “''Die aakligste''” ’n besondere hoogtepunt. Die gedeelte “''Uit my Oosterse dagboek''” verruim die tematiek om vir die eerste keer Afrikaanse gedigte oor ’n nie-Afrikaanse natuur te skep. Die eksotiese natuurskoon van die trope word beskryf (“''Vaarwel aan Insulinde''”, “''Padang''” en “''Die oerbos''”, laasgenoemde met ’n weelde van plante en diere). Dit is egter veral die mense van die Ooste (“''Aan Seli''”, “''Meta Api''”) en die eensame stryders (“''De Lesseps''”, “''Aan Multatuli''”) wat bekoor. Uitstaande is weereens die “''Slampamperliedjies''”, hierdie keer 52 van hulle, wat insluit die klassiek geworde “''’n Handvol gruis uit die Hantam''” (waar die handvol grond en gedroogde blare assosiatief die jeugwêreld oproep en die spreker besef hoe ryk aan geestelike goedere hierdie wêreld en sy herinneringe daaraan inderdaad is); “''Boggom en Voertsek''” (met sy aangrypende weergawe van die onbekende diere se sinnelose lewe en sterwe); “''Waar die Katberg, witkapok-gekroon''” (die verhaal van twee beeste wat, waarskynlik saam met die Groot Trek, ’n nuwe wêreld in die noorderland leer ken); “''Waar die koue noordpool-naarheid''” (met pragtige beelding van die wit ysbeer en sy bestaan); “''Ek het ’n mannetjie van potklei gemaak''” en “''In ’n gat daar onder die sukkeldoring''” (met die speel- en sprokieswêreld van die kind as boustof) en “''Op my ou ramkietjie''” (waar die musikant se spel op die eensnaar-instrument aan die natuur gerig is, waaruit hy vertroosting vind, met die mense se reaksie wat onbelangrik is). “''Grysblou bulte''” beskryf Dingaan se vlug en die verhaal van sy lewe en skuldgevoel. Die bundel sluit ook die dramatiese “''Van Noot se laaste aand''” in, die gegewe waarvan hy later verwerk tot sy treffende drama “''Die laaste aand''”, waarin die Kaapse goewerneur Pieter Gysbert van Noodt toevallig sterf dieselfde dag as vier mans wat hy ter dood veroordeel het. Hierna ontstaan die legende dat een van die mans hom voor die regterstoel van God gedaag het om saam met hom te boet en dus só verantwoordelik was vir sy dood. “''Die beste''” (na aanleiding van “''Seven wise men on an old black settle''” uit “''A coiner of angels''” van Alfred Noyes) is met sy siening van die Suid-Afrikaanse landskap en effektiewe gebruik van die refrein, en die kontras met die gedagte van dood en verganklikheid te midde van die prag, ook ’n hoogtepunt. “''Reisigers''” is ook goed, met Leipoldt wat in die derde strofe hier gebruik maak van die irrasionele in die verbeelding, wat aan die gedig ’n steeds moderne aansig gee. “''Die bergtragedie''”<ref>Van den Heever, C.M. in Nienaber, P.J. “C. Louis Leipoldt, Eensame veelsydige” Afrikaanse Pers- Boekhandel Eerste uitgawe 1948</ref> is reeds voor 1900 begin skryf in Engels. Dit is ’n lang gedig wat filosofies besin oor die lewe, die dood en die ewige skoonheid en wat gedagte-inhoud betref diepgaande is. Dit vertel die verhaal van ’n jong man wat tydens bergklim op Tafelberg verongeluk, waarna sy siel vir nog ’n dag oor die Kaapse landskap en dorpe sweef voordat dit opgaan in die ruimtelose eensaamheid. In hierdie tyd besin hy oor die sin en aard van die lewe en neem hy ook die omgewing in oënskou. Die bespiegelings is gebaseer op die panteïstiese lewensfilosofie na die Boeddhistiese leer van Karma en Bardo. Die meeste kritici beskou die werk egter as ’n mislukking, veral weens die gebrekkige vormgewing wat die spreker aan sy gedagtes gee en die onsuiwer en selfs verwarrende gebruik van woorde en uitdrukkings. Die gedig slaag dus nie as poësie nie, selfs al het Leipoldt dit per geleentheid as sy beste werk beskou. “''Skoonheidstroos''” word in 1934 met die Hertzogprys bekroon. Hierdie bundel sluit aan by “''Die bergtragedie''” daarin dat die skoonheid wat hierin besing word, ook geskoei is op dieselfde lewensfilosofie. Die toonaard van hierdie gedigte is ontdaan van die heftige innerlike stryd en die uitbundige genieting van die skoonheid. In die plek daarvan is skoonheidsherinneringe wat met kalmte en ingetoënheid betrag word, sonder dat dit tot volkome bevrediging kan kom. “''’n Kersnaglegende''” vertel die legendariese verhaal van Judas wat een nag in die jaar gegun word om op die Noordpool af te koel. Mooi is die natuurskildering in “''Bosveldlied''” en bowenal “''Pater Servaas''” se ironie, waar die fanatieke sendeling se bekeringsywer só deur die Oosterse filosofieë beïnvloed word dat hy aan sy geloof twyfel en terugvlug na die veiligheid van die klooster. In “''’n Kersnaggebed''” is die spreker se bede dat hy in die aardse skoonheid die weerkaatsing van God sal aanskou. Hierdie gedig toon ’n hegte bou met ’n indrukwekkende oploop tot ’n klimaks. Ook hierdie bundel bevat ’n aantal slampamperliedjies, met hoogtepunte soos “''Wys my die plek''” (een van die min liefdesgedigte van Leipoldt, waarin die spreker hom deurentyd tot ’n afwesige geliefde rig en ’n tyd van geluk en samesyn in herinnering roep), “''Kom gee vir my polfyntjie''”, “''As ouderdom, wat alles breek''”, “''Sielsanker''”, “''Tuinroos tussen die tulpe''”, “''Gun my ’n blommetjie, Kelkiewyn''” en “''Gee vir my boegoe, en kanniedood-blare''”, hoewel hierdie slampamperliedjies oor die algemeen die spontaneïteit van die vroeëre werke van hierdie aard mis. Later word al die slampamperliedjies uit “''Oom Gert vertel en ander gedigte''”, “''Uit drie wêrelddele''” en “''Skoonheidstroos''” in ’n afsonderlike uitgawe as “''Slampamperliedjies''”<ref name="bruwer">Bruwer, L.C. in Nienaber, P.J. “C. Louis Leipoldt, Eensame veelsydige” Afrikaanse Pers-Boekhandel Eerste uitgawe 1948</ref> gepubliseer. Hoewel Leipoldt nie aanleg of liefde vir musiek gehad het nie, word sy verse weens die musikaliteit daarvan gereeld deur talle komponiste getoonset, in Suid-Afrika sowel as in Nederland. Gedigte wat getoonset is, sluit in “''Ek sing van die wind''”, “''Op my ou ramkietjie''”, “''Siembamba''”, “''Lenteliedjie''” en “''Oktobermaand''”. Hy skryf ook die teks vir ’n klugtige operette, “''Die waarheidsliewende kandidaat – ’n musikale onmoontlikheid in drie stuiptrekkings''”, wat deur M.L. de Villiers getoonset is. Hierdie operette is nooit gepubliseer nie. Oor die Tweede Wêreldoorlog dig hy hoofsaaklik in Engels, maar skryf ook die reeks van sestien Afrikaanse ''De Stoep''-gedigte, wat die eerste keer in April 1944 in ''De Stoep'', ’n Nederlandse tydskrif, verskyn wat te Curaçao gedruk is omdat Nederland toe nog onder Duitse bewind was. Die gedigte word in Julie 1944 ook in ''Die Volkstem'' gepubliseer. Hierin trek hy heftig te velde teen diegene in die Afrikanervolk wat teen Suid-Afrika se deelname aan “Engeland se oorlog” gekant was en beweer dat hulle daardeur ook hulle stamland, Nederland, in die steek gelaat het. W.E.G. Louw stel in 1946 ’n gesaghebbende bloemlesing uit sy gedigte saam, wat onder die titel <ref>Lindenberg, E. “Kriterium”, Oktober 1963</ref>“''Vyftig gedigte van C. Louis Leipoldt''” verskyn, met ’n waarderende inleiding oor sy werk. Na Leipoldt se dood word ’n keuse uit sy nagelate gedigte in “''Die moormansgat en ander verhalende en natuurgedigte''” (versorg deur P.J. Nienaber) uitgegee, maar die gedigte hierin toon in die geheel dieselfde probleme van valse beeldspraak en slordige tegniek wat regdeur sy oeuvre teenwoordig is, terwyl daar geen verse is wat kan vergelyk word met sy bestes nie. Die titelgedig is ’n spanningsverhaal in dialoogvorm met die selfdood van ’n moordenaar as tema, waaruit sy belangstelling in die afwykende karakter en die spookagtige blyk. Sommige van die natuurverse is nie sonder verdienste nie, maar is nie op dieselfde peil as vroeër soortgelyke werk nie. Later verskyn nog ’n keur uit sy nagelate gedigte onder die titel<ref name="ant20">Antonissen, Rob “Standpunte”, No.20, Julie 1951</ref> “''Geseënde skaduwees''”, versorg deur J.R.L. van Bruggen. Die gedigte hierin sluit aan by bekende temas uit sy digkuns, soos die bekoring van die Ooste en die verlore liefde. Die “''Verse van die tentmaker, Omar''” is ’n vertaling van sestien van Fitzgerald se vertalings van Omar Khayyam kwatryne, met soortgelyke vertalings wat reeds deur C.J. Langenhoven en Abraham H. Jonker gemaak is. Dit is onduidelik op watter gronde die samestellers dit nodig geag het om twee bundels uit sy nadoodse erfenis saam te stel, aangesien nóg die gehalte, nóg die tematiek dit regverdig. Van sy beste ongepubliseerde gedigte, soos “''Faustus''” uitgebeeld in sy laaste ure (gepubliseer in ''Standpunte'' van Desember 1950) en die sestien ''De Stoep''-gedigte, word glad nie in hierdie bundels opgeneem nie. Vir kinders skryf hy verskeie gedigte wat versprei is deur sy bundels, maar vir wie hy ’n keur uit sy oeuvre saamstel in die bundels<ref name="bruwer" /> “''Uitgesoekte gedigte vir jong Suid-Afrika''” en later <ref>Kok, B. in Nienaber, P.J. “C. Louis Leipoldt, Eensame veelsydige” Afrikaanse Pers-Boekhandel Eerste uitgawe 1948</ref>“''’n Versieboord vir kinders''”. In die eerste bundel is daar ’n paar verhalende verse, waarin onder andere “''Die storie van Wolraad Woltemade''” en “''Die storie van Glaukus''” op rym aan jonger lesers bekendgestel word. Beide bundels bevat “''Die Slamaierwinkel''”, ’n jeugherinnering wat bekoor met sy klankspel, met “''Die duiwelby''” en “''In die spens''” uit laasgenoemde ook bekoorlik. “''Driesprong''” is ’n keur van W.E.G. Louw uit gedigte van hom, Totius en Jan F.E. Celliers. Leipoldt se <ref>Grové A.P. “Beeld” 29 September 1980</ref>“''Versamelde gedigte''” <ref name="grove">Grové, A.P. “Tydskrif vir Letterkunde” Nuwe reeks 19 no. 1, Februarie 1981</ref>verskyn in 1980 en hierin word ook verse<ref>Olivier, Fanie “Die Transvaler” 10 November 1980</ref> opgeneem wat verspreid in tydskrifte verskyn het of nog nooit gepubliseer is nie. Sy gedigte word in verskeie bloemlesings opgeneem, waaronder “''Groot verseboek''”, “''Die Afrikaanse poësie in ’n duisend en enkele gedigte''”, “''Digters en digkuns''”, “''Digters en digsoorte''”, “''Digterstemme''”, “''Uit ons digkuns''”, “''Afrikaanse verse''”, “''Afrikaanse letterkunde''”, “''Junior verseboek''”, “''Die junior digbundel''”, “''Nuwe Kleinverseboek''”, “''Nuwe Kleuterverseboek''”, “''Uit ons letterkunde''”, “''Die mooiste Afrikaanse liefdesgedigte''”, “''Afrikaanse natuurpoësie''”, “''Faune''”, “''Stories op rym''”, “''Woordpaljas''”, “''Miskien sal ek die wingerd prys''”, “''Liggaamlose taal''”, “''My Afrikaanse verseboek''”, “''Die goue vreugde''”, “''Tussen die engtes''”, “''Voorspraak''” en “''Die tweede gerf''”. === Drama === Reeds vroeg illustreer Leipoldt sy dramatiese aanleg met die dramatiese monoloë uit sy digbundels, soos “''Oom Gert vertel''”, “''Vrede-aand''” en “''Van Noot se laaste aand''”. Hy is dan ook een van die eerste belangrike dramaturge wat Afrikaans oplewer.<ref>[[F.C.L. Bosman|Bosman, F.C.L.]] in Nienaber, P.J. “C. Louis Leipoldt, Eensame veelsydige” Afrikaanse Pers-Boekhandel Eerste uitgawe 1948</ref> “''Die heks''” is omstreeks 1911 in<ref>Beukes, Gerhard J. in Nienaber, P.J. “C. Louis Leipoldt, Eensame veelsydige” Afrikaanse Pers- Boekhandel Eerste uitgawe 1948</ref> Engels geskryf en daarna in Afrikaans vertaal en verwerk, waarna dit in 1920 as “''Die hamer van die hekse''” persklaar gemaak is, maar eers later as “''Die heks''” gepubliseer is. Hierdie drama word beskou as die eerste groot drama in Afrikaans en saam met “''Die laaste aand''” as van die bestes in Afrikaans. Beide dramas (veral “''Die heks''”) word dan ook gereeld opgevoer deur die Afrikaanse rondreisende toneelgeselskappe van daardie tyd, asook deur die amateur toneelverenigings. “''Die heks''” is ook een van die eerste dramas wat verfilm word met die koms van televisie in die sewentigerjare. Volgens ’n mededeling van Leipoldt self is die drama ’n verwerking van ’n ou legende en bestaan daar ook ’n mate van ooreenkoms met Ernst von Wildenbruch se gedig “''Das Hexenlied''”. Die stuk speel af in die eerste kwart van die vyftiende eeu in die denkbeeldige kasteel Ahrweiler in Noord-Duitsland, in ’n tyd toe die bloedige vervolging van sogenaamde hekse deur die Rooms-Katolieke Kerk hoogty gevier het. Hierdie praktyk is geregverdig op grond van Ou Testamentiese wette en spesifiek Exodus 22: 18: “Die towerheks mag jy nie laat lewe nie”. Die drama vertel die verhaal van kardinaal Jeronimo D’Orilla, bekend as “Die hamer van die hekse”, wat twee hekse ter dood veroordeel. Sy dienskneg Placido wys hom dan ’n wapenseël wat hulle by die ouer heks gekry het en die kardinaal herken dit as sy eie. Die twee hekse, Elsa en haar dogter Janetta, word in die onderaardse kerker in die kasteel aangehou. Hier onthou hulle die verlede en maak Elsa bekend dat die kardinaal wat hulle veroordeel het, haar jeugliefde en Janetta se vader is. Die kardinaal besoek hulle om die waarheid uit te vind en besef dan dat die “heks” (Elsa), wat hy ter dood veroordeel het, sy jeugliefde is by wie hy ook ’n kind verwek het. Dit is duidelik dat hy haar, wetend of onwetend, in die steek gelaat het. Haar koms dwing hom om die werklikhede van sy verlede en sy persoonlike swakhede en tekortkominge te konfronteer. Hy neem hom voor om Elsa en Janetta te begenadig en hulle so van die brandstapel te red, maar word flou voordat hy tot aksie kan oorgaan. Hierdie floute word vooraf gemotiveer deur sy diensknegte. Die feit dat hy flou word wanneer hy moet besluit of hy die stelsel wat hy so getrou dien moet verloën om die vrou wat hy weet onskuldig is te red, word egter tog as dramatiese swakheid in die drama gesien. Wanneer die kardinaal wakker word, is die brandstapels reeds aangesteek en is dit te laat om sy vonnis te verander en word die besluit dan deur omstandighede namens hom geneem, eerder as deur sy eie besluit. Die kardinaal verklaar aan die einde dat hy te lank swak was en nou sterk is, wat suggereer dat sy optrede in die toekoms anders sal wees, maar sy gebede aan die einde dui nie beslissend aan dat hy die kerk in die toekoms sal teengaan nie. Elsa se karakter word deur die titel van die stuk in die middelpunt geplaas en sy word as gewone mens eindelik die slagoffer van die dade van ander, terwyl die kardinaal as tragiese figuur met sy gewete moet saamleef. “''Die heks''” word in 1944 saam met “''Die laaste aand''” met die Hertzogprys bekroon. T.T. Cloete neem “''Die heks''” op in die versamelbundel “''Vyfling''”, wat eenbedrywe van Hertzogpryswenners bevat, terwyl die tweede toneel uit hierdie drama deur D.F. Malherbe in die versamelbundel “''Afrikaanse letterkunde''” opgeneem word. J.P. Smuts neem “''Die heks''” op in die bundel “''Triptiek''”, waarin hy ook die drama in-diepte bespreek. “''Die laaste aand''”<ref>Muller, Renée “Die Transvaler” 13 Julie 1981</ref> is ’n dramatisering in vrye versvorm van sy gedig “''Van Noot se laaste aand''”, wat reeds in 1916 in ''Die Brandwag'' verskyn en dan opgeneem word in “''Uit drie wêrelddele''”. Soos “''Die heks''” werk dit met ’n soortgelyke tema van verraad teenoor ’n jeugliefde. Die grootste gedeelte van die drama speel af voor en in die Kasteel aan die Kaap en dit is gebaseer op die geskiedenis van Pieter Gysbrecht van Noodt, wat na diens in Nederlands-Oos-Indië vanaf 1727 tot 1729 goewerneur aan die Kaap was en feitlik as ’n tiran geheers het. Tydens sy bewind dros ’n aantal soldate van die Kompanjie en hulle word gevang en op aanklag van diefstal en diensverlating verhoor. Die goewerneur en die heemrade se beslissing is dat vier van die drosters opgehang moet word. Van Noodt is aan ’n hartaanval oorlede ten tyde van die teregstelling van hierdie soldate. Uit hierdie sameloop van omstandighede het die legende ontstaan dat een van die drosters tydens sy verhoor die goewerneur uitgedaag het om saam met hom voor die regterstoel van God te verskyn en dan vir sy dade te boet. Rondom hierdie gegewens skryf Leipoldt dan sy drama. Martha sweer wraak wanneer Gysbrecht haar in Jakarta in die steek laat nadat hy haar swanger gemaak het. Sy maak haar seun groot om wraak te neem. Dertig jaar later is die protagoniste in Kaapstad, aan die vooraand van die openbare teregstellings. Die blinde Martha word beskou as ’n Slamse towenares en Gysbrecht is nou goewerneur Van Noodt, met hulle seun, ook Gysbrecht, die sersant wat op die punt staan om tereggestel te word weens sy rebellie. Martha konfronteer die goewerneur en eis dat hy hulle seun moet begenadig en die teregstelling moet afstel. Wanneer Martha by Van Noodt in die kamer is en sy stem weer hoor, herleef haar groot liefde vir hom egter weer en verplaas die wraakgedagtes. Die moordtuig (’n kris) waarmee sy beplan het om hom te vermoor val uit haar hand en sy streel die hoof van die man wat haar so diep verontreg het. Die skok is egter vir hom te groot en hy sterf op hierdie oomblik sonder om die teregstelling te keer. Die grootste tekortkoming in die drama is dat Martha geen werklike antagonis het nie en dat die eintlike botsing plaasvind tussen die liefde en haat binne-in haarself. Haar insig aan die einde (dat sy al die jare verkeerd opgetree het) is dus nie iets waartoe sy op dramatiese wyse ontwikkel nie, maar eerder die skok van die gebeure wat haar tot ’n belydenis dwing. “''Die laaste aand''” word in 1944 saam met “''Die heks''” met die Hertzogprys bekroon. Die dramas “''Die kwaksalwer''”, “''Onrus''”, “''’n Vergissing''” en “''Afgode''” word ook gepubliseer, maar is nie op dieselfde peil nie.<ref name="krit">Kritzinger, M.S.B. “Oor skrywers en boeke” J.L. van Schaik Bpk. Pretoria Eerste uitgawe 1932</ref> “''Die kwaksalwer''” is ’n komedie. Die hoofkarakters is die dokter Piet Westera, wat baie gesteld is op sy eer as medikus, en sy liefdevolle moeder. Om hom te kan laat studeer het <ref>Bosman, F.C.L. in Nienaber, P.J. “C. Louis Leipoldt, Eensame veelsydige” Afrikaanse Pers-Boekhandel Eerste uitgawe 1948</ref>sy na haar man se dood op grond van ’n ou resep van haar ouma as kwaksalwer opgetree om geld in te samel. As geneesheer kry Piet daagliks te doen met die slegte nagevolge van onwetenskaplike middels. Wanneer Piet uitvind dat sy ma haar hieraan skuldig gemaak het, veroordeel hy haar, ten spyte van die feit dat hy sy opvoeding daaraan te danke het. “''Onrus''” is ’n dramatiese voorstelling van ’n spookstorie, waar die spook van die pas gestorwe Oom Giel Gewers protesteer teen die huigelagtigheid van sy swaer, Piet Skuller. Die spook wil nie sy swaer se krans op sy doodskis hê nie, want die swaer het hom besteel. Wanneer Piet en sy vrou in die huis opdaag vir die begrafnis, neem die onrus van hulle besit en die spook se verskyning laat die skurk ’n toeval kry, sodat hy op hierdie wyse gestraf word. Hierdie drama het nie veel om die lyf nie en is buiten die gespokery deurspek met ongeloofwaardige optredes deur die karakters. “''’n Vergissing''” is ’n klugtige eenbedryf, waarin oom Andries baie vernaam vir die jong Gert verduidelik hoe ’n Christen ten alle tye gereed moet wees om te sterf. Aan tafel ontdek hy egter dat hy ’n vergiftigde eier geëet het en wat volg is geen berusting in die dood nie.<ref name="krit" /> “''Afgode''” beeld die verhouding uit tussen ’n alkoholiese man en sy verdraagsame vrou. Gys van Stal is ’n prokureur en ’n vooraanstaande man in die gemeenskap, maar in werklikheid ’n skurk en huigelaar wat hom skuldig gemaak het aan volksverraad, bedrog en omkopery. In sy ontrouheid aan sy vrou het hy ook ’n basterkind in die lokasie verwek. Sy vennoot en sy familielede poog om die kennis van sy wandade van sy vrou te weerhou, maar dit blyk dat sy altyd daarvan bewus was en desondanks met ’n alles verdraagsame liefde bly staan by hierdie gebroke afgod met voete van klei. Die drama ly onder die gebrekkige karakterisering en sielkundige motivering vir die protagoniste se gedrag. Na Leipoldt se dood word twee voorheen ongepubliseerde eenbedrywe van hom in versamelbundels opgeneem. “''Die byl''” is in 1949 opgeneem in F.C.L. Bosman se “''Vier uitgesoekte eenbedrywe''”. Hierin word Van Riebeeck en sy mense bewus van ’n moord wat gepleeg is. Die sentrale figuur in die drama verskyn nooit op die verhoog nie. Dit is ’n Engelsman aan die Kaap wat as skerpregter opgetree het om Karel I te onthoof. Sy verhaal word geopenbaar in die gesprek van drie persone, waar die gesprek gedurig onderbreek word om die spanning te laat oplaai. Hierdie is ’n mindere stuk en nie juis geslaagd nie. Die klug “''Jannie''” verskyn in Gerhard J. Beukes se “''Nuwe eenbedrywe''” in 1952. Die vollengte drama in vier bedrywe,<ref>Dommisse, Hermien “Tydskrif vir Letterkunde” Nuwe reeks 19 no. 3, Augustus 1981</ref> “''Moederplig''”,<ref>Beneke, Hannes “Die Transvaler” 22 September 1980</ref> is reeds in 1938 voltooi maar word eers in 1980 gepubliseer. Die weduwee Gertruida Fraam se seun Gert word ter dood veroordeel op ’n aanklag van moord. Gert se verloofde, sy prokureur, die huisdokter, die dominee en die huisdiaken werk almal saam om sy onskuld te probeer bewys deur die ware moordenaar te laat opspoor. Gertruida se houding is egter buitengewoon. Sy glo dat Gert skuldig is en dat sy saam met hom skuldig is omdat sy hom altyd te veel beskerm het. Om hom nie in die steek te laat nie, pleeg sy selfmoord op die dag wat sy glo die doodvonnis voltrek sal word. Ten spyte van strukturele gebreke in die drama, soos die uitgerekte verloop van die laaste twee bedrywe wat die spanningslyn verbreek, is die uitbeelding van die mevrou Fraam-karakter ’n besliste aanwins vir die Afrikaanse drama. Verskeie van sy vroeë dramas word nie in boekvorm bestendig nie, wat insluit “''Die laspos''”, wat in Mei 1919 in ''Die Brandwag'' verskyn, waarin die hoofkarakter ’n ou Khoisan is wat deur die knellende gedagte dat hy oorbodig geword het op die plaas, oor ’n afgrond gedwing word. Ander ongepubliseerde dramas van hom is <ref name="ant20" />“''Die waarheidsliewende kandidaat– ’n musikale onmoontlikheid in drie stuiptrekkings''”, die teks vir ’n klugtige operette wat deur M.L. de Villiers getoonset word. Die samespraak in verse “''Elberveld in die tronk''” verskyn in Augustus 1922 in ''Die Huisgenoot''. Leipoldt laat saam met hierdie samespraak fragmente en notas vir ’n drama oor Pieter Elberveld na, wat van gemengde Hollands-Javaanse afkoms was. In die agtiende eeu word Elberveld leier van ’n sameswering teen die owerhede in Batavia omdat hy onder meer voel dat as halfbloed sy burgerregte hom ontneem word. Hy word skuldig bevind aan hoogverraad en in 1722 op verskriklike wyse tereggestel. Elsa Joubert ontdek hierdie fragmente in die Jagger-biblioteek by die Universiteit van Kaapstad en laat dit voorlees by die bekendstelling van haar reisboek “''Gordel van smarag''” in die Boekesentrum van Nasionale Pers in Kaapstad. Jan Kromhout meld verder die ongepubliseerde eenbedryf “'''''Die koningsplig'''''”, wat slegs in manuskripvorm besta Hy skryf ook prosa, wat egter veral daarop ingestel is om te vermaak en nie die diepgaande waarde of diepgang van sy beste gedigte en dramas het nie. Die verhale munt egter steeds uit in sy besondere vertelkuns, wat plek-plek besondere beskrywings bevat. Tydens die Anglo-Boereoorlog publiseer ''Elsevier’s Geillustreerd Maandschrift'' die oorlogsverhale “''De Rebel, een episode uit den Boereoorlog''” (Desember 1900) en “''Bambinelino''” (November 1901). Op 1 Augustus 1914 verskyn sy kortverhaal “''Die weeskindjie wat ’n moeder wou hê''” in ''Die Brandwag''. In ''Die Huisgenoot'' verskyn onder andere “''Karbolsuur''” (Oktober 1919), “''Wit Angeliere''” (November 1919) en “''Die Transportryer se Storie''” (Oktober 1921). Hy laat in hierdie verhale graag ’n onopgeloste raaisel aan die leser oor om hom so tot nadenke te stem. Sy kortverhale, hoofsaaklik spookstories, word in “''Waar spoke speel''”, “''Wat agter lê''” en “''Die rooi rotte''” gebundel. Een van sy gewildste temas is bonatuurlike verskynsels, terwyl daar gereeld abnormale karakters in sy verhale optree. In<ref>Schoonees, P.C. in Nienaber, P.J. “C. Louis Leipoldt, Eensame veelsydige” Afrikaanse Pers-Boekhandel Eerste uitgawe 1948</ref> “''Waar spoke speel''” dui die bundeltitel aan dat dit hoofsaaklik spookstories bevat. Hy skryf vooraf ’n insiggewende inleiding oor die kuns om bang te maak in die letterkunde, waarin hy ’n paar reëls neerlê oor die spookstorie. In “''Wit Angeliere''” word ’n regter, wat ’n onskuldige ter dood veroordeel het, vyf jaar na die gebeurtenis op bonatuurlike wyse oortuig van sy regterlike dwaling. Hy is weer in dieselfde kamer waar hy die noodlottige aanbeveling geskryf het, met die enigste verskil dat in plaas van ’n groot bos angeliere daar nou rooi rose op die tafel staan. Die rooi rose verander in ’n bos wit angeliere gedurende die nagtelike verskyning wat die regter se slaap versteur. Dit is egter nie net sy verbeelding nie, want die volgende oggend sien die dokter werklik angeliere in die slaapkamer en daar is steeds die merk om sy nek. Leipoldt probeer nie om die okkulte verskynsel te verklaar nie en laat die onopgeloste raaisel aan die leser oor om oor na te dink. In “''O'Callaghan se Waatlemoen''” is oom Oelf en Kelgen, die dorpstimmerman, groot maats. Laasgenoemde is in die laaste stadium van tering as hy oom Oelf se doodskis moet vergroot. Om sy vriend op te beur gaan oom Oelf ’n weddenskap aan met die timmerman omtrent hul lewensduur en laat hom plegtig sweer dat hy ’n spogwaatlemoen, wat nog geplant moet word, sal kom help opeet. Die timmerman sterf eerste en sy kopmussie wat volgens die weddenskap oom Oelf toekom word saam met hom begrawe. As die spogwaatlemoen oopgesny word, is Kelgen egter daar om sy eed gestand te doen en ook om die kopmussie volgens die weddenskap af te lewer. “''Die lammervanger''” beskryf hoe die weduwee Ankus vir mevrou Markus, die magistraat se emosionele vrou, beïnvloed. Mevrou Markus word dan die medium van ’n vermoorde man, wat die verdenking van moord wat op die weduwee rus, bevestig. Mevrou Markus moet padgee en word in die veld deur ’n lammervanger toegetakel, waarna sy in ’n sielsieke-inrigting opgeneem word. Hier word die lammervanger die duiwelse beliggaming van die bose vrou. Uit die verhale blyk duidelik Leipoldt se belangstelling as medikus in die wisselwerking tussen siel en liggaam en in sy ontginning as skrywer van die wedersydse impak maak hy gebruik van die bonatuurlike as vaartuig. Die verhaal “''Die wit hondjie''” uit hierdie bundel word deur G.S. en P.J. Nienaber opgeneem in die versamelbundel “''Die Afrikaanse dierverhaal''”. Hierdie hondjie is telkens op bonatuurlike wyse die voorbode van die dood. Leipoldt self beskou in sy inleiding “''Wat agter lê''”<ref name="krit" /> as ’n verdere en miskien ryper ontwikkeling van die tipe van verhaal wat hy reeds in “''Waar spoke speel''” opgeneem het. Daar is dan ook ’n duidelike ooreenkoms tussen die motiewe in die bundels, met Leipoldt se beheersing van die elemente van die kortverhaal wat inderdaad ’n groei toon. Nog beter as in die vorige bundel slaag hy daarin om die leser se belangstelling te behou, terwyl sy beskrywing van die bonatuurlike verskynsels duidelike blyke gee dat hy hom verder verdiep het in hierdie onderwerp. In “''Die vlermuis''” ontwikkel spanning tussen wat die verteller sê en wat in werklikheid gebeur. So word die spreker geleidelik afgetakel totdat hy kranksinnig word. Die tema is die gierigheid van mense wat bereid is om ’n testament te vervals. Aan die slot word ’n ander spreker aan die woord gestel om die afloop te vertel en die gedrag van die hoofpersoon in die juiste perspektief te plaas, wat afbreuk doen aan die impak. P.C. Schoonees beskou “''Groottannie se salf''” as die beste verhaal<ref>P.C. Schoonees se “Die prosa van die tweede Afrikaanse beweging: derde druk 1939, bladsy 325</ref> waarin die oumense se werklike en verbeelde kwale en hulle geloof in medisyne op humoristiese wyse aan die geheimsinnige gekoppel word. In “''Die rooi rotte''”<ref>Die rooi rotte Du Toit, S.J. in Nienaber, P.J. “C. Louis Leipoldt, Eensame veelsydige” Afrikaanse Pers-Boekhandel Eerste uitgawe 1948</ref> is vier van die verhale, “''Die rooi rotte''”, “''Renosterbosas''”, “''Die klipspringerhare van tant Kato''” en “''Kattekruie''”, ook oor die bonatuurlike. Die hoogtepunte in die bundel is egter die dorpsverhaal<ref>Schoonees, P.C. “Nuwe Brandwag” Deel 4 no. 3, Augustus 1932</ref> “''Die koei van die weduwee Priem''” en die verhaal oor die Khoi-egpaar en hulle kroos, “''Oorblyfsels''”, waar ’n dieper kyk in die karakters se gevoelslewe gegee word. “''Die koei van die weduwee Priem''” beskryf met speelse geestigheid ’n geskil tussen ’n lankmoedige Engelse predikant en ’n opvlieënde weduwee. Die koei verstoor elke Sondag die predikant se dienste en ten einde raad neem hy die koei persoonlik skut toe. Die bitsige weduwee gee langs die pad op geen ondubbelsinnige wyse nie haar frustrasie te kenne. Die slot is waar die boetvaardige tante ewe sagmoedig die dominee ’n kommetjie sult van die oorlede koei kom aanbied, nadat sy by nadenke besef dat sy moontlik met haar taalgebruik die grense van die betaamlike oorskry het. “''Oorblyfsels''” beskryf ’n stokou Khoi-egpaar met hul ondankbare kroos. Om hulle tot besinning te bring gaan die ou vrou, Regina, te werk met listige oorleg, want sy eksploiteer die godsdienssin, bygeloof en gierigheid van haar kinders en kleinkinders met soveel sukses dat sy op haar oudag in weelde vertroetel word. Die geval van die moordenaar Gert Swanepoel, wat in 1856 op George opgehang is en die tema vorm van sy roman “''Die dwergvroutjie''”, het Leipoldt so geboei dat hy ook die kortverhaal “''Die graskolletjie''” (opgeneem in “''Die rooi rotte''”) daarop baseer en die artikel “''The charred gunstock''” daaroor skryf wat op 25 Februarie 1933 in ''The Cape Argus'' gepubliseer is. Benewens die verhale wat in hierdie bundels opgeneem is, publiseer Leipoldt nog sowat twintig ander verhale in tydskrifte en koerante. Die ongepubliseerde manuskrip “''Satieriese sprokies''” is in die besit van Tafelberg-Uitgewers. In sy nagelate geskrifte is ook die ongepubliseerde kortverhaal “''Die boomstam''”, waarin ’n sendeling sy roeping prysgee wanneer hy bewus word van onverklaarbare geestelike magte wat onder die Oosterlinge werksaam is. [[A.P. Grové]] stel ’n keur uit sy kortverhale saam, wat onder die titel “''O’Callaghan se waatlemoen en ander verhale''” gepubliseer word. Verskeie van sy kortverhale word opgeneem in versamelbundels, soos “''Wit angeliere''” in “''Halfeeu''”, waarin hoogtepunte uit kortverhale wat in die eerste vyftig jaar van ''Die Huisgenoot'' verskyn het, deur P.G. du Plessis saamgebundel word. Ander versamelbundels wat van sy korter werk opneem sluit in “''Borde borde boordevol''” en “''Wys my waar is Timboektoe''”, albei saamgestel deur Hennie Aucamp, “''Trekvoëls''” van A.P. Grové, “''Uit dorp en veld''” van Abraham H. Jonker, “''Die jongste Afrikaanse kortverhale''” onder redaksie van M.S.B. Kritzinger, “''Tydskrif''” van Daniel Hugo, “''Vertellers''” en “''Vertellers 2''” van [[Merwe Scholtz]] en “''Kort keur''” en “''Steekbaard''” van Abraham H. de Vries. Die Nederlandse kortverhaal “''Bambinelino''”, wat oorspronklik in Desember 1900 in ''Elsevier’s Geïllustreerd Maandschrift'' verskyn, word in November 1980 in ''Tydskrif vir Letterkunde'' gepubliseer. Sy kortverhaal “''Wit angeliere''” word deur Chris Claassen in ’n kort drama verwerk en onder die titel “''Wit blomme''” opgeneem in die versamelbundel “''Kort dramas vir ’n nuwe geslag''”. Verder skryf hy populêre speurverhale soos “''Die moord op Muisenberg''”, “''Die verbrande lyk''” en “''Die moord in die Bosveld''”. Sy speurverhale het die afgetrede predikant dr. Jan Slink as baasspeurder. Hy is ’n intellektueel en fynproewer van kos en wyn en in die verhale word die klem geplaas op die speurwerk as navorsingswerk, waarin die spreker bo alle twyfel wil bewys dat die moordenaar skuldig is. Die verhale word dus nie gekenmerk deur die spanning en aksie van ander boeke in hierdie genre nie, maar neig tot die meer intellektuele. In “''Die moord op Muisenberg''” word iemand een Sondagmiddag op die Muizenbergse strand vermoor, vlak onder die oë van duisende besoekers. ’n Paar kneusplekkies aan die lyk en die rafels van ’n rooi badkostuum is feitlik die enigste leidrade wat by speurder Slink agterdog verwek. Eerwaarde Jan Slink vind speurwerk heelwat interessanter as die godgeleerdheid, en deur die besprekings wat hy met sy seun, speurder Slink, voer, dra hy veel daartoe by om die verhaal binne die perke van die waarskynlikheid te hou. Ofskoon hy die belangrikste rol speel by die ontmaskering van die misdadiger, verteenwoordig hy ook die intelligente leser. Hy gaan wetenskaplik te werk en laat niks aan die toeval oor nie. Sy optrede is nogal geheimsinnig en as sy seun hopeloos op dwaalspore rondsnuffel, kom hy met oortuigende bewyse wat tot ’n verrassende ontknoping lei. In “''Die verbrande lyk''”<ref>Pienaar, P. de V. in Nienaber, P.J. “C. Louis Leipoldt, Eensame veelsydige” Afrikaanse Pers-Boekhandel Eerste uitgawe 1948</ref> word die gebeure rondom ’n moedermoord op die Karoodorpie Evaskroon deur middel van ’n hofsaak weergegee, waar die amptenare met nougesetheid elke stukkie getuienis weeg en elke feit ondersoek, sodat hulle ’n oortuigende bewys van die aangeklaagde se skuld kan lewer. Hendrik Dageraad vermoor sy moeder deur haar te verwurg of te versmoor en daarna verbrand hy die lyk op die vuurherd om die skyn te wek dat sy verbrand het toe sy die herd met petrol wou skoonmaak. Die sensasiewekkende besonderhede is hier egter van minder belang as die vernufspel tussen die deskundiges en die reaksie van die regter en jurie op hul getuienis, met veral die mediese getuienis wat van groot belang is. Jan Slink is op die Karoodorpie om van griep te herstel en speel weer die hoofrol in die ontrafeling van die saak. Die roman bring ook die wenslikheid van die juriestelsel en die toepaslikheid van die Romeins-Hollandse Reg vir Suid-Afrika onder die loep. Hierdie verhaal is gegrond op die Hauptfleisch-moord, wat op 13 Januarie 1925 op Richmond in die Kaap gepleeg is. “''Die moord in die Bosveld''”<ref name="krit2">Kritzinger, M.S.B. in Nienaber, P.J. “C. Louis Leipoldt, Eensame veelsydige” Afrikaanse Pers- Boekhandel Eerste uitgawe 1948</ref> verskyn van 22 Julie tot 7 Oktober as vervolgverhaal in ''Die Huisgenoot''. Jan Slink is hier saam met ’n groepie gaste op die Bosveldplaas aanwesig en die verhaal word afgesluit deur die speurder wat aan die einde die saak beredeneer, verdagtes een vir een uitskakel en dan die skuldige aanwys. Die moordenaar, Waardekker, word geskets as bevryder van die gemeenskap omdat hy die afstootlike Ewald Knors uit die weg ruim. Hy skryf ook drie romans, “''Die donker huis''”, “''Galgsalmander''” en “''Die dwergvroutjie''”. Globaal gesien poog hy hierin meer om die wetenskaplike of sielkundige verklaring na vore te bring, met die gevolg dat karakteruitbeelding verwaarloos word en karakters dan meermale as tipes eerder as lewende wesens ervaar word.<ref name="krit" /> “''Die donker huis''” verskyn aanvanklik in 1928 as vervolgverhaal in ''Die Huisgenoot''. Die hoofkarakter, die suksesvolle prokureur en sakeman Cornelis Gram, tree wreed en ongenaakbaar op teen sy vrou en kinders, veral sy oudste seun Piet. Wanneer sy vrou op sterwe lê, wys sy hom op die gevolge van sy gedrag. Na haar dood het hy behoefte aan liefde en soek toenadering tot Piet, maar die vervreemding het reeds te ver gevorder. Piet het intussen weens sy opvoeding groot geword as ’n swakkeling en mislukking. Dit is pateties om te sien hoe die ongenaakbare vader nou smeek vir die brokkies liefde wat hy verwerp het toe die kinders kleiner was. Hierdie roman is duidelik geskryf met die didaktiese opset om mense op die gevolge van outokratiese opvoeding te wys, met die gevolg dat die karakters nie as werklike mense uit die verf kom nie. Van 30 Augustus 1929 tot 3 Januarie 1930 word<ref name="krit2" /> “''Galgsalmander''” as vervolgverhaal in ''Die Huisgenoot'' gepubliseer. Die agtergrond van die verhaal is die maatskaplike toestande aan die begin van die negentiende eeu in die streek tussen die hoë [[Olifantsrivierberge|Olifantsrivier-]] en [[Skurweberg, Wes-Kaap|Skurweberge]]. Interessant is die opvattings van die boere oor politieke, kerklike en maatskaplike sake, asook die mededelings oor boerderytoestande en die metodes van ’n plattelandse onderwyser. Die hoofkarakter, Amadeus Tereg, het vroeër opgetree as laksman, iets wat hy as ’n groot skande beskou. Na ’n onverwagte erfenis verander hy sy naam na Everardus Nolte en vestig hom in ’n onbekende omgewing, waar hy spoedig die hoogagting van almal win. Hy word gevra om sy gemeenskap in die wetgewende raad te verteenwoordig, waarna sy geheim nie langer verborge kan bly nie. Die skrywer wend allerlei poginge aan om hierdie “geheim” nie aan die leser te verklap nie. Amadeus is oortuig dat hy reg gehandel het, en sy enigste motief vir die geheimhouding is die vrees dat hy die agting van sy vriende sal verloor. Hierdie verhaalgegewe is besonder yl en die karaktertekening laat ook veel te wense oor. Die vernaamste verdienste van die roman lê in die agtergrondgegewens oor die periode net voor die Groot Trek. Leipoldt verwerk die roman in Engels as “''Gallows gecko''” en poog vergeefs om ’n uitgewer vir hierdie weergawe te kry. Baie jare later word dit as “''Chameleon on the gallows''” gepubliseer. “''Die dwergvroutjie''”<ref>Malherbe, F.E.J. in Nienaber, P.J. “C. Louis Leipoldt, Eensame veelsydige” Afrikaanse Pers-Boekhandel Eerste uitgawe 1948</ref> verskyn aanvanklik van 10 November 1933 tot 16 Maart 1934<ref>Nienaber, P.J. “Jaarboek van die Afrikaanse Skrywerskring”, 1937</ref> as vervolgverhaal in ''Die Huisgenoot''. Die verhaal speel af aan die begin van die negentiende eeu en beskryf die huwelikslewe van twee abnormale mense, die intelligente maar misvormde dwergvroutjie Nisba en die periodiek waansinnige man Lukas, die laaste telg van ’n familie wat met erflike kranksinnigheid belas is. Op simpatieke wyse word die geduld en liefde van Nisba vir Lukas beskryf, teen die agtergrond van Lukas se waansinnigheid en kleptomanie, wat hom dryf tot verskeie moorde en sodoende eindelik tot sy ondergang lei. In die ontrafeling van die moordgeskiedenisse kom Leipoldt se talent as skrywer van speurverhale tot sy reg en gee hy die leser ook ’n interessante blik op die regspleging aan die begin van die negentiende eeu. Die figuur van Lukas is gebaseer op die ware verhaal van die kleptomaniese moordenaar Gert Johannes Swanepoel wat in 1856 in die openbaar op George opgehang is. Latere romans van hom bly onvoltooid. In Junie 1942 begin hy skryf aan ’n roman oor die Hugenote, maar skryf slegs ses hoofstukke voor hy hierdie poging laat vaar. ’n Ander roman waaraan hy die titel “''Pasjent in die donker''” gee, word ook nie voltooi nie. === Nie-fiksie === Van groter belang is sy nie-fiktiewe prosa, veral sy boeke oor die kookkuns. Na aanleiding van sy uitgebreide besoek aan die Ooste voltooi hy reeds in 1912 ’n reisverslag in Engels, “''Visit to the East Indies''”, wat ongepubliseer bly en waarvan ’n manuskrip in die Jagger-biblioteek by die Universiteit van Kaapstad bewaar word. Hy verwerk later die stof in Afrikaans en dit word gepubliseer as <ref name="krit2" />“''Uit my Oosterse dagboek''”. Hierdie is een van die eerste reisverhale in Afrikaans met besonder interessante inligting en beskrywings, wat tot van sy beste prosa gereken word. Dit word meer as ’n reisbeskrywing in sy weergawe van interessante agtergrondinligting oor die mense, kulture en geskiedenis. Onderhoudend en met groot kennis gesels hy oor Indiese towenaars en mensvreters; Chinese familiegrafte en seerowers; oliefabrieke, rystafels, opiumskuiwers, vulkane, tropiese bome en plante. Mooi is ook sy beskrywings van die Oosterse natuurskoon en interessant sy inligting en anekdotes oor die bewoners. Hierdie reisbeskrywing bevat nuttige inligting vir in-diepte begrip van die digbundel “''Uit drie wêrelddele''”. Interessant genoeg word vier hoofstukke uit die oorspronklike Engelse manuskrip weens besorgdheid oor die oorgevoeligheid van die gemeenskap nie in die Afrikaanse publikasie opgeneem nie. Hierdie hoofstukke is hoofsaaklik negatief oor die kleurkwessie en die rol van die sendelinge. A.P. Grové neem “''Oosterse towery''” uit hierdie boek op in sy versamelbundel “''Trekvoëls''”. Geskiedkundige prosa uit sy hand is onder andere die breed opgesette<ref>Krüger, D.W. in Nienaber, P.J. “C. Louis Leipoldt, Eensame veelsydige” Afrikaanse Pers-Boekhandel Eerste uitgawe 1948</ref> “''Jan van Riebeeck''” met subtitel “''Grondlegger van ’n blanke Suid-Afrika''”, oorspronklik in Engels geskryf en gepubliseer en ook in Duits vertaal. Die boek is ’n populêre, eerder as wetenskaplike, behandeling van die lewensloop van die leier van die eerste blanke nedersetting in Suid-Afrika. Daar is ook geskiedkundige werke wat hoofsaaklik op jongmense gerig is, naamlik<ref name="zyl">Van Zyl, P.H.S. in Nienaber, P.J. “C. Louis Leipoldt, Eensame veelsydige” Afrikaanse Pers-Boekhandel Eerste uitgawe 1948</ref> “''Die Groot Trek''” en <ref name="zyl" />“''Die Hugenote''”, waarin hy ’n oorsig gee van al die belangrikste historiese feite en gebeurtenisse rondom hierdie temas. Die boekies wemel egter van onnoukeurige omgang met die inligting, wat vele klein feitefoute tot gevolg het. Interessant aangebied in laasgenoemde werk is die uiteensetting van die ekonomiese, intellektuele en geestelike agtergrond van die Kerkhervorming in die sestiende eeu. Die grootste gedeelte van “''Praatjies met die oumense''” bestaan uit ’n populêr-wetenskaplike behandeling van mediese onderwerpe soos kanker, geslagsiektes en die drankkwessie. Vyf opstelle behoort egter tot die didaktiese literatuur. Hy moedig oumense aan om vir hulleself te dink en lê klem op die noodsaaklikheid om logies te redeneer. Verder lewer hy ’n pleidooi vir ’n suiwer Afrikaanse beeldspraak. Sommige van sy menings is egter baie kontroversieel. So is hy ’n teenstander van godsdiensonderwys op skole en beskou hy sendingwerk as ’n uiting van onverdraagsaamheid. As geneesheer is hy verder verantwoordelik vir ’n aantal vakkundige boeke oor die mediese versorging van die jeug, soos “''Skoolgesondheid''” (’n handleiding oor die bedryf van skoolgesondheid), “''Die Afrikaanse kind in siekte en gesondheid''” (sy mees omvattende werk op die gebied van die populêre geneeskunde, waarin hy ouers en onderwysers touwys maak oor die normale kind en sy kinderlewe) en “''Eerste gesondheidsleesboek vir Afrikaanse skole''” (waarin hy in eenvoudige taal skryf oor die verskillende dele van die liggaam, gesonde voedsel en hoe om werk en spel af te wissel). Om saam te val met die publikasie van sy biografie oor Leipoldt, bundel [[J.C. Kannemeyer]] vier grootliks onbekende opstelle van Leipoldt oor Clanwilliam onder die titel <ref>Venter, L.S. “Beeld” 9 Augustus 1999</ref>“''So blomtuin-vol van kleure''”,<ref>A.M.M. Rapport” 27 Junie 1999</ref> terwyl hy terselfdertyd<ref>Aucamp, Hennie “Insig” September 1999</ref> “''Uit die skatkis van die slampamperman''”<ref>Grové, A.P. “Rapport” 27 Junie 1999</ref> saamstel. Hierdie boek noem hy ’n omnibus,<ref>Venter, L.S. “Beeld” 9 Augustus 1999</ref> aangesien dit voorbeelde bevat van die ryke verskeidenheid van Leipoldt se werk, soos gedigte, drama met “''Die heks''” in geheel, briewe, kortverhale, spookstories, artikels, grepe uit sy romans, uitsonderlike resepte en kinderverse. In 2003 word sy briewe as korrespondent van die Amsterdamse koerant ''Het Nieuws van den Dag'' tydens die Anglo-Boereoorlog in “''Hierdie land van leuens''” gepubliseer, onder redaksie van Wium van Zyl. Dit bied waardevolle inligting oor Leipoldt se siening van die oorlog, asook die gebeurtenisse en mense van daardie tyd soos dit in die Kaap plaasgevind het. Die manuskrip van Leipoldt se ongepubliseerde dagboek is in besit van SENSAL te Pretoria. As kritikus skryf hy verskeie opstelle wat postuum in bundels soos “''Literêre causerie''” en “''Kritiese aanloop''” gepubliseer word. Met sy kookkuns verwerf hy groot bekendheid en sy kosboeke word telkemale herdruk. As koskenner raak hy beroemd en hy skryf ’n aantal boeke oor hierdie onderwerp.<ref>Veldsman, Peter “Beeld” 15 Augustus 2011</ref> “''Kos vir die kenner''” word reeds in 1933 die eerste keer gepubliseer, waarna dit in 1978 en weer in 2011 herdruk word, die laaste herdruk verbeter met ’n [[glossarium]] en register. Hierin versamel hy letterlik meer as duisend tradisionele resepte, vergesel met sy kenmerkende lewendige skryfstyl en beskrywing van die metodes wat gevolg moet word in die voorbereiding daarvan. Die styl daarvan maak dit eindelik minder ’n praktiese resepteboek en meer ’n interessante boek wat agtergrondkennis skep oor die hele kultuur van die kookkuns. “''Polfyntjies vir die proe''” is as kookboek met prikkelende essays die rigtinggewer vir hierdie genre. Hierdie stukke het aanvanklik oor ’n periode van vyf jaar tussen 1942 en 1947 onder die skuilnaam K.A.R. Bonade as rubriek onder die titel “''Kelder en Kombuis''” in ''Die Huisgenoot'' verskyn. Die resepte word afgewissel met wetenswaardighede en herinneringe in ’n gesellige skryfstyl wat hierdie boek veel meer as net ’n kookboek maak. [[Fred le Roux]] versamel hierdie artikels en publiseer dit vir die eerste keer in 1963. Wanneer “''Polfyntjies vir die proe''” in 2004 weer uitgegee word in Afrikaans en ook in ’n Engelse vertaling onder die titel “''Leipoldt’s cellar & kitchen''” verskyn, word albei bekroon met die internasionale Gourmand-toekenning in die kategorie “wyngeskiedenis, res van die wêreld”, wat Brittanje en die Verenigde State van Amerika uitsluit. “''Eet saam met Leipoldt''” verskyn in 1980 en is ’n praktiese Leipoldt-resepteboek wat deur Peter Veldsman saamgestel is. === Jeugliteratuur === Leipoldt het ’n sterk fokus op die skep van jeugliteratuur op ’n stadium toe daar baie min vir hulle beskikbaar was. In “''Praatjies met die kinders''” bundel hy agtien kort essays wat onderwerpe soos die sintuie en sinsbedrog, water, weerlig, diamante, die opskerping van die geheue, spinnekoppe, die maan en ander onderwerpe behandel. In “''Stories vir die kinders''” bundel hy vertellings uit die Viking- en Noorse mitologie, asook Oosterse volksverhale en ’n aantal sprokies, insluitende die storie van koning Midas.<ref>Cruse, H.P. in Nienaber, P.J. “C. Louis Leipoldt, Eensame veelsydige” Afrikaanse Pers-Boekhandel Eerste uitgawe 1948</ref>“''Kampstories''” bevat elf verhale van uiteenlopende aard wat volgens Leipoldt aan jonger kinders op skoolkampe vertel is en wat Leipoldt na alle waarskynlikheid in sy jeug op Clanwilliam by die bruin mense gehoor het. Daarby pas hy verskeie sprokies aan by die Suid-Afrikaanse milieu, soos “''Gogga en Gorra''” oor hoe die Apiesrivier ontstaan het. Daar is ook stories uit die Chinese verhaalskat, soos “''Die stout seun''”. “''As die natuur gesels I en II''” het eers as sketse in ''Die Huisgenoot'' verskyn voordat dit in die “''Self-lees serie''” gepubliseer is. Die eerste deel dra basiese kennis oor die seelewe, die geologie, plante, insekte en diere oor. Die tweede deel bevat fantasieverhale oor voëls en hulle gewoontes. “''Die wonderlike klok''” het reeds in 1920 in ''Die Huisgenoot'' verskyn en vertel hoe die horlosiemaker Melchior Oerman se wonderlike toringklok sy lewe verwoes en hoe hy wraak neem. “''Paddastories vir die peetkind''” bevat ses fantasieë met paddas en ander diere as vernaamste rolspelers. Leipoldt bou ook klein sedelessies in die verhale in. “''Die mossie wat wou ryk word''” verskyn in ''Die Huisgenoot'' en word later in die “''Verhaaltjies vir laer skole''”-reeks gepubliseer. Die gulsige mossie verlaat sy veilige nes om groener weivelde by ander voëls te gaan soek, maar word gevang en leer die les dat dit beter is om by jou eie soort te hou en die gevare van die wêreld te vermy.<ref>Sita in Nienaber, P.J. “C. Louis Leipoldt, Eensame veelsydige” Afrikaanse Pers-Boekhandel Eerste uitgawe 1948</ref> “''Die goue eier''” verskyn in die “''Ons Kinderrakkie''”-reeks. Hamerkop beweer dat hy ’n goue eier in sy nes het en daarom as leier van die voëls verkies moet word en dit verdeel die voëls in twee groepe. Dit blyk egter dat die goue eier die horlosie van meneer Geer is wat deur Hamerkop gesteel is. Hierdie verhaaltjie is egter veral ’n satire oor die politiek van die dag, met Oupa Uil en Hamerkop die leiers van die twee partye en Blouduif wat later ’n herenigingsparty stig. Hierdie fyn spot het ongetwyfeld die gewone kind van die dag se begripsvermoë oorskry. In “''Die issiegrimmiebonso''” <ref>Die issiegrimmiebonso Steenberg, Elsabe “Beeld” 1 Desember 1980</ref>maak Pieter W. Grobbelaar ’n keur uit sy kinderwerk,<ref>Steenberg, Elsabe “Tydskrif vir Letterkunde” Nuwe reeks 19 no. 1, Februarie 1981</ref> waar veral die fantasieverhale (insluitende “''Die slim kraai''” en “''Die een wat blind was''”) beïndruk. In medewerking met J.J. Jordaan en P.C. Schoonees stel Leipoldt ook vanaf 1929 die reeks “''Juta se Afrikaanse leesboeke vir die laerskool''” saam. In die leesboek vir standerd drie neem hy sy eie “''Pierewiet se Kersaand''” op, wat voorheen in 1927 in ''De Volkstem'' gepubliseer is, terwyl “''Die weeskindjie wat ’n moeder wou hê''” in die standerd vier leesboekie in 1914 in ''Die Brandwag'' verskyn het. Die standerd ses boekie bevat drie van sy verhale, naamlik “''Die storie van Saïdjah''” (sy verwerking van die verhaal uit Multatuli se “''Max Havelaar''”), “''Die pêrel-admiraal van Portugal''” (oor die geskiedenis van Vasco da Gama) en “''Met ’n botanis na die Kalahari''” (oor sy reis as kind saam met Rudolf Schlechter). Om verdere leesstof vir die jeug te verskaf, verwerk Leipoldt in 1924 ook die Deen Carl Ewald se “''Natuursprokies''” en die Franse skrywer [[Alexandre Dumas]] se “''La tulipe noire''” as “''Die swart tulp''” in Afrikaans. === Engelse werk === Hy skryf ook in Engels en publiseer reeds tydens die Anglo-Boereoorlog gedigte in die Britse literêre tydskrif ''The New Age'', wat ’n spreekbuis was vir Britse andersdenkendes. In 1902 verskyn ’n bundel protesgedigte in Londen onder die titel “''Songs of the veld and other poems''”. Die deelnemende digters is meestal Britte, maar ses anonieme Suid-Afrikaners (insluitende Leipoldt) se gedigte word ook hierby ingesluit. Die Suid-Afrikaners moes anoniem bly sodat hulle nie ingevolge die krygswet vir hulle standpunt teen die barbaarsheid van die Britte se metodes tydens die oorlog gestraf kan word nie. Sy Engelse gedigte word onder die skuilnaam Pheidippides gebundel in “''The ballad of Dick King and other poems''”. Dit sluit al sy Engelse gedigte in vanaf die Anglo-Boereoorlog, waaronder ook ’n aantal oor die Tweede Wêreldoorlog, waarvan sommige voorheen in ''Cape'' ''Times'' en ''Forum'' verskyn het. Sommige van die gedigte in hierdie bundel sluit in onderwerp en aanbieding sterk aan by sy Afrikaanse gedigte, terwyl “''Fairies at [[Zeekoevlei]]''” klaarblyklik ’n verwerking is van ’n gedig wat voorheen in “''Versieboord vir kinders''” verskyn het. In soortgelyke trant is sy kortverhaal “''The rebel''”, wat in 1904 in die Britse blad ''The Monthly Review'' gepubliseer word. Hierin besin die Kaapse rebel Frikkie in sy dodesel oor sy besluit om te rebelleer en spreek hy die morele kwessies van sy besluit aan. Die outobiografiese<ref>Coetzee, Ampie “Sunday Times” 26 Oktober 1980</ref> “''Bushveld doctor''”<ref name="grove" /> word reeds in 1937 in Londen gepubliseer.<ref>Grütter, Wilhelm “Die Burger” 14 April 1988</ref> Hierin gee hy sy wedervaringe as mediese inspekteur van skole in die Bosveld weer, met belangwekkende insigte in die siektes en veral die kultuur van die mense van die Bosveld in daardie tyd.<ref>Van Rooyen, W.F. “Die Transvaler” 4 Mei 1981</ref> Belangwekkend ook is sy uitlatinge oor die rassevooroordele van die mense en sy sienings oor sake wat vir baie Afrikaners heilige koeie was.<ref>Wynberg, Nana “Rand Daily Mail” “27 Oktober 1980</ref>So is hy byvoorbeeld gekant teen die viering van Geloftedag (toe nog Dingaansdag genoem) en is hy ’n voorstander van [[genadedood]] en die sosiale aanvaarding van [[homoseksualiteit]]. Sy briewe wat hy in sy tyd oorsee geskryf het word gebundel in <ref>Brink, André P. “Rapport” 9 Desember 1979</ref>“''Dear Dr. Bolus''”. In hierdie briewe aan sy weldoener (gedateer vanaf 1897 tot 1911), is die eerste aantal jare feitlik hoofsaaklik gewy aan die plantkunde, terwyl hy later ook uitvoerig verslag doen van sy bedrywighede en uitgawes terwyl hy oorsee studeer. Leipoldt skryf ook ’n bydrae oor die Suid-Afrikaanse geskiedenis vir “''The Cambridge history of the British Empire''”. Die trilogie van romans “''Chameleon on the gallows''”, “''Stormwrack''”, en “''The mask''” word na sy dood eers apart uitgegee en later gesamentlik onder die titel “''The Valley''”. Hoewel later gepubliseer, is <ref>Goosen, Jeanne “Beeld” 8 Januarie 2001</ref>“''Chameleon on the gallows''” die voorloper van “''Stormwrack''”. Hierdie roman speel af in die begin van die negentiende eeu, waar die verarmde saalmaker Amadeus Tereg geld erf en as Everardus Nolte ’n nuwe lewe in die Vallei begin. Hy raak bevriend met afstammelinge van die Hollandse Oos-Indiese Kompanjie en met die nuwe Britse immigrante, wat hom dan as leiersfiguur verkies om die Vallei in die parlement te verteenwoordig. Die geheim van sy herkoms lek dan uit. In hierdie boek word die kultuur, die geskiedenis en veral die sosiale en maatskaplike toestande van sy tyd op onderhoudende wyse geskets. “''Stormwrack''” het as tema die impak wat die Anglo-Boereoorlog op die Suid-Afrikaanse gemeenskap gehad het. Die hoofkarakter is die Brit Andrew Quakerley, wat in die negentiende eeu hoofburger van ’n dorpie in die Kaapkolonie word. Hoewel uiters lojaal aan Brittanje, kom hy in noue aanraking met sy medeburgers van Hollandse afkoms. Die resultaat is dat hy die afloop en uitkoms van die Anglo-Boereoorlog baie negatief ondervind. Dit is veral die teregstellings van die Kaapse rebelle wat uiteenlopende reaksies by die karakters verwek. “''The mask''” speel af in die dertigerjare en toon verbasende versiende insig in die politieke en maatskaplike toestande en toekoms van die land. Die verhaallyn tussen hierdie roman en die drama “''Afgode''” is op dieselfde gegewens gegrond. Die vooruitstrewende plaaslike prokureur word as toonbeeld van professionele eerlikheid voorgehou, maar is in werklikheid ’n alkoholis en die vader van ’n buite-egtelike kind. Sy dogter Santa, wat as dokter kwalifiseer, begin as vennoot in ’n praktyk op die dorp werk en vind die ware toedrag van sake uit. Haar vader se vennoot, wat op Santa verlief is, weet dat die ouer prokureur sy vrou en dogter se trustgeld verduister het, maar verberg dit vir Santa. Beide wil die inligting oor die buite-egtelike kind van Santa se moeder weerhou. In werklikheid weet sy egter reeds hiervan. Op mediese gebied publiseer Leipoldt reeds in 1912 “''The school nurse”'' met subtitel “''Her duties and responsibilities''”. Hierdie boek het sy ontstaan daarin dat hy as skooldokter die werk van die verpleegster in skoolmediese dienste van besondere belang ag en daar geen handleiding vir die beroep in Engels beskikbaar was nie. Sy Engelse boeke oor die kookkuns word gepubliseer onder die titels “''Common sense dietics''” wat so vroeg as 1911 verskyn en in 1936 heruitgegee word as “''The belly book or Diner’s guide''”. Hierna verskyn “''300 years of Cape wine''” in 1952, die eerste Suid-Afrikaanse werk oor ons wynbou, en in 1976 verskyn moontlik sy belangrikste kookkunswerk, “''Cape cookery''”, wat hy reeds in 1946 voltooi het. Laasgenoemde twee boeke en “''Culinary treasures''” (vertaling van “''Polfyntjies vir die proe''”) word later saamgebundel in<ref>Malan, Pieter “Rapport” 18 April 2004</ref> “''Leipoldt’s food and wine''”.<ref>Van Biljon, Madeleine “Insig” April 2004</ref> Die Engelse vertaling van “''Polfyntjies vir die proe''” wat onder die titel “''Leipoldt’s cellar & kitchen''” in 2004 verskyn, word bekroon met die internasionale Gourmand-toekenning in die kategorie “wyngeskiedenis, res van die wêreld”, wat Brittanje en die Verenigde State van Amerika uitsluit. == Eerbewyse == Die [[Universiteit van die Witwatersrand]] ken in 1934 ’n eredoktoraat (D.Litt.-graad) aan hom toe. Die ATKV hou op 9 Oktober 1934 ’n spesiale huldigingsaand in Johannesburg vir hom. Per geleentheid van sy sestigste verjaarsdag gee ''Die Huisgenoot'' op 6 Desember 1940 ’n huldigingsnommer vir hom uit. Die Afrikaanse Skrywerskring hou op 3 Oktober 1944 ’n huldigingsaand tot sy eer. Jan Kromhout (“''Leipoldt as digter''”) en [[M.P.O. Burgers]] (“''C.L. Leipoldt – ’n Studie in stofkeuse, -verwerking en -ontwikkeling''”) behaal doktorsgrade met studies oor sy werk, terwyl J.C. Kannemeyer ’n omvattende biografie (“''Leipoldt: ’n Lewensverhaal''”) oor hom skryf. In 2011 vereer die ATKV hom postuum as Afrikoon vir sy belangrike bydrae tot die kookkunsliteratuur. Die plantgenus ''[[Leipoldtia]]'' is na hom vernoem. == Die C. Louis Leipoldt-prys == Die ''Maatschappij der Nederlandse letterkunde'' het in [[2002]] ter ere van die 350-jarige bestaan van betrekkinge tussen Nederland en Suid-Afrika 'n prys ter waarde van €3&nbsp;500 uitgeloof. (Sien [http://www.mijnedlet.nl/mdnl/?page_id=260]). Die doel van die toekenning was om die bestudering van Afrikaanse literatuur te bevorder en meer bekendheid daaraan te verleen. Die voorwaardes van die kompetisie vir die prys was die voorlegging van 'n tevore ongepubliseerde opstel of verhandeling, ingedien onder 'n skuilnaam. Sestien inskrywings van hoogstaande letterkundige waarde is daardie jaar ontvang en dr. [[J.C. Kannemeyer]] het die prys gewen vir sy opstel ''Uys Krige en die Suid-Afrikaanse politiek.'' == Publikasies == {| class="wikitable" !Jaar !Publikasies |- | !Poësie |- |1911 |Oom Gert vertel en ander gedigte |- |1920 |Dingaansdag |- |1923 |Uit drie wêrelddele |- | |Uitgesoekte gedigte vir Jong Suid-Afrika |- |1932 |Die bergtragedie |- | |Skoonheidstroos |- |1936 |Slampamperliedjies |- |1944 |’n Versieboord vir kinders |- |1946 |Vyftig gedigte van C. Louis Leipoldt (’n keuse deur W.E.G. Louw) |- |1948 |Die moormansgat en ander verhalende en natuurverse |- |1949 |Geseënde skaduwees |- | |The ballad of Dick King and other poems (Pheidippides) |- |1978 |Driesprong (saam met Jan F.E. Celliers en Totius) |- |1980 |Versamelde gedigte |- | !Drama |- |1923 |Die heks |- |1937 |’n Vergissing |- |1930 |Die laaste aand |- |1931 |Afgode |- | |Die kwaksalwer |- | |Onrus |- |1934 |Die heks en Die kwaksalwer |- |1973 |Die heks en Die laaste aand |- |1980 |Moederplig |- | !Prosa |- |1917 |Praatjies met die kinders |- |1922 |Stories vir die kinders |- |1924 |Kampstories |- |1927 |Waar spoke speel |- |1928 |As die natuur gesels I |- | |Wat agter lê en ander verhale |- | |As die natuur gesels II |- |1930 |Wat agter lê en ander verhale |- |1931 |As die natuur gesels II |- | |Die mossie wat wou ryk word |- | |Die wonderlike klok |- | |Die donker huis |- |1932 |Galgsalmander |- | |Die rooi rotte en ander kortverhale |- | |Uit my Oosterse dagboek |- |1934 |Paddastories vir die peetkind |- | |Die verbrande lyk |- | |Die moord op Muisenberg |- |1937 |Die goue eier |- | |Die dwergvroutjie |- |1939 |Moord in die Bosveld |- |1941 |Die mossie wat wou ryk word |- |1980 |O’Callaghan se waatlemoen en ander verhale (gekeur deur A.P. Grové) |- | |Die issiegrimmiebonso (gekeur deur Pieter W. Grobbelaar) |- | |Stormwrack |- |1989 |Kritiese aanloop |- |1990 |Literêre causerie |- |1999 |So blomtuin-vol van kleure |- | |Uit die skatkis van die slampamperman (samesteller J.C. Kannemeyer) |- |2000 |Chameleon on the gallows |- |2001 |The valley: A trilogy |- |2006 |The mask |- | !Nie-fiksie |- |1911 |Common sense dietics |- |1912 |The school nurse |- |1916 |Skoolgesondheid |- |1918 |Praatjies met die oumense |- |1920 |Die Afrikaanse kind in siekte en gesondheid |- |1931 |Die eerste gesondheidsleesboek vir Afrikaanse skole |- |1933 |Kos vir die kenner |- |1936 |The belly book or Diner’s guide |- |1937 |Bushveld Doctor |- |1938 |Jan van Riebeeck: die grondlegger van ’n blanke Suid-Afrika |- | |Die Groot Trek |- |1939 |Die Hugenote |- | |A primary health reader for South African primary schools |- |1952 |300 Years of Cape wine |- |1963 |Polfyntjies vir die proe |- |1976 |Cape cookery |- |1979 |Dear Dr. Bolus |- |2003 |Hierdie land van leuens |- |2004 |Leipoldt’s food and wine |- | !Vertalings |- |1924 |Die swart tulp – Alexandre Dumas |- | |Natuursprokies – Carl Ewald |} == Skuilname == Die volgende skuilname is deur hom gebruik: {{Kolomme2 |Kolom1= * Africanus * C L L * F W B * F W Bancombe * F W Baxter |Kolom2= * F W Baxcombe * G M K * K A R Bonade * Pheidippides }} == Bronne == === Boeke === * Antonissen, Rob “Die Afrikaanse letterkunde van aanvang tot hede” Nasou Beperk Derde hersiene uitgawe Tweede druk 1964 * APB-Komitee vir Skoolboeke “Die junior digbundel” Afrikaanse Pers-Boekhandel Johannesburg Sesde  druk 1963 * Askes, H. en Landman, J.N. (samestellers) “Voorspraak” Tafelberg-Uitgewers Beperk Kaapstad Eerste uitgawe Tiende druk 1994 * Beukes, Gerhard J. “Die moderne eenbedryf” J.L. van Schaik Bpk. Pretoria Vierde druk 1970 * Beukes, Gerhard J. (red.) “Nuwe eenbedrywe” “J.L. van Schaik Bpk. Pretoria Eerste druk 1952 * Beukes, Gerhard J. en Lategan, F.V. “Skrywers en rigtings” J.L. van Schaik Bpk. Pretoria Eerste uitgawe 1952 * Beukes, W.D. (red.) “Boekewêreld: Die Nasionale Pers in die uitgewersbedryf tot 1990” Nasionale  Boekhandel Bpk. Kaapstad Eerste uitgawe eerste druk 1992 * Bosman, F.C.L. “Vier uitgesoekte eenbedrywe” Afrikaanse Pers-Boekhandel Johannesburg Tiende druk  1969 * Botha, Elize “Prosakroniek” Tafelberg Uitgewers Bpk. Kaapstad Eerste uitgawe 1987 * Bouwer, Alba “Afrikaans 100” Tafelberg-Uitgewers Bpk. Kaapstad Eerste uitgawe 1975 * Brink, André P. “Aspekte van die nuwe drama” Academica Pretoria en Kaapstad Tweede hersiene uitgawe 1986 * Buning, Tj. “Uit ons digkuns” J.L. van Schaik Bpk. Pretoria Nuwe omgewerkte druk 1960 * Cloete, T.T. “Faune” Tafelberg-Uitgewers Bpk. Kaapstad en Johannesburg Eerste uitgawe Derde druk 1971 * Cloete, T.T. “Vyfling” Tafelberg-Uitgewers Bpk. Kaapstad Eerste uitgawe Elfde druk 1973 * Dekker, G. “Afrikaanse Literatuurgeskiedenis” Nasou Beperk Kaapstad Elfde druk 1970 * Dekker, G. “Causerie en kritiek” J.L. van Schaik Bpk. Pretoria Eerste druk 1934 * Du Plessis, I.D. “Aantekeninge uit Tuynstraat” Tafelberg-Uitgewers Bpk. Kaapstad Eerste druk 1975 * Grobbelaar, Pieter W. “Skrywers in beeld 4: C. Louis Leipoldt” Tafelberg Kaapstad Eerste uitgawe 1980 * Grobler, Hilda “Halfeeu” Blokboeke 33 Academica Pretoria en Kaapstad Eerste uitgawe 1980 * Grobler, P. du P. “C. Louis Leipoldt 1880-1947” in Nienaber, P.J. et al “Perspektief en Profiel” Afrikaanse  Pers-Boekhandel Johannesburg Derde hersiene uitgawe 1969 * Grové, A.P. “Letterkundige sakwoordeboek vir Afrikaans” Nasou Beperk Vyfde uitgawe Eerste druk 1988 * Grové, A.P. “Trekvoëls” Voortrekkerpers Beperk Johannesburg 1969 * Joubert, Elsa “Reisiger” Tafelberg Kaapstad Eerste uitgawe 2009 * Kannemeyer, J.C. “Opstelle oor die Afrikaanse drama” Academica Kaapstad Pretoria Eerste uitgawe 1970 * Kannemeyer, J.C. “Konfrontasies” Academica Pretoria en Kaapstad Eerste uitgawe 1977 * Kannemeyer, J.C. “Die heks en Die laaste aand” Academica Pretoria en Kaapstad Tweede hersiene uitgawe Tweede druk 1984 * Kannemeyer, J.C. “Geskiedenis van die Afrikaanse literatuur 1” Academica, Pretoria en Kaapstad Tweede druk 1984 * Kannemeyer, J.C. “Geskiedenis van die Afrikaanse literatuur 2” Academica, Pretoria, Kaapstad en Johannesburg Eerste uitgawe Eerste druk 1983 * Kannemeyer, J.C. “Verse vir die vraestel” Tafelberg-Uitgewers Beperk Eerste uitgawe 1998 * Kannemeyer, J.C. “Leipoldt: ’n Lewensverhaal” Tafelberg-Uitgewers Bpk. Kaapstad Eerste uitgawe 1999 * Kannemeyer, J.C. “Die Afrikaanse literatuur 1652-2004” Human & Rousseau Kaapstad en Pretoria Eerste uitgawe 2005 * Kritzinger, M.S.B. “Letterkundige kragte” J.L. van Schaik Bpk. Pretoria Eerste uitgawe 1932 * Kromhout, J. “Leipoldt as digter” J.L. van Schaik Bpk. Pretoria Eerste uitgawe 1954 * Lindenberg, E. “Onsydige toets” Academica Kaapstad en Pretoria Eerste uitgawe 1965 * Lindenberg, E. (red.) “Inleiding tot die Afrikaanse letterkunde” Academica Pretoria en Kaapstad Vierde  uitgawe Eerste druk 1973 * Louw, N.P. van Wyk “Opstelle oor ons ouer digters” Human & Rousseau Kaapstad en Pretoria Eerste uitgawe 1972 * Louw, W.E.G. “Ou wyn van vreugde” A.A. Balkema Kaapstad en Amsterdam Eerste uitgawe 1958 * Malherbe, F.E.J. “Aspekte van Afrikaanse literatuur” Nasionale Pers Bpk. Kaapstad, Bloemfontein en Port Elizabeth Eerste uitgawe 1940 * Malherbe, F.E.J. “Die kort-verhaal as kunsvorm” Nasionale Pers Bpk. Kaapstad Eerste uitgawe 1929 * Mieny, C.J. “Leipoldt, die veelsydige” in Afrikaanse Skrywerskring “Van Leipoldt tot letterkundige * kritiek” Referate gelewer tydens die sewende vyfjaarlikse landswye skrywerskongres en Leipoldtfees gehou te Stellenbosch op 19 en 20 September 1980 * Nasionale Pers Beperk “Ons skrywers en hul werke: ’n Plate-album” Nasionale Pers Bpk. Kaapstad 1936 * Nienaber, C.J.M. “Oor literatuur 2” Academica Pretoria en Kaapstad Eerste uitgawe 1977 * Nienaber, P.J. “C. Louis Leipoldt, Eensame veelsydige” Afrikaanse Pers-Boekhandel Eerste uitgawe  1948 * Nienaber, P.J. en Lategan, F.V. “Afrikaanse natuurpoësie” Afrikaanse Pers-Boekhandel Derde druk 1952 * Nienaber, P.J. (samesteller) “Digters en digkuns” Afrikaanse Pers-Boekhandel Derde druk 1954 * Nienaber, P.J., Roodt, P.H. en Snyman, N.J (samestellers) “Digters en digkuns” Perskor-Uitgewers  Kaapstad Vyfde uitgawe Sewende druk 2007 * Nienaber, P.J. “Hier is ons skrywers!” Afrikaanse Pers-Boekhandel Johannesburg Eerste uitgawe 1949 * Nienaber, P.J,; Senekal, J.H en Bothma, T.C. “Mylpale in die geskiedenis van die Afrikaanse  letterkunde” Afrikaanse Pers-Boekhandel Tweede hersiene uitgawe 1963 * Nienaber, P.J. et al “Perspektief en Profiel” Afrikaanse Pers-Boekhandel Johannesburg Derde hersiene uitgawe 1969 * Nienaber, P.J.; Erasmus, M.C.; Du Plessis, W.K. en Du Plooy, J.L. “Uit ons letterkunde” Afrikaanse Pers- Boekhandel Sewende druk 1968 * Opperman, D.J. “Junior verseboek” Nasionale Boekhandel Beperk Kaapstad Agste druk 1960 * Pheiffer, R.H. “Woordpaljas” Human & Rousseau Kaapstad en Johannesburg Derde uitgawe Derde druk 1993 * Pienaar, E.C. “Taal en poësie van die Twede Afrikaanse Taalbeweging” Nasionale Pers Beperk Kaapstad, Stellenbosch en Bloemfontein Vierde vermeerderde druk 1931 * Pienaar, P. de V. “Flitse” Afrikaanse Pers-Boekhandel Johannesburg Tweede uitgawe Eerste druk 1965 * Pretorius, Réna “Ryk domeine” Human & Rousseau Kaapstad en Pretoria Tweede uitgawe Derde druk 1990 * Sandler, E.M. “C. Louis Leipoldt – buitengewone mediese student” in Afrikaanse Skrywerskring “Van Leipoldt tot letterkundige kritiek” Referate gelewer tydens die sewende vyfjaarlikse landswye  skrywerskongres en Leipoldtfees gehou te Stellenbosch op 19 en 20 September 1980 * Scholtz, Merwe “Herout van die Afrikaanse poësie en ander opstelle” Tafelberg-Uitgewers Beperk Kaapstad Eerste druk 1975 * Schoonees, P.C. “Die prosa van die tweede Afrikaanse beweging” J.H. de Bussy, Pretoria / Hollandsch- Afrikaansche Uitgevers Maatschappij v/h J. Dusseau & Co, Kaapstad 1939 (derde druk) * Smuts, J.P. “Triptiek” Tafelberg- Uitgewers Beperk Kaapstad Tweede uitgawe Vyfde druk 1997 * Snyman, Henning “Kort keur: Abraham H. de Vries” Reuse-Blokboek 3 Academica Pretoria Kaapstad  en Johannesburg Tweede druk 1983 * Steenberg, D.H. “Verganklikheid in die poësie van C. Louis Leipoldt” in Afrikaanse Skrywerskring * “Van Leipoldt tot letterkundige kritiek” Referate gelewer tydens die sewende vyfjaarlikse landswye  skrywerskongres en Leipoldtfees gehou te Stellenbosch op 19 en 20 September 1980 * Van Coller, H.P. (red.) “Perspektief en Profiel Deel I” J.L. van Schaik-Uitgewers Pretoria Eerste uitgawe  1998 * Van Coller, H.P. (red.) “Perspektief en Profiel Deel 2” J.L. van Schaik-Uitgewers Pretoria Eerste uitgawe 1999 * Van Coller, H.P. (red.) “Perspektief en Profiel Deel 3” Van Schaik-Uitgewers Pretoria Eerste uitgawe  2006 * Viljoen, Louise “C. Louis Leipoldt (1880–1947)” in Van Coller, H.P. (red.) “Perspektief en Profiel Deel I”J.L. van Schaik-Uitgewers Pretoria Eerste uitgawe 1998 * Wybenga, Gretel en Snyman, Maritha (reds.) “Van Patrys-hulle tot Hanna Hoekom” Lapa-Uitgewers  Eerste uitgawe Tweede druk 2005 === Tydskrifte en koerante === * Aucamp, Hennie “’n Nuwe liedjie op ’n ou deuntjie” “Standpunte” Nuwe reeks 162, Desember 1982 * Botha, Johann “Louis Leipoldt – steeds een van ‘groot name’” “Die Transvaler” 26 Mei 1980 * Botha, Johann “’n Digterskap van vele wonings” “Die Transvaler” 27 Mei 1980 * Botha, Johann “Kosresepte dwarsdeur gelees” “Die Transvaler” 28 Mei 1980 * Breytenbach, Kerneels “Waarde van Die Heks” “Beeld” 21 Junie 1976 * Bruwer, Johan “Oktober laat Quakerly soos Leipoldt praat” “Rapport” 7 September 1980 * Burgers, M.P.O. “Temaverwerking by Leipoldt” “Standpunte” Jaargang 3, no. 2 1947 * Burgers, M.P.O. “Twee Leipoldt-studies” “Standpunte” No. 22, Desember 1951 * Cloete, T.T. “Die lang geheue van die oorloggedig” “Beeld” 24 Oktober 2000 * Coetzee, A.J. “Hoe vertel ‘Oom Gert vertel’?” “Standpunte” Nuwe reeks 80, Desember 1968 * Coetzee, Koos “Kos meer as ’n ding wat ’n drang stil” “Kalender” 8 Julie 1994 * De Villiers, Kay “Watter soort dokter was Leipoldt?” “Boekewêreld” 28 Julie 1999 * Gray, Stephen “Leipoldt’s prequel to ‘Stormwrack’: an interim report on an editing project”  “Standpunte” Nuwe reeks 170, April 1984 * Kannemeyer, J.C. “Nou kom Kannemeyer se gróót Leipoldt” “Boekewêreld” 3 Maart 1999 * Kannemeyer, J.C. “Leipoldt, ‘Mol’ Hofmeyr en die president” “Plus” 18 Maart 1999 * Kannemeyer, J.C. “Die onbetroubare tekste van ons ouer skrywers” “Volksblad” 20 Junie 2005 * Klopper, Albert “’Om laaste te kan lag’ saamgestel deur Pirow Bekker” “Tydskrif vir Letterkunde” Jaargang 25 no. 4, November 1987 * Kotzé, Petro “Op soek na die goewerneur se groot boontjies” “By” 30 Julie 2011 * Kromhout, Jan “Leipoldt – riglyne vir verdere navorsing” “Tydskrif vir Letterkunde”, nuwe reeks 18no. 4, November 1980 * Lategan, Herman “Foxtrot van die (wilds) vleiseters” “By” 2 Julie 2011 * Lindenberg, E. “Die duister Leipoldt” “Standpunte” Nuwe reeks 40-41, April-Junie 1962 * Lindenberg, E. “Leipoldt op sy honderdste” “Standpunte” Nuwe reeks 151, Februarie 1981 * Loots, Sonja “Was hy of was hy nie?” “Rapport” 28 Augustus 2005 * Louw, W.E.G. “Vormprobleme by Leipoldt” “Standpunte” Jaargang 2, no.4 1946 * Nienaber, C.J.M. “’Die Soutpan’: Een van die skoonstes?” “Standpunte” Nuwe reeks 115, Oktober 1974 * Pieterse, Henning “Poësie uit drie bloemlesings” “Tydskrif vir Letterkunde” Jaargang 29 no. 1, Februarie 1991 * Prins, M.J. “‘Vyfling’, saamgestel deur T.T. Cloete” “Tydskrif vir Letterkunde” Jaargang 23 no. 1 Februarie 1985 * Prinsloo, K.P. “Die Pretoria-tydperk in die lewe van C. Louis Leipoldt” “Tydskrif vir Letterkunde” Nuwe reeks 18 no. 4, November 1980 * Scholtz, Merwe “Wat vertel ‘Oom Gert vertel’?” “Standpunte” Nuwe reeks 33, Februarie 1961 * Schutte, H.J. “Drie dramas uit ‘Vyfling’” “Tydskrif vir Letterkunde” Nuwe reeks 18 no. 1, Februarie 1980 * Smith, Anna H. “Wysiginge in ‘Dingaansdag’ en ‘Uit drie wêrelddele’” “Tydskrif vir Letterkunde” Nuwe reeks 20 no. 3, Augustus 1982 * Smith, M.E. “’Om laaste kan lag’ saamgestel deur Pirow Bekker” “Tydskrif vir Letterkunde” Jaargang 25 no. 2, Mei 1987 * Steenberg, D.H. “Die verganklikheidsmotief in die poësie van C. Louis Leipoldt” “Tydskrif vir Geesteswetenskappe” Jaargang 21 no. 1, Maart 1981 * Troskie, Sandra “Die swart engel” “My tyd Rapport” 18 Julie 2010 * Troskie, Sandra “Die leë graf” “My tyd Rapport” 8 Augustus 2010 * Troskie, Sandra “’n Boeddha uit Afrika” “My tyd Rapport” 29 Augustus 2010 * Troskie, Sandra “’n Graf in die gras” “By” 15 September 2012 * Van Bart, Martiens “Leipoldt, steeds wesenlik Cederberg” “By” 5 Mei 2007 * Van Bart, Martiens “Sendeling van Ebenhaezer” “By” 8 Januarie 2011 * Van Bart, Martiens “Om met woorde te kook” “By” 9 Julie 2011 * Van der Merwe, C.N. “Die vrye liefde van Leipoldt se ‘Die Heks’” “Standpunte” Nuwe reeks 145, Februarie 1980 * Van der Merwe, C.N. “In en om die laaste aand” “Tydskrif vir Letterkunde”, nuwe reeks 18 no. 4 November 1980 * Van Rensburg, C. “Waar pas Oom Gert in” “Tydskrif vir Letterkunde”, nuwe reeks 18 no. 4, November 1980 * Van Wyk, Annemarie “Program beeld Leipoldt uit as stryder vir gay regte” “Rapport” 7 November 1999 * Van Zyl, Wium “Leipoldt, die rebel” “By” 7 Mei 2011 === Internet === {{Wikisource outeur|C. Louis Leipoldt}} * Esat: http://esat.sun.ac.za/index.php/C._Louis_Leipoldt * LitNet ATKV-Skrywersalbum 28 Januarie 2015: http://www.litnet.co.za/c-louis-leipoldt-18801947/ * Murray, Paul LitNet: http://www.litnet.co.za/the-c-louis-leipoldt-trail/ * Murray, Paul LitNet: http://www.litnet.co.za/2014-c-louis-leipoldts-orientation/ * Viljoen, Hein LitNet: http://www.litnet.co.za/op-soek-na-leipoldt-se-oom-gert-n-studie-in-historiese-resonansies/ * By die Gutenberg Projek: [http://www.gutenberg.org/etext/19729 Oom Gert vertel en ander gedigte]. Beskikbaar in verskeie formate. * [http://www.dbnl.org/auteurs/auteur.php?id=leip001 ''Versamelde gedigte'' & ''Polfyntjies vir die proe'' beskikbaar by die dbnl] == Verwysings == {{Verwysings|4}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie-inlyn}} * [https://www.gutenberg.org/author/Leipoldt,+Christiaan+Louis Leipoldt se werke op ''[[Project Gutenberg]]''] * [https://librivox.org/author/8200 Leipoldt se werke op librivox] {{Normdata}} {{Voorbladster}} {{DEFAULTSORT:Leipoldt, C. Louis}} [[Kategorie:Afrikaanse digters]] [[Kategorie:Afrikaanse skrywers]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse botanici]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse dramaturge]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse geneeskundiges]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse joernaliste]] [[Kategorie:Geboortes in 1880]] [[Kategorie:Sterftes in 1947]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse digters]] [[Kategorie:Afrikaners]] qvyfy7m5gbwmlb5blaqlj3ncepqt10m 0 230 2974603 2964898 2026-10-01T20:16:56Z Jcb 223 2974603 wikitext text/x-wiki :''Vir die webblaaier Opera, sien [[Opera (webblaaier)]].'' [[Lêer:Cecilia Wessels 1935.jpg|duimnael|regs|150px|[[Cecilia Wessels]], Suid-Afrikaanse sopraan.]] 'n '''Opera''' (meervoud van [[Latyn]] ''opus'', of in [[Italiaans]] enkelvoud vir 'n werk) is 'n toneelstuk met sang en orkesbegeleiding. Dikwels is die hele libretto getoonset om gesing te word, maar daar is talle uitsonderings van operas waar dele van die teks gesing word, terwyl ander dele gespreek word.<ref name="b416">Brown et. al., bl.416.</ref><ref name="r562">Randel, bl.562.</ref> Die geskiedenis van opera beslaan reeds meer as 400 jaar, met die gevolg dat 'n groot verskeidenheid vorme en style hierdie genre van musiek kenmerk. Die musiek van 'n opera kan bestaan uit 'n overture, [[resitatief|resitatiewe]], arias, ensembles, kore en [[ballet|ballette]].<ref name="r562" /> Onder die sub-genres wat deel van opera uitmaak is die vernaamste opera seria, opera buffa, opéra comique, tragédie en musique, singspiel en operette.<ref name="b416" /> == Ontstaan == Opera vind sy oorsprong in [[Florence]] aan die einde van die 16de eeu. 'n Informele akademies-georiënteerde groep digters, musikante en ander intellektuele belanghebbendes (soos klassikuste), wat as die Camerata bekend gestaan het, het gereeld daar onder die leierskap van Giovanni de' Bardi ontmoet om maniere van tekstoonsetting te ontdek wat kwansuis vergelykbaar met die emotiewe krag van dramatiese antieke Griekse musiek sou wees.<ref name="r562" /><ref name="b418">Brown et. al., bl 418.</ref> Die heel eerste operas was gevolglik die digter Ottavio Rinuccini se ''Dafne'' (1598), deur Jacopo Peri en Jacopo Corsi getoonset; Rinuccini se ''Euridice'' (1600), deur Peri en [[Giulio Caccini]] getoonset; en die digter Gabriello Chiabrera se ''Il rapimento di Cefalo'' (1600), deur Caccini getoonset.<ref name="b418" /> Ten spyte van die Camerata se belangstelling in die musikale uitvoerpraktyk en digkuns van antieke Griekse drama, is die musikale en digterlike opvattings wat in hierdie eerste operas ontwikkel is ook afkomstig vanuit eietydse ontwikkelings in pastorale poëtiese dramas, die intermedio en die madrigaal.<ref name="r562" /><ref name="b418" /> Verder skep die tersaaklike komponiste graagste van alles toonsettings wat toepaslik tot die digterlike tekste se emosionele inhoud is, en wat ook duidelik verstaanbaar is. Hiervoor was 'n nuwe styl van musiek komponeer geloods, naamlik 'n soort monodie wat ''stile rappresentativo'' of [[resitatief]] genoem word.<ref name="r562" /> Ander musieksoorte wat ook bygedra het tot die ontstaan van opera sluit die volgende in: musiek soos gebruik in die komedie-produksies van belese kringe (veral, soos reeds genoem, die intermedio), musiek soos gebruik in 16de-eeuse tragedies (veral daardie produksies se kore), musiek soos gebruik in gemonteerde of gedeeltelik-gemonteerde uitvoerings by koninklike howe, die talle Italiaanse akademies en publieke feeste, asook musiek soos gebruik deur die ''[[commedia dell'arte]]''.<ref>Brown et. al., bl. 418</ref> == 17de-eeuse Italiaanse opera == Daar is drie ontwikkelingsfases vir opera in 17de-eeuse Italië: Humanistiese hof-opera (1600-1635), wat ontstaan het aan die aristokratiese howe van Florence, [[Mantua]] en [[Rome]]; 'n verdere [[Venesië|Venesiese]] ontwikkeling (1635-1680) waarin die gebruiklike terminologie vir opera ''dramma per musica'' was; en 'n uitbreiding van ''dramma per musica'' na ander plekke in Europa (vanaf 1650).<ref>.Brown et. al., bl. 420.</ref> Die 1598 toonsetting van Rinuccini se libretto ''Dafne'' deur Peri en Corsi is nooit gepubliseer nie, en slegs enkele dele daarvan bestaan vandag nog. Gevolglik is die 1600 toonsetting van Rinuccini se libretto ''Euridice'' deur Peri en Caccini die eerste opera-werk wat vir die nalatenskap bewaar is.<ref>Brown et. al., bl. 420.</ref> Beide hierdie eerste operas is ''favola'' (meervoud ''favole'') genoem, en hanteer Ovidiaanse pastorale temas waarvan die gedigte toepaslik was om die toe nog nuwe styl van musiek komponeer te demonstreer.<ref name="b421">Brown et. al., bl. 421.</ref> As gevolg van feeste by die hof van Mantua in 1607 en 1608 is drie verdere vroeë operas gekomponeer. Die eerste is ''La favola d'Orfeo'' (of vandag bekend as net ''Orfeo'') in 1607 deur [[Claudio Monteverdi]] getoonset op 'n libretto van Alessandro Striggio. Die ander twee, beide uit 1608, is Rinuccini se libretto ''Arianna'', ook deur Monteverdi getoonset, en Rinuccini se libretto ''Dafne'', met musiek deur Marco da Gagliano.<ref name="r562" /><ref>Brown, et. al., bl.421.</ref> Dit is duidelik dat hierdie drie operas in Mantua deur die vroeëre operas van die Florentynse Camerata geïnspireer is, weens die feit dat hulle of dieselfde mites, libretto's of librettiste gebruik.<ref name="r562" /> Monteverdi se ''Orfeo'' staan vandag bo die ander operas van hierdie vroeë tydperk uit as merkwaardig, omdat sy musiek die libretto op meer komplekse strukturele en orkestrale maniere toonset.<ref name="b421" /> Rome het vanaf 1623 'n belangrike sentrum vir die komposisie en uitvoering van opera geword, na die verkiesing van Maffeo Barberini as [[Pous Urbanus VIII]], wie se familie intensief werksaam was om die opera in Rome te bevorder.<ref name="b421" /><ref name="r562" /> Van die operas wat uit hierdie era dateer is ''Il Sant' Alessio'' (ongeveer 1632) met 'n libretto deur [[Pous Clemens IX|Giulio Rospigliosi]] en musiek deur Stefano Landi; ''Erminia sul Giordano'' (1633), met musiek deur Michelangelo Rossi op 'n libretto van Rospigliosi wat op Torquato Tasso se poësie gebaseer is; Virgilio Mazzocchi en Marco Marazzoli se ''Chi soffre speri'' (1637), op 'n libretto van Rospigliosi wat op [[Giovanni Boccaccio]] se poësie gebaseer is; en Luigi Rossi se ''Il palazzo incantato'' (1642) op 'n libretto van Rospigliosi wat op Ludovico Ariosto se poësie gebaseer is.<ref name="b421" /><ref name="r562" /> Met die dood van Pous Urbanus VIII in 1644 het die era van humanistiese hof-opera effektief tot 'n einde gekom.<ref name="b421" /> In 1637 is die eerste kommersiële operahuis ter wêreld in Venesië geopen. Opera het gevolglik 'n belangrike industrie geword waarin teater-eienaars met produksiemaatskappye en impresario's in komplekse onderhandelings moes deelneem om komponiste, librettiste, musikante en ander verhooghande aan te stel.<ref>Brown et. al., bl. 422.</ref> Bepaalde veranderinge het plaasgevind omdat opera verander het van hoflike vermaak na besigheidsonderneming; naamlik, dat die enscenering van vlieënde masjiene, skepe op die verhoog en dies meer minder skouspelagtig geword het, dat geykte (veral komiese) toneelmiddele gebruik is, dat kore en resitatiewe minder belangrik en geword het, en dat die 30 of meer arias wat in 'n opera sou voorkom [[harmonie|harmonies]] en [[melodie|melodies]] meer kompleks geword het, terwyl dieselfde arias begin standaardiseer het na vormsoorte soos die da capo aria.<ref name="r563">Randel, bl. 563.</ref> Die vernaamste voorbeelde van ''dramma per musica'' wat in Venesië opgevoer is, is Monteverdi se laaste drie operas, ''Il ritorno d'Ulisse'' (1640), ''Le nozze d'Enea e Lavinia'' (1641, sedertdien verlore) en ''L'incoronazione di Poppea'' (1643). Ander belangrike jonger komponiste was Pier Francesco Cavalli, Pietro Antonio Cesti en Giovanni Legrenzi.<ref name="r563" /> Nadat ''dramma per musica'' in Venesië as publieke kunsvorm gevestig is, het dit stadig na ander plekke in Europa versprei; veral [[Frankryk]] en die Duitssprekende lande.<ref>Brown et. al., bl. 424.</ref> Die eerste operas in [[Parys]] was Italiaanse ingevoerde werke, ses waarvan tussen 1645 en 1662 verskyn het.<ref>Brown et. al., bl. 424.</ref> Hierdie operas het deel uitgemaak van 'n program van ver-Italiaansing wat kardinaal Mazarin aan die Franse hof aangemoedig het. Na Mazarin se dood is ''dramma per musica'' egter verwerp vir 'n ontluikende nasionale styl van Franse opera, wat nietemin elemente van die Italiaanse operastyl geleen het.<ref>Brown et. al., bl. 424.</ref> In die Duitssprekende lande was die ''dramma per musica'' invloedryk vir 'n baie langer tydperk, aangesien die voorliefde daarvoor die ontwikkeling van 'n Duitse nasionale operatradisie belemmer het.<ref>Brown et. al., bl. 425.</ref> == 18de-eeuse Italiaanse opera == Teen ongeveer 1690 het 'n groep Romeinse aristokrate en kunstenaars versamel onder die naam ''Accademia degli Arcadie'' (Arkadiese Akademie), om 'n beweerde populêre vervlakking in die genre van opera teen te werk.<ref name="r564">Randel, bl. 564.</ref> Tesame met ander geletterde kringe, het hulle terselfdertyd op 'n vereenvoudiging van die musiek in tragediese operas aangedring, of andersins geheel en al op gesproke [[tragedie]].<ref>Brown et. al., bl. 432.</ref> Hulle is teoreties aangespoor deur [[Aristoteles]] se filosofiese skryfwerk, en het ook verder op Franse modelle van klassieke teater, soos dié van Corneille en Racine, staatgemaak. Die twee mees prominente skrywers van libretto's vir hierdie hervorming in opera was Apostolo Zeno en Pietro Metastasio.<ref name="r564" /> Laasgenoemde het 'n enorme uitwerking op die ontwikkeling en handhawing van opera seria (ernstige opera) gehad, en sy 27 opera seria libretto's is honderde kere deur verskeie komponiste getoonset. Van die belangrikste komponiste van opera seria in Italië gedurende die 18de eeu sluit in Alessandro Scarlatti (wat nagenoeg 115 operas gekomponeer het), Leonardo Vinci (40 operas), Leonardo Leo (ongeveer 60 operas), Nicola Porpora (44 operas) en [[Antonio Vivaldi]] (ongeveer 46 operas).<ref name="r564" /> Vir die meeste van hierdie komponiste was [[Napels]] 'n belangrike sentrum van musikale aktiwiteit. Opera seria word gekenmerk deur die prominensie van die da capo aria, wat 'n stapelvormsoort van opera gedurende die 18de eeu geword het.<ref name="r564" /> Die struktuur van 'n da capo aria laat dit toe dat sangers liberale vokale ornamentasie tot komponiste se musiek kan byvoeg, sodat hulle met 'n gevorderde stemtegniek en musikaliteit kan spog. In hierdie konteks is virtuose castratosangers, veral gedurende die 18de eeu, beide manlike en vroulike hoofrolle in operas toegeken, terwyl vroulike sangers dikwels minder belangrike manlike rolle teenoor die castratosangers moes vertolk.<ref name="r564" /> == Beroemde operas == : [[1787]] Don Giovanni deur [[Wolfgang Amadeus Mozart]] : [[1816]] [[Barbier van Sevilla]] deur [[Gioachino Rossini]] : [[1829]] Guglielmo Tell deur [[Gioachino Rossini]] : [[1835]] I Puritani deur [[Vincenzo Bellini]] : [[1851]] [[Rigoletto]] deur [[Giuseppe Verdi]] : [[1868]] Die Meistersinger von Nürnberg deur [[Richard Wagner]] : [[1871]] Aida deur [[Giuseppe Verdi]] : [[1875]] Carmen deur [[Georges Bizet]] : [[1900]] [[Tosca]] deur [[Giacomo Puccini]] == Suid-Afrikaanse operas == : [[1967]] Klutaimnestra deur [[Cromwell Everson]] == Operasangers == : [[Cecilia Bartoli]] (mezzo-sopraan) : [[Maria Callas]] (sopraan) : [[Enrico Caruso]] : [[Luciano Pavarotti]] ([[tenoor]]) : [[Andrea Bocelli]] ([[tenoor]]) : [[Gé Korsten]] (tenoor) : [[Mimi Coertse]] (sopraan) : [[Gladys Hugo]] (sopraan) : [[Pilar Lorengar]] (sopraan) – (Spaans, * [[16 Januarie]] [[1928]], sterf op 68 jarige ouderdom) : Gottlob Frick ([[bas]]) – (Duits) : Walter Berry (bas-bariton) – (Duits) : Christa Ludwig (mezzo-sopraan) – (Duits, * [[16 Maart]] [[1928]]) : Elisabeth Schwarzkopf (sopraan) : Fritz Wunderlich (bas-bariton) – (Duits) : [[Cecilia Wessels]] (sopraan) : [[Manuel Escorcio]] ([[tenoor]]) == Bronne == * Randel, D.M. (red.) 1986. ''The New Harvard Dictionary of Music''. Cambridge & Londen: The Belknap Press of Harvard University Press. * Brown, H.M., Rosand, E., Strohm, R., Noiray, M., Parker, R., Whittall, A., Savage, R., Millington, B. 2001. Cantata. In ''The New Grove Dictionary of Music and Musicians'', volume 18. Geredigeer deur Stanley Sadie. Londen: Macmillan. == Verwysings == {{Commonskat|Opera}} {{Verwysings|3}} {{Normdata}} [[Kategorie:Opera| ]] gl2nuo0hpsvxw1j0fin48ng4d9dc0pf 0 414 2974685 2967196 2026-10-02T07:51:28Z Aliwal2012 39067 /* Geboortes */ Matthew McConaughey 2974685 wikitext text/x-wiki {{jare|beeld=A Man on the Moon, AS11-40-5903 (cropped).jpg|teks=Eerste maanlanding.}} Die '''jaar 1969''' was 'n [[gewone jaar]] wat volgens die [[Gregoriaanse kalender]] op 'n [[Woensdag]] begin het. Dit was die 69ste jaar van die [[20ste eeu]] n.C. Soos ander gewone jare het die jaar 12 maande, 52 weke en 365 dae gehad. == Gebeure == * Bouwerk aan die reuse [[Cahora Bassa-dam]] in [[Mosambiek]] begin. * Sirhan Sirhan word gevonnis vir die sluipmoord op Robert F. Kennedy. * [[Tsjeggo-Slowakye|Tsjeggo-Slowaakse]] [[kommunisme|kommunisteparty]]-voorsitter [[Alexander Dubček]] word ontslaan. * [[3 Maart]] – [[Apollo 9]] word gelanseer. * [[17 Maart]] – Die [[Israel]]se Meir-kabinet onder leiding van eerste minister [[Golda Meir]] word geïnstalleer. * [[16 Mei]] – [[Wenera-ruimteprogram]]: ''[[Wenera 5]]'', ’n onbemande [[Sowjetunie|Sowjet]]-[[ruimtetuig]], land op [[Venus (planeet)|Venus]]. * [[22 Mei]] – [[Apollo 10]] se [[Apollo-maanmodule|maan-eenheid]] vlieg binne 15&nbsp;400&nbsp;m van die [[maan]] se oppervlakte verby. * [[27 Junie]] – Die Stonewall-oproer lui die begin van die gayregtebeweging in die [[VSA]] in. * [[14 Julie]] – [[El Salvador]] val [[Honduras]] binne, die begin van die sg. ''[[Sokkeroorlog]]''. * [[20 Julie]] – [[Neil Armstrong]] en [[Buzz Aldrin]] doen die eerste [[maanlanding]] in die [[Apollo-maanmodule|maanlandingstuig]], "Eagle". * [[29 September]] – Die [[Bolandse aardbewing van 1969]] van 6,5 op die [[Richterskaal]] tref die [[Wes-Kaap]], en nege mense sterf toe [[Tulbagh]] die kwaaiste getref is. * [[15 Desember]] – [[Albino Luciani]] (later [[Pous Johannes Paulus I]]) word patriarg van [[Venesië]]. * [[17 Desember]] – Die [[Amerikaanse Lugmag]] kondig aan dat sy vlieënde-pieringondersoeke geen getuienis ontbloot het oor die bestaan van 'n buite-aardse ruimtetuig nie. * [[18 Desember]] – Die Britse parlement skaf die doodstraf af vir moord. == Geboortes == * [[1 Januarie]] – [[Nicholas Gleaves]], Engelse akteur en skrywer. * [[3 Januarie]] – [[Michael Schumacher]], Duitse sewemalige [[Formule Een]]-wêreldrenmotorkampioen. * [[5 Januarie]] – [[Marilyn Manson]], Amerikaanse akteur en sanger. * [[21 Januarie]] – [[Karina Lombard]], Amerikaanse aktrise, komponis en vervaardiger. * [[10 Februarie]] – [[Jan Kees de Jager]], Nederlandse politikus. * 10 Februarie – [[James Small]], [[Springbokrugbyspeler]] († [[2019]]). * [[27 Maart]] – [[Mariah Carey]], Amerikaanse sangeres. * 27 Maart – [[Pauley Perrette]], Amerikaanse aktrise, vervaardiger en regisseuse. * [[2 April]] – [[Mariella Ahrens]], Duitse aktrise. * [[25 April]] – [[Renée Zellweger]], Amerikaanse aktrise. * [[2 Mei]] – [[Brian Lara]], [[Trinidad en Tobago|Trinidadse]] [[krieket]]speler. * [[14 Mei]] – [[Cate Blanchett]], Australiese aktrise. * [[23 Mei]] – [[Kobie van Rensburg]], Suid-Afrikaanse tenoor en operadirekteur. * [[25 Mei]] – [[Anne Heche]], Amerikaanse aktrise, skryfster en vervaardiger († [[2022]]). * [[6 Junie]] – [[Erik Prince]], Amerikaanse sakeman, voormalige VSA Vloot SEAL-offisier en die stigter van die [[private militêre maatskappy]] Blackwater. * [[14 Junie]] – [[Steffi Graf]], [[Duitsers|Duitse]] vrouetennisspeler. * [[9 Julie]] – [[Gert-Jan Segers]], Nederlandse politikus. * [[10 Julie]] – [[Jonas Kaufmann]], Duitse [[opera]]tenoor. * [[26 Julie]] – [[Randall Abrahams]], Suid-Afrikaanse radio- en televisiebesigheidspersoon en musiekprodusent. * [[27 Julie]] – [[Jonty Rhodes]], Suid-Afrikaanse krieketspeler. * [[23 Augustus]] – [[Tinus Linee]], Suid-Afrikaanse rugbyspeler († [[2014]]). * [[13 September]] – [[Shane Warne]], Australiese krieketspeler († [[2022]]). * [[14 September]] – [[Kallie Kriel]], [[HUB]] van die Suid-Afrikaanse burgerregte-organisasie [[AfriForum]]. * [[20 September]] – [[Mark Pilgrim]], Suid-Afrikaanse mediapersoonlikheid († [[2023]]). * [[25 September]] – [[Catherine Zeta-Jones]], Walliese aktrise. * 25 September – [[Hansie Cronjé]], Suid-Afrikaanse [[krieket]]kaptein († [[2002]]). * [[6 Oktober]] – [[Hyun Jung-hwa]], vroue-[[tafeltennis]]speler van [[Suid-Korea]]. * [[17 Oktober]] – [[Ernie Els]], Suid-Afrikaanse beroepsgholfspeler. * [[4 November]] – [[Matthew McConaughey]], Amerikaanse akteur. * [[12 November]] – [[Ian Bremmer]], Amerikaanse politikoloog, skrywer en entrepreneur wat fokus op globale politieke risiko. * [[24 Desember]] – [[Sean Cameron Michael]], Suid-Afrikaanse akteur. * [[25 Desember]] – [[Lili Haydn]], Kanadese aktrise en komponis. * [[28 Desember]] – [[Linus Torvalds]], Finse rekenaarwetenskaplike en skepper van [[Linux]]. * [[30 Desember]] – [[Toks van der Linde]], Suid-Afrikaanse rugbyspeler en tv-rugbykommentator. == Sterftes == * [[20 Februarie]] – [[Ernest Ansermet]], Switserse dirigent (* [[1883]]). * [[26 Februarie]] – [[Levi Eshkol]], Israelse politikus (eerste minister) (* [[1895]]). * [[28 Maart]] – [[Dwight D. Eisenhower]], Generaal in die [[Amerikaanse Weermag]] en 34ste [[President van die Verenigde State]] (* [[1890]]) * [[30 Maart]] – [[Terence Macleane Salter]], Brits-Suid-Afrikaanse plantversamelaar en [[Plantkunde|plantkundige]] (* [[1883]]) * [[12 April]] – [[D.F. Malherbe]], Afrikaanse digter en dramaturg (* [[1881]]). * [[29 April]] – [[Julius Katchen]], Amerikaanse pianis (* [[1926]]). * [[26 Mei]] – [[Helga Uys]], Duits-gebore konsertpianis, moeder van [[Pieter-Dirk Uys]] (* [[1908]]). * [[31 Mei]] – [[Tom Naudé]], Suid-Afrikaanse politikus en waarnemende [[Staatspresident van Suid-Afrika]] (1967–1968) (* [[1889]]). * [[22 Junie]] – [[Judy Garland]], Amerikaanse sanger, akteur (* [[1922]]). * [[3 Julie]] – [[Brian Jones]], Britse multi-instrumentalis, stigterslid van ''[[The Rolling Stones]]'' (* [[1942]]). * [[5 Julie]] – [[Walter Gropius]], Duitse argitek (* [[1883]]). * 5 Julie – [[Wilhelm Backhaus]], Duitse pianis en pedagoog (* [[1884]]). * [[22 Julie]] – [[Bertha Solomon]], Suid-Afrikaanse feminis en Volksraadslid vir [[Jeppes (kiesafdeling)|Jeppes]] van 1938 tot 1958 (* [[1892]]). * [[9 Augustus]] – [[Sharon Tate]], Amerikaanse aktrise (* [[1943]]). * [[15 Augustus]] &ndash; [[Stijn Streuvels]], Vlaamse skrywer (* [[1871]]). * [[19 Augustus]] – [[Ludwig Mies van der Rohe]], Duitse argitek, (* [[1886]]). * [[12 Oktober]] – [[Sonja Henie]], Amerikaanse aktrise en skryfster (* [[1912]]). * [[21 Oktober]] – [[Jack Kerouac]], Amerikaanse skrywer, (* [[1922]]). * [[26 Oktober]] – [[Jeremy Schulman]], Suid-Afrikaanse violis en dirigent (* [[1896]]). * [[18 November]] – [[Gus McNaughton]], Engelse akteur en skrywer (* [[1881]]). [[Kategorie:1969| ]] [[Kategorie:20ste eeu]] 2ukkz2kvi0wa3p7yiq8n8h1m7ln6q4e 4 5209 2974555 2974023 2026-10-01T16:54:13Z Rooiratel 90342 /* Die nuwe klomp gebruikers... */ Antwoord 2974555 wikitext text/x-wiki __NEWSECTIONLINK__ __NOINDEX__ {{spring ondertoe}} [[Lêer:Jessica isn't getting involved in this discussion.jpg|duimnael|links|250px|Kom praat met ons op die Geselshoekie, ons kuier lekker saam!]]<!-- [[Lêer:Rooibokram KNP suide.JPG|duimnael|220px|links|Aliwal2012 sê: "Dis beter om in die [[Krugerwildtuin]] as op kantoor te wees!" 'n Rooibokram in 2011 in die suide.]] [[Lêer:Vandalenjaeger 01.jpg|duimnael|260px|links|'n Versoek aan al die admins: help ons asseblief om vandalisme uit te roei!]] [[Lêer:Perde by Glen Reenenkamp, Golden Gate NP (1).jpg|duimnael|links|320px|Dis naweek! Kom ry die mak perde by die asemrowende [[Golden Gate-Hoogland- Nasionale Park]]!]] [[Lêer:Ceratotherium simum Kruger Park 02.JPG|duimnael|260px|links|'n Witrenoster in 2003.]] --> <div style="background:#f9f9f9; border:1px solid #aaaaaa; clear:right; float:right; font-size:90%; margin:1em 0 1em 1em; padding:1em; width:20em;"> <big>'''Sien ook:'''</big> * [[Wikipedia:Welkom nuwelinge]] wat veral op nuwelinge gemik is. * [[Wikipedia:Gebruikersportaal]] vir nuttige skakels vir alle gebruikers. * [[Wikipediabespreking:Geselshoekie]] vir bespreking oor die toekoms van hierdie bladsy. * [[/Taalforum/]] vir besprekings oor taalprobleme. Die juiste terme, spellings ensomeer. <center>'''Verdere hulp:'''<br /></center> Vir volledige hulp, riglyne en beleid (algemeen en spesifiek), raadpleeg gerus die * [[:en:Wikipedia:Community Portal|Engelse ''Community Portal'']], * [[:nl:Wikipedia:Gebruikersportaal|Nederlandse Gebruikersportaal]] en * [[:m:|Meta Wikipedia]]. </div> {{Argiefboks|14 | argief1 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2006|2004+05+06]] | argief2 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2007|2007+08+09]] | argief3 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2010+2011|2010+11]] | argief4 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2012|2012]] | argief5 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2013|2013+14+15]] | argief6 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2016|2016]] | argief7 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2017|2017]] | argief8 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2018|2018]] | argief9 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2019|2019]] | argief10 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2020|2020]] | argief11 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2021+2022+2023|2021+22+23]] | argief12 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2024|2024]] | argief13 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2025|2025]] | argief14 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2026|2026]] }} '''Welkom''' by die Afrikaanse Wikipedia se algemene geselshoekie. Enigiemand is welkom om deel te neem aan die besprekings hier: '''onderteken asseblief u besprekings''' deur <nowiki>~~~~</nowiki> te tik, of die "Handtekening met datum"-ikoon ([[Lêer:button sig.png|Handtekening met datum|link=]]) te kies op die redigeringskieslys. Ou besprekings word na die '''argief''' geskuif (sien die navigasiekas regs). As u 'n gesprek wil voortsit wat reeds in die argief is, word aanbeveel dat u die betrokke dele uitknip en hier plak. Hierdie blad is vir algemene besprekings, besprekings omtrent 'n spesifieke artikel kan op daardie artikel se besprekingsblad begin word; sodoende kan dit ook deur toekomstige bydraers en redigeerders gelees word. Vir die jongste nuus van WikimediaZA, besoek gerus ons [https://www.facebook.com/groups/231160206984566 Facebook bladsy], word lid van die [http://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikipedia-af Afrikaanse poslys] of besoek ons [http://wikimedia.org.za/wiki/Tuisblad_in_Afrikaans Tuisblad in Afrikaans] <div class="plainlinks"><center>'''>>> [//af.wikipedia.org/w/wiki.phtml?title=Wikipedia:Geselshoekie&action=edit&section=new Voeg 'n nuwe onderwerp by] <<<'''</center></div> == Werkswinkels wat deur Wikimedia ZA gefasiliteer sal word in September 2026 == Gebruikers neem kennis van die werkswinkels gedurende September 2026. Boodskap van Wikimedia ZA: “Hierdie werkswinkels sal studente, dosente en bibliotekarisse by hoër onderwysinstellings betrek en hulle bekendstel aan die basiese beginsels van die redigering van Wikipedia in alle Suid-Afrikaanse tale. Sommige deelnemers mag Afrikaans as eerstetaalsprekers wees, en die opleiding sal die volgende dek: Wat Wikipedia is Die Vyf Pilare van Wikipedia Die vertaling van bestaande artikels met behulp van die Vertaalinstrument Die skep van nuwe artikels Die byvoeg van verwysings en beelde Ons wil graag die Afrikaanse Wikipedia-gemeenskap vooraf oor hierdie werkswinkels inlig. Aangesien hierdie sessies 'n toestroming van nuwe bydraes van eerstekeerredakteurs tot gevolg kan hê, sal ons die gemeenskap se bewustheid en ondersteuning waardeer om hierdie nuwelinge gepaste leiding, geduld en goeie trou te gee soos hulle begin bydra. Komende Werkswinkels SWiP Fase 2 Jaar 2 – Universiteit Stellenbosch '''7–8 September 2026''' SWiP Fase 2 Jaar 2 – Durban Universiteit van Tegnologie '''10–11 September 2026''' SWiP Fase 2 Jaar 2 – Universiteit van KwaZulu-Natal, Pinetown-kampus '''17–18 September 2026''' Dankie dat u ons help om te verseker dat die betrokke gemeenskap bewus is van hierdie aktiwiteite en die nuwe bydraers kan ondersteun.” [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 13:12, 25 Augustus 2026 (UTC) == Erfenismaand: Inheemse Taalvertaal-uitdaging == Inisiatief vir Erfenismaand vir enige belangstellendes: “Beste Wikimediane, Sluit by ons aan vir die Erfenismaand se 30-dae Inheemse Taalvertaal-uitdaging hierdie September! Help om Suid-Afrikaanse erfenis te vier deur artikels oor die teiken inheemse taal Wikipedias uit te brei en te verbeter. ;Belangrike Besonderhede Datums: 1–30 September 2026 - Teikentale: isiZulu, isiXhosa, Sesotho, Setswana, Sepedi, Xitsonga, isiSwati, Tshivenḓa, isiNdebele, en Afrikaans - Daaglikse Doelwit: Vertaal 1 artikel per dag oor Suid-Afrikaanse kookkuns, gebruike, klere, kuns, geskiedenis of letterkunde. Hoe om Deel te Neem 1. Voeg jou gebruikersnaam by die projekbladsy en sluit aan by die Geleentheidsdashboard <https://meta.wikimedia.org/wiki/WMZA_Heritage_Month_30-Day_Translation_Campaign> (Wagwoord: Heritage). 2. Kies 'n Suid-Afrikaanse erfenisartikel op Engelse Wikipedia. 3. Vertaal dit in jou teikentaal (met behulp van die Inhoudvertalingsinstrument of handmatig) en publiseer. Opleidingswerkswinkel Leer hoe om die Inhoudvertalingsinstrument en dashboard te gebruik: Datum en tyd: Saterdag, 29 Augustus 2026 | 10:00 vm. – 12:00 nm. SAST - Skakel: Sluit aan by Google Meet <https://meet.google.com/xuv-gwfo-ztq?authuser=1&hs=122> Pryse (geskenkbewyse) Top bydraers gekies op grond van vertalingskwaliteit, volledigheid en formatering: - 1ste Plek: R5,000 - 2de Plek: R3,000 - 3de Plek: R2,000 Kontak info@wikimedia.org.za Vriendelike groete WikimediaZA Nomfundo Zungu: Kommunikasie-intern” [Hier geplaas deur [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 08:15, 26 Augustus 2026 (UTC)] :@[[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] mag ons vir hierdie spesifieke gebeurtenis KI gebruik om die vertaling te behartig, mits ons die [[porboodskap]] wat ons gebruik het, publiseer, en met die veronderstelling dat bronne wat saam met stellings oorgebring word, reeds in die oorspronklike weergawe nagegaan is en dus nie weer individueel nagegaan hoef te word by die eerste weergawe van die vertaling nie? Gebruikers kan natuurlik enige stelling later bevraagteken en bronne nagaan en stellings wat nie geverifieer kan word nie, verwyder. Ek vra hierdie net vir praktiese redes om in staat te wees om die eerste weergawe van die vertaling te kan plaas. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 11:13, 26 Augustus 2026 (UTC) ::My opinie is: ja, ons mag, want Wikipedia word nie as 'n bron gebruik nie, die bronne word saam oorgebring, en ander Wikipedia's vereis ook verifieerbaarheid en die aanhaal van bronne, en die KI-model word gevra om 'n nugtere vertaling te doen, nie om eie kennis te gebruik of eie navorsing te doen nie, dus is die risiko van hallusinasies laag. Natuurlik kan die oorspronklike weergawe foute bevat, en die foute word dan met die vertaling oorgebring, maar dit is 'n risiko by enige vertaling en foute kan selfs in betroubare bronne bestaan, dus is dit nie 'n risiko uniek aan KI nie. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 11:32, 26 Augustus 2026 (UTC) :::{{Ping|Sobaka|Pynappel}} Myns insiens is dit nie die doelwit van dié kompetisie om met KI-geskepte artikels mee te ding nie. Die een skryf met die hand en die ander met KI? Ek dink nie dit is billik in 'n kompetisie nie. Ek sou dit as 'n soort ''doping'' beskou. Met die hoeveelheid KI-inhoud kan mens ook nie van ander verwag om die inhoud na te gaan nie. My mening. Jou laaste aanmerking oor foute in die oorspronklike artikel is juis die rede waarom die Duitse Wikipedia van die vertaler verwag om die inhoud stiptelik na te gaan. Andersins loop jy gevaar om verkeerde inhoud te versprei. Ek beskou die vertaler steeds as verantwoordelik vir die teks wat hy plaas. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 11:55, 26 Augustus 2026 (UTC) ::::@[[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]], ek dink ons moet hier twee sake onderskei. Eerstens is dit ’n kompetisie wat deur WikimediaZA gereël word, en ek kan dus nie namens hulle bepaal of KI-ondersteunde vertaling vir die doeleindes van die kompetisie toegelaat word of presies watter voorwaardes daarvoor geld nie. Dit sal jy verkieslik met die organiseerders moet uitgeklaar. ::::Tweedens is ons op die Afrikaanse Wikipedia nog besig om gemeenskapsbeginsels vir die verantwoordelike gebruik van KI te ontwikkel, en ek wil nie daardie gesprek vooruitloop nie. Persoonlik sien ek wel ’n belangrike onderskeid tussen die gebruik van KI as ’n vertalingshulpmiddel en die gebruik daarvan om self nuwe ensiklopediese inhoud en bronne te genereer. KI-ondersteunde vertaling behoort dus nie noodwendig uitgesluit te word nie, mits die gebruiker die finale teks self deeglik nagaan en verantwoordelikheid daarvoor aanvaar. ::::Ek sou egter versigtig wees met die aanname dat bronne bloot omdat hulle uit die oorspronklike artikel oorgedra word, glad nie nagegaan hoef te word nie. Niemand verwag noodwendig dat elke bron volledig van nuuts af ondersoek moet word voordat ’n vertaling gepubliseer word nie, maar die vertaler behoort minstens seker te maak dat die vertaalde teks die oorspronklike artikel getrou weergee, dat die verwysings korrek oorgedra is en dat daar nie deur die vertaalproses nuwe stellings, betekenisverskuiwings of foutiewe terminologie ontstaan het nie. ::::Wat die publisering van die porboodskap betref, dink ek dit is ’n nuttige vorm van deursigtigheid, maar dit is iets waaroor die gemeenskap nog ’n beginsel moet vasstel. Vir hierdie spesifieke kompetisie sou ek dus voorstel dat WikimediaZA eers bevestig wat hulle reëls oor KI-gebruik is; daarna geld uiteraard steeds die Afrikaanse Wikipedia se gewone vereistes ten opsigte van kwaliteit, verifieerbaarheid en die verantwoordelikheid van die redigeerder. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 12:04, 26 Augustus 2026 (UTC) == Nuwe botartikels == Gemeenskap, ek mis die gemeenskapsbesluit om met nuwe botartikels te groei. Ons het byna 400 nuwe botartikels met 'n klein inligtingskassie en een sin. (As jy die res soek, moet jy die Engels lees.) Myns insiens voeg dit min waarde by, wat dink julle? Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 11:50, 27 Augustus 2026 (UTC) :Ek dink dit voeg waarde by. Ek sien nie hoe die aantal van 400 relevant is nie. Daar is poskodes in Lesotho en Sentraal-Afrikaanse Republiek waaroor 'n Afrikaanse leser mag leer, en waaroor daar regtig min bekend is, soos slegs die ligging en koördinate. Sien geen rede hoekom hierdie onderwerpe van die ensiklopedie uitgesluit moet word nie; ander weergawes sluit hierdie onderwerpe in, maar ek hoor graag ander se menings. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 12:14, 27 Augustus 2026 (UTC) ::Gee ons asb 'n voorbeeld of 2 vd poskodes in Lesotho wat jy gedoen het. Ek kan nie veel van Kabouterbot onthou nie...ouderdom! ::PS Kabouterbot het vannag 'n fokop gemaak by [[Nana-Bakassa]] ("Koördinate: Missing latitude") ::[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 12:37, 27 Augustus 2026 (UTC) :::@[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] [[Hleoheng]] [[Fenyane]]. Ek moet nog die kategorieë byvoeg. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 12:40, 27 Augustus 2026 (UTC) :::@[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] reggemaak, dankie. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 13:15, 27 Augustus 2026 (UTC) :Ek dink dit voeg net so veel waarde as al die saadjies oor plantspesies. Maak nie saak of dit nou deur 'n bot geskep is of nie. @[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] jou vraag is eintlik oor die nuttingheid van saadjies, en ek dink ons het daardie bespreking al baie keer gehad. :Party mense vind die artikels interessant, al is daar min inligting. Dit kan altyd verder uitgebrei word. Dit is ook goed vir ander artikels wat plekname benoem (soos 'n artikel oor 'n ramp of iets), minder rooi skakels ens. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 12:40, 27 Augustus 2026 (UTC) :@[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] [[Tim Curry]] is onlangs oorlede. Die artikel is ook deur 'n robot begin. Kyk hoe lyk dit vandag. Die feit dat dit deur 'n robot begin is, doen geen afbreek aan ander artikels nie, en skep 'n raamwerk vir ander gebruikers om maklik by te dra. Ek kan onthou jy het destyds ook vreeslik gekla oor die artikels oor akteurs wat deur 'n robot geskep is. Dit staan jou vry om enige artikel wat jy dink te kort is, uit te brei. En as die onderwerp jou nie interesseer nie, hoef jy nie die artikel te lees nie. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 12:41, 27 Augustus 2026 (UTC) :Intussen meer as 410. Die aantal is belangrik, aangesien kwantiteit die kwaliteit van die Afrikaanse Wikipedia raak. Daar is ook botartikels oor Russiese rajons, Australiese plaaslikeowerheidsgebied en Haïtiaanse departements. Terloops, ek het ander projekte as om 410 botartikels uit te brei. Myns insiens raak dit dieselfde tema: Ons skryf artikels '''deur mense vir mense'''. Tel asb. al die [[:Kategorie:Saadjies]] vir my. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 12:45, 27 Augustus 2026 (UTC) ::Wat is die verskil tussen 410 en 410&nbsp;000? Hoe raak dit die kwaliteit van ander artikels? – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 12:48, 27 Augustus 2026 (UTC) :::Inderdaad. Niemand kla oor enwiki se kwaliteit nie, en hulle het meer as 2 miljoen saadjies. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 12:54, 27 Augustus 2026 (UTC) ::::Hoe meer botartikels ons het, hoe meer lesers kom daarop af en sien een-sin-saadjies. Dit raak die reputasie van die hele projek. Daar is mense wat ure, maande, jare vir kwaliteit offer. Hoe aktief is die Cebuano- en Waray-Waray-Wikipedias? [[:en:Cebuano Wikipedia]], [[:de:Cebuanosprachige Wikipedia]], [[:en:Waray Wikipedia]] en [[:de:Waray-Waray-Wikipedia]] vertel baie vir my. Die botartikels het niks gehelp nie. Op die [[:en:Swedish Wikipedia#Massive deletions in robot-made articles]] het hulle intussen baie botartikels geskrap. Die Engelse Wikipedia het sewe miljoen artikels en die nodige mannekrag met dié wêreldtaal! Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 13:00, 27 Augustus 2026 (UTC) :::::@[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] moet ons [[Tim Curry]] skrap? – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 13:03, 27 Augustus 2026 (UTC) ::::::{{Ping|Pynappel}} Ons kan wel artikels oor mense deur mense laat skryf. Soos [[Dolly Parton]], [[Bonnie Tyler]] en [[Gunther von Hagens]]. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 13:10, 27 Augustus 2026 (UTC) :::::::Kom ons hoor wat sê die res van die gemeenskap. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 13:15, 27 Augustus 2026 (UTC) : Honderde saadjies beteken nie veel nie. Dit groei nie. Kyk na die sponsies. [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 13:51, 27 Augustus 2026 (UTC) ::Hallo @[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]], ek stem saam dat dit dalk nie veel beteken nie, maar dit het nie noodwendig 'n negatiewe impak nie. Trouens, my punt is juis dat dit 'n goeie impak het omdat dit 'n bestaande artikel verskaf waartoe gebruikers kan bydra. Ek wonder hoeveel gebruikers wysig bestaande artikels eerder as om nuwe artikels te skep. Dit sal interessant wees om hierdie statistiek van 'n groot Wikipedia soos Engels of Duits te kry. Intussen deel ek 'n lys van artikels wat deur kabouter geskep is en wat sedertdien gegroei het. Dit is almal akteurs, vermoedelik omdat dit 'n onderwerp is waarin meer mense geïnteresseerd is, terwyl die sponse 'n baie kleiner gehoor het, maar daardie gehoor verdien steeds om artikels op Wikipedia in Afrikaans te kan raadpleeg en wysigings daarby aan te bring en ja, as hulle die vermoë het, self artikels te begin. ::* [[Shailene Woodley]] ::* [[Jenna Ortega]] ::* [[Anna Held]] ::* [[Elton John]] ::* [[IJustine]] ::* [[Sydney Sweeney]] ::* [[Beatrice Straight]] ::* [[Alec Baldwin]] ::* [[Raquel Welch]] ::* [[Timothée Chalamet]] ::* [[Rami Malek]] ::* [[George Carlin]] ::– 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 23:20, 27 Augustus 2026 (UTC) == Voorstel: 'n Konsep-naamruimte (ns 118) == Hallo almal Ek wil graag voorstel dat ons vir die Afrikaanse Wikipedia 'n aparte '''Konsep'''-naamruimte aanvra. Dit is die ekwivalent van die Engelse ''Draft:'' (naamruimte 118). Tans het 'n onvoltooide artikel net twee tuistes: die hoofnaamruimte, waar lesers en soekenjins dit sien, of 'n gebruikersubblad of [[Wikipedia:Sandput]]. 'n Konsep-naamruimte gee 'n derde plek: * Konsepte tel nie as artikels nie en beïnvloed nie ons artikeltelling nie. * Konsepte word outomaties nie deur soekenjins geïndekseer nie, dus skaad 'n onvoltooide bladsy nie die projek se aansien nie. * Nuwelinge kan aan 'n artikel werk sonder dat dit binne minute vir verwydering genomineer word. * Wanneer die artikel gereed is, word dit eenvoudig na die hoofnaamruimte geskuif en die volledige geskiedenis bly behoue. Meer as 25 Wikipedias het reeds so 'n naamruimte. === Wat presies aangevra sal word === * Naamruimte 118 = Konsep, naamruimte 119 = Konsepbespreking * 'n Alias sodat ''Draft:'' ook na dieselfde naamruimte wys * Subbladsye aangeskakel * ''noindex'' sodat konsepte nie deur soekenjins geïndekseer word nie * Konsepte tel nie as inhoudsbladsye nie (dus nie in die artikeltelling nie) * VisualEditor beskikbaar in die nuwe naamruimte === Punte waaroor ons moet besluit === # '''Die naam.''' "Konsep" / "Konsepbespreking", of eerder "Klad" / "Kladbespreking"? Ander voorstelle is welkom. # '''Wie mag 'n konsep na die hoofnaamruimte skuif?''' Enigeen, of net gebruikers wat outomaties bevestig is (''autoconfirmed'')? # '''Verlate konsepte.''' Op die Engelse Wikipedia kan 'n konsep wat ses maande lank onaangeraak bly, verwyder word, met 'n kennisgewing aan die skepper. Wil ons iets soortgelyks, en met watter tydperk? # '''Soekresultate.''' Moet konsepte by verstek in ons interne soektog verskyn, of net wanneer 'n mens dit uitdruklik kies? === Hoe dit tegnies werk === Ons kan dit nie self aanskakel nie. Dit is 'n konfigurasieverandering aan Wikimedia se bedieners. Die pad is: # Konsensus hier op die Geselshoekie, met die besonderhede hierbo beslis. # 'n Versoek op Phabricator onder ''Wikimedia-Site-requests'', met 'n permanente skakel na hierdie bespreking (sien [[m:Requesting wiki configuration changes]]). # 'n Ontwikkelaar dien die wysiging in Gerrit in en dit word ontplooi. Dit neem gewoonlik 'n paar weke. Vir 'n kleiner wiki is 'n handjievol steunstemme genoeg: die Birmaanse Wikipedia se versoek ([[phab:T352424]]) is met twee steunstemme goedgekeur. === Alternatief === As die gemeenskap voel 'n eie naamruimte is oorbodig, kan ons byna dieselfde werkvloei kry sonder enige tegniese versoek, deur subbladsye soos ''Wikipedia:Konsepte/Artikelnaam'' te gebruik. Die verskil is dat ''noindex'' dan nie outomaties geld nie, dat konsepte nie 'n eie filter in onlangse wysigings en die soekfunksie kry nie, en dat die naam vir nuwelinge minder duidelik is. === Steun, teen, kommentaar === Ek stel voor ons hou die bespreking ten minste twee weke oop sodat almal kans kry om te reageer. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 22:51, 27 Augustus 2026 (UTC) : Ek ondersteun die voorstel in beginsel. Hou vir twee weke. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 16:43, 28 Augustus 2026 (UTC) ::{{Ondersteun}} idee ::#Konsepartikel ::#Gebruikers wat bevestig is ::#Ses maande klink redelik ::#Net by keuse, maar as iemand nou dieselfde artikel wil skep, moet dit duidelik wees dat daar reeds ‘n konsepartikel is. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 18:16, 28 Augustus 2026 (UTC) :{{Ondersteun}} Een van die grootste voordele sal wees as daar kompetisies of werkwinkels is, sodat ander gebruikers weet om die gebruiker spasie te gee. Dit kan dalk ook help dat nuwelinge meer vrymoedigheid het...(dalk?) :Net 'n vraag: as die blad geskuif word sonder 'n aanstuur, wat oorbodig sal wees, tel dit as 'n bladsyverwydering? [[Gebruiker:Thermofan|Thermofan]] ([[Gebruikerbespreking:Thermofan|kontak]]) 14:19, 1 September 2026 (UTC) ::@[[Gebruiker:Thermofan|Thermofan]] soos sake tans staan, ja, maar slegs administrateurs kan skuif sonder 'n aanstuur. As ander gebruikers bladsye skuif, dan word 'n aanstuur outomaties agtergelaat. Op die Engelse Wikipedia het hulle 'n spesifieke gebruikersgroep, nl. ''page movers'', wat bladsye sonder 'n aanstuur kan skuif. Ons kan oorweeg om ook so 'n groep op die Afrikaanse Wikipedia te hê. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 15:12, 1 September 2026 (UTC) :{{Ondersteun}} al vier punte hier bo. [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 20:41, 4 September 2026 (UTC) :{{Ondersteun}} – [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 16:08, 5 September 2026 (UTC) :{{Ondersteun}} – Briljante idee. Laat dit goed gaan, [[Gebruiker:Lefcentreright|Lefcentreright]] ([[Gebruikerbespreking:Lefcentreright|kontak]]) 17:34, 5 September 2026 (UTC) :<s>{{Neutraal}}</s> – Ek is tans bietjie uitgebrand! [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 18:30, 5 September 2026 (UTC) :{{Ondersteun}} – Laat dit goed gaan! --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 06:37, 16 September 2026 (UTC) ::Ek het die nuwe naamruimtes aangevra: https://phabricator.wikimedia.org/T437576 – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 11:24, 10 September 2026 (UTC) :::Ons het vandag die nuwe Konsep- en Konsepbesprekingnaamruimtes ontvang. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 16:18, 14 September 2026 (UTC) ::::Baie dankie Pynappel --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 06:46, 16 September 2026 (UTC) == Malfunction... == Die taalkundiges: beste vertaling - faal of wanfunksioneer? Of hang dit af van die gebruik van die woord? Ek verkies eersgenoemde! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 08:34, 28 Augustus 2026 (UTC) :Ja, wanfunksioneer as werkwoord. Ook dalk :* nie behoorlik funksioneer nie :* foutief funksioneer :* gebrekkig funksioneer Informeel: Die masjien het begin probleme gee. :As selfstandige naamwoord: Fout :* The system experienced a hardware malfunction that caused unexpected server reboots. :: Die stelsel het 'n hardewarefout ondervind wat onverwagte herlaaie van die bediener veroorsaak het. :* Engineers traced the vehicle's sudden loss of power to an electronic control unit malfunction. :: Ingenieurs het die voertuig se skielike verlies aan krag nagespoor na 'n fout in die elektroniese beheereenheid. :[[Gebruiker:Thermofan|Thermofan]] ([[Gebruikerbespreking:Thermofan|kontak]]) 11:59, 28 Augustus 2026 (UTC) ::Volgens [https://translate.google.co.uk/ Google Translate], lui die Afrikaans vertaaling: ::*Die stelsel het 'n hardeware-wanfunksie ondervind wat onverwagte bedienerherlaai veroorsaak het. ::*Ingenieurs het die voertuig se skielike kragverlies na 'n wanfunksionering in die elektroniese beheereenheid teruggevoer. ::[[Gebruiker:Martinvl|Martinvl]] ([[Gebruikerbespreking:Martinvl|kontak]]) 14:55, 28 Augustus 2026 (UTC) :::Ai tog, Martin..! [[Gebruiker:Thermofan|Thermofan]] ([[Gebruikerbespreking:Thermofan|kontak]]) 11:46, 31 Augustus 2026 (UTC) ::::Nee Martin, gaan kyk terug in jou skoolboeke. Google Translate gee maar swak vertalings! [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 11:59, 31 Augustus 2026 (UTC) == [[Ratko Mladic]] == Goeiedag, ek wil graag hoor of ek hierdie konsep na die hoofnaamruimte mag skuif. Dit is 'n KI-vertaling van die Engelse weergawe. Ek het nie al die bronne noukeurig deurgegaan nie, maar die resultaat lyk ooglopend korrek. Is daar enige groot probleme met die artikel wat verhoed dat dit gepubliseer kan word? Dit kan natuurlik in sy konsepvorm en na publikasie steeds gewysig word om enige foute te korrigeer of nuwe inligting by te werk. Ek hoor graag van u. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 11:49, 28 Augustus 2026 (UTC) :Hallo Pynappel, ja dis skaflik, haal net asb al die rooi skakels in die inleiding uit. :Iets soos--- ''Sien ook: [[Kroasiese Onafhanklikheidsoorlog]] en [[Bosniese Oorlog]]'' --- het geen nut nie. :Dankie! [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 12:11, 28 Augustus 2026 (UTC) ::{{uitgevoer}} – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 13:05, 28 Augustus 2026 (UTC) == FAK-voorsitters == Het die voorsitterlys van die [[Federasie van Afrikaanse Kultuurvereniginge|FAK]] probeer opdateer, maar daar is nog datum-gapings, wat ook bevestig kan word. Daar mag ook 'n Prof. Jan de Koning tussen Cillié en Heyns wees, maar ek vind baie min inligting oor hom. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 11:21, 1 September 2026 (UTC) == Twintigjaargemeenskap. == Gemeenskap, kan al die bestaande lede van die 15 jaar gemeenskap net laat weet of hulle dalk al deel van die twintigjaargemeenskap moes gewees het? Ek het [[Gebruiker:Sobaka]] opdateer. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 15:02, 6 September 2026 (UTC) : Ook dankie en geluk aan [[Gebruiker:JMK]] met sy 20 jaar deelname hier by ons. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 18:56, 6 September 2026 (UTC) ::Eers in Jan. 2028! [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 19:02, 6 September 2026 (UTC) == Jou wiki sal op 23 Sep oorskakel na die lees-alleenmodus == <section begin="server-switch"/><div class="plainlinks"> Die [[Wikimedia-stigting]] sal die verkeer tussen sy datasentrums ruil. Dit sal verseker dat Wikipedia en die ander Wikimedia wiki's aanlyn kan bly, selfs ná 'n ramp. Hulle sal alle verkeer na die sekondêre datasentrum op '''{{#time:j xg|2026-09-23|af}}''' oorskakel. Die toets begin om '''[https://zonestamp.toolforge.org/{{#time:U|2026-09-23T14:00|en}} {{#time:H:i e|2026-09-23T14:00}}]''' Ongelukkig, as gevolg van 'n paar beperkings in [[mw:Special:MyLanguage/Manual:What is MediaWiki? | MediaWiki]], moet alle redigering stop terwyl ons oorskakel. Ons vra om verskoning vir hierdie ontwrigting en werk daarna om dit in die toekoms tot die minimum te beperk. 'n Banier sal 30 minute voor die aanvang op alle wiki's vertoon word. '''Vir 'n kort tydjie sal u alle wiki's slegs kan lees, maar nie kan redigeer nie.''' * Op Woensdag 23 September 2026 sal u vir tot 'n uur lank nie kan wysig nie. * As u gedurende hierdie tyd probeer redigeer of stoor, sal u 'n foutboodskap sien. Ons hoop dat geen wysigings verlore sal gaan gedurende hierdie minute nie, maar ons kan dit nie waarborg nie. As u die foutboodskap sien, wag dan totdat alles weer normaal is. U behoort dan u redigering te kan stoor. Maar ons beveel aan dat u eers 'n afskrif van u wysigings maak, net ingeval. ''Ander gevolge'': * Agtergrondwerk sal stadiger wees en sommige sal moontlik nie voltooi word nie. Rooi skakels word moontlik nie so vinnig soos gewoonlik opgedateer nie. As u 'n artikel skep wat reeds elders gekoppel is, sal die skakel langer as gewoonlik rooi bly. Sommige toepassings-skrifte met 'n lang looptyd sal gestop moet word. * Ons verwag dat die uitrol van nuwe kode soos enige ander week sal plaasvind. Alhoewel, sommige gevalle van kodevries kan egter stiptelik plaasvind as die operasie dit daarna vereis. * [[mw:Special:MyLanguage/GitLab|GitLab]] sal vir ongeveer 90 minute onbeskikbaar wees. Deel asseblief hierdie inligting met u gemeenskap.</div><section end="server-switch"/> [[m:user:Trizek (WMF)|Trizek (WMF)]] 12:58, 15 September 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Trizek (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Non-Technical_Village_Pumps_distribution_list&oldid=30513874 --> == Konsepbeleid oor kunsmatige intelligensie == Die Afrikaanse Wikipedia het nog geen beleid oor die gebruik van kunsmatige intelligensie nie, terwyl die [[:en:Wikipedia:Large language models|Engelse]], [[:de:Wikipedia:Künstliche Intelligenz|Duitse]], [[:fr:Wikipédia:Intelligence artificielle générative|Franse]] en [[:nl:Wikipedia:AI en Wikipedia|Nederlandse]] Wikipedias die afgelope twee jaar elkeen een aangeneem het. Ek het 'n konsep op grond van daardie vier bladsye met behulp van [[Claude]] Opus 5 geskryf en dit by [[Konsep:Wikipedia:Kunsmatige intelligensie]] geplaas. Dit verbied nes die ander taalweergawes van Wikipedia die generasie van nuwe inhoud met KI, maar laat uitdruklik vertalings toe, met sekere voorwaardes. Ek hoop om hiermee 'n riglyn te skep wat almal gelukkig maak en die Afrikaanse Wikipedia in staat stel om sy volgende fase van groei binne te gaan deur KI op 'n verantwoordelike en deursigtige manier toe te pas. Ek nooi graag die gemeenskap om kommentaar by [[Konsepbespreking:Wikipedia:Kunsmatige intelligensie]] te lewer. Kortliks wat die konsep sê: * Artikels word nie met generatiewe KI geskryf nie. Teks wat deur 'n taalmodel opgestel is, hoort nie in die artikelnaamruimte nie, en dieselfde geld vir gegenereerde verwysings en beelde. * '''Vertaling uit ander taalweergawes van Wikipedia is uitdruklik toegelaat''', ook met masjienvertaling en ook vir 'n volledige artikel. Die twee voorwaardes wat saak maak, is dat die bronartikel se verwysings saam oorgedra word en dat erkenning aan die oorspronklike artikel gegee word soos by [[Wikipedia:Haal bronne aan#Vertaling]] beskryf. Jy lees natuurlik self die Afrikaans na voordat jy dit stoor. * Anders as sommige ander taalweergawes vereis die konsep '''nie''' dat die vertaler elke oorgedraagde bron individueel nagaan nie. Vir 'n gemeenskap van ons grootte sou dit vertaling in die praktyk onmoontlik maak, en dit sou beteken dat ons die werk van 'n hele ander gemeenskap wantrou. Wat jou tydens die vertaling opval – 'n verwysing wat versin lyk, syfers wat mekaar weerspreek – laat jy uiteraard weg. * Spelkontrole, herformulering van jou eie teks, terminologiehulp, navorsingshulp en tegniese hulp met wikiteks bly toegelaat, mits jy in die wysigingsopsomming noem waarvoor jy wat gebruik het. * Op besprekingsblaaie skryf ons in ons eie woorde, maar iemand wat nie Afrikaans magtig is nie, mag 'n masjienvertaling gebruik en dit so aandui. * By 'n vermoede van KI-inhoud kyk ons na die bronne, nie na die skryfstyl nie: KI-verklikkers is onbetroubaar. Blokkering volg net waar die bewyse duidelik is. Die vertaalgedeelte is doelbewus toegeefliker as dié van die Duitse en Franse Wikipedias, omdat vertaling by ons een van die belangrikste maniere is waarop die projek groei. Ek dink dit is die regte keuse vir ons, maar dit is juis die punt waaroor ek graag ander menings wil hoor. Vrae waaroor kommentaar besonder nuttig sal wees: # Is die vertaalvoorwaardes werkbaar soos hulle daar staan, of is daar iets wat in die praktyk gaan skuur? # Is dit reg om die nagaan van elke oorgedraagde bron uit te laat? # Is die verbod op gegenereerde artikels duidelik genoeg afgebaken teenoor die toegelate gebruike? # Ontbreek daar iets wat by ons dikwels voorkom en wat die konsep nie dek nie? '''Plaas kommentaar oor die beleid self asseblief by [[Konsepbespreking:Wikipedia:Kunsmatige intelligensie]]''', sodat alles op een plek bymekaar bly. Ek los die bespreking 'n ruk oop en werk die konsep by soos die kommentaar inkom; as daar mettertyd konsensus is, kan dit na [[Wikipedia:Kunsmatige intelligensie]] geskuif en as beleid gemerk word. Groete. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 22:43, 16 September 2026 (UTC) == Skeppers van saadjies == Gemeenskap, daar is tans 'n tydelike rekening gebruiker wat Meksikaanse saadjies skep. Hy vertaal net die inleidings van die artikels uit die Engelse Wikipedia, foutloos. KI-pogings? My probleem is dat ons saadjies tans by die 20,000 is! My siening is dat indien enige gebruiker tot drie saadjies beperk moet word, daarna moet hy werklik waarde toevoeg deur die hele artikel te vertaal. Ja, my flora artikels is kort maar daar is nie werklik enige inligting nie. 99% van hulle bestaan nêrens nie en ek het nie by een van hulle die saadjie sjabloon geplaas nie! Tweedens voorsien ons die flora foto,s vir gebruik deur onder andere skoolkinders asook bewaar plaaslike name. Almal het bronne. Ek luister... Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 06:12, 18 September 2026 (UTC) :Ek is tevrede met die IP-bydraer wat onlangs al die Meksikaanse presidente skep. Dit vorm deel van 'n reeks en 'n gaping wat gevul moet word, al is dit net saadjies. Groete [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 07:53, 18 September 2026 (UTC) ::Dis jammer hy doen nie effens meer moeite en vertaal die hele Engelse inleiding nie; dan kan hy artikels van minstens een skerm doen in plaas van saadjies. Maar ja, die atikels is nodig. [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 11:41, 18 September 2026 (UTC) == Wiki Economics - Wil jy help om ’n instrument vir gemeenskapsgesondheidsmaatstawwe te skep == Hallo almal, ''Hierdie weergawe is met behulp van outomatiese vertaalhulpmiddels en KI voorberei. Korrigeer asseblief die taal, terme of inhoud; enige hulp is welkom. Die Engelse weergawe volg hieronder.'' Hallo, ek is ’n Franse Wikimedian wat aan lees- en redigeertrendings binne ons beweging werk. Ek het gevoel dat ons maklik toeganklike hulpmiddels kort om die gesondheid van ons redigeringsgemeenskappe oor tyd te sien en te monitor, daarom het ek Wiki Economics begin. Waarom Wiki Economics? Omdat ek aanvanklik makro-ekonomiese aanwysers gebruik om die gesondheid van die gemeenskap te modelleer (dit was my vertrekpunt), maar ek voeg mettertyd ander aanwysers by. Dit is ’n beta-weergawe. Ek gebruik afwiki as deel van die eerste ontledingsgroep, saam met taaluitgawes wat gekies is om verskillende streke, tale en gemeenskapsgroottes te dek. Dit is nie perfek nie en daarom is terugvoer oor ontbrekende dinge, probleme of plaaslike gebeure wat ongewone patrone verklaar, veral welkom. Hierdie eerste groep moet help om probleme, ontbrekende inligting en belangrike plaaslike gebeure, veldtogte, beleidsveranderinge of ander konteks wat ongewone patrone kan verklaar, te identifiseer. Die doel is om uit gemeenskapterugvoer te leer voordat die dekking uitgebrei word. Sodra die Wikipedia-uitgawes behoorlik gedek is, sal ek dieselfde vir alle Wikimedia-projekte doen. Dit is ’n projek vir gemeenskappe, nie ’n amptelike verslag van die Wikimedia Foundation nie. Dit gebruik geen private data, CheckUser-data of nie-openbare API’s nie. Elke resultaat bevat sy momentopname, definisies, metodes, herkoms en voorbehoude. Sommige aanwysers is dalk nie beskikbaar of van toepassing nie, en ’n onvolledige tydperk moet nie as ’n volledige jaarlikse tendens gelees word nie. Agtergrond en definisies is op [[meta:Next_25/Wiki_Economics|die Wiki Economics-bladsy op Meta-Wiki]] beskikbaar. Om die statistieke te sien: [https://wiki-economics.toolforge.org/#choose-wiki kies ’n Wikipedia] of kry direk toegang tot afwiki se profiel: [https://wiki-economics.toolforge.org/gdp?wiki=afwiki]. Ek sal plaaslike terugvoer waardeer oor: * Pas die definisies by hoe hierdie gemeenskap werk? * Is daar plaaslike patrollie-/hersieningsmeganismes, botveldtogte, beleidsveranderinge of gebeure wat ongewone waardes verklaar? * Watter aanwysers is nuttig, misleidend of ontbreek? Deel asseblief terugvoer óf op hierdie bladsy óf op [[meta:Talk:Next_25/Wiki_Economics|die Wiki Economics-besprekingsblad op Meta-Wiki]]. Die bronkode is beskikbaar op [https://github.com/schiste/wiki-economics GitHub]. Dankie dat julle my help om die ontleding vir al ons gemeenskappe nuttiger te maak.[[Gebruiker:Schiste|Schiste]] ([[Gebruikerbespreking:Schiste|kontak]]) 12:15, 22 September 2026 (UTC) === Wiki Economics - Would you like to help create a community health metrics tool === Hello everyone, Hi, I'm a French Wikimedian working on readership and editorship trends across our movement. I felt we were lacking accessible tools to look at and monitor the health of our editing communities over time, so I started Wiki Economics. Why Wiki Economics? I started by using macroeconomic indicators to model community health (that was my starting point), and I add other indicators over time. This is a beta. I am using afwiki as part of the first analysis batch, alongside language editions selected to cover different geographies, languages, and community sizes. It is not perfect and, as a result, your feedback about missing things, problems, or local events that explain unusual patterns is especially welcome. This first batch should help identify issues, missing information, and important local events, campaigns, policy changes, or other context that may explain unusual patterns. The goal is to learn from community feedback before expanding coverage. Once the Wikipedia editions are covered properly, I’ll do the same for all Wikimedia projects. This is a community-facing project, not an official Wikimedia Foundation report. It uses no private data, CheckUser data, or non-public APIs. Each result includes its snapshot, definitions, methods, provenance, and caveats. Some indicators may be unavailable or not applicable, and an incomplete period should not be read as a full-year trend. Background and definitions are on [[meta:Next_25/Wiki_Economics|the Wiki Economics page on Meta-Wiki]]. To view the statistics: [https://wiki-economics.toolforge.org/#choose-wiki choose a Wikipedia] or directly access afwiki’s profile: [https://wiki-economics.toolforge.org/gdp?wiki=afwiki]. I would appreciate your feedback on: * Do the definitions match how this community works? * Are there local patrol/review mechanisms, bot campaigns, policy changes, or events that explain unusual values? * Which indicators are useful, misleading, or missing? Please share feedback either on this page or on [[meta:Talk:Next_25/Wiki_Economics|the Wiki Economics talk page on Meta-Wiki]]. The codebase is available on [https://github.com/schiste/wiki-economics GitHub]. Thank you for helping me make the analysis more useful to all our communities. [[Gebruiker:Schiste|Schiste]] ([[Gebruikerbespreking:Schiste|kontak]]) 12:15, 22 September 2026 (UTC) == Your feedback wanted: Remove ''(Language link added:) and similar'' edits from Special:RecentChanges == ''(Apologies for posting in English. You can help by translating it)'' Hello, I’m Danny from [[:en:w:Wikimedia_Deutschland|Wikimedia Deutschland’s]] [[m:Wikidata_For_Wikimedia_Projects|Wikidata For Wikimedia Projects]] team.<br/> We have been investigating and examining how Wikidata’s use in the [[Special:RecentChanges]] and [[Special:Watchlist]] pages can be made to be more useful, or less ‘noisy’ (fewer edits that have little value to the reader). We are currently exploring to make a change in the volume and the type of Wikidata edits that appear in these pages, and '''we need your feedback''' to help us ensure this is a positive change for the Wikis and won’t disrupt your workflows.<br/> Language links are also known as sitelinks or interlanguage links and describe when a Wikidata item is connected to a Wiki, adding it to the language dropdown tool for other connected Wikis. [[File:Types of Lang Link changes.png|850px|left|thumb|A variety of "Language Link" edits as seen in the Recent Changes feed]] {{-}} The request for feedback is whether you support the removal of these language link edits from the Recent Changes and Watchlist feed, or would you oppose such a change and if so, why? Please share you thoughts on the dedicated '''[[m:Talk:Wikidata_For_Wikimedia_Projects/Clearer_Wikidata_Edit_Summaries/Hide_Language_Link_edits|metawiki Talk page]]'''. Further information about this change: [[m:Wikidata_For_Wikimedia_Projects/Clearer_Wikidata_Edit_Summaries/Hide_Language_Link_edits|m:Wikidata_For_Wikimedia_Projects/Hide_Language_Link_edits]] Thank you for any participation or feedback you give, -- [[m:User:Danny_Benjafield_(WMDE)|User:Danny Benjafield (WMDE)]] 15:16, 22 September 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Danny Benjafield (WMDE)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Danny_Benjafield_(WMDE)/MassMessage_test_list&oldid=31067455 --> :Thanks, I do use this feature a lot. I will respond on the metawiki Talk page. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 18:29, 23 September 2026 (UTC) == Die nuwe klomp gebruikers... == Admins, voel vry om die nuwe klomp gebruikers te versper. Hulle kom deur die WikimediaZA opleidingsprogram, die werk hier gelewer wys net hoe swak die opleiding is. Hulle reageer op geen boodskap nie, ploeter net voort ens. As hulle werklik wil saamwerk sal hulle ons admins en veterane hier respekteer. [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 14:54, 29 September 2026 (UTC) :Ja, ek voel nuwe gebruikers moet die konvensies volg. [[Spesiaal:Bydraes/~2026-52465-55|~2026-52465-55]] ([[Gebruikerbespreking:~2026-52465-55|talk]]) 15:11, 29 September 2026 (UTC) :::Dis ek, Burgert.[[Spesiaal:Bydraes/~2026-52465-55|~2026-52465-55]] ([[Gebruikerbespreking:~2026-52465-55|talk]]) 15:13, 29 September 2026 (UTC) :::: My selfoon het my Wiki aanmelding ook skielik verwerp! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 15:36, 29 September 2026 (UTC) :Is daar 'n rede hoekom hulle spesifiek afwiki teiken? – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 15:55, 29 September 2026 (UTC) :: Ja, ek sal later verduidelik. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 15:59, 29 September 2026 (UTC) ::: Sien die gemors: [[The five people you meet in heaven]]. 'n Absolute belediging van my taal. Dit gebeur as nie-moerdertaal sprekers aangemoedig word om hier betrokke te raak. Die ironie is dat die volgende grootste inheemse Suid-Afrikaanse taal op Wikipedia Zoeloe (diepte 6) is met slegs 12809 artikels, dan Noord-Sotho (diepte 0) met 9058 artikels. Logies sou mens verwag het dat WikimediaZA die grootste gedeelte van hul hulpbronne (hulle kry baie geld by die Stigting) sal gebruik om die plaaslike Wikipedia's te groei. Kom ons plaas dit in perspektief, gedurende die 2018 Wikimania Konferensie in Kaapstad was 'n groot lawaai gemaak omrede die Zoeloe Wikipedia 10,000 artikels bereik het. Afrikaans het op daardie stadium die 50,000 mylpaal bereik maar daar is geen woord daaroor gesê nie. Kyk waar staan ons vandag teenoor hulle. Myself het al 20595 (soos ons nou praat) artikels geskep waarvan 17 voorblad status dra en 'n klomp baie tegnies van aard is. Dit is interessant dat hulle artikels skep wat glad nie in hulle eie moedertaal Wikipedia's bestaan nie. Hoe weet ek dit? Daar is geen taalskakels nie. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 16:16, 29 September 2026 (UTC) ::::Interessant, pleks hulle hul energie doelgerig aanwend. Vir my is dit vinnig om net op "rol terug" te klik. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 17:42, 29 September 2026 (UTC) :::::Oesjaar, jy maak baie aannames. [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 18:00, 29 September 2026 (UTC) ::::::Met julle toestemming sal ek begin opruim. Ons praat oor die volgende: ::::::* Rekenaarvertaalde inhoud in bestaande artikels (bv. [[goud]]) word dadelik uitgevee ::::::* nuwe rekenaarvertaalde artikels word oor 14 dae (sonder verbetering) geskrap, volgens "Swak Afrikaans (reeds 2 weke+ nie vertaal of verbeter nie)" ::::::* konsepte in die hoofnaamruimte (artikels) met inhoud wat reeds in artikels bespreek word, word ook dadelik verwyder (as dit swak taalgebruik bevat en inhoud wat nie vir 'n ensiklopedie kwalifiseer nie). ::::::{{Ping|Maria The Scientist|Zoulla|Upthebucks|Tshegi|Zeetharr}}, {{Ping|VamuhleOmuhle|Argitsme|HoneyyR|Hermalyan|Nane2004}} ons praat oor julle betrokkenheid hier. :::::: Ek wil nie baklei nie, as ek weerstand ondervind, gaan ek voort met my eie projekte (geen probleem daarmee nie, vrede!). Julle menings asb. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 18:30, 29 September 2026 (UTC) ::::::Die belangrikste: Almal is natuurlik vry om met taalgebruik te help, ek verwyder slegs goed in die hoofnaamruimte wat nooit versorg is nie en daar ronddwaal. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 18:40, 29 September 2026 (UTC) :::::::Ek stem saam met @[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]]. :::::::En ek sal byvoeg: Dit maak nie saak watter gebruiker dit is, of waar hulle vandaan kom nie. Maak nie saak of Afrikaans hul moedertaal is of nie. Ons hou almal tot die selfde standaard. Gee mense darem 'n kans om hul artikels op te ruim, maar as dit nog steeds substandaard is, dan skrap ons dit, of rol die wysigings terug. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 16:54, 1 Oktober 2026 (UTC) == Mandela en kie == [[Lêer:Nelson Mandela, 2008 te Houghton Estate, valskleur-KI-herskepping.jpg|regs|duimnael|120px|Mandela 2008]] Net regs van Mandela staan 'n man met grys gestreepte das. As iemand dalk weet wie dit is sal ek graag die beskrywing wil aanvul. Die twee dames is terloops [[Geraldine Fraser-Moleketi]] en [[Gwen Ramokgopa]] van wie ons baie min inligting op af.wiki het. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 15:04, 29 September 2026 (UTC) :Jy vra my vas, jammer! [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 16:02, 29 September 2026 (UTC) :: Ditto. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 16:17, 29 September 2026 (UTC) rf8wynaw2y66e0qeq54v5mr871kgwqc 2974571 2974555 2026-10-01T17:46:15Z Aliwal2012 39067 /* Die nuwe klomp gebruikers... */ aw 2974571 wikitext text/x-wiki __NEWSECTIONLINK__ __NOINDEX__ {{spring ondertoe}} [[Lêer:Jessica isn't getting involved in this discussion.jpg|duimnael|links|250px|Kom praat met ons op die Geselshoekie, ons kuier lekker saam!]]<!-- [[Lêer:Rooibokram KNP suide.JPG|duimnael|220px|links|Aliwal2012 sê: "Dis beter om in die [[Krugerwildtuin]] as op kantoor te wees!" 'n Rooibokram in 2011 in die suide.]] [[Lêer:Vandalenjaeger 01.jpg|duimnael|260px|links|'n Versoek aan al die admins: help ons asseblief om vandalisme uit te roei!]] [[Lêer:Perde by Glen Reenenkamp, Golden Gate NP (1).jpg|duimnael|links|320px|Dis naweek! Kom ry die mak perde by die asemrowende [[Golden Gate-Hoogland- Nasionale Park]]!]] [[Lêer:Ceratotherium simum Kruger Park 02.JPG|duimnael|260px|links|'n Witrenoster in 2003.]] --> <div style="background:#f9f9f9; border:1px solid #aaaaaa; clear:right; float:right; font-size:90%; margin:1em 0 1em 1em; padding:1em; width:20em;"> <big>'''Sien ook:'''</big> * [[Wikipedia:Welkom nuwelinge]] wat veral op nuwelinge gemik is. * [[Wikipedia:Gebruikersportaal]] vir nuttige skakels vir alle gebruikers. * [[Wikipediabespreking:Geselshoekie]] vir bespreking oor die toekoms van hierdie bladsy. * [[/Taalforum/]] vir besprekings oor taalprobleme. Die juiste terme, spellings ensomeer. <center>'''Verdere hulp:'''<br /></center> Vir volledige hulp, riglyne en beleid (algemeen en spesifiek), raadpleeg gerus die * [[:en:Wikipedia:Community Portal|Engelse ''Community Portal'']], * [[:nl:Wikipedia:Gebruikersportaal|Nederlandse Gebruikersportaal]] en * [[:m:|Meta Wikipedia]]. </div> {{Argiefboks|14 | argief1 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2006|2004+05+06]] | argief2 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2007|2007+08+09]] | argief3 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2010+2011|2010+11]] | argief4 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2012|2012]] | argief5 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2013|2013+14+15]] | argief6 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2016|2016]] | argief7 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2017|2017]] | argief8 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2018|2018]] | argief9 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2019|2019]] | argief10 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2020|2020]] | argief11 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2021+2022+2023|2021+22+23]] | argief12 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2024|2024]] | argief13 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2025|2025]] | argief14 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2026|2026]] }} '''Welkom''' by die Afrikaanse Wikipedia se algemene geselshoekie. Enigiemand is welkom om deel te neem aan die besprekings hier: '''onderteken asseblief u besprekings''' deur <nowiki>~~~~</nowiki> te tik, of die "Handtekening met datum"-ikoon ([[Lêer:button sig.png|Handtekening met datum|link=]]) te kies op die redigeringskieslys. Ou besprekings word na die '''argief''' geskuif (sien die navigasiekas regs). As u 'n gesprek wil voortsit wat reeds in die argief is, word aanbeveel dat u die betrokke dele uitknip en hier plak. Hierdie blad is vir algemene besprekings, besprekings omtrent 'n spesifieke artikel kan op daardie artikel se besprekingsblad begin word; sodoende kan dit ook deur toekomstige bydraers en redigeerders gelees word. Vir die jongste nuus van WikimediaZA, besoek gerus ons [https://www.facebook.com/groups/231160206984566 Facebook bladsy], word lid van die [http://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikipedia-af Afrikaanse poslys] of besoek ons [http://wikimedia.org.za/wiki/Tuisblad_in_Afrikaans Tuisblad in Afrikaans] <div class="plainlinks"><center>'''>>> [//af.wikipedia.org/w/wiki.phtml?title=Wikipedia:Geselshoekie&action=edit&section=new Voeg 'n nuwe onderwerp by] <<<'''</center></div> == Werkswinkels wat deur Wikimedia ZA gefasiliteer sal word in September 2026 == Gebruikers neem kennis van die werkswinkels gedurende September 2026. Boodskap van Wikimedia ZA: “Hierdie werkswinkels sal studente, dosente en bibliotekarisse by hoër onderwysinstellings betrek en hulle bekendstel aan die basiese beginsels van die redigering van Wikipedia in alle Suid-Afrikaanse tale. Sommige deelnemers mag Afrikaans as eerstetaalsprekers wees, en die opleiding sal die volgende dek: Wat Wikipedia is Die Vyf Pilare van Wikipedia Die vertaling van bestaande artikels met behulp van die Vertaalinstrument Die skep van nuwe artikels Die byvoeg van verwysings en beelde Ons wil graag die Afrikaanse Wikipedia-gemeenskap vooraf oor hierdie werkswinkels inlig. Aangesien hierdie sessies 'n toestroming van nuwe bydraes van eerstekeerredakteurs tot gevolg kan hê, sal ons die gemeenskap se bewustheid en ondersteuning waardeer om hierdie nuwelinge gepaste leiding, geduld en goeie trou te gee soos hulle begin bydra. Komende Werkswinkels SWiP Fase 2 Jaar 2 – Universiteit Stellenbosch '''7–8 September 2026''' SWiP Fase 2 Jaar 2 – Durban Universiteit van Tegnologie '''10–11 September 2026''' SWiP Fase 2 Jaar 2 – Universiteit van KwaZulu-Natal, Pinetown-kampus '''17–18 September 2026''' Dankie dat u ons help om te verseker dat die betrokke gemeenskap bewus is van hierdie aktiwiteite en die nuwe bydraers kan ondersteun.” [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 13:12, 25 Augustus 2026 (UTC) == Erfenismaand: Inheemse Taalvertaal-uitdaging == Inisiatief vir Erfenismaand vir enige belangstellendes: “Beste Wikimediane, Sluit by ons aan vir die Erfenismaand se 30-dae Inheemse Taalvertaal-uitdaging hierdie September! Help om Suid-Afrikaanse erfenis te vier deur artikels oor die teiken inheemse taal Wikipedias uit te brei en te verbeter. ;Belangrike Besonderhede Datums: 1–30 September 2026 - Teikentale: isiZulu, isiXhosa, Sesotho, Setswana, Sepedi, Xitsonga, isiSwati, Tshivenḓa, isiNdebele, en Afrikaans - Daaglikse Doelwit: Vertaal 1 artikel per dag oor Suid-Afrikaanse kookkuns, gebruike, klere, kuns, geskiedenis of letterkunde. Hoe om Deel te Neem 1. Voeg jou gebruikersnaam by die projekbladsy en sluit aan by die Geleentheidsdashboard <https://meta.wikimedia.org/wiki/WMZA_Heritage_Month_30-Day_Translation_Campaign> (Wagwoord: Heritage). 2. Kies 'n Suid-Afrikaanse erfenisartikel op Engelse Wikipedia. 3. Vertaal dit in jou teikentaal (met behulp van die Inhoudvertalingsinstrument of handmatig) en publiseer. Opleidingswerkswinkel Leer hoe om die Inhoudvertalingsinstrument en dashboard te gebruik: Datum en tyd: Saterdag, 29 Augustus 2026 | 10:00 vm. – 12:00 nm. SAST - Skakel: Sluit aan by Google Meet <https://meet.google.com/xuv-gwfo-ztq?authuser=1&hs=122> Pryse (geskenkbewyse) Top bydraers gekies op grond van vertalingskwaliteit, volledigheid en formatering: - 1ste Plek: R5,000 - 2de Plek: R3,000 - 3de Plek: R2,000 Kontak info@wikimedia.org.za Vriendelike groete WikimediaZA Nomfundo Zungu: Kommunikasie-intern” [Hier geplaas deur [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 08:15, 26 Augustus 2026 (UTC)] :@[[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] mag ons vir hierdie spesifieke gebeurtenis KI gebruik om die vertaling te behartig, mits ons die [[porboodskap]] wat ons gebruik het, publiseer, en met die veronderstelling dat bronne wat saam met stellings oorgebring word, reeds in die oorspronklike weergawe nagegaan is en dus nie weer individueel nagegaan hoef te word by die eerste weergawe van die vertaling nie? Gebruikers kan natuurlik enige stelling later bevraagteken en bronne nagaan en stellings wat nie geverifieer kan word nie, verwyder. Ek vra hierdie net vir praktiese redes om in staat te wees om die eerste weergawe van die vertaling te kan plaas. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 11:13, 26 Augustus 2026 (UTC) ::My opinie is: ja, ons mag, want Wikipedia word nie as 'n bron gebruik nie, die bronne word saam oorgebring, en ander Wikipedia's vereis ook verifieerbaarheid en die aanhaal van bronne, en die KI-model word gevra om 'n nugtere vertaling te doen, nie om eie kennis te gebruik of eie navorsing te doen nie, dus is die risiko van hallusinasies laag. Natuurlik kan die oorspronklike weergawe foute bevat, en die foute word dan met die vertaling oorgebring, maar dit is 'n risiko by enige vertaling en foute kan selfs in betroubare bronne bestaan, dus is dit nie 'n risiko uniek aan KI nie. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 11:32, 26 Augustus 2026 (UTC) :::{{Ping|Sobaka|Pynappel}} Myns insiens is dit nie die doelwit van dié kompetisie om met KI-geskepte artikels mee te ding nie. Die een skryf met die hand en die ander met KI? Ek dink nie dit is billik in 'n kompetisie nie. Ek sou dit as 'n soort ''doping'' beskou. Met die hoeveelheid KI-inhoud kan mens ook nie van ander verwag om die inhoud na te gaan nie. My mening. Jou laaste aanmerking oor foute in die oorspronklike artikel is juis die rede waarom die Duitse Wikipedia van die vertaler verwag om die inhoud stiptelik na te gaan. Andersins loop jy gevaar om verkeerde inhoud te versprei. Ek beskou die vertaler steeds as verantwoordelik vir die teks wat hy plaas. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 11:55, 26 Augustus 2026 (UTC) ::::@[[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]], ek dink ons moet hier twee sake onderskei. Eerstens is dit ’n kompetisie wat deur WikimediaZA gereël word, en ek kan dus nie namens hulle bepaal of KI-ondersteunde vertaling vir die doeleindes van die kompetisie toegelaat word of presies watter voorwaardes daarvoor geld nie. Dit sal jy verkieslik met die organiseerders moet uitgeklaar. ::::Tweedens is ons op die Afrikaanse Wikipedia nog besig om gemeenskapsbeginsels vir die verantwoordelike gebruik van KI te ontwikkel, en ek wil nie daardie gesprek vooruitloop nie. Persoonlik sien ek wel ’n belangrike onderskeid tussen die gebruik van KI as ’n vertalingshulpmiddel en die gebruik daarvan om self nuwe ensiklopediese inhoud en bronne te genereer. KI-ondersteunde vertaling behoort dus nie noodwendig uitgesluit te word nie, mits die gebruiker die finale teks self deeglik nagaan en verantwoordelikheid daarvoor aanvaar. ::::Ek sou egter versigtig wees met die aanname dat bronne bloot omdat hulle uit die oorspronklike artikel oorgedra word, glad nie nagegaan hoef te word nie. Niemand verwag noodwendig dat elke bron volledig van nuuts af ondersoek moet word voordat ’n vertaling gepubliseer word nie, maar die vertaler behoort minstens seker te maak dat die vertaalde teks die oorspronklike artikel getrou weergee, dat die verwysings korrek oorgedra is en dat daar nie deur die vertaalproses nuwe stellings, betekenisverskuiwings of foutiewe terminologie ontstaan het nie. ::::Wat die publisering van die porboodskap betref, dink ek dit is ’n nuttige vorm van deursigtigheid, maar dit is iets waaroor die gemeenskap nog ’n beginsel moet vasstel. Vir hierdie spesifieke kompetisie sou ek dus voorstel dat WikimediaZA eers bevestig wat hulle reëls oor KI-gebruik is; daarna geld uiteraard steeds die Afrikaanse Wikipedia se gewone vereistes ten opsigte van kwaliteit, verifieerbaarheid en die verantwoordelikheid van die redigeerder. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 12:04, 26 Augustus 2026 (UTC) == Nuwe botartikels == Gemeenskap, ek mis die gemeenskapsbesluit om met nuwe botartikels te groei. Ons het byna 400 nuwe botartikels met 'n klein inligtingskassie en een sin. (As jy die res soek, moet jy die Engels lees.) Myns insiens voeg dit min waarde by, wat dink julle? Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 11:50, 27 Augustus 2026 (UTC) :Ek dink dit voeg waarde by. Ek sien nie hoe die aantal van 400 relevant is nie. Daar is poskodes in Lesotho en Sentraal-Afrikaanse Republiek waaroor 'n Afrikaanse leser mag leer, en waaroor daar regtig min bekend is, soos slegs die ligging en koördinate. Sien geen rede hoekom hierdie onderwerpe van die ensiklopedie uitgesluit moet word nie; ander weergawes sluit hierdie onderwerpe in, maar ek hoor graag ander se menings. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 12:14, 27 Augustus 2026 (UTC) ::Gee ons asb 'n voorbeeld of 2 vd poskodes in Lesotho wat jy gedoen het. Ek kan nie veel van Kabouterbot onthou nie...ouderdom! ::PS Kabouterbot het vannag 'n fokop gemaak by [[Nana-Bakassa]] ("Koördinate: Missing latitude") ::[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 12:37, 27 Augustus 2026 (UTC) :::@[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] [[Hleoheng]] [[Fenyane]]. Ek moet nog die kategorieë byvoeg. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 12:40, 27 Augustus 2026 (UTC) :::@[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] reggemaak, dankie. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 13:15, 27 Augustus 2026 (UTC) :Ek dink dit voeg net so veel waarde as al die saadjies oor plantspesies. Maak nie saak of dit nou deur 'n bot geskep is of nie. @[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] jou vraag is eintlik oor die nuttingheid van saadjies, en ek dink ons het daardie bespreking al baie keer gehad. :Party mense vind die artikels interessant, al is daar min inligting. Dit kan altyd verder uitgebrei word. Dit is ook goed vir ander artikels wat plekname benoem (soos 'n artikel oor 'n ramp of iets), minder rooi skakels ens. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 12:40, 27 Augustus 2026 (UTC) :@[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] [[Tim Curry]] is onlangs oorlede. Die artikel is ook deur 'n robot begin. Kyk hoe lyk dit vandag. Die feit dat dit deur 'n robot begin is, doen geen afbreek aan ander artikels nie, en skep 'n raamwerk vir ander gebruikers om maklik by te dra. Ek kan onthou jy het destyds ook vreeslik gekla oor die artikels oor akteurs wat deur 'n robot geskep is. Dit staan jou vry om enige artikel wat jy dink te kort is, uit te brei. En as die onderwerp jou nie interesseer nie, hoef jy nie die artikel te lees nie. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 12:41, 27 Augustus 2026 (UTC) :Intussen meer as 410. Die aantal is belangrik, aangesien kwantiteit die kwaliteit van die Afrikaanse Wikipedia raak. Daar is ook botartikels oor Russiese rajons, Australiese plaaslikeowerheidsgebied en Haïtiaanse departements. Terloops, ek het ander projekte as om 410 botartikels uit te brei. Myns insiens raak dit dieselfde tema: Ons skryf artikels '''deur mense vir mense'''. Tel asb. al die [[:Kategorie:Saadjies]] vir my. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 12:45, 27 Augustus 2026 (UTC) ::Wat is die verskil tussen 410 en 410&nbsp;000? Hoe raak dit die kwaliteit van ander artikels? – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 12:48, 27 Augustus 2026 (UTC) :::Inderdaad. Niemand kla oor enwiki se kwaliteit nie, en hulle het meer as 2 miljoen saadjies. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 12:54, 27 Augustus 2026 (UTC) ::::Hoe meer botartikels ons het, hoe meer lesers kom daarop af en sien een-sin-saadjies. Dit raak die reputasie van die hele projek. Daar is mense wat ure, maande, jare vir kwaliteit offer. Hoe aktief is die Cebuano- en Waray-Waray-Wikipedias? [[:en:Cebuano Wikipedia]], [[:de:Cebuanosprachige Wikipedia]], [[:en:Waray Wikipedia]] en [[:de:Waray-Waray-Wikipedia]] vertel baie vir my. Die botartikels het niks gehelp nie. Op die [[:en:Swedish Wikipedia#Massive deletions in robot-made articles]] het hulle intussen baie botartikels geskrap. Die Engelse Wikipedia het sewe miljoen artikels en die nodige mannekrag met dié wêreldtaal! Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 13:00, 27 Augustus 2026 (UTC) :::::@[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] moet ons [[Tim Curry]] skrap? – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 13:03, 27 Augustus 2026 (UTC) ::::::{{Ping|Pynappel}} Ons kan wel artikels oor mense deur mense laat skryf. Soos [[Dolly Parton]], [[Bonnie Tyler]] en [[Gunther von Hagens]]. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 13:10, 27 Augustus 2026 (UTC) :::::::Kom ons hoor wat sê die res van die gemeenskap. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 13:15, 27 Augustus 2026 (UTC) : Honderde saadjies beteken nie veel nie. Dit groei nie. Kyk na die sponsies. [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 13:51, 27 Augustus 2026 (UTC) ::Hallo @[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]], ek stem saam dat dit dalk nie veel beteken nie, maar dit het nie noodwendig 'n negatiewe impak nie. Trouens, my punt is juis dat dit 'n goeie impak het omdat dit 'n bestaande artikel verskaf waartoe gebruikers kan bydra. Ek wonder hoeveel gebruikers wysig bestaande artikels eerder as om nuwe artikels te skep. Dit sal interessant wees om hierdie statistiek van 'n groot Wikipedia soos Engels of Duits te kry. Intussen deel ek 'n lys van artikels wat deur kabouter geskep is en wat sedertdien gegroei het. Dit is almal akteurs, vermoedelik omdat dit 'n onderwerp is waarin meer mense geïnteresseerd is, terwyl die sponse 'n baie kleiner gehoor het, maar daardie gehoor verdien steeds om artikels op Wikipedia in Afrikaans te kan raadpleeg en wysigings daarby aan te bring en ja, as hulle die vermoë het, self artikels te begin. ::* [[Shailene Woodley]] ::* [[Jenna Ortega]] ::* [[Anna Held]] ::* [[Elton John]] ::* [[IJustine]] ::* [[Sydney Sweeney]] ::* [[Beatrice Straight]] ::* [[Alec Baldwin]] ::* [[Raquel Welch]] ::* [[Timothée Chalamet]] ::* [[Rami Malek]] ::* [[George Carlin]] ::– 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 23:20, 27 Augustus 2026 (UTC) == Voorstel: 'n Konsep-naamruimte (ns 118) == Hallo almal Ek wil graag voorstel dat ons vir die Afrikaanse Wikipedia 'n aparte '''Konsep'''-naamruimte aanvra. Dit is die ekwivalent van die Engelse ''Draft:'' (naamruimte 118). Tans het 'n onvoltooide artikel net twee tuistes: die hoofnaamruimte, waar lesers en soekenjins dit sien, of 'n gebruikersubblad of [[Wikipedia:Sandput]]. 'n Konsep-naamruimte gee 'n derde plek: * Konsepte tel nie as artikels nie en beïnvloed nie ons artikeltelling nie. * Konsepte word outomaties nie deur soekenjins geïndekseer nie, dus skaad 'n onvoltooide bladsy nie die projek se aansien nie. * Nuwelinge kan aan 'n artikel werk sonder dat dit binne minute vir verwydering genomineer word. * Wanneer die artikel gereed is, word dit eenvoudig na die hoofnaamruimte geskuif en die volledige geskiedenis bly behoue. Meer as 25 Wikipedias het reeds so 'n naamruimte. === Wat presies aangevra sal word === * Naamruimte 118 = Konsep, naamruimte 119 = Konsepbespreking * 'n Alias sodat ''Draft:'' ook na dieselfde naamruimte wys * Subbladsye aangeskakel * ''noindex'' sodat konsepte nie deur soekenjins geïndekseer word nie * Konsepte tel nie as inhoudsbladsye nie (dus nie in die artikeltelling nie) * VisualEditor beskikbaar in die nuwe naamruimte === Punte waaroor ons moet besluit === # '''Die naam.''' "Konsep" / "Konsepbespreking", of eerder "Klad" / "Kladbespreking"? Ander voorstelle is welkom. # '''Wie mag 'n konsep na die hoofnaamruimte skuif?''' Enigeen, of net gebruikers wat outomaties bevestig is (''autoconfirmed'')? # '''Verlate konsepte.''' Op die Engelse Wikipedia kan 'n konsep wat ses maande lank onaangeraak bly, verwyder word, met 'n kennisgewing aan die skepper. Wil ons iets soortgelyks, en met watter tydperk? # '''Soekresultate.''' Moet konsepte by verstek in ons interne soektog verskyn, of net wanneer 'n mens dit uitdruklik kies? === Hoe dit tegnies werk === Ons kan dit nie self aanskakel nie. Dit is 'n konfigurasieverandering aan Wikimedia se bedieners. Die pad is: # Konsensus hier op die Geselshoekie, met die besonderhede hierbo beslis. # 'n Versoek op Phabricator onder ''Wikimedia-Site-requests'', met 'n permanente skakel na hierdie bespreking (sien [[m:Requesting wiki configuration changes]]). # 'n Ontwikkelaar dien die wysiging in Gerrit in en dit word ontplooi. Dit neem gewoonlik 'n paar weke. Vir 'n kleiner wiki is 'n handjievol steunstemme genoeg: die Birmaanse Wikipedia se versoek ([[phab:T352424]]) is met twee steunstemme goedgekeur. === Alternatief === As die gemeenskap voel 'n eie naamruimte is oorbodig, kan ons byna dieselfde werkvloei kry sonder enige tegniese versoek, deur subbladsye soos ''Wikipedia:Konsepte/Artikelnaam'' te gebruik. Die verskil is dat ''noindex'' dan nie outomaties geld nie, dat konsepte nie 'n eie filter in onlangse wysigings en die soekfunksie kry nie, en dat die naam vir nuwelinge minder duidelik is. === Steun, teen, kommentaar === Ek stel voor ons hou die bespreking ten minste twee weke oop sodat almal kans kry om te reageer. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 22:51, 27 Augustus 2026 (UTC) : Ek ondersteun die voorstel in beginsel. Hou vir twee weke. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 16:43, 28 Augustus 2026 (UTC) ::{{Ondersteun}} idee ::#Konsepartikel ::#Gebruikers wat bevestig is ::#Ses maande klink redelik ::#Net by keuse, maar as iemand nou dieselfde artikel wil skep, moet dit duidelik wees dat daar reeds ‘n konsepartikel is. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 18:16, 28 Augustus 2026 (UTC) :{{Ondersteun}} Een van die grootste voordele sal wees as daar kompetisies of werkwinkels is, sodat ander gebruikers weet om die gebruiker spasie te gee. Dit kan dalk ook help dat nuwelinge meer vrymoedigheid het...(dalk?) :Net 'n vraag: as die blad geskuif word sonder 'n aanstuur, wat oorbodig sal wees, tel dit as 'n bladsyverwydering? [[Gebruiker:Thermofan|Thermofan]] ([[Gebruikerbespreking:Thermofan|kontak]]) 14:19, 1 September 2026 (UTC) ::@[[Gebruiker:Thermofan|Thermofan]] soos sake tans staan, ja, maar slegs administrateurs kan skuif sonder 'n aanstuur. As ander gebruikers bladsye skuif, dan word 'n aanstuur outomaties agtergelaat. Op die Engelse Wikipedia het hulle 'n spesifieke gebruikersgroep, nl. ''page movers'', wat bladsye sonder 'n aanstuur kan skuif. Ons kan oorweeg om ook so 'n groep op die Afrikaanse Wikipedia te hê. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 15:12, 1 September 2026 (UTC) :{{Ondersteun}} al vier punte hier bo. [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 20:41, 4 September 2026 (UTC) :{{Ondersteun}} – [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 16:08, 5 September 2026 (UTC) :{{Ondersteun}} – Briljante idee. Laat dit goed gaan, [[Gebruiker:Lefcentreright|Lefcentreright]] ([[Gebruikerbespreking:Lefcentreright|kontak]]) 17:34, 5 September 2026 (UTC) :<s>{{Neutraal}}</s> – Ek is tans bietjie uitgebrand! [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 18:30, 5 September 2026 (UTC) :{{Ondersteun}} – Laat dit goed gaan! --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 06:37, 16 September 2026 (UTC) ::Ek het die nuwe naamruimtes aangevra: https://phabricator.wikimedia.org/T437576 – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 11:24, 10 September 2026 (UTC) :::Ons het vandag die nuwe Konsep- en Konsepbesprekingnaamruimtes ontvang. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 16:18, 14 September 2026 (UTC) ::::Baie dankie Pynappel --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 06:46, 16 September 2026 (UTC) == Malfunction... == Die taalkundiges: beste vertaling - faal of wanfunksioneer? Of hang dit af van die gebruik van die woord? Ek verkies eersgenoemde! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 08:34, 28 Augustus 2026 (UTC) :Ja, wanfunksioneer as werkwoord. Ook dalk :* nie behoorlik funksioneer nie :* foutief funksioneer :* gebrekkig funksioneer Informeel: Die masjien het begin probleme gee. :As selfstandige naamwoord: Fout :* The system experienced a hardware malfunction that caused unexpected server reboots. :: Die stelsel het 'n hardewarefout ondervind wat onverwagte herlaaie van die bediener veroorsaak het. :* Engineers traced the vehicle's sudden loss of power to an electronic control unit malfunction. :: Ingenieurs het die voertuig se skielike verlies aan krag nagespoor na 'n fout in die elektroniese beheereenheid. :[[Gebruiker:Thermofan|Thermofan]] ([[Gebruikerbespreking:Thermofan|kontak]]) 11:59, 28 Augustus 2026 (UTC) ::Volgens [https://translate.google.co.uk/ Google Translate], lui die Afrikaans vertaaling: ::*Die stelsel het 'n hardeware-wanfunksie ondervind wat onverwagte bedienerherlaai veroorsaak het. ::*Ingenieurs het die voertuig se skielike kragverlies na 'n wanfunksionering in die elektroniese beheereenheid teruggevoer. ::[[Gebruiker:Martinvl|Martinvl]] ([[Gebruikerbespreking:Martinvl|kontak]]) 14:55, 28 Augustus 2026 (UTC) :::Ai tog, Martin..! [[Gebruiker:Thermofan|Thermofan]] ([[Gebruikerbespreking:Thermofan|kontak]]) 11:46, 31 Augustus 2026 (UTC) ::::Nee Martin, gaan kyk terug in jou skoolboeke. Google Translate gee maar swak vertalings! [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 11:59, 31 Augustus 2026 (UTC) == [[Ratko Mladic]] == Goeiedag, ek wil graag hoor of ek hierdie konsep na die hoofnaamruimte mag skuif. Dit is 'n KI-vertaling van die Engelse weergawe. Ek het nie al die bronne noukeurig deurgegaan nie, maar die resultaat lyk ooglopend korrek. Is daar enige groot probleme met die artikel wat verhoed dat dit gepubliseer kan word? Dit kan natuurlik in sy konsepvorm en na publikasie steeds gewysig word om enige foute te korrigeer of nuwe inligting by te werk. Ek hoor graag van u. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 11:49, 28 Augustus 2026 (UTC) :Hallo Pynappel, ja dis skaflik, haal net asb al die rooi skakels in die inleiding uit. :Iets soos--- ''Sien ook: [[Kroasiese Onafhanklikheidsoorlog]] en [[Bosniese Oorlog]]'' --- het geen nut nie. :Dankie! [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 12:11, 28 Augustus 2026 (UTC) ::{{uitgevoer}} – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 13:05, 28 Augustus 2026 (UTC) == FAK-voorsitters == Het die voorsitterlys van die [[Federasie van Afrikaanse Kultuurvereniginge|FAK]] probeer opdateer, maar daar is nog datum-gapings, wat ook bevestig kan word. Daar mag ook 'n Prof. Jan de Koning tussen Cillié en Heyns wees, maar ek vind baie min inligting oor hom. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 11:21, 1 September 2026 (UTC) == Twintigjaargemeenskap. == Gemeenskap, kan al die bestaande lede van die 15 jaar gemeenskap net laat weet of hulle dalk al deel van die twintigjaargemeenskap moes gewees het? Ek het [[Gebruiker:Sobaka]] opdateer. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 15:02, 6 September 2026 (UTC) : Ook dankie en geluk aan [[Gebruiker:JMK]] met sy 20 jaar deelname hier by ons. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 18:56, 6 September 2026 (UTC) ::Eers in Jan. 2028! [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 19:02, 6 September 2026 (UTC) == Jou wiki sal op 23 Sep oorskakel na die lees-alleenmodus == <section begin="server-switch"/><div class="plainlinks"> Die [[Wikimedia-stigting]] sal die verkeer tussen sy datasentrums ruil. Dit sal verseker dat Wikipedia en die ander Wikimedia wiki's aanlyn kan bly, selfs ná 'n ramp. Hulle sal alle verkeer na die sekondêre datasentrum op '''{{#time:j xg|2026-09-23|af}}''' oorskakel. Die toets begin om '''[https://zonestamp.toolforge.org/{{#time:U|2026-09-23T14:00|en}} {{#time:H:i e|2026-09-23T14:00}}]''' Ongelukkig, as gevolg van 'n paar beperkings in [[mw:Special:MyLanguage/Manual:What is MediaWiki? | MediaWiki]], moet alle redigering stop terwyl ons oorskakel. Ons vra om verskoning vir hierdie ontwrigting en werk daarna om dit in die toekoms tot die minimum te beperk. 'n Banier sal 30 minute voor die aanvang op alle wiki's vertoon word. '''Vir 'n kort tydjie sal u alle wiki's slegs kan lees, maar nie kan redigeer nie.''' * Op Woensdag 23 September 2026 sal u vir tot 'n uur lank nie kan wysig nie. * As u gedurende hierdie tyd probeer redigeer of stoor, sal u 'n foutboodskap sien. Ons hoop dat geen wysigings verlore sal gaan gedurende hierdie minute nie, maar ons kan dit nie waarborg nie. As u die foutboodskap sien, wag dan totdat alles weer normaal is. U behoort dan u redigering te kan stoor. Maar ons beveel aan dat u eers 'n afskrif van u wysigings maak, net ingeval. ''Ander gevolge'': * Agtergrondwerk sal stadiger wees en sommige sal moontlik nie voltooi word nie. Rooi skakels word moontlik nie so vinnig soos gewoonlik opgedateer nie. As u 'n artikel skep wat reeds elders gekoppel is, sal die skakel langer as gewoonlik rooi bly. Sommige toepassings-skrifte met 'n lang looptyd sal gestop moet word. * Ons verwag dat die uitrol van nuwe kode soos enige ander week sal plaasvind. Alhoewel, sommige gevalle van kodevries kan egter stiptelik plaasvind as die operasie dit daarna vereis. * [[mw:Special:MyLanguage/GitLab|GitLab]] sal vir ongeveer 90 minute onbeskikbaar wees. Deel asseblief hierdie inligting met u gemeenskap.</div><section end="server-switch"/> [[m:user:Trizek (WMF)|Trizek (WMF)]] 12:58, 15 September 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Trizek (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Non-Technical_Village_Pumps_distribution_list&oldid=30513874 --> == Konsepbeleid oor kunsmatige intelligensie == Die Afrikaanse Wikipedia het nog geen beleid oor die gebruik van kunsmatige intelligensie nie, terwyl die [[:en:Wikipedia:Large language models|Engelse]], [[:de:Wikipedia:Künstliche Intelligenz|Duitse]], [[:fr:Wikipédia:Intelligence artificielle générative|Franse]] en [[:nl:Wikipedia:AI en Wikipedia|Nederlandse]] Wikipedias die afgelope twee jaar elkeen een aangeneem het. Ek het 'n konsep op grond van daardie vier bladsye met behulp van [[Claude]] Opus 5 geskryf en dit by [[Konsep:Wikipedia:Kunsmatige intelligensie]] geplaas. Dit verbied nes die ander taalweergawes van Wikipedia die generasie van nuwe inhoud met KI, maar laat uitdruklik vertalings toe, met sekere voorwaardes. Ek hoop om hiermee 'n riglyn te skep wat almal gelukkig maak en die Afrikaanse Wikipedia in staat stel om sy volgende fase van groei binne te gaan deur KI op 'n verantwoordelike en deursigtige manier toe te pas. Ek nooi graag die gemeenskap om kommentaar by [[Konsepbespreking:Wikipedia:Kunsmatige intelligensie]] te lewer. Kortliks wat die konsep sê: * Artikels word nie met generatiewe KI geskryf nie. Teks wat deur 'n taalmodel opgestel is, hoort nie in die artikelnaamruimte nie, en dieselfde geld vir gegenereerde verwysings en beelde. * '''Vertaling uit ander taalweergawes van Wikipedia is uitdruklik toegelaat''', ook met masjienvertaling en ook vir 'n volledige artikel. Die twee voorwaardes wat saak maak, is dat die bronartikel se verwysings saam oorgedra word en dat erkenning aan die oorspronklike artikel gegee word soos by [[Wikipedia:Haal bronne aan#Vertaling]] beskryf. Jy lees natuurlik self die Afrikaans na voordat jy dit stoor. * Anders as sommige ander taalweergawes vereis die konsep '''nie''' dat die vertaler elke oorgedraagde bron individueel nagaan nie. Vir 'n gemeenskap van ons grootte sou dit vertaling in die praktyk onmoontlik maak, en dit sou beteken dat ons die werk van 'n hele ander gemeenskap wantrou. Wat jou tydens die vertaling opval – 'n verwysing wat versin lyk, syfers wat mekaar weerspreek – laat jy uiteraard weg. * Spelkontrole, herformulering van jou eie teks, terminologiehulp, navorsingshulp en tegniese hulp met wikiteks bly toegelaat, mits jy in die wysigingsopsomming noem waarvoor jy wat gebruik het. * Op besprekingsblaaie skryf ons in ons eie woorde, maar iemand wat nie Afrikaans magtig is nie, mag 'n masjienvertaling gebruik en dit so aandui. * By 'n vermoede van KI-inhoud kyk ons na die bronne, nie na die skryfstyl nie: KI-verklikkers is onbetroubaar. Blokkering volg net waar die bewyse duidelik is. Die vertaalgedeelte is doelbewus toegeefliker as dié van die Duitse en Franse Wikipedias, omdat vertaling by ons een van die belangrikste maniere is waarop die projek groei. Ek dink dit is die regte keuse vir ons, maar dit is juis die punt waaroor ek graag ander menings wil hoor. Vrae waaroor kommentaar besonder nuttig sal wees: # Is die vertaalvoorwaardes werkbaar soos hulle daar staan, of is daar iets wat in die praktyk gaan skuur? # Is dit reg om die nagaan van elke oorgedraagde bron uit te laat? # Is die verbod op gegenereerde artikels duidelik genoeg afgebaken teenoor die toegelate gebruike? # Ontbreek daar iets wat by ons dikwels voorkom en wat die konsep nie dek nie? '''Plaas kommentaar oor die beleid self asseblief by [[Konsepbespreking:Wikipedia:Kunsmatige intelligensie]]''', sodat alles op een plek bymekaar bly. Ek los die bespreking 'n ruk oop en werk die konsep by soos die kommentaar inkom; as daar mettertyd konsensus is, kan dit na [[Wikipedia:Kunsmatige intelligensie]] geskuif en as beleid gemerk word. Groete. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 22:43, 16 September 2026 (UTC) == Skeppers van saadjies == Gemeenskap, daar is tans 'n tydelike rekening gebruiker wat Meksikaanse saadjies skep. Hy vertaal net die inleidings van die artikels uit die Engelse Wikipedia, foutloos. KI-pogings? My probleem is dat ons saadjies tans by die 20,000 is! My siening is dat indien enige gebruiker tot drie saadjies beperk moet word, daarna moet hy werklik waarde toevoeg deur die hele artikel te vertaal. Ja, my flora artikels is kort maar daar is nie werklik enige inligting nie. 99% van hulle bestaan nêrens nie en ek het nie by een van hulle die saadjie sjabloon geplaas nie! Tweedens voorsien ons die flora foto,s vir gebruik deur onder andere skoolkinders asook bewaar plaaslike name. Almal het bronne. Ek luister... Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 06:12, 18 September 2026 (UTC) :Ek is tevrede met die IP-bydraer wat onlangs al die Meksikaanse presidente skep. Dit vorm deel van 'n reeks en 'n gaping wat gevul moet word, al is dit net saadjies. Groete [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 07:53, 18 September 2026 (UTC) ::Dis jammer hy doen nie effens meer moeite en vertaal die hele Engelse inleiding nie; dan kan hy artikels van minstens een skerm doen in plaas van saadjies. Maar ja, die atikels is nodig. [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 11:41, 18 September 2026 (UTC) == Wiki Economics - Wil jy help om ’n instrument vir gemeenskapsgesondheidsmaatstawwe te skep == Hallo almal, ''Hierdie weergawe is met behulp van outomatiese vertaalhulpmiddels en KI voorberei. Korrigeer asseblief die taal, terme of inhoud; enige hulp is welkom. Die Engelse weergawe volg hieronder.'' Hallo, ek is ’n Franse Wikimedian wat aan lees- en redigeertrendings binne ons beweging werk. Ek het gevoel dat ons maklik toeganklike hulpmiddels kort om die gesondheid van ons redigeringsgemeenskappe oor tyd te sien en te monitor, daarom het ek Wiki Economics begin. Waarom Wiki Economics? Omdat ek aanvanklik makro-ekonomiese aanwysers gebruik om die gesondheid van die gemeenskap te modelleer (dit was my vertrekpunt), maar ek voeg mettertyd ander aanwysers by. Dit is ’n beta-weergawe. Ek gebruik afwiki as deel van die eerste ontledingsgroep, saam met taaluitgawes wat gekies is om verskillende streke, tale en gemeenskapsgroottes te dek. Dit is nie perfek nie en daarom is terugvoer oor ontbrekende dinge, probleme of plaaslike gebeure wat ongewone patrone verklaar, veral welkom. Hierdie eerste groep moet help om probleme, ontbrekende inligting en belangrike plaaslike gebeure, veldtogte, beleidsveranderinge of ander konteks wat ongewone patrone kan verklaar, te identifiseer. Die doel is om uit gemeenskapterugvoer te leer voordat die dekking uitgebrei word. Sodra die Wikipedia-uitgawes behoorlik gedek is, sal ek dieselfde vir alle Wikimedia-projekte doen. Dit is ’n projek vir gemeenskappe, nie ’n amptelike verslag van die Wikimedia Foundation nie. Dit gebruik geen private data, CheckUser-data of nie-openbare API’s nie. Elke resultaat bevat sy momentopname, definisies, metodes, herkoms en voorbehoude. Sommige aanwysers is dalk nie beskikbaar of van toepassing nie, en ’n onvolledige tydperk moet nie as ’n volledige jaarlikse tendens gelees word nie. Agtergrond en definisies is op [[meta:Next_25/Wiki_Economics|die Wiki Economics-bladsy op Meta-Wiki]] beskikbaar. Om die statistieke te sien: [https://wiki-economics.toolforge.org/#choose-wiki kies ’n Wikipedia] of kry direk toegang tot afwiki se profiel: [https://wiki-economics.toolforge.org/gdp?wiki=afwiki]. Ek sal plaaslike terugvoer waardeer oor: * Pas die definisies by hoe hierdie gemeenskap werk? * Is daar plaaslike patrollie-/hersieningsmeganismes, botveldtogte, beleidsveranderinge of gebeure wat ongewone waardes verklaar? * Watter aanwysers is nuttig, misleidend of ontbreek? Deel asseblief terugvoer óf op hierdie bladsy óf op [[meta:Talk:Next_25/Wiki_Economics|die Wiki Economics-besprekingsblad op Meta-Wiki]]. Die bronkode is beskikbaar op [https://github.com/schiste/wiki-economics GitHub]. Dankie dat julle my help om die ontleding vir al ons gemeenskappe nuttiger te maak.[[Gebruiker:Schiste|Schiste]] ([[Gebruikerbespreking:Schiste|kontak]]) 12:15, 22 September 2026 (UTC) === Wiki Economics - Would you like to help create a community health metrics tool === Hello everyone, Hi, I'm a French Wikimedian working on readership and editorship trends across our movement. I felt we were lacking accessible tools to look at and monitor the health of our editing communities over time, so I started Wiki Economics. Why Wiki Economics? I started by using macroeconomic indicators to model community health (that was my starting point), and I add other indicators over time. This is a beta. I am using afwiki as part of the first analysis batch, alongside language editions selected to cover different geographies, languages, and community sizes. It is not perfect and, as a result, your feedback about missing things, problems, or local events that explain unusual patterns is especially welcome. This first batch should help identify issues, missing information, and important local events, campaigns, policy changes, or other context that may explain unusual patterns. The goal is to learn from community feedback before expanding coverage. Once the Wikipedia editions are covered properly, I’ll do the same for all Wikimedia projects. This is a community-facing project, not an official Wikimedia Foundation report. It uses no private data, CheckUser data, or non-public APIs. Each result includes its snapshot, definitions, methods, provenance, and caveats. Some indicators may be unavailable or not applicable, and an incomplete period should not be read as a full-year trend. Background and definitions are on [[meta:Next_25/Wiki_Economics|the Wiki Economics page on Meta-Wiki]]. To view the statistics: [https://wiki-economics.toolforge.org/#choose-wiki choose a Wikipedia] or directly access afwiki’s profile: [https://wiki-economics.toolforge.org/gdp?wiki=afwiki]. I would appreciate your feedback on: * Do the definitions match how this community works? * Are there local patrol/review mechanisms, bot campaigns, policy changes, or events that explain unusual values? * Which indicators are useful, misleading, or missing? Please share feedback either on this page or on [[meta:Talk:Next_25/Wiki_Economics|the Wiki Economics talk page on Meta-Wiki]]. The codebase is available on [https://github.com/schiste/wiki-economics GitHub]. Thank you for helping me make the analysis more useful to all our communities. [[Gebruiker:Schiste|Schiste]] ([[Gebruikerbespreking:Schiste|kontak]]) 12:15, 22 September 2026 (UTC) == Your feedback wanted: Remove ''(Language link added:) and similar'' edits from Special:RecentChanges == ''(Apologies for posting in English. You can help by translating it)'' Hello, I’m Danny from [[:en:w:Wikimedia_Deutschland|Wikimedia Deutschland’s]] [[m:Wikidata_For_Wikimedia_Projects|Wikidata For Wikimedia Projects]] team.<br/> We have been investigating and examining how Wikidata’s use in the [[Special:RecentChanges]] and [[Special:Watchlist]] pages can be made to be more useful, or less ‘noisy’ (fewer edits that have little value to the reader). We are currently exploring to make a change in the volume and the type of Wikidata edits that appear in these pages, and '''we need your feedback''' to help us ensure this is a positive change for the Wikis and won’t disrupt your workflows.<br/> Language links are also known as sitelinks or interlanguage links and describe when a Wikidata item is connected to a Wiki, adding it to the language dropdown tool for other connected Wikis. [[File:Types of Lang Link changes.png|850px|left|thumb|A variety of "Language Link" edits as seen in the Recent Changes feed]] {{-}} The request for feedback is whether you support the removal of these language link edits from the Recent Changes and Watchlist feed, or would you oppose such a change and if so, why? Please share you thoughts on the dedicated '''[[m:Talk:Wikidata_For_Wikimedia_Projects/Clearer_Wikidata_Edit_Summaries/Hide_Language_Link_edits|metawiki Talk page]]'''. Further information about this change: [[m:Wikidata_For_Wikimedia_Projects/Clearer_Wikidata_Edit_Summaries/Hide_Language_Link_edits|m:Wikidata_For_Wikimedia_Projects/Hide_Language_Link_edits]] Thank you for any participation or feedback you give, -- [[m:User:Danny_Benjafield_(WMDE)|User:Danny Benjafield (WMDE)]] 15:16, 22 September 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Danny Benjafield (WMDE)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Danny_Benjafield_(WMDE)/MassMessage_test_list&oldid=31067455 --> :Thanks, I do use this feature a lot. I will respond on the metawiki Talk page. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 18:29, 23 September 2026 (UTC) == Die nuwe klomp gebruikers... == Admins, voel vry om die nuwe klomp gebruikers te versper. Hulle kom deur die WikimediaZA opleidingsprogram, die werk hier gelewer wys net hoe swak die opleiding is. Hulle reageer op geen boodskap nie, ploeter net voort ens. As hulle werklik wil saamwerk sal hulle ons admins en veterane hier respekteer. [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 14:54, 29 September 2026 (UTC) :Ja, ek voel nuwe gebruikers moet die konvensies volg. [[Spesiaal:Bydraes/~2026-52465-55|~2026-52465-55]] ([[Gebruikerbespreking:~2026-52465-55|talk]]) 15:11, 29 September 2026 (UTC) :::Dis ek, Burgert.[[Spesiaal:Bydraes/~2026-52465-55|~2026-52465-55]] ([[Gebruikerbespreking:~2026-52465-55|talk]]) 15:13, 29 September 2026 (UTC) :::: My selfoon het my Wiki aanmelding ook skielik verwerp! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 15:36, 29 September 2026 (UTC) :Is daar 'n rede hoekom hulle spesifiek afwiki teiken? – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 15:55, 29 September 2026 (UTC) :: Ja, ek sal later verduidelik. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 15:59, 29 September 2026 (UTC) ::: Sien die gemors: [[The five people you meet in heaven]]. 'n Absolute belediging van my taal. Dit gebeur as nie-moerdertaal sprekers aangemoedig word om hier betrokke te raak. Die ironie is dat die volgende grootste inheemse Suid-Afrikaanse taal op Wikipedia Zoeloe (diepte 6) is met slegs 12809 artikels, dan Noord-Sotho (diepte 0) met 9058 artikels. Logies sou mens verwag het dat WikimediaZA die grootste gedeelte van hul hulpbronne (hulle kry baie geld by die Stigting) sal gebruik om die plaaslike Wikipedia's te groei. Kom ons plaas dit in perspektief, gedurende die 2018 Wikimania Konferensie in Kaapstad was 'n groot lawaai gemaak omrede die Zoeloe Wikipedia 10,000 artikels bereik het. Afrikaans het op daardie stadium die 50,000 mylpaal bereik maar daar is geen woord daaroor gesê nie. Kyk waar staan ons vandag teenoor hulle. Myself het al 20595 (soos ons nou praat) artikels geskep waarvan 17 voorblad status dra en 'n klomp baie tegnies van aard is. Dit is interessant dat hulle artikels skep wat glad nie in hulle eie moedertaal Wikipedia's bestaan nie. Hoe weet ek dit? Daar is geen taalskakels nie. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 16:16, 29 September 2026 (UTC) ::::Interessant, pleks hulle hul energie doelgerig aanwend. Vir my is dit vinnig om net op "rol terug" te klik. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 17:42, 29 September 2026 (UTC) :::::Oesjaar, jy maak baie aannames. [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 18:00, 29 September 2026 (UTC) ::::::Met julle toestemming sal ek begin opruim. Ons praat oor die volgende: ::::::* Rekenaarvertaalde inhoud in bestaande artikels (bv. [[goud]]) word dadelik uitgevee ::::::* nuwe rekenaarvertaalde artikels word oor 14 dae (sonder verbetering) geskrap, volgens "Swak Afrikaans (reeds 2 weke+ nie vertaal of verbeter nie)" ::::::* konsepte in die hoofnaamruimte (artikels) met inhoud wat reeds in artikels bespreek word, word ook dadelik verwyder (as dit swak taalgebruik bevat en inhoud wat nie vir 'n ensiklopedie kwalifiseer nie). ::::::{{Ping|Maria The Scientist|Zoulla|Upthebucks|Tshegi|Zeetharr}}, {{Ping|VamuhleOmuhle|Argitsme|HoneyyR|Hermalyan|Nane2004}} ons praat oor julle betrokkenheid hier. :::::: Ek wil nie baklei nie, as ek weerstand ondervind, gaan ek voort met my eie projekte (geen probleem daarmee nie, vrede!). Julle menings asb. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 18:30, 29 September 2026 (UTC) ::::::Die belangrikste: Almal is natuurlik vry om met taalgebruik te help, ek verwyder slegs goed in die hoofnaamruimte wat nooit versorg is nie en daar ronddwaal. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 18:40, 29 September 2026 (UTC) :::::::Ek stem saam met @[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]]. :::::::En ek sal byvoeg: Dit maak nie saak watter gebruiker dit is, of waar hulle vandaan kom nie. Maak nie saak of Afrikaans hul moedertaal is of nie. Ons hou almal tot die selfde standaard. Gee mense darem 'n kans om hul artikels op te ruim, maar as dit nog steeds substandaard is, dan skrap ons dit, of rol die wysigings terug. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 16:54, 1 Oktober 2026 (UTC) :{{Ondersteun}} SB en RR. Ek sal ook nuwelinge se werk help opruim. Hou op stress Oesjaar! Groete, --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 17:46, 1 Oktober 2026 (UTC) == Mandela en kie == [[Lêer:Nelson Mandela, 2008 te Houghton Estate, valskleur-KI-herskepping.jpg|regs|duimnael|120px|Mandela 2008]] Net regs van Mandela staan 'n man met grys gestreepte das. As iemand dalk weet wie dit is sal ek graag die beskrywing wil aanvul. Die twee dames is terloops [[Geraldine Fraser-Moleketi]] en [[Gwen Ramokgopa]] van wie ons baie min inligting op af.wiki het. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 15:04, 29 September 2026 (UTC) :Jy vra my vas, jammer! [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 16:02, 29 September 2026 (UTC) :: Ditto. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 16:17, 29 September 2026 (UTC) ldarmedlf7vwu4dhk1ye732sqdu7msl 2974616 2974571 2026-10-01T20:37:06Z Jcwf 4 /* Reptiele en amfibieë in Afrikaans */ nuwe afdeling 2974616 wikitext text/x-wiki __NEWSECTIONLINK__ __NOINDEX__ {{spring ondertoe}} [[Lêer:Jessica isn't getting involved in this discussion.jpg|duimnael|links|250px|Kom praat met ons op die Geselshoekie, ons kuier lekker saam!]]<!-- [[Lêer:Rooibokram KNP suide.JPG|duimnael|220px|links|Aliwal2012 sê: "Dis beter om in die [[Krugerwildtuin]] as op kantoor te wees!" 'n Rooibokram in 2011 in die suide.]] [[Lêer:Vandalenjaeger 01.jpg|duimnael|260px|links|'n Versoek aan al die admins: help ons asseblief om vandalisme uit te roei!]] [[Lêer:Perde by Glen Reenenkamp, Golden Gate NP (1).jpg|duimnael|links|320px|Dis naweek! Kom ry die mak perde by die asemrowende [[Golden Gate-Hoogland- Nasionale Park]]!]] [[Lêer:Ceratotherium simum Kruger Park 02.JPG|duimnael|260px|links|'n Witrenoster in 2003.]] --> <div style="background:#f9f9f9; border:1px solid #aaaaaa; clear:right; float:right; font-size:90%; margin:1em 0 1em 1em; padding:1em; width:20em;"> <big>'''Sien ook:'''</big> * [[Wikipedia:Welkom nuwelinge]] wat veral op nuwelinge gemik is. * [[Wikipedia:Gebruikersportaal]] vir nuttige skakels vir alle gebruikers. * [[Wikipediabespreking:Geselshoekie]] vir bespreking oor die toekoms van hierdie bladsy. * [[/Taalforum/]] vir besprekings oor taalprobleme. Die juiste terme, spellings ensomeer. <center>'''Verdere hulp:'''<br /></center> Vir volledige hulp, riglyne en beleid (algemeen en spesifiek), raadpleeg gerus die * [[:en:Wikipedia:Community Portal|Engelse ''Community Portal'']], * [[:nl:Wikipedia:Gebruikersportaal|Nederlandse Gebruikersportaal]] en * [[:m:|Meta Wikipedia]]. </div> {{Argiefboks|14 | argief1 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2006|2004+05+06]] | argief2 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2007|2007+08+09]] | argief3 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2010+2011|2010+11]] | argief4 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2012|2012]] | argief5 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2013|2013+14+15]] | argief6 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2016|2016]] | argief7 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2017|2017]] | argief8 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2018|2018]] | argief9 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2019|2019]] | argief10 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2020|2020]] | argief11 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2021+2022+2023|2021+22+23]] | argief12 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2024|2024]] | argief13 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2025|2025]] | argief14 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2026|2026]] }} '''Welkom''' by die Afrikaanse Wikipedia se algemene geselshoekie. Enigiemand is welkom om deel te neem aan die besprekings hier: '''onderteken asseblief u besprekings''' deur <nowiki>~~~~</nowiki> te tik, of die "Handtekening met datum"-ikoon ([[Lêer:button sig.png|Handtekening met datum|link=]]) te kies op die redigeringskieslys. Ou besprekings word na die '''argief''' geskuif (sien die navigasiekas regs). As u 'n gesprek wil voortsit wat reeds in die argief is, word aanbeveel dat u die betrokke dele uitknip en hier plak. Hierdie blad is vir algemene besprekings, besprekings omtrent 'n spesifieke artikel kan op daardie artikel se besprekingsblad begin word; sodoende kan dit ook deur toekomstige bydraers en redigeerders gelees word. Vir die jongste nuus van WikimediaZA, besoek gerus ons [https://www.facebook.com/groups/231160206984566 Facebook bladsy], word lid van die [http://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikipedia-af Afrikaanse poslys] of besoek ons [http://wikimedia.org.za/wiki/Tuisblad_in_Afrikaans Tuisblad in Afrikaans] <div class="plainlinks"><center>'''>>> [//af.wikipedia.org/w/wiki.phtml?title=Wikipedia:Geselshoekie&action=edit&section=new Voeg 'n nuwe onderwerp by] <<<'''</center></div> == Werkswinkels wat deur Wikimedia ZA gefasiliteer sal word in September 2026 == Gebruikers neem kennis van die werkswinkels gedurende September 2026. Boodskap van Wikimedia ZA: “Hierdie werkswinkels sal studente, dosente en bibliotekarisse by hoër onderwysinstellings betrek en hulle bekendstel aan die basiese beginsels van die redigering van Wikipedia in alle Suid-Afrikaanse tale. Sommige deelnemers mag Afrikaans as eerstetaalsprekers wees, en die opleiding sal die volgende dek: Wat Wikipedia is Die Vyf Pilare van Wikipedia Die vertaling van bestaande artikels met behulp van die Vertaalinstrument Die skep van nuwe artikels Die byvoeg van verwysings en beelde Ons wil graag die Afrikaanse Wikipedia-gemeenskap vooraf oor hierdie werkswinkels inlig. Aangesien hierdie sessies 'n toestroming van nuwe bydraes van eerstekeerredakteurs tot gevolg kan hê, sal ons die gemeenskap se bewustheid en ondersteuning waardeer om hierdie nuwelinge gepaste leiding, geduld en goeie trou te gee soos hulle begin bydra. Komende Werkswinkels SWiP Fase 2 Jaar 2 – Universiteit Stellenbosch '''7–8 September 2026''' SWiP Fase 2 Jaar 2 – Durban Universiteit van Tegnologie '''10–11 September 2026''' SWiP Fase 2 Jaar 2 – Universiteit van KwaZulu-Natal, Pinetown-kampus '''17–18 September 2026''' Dankie dat u ons help om te verseker dat die betrokke gemeenskap bewus is van hierdie aktiwiteite en die nuwe bydraers kan ondersteun.” [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 13:12, 25 Augustus 2026 (UTC) == Erfenismaand: Inheemse Taalvertaal-uitdaging == Inisiatief vir Erfenismaand vir enige belangstellendes: “Beste Wikimediane, Sluit by ons aan vir die Erfenismaand se 30-dae Inheemse Taalvertaal-uitdaging hierdie September! Help om Suid-Afrikaanse erfenis te vier deur artikels oor die teiken inheemse taal Wikipedias uit te brei en te verbeter. ;Belangrike Besonderhede Datums: 1–30 September 2026 - Teikentale: isiZulu, isiXhosa, Sesotho, Setswana, Sepedi, Xitsonga, isiSwati, Tshivenḓa, isiNdebele, en Afrikaans - Daaglikse Doelwit: Vertaal 1 artikel per dag oor Suid-Afrikaanse kookkuns, gebruike, klere, kuns, geskiedenis of letterkunde. Hoe om Deel te Neem 1. Voeg jou gebruikersnaam by die projekbladsy en sluit aan by die Geleentheidsdashboard <https://meta.wikimedia.org/wiki/WMZA_Heritage_Month_30-Day_Translation_Campaign> (Wagwoord: Heritage). 2. Kies 'n Suid-Afrikaanse erfenisartikel op Engelse Wikipedia. 3. Vertaal dit in jou teikentaal (met behulp van die Inhoudvertalingsinstrument of handmatig) en publiseer. Opleidingswerkswinkel Leer hoe om die Inhoudvertalingsinstrument en dashboard te gebruik: Datum en tyd: Saterdag, 29 Augustus 2026 | 10:00 vm. – 12:00 nm. SAST - Skakel: Sluit aan by Google Meet <https://meet.google.com/xuv-gwfo-ztq?authuser=1&hs=122> Pryse (geskenkbewyse) Top bydraers gekies op grond van vertalingskwaliteit, volledigheid en formatering: - 1ste Plek: R5,000 - 2de Plek: R3,000 - 3de Plek: R2,000 Kontak info@wikimedia.org.za Vriendelike groete WikimediaZA Nomfundo Zungu: Kommunikasie-intern” [Hier geplaas deur [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 08:15, 26 Augustus 2026 (UTC)] :@[[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] mag ons vir hierdie spesifieke gebeurtenis KI gebruik om die vertaling te behartig, mits ons die [[porboodskap]] wat ons gebruik het, publiseer, en met die veronderstelling dat bronne wat saam met stellings oorgebring word, reeds in die oorspronklike weergawe nagegaan is en dus nie weer individueel nagegaan hoef te word by die eerste weergawe van die vertaling nie? Gebruikers kan natuurlik enige stelling later bevraagteken en bronne nagaan en stellings wat nie geverifieer kan word nie, verwyder. Ek vra hierdie net vir praktiese redes om in staat te wees om die eerste weergawe van die vertaling te kan plaas. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 11:13, 26 Augustus 2026 (UTC) ::My opinie is: ja, ons mag, want Wikipedia word nie as 'n bron gebruik nie, die bronne word saam oorgebring, en ander Wikipedia's vereis ook verifieerbaarheid en die aanhaal van bronne, en die KI-model word gevra om 'n nugtere vertaling te doen, nie om eie kennis te gebruik of eie navorsing te doen nie, dus is die risiko van hallusinasies laag. Natuurlik kan die oorspronklike weergawe foute bevat, en die foute word dan met die vertaling oorgebring, maar dit is 'n risiko by enige vertaling en foute kan selfs in betroubare bronne bestaan, dus is dit nie 'n risiko uniek aan KI nie. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 11:32, 26 Augustus 2026 (UTC) :::{{Ping|Sobaka|Pynappel}} Myns insiens is dit nie die doelwit van dié kompetisie om met KI-geskepte artikels mee te ding nie. Die een skryf met die hand en die ander met KI? Ek dink nie dit is billik in 'n kompetisie nie. Ek sou dit as 'n soort ''doping'' beskou. Met die hoeveelheid KI-inhoud kan mens ook nie van ander verwag om die inhoud na te gaan nie. My mening. Jou laaste aanmerking oor foute in die oorspronklike artikel is juis die rede waarom die Duitse Wikipedia van die vertaler verwag om die inhoud stiptelik na te gaan. Andersins loop jy gevaar om verkeerde inhoud te versprei. Ek beskou die vertaler steeds as verantwoordelik vir die teks wat hy plaas. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 11:55, 26 Augustus 2026 (UTC) ::::@[[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]], ek dink ons moet hier twee sake onderskei. Eerstens is dit ’n kompetisie wat deur WikimediaZA gereël word, en ek kan dus nie namens hulle bepaal of KI-ondersteunde vertaling vir die doeleindes van die kompetisie toegelaat word of presies watter voorwaardes daarvoor geld nie. Dit sal jy verkieslik met die organiseerders moet uitgeklaar. ::::Tweedens is ons op die Afrikaanse Wikipedia nog besig om gemeenskapsbeginsels vir die verantwoordelike gebruik van KI te ontwikkel, en ek wil nie daardie gesprek vooruitloop nie. Persoonlik sien ek wel ’n belangrike onderskeid tussen die gebruik van KI as ’n vertalingshulpmiddel en die gebruik daarvan om self nuwe ensiklopediese inhoud en bronne te genereer. KI-ondersteunde vertaling behoort dus nie noodwendig uitgesluit te word nie, mits die gebruiker die finale teks self deeglik nagaan en verantwoordelikheid daarvoor aanvaar. ::::Ek sou egter versigtig wees met die aanname dat bronne bloot omdat hulle uit die oorspronklike artikel oorgedra word, glad nie nagegaan hoef te word nie. Niemand verwag noodwendig dat elke bron volledig van nuuts af ondersoek moet word voordat ’n vertaling gepubliseer word nie, maar die vertaler behoort minstens seker te maak dat die vertaalde teks die oorspronklike artikel getrou weergee, dat die verwysings korrek oorgedra is en dat daar nie deur die vertaalproses nuwe stellings, betekenisverskuiwings of foutiewe terminologie ontstaan het nie. ::::Wat die publisering van die porboodskap betref, dink ek dit is ’n nuttige vorm van deursigtigheid, maar dit is iets waaroor die gemeenskap nog ’n beginsel moet vasstel. Vir hierdie spesifieke kompetisie sou ek dus voorstel dat WikimediaZA eers bevestig wat hulle reëls oor KI-gebruik is; daarna geld uiteraard steeds die Afrikaanse Wikipedia se gewone vereistes ten opsigte van kwaliteit, verifieerbaarheid en die verantwoordelikheid van die redigeerder. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 12:04, 26 Augustus 2026 (UTC) == Nuwe botartikels == Gemeenskap, ek mis die gemeenskapsbesluit om met nuwe botartikels te groei. Ons het byna 400 nuwe botartikels met 'n klein inligtingskassie en een sin. (As jy die res soek, moet jy die Engels lees.) Myns insiens voeg dit min waarde by, wat dink julle? Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 11:50, 27 Augustus 2026 (UTC) :Ek dink dit voeg waarde by. Ek sien nie hoe die aantal van 400 relevant is nie. Daar is poskodes in Lesotho en Sentraal-Afrikaanse Republiek waaroor 'n Afrikaanse leser mag leer, en waaroor daar regtig min bekend is, soos slegs die ligging en koördinate. Sien geen rede hoekom hierdie onderwerpe van die ensiklopedie uitgesluit moet word nie; ander weergawes sluit hierdie onderwerpe in, maar ek hoor graag ander se menings. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 12:14, 27 Augustus 2026 (UTC) ::Gee ons asb 'n voorbeeld of 2 vd poskodes in Lesotho wat jy gedoen het. Ek kan nie veel van Kabouterbot onthou nie...ouderdom! ::PS Kabouterbot het vannag 'n fokop gemaak by [[Nana-Bakassa]] ("Koördinate: Missing latitude") ::[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 12:37, 27 Augustus 2026 (UTC) :::@[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] [[Hleoheng]] [[Fenyane]]. Ek moet nog die kategorieë byvoeg. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 12:40, 27 Augustus 2026 (UTC) :::@[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] reggemaak, dankie. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 13:15, 27 Augustus 2026 (UTC) :Ek dink dit voeg net so veel waarde as al die saadjies oor plantspesies. Maak nie saak of dit nou deur 'n bot geskep is of nie. @[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] jou vraag is eintlik oor die nuttingheid van saadjies, en ek dink ons het daardie bespreking al baie keer gehad. :Party mense vind die artikels interessant, al is daar min inligting. Dit kan altyd verder uitgebrei word. Dit is ook goed vir ander artikels wat plekname benoem (soos 'n artikel oor 'n ramp of iets), minder rooi skakels ens. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 12:40, 27 Augustus 2026 (UTC) :@[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] [[Tim Curry]] is onlangs oorlede. Die artikel is ook deur 'n robot begin. Kyk hoe lyk dit vandag. Die feit dat dit deur 'n robot begin is, doen geen afbreek aan ander artikels nie, en skep 'n raamwerk vir ander gebruikers om maklik by te dra. Ek kan onthou jy het destyds ook vreeslik gekla oor die artikels oor akteurs wat deur 'n robot geskep is. Dit staan jou vry om enige artikel wat jy dink te kort is, uit te brei. En as die onderwerp jou nie interesseer nie, hoef jy nie die artikel te lees nie. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 12:41, 27 Augustus 2026 (UTC) :Intussen meer as 410. Die aantal is belangrik, aangesien kwantiteit die kwaliteit van die Afrikaanse Wikipedia raak. Daar is ook botartikels oor Russiese rajons, Australiese plaaslikeowerheidsgebied en Haïtiaanse departements. Terloops, ek het ander projekte as om 410 botartikels uit te brei. Myns insiens raak dit dieselfde tema: Ons skryf artikels '''deur mense vir mense'''. Tel asb. al die [[:Kategorie:Saadjies]] vir my. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 12:45, 27 Augustus 2026 (UTC) ::Wat is die verskil tussen 410 en 410&nbsp;000? Hoe raak dit die kwaliteit van ander artikels? – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 12:48, 27 Augustus 2026 (UTC) :::Inderdaad. Niemand kla oor enwiki se kwaliteit nie, en hulle het meer as 2 miljoen saadjies. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 12:54, 27 Augustus 2026 (UTC) ::::Hoe meer botartikels ons het, hoe meer lesers kom daarop af en sien een-sin-saadjies. Dit raak die reputasie van die hele projek. Daar is mense wat ure, maande, jare vir kwaliteit offer. Hoe aktief is die Cebuano- en Waray-Waray-Wikipedias? [[:en:Cebuano Wikipedia]], [[:de:Cebuanosprachige Wikipedia]], [[:en:Waray Wikipedia]] en [[:de:Waray-Waray-Wikipedia]] vertel baie vir my. Die botartikels het niks gehelp nie. Op die [[:en:Swedish Wikipedia#Massive deletions in robot-made articles]] het hulle intussen baie botartikels geskrap. Die Engelse Wikipedia het sewe miljoen artikels en die nodige mannekrag met dié wêreldtaal! Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 13:00, 27 Augustus 2026 (UTC) :::::@[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] moet ons [[Tim Curry]] skrap? – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 13:03, 27 Augustus 2026 (UTC) ::::::{{Ping|Pynappel}} Ons kan wel artikels oor mense deur mense laat skryf. Soos [[Dolly Parton]], [[Bonnie Tyler]] en [[Gunther von Hagens]]. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 13:10, 27 Augustus 2026 (UTC) :::::::Kom ons hoor wat sê die res van die gemeenskap. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 13:15, 27 Augustus 2026 (UTC) : Honderde saadjies beteken nie veel nie. Dit groei nie. Kyk na die sponsies. [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 13:51, 27 Augustus 2026 (UTC) ::Hallo @[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]], ek stem saam dat dit dalk nie veel beteken nie, maar dit het nie noodwendig 'n negatiewe impak nie. Trouens, my punt is juis dat dit 'n goeie impak het omdat dit 'n bestaande artikel verskaf waartoe gebruikers kan bydra. Ek wonder hoeveel gebruikers wysig bestaande artikels eerder as om nuwe artikels te skep. Dit sal interessant wees om hierdie statistiek van 'n groot Wikipedia soos Engels of Duits te kry. Intussen deel ek 'n lys van artikels wat deur kabouter geskep is en wat sedertdien gegroei het. Dit is almal akteurs, vermoedelik omdat dit 'n onderwerp is waarin meer mense geïnteresseerd is, terwyl die sponse 'n baie kleiner gehoor het, maar daardie gehoor verdien steeds om artikels op Wikipedia in Afrikaans te kan raadpleeg en wysigings daarby aan te bring en ja, as hulle die vermoë het, self artikels te begin. ::* [[Shailene Woodley]] ::* [[Jenna Ortega]] ::* [[Anna Held]] ::* [[Elton John]] ::* [[IJustine]] ::* [[Sydney Sweeney]] ::* [[Beatrice Straight]] ::* [[Alec Baldwin]] ::* [[Raquel Welch]] ::* [[Timothée Chalamet]] ::* [[Rami Malek]] ::* [[George Carlin]] ::– 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 23:20, 27 Augustus 2026 (UTC) == Voorstel: 'n Konsep-naamruimte (ns 118) == Hallo almal Ek wil graag voorstel dat ons vir die Afrikaanse Wikipedia 'n aparte '''Konsep'''-naamruimte aanvra. Dit is die ekwivalent van die Engelse ''Draft:'' (naamruimte 118). Tans het 'n onvoltooide artikel net twee tuistes: die hoofnaamruimte, waar lesers en soekenjins dit sien, of 'n gebruikersubblad of [[Wikipedia:Sandput]]. 'n Konsep-naamruimte gee 'n derde plek: * Konsepte tel nie as artikels nie en beïnvloed nie ons artikeltelling nie. * Konsepte word outomaties nie deur soekenjins geïndekseer nie, dus skaad 'n onvoltooide bladsy nie die projek se aansien nie. * Nuwelinge kan aan 'n artikel werk sonder dat dit binne minute vir verwydering genomineer word. * Wanneer die artikel gereed is, word dit eenvoudig na die hoofnaamruimte geskuif en die volledige geskiedenis bly behoue. Meer as 25 Wikipedias het reeds so 'n naamruimte. === Wat presies aangevra sal word === * Naamruimte 118 = Konsep, naamruimte 119 = Konsepbespreking * 'n Alias sodat ''Draft:'' ook na dieselfde naamruimte wys * Subbladsye aangeskakel * ''noindex'' sodat konsepte nie deur soekenjins geïndekseer word nie * Konsepte tel nie as inhoudsbladsye nie (dus nie in die artikeltelling nie) * VisualEditor beskikbaar in die nuwe naamruimte === Punte waaroor ons moet besluit === # '''Die naam.''' "Konsep" / "Konsepbespreking", of eerder "Klad" / "Kladbespreking"? Ander voorstelle is welkom. # '''Wie mag 'n konsep na die hoofnaamruimte skuif?''' Enigeen, of net gebruikers wat outomaties bevestig is (''autoconfirmed'')? # '''Verlate konsepte.''' Op die Engelse Wikipedia kan 'n konsep wat ses maande lank onaangeraak bly, verwyder word, met 'n kennisgewing aan die skepper. Wil ons iets soortgelyks, en met watter tydperk? # '''Soekresultate.''' Moet konsepte by verstek in ons interne soektog verskyn, of net wanneer 'n mens dit uitdruklik kies? === Hoe dit tegnies werk === Ons kan dit nie self aanskakel nie. Dit is 'n konfigurasieverandering aan Wikimedia se bedieners. Die pad is: # Konsensus hier op die Geselshoekie, met die besonderhede hierbo beslis. # 'n Versoek op Phabricator onder ''Wikimedia-Site-requests'', met 'n permanente skakel na hierdie bespreking (sien [[m:Requesting wiki configuration changes]]). # 'n Ontwikkelaar dien die wysiging in Gerrit in en dit word ontplooi. Dit neem gewoonlik 'n paar weke. Vir 'n kleiner wiki is 'n handjievol steunstemme genoeg: die Birmaanse Wikipedia se versoek ([[phab:T352424]]) is met twee steunstemme goedgekeur. === Alternatief === As die gemeenskap voel 'n eie naamruimte is oorbodig, kan ons byna dieselfde werkvloei kry sonder enige tegniese versoek, deur subbladsye soos ''Wikipedia:Konsepte/Artikelnaam'' te gebruik. Die verskil is dat ''noindex'' dan nie outomaties geld nie, dat konsepte nie 'n eie filter in onlangse wysigings en die soekfunksie kry nie, en dat die naam vir nuwelinge minder duidelik is. === Steun, teen, kommentaar === Ek stel voor ons hou die bespreking ten minste twee weke oop sodat almal kans kry om te reageer. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 22:51, 27 Augustus 2026 (UTC) : Ek ondersteun die voorstel in beginsel. Hou vir twee weke. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 16:43, 28 Augustus 2026 (UTC) ::{{Ondersteun}} idee ::#Konsepartikel ::#Gebruikers wat bevestig is ::#Ses maande klink redelik ::#Net by keuse, maar as iemand nou dieselfde artikel wil skep, moet dit duidelik wees dat daar reeds ‘n konsepartikel is. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 18:16, 28 Augustus 2026 (UTC) :{{Ondersteun}} Een van die grootste voordele sal wees as daar kompetisies of werkwinkels is, sodat ander gebruikers weet om die gebruiker spasie te gee. Dit kan dalk ook help dat nuwelinge meer vrymoedigheid het...(dalk?) :Net 'n vraag: as die blad geskuif word sonder 'n aanstuur, wat oorbodig sal wees, tel dit as 'n bladsyverwydering? [[Gebruiker:Thermofan|Thermofan]] ([[Gebruikerbespreking:Thermofan|kontak]]) 14:19, 1 September 2026 (UTC) ::@[[Gebruiker:Thermofan|Thermofan]] soos sake tans staan, ja, maar slegs administrateurs kan skuif sonder 'n aanstuur. As ander gebruikers bladsye skuif, dan word 'n aanstuur outomaties agtergelaat. Op die Engelse Wikipedia het hulle 'n spesifieke gebruikersgroep, nl. ''page movers'', wat bladsye sonder 'n aanstuur kan skuif. Ons kan oorweeg om ook so 'n groep op die Afrikaanse Wikipedia te hê. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 15:12, 1 September 2026 (UTC) :{{Ondersteun}} al vier punte hier bo. [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 20:41, 4 September 2026 (UTC) :{{Ondersteun}} – [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 16:08, 5 September 2026 (UTC) :{{Ondersteun}} – Briljante idee. Laat dit goed gaan, [[Gebruiker:Lefcentreright|Lefcentreright]] ([[Gebruikerbespreking:Lefcentreright|kontak]]) 17:34, 5 September 2026 (UTC) :<s>{{Neutraal}}</s> – Ek is tans bietjie uitgebrand! [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 18:30, 5 September 2026 (UTC) :{{Ondersteun}} – Laat dit goed gaan! --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 06:37, 16 September 2026 (UTC) ::Ek het die nuwe naamruimtes aangevra: https://phabricator.wikimedia.org/T437576 – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 11:24, 10 September 2026 (UTC) :::Ons het vandag die nuwe Konsep- en Konsepbesprekingnaamruimtes ontvang. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 16:18, 14 September 2026 (UTC) ::::Baie dankie Pynappel --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 06:46, 16 September 2026 (UTC) == Malfunction... == Die taalkundiges: beste vertaling - faal of wanfunksioneer? Of hang dit af van die gebruik van die woord? Ek verkies eersgenoemde! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 08:34, 28 Augustus 2026 (UTC) :Ja, wanfunksioneer as werkwoord. Ook dalk :* nie behoorlik funksioneer nie :* foutief funksioneer :* gebrekkig funksioneer Informeel: Die masjien het begin probleme gee. :As selfstandige naamwoord: Fout :* The system experienced a hardware malfunction that caused unexpected server reboots. :: Die stelsel het 'n hardewarefout ondervind wat onverwagte herlaaie van die bediener veroorsaak het. :* Engineers traced the vehicle's sudden loss of power to an electronic control unit malfunction. :: Ingenieurs het die voertuig se skielike verlies aan krag nagespoor na 'n fout in die elektroniese beheereenheid. :[[Gebruiker:Thermofan|Thermofan]] ([[Gebruikerbespreking:Thermofan|kontak]]) 11:59, 28 Augustus 2026 (UTC) ::Volgens [https://translate.google.co.uk/ Google Translate], lui die Afrikaans vertaaling: ::*Die stelsel het 'n hardeware-wanfunksie ondervind wat onverwagte bedienerherlaai veroorsaak het. ::*Ingenieurs het die voertuig se skielike kragverlies na 'n wanfunksionering in die elektroniese beheereenheid teruggevoer. ::[[Gebruiker:Martinvl|Martinvl]] ([[Gebruikerbespreking:Martinvl|kontak]]) 14:55, 28 Augustus 2026 (UTC) :::Ai tog, Martin..! [[Gebruiker:Thermofan|Thermofan]] ([[Gebruikerbespreking:Thermofan|kontak]]) 11:46, 31 Augustus 2026 (UTC) ::::Nee Martin, gaan kyk terug in jou skoolboeke. Google Translate gee maar swak vertalings! [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 11:59, 31 Augustus 2026 (UTC) == [[Ratko Mladic]] == Goeiedag, ek wil graag hoor of ek hierdie konsep na die hoofnaamruimte mag skuif. Dit is 'n KI-vertaling van die Engelse weergawe. Ek het nie al die bronne noukeurig deurgegaan nie, maar die resultaat lyk ooglopend korrek. Is daar enige groot probleme met die artikel wat verhoed dat dit gepubliseer kan word? Dit kan natuurlik in sy konsepvorm en na publikasie steeds gewysig word om enige foute te korrigeer of nuwe inligting by te werk. Ek hoor graag van u. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 11:49, 28 Augustus 2026 (UTC) :Hallo Pynappel, ja dis skaflik, haal net asb al die rooi skakels in die inleiding uit. :Iets soos--- ''Sien ook: [[Kroasiese Onafhanklikheidsoorlog]] en [[Bosniese Oorlog]]'' --- het geen nut nie. :Dankie! [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 12:11, 28 Augustus 2026 (UTC) ::{{uitgevoer}} – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 13:05, 28 Augustus 2026 (UTC) == FAK-voorsitters == Het die voorsitterlys van die [[Federasie van Afrikaanse Kultuurvereniginge|FAK]] probeer opdateer, maar daar is nog datum-gapings, wat ook bevestig kan word. Daar mag ook 'n Prof. Jan de Koning tussen Cillié en Heyns wees, maar ek vind baie min inligting oor hom. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 11:21, 1 September 2026 (UTC) == Twintigjaargemeenskap. == Gemeenskap, kan al die bestaande lede van die 15 jaar gemeenskap net laat weet of hulle dalk al deel van die twintigjaargemeenskap moes gewees het? Ek het [[Gebruiker:Sobaka]] opdateer. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 15:02, 6 September 2026 (UTC) : Ook dankie en geluk aan [[Gebruiker:JMK]] met sy 20 jaar deelname hier by ons. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 18:56, 6 September 2026 (UTC) ::Eers in Jan. 2028! [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 19:02, 6 September 2026 (UTC) == Jou wiki sal op 23 Sep oorskakel na die lees-alleenmodus == <section begin="server-switch"/><div class="plainlinks"> Die [[Wikimedia-stigting]] sal die verkeer tussen sy datasentrums ruil. Dit sal verseker dat Wikipedia en die ander Wikimedia wiki's aanlyn kan bly, selfs ná 'n ramp. Hulle sal alle verkeer na die sekondêre datasentrum op '''{{#time:j xg|2026-09-23|af}}''' oorskakel. Die toets begin om '''[https://zonestamp.toolforge.org/{{#time:U|2026-09-23T14:00|en}} {{#time:H:i e|2026-09-23T14:00}}]''' Ongelukkig, as gevolg van 'n paar beperkings in [[mw:Special:MyLanguage/Manual:What is MediaWiki? | MediaWiki]], moet alle redigering stop terwyl ons oorskakel. Ons vra om verskoning vir hierdie ontwrigting en werk daarna om dit in die toekoms tot die minimum te beperk. 'n Banier sal 30 minute voor die aanvang op alle wiki's vertoon word. '''Vir 'n kort tydjie sal u alle wiki's slegs kan lees, maar nie kan redigeer nie.''' * Op Woensdag 23 September 2026 sal u vir tot 'n uur lank nie kan wysig nie. * As u gedurende hierdie tyd probeer redigeer of stoor, sal u 'n foutboodskap sien. Ons hoop dat geen wysigings verlore sal gaan gedurende hierdie minute nie, maar ons kan dit nie waarborg nie. As u die foutboodskap sien, wag dan totdat alles weer normaal is. U behoort dan u redigering te kan stoor. Maar ons beveel aan dat u eers 'n afskrif van u wysigings maak, net ingeval. ''Ander gevolge'': * Agtergrondwerk sal stadiger wees en sommige sal moontlik nie voltooi word nie. Rooi skakels word moontlik nie so vinnig soos gewoonlik opgedateer nie. As u 'n artikel skep wat reeds elders gekoppel is, sal die skakel langer as gewoonlik rooi bly. Sommige toepassings-skrifte met 'n lang looptyd sal gestop moet word. * Ons verwag dat die uitrol van nuwe kode soos enige ander week sal plaasvind. Alhoewel, sommige gevalle van kodevries kan egter stiptelik plaasvind as die operasie dit daarna vereis. * [[mw:Special:MyLanguage/GitLab|GitLab]] sal vir ongeveer 90 minute onbeskikbaar wees. Deel asseblief hierdie inligting met u gemeenskap.</div><section end="server-switch"/> [[m:user:Trizek (WMF)|Trizek (WMF)]] 12:58, 15 September 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Trizek (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Non-Technical_Village_Pumps_distribution_list&oldid=30513874 --> == Konsepbeleid oor kunsmatige intelligensie == Die Afrikaanse Wikipedia het nog geen beleid oor die gebruik van kunsmatige intelligensie nie, terwyl die [[:en:Wikipedia:Large language models|Engelse]], [[:de:Wikipedia:Künstliche Intelligenz|Duitse]], [[:fr:Wikipédia:Intelligence artificielle générative|Franse]] en [[:nl:Wikipedia:AI en Wikipedia|Nederlandse]] Wikipedias die afgelope twee jaar elkeen een aangeneem het. Ek het 'n konsep op grond van daardie vier bladsye met behulp van [[Claude]] Opus 5 geskryf en dit by [[Konsep:Wikipedia:Kunsmatige intelligensie]] geplaas. Dit verbied nes die ander taalweergawes van Wikipedia die generasie van nuwe inhoud met KI, maar laat uitdruklik vertalings toe, met sekere voorwaardes. Ek hoop om hiermee 'n riglyn te skep wat almal gelukkig maak en die Afrikaanse Wikipedia in staat stel om sy volgende fase van groei binne te gaan deur KI op 'n verantwoordelike en deursigtige manier toe te pas. Ek nooi graag die gemeenskap om kommentaar by [[Konsepbespreking:Wikipedia:Kunsmatige intelligensie]] te lewer. Kortliks wat die konsep sê: * Artikels word nie met generatiewe KI geskryf nie. Teks wat deur 'n taalmodel opgestel is, hoort nie in die artikelnaamruimte nie, en dieselfde geld vir gegenereerde verwysings en beelde. * '''Vertaling uit ander taalweergawes van Wikipedia is uitdruklik toegelaat''', ook met masjienvertaling en ook vir 'n volledige artikel. Die twee voorwaardes wat saak maak, is dat die bronartikel se verwysings saam oorgedra word en dat erkenning aan die oorspronklike artikel gegee word soos by [[Wikipedia:Haal bronne aan#Vertaling]] beskryf. Jy lees natuurlik self die Afrikaans na voordat jy dit stoor. * Anders as sommige ander taalweergawes vereis die konsep '''nie''' dat die vertaler elke oorgedraagde bron individueel nagaan nie. Vir 'n gemeenskap van ons grootte sou dit vertaling in die praktyk onmoontlik maak, en dit sou beteken dat ons die werk van 'n hele ander gemeenskap wantrou. Wat jou tydens die vertaling opval – 'n verwysing wat versin lyk, syfers wat mekaar weerspreek – laat jy uiteraard weg. * Spelkontrole, herformulering van jou eie teks, terminologiehulp, navorsingshulp en tegniese hulp met wikiteks bly toegelaat, mits jy in die wysigingsopsomming noem waarvoor jy wat gebruik het. * Op besprekingsblaaie skryf ons in ons eie woorde, maar iemand wat nie Afrikaans magtig is nie, mag 'n masjienvertaling gebruik en dit so aandui. * By 'n vermoede van KI-inhoud kyk ons na die bronne, nie na die skryfstyl nie: KI-verklikkers is onbetroubaar. Blokkering volg net waar die bewyse duidelik is. Die vertaalgedeelte is doelbewus toegeefliker as dié van die Duitse en Franse Wikipedias, omdat vertaling by ons een van die belangrikste maniere is waarop die projek groei. Ek dink dit is die regte keuse vir ons, maar dit is juis die punt waaroor ek graag ander menings wil hoor. Vrae waaroor kommentaar besonder nuttig sal wees: # Is die vertaalvoorwaardes werkbaar soos hulle daar staan, of is daar iets wat in die praktyk gaan skuur? # Is dit reg om die nagaan van elke oorgedraagde bron uit te laat? # Is die verbod op gegenereerde artikels duidelik genoeg afgebaken teenoor die toegelate gebruike? # Ontbreek daar iets wat by ons dikwels voorkom en wat die konsep nie dek nie? '''Plaas kommentaar oor die beleid self asseblief by [[Konsepbespreking:Wikipedia:Kunsmatige intelligensie]]''', sodat alles op een plek bymekaar bly. Ek los die bespreking 'n ruk oop en werk die konsep by soos die kommentaar inkom; as daar mettertyd konsensus is, kan dit na [[Wikipedia:Kunsmatige intelligensie]] geskuif en as beleid gemerk word. Groete. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 22:43, 16 September 2026 (UTC) == Skeppers van saadjies == Gemeenskap, daar is tans 'n tydelike rekening gebruiker wat Meksikaanse saadjies skep. Hy vertaal net die inleidings van die artikels uit die Engelse Wikipedia, foutloos. KI-pogings? My probleem is dat ons saadjies tans by die 20,000 is! My siening is dat indien enige gebruiker tot drie saadjies beperk moet word, daarna moet hy werklik waarde toevoeg deur die hele artikel te vertaal. Ja, my flora artikels is kort maar daar is nie werklik enige inligting nie. 99% van hulle bestaan nêrens nie en ek het nie by een van hulle die saadjie sjabloon geplaas nie! Tweedens voorsien ons die flora foto,s vir gebruik deur onder andere skoolkinders asook bewaar plaaslike name. Almal het bronne. Ek luister... Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 06:12, 18 September 2026 (UTC) :Ek is tevrede met die IP-bydraer wat onlangs al die Meksikaanse presidente skep. Dit vorm deel van 'n reeks en 'n gaping wat gevul moet word, al is dit net saadjies. Groete [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 07:53, 18 September 2026 (UTC) ::Dis jammer hy doen nie effens meer moeite en vertaal die hele Engelse inleiding nie; dan kan hy artikels van minstens een skerm doen in plaas van saadjies. Maar ja, die atikels is nodig. [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 11:41, 18 September 2026 (UTC) == Wiki Economics - Wil jy help om ’n instrument vir gemeenskapsgesondheidsmaatstawwe te skep == Hallo almal, ''Hierdie weergawe is met behulp van outomatiese vertaalhulpmiddels en KI voorberei. Korrigeer asseblief die taal, terme of inhoud; enige hulp is welkom. Die Engelse weergawe volg hieronder.'' Hallo, ek is ’n Franse Wikimedian wat aan lees- en redigeertrendings binne ons beweging werk. Ek het gevoel dat ons maklik toeganklike hulpmiddels kort om die gesondheid van ons redigeringsgemeenskappe oor tyd te sien en te monitor, daarom het ek Wiki Economics begin. Waarom Wiki Economics? Omdat ek aanvanklik makro-ekonomiese aanwysers gebruik om die gesondheid van die gemeenskap te modelleer (dit was my vertrekpunt), maar ek voeg mettertyd ander aanwysers by. Dit is ’n beta-weergawe. Ek gebruik afwiki as deel van die eerste ontledingsgroep, saam met taaluitgawes wat gekies is om verskillende streke, tale en gemeenskapsgroottes te dek. Dit is nie perfek nie en daarom is terugvoer oor ontbrekende dinge, probleme of plaaslike gebeure wat ongewone patrone verklaar, veral welkom. Hierdie eerste groep moet help om probleme, ontbrekende inligting en belangrike plaaslike gebeure, veldtogte, beleidsveranderinge of ander konteks wat ongewone patrone kan verklaar, te identifiseer. Die doel is om uit gemeenskapterugvoer te leer voordat die dekking uitgebrei word. Sodra die Wikipedia-uitgawes behoorlik gedek is, sal ek dieselfde vir alle Wikimedia-projekte doen. Dit is ’n projek vir gemeenskappe, nie ’n amptelike verslag van die Wikimedia Foundation nie. Dit gebruik geen private data, CheckUser-data of nie-openbare API’s nie. Elke resultaat bevat sy momentopname, definisies, metodes, herkoms en voorbehoude. Sommige aanwysers is dalk nie beskikbaar of van toepassing nie, en ’n onvolledige tydperk moet nie as ’n volledige jaarlikse tendens gelees word nie. Agtergrond en definisies is op [[meta:Next_25/Wiki_Economics|die Wiki Economics-bladsy op Meta-Wiki]] beskikbaar. Om die statistieke te sien: [https://wiki-economics.toolforge.org/#choose-wiki kies ’n Wikipedia] of kry direk toegang tot afwiki se profiel: [https://wiki-economics.toolforge.org/gdp?wiki=afwiki]. Ek sal plaaslike terugvoer waardeer oor: * Pas die definisies by hoe hierdie gemeenskap werk? * Is daar plaaslike patrollie-/hersieningsmeganismes, botveldtogte, beleidsveranderinge of gebeure wat ongewone waardes verklaar? * Watter aanwysers is nuttig, misleidend of ontbreek? Deel asseblief terugvoer óf op hierdie bladsy óf op [[meta:Talk:Next_25/Wiki_Economics|die Wiki Economics-besprekingsblad op Meta-Wiki]]. Die bronkode is beskikbaar op [https://github.com/schiste/wiki-economics GitHub]. Dankie dat julle my help om die ontleding vir al ons gemeenskappe nuttiger te maak.[[Gebruiker:Schiste|Schiste]] ([[Gebruikerbespreking:Schiste|kontak]]) 12:15, 22 September 2026 (UTC) === Wiki Economics - Would you like to help create a community health metrics tool === Hello everyone, Hi, I'm a French Wikimedian working on readership and editorship trends across our movement. I felt we were lacking accessible tools to look at and monitor the health of our editing communities over time, so I started Wiki Economics. Why Wiki Economics? I started by using macroeconomic indicators to model community health (that was my starting point), and I add other indicators over time. This is a beta. I am using afwiki as part of the first analysis batch, alongside language editions selected to cover different geographies, languages, and community sizes. It is not perfect and, as a result, your feedback about missing things, problems, or local events that explain unusual patterns is especially welcome. This first batch should help identify issues, missing information, and important local events, campaigns, policy changes, or other context that may explain unusual patterns. The goal is to learn from community feedback before expanding coverage. Once the Wikipedia editions are covered properly, I’ll do the same for all Wikimedia projects. This is a community-facing project, not an official Wikimedia Foundation report. It uses no private data, CheckUser data, or non-public APIs. Each result includes its snapshot, definitions, methods, provenance, and caveats. Some indicators may be unavailable or not applicable, and an incomplete period should not be read as a full-year trend. Background and definitions are on [[meta:Next_25/Wiki_Economics|the Wiki Economics page on Meta-Wiki]]. To view the statistics: [https://wiki-economics.toolforge.org/#choose-wiki choose a Wikipedia] or directly access afwiki’s profile: [https://wiki-economics.toolforge.org/gdp?wiki=afwiki]. I would appreciate your feedback on: * Do the definitions match how this community works? * Are there local patrol/review mechanisms, bot campaigns, policy changes, or events that explain unusual values? * Which indicators are useful, misleading, or missing? Please share feedback either on this page or on [[meta:Talk:Next_25/Wiki_Economics|the Wiki Economics talk page on Meta-Wiki]]. The codebase is available on [https://github.com/schiste/wiki-economics GitHub]. Thank you for helping me make the analysis more useful to all our communities. [[Gebruiker:Schiste|Schiste]] ([[Gebruikerbespreking:Schiste|kontak]]) 12:15, 22 September 2026 (UTC) == Your feedback wanted: Remove ''(Language link added:) and similar'' edits from Special:RecentChanges == ''(Apologies for posting in English. You can help by translating it)'' Hello, I’m Danny from [[:en:w:Wikimedia_Deutschland|Wikimedia Deutschland’s]] [[m:Wikidata_For_Wikimedia_Projects|Wikidata For Wikimedia Projects]] team.<br/> We have been investigating and examining how Wikidata’s use in the [[Special:RecentChanges]] and [[Special:Watchlist]] pages can be made to be more useful, or less ‘noisy’ (fewer edits that have little value to the reader). We are currently exploring to make a change in the volume and the type of Wikidata edits that appear in these pages, and '''we need your feedback''' to help us ensure this is a positive change for the Wikis and won’t disrupt your workflows.<br/> Language links are also known as sitelinks or interlanguage links and describe when a Wikidata item is connected to a Wiki, adding it to the language dropdown tool for other connected Wikis. [[File:Types of Lang Link changes.png|850px|left|thumb|A variety of "Language Link" edits as seen in the Recent Changes feed]] {{-}} The request for feedback is whether you support the removal of these language link edits from the Recent Changes and Watchlist feed, or would you oppose such a change and if so, why? Please share you thoughts on the dedicated '''[[m:Talk:Wikidata_For_Wikimedia_Projects/Clearer_Wikidata_Edit_Summaries/Hide_Language_Link_edits|metawiki Talk page]]'''. Further information about this change: [[m:Wikidata_For_Wikimedia_Projects/Clearer_Wikidata_Edit_Summaries/Hide_Language_Link_edits|m:Wikidata_For_Wikimedia_Projects/Hide_Language_Link_edits]] Thank you for any participation or feedback you give, -- [[m:User:Danny_Benjafield_(WMDE)|User:Danny Benjafield (WMDE)]] 15:16, 22 September 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Danny Benjafield (WMDE)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Danny_Benjafield_(WMDE)/MassMessage_test_list&oldid=31067455 --> :Thanks, I do use this feature a lot. I will respond on the metawiki Talk page. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 18:29, 23 September 2026 (UTC) == Die nuwe klomp gebruikers... == Admins, voel vry om die nuwe klomp gebruikers te versper. Hulle kom deur die WikimediaZA opleidingsprogram, die werk hier gelewer wys net hoe swak die opleiding is. Hulle reageer op geen boodskap nie, ploeter net voort ens. As hulle werklik wil saamwerk sal hulle ons admins en veterane hier respekteer. [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 14:54, 29 September 2026 (UTC) :Ja, ek voel nuwe gebruikers moet die konvensies volg. [[Spesiaal:Bydraes/~2026-52465-55|~2026-52465-55]] ([[Gebruikerbespreking:~2026-52465-55|talk]]) 15:11, 29 September 2026 (UTC) :::Dis ek, Burgert.[[Spesiaal:Bydraes/~2026-52465-55|~2026-52465-55]] ([[Gebruikerbespreking:~2026-52465-55|talk]]) 15:13, 29 September 2026 (UTC) :::: My selfoon het my Wiki aanmelding ook skielik verwerp! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 15:36, 29 September 2026 (UTC) :Is daar 'n rede hoekom hulle spesifiek afwiki teiken? – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 15:55, 29 September 2026 (UTC) :: Ja, ek sal later verduidelik. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 15:59, 29 September 2026 (UTC) ::: Sien die gemors: [[The five people you meet in heaven]]. 'n Absolute belediging van my taal. Dit gebeur as nie-moerdertaal sprekers aangemoedig word om hier betrokke te raak. Die ironie is dat die volgende grootste inheemse Suid-Afrikaanse taal op Wikipedia Zoeloe (diepte 6) is met slegs 12809 artikels, dan Noord-Sotho (diepte 0) met 9058 artikels. Logies sou mens verwag het dat WikimediaZA die grootste gedeelte van hul hulpbronne (hulle kry baie geld by die Stigting) sal gebruik om die plaaslike Wikipedia's te groei. Kom ons plaas dit in perspektief, gedurende die 2018 Wikimania Konferensie in Kaapstad was 'n groot lawaai gemaak omrede die Zoeloe Wikipedia 10,000 artikels bereik het. Afrikaans het op daardie stadium die 50,000 mylpaal bereik maar daar is geen woord daaroor gesê nie. Kyk waar staan ons vandag teenoor hulle. Myself het al 20595 (soos ons nou praat) artikels geskep waarvan 17 voorblad status dra en 'n klomp baie tegnies van aard is. Dit is interessant dat hulle artikels skep wat glad nie in hulle eie moedertaal Wikipedia's bestaan nie. Hoe weet ek dit? Daar is geen taalskakels nie. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 16:16, 29 September 2026 (UTC) ::::Interessant, pleks hulle hul energie doelgerig aanwend. Vir my is dit vinnig om net op "rol terug" te klik. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 17:42, 29 September 2026 (UTC) :::::Oesjaar, jy maak baie aannames. [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 18:00, 29 September 2026 (UTC) ::::::Met julle toestemming sal ek begin opruim. Ons praat oor die volgende: ::::::* Rekenaarvertaalde inhoud in bestaande artikels (bv. [[goud]]) word dadelik uitgevee ::::::* nuwe rekenaarvertaalde artikels word oor 14 dae (sonder verbetering) geskrap, volgens "Swak Afrikaans (reeds 2 weke+ nie vertaal of verbeter nie)" ::::::* konsepte in die hoofnaamruimte (artikels) met inhoud wat reeds in artikels bespreek word, word ook dadelik verwyder (as dit swak taalgebruik bevat en inhoud wat nie vir 'n ensiklopedie kwalifiseer nie). ::::::{{Ping|Maria The Scientist|Zoulla|Upthebucks|Tshegi|Zeetharr}}, {{Ping|VamuhleOmuhle|Argitsme|HoneyyR|Hermalyan|Nane2004}} ons praat oor julle betrokkenheid hier. :::::: Ek wil nie baklei nie, as ek weerstand ondervind, gaan ek voort met my eie projekte (geen probleem daarmee nie, vrede!). Julle menings asb. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 18:30, 29 September 2026 (UTC) ::::::Die belangrikste: Almal is natuurlik vry om met taalgebruik te help, ek verwyder slegs goed in die hoofnaamruimte wat nooit versorg is nie en daar ronddwaal. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 18:40, 29 September 2026 (UTC) :::::::Ek stem saam met @[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]]. :::::::En ek sal byvoeg: Dit maak nie saak watter gebruiker dit is, of waar hulle vandaan kom nie. Maak nie saak of Afrikaans hul moedertaal is of nie. Ons hou almal tot die selfde standaard. Gee mense darem 'n kans om hul artikels op te ruim, maar as dit nog steeds substandaard is, dan skrap ons dit, of rol die wysigings terug. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 16:54, 1 Oktober 2026 (UTC) :{{Ondersteun}} SB en RR. Ek sal ook nuwelinge se werk help opruim. Hou op stress Oesjaar! Groete, --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 17:46, 1 Oktober 2026 (UTC) == Mandela en kie == [[Lêer:Nelson Mandela, 2008 te Houghton Estate, valskleur-KI-herskepping.jpg|regs|duimnael|120px|Mandela 2008]] Net regs van Mandela staan 'n man met grys gestreepte das. As iemand dalk weet wie dit is sal ek graag die beskrywing wil aanvul. Die twee dames is terloops [[Geraldine Fraser-Moleketi]] en [[Gwen Ramokgopa]] van wie ons baie min inligting op af.wiki het. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 15:04, 29 September 2026 (UTC) :Jy vra my vas, jammer! [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 16:02, 29 September 2026 (UTC) :: Ditto. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 16:17, 29 September 2026 (UTC) == Reptiele en amfibieë in Afrikaans == Sedert 2025 is daar 'n komplete lys van Afrikaanse (en ander) name van de reptiele en amfibieë wat in Suid-Afrika voorkom Die verwysing is Phaka, F.M., Hugé, J., Razhuanzwo, F., Vanhove, M.P.M. & Du Preez, L.H. 2025. Naming South African frogs and reptiles in nine Indigenous languages. African Journal of Herpetology, 1–18. Daar is twee webwerwe waar dit gevind kan word :Die reptiele <ref>[https://www.wildvernac.org/vernac-names-of-wildlife/reptile-names Reptile names]</ref> :Die amfibieë <ref>[https://www.wildvernac.org/vernac-names-of-wildlife/frog-names Frog names]</ref> Ek het op [[sandpadda]] 'n bietjie daarvan oorgeneem, maar daar is talle ander bydraes wat bygewerk of geskep kan word. [[Gebruiker:Jcwf|Jcwf]] ([[Gebruikerbespreking:Jcwf|kontak]]) 20:37, 1 Oktober 2026 (UTC) an4ds9dg6nxgfzps2qiapy53epyv3at 2974621 2974616 2026-10-01T20:43:07Z Jcwf 4 /* Reptiele en amfibieë in Afrikaans */ 2974621 wikitext text/x-wiki __NEWSECTIONLINK__ __NOINDEX__ {{spring ondertoe}} [[Lêer:Jessica isn't getting involved in this discussion.jpg|duimnael|links|250px|Kom praat met ons op die Geselshoekie, ons kuier lekker saam!]]<!-- [[Lêer:Rooibokram KNP suide.JPG|duimnael|220px|links|Aliwal2012 sê: "Dis beter om in die [[Krugerwildtuin]] as op kantoor te wees!" 'n Rooibokram in 2011 in die suide.]] [[Lêer:Vandalenjaeger 01.jpg|duimnael|260px|links|'n Versoek aan al die admins: help ons asseblief om vandalisme uit te roei!]] [[Lêer:Perde by Glen Reenenkamp, Golden Gate NP (1).jpg|duimnael|links|320px|Dis naweek! Kom ry die mak perde by die asemrowende [[Golden Gate-Hoogland- Nasionale Park]]!]] [[Lêer:Ceratotherium simum Kruger Park 02.JPG|duimnael|260px|links|'n Witrenoster in 2003.]] --> <div style="background:#f9f9f9; border:1px solid #aaaaaa; clear:right; float:right; font-size:90%; margin:1em 0 1em 1em; padding:1em; width:20em;"> <big>'''Sien ook:'''</big> * [[Wikipedia:Welkom nuwelinge]] wat veral op nuwelinge gemik is. * [[Wikipedia:Gebruikersportaal]] vir nuttige skakels vir alle gebruikers. * [[Wikipediabespreking:Geselshoekie]] vir bespreking oor die toekoms van hierdie bladsy. * [[/Taalforum/]] vir besprekings oor taalprobleme. Die juiste terme, spellings ensomeer. <center>'''Verdere hulp:'''<br /></center> Vir volledige hulp, riglyne en beleid (algemeen en spesifiek), raadpleeg gerus die * [[:en:Wikipedia:Community Portal|Engelse ''Community Portal'']], * [[:nl:Wikipedia:Gebruikersportaal|Nederlandse Gebruikersportaal]] en * [[:m:|Meta Wikipedia]]. </div> {{Argiefboks|14 | argief1 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2006|2004+05+06]] | argief2 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2007|2007+08+09]] | argief3 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2010+2011|2010+11]] | argief4 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2012|2012]] | argief5 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2013|2013+14+15]] | argief6 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2016|2016]] | argief7 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2017|2017]] | argief8 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2018|2018]] | argief9 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2019|2019]] | argief10 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2020|2020]] | argief11 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2021+2022+2023|2021+22+23]] | argief12 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2024|2024]] | argief13 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2025|2025]] | argief14 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2026|2026]] }} '''Welkom''' by die Afrikaanse Wikipedia se algemene geselshoekie. Enigiemand is welkom om deel te neem aan die besprekings hier: '''onderteken asseblief u besprekings''' deur <nowiki>~~~~</nowiki> te tik, of die "Handtekening met datum"-ikoon ([[Lêer:button sig.png|Handtekening met datum|link=]]) te kies op die redigeringskieslys. Ou besprekings word na die '''argief''' geskuif (sien die navigasiekas regs). As u 'n gesprek wil voortsit wat reeds in die argief is, word aanbeveel dat u die betrokke dele uitknip en hier plak. Hierdie blad is vir algemene besprekings, besprekings omtrent 'n spesifieke artikel kan op daardie artikel se besprekingsblad begin word; sodoende kan dit ook deur toekomstige bydraers en redigeerders gelees word. Vir die jongste nuus van WikimediaZA, besoek gerus ons [https://www.facebook.com/groups/231160206984566 Facebook bladsy], word lid van die [http://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikipedia-af Afrikaanse poslys] of besoek ons [http://wikimedia.org.za/wiki/Tuisblad_in_Afrikaans Tuisblad in Afrikaans] <div class="plainlinks"><center>'''>>> [//af.wikipedia.org/w/wiki.phtml?title=Wikipedia:Geselshoekie&action=edit&section=new Voeg 'n nuwe onderwerp by] <<<'''</center></div> == Werkswinkels wat deur Wikimedia ZA gefasiliteer sal word in September 2026 == Gebruikers neem kennis van die werkswinkels gedurende September 2026. Boodskap van Wikimedia ZA: “Hierdie werkswinkels sal studente, dosente en bibliotekarisse by hoër onderwysinstellings betrek en hulle bekendstel aan die basiese beginsels van die redigering van Wikipedia in alle Suid-Afrikaanse tale. Sommige deelnemers mag Afrikaans as eerstetaalsprekers wees, en die opleiding sal die volgende dek: Wat Wikipedia is Die Vyf Pilare van Wikipedia Die vertaling van bestaande artikels met behulp van die Vertaalinstrument Die skep van nuwe artikels Die byvoeg van verwysings en beelde Ons wil graag die Afrikaanse Wikipedia-gemeenskap vooraf oor hierdie werkswinkels inlig. Aangesien hierdie sessies 'n toestroming van nuwe bydraes van eerstekeerredakteurs tot gevolg kan hê, sal ons die gemeenskap se bewustheid en ondersteuning waardeer om hierdie nuwelinge gepaste leiding, geduld en goeie trou te gee soos hulle begin bydra. Komende Werkswinkels SWiP Fase 2 Jaar 2 – Universiteit Stellenbosch '''7–8 September 2026''' SWiP Fase 2 Jaar 2 – Durban Universiteit van Tegnologie '''10–11 September 2026''' SWiP Fase 2 Jaar 2 – Universiteit van KwaZulu-Natal, Pinetown-kampus '''17–18 September 2026''' Dankie dat u ons help om te verseker dat die betrokke gemeenskap bewus is van hierdie aktiwiteite en die nuwe bydraers kan ondersteun.” [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 13:12, 25 Augustus 2026 (UTC) == Erfenismaand: Inheemse Taalvertaal-uitdaging == Inisiatief vir Erfenismaand vir enige belangstellendes: “Beste Wikimediane, Sluit by ons aan vir die Erfenismaand se 30-dae Inheemse Taalvertaal-uitdaging hierdie September! Help om Suid-Afrikaanse erfenis te vier deur artikels oor die teiken inheemse taal Wikipedias uit te brei en te verbeter. ;Belangrike Besonderhede Datums: 1–30 September 2026 - Teikentale: isiZulu, isiXhosa, Sesotho, Setswana, Sepedi, Xitsonga, isiSwati, Tshivenḓa, isiNdebele, en Afrikaans - Daaglikse Doelwit: Vertaal 1 artikel per dag oor Suid-Afrikaanse kookkuns, gebruike, klere, kuns, geskiedenis of letterkunde. Hoe om Deel te Neem 1. Voeg jou gebruikersnaam by die projekbladsy en sluit aan by die Geleentheidsdashboard <https://meta.wikimedia.org/wiki/WMZA_Heritage_Month_30-Day_Translation_Campaign> (Wagwoord: Heritage). 2. Kies 'n Suid-Afrikaanse erfenisartikel op Engelse Wikipedia. 3. Vertaal dit in jou teikentaal (met behulp van die Inhoudvertalingsinstrument of handmatig) en publiseer. Opleidingswerkswinkel Leer hoe om die Inhoudvertalingsinstrument en dashboard te gebruik: Datum en tyd: Saterdag, 29 Augustus 2026 | 10:00 vm. – 12:00 nm. SAST - Skakel: Sluit aan by Google Meet <https://meet.google.com/xuv-gwfo-ztq?authuser=1&hs=122> Pryse (geskenkbewyse) Top bydraers gekies op grond van vertalingskwaliteit, volledigheid en formatering: - 1ste Plek: R5,000 - 2de Plek: R3,000 - 3de Plek: R2,000 Kontak info@wikimedia.org.za Vriendelike groete WikimediaZA Nomfundo Zungu: Kommunikasie-intern” [Hier geplaas deur [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 08:15, 26 Augustus 2026 (UTC)] :@[[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] mag ons vir hierdie spesifieke gebeurtenis KI gebruik om die vertaling te behartig, mits ons die [[porboodskap]] wat ons gebruik het, publiseer, en met die veronderstelling dat bronne wat saam met stellings oorgebring word, reeds in die oorspronklike weergawe nagegaan is en dus nie weer individueel nagegaan hoef te word by die eerste weergawe van die vertaling nie? Gebruikers kan natuurlik enige stelling later bevraagteken en bronne nagaan en stellings wat nie geverifieer kan word nie, verwyder. Ek vra hierdie net vir praktiese redes om in staat te wees om die eerste weergawe van die vertaling te kan plaas. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 11:13, 26 Augustus 2026 (UTC) ::My opinie is: ja, ons mag, want Wikipedia word nie as 'n bron gebruik nie, die bronne word saam oorgebring, en ander Wikipedia's vereis ook verifieerbaarheid en die aanhaal van bronne, en die KI-model word gevra om 'n nugtere vertaling te doen, nie om eie kennis te gebruik of eie navorsing te doen nie, dus is die risiko van hallusinasies laag. Natuurlik kan die oorspronklike weergawe foute bevat, en die foute word dan met die vertaling oorgebring, maar dit is 'n risiko by enige vertaling en foute kan selfs in betroubare bronne bestaan, dus is dit nie 'n risiko uniek aan KI nie. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 11:32, 26 Augustus 2026 (UTC) :::{{Ping|Sobaka|Pynappel}} Myns insiens is dit nie die doelwit van dié kompetisie om met KI-geskepte artikels mee te ding nie. Die een skryf met die hand en die ander met KI? Ek dink nie dit is billik in 'n kompetisie nie. Ek sou dit as 'n soort ''doping'' beskou. Met die hoeveelheid KI-inhoud kan mens ook nie van ander verwag om die inhoud na te gaan nie. My mening. Jou laaste aanmerking oor foute in die oorspronklike artikel is juis die rede waarom die Duitse Wikipedia van die vertaler verwag om die inhoud stiptelik na te gaan. Andersins loop jy gevaar om verkeerde inhoud te versprei. Ek beskou die vertaler steeds as verantwoordelik vir die teks wat hy plaas. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 11:55, 26 Augustus 2026 (UTC) ::::@[[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]], ek dink ons moet hier twee sake onderskei. Eerstens is dit ’n kompetisie wat deur WikimediaZA gereël word, en ek kan dus nie namens hulle bepaal of KI-ondersteunde vertaling vir die doeleindes van die kompetisie toegelaat word of presies watter voorwaardes daarvoor geld nie. Dit sal jy verkieslik met die organiseerders moet uitgeklaar. ::::Tweedens is ons op die Afrikaanse Wikipedia nog besig om gemeenskapsbeginsels vir die verantwoordelike gebruik van KI te ontwikkel, en ek wil nie daardie gesprek vooruitloop nie. Persoonlik sien ek wel ’n belangrike onderskeid tussen die gebruik van KI as ’n vertalingshulpmiddel en die gebruik daarvan om self nuwe ensiklopediese inhoud en bronne te genereer. KI-ondersteunde vertaling behoort dus nie noodwendig uitgesluit te word nie, mits die gebruiker die finale teks self deeglik nagaan en verantwoordelikheid daarvoor aanvaar. ::::Ek sou egter versigtig wees met die aanname dat bronne bloot omdat hulle uit die oorspronklike artikel oorgedra word, glad nie nagegaan hoef te word nie. Niemand verwag noodwendig dat elke bron volledig van nuuts af ondersoek moet word voordat ’n vertaling gepubliseer word nie, maar die vertaler behoort minstens seker te maak dat die vertaalde teks die oorspronklike artikel getrou weergee, dat die verwysings korrek oorgedra is en dat daar nie deur die vertaalproses nuwe stellings, betekenisverskuiwings of foutiewe terminologie ontstaan het nie. ::::Wat die publisering van die porboodskap betref, dink ek dit is ’n nuttige vorm van deursigtigheid, maar dit is iets waaroor die gemeenskap nog ’n beginsel moet vasstel. Vir hierdie spesifieke kompetisie sou ek dus voorstel dat WikimediaZA eers bevestig wat hulle reëls oor KI-gebruik is; daarna geld uiteraard steeds die Afrikaanse Wikipedia se gewone vereistes ten opsigte van kwaliteit, verifieerbaarheid en die verantwoordelikheid van die redigeerder. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 12:04, 26 Augustus 2026 (UTC) == Nuwe botartikels == Gemeenskap, ek mis die gemeenskapsbesluit om met nuwe botartikels te groei. Ons het byna 400 nuwe botartikels met 'n klein inligtingskassie en een sin. (As jy die res soek, moet jy die Engels lees.) Myns insiens voeg dit min waarde by, wat dink julle? Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 11:50, 27 Augustus 2026 (UTC) :Ek dink dit voeg waarde by. Ek sien nie hoe die aantal van 400 relevant is nie. Daar is poskodes in Lesotho en Sentraal-Afrikaanse Republiek waaroor 'n Afrikaanse leser mag leer, en waaroor daar regtig min bekend is, soos slegs die ligging en koördinate. Sien geen rede hoekom hierdie onderwerpe van die ensiklopedie uitgesluit moet word nie; ander weergawes sluit hierdie onderwerpe in, maar ek hoor graag ander se menings. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 12:14, 27 Augustus 2026 (UTC) ::Gee ons asb 'n voorbeeld of 2 vd poskodes in Lesotho wat jy gedoen het. Ek kan nie veel van Kabouterbot onthou nie...ouderdom! ::PS Kabouterbot het vannag 'n fokop gemaak by [[Nana-Bakassa]] ("Koördinate: Missing latitude") ::[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 12:37, 27 Augustus 2026 (UTC) :::@[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] [[Hleoheng]] [[Fenyane]]. Ek moet nog die kategorieë byvoeg. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 12:40, 27 Augustus 2026 (UTC) :::@[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] reggemaak, dankie. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 13:15, 27 Augustus 2026 (UTC) :Ek dink dit voeg net so veel waarde as al die saadjies oor plantspesies. Maak nie saak of dit nou deur 'n bot geskep is of nie. @[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] jou vraag is eintlik oor die nuttingheid van saadjies, en ek dink ons het daardie bespreking al baie keer gehad. :Party mense vind die artikels interessant, al is daar min inligting. Dit kan altyd verder uitgebrei word. Dit is ook goed vir ander artikels wat plekname benoem (soos 'n artikel oor 'n ramp of iets), minder rooi skakels ens. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 12:40, 27 Augustus 2026 (UTC) :@[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] [[Tim Curry]] is onlangs oorlede. Die artikel is ook deur 'n robot begin. Kyk hoe lyk dit vandag. Die feit dat dit deur 'n robot begin is, doen geen afbreek aan ander artikels nie, en skep 'n raamwerk vir ander gebruikers om maklik by te dra. Ek kan onthou jy het destyds ook vreeslik gekla oor die artikels oor akteurs wat deur 'n robot geskep is. Dit staan jou vry om enige artikel wat jy dink te kort is, uit te brei. En as die onderwerp jou nie interesseer nie, hoef jy nie die artikel te lees nie. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 12:41, 27 Augustus 2026 (UTC) :Intussen meer as 410. Die aantal is belangrik, aangesien kwantiteit die kwaliteit van die Afrikaanse Wikipedia raak. Daar is ook botartikels oor Russiese rajons, Australiese plaaslikeowerheidsgebied en Haïtiaanse departements. Terloops, ek het ander projekte as om 410 botartikels uit te brei. Myns insiens raak dit dieselfde tema: Ons skryf artikels '''deur mense vir mense'''. Tel asb. al die [[:Kategorie:Saadjies]] vir my. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 12:45, 27 Augustus 2026 (UTC) ::Wat is die verskil tussen 410 en 410&nbsp;000? Hoe raak dit die kwaliteit van ander artikels? – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 12:48, 27 Augustus 2026 (UTC) :::Inderdaad. Niemand kla oor enwiki se kwaliteit nie, en hulle het meer as 2 miljoen saadjies. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 12:54, 27 Augustus 2026 (UTC) ::::Hoe meer botartikels ons het, hoe meer lesers kom daarop af en sien een-sin-saadjies. Dit raak die reputasie van die hele projek. Daar is mense wat ure, maande, jare vir kwaliteit offer. Hoe aktief is die Cebuano- en Waray-Waray-Wikipedias? [[:en:Cebuano Wikipedia]], [[:de:Cebuanosprachige Wikipedia]], [[:en:Waray Wikipedia]] en [[:de:Waray-Waray-Wikipedia]] vertel baie vir my. Die botartikels het niks gehelp nie. Op die [[:en:Swedish Wikipedia#Massive deletions in robot-made articles]] het hulle intussen baie botartikels geskrap. Die Engelse Wikipedia het sewe miljoen artikels en die nodige mannekrag met dié wêreldtaal! Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 13:00, 27 Augustus 2026 (UTC) :::::@[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] moet ons [[Tim Curry]] skrap? – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 13:03, 27 Augustus 2026 (UTC) ::::::{{Ping|Pynappel}} Ons kan wel artikels oor mense deur mense laat skryf. Soos [[Dolly Parton]], [[Bonnie Tyler]] en [[Gunther von Hagens]]. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 13:10, 27 Augustus 2026 (UTC) :::::::Kom ons hoor wat sê die res van die gemeenskap. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 13:15, 27 Augustus 2026 (UTC) : Honderde saadjies beteken nie veel nie. Dit groei nie. Kyk na die sponsies. [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 13:51, 27 Augustus 2026 (UTC) ::Hallo @[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]], ek stem saam dat dit dalk nie veel beteken nie, maar dit het nie noodwendig 'n negatiewe impak nie. Trouens, my punt is juis dat dit 'n goeie impak het omdat dit 'n bestaande artikel verskaf waartoe gebruikers kan bydra. Ek wonder hoeveel gebruikers wysig bestaande artikels eerder as om nuwe artikels te skep. Dit sal interessant wees om hierdie statistiek van 'n groot Wikipedia soos Engels of Duits te kry. Intussen deel ek 'n lys van artikels wat deur kabouter geskep is en wat sedertdien gegroei het. Dit is almal akteurs, vermoedelik omdat dit 'n onderwerp is waarin meer mense geïnteresseerd is, terwyl die sponse 'n baie kleiner gehoor het, maar daardie gehoor verdien steeds om artikels op Wikipedia in Afrikaans te kan raadpleeg en wysigings daarby aan te bring en ja, as hulle die vermoë het, self artikels te begin. ::* [[Shailene Woodley]] ::* [[Jenna Ortega]] ::* [[Anna Held]] ::* [[Elton John]] ::* [[IJustine]] ::* [[Sydney Sweeney]] ::* [[Beatrice Straight]] ::* [[Alec Baldwin]] ::* [[Raquel Welch]] ::* [[Timothée Chalamet]] ::* [[Rami Malek]] ::* [[George Carlin]] ::– 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 23:20, 27 Augustus 2026 (UTC) == Voorstel: 'n Konsep-naamruimte (ns 118) == Hallo almal Ek wil graag voorstel dat ons vir die Afrikaanse Wikipedia 'n aparte '''Konsep'''-naamruimte aanvra. Dit is die ekwivalent van die Engelse ''Draft:'' (naamruimte 118). Tans het 'n onvoltooide artikel net twee tuistes: die hoofnaamruimte, waar lesers en soekenjins dit sien, of 'n gebruikersubblad of [[Wikipedia:Sandput]]. 'n Konsep-naamruimte gee 'n derde plek: * Konsepte tel nie as artikels nie en beïnvloed nie ons artikeltelling nie. * Konsepte word outomaties nie deur soekenjins geïndekseer nie, dus skaad 'n onvoltooide bladsy nie die projek se aansien nie. * Nuwelinge kan aan 'n artikel werk sonder dat dit binne minute vir verwydering genomineer word. * Wanneer die artikel gereed is, word dit eenvoudig na die hoofnaamruimte geskuif en die volledige geskiedenis bly behoue. Meer as 25 Wikipedias het reeds so 'n naamruimte. === Wat presies aangevra sal word === * Naamruimte 118 = Konsep, naamruimte 119 = Konsepbespreking * 'n Alias sodat ''Draft:'' ook na dieselfde naamruimte wys * Subbladsye aangeskakel * ''noindex'' sodat konsepte nie deur soekenjins geïndekseer word nie * Konsepte tel nie as inhoudsbladsye nie (dus nie in die artikeltelling nie) * VisualEditor beskikbaar in die nuwe naamruimte === Punte waaroor ons moet besluit === # '''Die naam.''' "Konsep" / "Konsepbespreking", of eerder "Klad" / "Kladbespreking"? Ander voorstelle is welkom. # '''Wie mag 'n konsep na die hoofnaamruimte skuif?''' Enigeen, of net gebruikers wat outomaties bevestig is (''autoconfirmed'')? # '''Verlate konsepte.''' Op die Engelse Wikipedia kan 'n konsep wat ses maande lank onaangeraak bly, verwyder word, met 'n kennisgewing aan die skepper. Wil ons iets soortgelyks, en met watter tydperk? # '''Soekresultate.''' Moet konsepte by verstek in ons interne soektog verskyn, of net wanneer 'n mens dit uitdruklik kies? === Hoe dit tegnies werk === Ons kan dit nie self aanskakel nie. Dit is 'n konfigurasieverandering aan Wikimedia se bedieners. Die pad is: # Konsensus hier op die Geselshoekie, met die besonderhede hierbo beslis. # 'n Versoek op Phabricator onder ''Wikimedia-Site-requests'', met 'n permanente skakel na hierdie bespreking (sien [[m:Requesting wiki configuration changes]]). # 'n Ontwikkelaar dien die wysiging in Gerrit in en dit word ontplooi. Dit neem gewoonlik 'n paar weke. Vir 'n kleiner wiki is 'n handjievol steunstemme genoeg: die Birmaanse Wikipedia se versoek ([[phab:T352424]]) is met twee steunstemme goedgekeur. === Alternatief === As die gemeenskap voel 'n eie naamruimte is oorbodig, kan ons byna dieselfde werkvloei kry sonder enige tegniese versoek, deur subbladsye soos ''Wikipedia:Konsepte/Artikelnaam'' te gebruik. Die verskil is dat ''noindex'' dan nie outomaties geld nie, dat konsepte nie 'n eie filter in onlangse wysigings en die soekfunksie kry nie, en dat die naam vir nuwelinge minder duidelik is. === Steun, teen, kommentaar === Ek stel voor ons hou die bespreking ten minste twee weke oop sodat almal kans kry om te reageer. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 22:51, 27 Augustus 2026 (UTC) : Ek ondersteun die voorstel in beginsel. Hou vir twee weke. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 16:43, 28 Augustus 2026 (UTC) ::{{Ondersteun}} idee ::#Konsepartikel ::#Gebruikers wat bevestig is ::#Ses maande klink redelik ::#Net by keuse, maar as iemand nou dieselfde artikel wil skep, moet dit duidelik wees dat daar reeds ‘n konsepartikel is. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 18:16, 28 Augustus 2026 (UTC) :{{Ondersteun}} Een van die grootste voordele sal wees as daar kompetisies of werkwinkels is, sodat ander gebruikers weet om die gebruiker spasie te gee. Dit kan dalk ook help dat nuwelinge meer vrymoedigheid het...(dalk?) :Net 'n vraag: as die blad geskuif word sonder 'n aanstuur, wat oorbodig sal wees, tel dit as 'n bladsyverwydering? [[Gebruiker:Thermofan|Thermofan]] ([[Gebruikerbespreking:Thermofan|kontak]]) 14:19, 1 September 2026 (UTC) ::@[[Gebruiker:Thermofan|Thermofan]] soos sake tans staan, ja, maar slegs administrateurs kan skuif sonder 'n aanstuur. As ander gebruikers bladsye skuif, dan word 'n aanstuur outomaties agtergelaat. Op die Engelse Wikipedia het hulle 'n spesifieke gebruikersgroep, nl. ''page movers'', wat bladsye sonder 'n aanstuur kan skuif. Ons kan oorweeg om ook so 'n groep op die Afrikaanse Wikipedia te hê. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 15:12, 1 September 2026 (UTC) :{{Ondersteun}} al vier punte hier bo. [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 20:41, 4 September 2026 (UTC) :{{Ondersteun}} – [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 16:08, 5 September 2026 (UTC) :{{Ondersteun}} – Briljante idee. Laat dit goed gaan, [[Gebruiker:Lefcentreright|Lefcentreright]] ([[Gebruikerbespreking:Lefcentreright|kontak]]) 17:34, 5 September 2026 (UTC) :<s>{{Neutraal}}</s> – Ek is tans bietjie uitgebrand! [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 18:30, 5 September 2026 (UTC) :{{Ondersteun}} – Laat dit goed gaan! --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 06:37, 16 September 2026 (UTC) ::Ek het die nuwe naamruimtes aangevra: https://phabricator.wikimedia.org/T437576 – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 11:24, 10 September 2026 (UTC) :::Ons het vandag die nuwe Konsep- en Konsepbesprekingnaamruimtes ontvang. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 16:18, 14 September 2026 (UTC) ::::Baie dankie Pynappel --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 06:46, 16 September 2026 (UTC) == Malfunction... == Die taalkundiges: beste vertaling - faal of wanfunksioneer? Of hang dit af van die gebruik van die woord? Ek verkies eersgenoemde! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 08:34, 28 Augustus 2026 (UTC) :Ja, wanfunksioneer as werkwoord. Ook dalk :* nie behoorlik funksioneer nie :* foutief funksioneer :* gebrekkig funksioneer Informeel: Die masjien het begin probleme gee. :As selfstandige naamwoord: Fout :* The system experienced a hardware malfunction that caused unexpected server reboots. :: Die stelsel het 'n hardewarefout ondervind wat onverwagte herlaaie van die bediener veroorsaak het. :* Engineers traced the vehicle's sudden loss of power to an electronic control unit malfunction. :: Ingenieurs het die voertuig se skielike verlies aan krag nagespoor na 'n fout in die elektroniese beheereenheid. :[[Gebruiker:Thermofan|Thermofan]] ([[Gebruikerbespreking:Thermofan|kontak]]) 11:59, 28 Augustus 2026 (UTC) ::Volgens [https://translate.google.co.uk/ Google Translate], lui die Afrikaans vertaaling: ::*Die stelsel het 'n hardeware-wanfunksie ondervind wat onverwagte bedienerherlaai veroorsaak het. ::*Ingenieurs het die voertuig se skielike kragverlies na 'n wanfunksionering in die elektroniese beheereenheid teruggevoer. ::[[Gebruiker:Martinvl|Martinvl]] ([[Gebruikerbespreking:Martinvl|kontak]]) 14:55, 28 Augustus 2026 (UTC) :::Ai tog, Martin..! [[Gebruiker:Thermofan|Thermofan]] ([[Gebruikerbespreking:Thermofan|kontak]]) 11:46, 31 Augustus 2026 (UTC) ::::Nee Martin, gaan kyk terug in jou skoolboeke. Google Translate gee maar swak vertalings! [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 11:59, 31 Augustus 2026 (UTC) == [[Ratko Mladic]] == Goeiedag, ek wil graag hoor of ek hierdie konsep na die hoofnaamruimte mag skuif. Dit is 'n KI-vertaling van die Engelse weergawe. Ek het nie al die bronne noukeurig deurgegaan nie, maar die resultaat lyk ooglopend korrek. Is daar enige groot probleme met die artikel wat verhoed dat dit gepubliseer kan word? Dit kan natuurlik in sy konsepvorm en na publikasie steeds gewysig word om enige foute te korrigeer of nuwe inligting by te werk. Ek hoor graag van u. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 11:49, 28 Augustus 2026 (UTC) :Hallo Pynappel, ja dis skaflik, haal net asb al die rooi skakels in die inleiding uit. :Iets soos--- ''Sien ook: [[Kroasiese Onafhanklikheidsoorlog]] en [[Bosniese Oorlog]]'' --- het geen nut nie. :Dankie! [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 12:11, 28 Augustus 2026 (UTC) ::{{uitgevoer}} – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 13:05, 28 Augustus 2026 (UTC) == FAK-voorsitters == Het die voorsitterlys van die [[Federasie van Afrikaanse Kultuurvereniginge|FAK]] probeer opdateer, maar daar is nog datum-gapings, wat ook bevestig kan word. Daar mag ook 'n Prof. Jan de Koning tussen Cillié en Heyns wees, maar ek vind baie min inligting oor hom. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 11:21, 1 September 2026 (UTC) == Twintigjaargemeenskap. == Gemeenskap, kan al die bestaande lede van die 15 jaar gemeenskap net laat weet of hulle dalk al deel van die twintigjaargemeenskap moes gewees het? Ek het [[Gebruiker:Sobaka]] opdateer. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 15:02, 6 September 2026 (UTC) : Ook dankie en geluk aan [[Gebruiker:JMK]] met sy 20 jaar deelname hier by ons. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 18:56, 6 September 2026 (UTC) ::Eers in Jan. 2028! [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 19:02, 6 September 2026 (UTC) == Jou wiki sal op 23 Sep oorskakel na die lees-alleenmodus == <section begin="server-switch"/><div class="plainlinks"> Die [[Wikimedia-stigting]] sal die verkeer tussen sy datasentrums ruil. Dit sal verseker dat Wikipedia en die ander Wikimedia wiki's aanlyn kan bly, selfs ná 'n ramp. Hulle sal alle verkeer na die sekondêre datasentrum op '''{{#time:j xg|2026-09-23|af}}''' oorskakel. Die toets begin om '''[https://zonestamp.toolforge.org/{{#time:U|2026-09-23T14:00|en}} {{#time:H:i e|2026-09-23T14:00}}]''' Ongelukkig, as gevolg van 'n paar beperkings in [[mw:Special:MyLanguage/Manual:What is MediaWiki? | MediaWiki]], moet alle redigering stop terwyl ons oorskakel. Ons vra om verskoning vir hierdie ontwrigting en werk daarna om dit in die toekoms tot die minimum te beperk. 'n Banier sal 30 minute voor die aanvang op alle wiki's vertoon word. '''Vir 'n kort tydjie sal u alle wiki's slegs kan lees, maar nie kan redigeer nie.''' * Op Woensdag 23 September 2026 sal u vir tot 'n uur lank nie kan wysig nie. * As u gedurende hierdie tyd probeer redigeer of stoor, sal u 'n foutboodskap sien. Ons hoop dat geen wysigings verlore sal gaan gedurende hierdie minute nie, maar ons kan dit nie waarborg nie. As u die foutboodskap sien, wag dan totdat alles weer normaal is. U behoort dan u redigering te kan stoor. Maar ons beveel aan dat u eers 'n afskrif van u wysigings maak, net ingeval. ''Ander gevolge'': * Agtergrondwerk sal stadiger wees en sommige sal moontlik nie voltooi word nie. Rooi skakels word moontlik nie so vinnig soos gewoonlik opgedateer nie. As u 'n artikel skep wat reeds elders gekoppel is, sal die skakel langer as gewoonlik rooi bly. Sommige toepassings-skrifte met 'n lang looptyd sal gestop moet word. * Ons verwag dat die uitrol van nuwe kode soos enige ander week sal plaasvind. Alhoewel, sommige gevalle van kodevries kan egter stiptelik plaasvind as die operasie dit daarna vereis. * [[mw:Special:MyLanguage/GitLab|GitLab]] sal vir ongeveer 90 minute onbeskikbaar wees. Deel asseblief hierdie inligting met u gemeenskap.</div><section end="server-switch"/> [[m:user:Trizek (WMF)|Trizek (WMF)]] 12:58, 15 September 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Trizek (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Non-Technical_Village_Pumps_distribution_list&oldid=30513874 --> == Konsepbeleid oor kunsmatige intelligensie == Die Afrikaanse Wikipedia het nog geen beleid oor die gebruik van kunsmatige intelligensie nie, terwyl die [[:en:Wikipedia:Large language models|Engelse]], [[:de:Wikipedia:Künstliche Intelligenz|Duitse]], [[:fr:Wikipédia:Intelligence artificielle générative|Franse]] en [[:nl:Wikipedia:AI en Wikipedia|Nederlandse]] Wikipedias die afgelope twee jaar elkeen een aangeneem het. Ek het 'n konsep op grond van daardie vier bladsye met behulp van [[Claude]] Opus 5 geskryf en dit by [[Konsep:Wikipedia:Kunsmatige intelligensie]] geplaas. Dit verbied nes die ander taalweergawes van Wikipedia die generasie van nuwe inhoud met KI, maar laat uitdruklik vertalings toe, met sekere voorwaardes. Ek hoop om hiermee 'n riglyn te skep wat almal gelukkig maak en die Afrikaanse Wikipedia in staat stel om sy volgende fase van groei binne te gaan deur KI op 'n verantwoordelike en deursigtige manier toe te pas. Ek nooi graag die gemeenskap om kommentaar by [[Konsepbespreking:Wikipedia:Kunsmatige intelligensie]] te lewer. Kortliks wat die konsep sê: * Artikels word nie met generatiewe KI geskryf nie. Teks wat deur 'n taalmodel opgestel is, hoort nie in die artikelnaamruimte nie, en dieselfde geld vir gegenereerde verwysings en beelde. * '''Vertaling uit ander taalweergawes van Wikipedia is uitdruklik toegelaat''', ook met masjienvertaling en ook vir 'n volledige artikel. Die twee voorwaardes wat saak maak, is dat die bronartikel se verwysings saam oorgedra word en dat erkenning aan die oorspronklike artikel gegee word soos by [[Wikipedia:Haal bronne aan#Vertaling]] beskryf. Jy lees natuurlik self die Afrikaans na voordat jy dit stoor. * Anders as sommige ander taalweergawes vereis die konsep '''nie''' dat die vertaler elke oorgedraagde bron individueel nagaan nie. Vir 'n gemeenskap van ons grootte sou dit vertaling in die praktyk onmoontlik maak, en dit sou beteken dat ons die werk van 'n hele ander gemeenskap wantrou. Wat jou tydens die vertaling opval – 'n verwysing wat versin lyk, syfers wat mekaar weerspreek – laat jy uiteraard weg. * Spelkontrole, herformulering van jou eie teks, terminologiehulp, navorsingshulp en tegniese hulp met wikiteks bly toegelaat, mits jy in die wysigingsopsomming noem waarvoor jy wat gebruik het. * Op besprekingsblaaie skryf ons in ons eie woorde, maar iemand wat nie Afrikaans magtig is nie, mag 'n masjienvertaling gebruik en dit so aandui. * By 'n vermoede van KI-inhoud kyk ons na die bronne, nie na die skryfstyl nie: KI-verklikkers is onbetroubaar. Blokkering volg net waar die bewyse duidelik is. Die vertaalgedeelte is doelbewus toegeefliker as dié van die Duitse en Franse Wikipedias, omdat vertaling by ons een van die belangrikste maniere is waarop die projek groei. Ek dink dit is die regte keuse vir ons, maar dit is juis die punt waaroor ek graag ander menings wil hoor. Vrae waaroor kommentaar besonder nuttig sal wees: # Is die vertaalvoorwaardes werkbaar soos hulle daar staan, of is daar iets wat in die praktyk gaan skuur? # Is dit reg om die nagaan van elke oorgedraagde bron uit te laat? # Is die verbod op gegenereerde artikels duidelik genoeg afgebaken teenoor die toegelate gebruike? # Ontbreek daar iets wat by ons dikwels voorkom en wat die konsep nie dek nie? '''Plaas kommentaar oor die beleid self asseblief by [[Konsepbespreking:Wikipedia:Kunsmatige intelligensie]]''', sodat alles op een plek bymekaar bly. Ek los die bespreking 'n ruk oop en werk die konsep by soos die kommentaar inkom; as daar mettertyd konsensus is, kan dit na [[Wikipedia:Kunsmatige intelligensie]] geskuif en as beleid gemerk word. Groete. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 22:43, 16 September 2026 (UTC) == Skeppers van saadjies == Gemeenskap, daar is tans 'n tydelike rekening gebruiker wat Meksikaanse saadjies skep. Hy vertaal net die inleidings van die artikels uit die Engelse Wikipedia, foutloos. KI-pogings? My probleem is dat ons saadjies tans by die 20,000 is! My siening is dat indien enige gebruiker tot drie saadjies beperk moet word, daarna moet hy werklik waarde toevoeg deur die hele artikel te vertaal. Ja, my flora artikels is kort maar daar is nie werklik enige inligting nie. 99% van hulle bestaan nêrens nie en ek het nie by een van hulle die saadjie sjabloon geplaas nie! Tweedens voorsien ons die flora foto,s vir gebruik deur onder andere skoolkinders asook bewaar plaaslike name. Almal het bronne. Ek luister... Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 06:12, 18 September 2026 (UTC) :Ek is tevrede met die IP-bydraer wat onlangs al die Meksikaanse presidente skep. Dit vorm deel van 'n reeks en 'n gaping wat gevul moet word, al is dit net saadjies. Groete [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 07:53, 18 September 2026 (UTC) ::Dis jammer hy doen nie effens meer moeite en vertaal die hele Engelse inleiding nie; dan kan hy artikels van minstens een skerm doen in plaas van saadjies. Maar ja, die atikels is nodig. [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 11:41, 18 September 2026 (UTC) == Wiki Economics - Wil jy help om ’n instrument vir gemeenskapsgesondheidsmaatstawwe te skep == Hallo almal, ''Hierdie weergawe is met behulp van outomatiese vertaalhulpmiddels en KI voorberei. Korrigeer asseblief die taal, terme of inhoud; enige hulp is welkom. Die Engelse weergawe volg hieronder.'' Hallo, ek is ’n Franse Wikimedian wat aan lees- en redigeertrendings binne ons beweging werk. Ek het gevoel dat ons maklik toeganklike hulpmiddels kort om die gesondheid van ons redigeringsgemeenskappe oor tyd te sien en te monitor, daarom het ek Wiki Economics begin. Waarom Wiki Economics? Omdat ek aanvanklik makro-ekonomiese aanwysers gebruik om die gesondheid van die gemeenskap te modelleer (dit was my vertrekpunt), maar ek voeg mettertyd ander aanwysers by. Dit is ’n beta-weergawe. Ek gebruik afwiki as deel van die eerste ontledingsgroep, saam met taaluitgawes wat gekies is om verskillende streke, tale en gemeenskapsgroottes te dek. Dit is nie perfek nie en daarom is terugvoer oor ontbrekende dinge, probleme of plaaslike gebeure wat ongewone patrone verklaar, veral welkom. Hierdie eerste groep moet help om probleme, ontbrekende inligting en belangrike plaaslike gebeure, veldtogte, beleidsveranderinge of ander konteks wat ongewone patrone kan verklaar, te identifiseer. Die doel is om uit gemeenskapterugvoer te leer voordat die dekking uitgebrei word. Sodra die Wikipedia-uitgawes behoorlik gedek is, sal ek dieselfde vir alle Wikimedia-projekte doen. Dit is ’n projek vir gemeenskappe, nie ’n amptelike verslag van die Wikimedia Foundation nie. Dit gebruik geen private data, CheckUser-data of nie-openbare API’s nie. Elke resultaat bevat sy momentopname, definisies, metodes, herkoms en voorbehoude. Sommige aanwysers is dalk nie beskikbaar of van toepassing nie, en ’n onvolledige tydperk moet nie as ’n volledige jaarlikse tendens gelees word nie. Agtergrond en definisies is op [[meta:Next_25/Wiki_Economics|die Wiki Economics-bladsy op Meta-Wiki]] beskikbaar. Om die statistieke te sien: [https://wiki-economics.toolforge.org/#choose-wiki kies ’n Wikipedia] of kry direk toegang tot afwiki se profiel: [https://wiki-economics.toolforge.org/gdp?wiki=afwiki]. Ek sal plaaslike terugvoer waardeer oor: * Pas die definisies by hoe hierdie gemeenskap werk? * Is daar plaaslike patrollie-/hersieningsmeganismes, botveldtogte, beleidsveranderinge of gebeure wat ongewone waardes verklaar? * Watter aanwysers is nuttig, misleidend of ontbreek? Deel asseblief terugvoer óf op hierdie bladsy óf op [[meta:Talk:Next_25/Wiki_Economics|die Wiki Economics-besprekingsblad op Meta-Wiki]]. Die bronkode is beskikbaar op [https://github.com/schiste/wiki-economics GitHub]. Dankie dat julle my help om die ontleding vir al ons gemeenskappe nuttiger te maak.[[Gebruiker:Schiste|Schiste]] ([[Gebruikerbespreking:Schiste|kontak]]) 12:15, 22 September 2026 (UTC) === Wiki Economics - Would you like to help create a community health metrics tool === Hello everyone, Hi, I'm a French Wikimedian working on readership and editorship trends across our movement. I felt we were lacking accessible tools to look at and monitor the health of our editing communities over time, so I started Wiki Economics. Why Wiki Economics? I started by using macroeconomic indicators to model community health (that was my starting point), and I add other indicators over time. This is a beta. I am using afwiki as part of the first analysis batch, alongside language editions selected to cover different geographies, languages, and community sizes. It is not perfect and, as a result, your feedback about missing things, problems, or local events that explain unusual patterns is especially welcome. This first batch should help identify issues, missing information, and important local events, campaigns, policy changes, or other context that may explain unusual patterns. The goal is to learn from community feedback before expanding coverage. Once the Wikipedia editions are covered properly, I’ll do the same for all Wikimedia projects. This is a community-facing project, not an official Wikimedia Foundation report. It uses no private data, CheckUser data, or non-public APIs. Each result includes its snapshot, definitions, methods, provenance, and caveats. Some indicators may be unavailable or not applicable, and an incomplete period should not be read as a full-year trend. Background and definitions are on [[meta:Next_25/Wiki_Economics|the Wiki Economics page on Meta-Wiki]]. To view the statistics: [https://wiki-economics.toolforge.org/#choose-wiki choose a Wikipedia] or directly access afwiki’s profile: [https://wiki-economics.toolforge.org/gdp?wiki=afwiki]. I would appreciate your feedback on: * Do the definitions match how this community works? * Are there local patrol/review mechanisms, bot campaigns, policy changes, or events that explain unusual values? * Which indicators are useful, misleading, or missing? Please share feedback either on this page or on [[meta:Talk:Next_25/Wiki_Economics|the Wiki Economics talk page on Meta-Wiki]]. The codebase is available on [https://github.com/schiste/wiki-economics GitHub]. Thank you for helping me make the analysis more useful to all our communities. [[Gebruiker:Schiste|Schiste]] ([[Gebruikerbespreking:Schiste|kontak]]) 12:15, 22 September 2026 (UTC) == Your feedback wanted: Remove ''(Language link added:) and similar'' edits from Special:RecentChanges == ''(Apologies for posting in English. You can help by translating it)'' Hello, I’m Danny from [[:en:w:Wikimedia_Deutschland|Wikimedia Deutschland’s]] [[m:Wikidata_For_Wikimedia_Projects|Wikidata For Wikimedia Projects]] team.<br/> We have been investigating and examining how Wikidata’s use in the [[Special:RecentChanges]] and [[Special:Watchlist]] pages can be made to be more useful, or less ‘noisy’ (fewer edits that have little value to the reader). We are currently exploring to make a change in the volume and the type of Wikidata edits that appear in these pages, and '''we need your feedback''' to help us ensure this is a positive change for the Wikis and won’t disrupt your workflows.<br/> Language links are also known as sitelinks or interlanguage links and describe when a Wikidata item is connected to a Wiki, adding it to the language dropdown tool for other connected Wikis. [[File:Types of Lang Link changes.png|850px|left|thumb|A variety of "Language Link" edits as seen in the Recent Changes feed]] {{-}} The request for feedback is whether you support the removal of these language link edits from the Recent Changes and Watchlist feed, or would you oppose such a change and if so, why? Please share you thoughts on the dedicated '''[[m:Talk:Wikidata_For_Wikimedia_Projects/Clearer_Wikidata_Edit_Summaries/Hide_Language_Link_edits|metawiki Talk page]]'''. Further information about this change: [[m:Wikidata_For_Wikimedia_Projects/Clearer_Wikidata_Edit_Summaries/Hide_Language_Link_edits|m:Wikidata_For_Wikimedia_Projects/Hide_Language_Link_edits]] Thank you for any participation or feedback you give, -- [[m:User:Danny_Benjafield_(WMDE)|User:Danny Benjafield (WMDE)]] 15:16, 22 September 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Danny Benjafield (WMDE)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Danny_Benjafield_(WMDE)/MassMessage_test_list&oldid=31067455 --> :Thanks, I do use this feature a lot. I will respond on the metawiki Talk page. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 18:29, 23 September 2026 (UTC) == Die nuwe klomp gebruikers... == Admins, voel vry om die nuwe klomp gebruikers te versper. Hulle kom deur die WikimediaZA opleidingsprogram, die werk hier gelewer wys net hoe swak die opleiding is. Hulle reageer op geen boodskap nie, ploeter net voort ens. As hulle werklik wil saamwerk sal hulle ons admins en veterane hier respekteer. [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 14:54, 29 September 2026 (UTC) :Ja, ek voel nuwe gebruikers moet die konvensies volg. [[Spesiaal:Bydraes/~2026-52465-55|~2026-52465-55]] ([[Gebruikerbespreking:~2026-52465-55|talk]]) 15:11, 29 September 2026 (UTC) :::Dis ek, Burgert.[[Spesiaal:Bydraes/~2026-52465-55|~2026-52465-55]] ([[Gebruikerbespreking:~2026-52465-55|talk]]) 15:13, 29 September 2026 (UTC) :::: My selfoon het my Wiki aanmelding ook skielik verwerp! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 15:36, 29 September 2026 (UTC) :Is daar 'n rede hoekom hulle spesifiek afwiki teiken? – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 15:55, 29 September 2026 (UTC) :: Ja, ek sal later verduidelik. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 15:59, 29 September 2026 (UTC) ::: Sien die gemors: [[The five people you meet in heaven]]. 'n Absolute belediging van my taal. Dit gebeur as nie-moerdertaal sprekers aangemoedig word om hier betrokke te raak. Die ironie is dat die volgende grootste inheemse Suid-Afrikaanse taal op Wikipedia Zoeloe (diepte 6) is met slegs 12809 artikels, dan Noord-Sotho (diepte 0) met 9058 artikels. Logies sou mens verwag het dat WikimediaZA die grootste gedeelte van hul hulpbronne (hulle kry baie geld by die Stigting) sal gebruik om die plaaslike Wikipedia's te groei. Kom ons plaas dit in perspektief, gedurende die 2018 Wikimania Konferensie in Kaapstad was 'n groot lawaai gemaak omrede die Zoeloe Wikipedia 10,000 artikels bereik het. Afrikaans het op daardie stadium die 50,000 mylpaal bereik maar daar is geen woord daaroor gesê nie. Kyk waar staan ons vandag teenoor hulle. Myself het al 20595 (soos ons nou praat) artikels geskep waarvan 17 voorblad status dra en 'n klomp baie tegnies van aard is. Dit is interessant dat hulle artikels skep wat glad nie in hulle eie moedertaal Wikipedia's bestaan nie. Hoe weet ek dit? Daar is geen taalskakels nie. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 16:16, 29 September 2026 (UTC) ::::Interessant, pleks hulle hul energie doelgerig aanwend. Vir my is dit vinnig om net op "rol terug" te klik. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 17:42, 29 September 2026 (UTC) :::::Oesjaar, jy maak baie aannames. [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 18:00, 29 September 2026 (UTC) ::::::Met julle toestemming sal ek begin opruim. Ons praat oor die volgende: ::::::* Rekenaarvertaalde inhoud in bestaande artikels (bv. [[goud]]) word dadelik uitgevee ::::::* nuwe rekenaarvertaalde artikels word oor 14 dae (sonder verbetering) geskrap, volgens "Swak Afrikaans (reeds 2 weke+ nie vertaal of verbeter nie)" ::::::* konsepte in die hoofnaamruimte (artikels) met inhoud wat reeds in artikels bespreek word, word ook dadelik verwyder (as dit swak taalgebruik bevat en inhoud wat nie vir 'n ensiklopedie kwalifiseer nie). ::::::{{Ping|Maria The Scientist|Zoulla|Upthebucks|Tshegi|Zeetharr}}, {{Ping|VamuhleOmuhle|Argitsme|HoneyyR|Hermalyan|Nane2004}} ons praat oor julle betrokkenheid hier. :::::: Ek wil nie baklei nie, as ek weerstand ondervind, gaan ek voort met my eie projekte (geen probleem daarmee nie, vrede!). Julle menings asb. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 18:30, 29 September 2026 (UTC) ::::::Die belangrikste: Almal is natuurlik vry om met taalgebruik te help, ek verwyder slegs goed in die hoofnaamruimte wat nooit versorg is nie en daar ronddwaal. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 18:40, 29 September 2026 (UTC) :::::::Ek stem saam met @[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]]. :::::::En ek sal byvoeg: Dit maak nie saak watter gebruiker dit is, of waar hulle vandaan kom nie. Maak nie saak of Afrikaans hul moedertaal is of nie. Ons hou almal tot die selfde standaard. Gee mense darem 'n kans om hul artikels op te ruim, maar as dit nog steeds substandaard is, dan skrap ons dit, of rol die wysigings terug. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 16:54, 1 Oktober 2026 (UTC) :{{Ondersteun}} SB en RR. Ek sal ook nuwelinge se werk help opruim. Hou op stress Oesjaar! Groete, --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 17:46, 1 Oktober 2026 (UTC) == Mandela en kie == [[Lêer:Nelson Mandela, 2008 te Houghton Estate, valskleur-KI-herskepping.jpg|regs|duimnael|120px|Mandela 2008]] Net regs van Mandela staan 'n man met grys gestreepte das. As iemand dalk weet wie dit is sal ek graag die beskrywing wil aanvul. Die twee dames is terloops [[Geraldine Fraser-Moleketi]] en [[Gwen Ramokgopa]] van wie ons baie min inligting op af.wiki het. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 15:04, 29 September 2026 (UTC) :Jy vra my vas, jammer! [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 16:02, 29 September 2026 (UTC) :: Ditto. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 16:17, 29 September 2026 (UTC) == Reptiele en amfibieë in Afrikaans == Sedert 2025 is daar 'n komplete lys van Afrikaanse (en ander) name van de reptiele en amfibieë wat in Suid-Afrika voorkom Die verwysing is Phaka, F.M., Hugé, J., Razhuanzwo, F., Vanhove, M.P.M. & Du Preez, L.H. 2025. Naming South African frogs and reptiles in nine Indigenous languages. African Journal of Herpetology, 1–18. Daar is twee webwerwe waar dit gevind kan word :Die reptiele <ref>[https://www.wildvernac.org/vernac-names-of-wildlife/reptile-names Reptile names]</ref> :Die amfibieë <ref>[https://www.wildvernac.org/vernac-names-of-wildlife/frog-names Frog names]</ref> Ek het op [[sandpadda]] 'n bietjie daarvan oorgeneem, maar daar is talle ander bydraes wat daarmee bygewerk of geskep kan word. {{Verwysings}} [[Gebruiker:Jcwf|Jcwf]] ([[Gebruikerbespreking:Jcwf|kontak]]) 20:37, 1 Oktober 2026 (UTC) gjge5fyxalza5oaxp8twl8618ozmaji 2974655 2974621 2026-10-01T21:45:20Z BurgertB 2401 /* Reptiele en amfibieë in Afrikaans */ 2974655 wikitext text/x-wiki __NEWSECTIONLINK__ __NOINDEX__ {{spring ondertoe}} [[Lêer:Jessica isn't getting involved in this discussion.jpg|duimnael|links|250px|Kom praat met ons op die Geselshoekie, ons kuier lekker saam!]]<!-- [[Lêer:Rooibokram KNP suide.JPG|duimnael|220px|links|Aliwal2012 sê: "Dis beter om in die [[Krugerwildtuin]] as op kantoor te wees!" 'n Rooibokram in 2011 in die suide.]] [[Lêer:Vandalenjaeger 01.jpg|duimnael|260px|links|'n Versoek aan al die admins: help ons asseblief om vandalisme uit te roei!]] [[Lêer:Perde by Glen Reenenkamp, Golden Gate NP (1).jpg|duimnael|links|320px|Dis naweek! Kom ry die mak perde by die asemrowende [[Golden Gate-Hoogland- Nasionale Park]]!]] [[Lêer:Ceratotherium simum Kruger Park 02.JPG|duimnael|260px|links|'n Witrenoster in 2003.]] --> <div style="background:#f9f9f9; border:1px solid #aaaaaa; clear:right; float:right; font-size:90%; margin:1em 0 1em 1em; padding:1em; width:20em;"> <big>'''Sien ook:'''</big> * [[Wikipedia:Welkom nuwelinge]] wat veral op nuwelinge gemik is. * [[Wikipedia:Gebruikersportaal]] vir nuttige skakels vir alle gebruikers. * [[Wikipediabespreking:Geselshoekie]] vir bespreking oor die toekoms van hierdie bladsy. * [[/Taalforum/]] vir besprekings oor taalprobleme. Die juiste terme, spellings ensomeer. <center>'''Verdere hulp:'''<br /></center> Vir volledige hulp, riglyne en beleid (algemeen en spesifiek), raadpleeg gerus die * [[:en:Wikipedia:Community Portal|Engelse ''Community Portal'']], * [[:nl:Wikipedia:Gebruikersportaal|Nederlandse Gebruikersportaal]] en * [[:m:|Meta Wikipedia]]. </div> {{Argiefboks|14 | argief1 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2006|2004+05+06]] | argief2 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2007|2007+08+09]] | argief3 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2010+2011|2010+11]] | argief4 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2012|2012]] | argief5 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2013|2013+14+15]] | argief6 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2016|2016]] | argief7 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2017|2017]] | argief8 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2018|2018]] | argief9 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2019|2019]] | argief10 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2020|2020]] | argief11 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2021+2022+2023|2021+22+23]] | argief12 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2024|2024]] | argief13 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2025|2025]] | argief14 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2026|2026]] }} '''Welkom''' by die Afrikaanse Wikipedia se algemene geselshoekie. Enigiemand is welkom om deel te neem aan die besprekings hier: '''onderteken asseblief u besprekings''' deur <nowiki>~~~~</nowiki> te tik, of die "Handtekening met datum"-ikoon ([[Lêer:button sig.png|Handtekening met datum|link=]]) te kies op die redigeringskieslys. Ou besprekings word na die '''argief''' geskuif (sien die navigasiekas regs). As u 'n gesprek wil voortsit wat reeds in die argief is, word aanbeveel dat u die betrokke dele uitknip en hier plak. Hierdie blad is vir algemene besprekings, besprekings omtrent 'n spesifieke artikel kan op daardie artikel se besprekingsblad begin word; sodoende kan dit ook deur toekomstige bydraers en redigeerders gelees word. Vir die jongste nuus van WikimediaZA, besoek gerus ons [https://www.facebook.com/groups/231160206984566 Facebook bladsy], word lid van die [http://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikipedia-af Afrikaanse poslys] of besoek ons [http://wikimedia.org.za/wiki/Tuisblad_in_Afrikaans Tuisblad in Afrikaans] <div class="plainlinks"><center>'''>>> [//af.wikipedia.org/w/wiki.phtml?title=Wikipedia:Geselshoekie&action=edit&section=new Voeg 'n nuwe onderwerp by] <<<'''</center></div> == Werkswinkels wat deur Wikimedia ZA gefasiliteer sal word in September 2026 == Gebruikers neem kennis van die werkswinkels gedurende September 2026. Boodskap van Wikimedia ZA: “Hierdie werkswinkels sal studente, dosente en bibliotekarisse by hoër onderwysinstellings betrek en hulle bekendstel aan die basiese beginsels van die redigering van Wikipedia in alle Suid-Afrikaanse tale. Sommige deelnemers mag Afrikaans as eerstetaalsprekers wees, en die opleiding sal die volgende dek: Wat Wikipedia is Die Vyf Pilare van Wikipedia Die vertaling van bestaande artikels met behulp van die Vertaalinstrument Die skep van nuwe artikels Die byvoeg van verwysings en beelde Ons wil graag die Afrikaanse Wikipedia-gemeenskap vooraf oor hierdie werkswinkels inlig. Aangesien hierdie sessies 'n toestroming van nuwe bydraes van eerstekeerredakteurs tot gevolg kan hê, sal ons die gemeenskap se bewustheid en ondersteuning waardeer om hierdie nuwelinge gepaste leiding, geduld en goeie trou te gee soos hulle begin bydra. Komende Werkswinkels SWiP Fase 2 Jaar 2 – Universiteit Stellenbosch '''7–8 September 2026''' SWiP Fase 2 Jaar 2 – Durban Universiteit van Tegnologie '''10–11 September 2026''' SWiP Fase 2 Jaar 2 – Universiteit van KwaZulu-Natal, Pinetown-kampus '''17–18 September 2026''' Dankie dat u ons help om te verseker dat die betrokke gemeenskap bewus is van hierdie aktiwiteite en die nuwe bydraers kan ondersteun.” [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 13:12, 25 Augustus 2026 (UTC) == Erfenismaand: Inheemse Taalvertaal-uitdaging == Inisiatief vir Erfenismaand vir enige belangstellendes: “Beste Wikimediane, Sluit by ons aan vir die Erfenismaand se 30-dae Inheemse Taalvertaal-uitdaging hierdie September! Help om Suid-Afrikaanse erfenis te vier deur artikels oor die teiken inheemse taal Wikipedias uit te brei en te verbeter. ;Belangrike Besonderhede Datums: 1–30 September 2026 - Teikentale: isiZulu, isiXhosa, Sesotho, Setswana, Sepedi, Xitsonga, isiSwati, Tshivenḓa, isiNdebele, en Afrikaans - Daaglikse Doelwit: Vertaal 1 artikel per dag oor Suid-Afrikaanse kookkuns, gebruike, klere, kuns, geskiedenis of letterkunde. Hoe om Deel te Neem 1. Voeg jou gebruikersnaam by die projekbladsy en sluit aan by die Geleentheidsdashboard <https://meta.wikimedia.org/wiki/WMZA_Heritage_Month_30-Day_Translation_Campaign> (Wagwoord: Heritage). 2. Kies 'n Suid-Afrikaanse erfenisartikel op Engelse Wikipedia. 3. Vertaal dit in jou teikentaal (met behulp van die Inhoudvertalingsinstrument of handmatig) en publiseer. Opleidingswerkswinkel Leer hoe om die Inhoudvertalingsinstrument en dashboard te gebruik: Datum en tyd: Saterdag, 29 Augustus 2026 | 10:00 vm. – 12:00 nm. SAST - Skakel: Sluit aan by Google Meet <https://meet.google.com/xuv-gwfo-ztq?authuser=1&hs=122> Pryse (geskenkbewyse) Top bydraers gekies op grond van vertalingskwaliteit, volledigheid en formatering: - 1ste Plek: R5,000 - 2de Plek: R3,000 - 3de Plek: R2,000 Kontak info@wikimedia.org.za Vriendelike groete WikimediaZA Nomfundo Zungu: Kommunikasie-intern” [Hier geplaas deur [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 08:15, 26 Augustus 2026 (UTC)] :@[[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] mag ons vir hierdie spesifieke gebeurtenis KI gebruik om die vertaling te behartig, mits ons die [[porboodskap]] wat ons gebruik het, publiseer, en met die veronderstelling dat bronne wat saam met stellings oorgebring word, reeds in die oorspronklike weergawe nagegaan is en dus nie weer individueel nagegaan hoef te word by die eerste weergawe van die vertaling nie? Gebruikers kan natuurlik enige stelling later bevraagteken en bronne nagaan en stellings wat nie geverifieer kan word nie, verwyder. Ek vra hierdie net vir praktiese redes om in staat te wees om die eerste weergawe van die vertaling te kan plaas. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 11:13, 26 Augustus 2026 (UTC) ::My opinie is: ja, ons mag, want Wikipedia word nie as 'n bron gebruik nie, die bronne word saam oorgebring, en ander Wikipedia's vereis ook verifieerbaarheid en die aanhaal van bronne, en die KI-model word gevra om 'n nugtere vertaling te doen, nie om eie kennis te gebruik of eie navorsing te doen nie, dus is die risiko van hallusinasies laag. Natuurlik kan die oorspronklike weergawe foute bevat, en die foute word dan met die vertaling oorgebring, maar dit is 'n risiko by enige vertaling en foute kan selfs in betroubare bronne bestaan, dus is dit nie 'n risiko uniek aan KI nie. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 11:32, 26 Augustus 2026 (UTC) :::{{Ping|Sobaka|Pynappel}} Myns insiens is dit nie die doelwit van dié kompetisie om met KI-geskepte artikels mee te ding nie. Die een skryf met die hand en die ander met KI? Ek dink nie dit is billik in 'n kompetisie nie. Ek sou dit as 'n soort ''doping'' beskou. Met die hoeveelheid KI-inhoud kan mens ook nie van ander verwag om die inhoud na te gaan nie. My mening. Jou laaste aanmerking oor foute in die oorspronklike artikel is juis die rede waarom die Duitse Wikipedia van die vertaler verwag om die inhoud stiptelik na te gaan. Andersins loop jy gevaar om verkeerde inhoud te versprei. Ek beskou die vertaler steeds as verantwoordelik vir die teks wat hy plaas. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 11:55, 26 Augustus 2026 (UTC) ::::@[[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]], ek dink ons moet hier twee sake onderskei. Eerstens is dit ’n kompetisie wat deur WikimediaZA gereël word, en ek kan dus nie namens hulle bepaal of KI-ondersteunde vertaling vir die doeleindes van die kompetisie toegelaat word of presies watter voorwaardes daarvoor geld nie. Dit sal jy verkieslik met die organiseerders moet uitgeklaar. ::::Tweedens is ons op die Afrikaanse Wikipedia nog besig om gemeenskapsbeginsels vir die verantwoordelike gebruik van KI te ontwikkel, en ek wil nie daardie gesprek vooruitloop nie. Persoonlik sien ek wel ’n belangrike onderskeid tussen die gebruik van KI as ’n vertalingshulpmiddel en die gebruik daarvan om self nuwe ensiklopediese inhoud en bronne te genereer. KI-ondersteunde vertaling behoort dus nie noodwendig uitgesluit te word nie, mits die gebruiker die finale teks self deeglik nagaan en verantwoordelikheid daarvoor aanvaar. ::::Ek sou egter versigtig wees met die aanname dat bronne bloot omdat hulle uit die oorspronklike artikel oorgedra word, glad nie nagegaan hoef te word nie. Niemand verwag noodwendig dat elke bron volledig van nuuts af ondersoek moet word voordat ’n vertaling gepubliseer word nie, maar die vertaler behoort minstens seker te maak dat die vertaalde teks die oorspronklike artikel getrou weergee, dat die verwysings korrek oorgedra is en dat daar nie deur die vertaalproses nuwe stellings, betekenisverskuiwings of foutiewe terminologie ontstaan het nie. ::::Wat die publisering van die porboodskap betref, dink ek dit is ’n nuttige vorm van deursigtigheid, maar dit is iets waaroor die gemeenskap nog ’n beginsel moet vasstel. Vir hierdie spesifieke kompetisie sou ek dus voorstel dat WikimediaZA eers bevestig wat hulle reëls oor KI-gebruik is; daarna geld uiteraard steeds die Afrikaanse Wikipedia se gewone vereistes ten opsigte van kwaliteit, verifieerbaarheid en die verantwoordelikheid van die redigeerder. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 12:04, 26 Augustus 2026 (UTC) == Nuwe botartikels == Gemeenskap, ek mis die gemeenskapsbesluit om met nuwe botartikels te groei. Ons het byna 400 nuwe botartikels met 'n klein inligtingskassie en een sin. (As jy die res soek, moet jy die Engels lees.) Myns insiens voeg dit min waarde by, wat dink julle? Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 11:50, 27 Augustus 2026 (UTC) :Ek dink dit voeg waarde by. Ek sien nie hoe die aantal van 400 relevant is nie. Daar is poskodes in Lesotho en Sentraal-Afrikaanse Republiek waaroor 'n Afrikaanse leser mag leer, en waaroor daar regtig min bekend is, soos slegs die ligging en koördinate. Sien geen rede hoekom hierdie onderwerpe van die ensiklopedie uitgesluit moet word nie; ander weergawes sluit hierdie onderwerpe in, maar ek hoor graag ander se menings. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 12:14, 27 Augustus 2026 (UTC) ::Gee ons asb 'n voorbeeld of 2 vd poskodes in Lesotho wat jy gedoen het. Ek kan nie veel van Kabouterbot onthou nie...ouderdom! ::PS Kabouterbot het vannag 'n fokop gemaak by [[Nana-Bakassa]] ("Koördinate: Missing latitude") ::[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 12:37, 27 Augustus 2026 (UTC) :::@[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] [[Hleoheng]] [[Fenyane]]. Ek moet nog die kategorieë byvoeg. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 12:40, 27 Augustus 2026 (UTC) :::@[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] reggemaak, dankie. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 13:15, 27 Augustus 2026 (UTC) :Ek dink dit voeg net so veel waarde as al die saadjies oor plantspesies. Maak nie saak of dit nou deur 'n bot geskep is of nie. @[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] jou vraag is eintlik oor die nuttingheid van saadjies, en ek dink ons het daardie bespreking al baie keer gehad. :Party mense vind die artikels interessant, al is daar min inligting. Dit kan altyd verder uitgebrei word. Dit is ook goed vir ander artikels wat plekname benoem (soos 'n artikel oor 'n ramp of iets), minder rooi skakels ens. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 12:40, 27 Augustus 2026 (UTC) :@[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] [[Tim Curry]] is onlangs oorlede. Die artikel is ook deur 'n robot begin. Kyk hoe lyk dit vandag. Die feit dat dit deur 'n robot begin is, doen geen afbreek aan ander artikels nie, en skep 'n raamwerk vir ander gebruikers om maklik by te dra. Ek kan onthou jy het destyds ook vreeslik gekla oor die artikels oor akteurs wat deur 'n robot geskep is. Dit staan jou vry om enige artikel wat jy dink te kort is, uit te brei. En as die onderwerp jou nie interesseer nie, hoef jy nie die artikel te lees nie. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 12:41, 27 Augustus 2026 (UTC) :Intussen meer as 410. Die aantal is belangrik, aangesien kwantiteit die kwaliteit van die Afrikaanse Wikipedia raak. Daar is ook botartikels oor Russiese rajons, Australiese plaaslikeowerheidsgebied en Haïtiaanse departements. Terloops, ek het ander projekte as om 410 botartikels uit te brei. Myns insiens raak dit dieselfde tema: Ons skryf artikels '''deur mense vir mense'''. Tel asb. al die [[:Kategorie:Saadjies]] vir my. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 12:45, 27 Augustus 2026 (UTC) ::Wat is die verskil tussen 410 en 410&nbsp;000? Hoe raak dit die kwaliteit van ander artikels? – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 12:48, 27 Augustus 2026 (UTC) :::Inderdaad. Niemand kla oor enwiki se kwaliteit nie, en hulle het meer as 2 miljoen saadjies. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 12:54, 27 Augustus 2026 (UTC) ::::Hoe meer botartikels ons het, hoe meer lesers kom daarop af en sien een-sin-saadjies. Dit raak die reputasie van die hele projek. Daar is mense wat ure, maande, jare vir kwaliteit offer. Hoe aktief is die Cebuano- en Waray-Waray-Wikipedias? [[:en:Cebuano Wikipedia]], [[:de:Cebuanosprachige Wikipedia]], [[:en:Waray Wikipedia]] en [[:de:Waray-Waray-Wikipedia]] vertel baie vir my. Die botartikels het niks gehelp nie. Op die [[:en:Swedish Wikipedia#Massive deletions in robot-made articles]] het hulle intussen baie botartikels geskrap. Die Engelse Wikipedia het sewe miljoen artikels en die nodige mannekrag met dié wêreldtaal! Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 13:00, 27 Augustus 2026 (UTC) :::::@[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] moet ons [[Tim Curry]] skrap? – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 13:03, 27 Augustus 2026 (UTC) ::::::{{Ping|Pynappel}} Ons kan wel artikels oor mense deur mense laat skryf. Soos [[Dolly Parton]], [[Bonnie Tyler]] en [[Gunther von Hagens]]. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 13:10, 27 Augustus 2026 (UTC) :::::::Kom ons hoor wat sê die res van die gemeenskap. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 13:15, 27 Augustus 2026 (UTC) : Honderde saadjies beteken nie veel nie. Dit groei nie. Kyk na die sponsies. [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 13:51, 27 Augustus 2026 (UTC) ::Hallo @[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]], ek stem saam dat dit dalk nie veel beteken nie, maar dit het nie noodwendig 'n negatiewe impak nie. Trouens, my punt is juis dat dit 'n goeie impak het omdat dit 'n bestaande artikel verskaf waartoe gebruikers kan bydra. Ek wonder hoeveel gebruikers wysig bestaande artikels eerder as om nuwe artikels te skep. Dit sal interessant wees om hierdie statistiek van 'n groot Wikipedia soos Engels of Duits te kry. Intussen deel ek 'n lys van artikels wat deur kabouter geskep is en wat sedertdien gegroei het. Dit is almal akteurs, vermoedelik omdat dit 'n onderwerp is waarin meer mense geïnteresseerd is, terwyl die sponse 'n baie kleiner gehoor het, maar daardie gehoor verdien steeds om artikels op Wikipedia in Afrikaans te kan raadpleeg en wysigings daarby aan te bring en ja, as hulle die vermoë het, self artikels te begin. ::* [[Shailene Woodley]] ::* [[Jenna Ortega]] ::* [[Anna Held]] ::* [[Elton John]] ::* [[IJustine]] ::* [[Sydney Sweeney]] ::* [[Beatrice Straight]] ::* [[Alec Baldwin]] ::* [[Raquel Welch]] ::* [[Timothée Chalamet]] ::* [[Rami Malek]] ::* [[George Carlin]] ::– 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 23:20, 27 Augustus 2026 (UTC) == Voorstel: 'n Konsep-naamruimte (ns 118) == Hallo almal Ek wil graag voorstel dat ons vir die Afrikaanse Wikipedia 'n aparte '''Konsep'''-naamruimte aanvra. Dit is die ekwivalent van die Engelse ''Draft:'' (naamruimte 118). Tans het 'n onvoltooide artikel net twee tuistes: die hoofnaamruimte, waar lesers en soekenjins dit sien, of 'n gebruikersubblad of [[Wikipedia:Sandput]]. 'n Konsep-naamruimte gee 'n derde plek: * Konsepte tel nie as artikels nie en beïnvloed nie ons artikeltelling nie. * Konsepte word outomaties nie deur soekenjins geïndekseer nie, dus skaad 'n onvoltooide bladsy nie die projek se aansien nie. * Nuwelinge kan aan 'n artikel werk sonder dat dit binne minute vir verwydering genomineer word. * Wanneer die artikel gereed is, word dit eenvoudig na die hoofnaamruimte geskuif en die volledige geskiedenis bly behoue. Meer as 25 Wikipedias het reeds so 'n naamruimte. === Wat presies aangevra sal word === * Naamruimte 118 = Konsep, naamruimte 119 = Konsepbespreking * 'n Alias sodat ''Draft:'' ook na dieselfde naamruimte wys * Subbladsye aangeskakel * ''noindex'' sodat konsepte nie deur soekenjins geïndekseer word nie * Konsepte tel nie as inhoudsbladsye nie (dus nie in die artikeltelling nie) * VisualEditor beskikbaar in die nuwe naamruimte === Punte waaroor ons moet besluit === # '''Die naam.''' "Konsep" / "Konsepbespreking", of eerder "Klad" / "Kladbespreking"? Ander voorstelle is welkom. # '''Wie mag 'n konsep na die hoofnaamruimte skuif?''' Enigeen, of net gebruikers wat outomaties bevestig is (''autoconfirmed'')? # '''Verlate konsepte.''' Op die Engelse Wikipedia kan 'n konsep wat ses maande lank onaangeraak bly, verwyder word, met 'n kennisgewing aan die skepper. Wil ons iets soortgelyks, en met watter tydperk? # '''Soekresultate.''' Moet konsepte by verstek in ons interne soektog verskyn, of net wanneer 'n mens dit uitdruklik kies? === Hoe dit tegnies werk === Ons kan dit nie self aanskakel nie. Dit is 'n konfigurasieverandering aan Wikimedia se bedieners. Die pad is: # Konsensus hier op die Geselshoekie, met die besonderhede hierbo beslis. # 'n Versoek op Phabricator onder ''Wikimedia-Site-requests'', met 'n permanente skakel na hierdie bespreking (sien [[m:Requesting wiki configuration changes]]). # 'n Ontwikkelaar dien die wysiging in Gerrit in en dit word ontplooi. Dit neem gewoonlik 'n paar weke. Vir 'n kleiner wiki is 'n handjievol steunstemme genoeg: die Birmaanse Wikipedia se versoek ([[phab:T352424]]) is met twee steunstemme goedgekeur. === Alternatief === As die gemeenskap voel 'n eie naamruimte is oorbodig, kan ons byna dieselfde werkvloei kry sonder enige tegniese versoek, deur subbladsye soos ''Wikipedia:Konsepte/Artikelnaam'' te gebruik. Die verskil is dat ''noindex'' dan nie outomaties geld nie, dat konsepte nie 'n eie filter in onlangse wysigings en die soekfunksie kry nie, en dat die naam vir nuwelinge minder duidelik is. === Steun, teen, kommentaar === Ek stel voor ons hou die bespreking ten minste twee weke oop sodat almal kans kry om te reageer. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 22:51, 27 Augustus 2026 (UTC) : Ek ondersteun die voorstel in beginsel. Hou vir twee weke. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 16:43, 28 Augustus 2026 (UTC) ::{{Ondersteun}} idee ::#Konsepartikel ::#Gebruikers wat bevestig is ::#Ses maande klink redelik ::#Net by keuse, maar as iemand nou dieselfde artikel wil skep, moet dit duidelik wees dat daar reeds ‘n konsepartikel is. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 18:16, 28 Augustus 2026 (UTC) :{{Ondersteun}} Een van die grootste voordele sal wees as daar kompetisies of werkwinkels is, sodat ander gebruikers weet om die gebruiker spasie te gee. Dit kan dalk ook help dat nuwelinge meer vrymoedigheid het...(dalk?) :Net 'n vraag: as die blad geskuif word sonder 'n aanstuur, wat oorbodig sal wees, tel dit as 'n bladsyverwydering? [[Gebruiker:Thermofan|Thermofan]] ([[Gebruikerbespreking:Thermofan|kontak]]) 14:19, 1 September 2026 (UTC) ::@[[Gebruiker:Thermofan|Thermofan]] soos sake tans staan, ja, maar slegs administrateurs kan skuif sonder 'n aanstuur. As ander gebruikers bladsye skuif, dan word 'n aanstuur outomaties agtergelaat. Op die Engelse Wikipedia het hulle 'n spesifieke gebruikersgroep, nl. ''page movers'', wat bladsye sonder 'n aanstuur kan skuif. Ons kan oorweeg om ook so 'n groep op die Afrikaanse Wikipedia te hê. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 15:12, 1 September 2026 (UTC) :{{Ondersteun}} al vier punte hier bo. [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 20:41, 4 September 2026 (UTC) :{{Ondersteun}} – [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 16:08, 5 September 2026 (UTC) :{{Ondersteun}} – Briljante idee. Laat dit goed gaan, [[Gebruiker:Lefcentreright|Lefcentreright]] ([[Gebruikerbespreking:Lefcentreright|kontak]]) 17:34, 5 September 2026 (UTC) :<s>{{Neutraal}}</s> – Ek is tans bietjie uitgebrand! [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 18:30, 5 September 2026 (UTC) :{{Ondersteun}} – Laat dit goed gaan! --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 06:37, 16 September 2026 (UTC) ::Ek het die nuwe naamruimtes aangevra: https://phabricator.wikimedia.org/T437576 – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 11:24, 10 September 2026 (UTC) :::Ons het vandag die nuwe Konsep- en Konsepbesprekingnaamruimtes ontvang. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 16:18, 14 September 2026 (UTC) ::::Baie dankie Pynappel --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 06:46, 16 September 2026 (UTC) == Malfunction... == Die taalkundiges: beste vertaling - faal of wanfunksioneer? Of hang dit af van die gebruik van die woord? Ek verkies eersgenoemde! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 08:34, 28 Augustus 2026 (UTC) :Ja, wanfunksioneer as werkwoord. Ook dalk :* nie behoorlik funksioneer nie :* foutief funksioneer :* gebrekkig funksioneer Informeel: Die masjien het begin probleme gee. :As selfstandige naamwoord: Fout :* The system experienced a hardware malfunction that caused unexpected server reboots. :: Die stelsel het 'n hardewarefout ondervind wat onverwagte herlaaie van die bediener veroorsaak het. :* Engineers traced the vehicle's sudden loss of power to an electronic control unit malfunction. :: Ingenieurs het die voertuig se skielike verlies aan krag nagespoor na 'n fout in die elektroniese beheereenheid. :[[Gebruiker:Thermofan|Thermofan]] ([[Gebruikerbespreking:Thermofan|kontak]]) 11:59, 28 Augustus 2026 (UTC) ::Volgens [https://translate.google.co.uk/ Google Translate], lui die Afrikaans vertaaling: ::*Die stelsel het 'n hardeware-wanfunksie ondervind wat onverwagte bedienerherlaai veroorsaak het. ::*Ingenieurs het die voertuig se skielike kragverlies na 'n wanfunksionering in die elektroniese beheereenheid teruggevoer. ::[[Gebruiker:Martinvl|Martinvl]] ([[Gebruikerbespreking:Martinvl|kontak]]) 14:55, 28 Augustus 2026 (UTC) :::Ai tog, Martin..! [[Gebruiker:Thermofan|Thermofan]] ([[Gebruikerbespreking:Thermofan|kontak]]) 11:46, 31 Augustus 2026 (UTC) ::::Nee Martin, gaan kyk terug in jou skoolboeke. Google Translate gee maar swak vertalings! [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 11:59, 31 Augustus 2026 (UTC) == [[Ratko Mladic]] == Goeiedag, ek wil graag hoor of ek hierdie konsep na die hoofnaamruimte mag skuif. Dit is 'n KI-vertaling van die Engelse weergawe. Ek het nie al die bronne noukeurig deurgegaan nie, maar die resultaat lyk ooglopend korrek. Is daar enige groot probleme met die artikel wat verhoed dat dit gepubliseer kan word? Dit kan natuurlik in sy konsepvorm en na publikasie steeds gewysig word om enige foute te korrigeer of nuwe inligting by te werk. Ek hoor graag van u. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 11:49, 28 Augustus 2026 (UTC) :Hallo Pynappel, ja dis skaflik, haal net asb al die rooi skakels in die inleiding uit. :Iets soos--- ''Sien ook: [[Kroasiese Onafhanklikheidsoorlog]] en [[Bosniese Oorlog]]'' --- het geen nut nie. :Dankie! [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 12:11, 28 Augustus 2026 (UTC) ::{{uitgevoer}} – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 13:05, 28 Augustus 2026 (UTC) == FAK-voorsitters == Het die voorsitterlys van die [[Federasie van Afrikaanse Kultuurvereniginge|FAK]] probeer opdateer, maar daar is nog datum-gapings, wat ook bevestig kan word. Daar mag ook 'n Prof. Jan de Koning tussen Cillié en Heyns wees, maar ek vind baie min inligting oor hom. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 11:21, 1 September 2026 (UTC) == Twintigjaargemeenskap. == Gemeenskap, kan al die bestaande lede van die 15 jaar gemeenskap net laat weet of hulle dalk al deel van die twintigjaargemeenskap moes gewees het? Ek het [[Gebruiker:Sobaka]] opdateer. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 15:02, 6 September 2026 (UTC) : Ook dankie en geluk aan [[Gebruiker:JMK]] met sy 20 jaar deelname hier by ons. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 18:56, 6 September 2026 (UTC) ::Eers in Jan. 2028! [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 19:02, 6 September 2026 (UTC) == Jou wiki sal op 23 Sep oorskakel na die lees-alleenmodus == <section begin="server-switch"/><div class="plainlinks"> Die [[Wikimedia-stigting]] sal die verkeer tussen sy datasentrums ruil. Dit sal verseker dat Wikipedia en die ander Wikimedia wiki's aanlyn kan bly, selfs ná 'n ramp. Hulle sal alle verkeer na die sekondêre datasentrum op '''{{#time:j xg|2026-09-23|af}}''' oorskakel. Die toets begin om '''[https://zonestamp.toolforge.org/{{#time:U|2026-09-23T14:00|en}} {{#time:H:i e|2026-09-23T14:00}}]''' Ongelukkig, as gevolg van 'n paar beperkings in [[mw:Special:MyLanguage/Manual:What is MediaWiki? | MediaWiki]], moet alle redigering stop terwyl ons oorskakel. Ons vra om verskoning vir hierdie ontwrigting en werk daarna om dit in die toekoms tot die minimum te beperk. 'n Banier sal 30 minute voor die aanvang op alle wiki's vertoon word. '''Vir 'n kort tydjie sal u alle wiki's slegs kan lees, maar nie kan redigeer nie.''' * Op Woensdag 23 September 2026 sal u vir tot 'n uur lank nie kan wysig nie. * As u gedurende hierdie tyd probeer redigeer of stoor, sal u 'n foutboodskap sien. Ons hoop dat geen wysigings verlore sal gaan gedurende hierdie minute nie, maar ons kan dit nie waarborg nie. As u die foutboodskap sien, wag dan totdat alles weer normaal is. U behoort dan u redigering te kan stoor. Maar ons beveel aan dat u eers 'n afskrif van u wysigings maak, net ingeval. ''Ander gevolge'': * Agtergrondwerk sal stadiger wees en sommige sal moontlik nie voltooi word nie. Rooi skakels word moontlik nie so vinnig soos gewoonlik opgedateer nie. As u 'n artikel skep wat reeds elders gekoppel is, sal die skakel langer as gewoonlik rooi bly. Sommige toepassings-skrifte met 'n lang looptyd sal gestop moet word. * Ons verwag dat die uitrol van nuwe kode soos enige ander week sal plaasvind. Alhoewel, sommige gevalle van kodevries kan egter stiptelik plaasvind as die operasie dit daarna vereis. * [[mw:Special:MyLanguage/GitLab|GitLab]] sal vir ongeveer 90 minute onbeskikbaar wees. Deel asseblief hierdie inligting met u gemeenskap.</div><section end="server-switch"/> [[m:user:Trizek (WMF)|Trizek (WMF)]] 12:58, 15 September 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Trizek (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Non-Technical_Village_Pumps_distribution_list&oldid=30513874 --> == Konsepbeleid oor kunsmatige intelligensie == Die Afrikaanse Wikipedia het nog geen beleid oor die gebruik van kunsmatige intelligensie nie, terwyl die [[:en:Wikipedia:Large language models|Engelse]], [[:de:Wikipedia:Künstliche Intelligenz|Duitse]], [[:fr:Wikipédia:Intelligence artificielle générative|Franse]] en [[:nl:Wikipedia:AI en Wikipedia|Nederlandse]] Wikipedias die afgelope twee jaar elkeen een aangeneem het. Ek het 'n konsep op grond van daardie vier bladsye met behulp van [[Claude]] Opus 5 geskryf en dit by [[Konsep:Wikipedia:Kunsmatige intelligensie]] geplaas. Dit verbied nes die ander taalweergawes van Wikipedia die generasie van nuwe inhoud met KI, maar laat uitdruklik vertalings toe, met sekere voorwaardes. Ek hoop om hiermee 'n riglyn te skep wat almal gelukkig maak en die Afrikaanse Wikipedia in staat stel om sy volgende fase van groei binne te gaan deur KI op 'n verantwoordelike en deursigtige manier toe te pas. Ek nooi graag die gemeenskap om kommentaar by [[Konsepbespreking:Wikipedia:Kunsmatige intelligensie]] te lewer. Kortliks wat die konsep sê: * Artikels word nie met generatiewe KI geskryf nie. Teks wat deur 'n taalmodel opgestel is, hoort nie in die artikelnaamruimte nie, en dieselfde geld vir gegenereerde verwysings en beelde. * '''Vertaling uit ander taalweergawes van Wikipedia is uitdruklik toegelaat''', ook met masjienvertaling en ook vir 'n volledige artikel. Die twee voorwaardes wat saak maak, is dat die bronartikel se verwysings saam oorgedra word en dat erkenning aan die oorspronklike artikel gegee word soos by [[Wikipedia:Haal bronne aan#Vertaling]] beskryf. Jy lees natuurlik self die Afrikaans na voordat jy dit stoor. * Anders as sommige ander taalweergawes vereis die konsep '''nie''' dat die vertaler elke oorgedraagde bron individueel nagaan nie. Vir 'n gemeenskap van ons grootte sou dit vertaling in die praktyk onmoontlik maak, en dit sou beteken dat ons die werk van 'n hele ander gemeenskap wantrou. Wat jou tydens die vertaling opval – 'n verwysing wat versin lyk, syfers wat mekaar weerspreek – laat jy uiteraard weg. * Spelkontrole, herformulering van jou eie teks, terminologiehulp, navorsingshulp en tegniese hulp met wikiteks bly toegelaat, mits jy in die wysigingsopsomming noem waarvoor jy wat gebruik het. * Op besprekingsblaaie skryf ons in ons eie woorde, maar iemand wat nie Afrikaans magtig is nie, mag 'n masjienvertaling gebruik en dit so aandui. * By 'n vermoede van KI-inhoud kyk ons na die bronne, nie na die skryfstyl nie: KI-verklikkers is onbetroubaar. Blokkering volg net waar die bewyse duidelik is. Die vertaalgedeelte is doelbewus toegeefliker as dié van die Duitse en Franse Wikipedias, omdat vertaling by ons een van die belangrikste maniere is waarop die projek groei. Ek dink dit is die regte keuse vir ons, maar dit is juis die punt waaroor ek graag ander menings wil hoor. Vrae waaroor kommentaar besonder nuttig sal wees: # Is die vertaalvoorwaardes werkbaar soos hulle daar staan, of is daar iets wat in die praktyk gaan skuur? # Is dit reg om die nagaan van elke oorgedraagde bron uit te laat? # Is die verbod op gegenereerde artikels duidelik genoeg afgebaken teenoor die toegelate gebruike? # Ontbreek daar iets wat by ons dikwels voorkom en wat die konsep nie dek nie? '''Plaas kommentaar oor die beleid self asseblief by [[Konsepbespreking:Wikipedia:Kunsmatige intelligensie]]''', sodat alles op een plek bymekaar bly. Ek los die bespreking 'n ruk oop en werk die konsep by soos die kommentaar inkom; as daar mettertyd konsensus is, kan dit na [[Wikipedia:Kunsmatige intelligensie]] geskuif en as beleid gemerk word. Groete. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 22:43, 16 September 2026 (UTC) == Skeppers van saadjies == Gemeenskap, daar is tans 'n tydelike rekening gebruiker wat Meksikaanse saadjies skep. Hy vertaal net die inleidings van die artikels uit die Engelse Wikipedia, foutloos. KI-pogings? My probleem is dat ons saadjies tans by die 20,000 is! My siening is dat indien enige gebruiker tot drie saadjies beperk moet word, daarna moet hy werklik waarde toevoeg deur die hele artikel te vertaal. Ja, my flora artikels is kort maar daar is nie werklik enige inligting nie. 99% van hulle bestaan nêrens nie en ek het nie by een van hulle die saadjie sjabloon geplaas nie! Tweedens voorsien ons die flora foto,s vir gebruik deur onder andere skoolkinders asook bewaar plaaslike name. Almal het bronne. Ek luister... Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 06:12, 18 September 2026 (UTC) :Ek is tevrede met die IP-bydraer wat onlangs al die Meksikaanse presidente skep. Dit vorm deel van 'n reeks en 'n gaping wat gevul moet word, al is dit net saadjies. Groete [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 07:53, 18 September 2026 (UTC) ::Dis jammer hy doen nie effens meer moeite en vertaal die hele Engelse inleiding nie; dan kan hy artikels van minstens een skerm doen in plaas van saadjies. Maar ja, die atikels is nodig. [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 11:41, 18 September 2026 (UTC) == Wiki Economics - Wil jy help om ’n instrument vir gemeenskapsgesondheidsmaatstawwe te skep == Hallo almal, ''Hierdie weergawe is met behulp van outomatiese vertaalhulpmiddels en KI voorberei. Korrigeer asseblief die taal, terme of inhoud; enige hulp is welkom. Die Engelse weergawe volg hieronder.'' Hallo, ek is ’n Franse Wikimedian wat aan lees- en redigeertrendings binne ons beweging werk. Ek het gevoel dat ons maklik toeganklike hulpmiddels kort om die gesondheid van ons redigeringsgemeenskappe oor tyd te sien en te monitor, daarom het ek Wiki Economics begin. Waarom Wiki Economics? Omdat ek aanvanklik makro-ekonomiese aanwysers gebruik om die gesondheid van die gemeenskap te modelleer (dit was my vertrekpunt), maar ek voeg mettertyd ander aanwysers by. Dit is ’n beta-weergawe. Ek gebruik afwiki as deel van die eerste ontledingsgroep, saam met taaluitgawes wat gekies is om verskillende streke, tale en gemeenskapsgroottes te dek. Dit is nie perfek nie en daarom is terugvoer oor ontbrekende dinge, probleme of plaaslike gebeure wat ongewone patrone verklaar, veral welkom. Hierdie eerste groep moet help om probleme, ontbrekende inligting en belangrike plaaslike gebeure, veldtogte, beleidsveranderinge of ander konteks wat ongewone patrone kan verklaar, te identifiseer. Die doel is om uit gemeenskapterugvoer te leer voordat die dekking uitgebrei word. Sodra die Wikipedia-uitgawes behoorlik gedek is, sal ek dieselfde vir alle Wikimedia-projekte doen. Dit is ’n projek vir gemeenskappe, nie ’n amptelike verslag van die Wikimedia Foundation nie. Dit gebruik geen private data, CheckUser-data of nie-openbare API’s nie. Elke resultaat bevat sy momentopname, definisies, metodes, herkoms en voorbehoude. Sommige aanwysers is dalk nie beskikbaar of van toepassing nie, en ’n onvolledige tydperk moet nie as ’n volledige jaarlikse tendens gelees word nie. Agtergrond en definisies is op [[meta:Next_25/Wiki_Economics|die Wiki Economics-bladsy op Meta-Wiki]] beskikbaar. Om die statistieke te sien: [https://wiki-economics.toolforge.org/#choose-wiki kies ’n Wikipedia] of kry direk toegang tot afwiki se profiel: [https://wiki-economics.toolforge.org/gdp?wiki=afwiki]. Ek sal plaaslike terugvoer waardeer oor: * Pas die definisies by hoe hierdie gemeenskap werk? * Is daar plaaslike patrollie-/hersieningsmeganismes, botveldtogte, beleidsveranderinge of gebeure wat ongewone waardes verklaar? * Watter aanwysers is nuttig, misleidend of ontbreek? Deel asseblief terugvoer óf op hierdie bladsy óf op [[meta:Talk:Next_25/Wiki_Economics|die Wiki Economics-besprekingsblad op Meta-Wiki]]. Die bronkode is beskikbaar op [https://github.com/schiste/wiki-economics GitHub]. Dankie dat julle my help om die ontleding vir al ons gemeenskappe nuttiger te maak.[[Gebruiker:Schiste|Schiste]] ([[Gebruikerbespreking:Schiste|kontak]]) 12:15, 22 September 2026 (UTC) === Wiki Economics - Would you like to help create a community health metrics tool === Hello everyone, Hi, I'm a French Wikimedian working on readership and editorship trends across our movement. I felt we were lacking accessible tools to look at and monitor the health of our editing communities over time, so I started Wiki Economics. Why Wiki Economics? I started by using macroeconomic indicators to model community health (that was my starting point), and I add other indicators over time. This is a beta. I am using afwiki as part of the first analysis batch, alongside language editions selected to cover different geographies, languages, and community sizes. It is not perfect and, as a result, your feedback about missing things, problems, or local events that explain unusual patterns is especially welcome. This first batch should help identify issues, missing information, and important local events, campaigns, policy changes, or other context that may explain unusual patterns. The goal is to learn from community feedback before expanding coverage. Once the Wikipedia editions are covered properly, I’ll do the same for all Wikimedia projects. This is a community-facing project, not an official Wikimedia Foundation report. It uses no private data, CheckUser data, or non-public APIs. Each result includes its snapshot, definitions, methods, provenance, and caveats. Some indicators may be unavailable or not applicable, and an incomplete period should not be read as a full-year trend. Background and definitions are on [[meta:Next_25/Wiki_Economics|the Wiki Economics page on Meta-Wiki]]. To view the statistics: [https://wiki-economics.toolforge.org/#choose-wiki choose a Wikipedia] or directly access afwiki’s profile: [https://wiki-economics.toolforge.org/gdp?wiki=afwiki]. I would appreciate your feedback on: * Do the definitions match how this community works? * Are there local patrol/review mechanisms, bot campaigns, policy changes, or events that explain unusual values? * Which indicators are useful, misleading, or missing? Please share feedback either on this page or on [[meta:Talk:Next_25/Wiki_Economics|the Wiki Economics talk page on Meta-Wiki]]. The codebase is available on [https://github.com/schiste/wiki-economics GitHub]. Thank you for helping me make the analysis more useful to all our communities. [[Gebruiker:Schiste|Schiste]] ([[Gebruikerbespreking:Schiste|kontak]]) 12:15, 22 September 2026 (UTC) == Your feedback wanted: Remove ''(Language link added:) and similar'' edits from Special:RecentChanges == ''(Apologies for posting in English. You can help by translating it)'' Hello, I’m Danny from [[:en:w:Wikimedia_Deutschland|Wikimedia Deutschland’s]] [[m:Wikidata_For_Wikimedia_Projects|Wikidata For Wikimedia Projects]] team.<br/> We have been investigating and examining how Wikidata’s use in the [[Special:RecentChanges]] and [[Special:Watchlist]] pages can be made to be more useful, or less ‘noisy’ (fewer edits that have little value to the reader). We are currently exploring to make a change in the volume and the type of Wikidata edits that appear in these pages, and '''we need your feedback''' to help us ensure this is a positive change for the Wikis and won’t disrupt your workflows.<br/> Language links are also known as sitelinks or interlanguage links and describe when a Wikidata item is connected to a Wiki, adding it to the language dropdown tool for other connected Wikis. [[File:Types of Lang Link changes.png|850px|left|thumb|A variety of "Language Link" edits as seen in the Recent Changes feed]] {{-}} The request for feedback is whether you support the removal of these language link edits from the Recent Changes and Watchlist feed, or would you oppose such a change and if so, why? Please share you thoughts on the dedicated '''[[m:Talk:Wikidata_For_Wikimedia_Projects/Clearer_Wikidata_Edit_Summaries/Hide_Language_Link_edits|metawiki Talk page]]'''. Further information about this change: [[m:Wikidata_For_Wikimedia_Projects/Clearer_Wikidata_Edit_Summaries/Hide_Language_Link_edits|m:Wikidata_For_Wikimedia_Projects/Hide_Language_Link_edits]] Thank you for any participation or feedback you give, -- [[m:User:Danny_Benjafield_(WMDE)|User:Danny Benjafield (WMDE)]] 15:16, 22 September 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Danny Benjafield (WMDE)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Danny_Benjafield_(WMDE)/MassMessage_test_list&oldid=31067455 --> :Thanks, I do use this feature a lot. I will respond on the metawiki Talk page. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 18:29, 23 September 2026 (UTC) == Die nuwe klomp gebruikers... == Admins, voel vry om die nuwe klomp gebruikers te versper. Hulle kom deur die WikimediaZA opleidingsprogram, die werk hier gelewer wys net hoe swak die opleiding is. Hulle reageer op geen boodskap nie, ploeter net voort ens. As hulle werklik wil saamwerk sal hulle ons admins en veterane hier respekteer. [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 14:54, 29 September 2026 (UTC) :Ja, ek voel nuwe gebruikers moet die konvensies volg. [[Spesiaal:Bydraes/~2026-52465-55|~2026-52465-55]] ([[Gebruikerbespreking:~2026-52465-55|talk]]) 15:11, 29 September 2026 (UTC) :::Dis ek, Burgert.[[Spesiaal:Bydraes/~2026-52465-55|~2026-52465-55]] ([[Gebruikerbespreking:~2026-52465-55|talk]]) 15:13, 29 September 2026 (UTC) :::: My selfoon het my Wiki aanmelding ook skielik verwerp! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 15:36, 29 September 2026 (UTC) :Is daar 'n rede hoekom hulle spesifiek afwiki teiken? – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 15:55, 29 September 2026 (UTC) :: Ja, ek sal later verduidelik. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 15:59, 29 September 2026 (UTC) ::: Sien die gemors: [[The five people you meet in heaven]]. 'n Absolute belediging van my taal. Dit gebeur as nie-moerdertaal sprekers aangemoedig word om hier betrokke te raak. Die ironie is dat die volgende grootste inheemse Suid-Afrikaanse taal op Wikipedia Zoeloe (diepte 6) is met slegs 12809 artikels, dan Noord-Sotho (diepte 0) met 9058 artikels. Logies sou mens verwag het dat WikimediaZA die grootste gedeelte van hul hulpbronne (hulle kry baie geld by die Stigting) sal gebruik om die plaaslike Wikipedia's te groei. Kom ons plaas dit in perspektief, gedurende die 2018 Wikimania Konferensie in Kaapstad was 'n groot lawaai gemaak omrede die Zoeloe Wikipedia 10,000 artikels bereik het. Afrikaans het op daardie stadium die 50,000 mylpaal bereik maar daar is geen woord daaroor gesê nie. Kyk waar staan ons vandag teenoor hulle. Myself het al 20595 (soos ons nou praat) artikels geskep waarvan 17 voorblad status dra en 'n klomp baie tegnies van aard is. Dit is interessant dat hulle artikels skep wat glad nie in hulle eie moedertaal Wikipedia's bestaan nie. Hoe weet ek dit? Daar is geen taalskakels nie. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 16:16, 29 September 2026 (UTC) ::::Interessant, pleks hulle hul energie doelgerig aanwend. Vir my is dit vinnig om net op "rol terug" te klik. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 17:42, 29 September 2026 (UTC) :::::Oesjaar, jy maak baie aannames. [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 18:00, 29 September 2026 (UTC) ::::::Met julle toestemming sal ek begin opruim. Ons praat oor die volgende: ::::::* Rekenaarvertaalde inhoud in bestaande artikels (bv. [[goud]]) word dadelik uitgevee ::::::* nuwe rekenaarvertaalde artikels word oor 14 dae (sonder verbetering) geskrap, volgens "Swak Afrikaans (reeds 2 weke+ nie vertaal of verbeter nie)" ::::::* konsepte in die hoofnaamruimte (artikels) met inhoud wat reeds in artikels bespreek word, word ook dadelik verwyder (as dit swak taalgebruik bevat en inhoud wat nie vir 'n ensiklopedie kwalifiseer nie). ::::::{{Ping|Maria The Scientist|Zoulla|Upthebucks|Tshegi|Zeetharr}}, {{Ping|VamuhleOmuhle|Argitsme|HoneyyR|Hermalyan|Nane2004}} ons praat oor julle betrokkenheid hier. :::::: Ek wil nie baklei nie, as ek weerstand ondervind, gaan ek voort met my eie projekte (geen probleem daarmee nie, vrede!). Julle menings asb. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 18:30, 29 September 2026 (UTC) ::::::Die belangrikste: Almal is natuurlik vry om met taalgebruik te help, ek verwyder slegs goed in die hoofnaamruimte wat nooit versorg is nie en daar ronddwaal. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 18:40, 29 September 2026 (UTC) :::::::Ek stem saam met @[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]]. :::::::En ek sal byvoeg: Dit maak nie saak watter gebruiker dit is, of waar hulle vandaan kom nie. Maak nie saak of Afrikaans hul moedertaal is of nie. Ons hou almal tot die selfde standaard. Gee mense darem 'n kans om hul artikels op te ruim, maar as dit nog steeds substandaard is, dan skrap ons dit, of rol die wysigings terug. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 16:54, 1 Oktober 2026 (UTC) :{{Ondersteun}} SB en RR. Ek sal ook nuwelinge se werk help opruim. Hou op stress Oesjaar! Groete, --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 17:46, 1 Oktober 2026 (UTC) == Mandela en kie == [[Lêer:Nelson Mandela, 2008 te Houghton Estate, valskleur-KI-herskepping.jpg|regs|duimnael|120px|Mandela 2008]] Net regs van Mandela staan 'n man met grys gestreepte das. As iemand dalk weet wie dit is sal ek graag die beskrywing wil aanvul. Die twee dames is terloops [[Geraldine Fraser-Moleketi]] en [[Gwen Ramokgopa]] van wie ons baie min inligting op af.wiki het. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 15:04, 29 September 2026 (UTC) :Jy vra my vas, jammer! [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 16:02, 29 September 2026 (UTC) :: Ditto. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 16:17, 29 September 2026 (UTC) == Reptiele en amfibieë in Afrikaans == Sedert 2025 is daar 'n komplete lys van Afrikaanse (en ander) name van de reptiele en amfibieë wat in Suid-Afrika voorkom Die verwysing is Phaka, F.M., Hugé, J., Razhuanzwo, F., Vanhove, M.P.M. & Du Preez, L.H. 2025. Naming South African frogs and reptiles in nine Indigenous languages. African Journal of Herpetology, 1–18. Daar is twee webwerwe waar dit gevind kan word :Die reptiele <ref>[https://www.wildvernac.org/vernac-names-of-wildlife/reptile-names Reptile names]</ref> :Die amfibieë <ref>[https://www.wildvernac.org/vernac-names-of-wildlife/frog-names Frog names]</ref> Ek het op [[sandpadda]] 'n bietjie daarvan oorgeneem, maar daar is talle ander bydraes wat daarmee bygewerk of geskep kan word. {{Verwysings}} [[Gebruiker:Jcwf|Jcwf]] ([[Gebruikerbespreking:Jcwf|kontak]]) 20:37, 1 Oktober 2026 (UTC) :Baie nuttig, dankie. Die taal is net om van nagmerries te kry. Net vir gebruikers wat weet wat hulle doen. [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 21:45, 1 Oktober 2026 (UTC) qa8jxhy3uur0o8026o63oi0tzfkvqq3 2974663 2974655 2026-10-01T23:34:30Z BurgertB 2401 /* Mandela en kie */ 2974663 wikitext text/x-wiki __NEWSECTIONLINK__ __NOINDEX__ {{spring ondertoe}} [[Lêer:Jessica isn't getting involved in this discussion.jpg|duimnael|links|250px|Kom praat met ons op die Geselshoekie, ons kuier lekker saam!]]<!-- [[Lêer:Rooibokram KNP suide.JPG|duimnael|220px|links|Aliwal2012 sê: "Dis beter om in die [[Krugerwildtuin]] as op kantoor te wees!" 'n Rooibokram in 2011 in die suide.]] [[Lêer:Vandalenjaeger 01.jpg|duimnael|260px|links|'n Versoek aan al die admins: help ons asseblief om vandalisme uit te roei!]] [[Lêer:Perde by Glen Reenenkamp, Golden Gate NP (1).jpg|duimnael|links|320px|Dis naweek! Kom ry die mak perde by die asemrowende [[Golden Gate-Hoogland- Nasionale Park]]!]] [[Lêer:Ceratotherium simum Kruger Park 02.JPG|duimnael|260px|links|'n Witrenoster in 2003.]] --> <div style="background:#f9f9f9; border:1px solid #aaaaaa; clear:right; float:right; font-size:90%; margin:1em 0 1em 1em; padding:1em; width:20em;"> <big>'''Sien ook:'''</big> * [[Wikipedia:Welkom nuwelinge]] wat veral op nuwelinge gemik is. * [[Wikipedia:Gebruikersportaal]] vir nuttige skakels vir alle gebruikers. * [[Wikipediabespreking:Geselshoekie]] vir bespreking oor die toekoms van hierdie bladsy. * [[/Taalforum/]] vir besprekings oor taalprobleme. Die juiste terme, spellings ensomeer. <center>'''Verdere hulp:'''<br /></center> Vir volledige hulp, riglyne en beleid (algemeen en spesifiek), raadpleeg gerus die * [[:en:Wikipedia:Community Portal|Engelse ''Community Portal'']], * [[:nl:Wikipedia:Gebruikersportaal|Nederlandse Gebruikersportaal]] en * [[:m:|Meta Wikipedia]]. </div> {{Argiefboks|14 | argief1 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2006|2004+05+06]] | argief2 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2007|2007+08+09]] | argief3 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2010+2011|2010+11]] | argief4 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2012|2012]] | argief5 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2013|2013+14+15]] | argief6 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2016|2016]] | argief7 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2017|2017]] | argief8 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2018|2018]] | argief9 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2019|2019]] | argief10 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2020|2020]] | argief11 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2021+2022+2023|2021+22+23]] | argief12 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2024|2024]] | argief13 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2025|2025]] | argief14 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2026|2026]] }} '''Welkom''' by die Afrikaanse Wikipedia se algemene geselshoekie. Enigiemand is welkom om deel te neem aan die besprekings hier: '''onderteken asseblief u besprekings''' deur <nowiki>~~~~</nowiki> te tik, of die "Handtekening met datum"-ikoon ([[Lêer:button sig.png|Handtekening met datum|link=]]) te kies op die redigeringskieslys. Ou besprekings word na die '''argief''' geskuif (sien die navigasiekas regs). As u 'n gesprek wil voortsit wat reeds in die argief is, word aanbeveel dat u die betrokke dele uitknip en hier plak. Hierdie blad is vir algemene besprekings, besprekings omtrent 'n spesifieke artikel kan op daardie artikel se besprekingsblad begin word; sodoende kan dit ook deur toekomstige bydraers en redigeerders gelees word. Vir die jongste nuus van WikimediaZA, besoek gerus ons [https://www.facebook.com/groups/231160206984566 Facebook bladsy], word lid van die [http://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikipedia-af Afrikaanse poslys] of besoek ons [http://wikimedia.org.za/wiki/Tuisblad_in_Afrikaans Tuisblad in Afrikaans] <div class="plainlinks"><center>'''>>> [//af.wikipedia.org/w/wiki.phtml?title=Wikipedia:Geselshoekie&action=edit&section=new Voeg 'n nuwe onderwerp by] <<<'''</center></div> == Werkswinkels wat deur Wikimedia ZA gefasiliteer sal word in September 2026 == Gebruikers neem kennis van die werkswinkels gedurende September 2026. Boodskap van Wikimedia ZA: “Hierdie werkswinkels sal studente, dosente en bibliotekarisse by hoër onderwysinstellings betrek en hulle bekendstel aan die basiese beginsels van die redigering van Wikipedia in alle Suid-Afrikaanse tale. Sommige deelnemers mag Afrikaans as eerstetaalsprekers wees, en die opleiding sal die volgende dek: Wat Wikipedia is Die Vyf Pilare van Wikipedia Die vertaling van bestaande artikels met behulp van die Vertaalinstrument Die skep van nuwe artikels Die byvoeg van verwysings en beelde Ons wil graag die Afrikaanse Wikipedia-gemeenskap vooraf oor hierdie werkswinkels inlig. Aangesien hierdie sessies 'n toestroming van nuwe bydraes van eerstekeerredakteurs tot gevolg kan hê, sal ons die gemeenskap se bewustheid en ondersteuning waardeer om hierdie nuwelinge gepaste leiding, geduld en goeie trou te gee soos hulle begin bydra. Komende Werkswinkels SWiP Fase 2 Jaar 2 – Universiteit Stellenbosch '''7–8 September 2026''' SWiP Fase 2 Jaar 2 – Durban Universiteit van Tegnologie '''10–11 September 2026''' SWiP Fase 2 Jaar 2 – Universiteit van KwaZulu-Natal, Pinetown-kampus '''17–18 September 2026''' Dankie dat u ons help om te verseker dat die betrokke gemeenskap bewus is van hierdie aktiwiteite en die nuwe bydraers kan ondersteun.” [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 13:12, 25 Augustus 2026 (UTC) == Erfenismaand: Inheemse Taalvertaal-uitdaging == Inisiatief vir Erfenismaand vir enige belangstellendes: “Beste Wikimediane, Sluit by ons aan vir die Erfenismaand se 30-dae Inheemse Taalvertaal-uitdaging hierdie September! Help om Suid-Afrikaanse erfenis te vier deur artikels oor die teiken inheemse taal Wikipedias uit te brei en te verbeter. ;Belangrike Besonderhede Datums: 1–30 September 2026 - Teikentale: isiZulu, isiXhosa, Sesotho, Setswana, Sepedi, Xitsonga, isiSwati, Tshivenḓa, isiNdebele, en Afrikaans - Daaglikse Doelwit: Vertaal 1 artikel per dag oor Suid-Afrikaanse kookkuns, gebruike, klere, kuns, geskiedenis of letterkunde. Hoe om Deel te Neem 1. Voeg jou gebruikersnaam by die projekbladsy en sluit aan by die Geleentheidsdashboard <https://meta.wikimedia.org/wiki/WMZA_Heritage_Month_30-Day_Translation_Campaign> (Wagwoord: Heritage). 2. Kies 'n Suid-Afrikaanse erfenisartikel op Engelse Wikipedia. 3. Vertaal dit in jou teikentaal (met behulp van die Inhoudvertalingsinstrument of handmatig) en publiseer. Opleidingswerkswinkel Leer hoe om die Inhoudvertalingsinstrument en dashboard te gebruik: Datum en tyd: Saterdag, 29 Augustus 2026 | 10:00 vm. – 12:00 nm. SAST - Skakel: Sluit aan by Google Meet <https://meet.google.com/xuv-gwfo-ztq?authuser=1&hs=122> Pryse (geskenkbewyse) Top bydraers gekies op grond van vertalingskwaliteit, volledigheid en formatering: - 1ste Plek: R5,000 - 2de Plek: R3,000 - 3de Plek: R2,000 Kontak info@wikimedia.org.za Vriendelike groete WikimediaZA Nomfundo Zungu: Kommunikasie-intern” [Hier geplaas deur [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 08:15, 26 Augustus 2026 (UTC)] :@[[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] mag ons vir hierdie spesifieke gebeurtenis KI gebruik om die vertaling te behartig, mits ons die [[porboodskap]] wat ons gebruik het, publiseer, en met die veronderstelling dat bronne wat saam met stellings oorgebring word, reeds in die oorspronklike weergawe nagegaan is en dus nie weer individueel nagegaan hoef te word by die eerste weergawe van die vertaling nie? Gebruikers kan natuurlik enige stelling later bevraagteken en bronne nagaan en stellings wat nie geverifieer kan word nie, verwyder. Ek vra hierdie net vir praktiese redes om in staat te wees om die eerste weergawe van die vertaling te kan plaas. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 11:13, 26 Augustus 2026 (UTC) ::My opinie is: ja, ons mag, want Wikipedia word nie as 'n bron gebruik nie, die bronne word saam oorgebring, en ander Wikipedia's vereis ook verifieerbaarheid en die aanhaal van bronne, en die KI-model word gevra om 'n nugtere vertaling te doen, nie om eie kennis te gebruik of eie navorsing te doen nie, dus is die risiko van hallusinasies laag. Natuurlik kan die oorspronklike weergawe foute bevat, en die foute word dan met die vertaling oorgebring, maar dit is 'n risiko by enige vertaling en foute kan selfs in betroubare bronne bestaan, dus is dit nie 'n risiko uniek aan KI nie. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 11:32, 26 Augustus 2026 (UTC) :::{{Ping|Sobaka|Pynappel}} Myns insiens is dit nie die doelwit van dié kompetisie om met KI-geskepte artikels mee te ding nie. Die een skryf met die hand en die ander met KI? Ek dink nie dit is billik in 'n kompetisie nie. Ek sou dit as 'n soort ''doping'' beskou. Met die hoeveelheid KI-inhoud kan mens ook nie van ander verwag om die inhoud na te gaan nie. My mening. Jou laaste aanmerking oor foute in die oorspronklike artikel is juis die rede waarom die Duitse Wikipedia van die vertaler verwag om die inhoud stiptelik na te gaan. Andersins loop jy gevaar om verkeerde inhoud te versprei. Ek beskou die vertaler steeds as verantwoordelik vir die teks wat hy plaas. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 11:55, 26 Augustus 2026 (UTC) ::::@[[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]], ek dink ons moet hier twee sake onderskei. Eerstens is dit ’n kompetisie wat deur WikimediaZA gereël word, en ek kan dus nie namens hulle bepaal of KI-ondersteunde vertaling vir die doeleindes van die kompetisie toegelaat word of presies watter voorwaardes daarvoor geld nie. Dit sal jy verkieslik met die organiseerders moet uitgeklaar. ::::Tweedens is ons op die Afrikaanse Wikipedia nog besig om gemeenskapsbeginsels vir die verantwoordelike gebruik van KI te ontwikkel, en ek wil nie daardie gesprek vooruitloop nie. Persoonlik sien ek wel ’n belangrike onderskeid tussen die gebruik van KI as ’n vertalingshulpmiddel en die gebruik daarvan om self nuwe ensiklopediese inhoud en bronne te genereer. KI-ondersteunde vertaling behoort dus nie noodwendig uitgesluit te word nie, mits die gebruiker die finale teks self deeglik nagaan en verantwoordelikheid daarvoor aanvaar. ::::Ek sou egter versigtig wees met die aanname dat bronne bloot omdat hulle uit die oorspronklike artikel oorgedra word, glad nie nagegaan hoef te word nie. Niemand verwag noodwendig dat elke bron volledig van nuuts af ondersoek moet word voordat ’n vertaling gepubliseer word nie, maar die vertaler behoort minstens seker te maak dat die vertaalde teks die oorspronklike artikel getrou weergee, dat die verwysings korrek oorgedra is en dat daar nie deur die vertaalproses nuwe stellings, betekenisverskuiwings of foutiewe terminologie ontstaan het nie. ::::Wat die publisering van die porboodskap betref, dink ek dit is ’n nuttige vorm van deursigtigheid, maar dit is iets waaroor die gemeenskap nog ’n beginsel moet vasstel. Vir hierdie spesifieke kompetisie sou ek dus voorstel dat WikimediaZA eers bevestig wat hulle reëls oor KI-gebruik is; daarna geld uiteraard steeds die Afrikaanse Wikipedia se gewone vereistes ten opsigte van kwaliteit, verifieerbaarheid en die verantwoordelikheid van die redigeerder. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 12:04, 26 Augustus 2026 (UTC) == Nuwe botartikels == Gemeenskap, ek mis die gemeenskapsbesluit om met nuwe botartikels te groei. Ons het byna 400 nuwe botartikels met 'n klein inligtingskassie en een sin. (As jy die res soek, moet jy die Engels lees.) Myns insiens voeg dit min waarde by, wat dink julle? Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 11:50, 27 Augustus 2026 (UTC) :Ek dink dit voeg waarde by. Ek sien nie hoe die aantal van 400 relevant is nie. Daar is poskodes in Lesotho en Sentraal-Afrikaanse Republiek waaroor 'n Afrikaanse leser mag leer, en waaroor daar regtig min bekend is, soos slegs die ligging en koördinate. Sien geen rede hoekom hierdie onderwerpe van die ensiklopedie uitgesluit moet word nie; ander weergawes sluit hierdie onderwerpe in, maar ek hoor graag ander se menings. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 12:14, 27 Augustus 2026 (UTC) ::Gee ons asb 'n voorbeeld of 2 vd poskodes in Lesotho wat jy gedoen het. Ek kan nie veel van Kabouterbot onthou nie...ouderdom! ::PS Kabouterbot het vannag 'n fokop gemaak by [[Nana-Bakassa]] ("Koördinate: Missing latitude") ::[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 12:37, 27 Augustus 2026 (UTC) :::@[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] [[Hleoheng]] [[Fenyane]]. Ek moet nog die kategorieë byvoeg. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 12:40, 27 Augustus 2026 (UTC) :::@[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] reggemaak, dankie. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 13:15, 27 Augustus 2026 (UTC) :Ek dink dit voeg net so veel waarde as al die saadjies oor plantspesies. Maak nie saak of dit nou deur 'n bot geskep is of nie. @[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] jou vraag is eintlik oor die nuttingheid van saadjies, en ek dink ons het daardie bespreking al baie keer gehad. :Party mense vind die artikels interessant, al is daar min inligting. Dit kan altyd verder uitgebrei word. Dit is ook goed vir ander artikels wat plekname benoem (soos 'n artikel oor 'n ramp of iets), minder rooi skakels ens. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 12:40, 27 Augustus 2026 (UTC) :@[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] [[Tim Curry]] is onlangs oorlede. Die artikel is ook deur 'n robot begin. Kyk hoe lyk dit vandag. Die feit dat dit deur 'n robot begin is, doen geen afbreek aan ander artikels nie, en skep 'n raamwerk vir ander gebruikers om maklik by te dra. Ek kan onthou jy het destyds ook vreeslik gekla oor die artikels oor akteurs wat deur 'n robot geskep is. Dit staan jou vry om enige artikel wat jy dink te kort is, uit te brei. En as die onderwerp jou nie interesseer nie, hoef jy nie die artikel te lees nie. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 12:41, 27 Augustus 2026 (UTC) :Intussen meer as 410. Die aantal is belangrik, aangesien kwantiteit die kwaliteit van die Afrikaanse Wikipedia raak. Daar is ook botartikels oor Russiese rajons, Australiese plaaslikeowerheidsgebied en Haïtiaanse departements. Terloops, ek het ander projekte as om 410 botartikels uit te brei. Myns insiens raak dit dieselfde tema: Ons skryf artikels '''deur mense vir mense'''. Tel asb. al die [[:Kategorie:Saadjies]] vir my. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 12:45, 27 Augustus 2026 (UTC) ::Wat is die verskil tussen 410 en 410&nbsp;000? Hoe raak dit die kwaliteit van ander artikels? – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 12:48, 27 Augustus 2026 (UTC) :::Inderdaad. Niemand kla oor enwiki se kwaliteit nie, en hulle het meer as 2 miljoen saadjies. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 12:54, 27 Augustus 2026 (UTC) ::::Hoe meer botartikels ons het, hoe meer lesers kom daarop af en sien een-sin-saadjies. Dit raak die reputasie van die hele projek. Daar is mense wat ure, maande, jare vir kwaliteit offer. Hoe aktief is die Cebuano- en Waray-Waray-Wikipedias? [[:en:Cebuano Wikipedia]], [[:de:Cebuanosprachige Wikipedia]], [[:en:Waray Wikipedia]] en [[:de:Waray-Waray-Wikipedia]] vertel baie vir my. Die botartikels het niks gehelp nie. Op die [[:en:Swedish Wikipedia#Massive deletions in robot-made articles]] het hulle intussen baie botartikels geskrap. Die Engelse Wikipedia het sewe miljoen artikels en die nodige mannekrag met dié wêreldtaal! Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 13:00, 27 Augustus 2026 (UTC) :::::@[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] moet ons [[Tim Curry]] skrap? – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 13:03, 27 Augustus 2026 (UTC) ::::::{{Ping|Pynappel}} Ons kan wel artikels oor mense deur mense laat skryf. Soos [[Dolly Parton]], [[Bonnie Tyler]] en [[Gunther von Hagens]]. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 13:10, 27 Augustus 2026 (UTC) :::::::Kom ons hoor wat sê die res van die gemeenskap. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 13:15, 27 Augustus 2026 (UTC) : Honderde saadjies beteken nie veel nie. Dit groei nie. Kyk na die sponsies. [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 13:51, 27 Augustus 2026 (UTC) ::Hallo @[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]], ek stem saam dat dit dalk nie veel beteken nie, maar dit het nie noodwendig 'n negatiewe impak nie. Trouens, my punt is juis dat dit 'n goeie impak het omdat dit 'n bestaande artikel verskaf waartoe gebruikers kan bydra. Ek wonder hoeveel gebruikers wysig bestaande artikels eerder as om nuwe artikels te skep. Dit sal interessant wees om hierdie statistiek van 'n groot Wikipedia soos Engels of Duits te kry. Intussen deel ek 'n lys van artikels wat deur kabouter geskep is en wat sedertdien gegroei het. Dit is almal akteurs, vermoedelik omdat dit 'n onderwerp is waarin meer mense geïnteresseerd is, terwyl die sponse 'n baie kleiner gehoor het, maar daardie gehoor verdien steeds om artikels op Wikipedia in Afrikaans te kan raadpleeg en wysigings daarby aan te bring en ja, as hulle die vermoë het, self artikels te begin. ::* [[Shailene Woodley]] ::* [[Jenna Ortega]] ::* [[Anna Held]] ::* [[Elton John]] ::* [[IJustine]] ::* [[Sydney Sweeney]] ::* [[Beatrice Straight]] ::* [[Alec Baldwin]] ::* [[Raquel Welch]] ::* [[Timothée Chalamet]] ::* [[Rami Malek]] ::* [[George Carlin]] ::– 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 23:20, 27 Augustus 2026 (UTC) == Voorstel: 'n Konsep-naamruimte (ns 118) == Hallo almal Ek wil graag voorstel dat ons vir die Afrikaanse Wikipedia 'n aparte '''Konsep'''-naamruimte aanvra. Dit is die ekwivalent van die Engelse ''Draft:'' (naamruimte 118). Tans het 'n onvoltooide artikel net twee tuistes: die hoofnaamruimte, waar lesers en soekenjins dit sien, of 'n gebruikersubblad of [[Wikipedia:Sandput]]. 'n Konsep-naamruimte gee 'n derde plek: * Konsepte tel nie as artikels nie en beïnvloed nie ons artikeltelling nie. * Konsepte word outomaties nie deur soekenjins geïndekseer nie, dus skaad 'n onvoltooide bladsy nie die projek se aansien nie. * Nuwelinge kan aan 'n artikel werk sonder dat dit binne minute vir verwydering genomineer word. * Wanneer die artikel gereed is, word dit eenvoudig na die hoofnaamruimte geskuif en die volledige geskiedenis bly behoue. Meer as 25 Wikipedias het reeds so 'n naamruimte. === Wat presies aangevra sal word === * Naamruimte 118 = Konsep, naamruimte 119 = Konsepbespreking * 'n Alias sodat ''Draft:'' ook na dieselfde naamruimte wys * Subbladsye aangeskakel * ''noindex'' sodat konsepte nie deur soekenjins geïndekseer word nie * Konsepte tel nie as inhoudsbladsye nie (dus nie in die artikeltelling nie) * VisualEditor beskikbaar in die nuwe naamruimte === Punte waaroor ons moet besluit === # '''Die naam.''' "Konsep" / "Konsepbespreking", of eerder "Klad" / "Kladbespreking"? Ander voorstelle is welkom. # '''Wie mag 'n konsep na die hoofnaamruimte skuif?''' Enigeen, of net gebruikers wat outomaties bevestig is (''autoconfirmed'')? # '''Verlate konsepte.''' Op die Engelse Wikipedia kan 'n konsep wat ses maande lank onaangeraak bly, verwyder word, met 'n kennisgewing aan die skepper. Wil ons iets soortgelyks, en met watter tydperk? # '''Soekresultate.''' Moet konsepte by verstek in ons interne soektog verskyn, of net wanneer 'n mens dit uitdruklik kies? === Hoe dit tegnies werk === Ons kan dit nie self aanskakel nie. Dit is 'n konfigurasieverandering aan Wikimedia se bedieners. Die pad is: # Konsensus hier op die Geselshoekie, met die besonderhede hierbo beslis. # 'n Versoek op Phabricator onder ''Wikimedia-Site-requests'', met 'n permanente skakel na hierdie bespreking (sien [[m:Requesting wiki configuration changes]]). # 'n Ontwikkelaar dien die wysiging in Gerrit in en dit word ontplooi. Dit neem gewoonlik 'n paar weke. Vir 'n kleiner wiki is 'n handjievol steunstemme genoeg: die Birmaanse Wikipedia se versoek ([[phab:T352424]]) is met twee steunstemme goedgekeur. === Alternatief === As die gemeenskap voel 'n eie naamruimte is oorbodig, kan ons byna dieselfde werkvloei kry sonder enige tegniese versoek, deur subbladsye soos ''Wikipedia:Konsepte/Artikelnaam'' te gebruik. Die verskil is dat ''noindex'' dan nie outomaties geld nie, dat konsepte nie 'n eie filter in onlangse wysigings en die soekfunksie kry nie, en dat die naam vir nuwelinge minder duidelik is. === Steun, teen, kommentaar === Ek stel voor ons hou die bespreking ten minste twee weke oop sodat almal kans kry om te reageer. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 22:51, 27 Augustus 2026 (UTC) : Ek ondersteun die voorstel in beginsel. Hou vir twee weke. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 16:43, 28 Augustus 2026 (UTC) ::{{Ondersteun}} idee ::#Konsepartikel ::#Gebruikers wat bevestig is ::#Ses maande klink redelik ::#Net by keuse, maar as iemand nou dieselfde artikel wil skep, moet dit duidelik wees dat daar reeds ‘n konsepartikel is. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 18:16, 28 Augustus 2026 (UTC) :{{Ondersteun}} Een van die grootste voordele sal wees as daar kompetisies of werkwinkels is, sodat ander gebruikers weet om die gebruiker spasie te gee. Dit kan dalk ook help dat nuwelinge meer vrymoedigheid het...(dalk?) :Net 'n vraag: as die blad geskuif word sonder 'n aanstuur, wat oorbodig sal wees, tel dit as 'n bladsyverwydering? [[Gebruiker:Thermofan|Thermofan]] ([[Gebruikerbespreking:Thermofan|kontak]]) 14:19, 1 September 2026 (UTC) ::@[[Gebruiker:Thermofan|Thermofan]] soos sake tans staan, ja, maar slegs administrateurs kan skuif sonder 'n aanstuur. As ander gebruikers bladsye skuif, dan word 'n aanstuur outomaties agtergelaat. Op die Engelse Wikipedia het hulle 'n spesifieke gebruikersgroep, nl. ''page movers'', wat bladsye sonder 'n aanstuur kan skuif. Ons kan oorweeg om ook so 'n groep op die Afrikaanse Wikipedia te hê. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 15:12, 1 September 2026 (UTC) :{{Ondersteun}} al vier punte hier bo. [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 20:41, 4 September 2026 (UTC) :{{Ondersteun}} – [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 16:08, 5 September 2026 (UTC) :{{Ondersteun}} – Briljante idee. Laat dit goed gaan, [[Gebruiker:Lefcentreright|Lefcentreright]] ([[Gebruikerbespreking:Lefcentreright|kontak]]) 17:34, 5 September 2026 (UTC) :<s>{{Neutraal}}</s> – Ek is tans bietjie uitgebrand! [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 18:30, 5 September 2026 (UTC) :{{Ondersteun}} – Laat dit goed gaan! --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 06:37, 16 September 2026 (UTC) ::Ek het die nuwe naamruimtes aangevra: https://phabricator.wikimedia.org/T437576 – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 11:24, 10 September 2026 (UTC) :::Ons het vandag die nuwe Konsep- en Konsepbesprekingnaamruimtes ontvang. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 16:18, 14 September 2026 (UTC) ::::Baie dankie Pynappel --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 06:46, 16 September 2026 (UTC) == Malfunction... == Die taalkundiges: beste vertaling - faal of wanfunksioneer? Of hang dit af van die gebruik van die woord? Ek verkies eersgenoemde! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 08:34, 28 Augustus 2026 (UTC) :Ja, wanfunksioneer as werkwoord. Ook dalk :* nie behoorlik funksioneer nie :* foutief funksioneer :* gebrekkig funksioneer Informeel: Die masjien het begin probleme gee. :As selfstandige naamwoord: Fout :* The system experienced a hardware malfunction that caused unexpected server reboots. :: Die stelsel het 'n hardewarefout ondervind wat onverwagte herlaaie van die bediener veroorsaak het. :* Engineers traced the vehicle's sudden loss of power to an electronic control unit malfunction. :: Ingenieurs het die voertuig se skielike verlies aan krag nagespoor na 'n fout in die elektroniese beheereenheid. :[[Gebruiker:Thermofan|Thermofan]] ([[Gebruikerbespreking:Thermofan|kontak]]) 11:59, 28 Augustus 2026 (UTC) ::Volgens [https://translate.google.co.uk/ Google Translate], lui die Afrikaans vertaaling: ::*Die stelsel het 'n hardeware-wanfunksie ondervind wat onverwagte bedienerherlaai veroorsaak het. ::*Ingenieurs het die voertuig se skielike kragverlies na 'n wanfunksionering in die elektroniese beheereenheid teruggevoer. ::[[Gebruiker:Martinvl|Martinvl]] ([[Gebruikerbespreking:Martinvl|kontak]]) 14:55, 28 Augustus 2026 (UTC) :::Ai tog, Martin..! [[Gebruiker:Thermofan|Thermofan]] ([[Gebruikerbespreking:Thermofan|kontak]]) 11:46, 31 Augustus 2026 (UTC) ::::Nee Martin, gaan kyk terug in jou skoolboeke. Google Translate gee maar swak vertalings! [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 11:59, 31 Augustus 2026 (UTC) == [[Ratko Mladic]] == Goeiedag, ek wil graag hoor of ek hierdie konsep na die hoofnaamruimte mag skuif. Dit is 'n KI-vertaling van die Engelse weergawe. Ek het nie al die bronne noukeurig deurgegaan nie, maar die resultaat lyk ooglopend korrek. Is daar enige groot probleme met die artikel wat verhoed dat dit gepubliseer kan word? Dit kan natuurlik in sy konsepvorm en na publikasie steeds gewysig word om enige foute te korrigeer of nuwe inligting by te werk. Ek hoor graag van u. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 11:49, 28 Augustus 2026 (UTC) :Hallo Pynappel, ja dis skaflik, haal net asb al die rooi skakels in die inleiding uit. :Iets soos--- ''Sien ook: [[Kroasiese Onafhanklikheidsoorlog]] en [[Bosniese Oorlog]]'' --- het geen nut nie. :Dankie! [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 12:11, 28 Augustus 2026 (UTC) ::{{uitgevoer}} – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 13:05, 28 Augustus 2026 (UTC) == FAK-voorsitters == Het die voorsitterlys van die [[Federasie van Afrikaanse Kultuurvereniginge|FAK]] probeer opdateer, maar daar is nog datum-gapings, wat ook bevestig kan word. Daar mag ook 'n Prof. Jan de Koning tussen Cillié en Heyns wees, maar ek vind baie min inligting oor hom. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 11:21, 1 September 2026 (UTC) == Twintigjaargemeenskap. == Gemeenskap, kan al die bestaande lede van die 15 jaar gemeenskap net laat weet of hulle dalk al deel van die twintigjaargemeenskap moes gewees het? Ek het [[Gebruiker:Sobaka]] opdateer. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 15:02, 6 September 2026 (UTC) : Ook dankie en geluk aan [[Gebruiker:JMK]] met sy 20 jaar deelname hier by ons. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 18:56, 6 September 2026 (UTC) ::Eers in Jan. 2028! [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 19:02, 6 September 2026 (UTC) == Jou wiki sal op 23 Sep oorskakel na die lees-alleenmodus == <section begin="server-switch"/><div class="plainlinks"> Die [[Wikimedia-stigting]] sal die verkeer tussen sy datasentrums ruil. Dit sal verseker dat Wikipedia en die ander Wikimedia wiki's aanlyn kan bly, selfs ná 'n ramp. Hulle sal alle verkeer na die sekondêre datasentrum op '''{{#time:j xg|2026-09-23|af}}''' oorskakel. Die toets begin om '''[https://zonestamp.toolforge.org/{{#time:U|2026-09-23T14:00|en}} {{#time:H:i e|2026-09-23T14:00}}]''' Ongelukkig, as gevolg van 'n paar beperkings in [[mw:Special:MyLanguage/Manual:What is MediaWiki? | MediaWiki]], moet alle redigering stop terwyl ons oorskakel. Ons vra om verskoning vir hierdie ontwrigting en werk daarna om dit in die toekoms tot die minimum te beperk. 'n Banier sal 30 minute voor die aanvang op alle wiki's vertoon word. '''Vir 'n kort tydjie sal u alle wiki's slegs kan lees, maar nie kan redigeer nie.''' * Op Woensdag 23 September 2026 sal u vir tot 'n uur lank nie kan wysig nie. * As u gedurende hierdie tyd probeer redigeer of stoor, sal u 'n foutboodskap sien. Ons hoop dat geen wysigings verlore sal gaan gedurende hierdie minute nie, maar ons kan dit nie waarborg nie. As u die foutboodskap sien, wag dan totdat alles weer normaal is. U behoort dan u redigering te kan stoor. Maar ons beveel aan dat u eers 'n afskrif van u wysigings maak, net ingeval. ''Ander gevolge'': * Agtergrondwerk sal stadiger wees en sommige sal moontlik nie voltooi word nie. Rooi skakels word moontlik nie so vinnig soos gewoonlik opgedateer nie. As u 'n artikel skep wat reeds elders gekoppel is, sal die skakel langer as gewoonlik rooi bly. Sommige toepassings-skrifte met 'n lang looptyd sal gestop moet word. * Ons verwag dat die uitrol van nuwe kode soos enige ander week sal plaasvind. Alhoewel, sommige gevalle van kodevries kan egter stiptelik plaasvind as die operasie dit daarna vereis. * [[mw:Special:MyLanguage/GitLab|GitLab]] sal vir ongeveer 90 minute onbeskikbaar wees. Deel asseblief hierdie inligting met u gemeenskap.</div><section end="server-switch"/> [[m:user:Trizek (WMF)|Trizek (WMF)]] 12:58, 15 September 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Trizek (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Non-Technical_Village_Pumps_distribution_list&oldid=30513874 --> == Konsepbeleid oor kunsmatige intelligensie == Die Afrikaanse Wikipedia het nog geen beleid oor die gebruik van kunsmatige intelligensie nie, terwyl die [[:en:Wikipedia:Large language models|Engelse]], [[:de:Wikipedia:Künstliche Intelligenz|Duitse]], [[:fr:Wikipédia:Intelligence artificielle générative|Franse]] en [[:nl:Wikipedia:AI en Wikipedia|Nederlandse]] Wikipedias die afgelope twee jaar elkeen een aangeneem het. Ek het 'n konsep op grond van daardie vier bladsye met behulp van [[Claude]] Opus 5 geskryf en dit by [[Konsep:Wikipedia:Kunsmatige intelligensie]] geplaas. Dit verbied nes die ander taalweergawes van Wikipedia die generasie van nuwe inhoud met KI, maar laat uitdruklik vertalings toe, met sekere voorwaardes. Ek hoop om hiermee 'n riglyn te skep wat almal gelukkig maak en die Afrikaanse Wikipedia in staat stel om sy volgende fase van groei binne te gaan deur KI op 'n verantwoordelike en deursigtige manier toe te pas. Ek nooi graag die gemeenskap om kommentaar by [[Konsepbespreking:Wikipedia:Kunsmatige intelligensie]] te lewer. Kortliks wat die konsep sê: * Artikels word nie met generatiewe KI geskryf nie. Teks wat deur 'n taalmodel opgestel is, hoort nie in die artikelnaamruimte nie, en dieselfde geld vir gegenereerde verwysings en beelde. * '''Vertaling uit ander taalweergawes van Wikipedia is uitdruklik toegelaat''', ook met masjienvertaling en ook vir 'n volledige artikel. Die twee voorwaardes wat saak maak, is dat die bronartikel se verwysings saam oorgedra word en dat erkenning aan die oorspronklike artikel gegee word soos by [[Wikipedia:Haal bronne aan#Vertaling]] beskryf. Jy lees natuurlik self die Afrikaans na voordat jy dit stoor. * Anders as sommige ander taalweergawes vereis die konsep '''nie''' dat die vertaler elke oorgedraagde bron individueel nagaan nie. Vir 'n gemeenskap van ons grootte sou dit vertaling in die praktyk onmoontlik maak, en dit sou beteken dat ons die werk van 'n hele ander gemeenskap wantrou. Wat jou tydens die vertaling opval – 'n verwysing wat versin lyk, syfers wat mekaar weerspreek – laat jy uiteraard weg. * Spelkontrole, herformulering van jou eie teks, terminologiehulp, navorsingshulp en tegniese hulp met wikiteks bly toegelaat, mits jy in die wysigingsopsomming noem waarvoor jy wat gebruik het. * Op besprekingsblaaie skryf ons in ons eie woorde, maar iemand wat nie Afrikaans magtig is nie, mag 'n masjienvertaling gebruik en dit so aandui. * By 'n vermoede van KI-inhoud kyk ons na die bronne, nie na die skryfstyl nie: KI-verklikkers is onbetroubaar. Blokkering volg net waar die bewyse duidelik is. Die vertaalgedeelte is doelbewus toegeefliker as dié van die Duitse en Franse Wikipedias, omdat vertaling by ons een van die belangrikste maniere is waarop die projek groei. Ek dink dit is die regte keuse vir ons, maar dit is juis die punt waaroor ek graag ander menings wil hoor. Vrae waaroor kommentaar besonder nuttig sal wees: # Is die vertaalvoorwaardes werkbaar soos hulle daar staan, of is daar iets wat in die praktyk gaan skuur? # Is dit reg om die nagaan van elke oorgedraagde bron uit te laat? # Is die verbod op gegenereerde artikels duidelik genoeg afgebaken teenoor die toegelate gebruike? # Ontbreek daar iets wat by ons dikwels voorkom en wat die konsep nie dek nie? '''Plaas kommentaar oor die beleid self asseblief by [[Konsepbespreking:Wikipedia:Kunsmatige intelligensie]]''', sodat alles op een plek bymekaar bly. Ek los die bespreking 'n ruk oop en werk die konsep by soos die kommentaar inkom; as daar mettertyd konsensus is, kan dit na [[Wikipedia:Kunsmatige intelligensie]] geskuif en as beleid gemerk word. Groete. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 22:43, 16 September 2026 (UTC) == Skeppers van saadjies == Gemeenskap, daar is tans 'n tydelike rekening gebruiker wat Meksikaanse saadjies skep. Hy vertaal net die inleidings van die artikels uit die Engelse Wikipedia, foutloos. KI-pogings? My probleem is dat ons saadjies tans by die 20,000 is! My siening is dat indien enige gebruiker tot drie saadjies beperk moet word, daarna moet hy werklik waarde toevoeg deur die hele artikel te vertaal. Ja, my flora artikels is kort maar daar is nie werklik enige inligting nie. 99% van hulle bestaan nêrens nie en ek het nie by een van hulle die saadjie sjabloon geplaas nie! Tweedens voorsien ons die flora foto,s vir gebruik deur onder andere skoolkinders asook bewaar plaaslike name. Almal het bronne. Ek luister... Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 06:12, 18 September 2026 (UTC) :Ek is tevrede met die IP-bydraer wat onlangs al die Meksikaanse presidente skep. Dit vorm deel van 'n reeks en 'n gaping wat gevul moet word, al is dit net saadjies. Groete [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 07:53, 18 September 2026 (UTC) ::Dis jammer hy doen nie effens meer moeite en vertaal die hele Engelse inleiding nie; dan kan hy artikels van minstens een skerm doen in plaas van saadjies. Maar ja, die atikels is nodig. [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 11:41, 18 September 2026 (UTC) == Wiki Economics - Wil jy help om ’n instrument vir gemeenskapsgesondheidsmaatstawwe te skep == Hallo almal, ''Hierdie weergawe is met behulp van outomatiese vertaalhulpmiddels en KI voorberei. Korrigeer asseblief die taal, terme of inhoud; enige hulp is welkom. Die Engelse weergawe volg hieronder.'' Hallo, ek is ’n Franse Wikimedian wat aan lees- en redigeertrendings binne ons beweging werk. Ek het gevoel dat ons maklik toeganklike hulpmiddels kort om die gesondheid van ons redigeringsgemeenskappe oor tyd te sien en te monitor, daarom het ek Wiki Economics begin. Waarom Wiki Economics? Omdat ek aanvanklik makro-ekonomiese aanwysers gebruik om die gesondheid van die gemeenskap te modelleer (dit was my vertrekpunt), maar ek voeg mettertyd ander aanwysers by. Dit is ’n beta-weergawe. Ek gebruik afwiki as deel van die eerste ontledingsgroep, saam met taaluitgawes wat gekies is om verskillende streke, tale en gemeenskapsgroottes te dek. Dit is nie perfek nie en daarom is terugvoer oor ontbrekende dinge, probleme of plaaslike gebeure wat ongewone patrone verklaar, veral welkom. Hierdie eerste groep moet help om probleme, ontbrekende inligting en belangrike plaaslike gebeure, veldtogte, beleidsveranderinge of ander konteks wat ongewone patrone kan verklaar, te identifiseer. Die doel is om uit gemeenskapterugvoer te leer voordat die dekking uitgebrei word. Sodra die Wikipedia-uitgawes behoorlik gedek is, sal ek dieselfde vir alle Wikimedia-projekte doen. Dit is ’n projek vir gemeenskappe, nie ’n amptelike verslag van die Wikimedia Foundation nie. Dit gebruik geen private data, CheckUser-data of nie-openbare API’s nie. Elke resultaat bevat sy momentopname, definisies, metodes, herkoms en voorbehoude. Sommige aanwysers is dalk nie beskikbaar of van toepassing nie, en ’n onvolledige tydperk moet nie as ’n volledige jaarlikse tendens gelees word nie. Agtergrond en definisies is op [[meta:Next_25/Wiki_Economics|die Wiki Economics-bladsy op Meta-Wiki]] beskikbaar. Om die statistieke te sien: [https://wiki-economics.toolforge.org/#choose-wiki kies ’n Wikipedia] of kry direk toegang tot afwiki se profiel: [https://wiki-economics.toolforge.org/gdp?wiki=afwiki]. Ek sal plaaslike terugvoer waardeer oor: * Pas die definisies by hoe hierdie gemeenskap werk? * Is daar plaaslike patrollie-/hersieningsmeganismes, botveldtogte, beleidsveranderinge of gebeure wat ongewone waardes verklaar? * Watter aanwysers is nuttig, misleidend of ontbreek? Deel asseblief terugvoer óf op hierdie bladsy óf op [[meta:Talk:Next_25/Wiki_Economics|die Wiki Economics-besprekingsblad op Meta-Wiki]]. Die bronkode is beskikbaar op [https://github.com/schiste/wiki-economics GitHub]. Dankie dat julle my help om die ontleding vir al ons gemeenskappe nuttiger te maak.[[Gebruiker:Schiste|Schiste]] ([[Gebruikerbespreking:Schiste|kontak]]) 12:15, 22 September 2026 (UTC) === Wiki Economics - Would you like to help create a community health metrics tool === Hello everyone, Hi, I'm a French Wikimedian working on readership and editorship trends across our movement. I felt we were lacking accessible tools to look at and monitor the health of our editing communities over time, so I started Wiki Economics. Why Wiki Economics? I started by using macroeconomic indicators to model community health (that was my starting point), and I add other indicators over time. This is a beta. I am using afwiki as part of the first analysis batch, alongside language editions selected to cover different geographies, languages, and community sizes. It is not perfect and, as a result, your feedback about missing things, problems, or local events that explain unusual patterns is especially welcome. This first batch should help identify issues, missing information, and important local events, campaigns, policy changes, or other context that may explain unusual patterns. The goal is to learn from community feedback before expanding coverage. Once the Wikipedia editions are covered properly, I’ll do the same for all Wikimedia projects. This is a community-facing project, not an official Wikimedia Foundation report. It uses no private data, CheckUser data, or non-public APIs. Each result includes its snapshot, definitions, methods, provenance, and caveats. Some indicators may be unavailable or not applicable, and an incomplete period should not be read as a full-year trend. Background and definitions are on [[meta:Next_25/Wiki_Economics|the Wiki Economics page on Meta-Wiki]]. To view the statistics: [https://wiki-economics.toolforge.org/#choose-wiki choose a Wikipedia] or directly access afwiki’s profile: [https://wiki-economics.toolforge.org/gdp?wiki=afwiki]. I would appreciate your feedback on: * Do the definitions match how this community works? * Are there local patrol/review mechanisms, bot campaigns, policy changes, or events that explain unusual values? * Which indicators are useful, misleading, or missing? Please share feedback either on this page or on [[meta:Talk:Next_25/Wiki_Economics|the Wiki Economics talk page on Meta-Wiki]]. The codebase is available on [https://github.com/schiste/wiki-economics GitHub]. Thank you for helping me make the analysis more useful to all our communities. [[Gebruiker:Schiste|Schiste]] ([[Gebruikerbespreking:Schiste|kontak]]) 12:15, 22 September 2026 (UTC) == Your feedback wanted: Remove ''(Language link added:) and similar'' edits from Special:RecentChanges == ''(Apologies for posting in English. You can help by translating it)'' Hello, I’m Danny from [[:en:w:Wikimedia_Deutschland|Wikimedia Deutschland’s]] [[m:Wikidata_For_Wikimedia_Projects|Wikidata For Wikimedia Projects]] team.<br/> We have been investigating and examining how Wikidata’s use in the [[Special:RecentChanges]] and [[Special:Watchlist]] pages can be made to be more useful, or less ‘noisy’ (fewer edits that have little value to the reader). We are currently exploring to make a change in the volume and the type of Wikidata edits that appear in these pages, and '''we need your feedback''' to help us ensure this is a positive change for the Wikis and won’t disrupt your workflows.<br/> Language links are also known as sitelinks or interlanguage links and describe when a Wikidata item is connected to a Wiki, adding it to the language dropdown tool for other connected Wikis. [[File:Types of Lang Link changes.png|850px|left|thumb|A variety of "Language Link" edits as seen in the Recent Changes feed]] {{-}} The request for feedback is whether you support the removal of these language link edits from the Recent Changes and Watchlist feed, or would you oppose such a change and if so, why? Please share you thoughts on the dedicated '''[[m:Talk:Wikidata_For_Wikimedia_Projects/Clearer_Wikidata_Edit_Summaries/Hide_Language_Link_edits|metawiki Talk page]]'''. Further information about this change: [[m:Wikidata_For_Wikimedia_Projects/Clearer_Wikidata_Edit_Summaries/Hide_Language_Link_edits|m:Wikidata_For_Wikimedia_Projects/Hide_Language_Link_edits]] Thank you for any participation or feedback you give, -- [[m:User:Danny_Benjafield_(WMDE)|User:Danny Benjafield (WMDE)]] 15:16, 22 September 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Danny Benjafield (WMDE)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Danny_Benjafield_(WMDE)/MassMessage_test_list&oldid=31067455 --> :Thanks, I do use this feature a lot. I will respond on the metawiki Talk page. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 18:29, 23 September 2026 (UTC) == Die nuwe klomp gebruikers... == Admins, voel vry om die nuwe klomp gebruikers te versper. Hulle kom deur die WikimediaZA opleidingsprogram, die werk hier gelewer wys net hoe swak die opleiding is. Hulle reageer op geen boodskap nie, ploeter net voort ens. As hulle werklik wil saamwerk sal hulle ons admins en veterane hier respekteer. [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 14:54, 29 September 2026 (UTC) :Ja, ek voel nuwe gebruikers moet die konvensies volg. [[Spesiaal:Bydraes/~2026-52465-55|~2026-52465-55]] ([[Gebruikerbespreking:~2026-52465-55|talk]]) 15:11, 29 September 2026 (UTC) :::Dis ek, Burgert.[[Spesiaal:Bydraes/~2026-52465-55|~2026-52465-55]] ([[Gebruikerbespreking:~2026-52465-55|talk]]) 15:13, 29 September 2026 (UTC) :::: My selfoon het my Wiki aanmelding ook skielik verwerp! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 15:36, 29 September 2026 (UTC) :Is daar 'n rede hoekom hulle spesifiek afwiki teiken? – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 15:55, 29 September 2026 (UTC) :: Ja, ek sal later verduidelik. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 15:59, 29 September 2026 (UTC) ::: Sien die gemors: [[The five people you meet in heaven]]. 'n Absolute belediging van my taal. Dit gebeur as nie-moerdertaal sprekers aangemoedig word om hier betrokke te raak. Die ironie is dat die volgende grootste inheemse Suid-Afrikaanse taal op Wikipedia Zoeloe (diepte 6) is met slegs 12809 artikels, dan Noord-Sotho (diepte 0) met 9058 artikels. Logies sou mens verwag het dat WikimediaZA die grootste gedeelte van hul hulpbronne (hulle kry baie geld by die Stigting) sal gebruik om die plaaslike Wikipedia's te groei. Kom ons plaas dit in perspektief, gedurende die 2018 Wikimania Konferensie in Kaapstad was 'n groot lawaai gemaak omrede die Zoeloe Wikipedia 10,000 artikels bereik het. Afrikaans het op daardie stadium die 50,000 mylpaal bereik maar daar is geen woord daaroor gesê nie. Kyk waar staan ons vandag teenoor hulle. Myself het al 20595 (soos ons nou praat) artikels geskep waarvan 17 voorblad status dra en 'n klomp baie tegnies van aard is. Dit is interessant dat hulle artikels skep wat glad nie in hulle eie moedertaal Wikipedia's bestaan nie. Hoe weet ek dit? Daar is geen taalskakels nie. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 16:16, 29 September 2026 (UTC) ::::Interessant, pleks hulle hul energie doelgerig aanwend. Vir my is dit vinnig om net op "rol terug" te klik. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 17:42, 29 September 2026 (UTC) :::::Oesjaar, jy maak baie aannames. [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 18:00, 29 September 2026 (UTC) ::::::Met julle toestemming sal ek begin opruim. Ons praat oor die volgende: ::::::* Rekenaarvertaalde inhoud in bestaande artikels (bv. [[goud]]) word dadelik uitgevee ::::::* nuwe rekenaarvertaalde artikels word oor 14 dae (sonder verbetering) geskrap, volgens "Swak Afrikaans (reeds 2 weke+ nie vertaal of verbeter nie)" ::::::* konsepte in die hoofnaamruimte (artikels) met inhoud wat reeds in artikels bespreek word, word ook dadelik verwyder (as dit swak taalgebruik bevat en inhoud wat nie vir 'n ensiklopedie kwalifiseer nie). ::::::{{Ping|Maria The Scientist|Zoulla|Upthebucks|Tshegi|Zeetharr}}, {{Ping|VamuhleOmuhle|Argitsme|HoneyyR|Hermalyan|Nane2004}} ons praat oor julle betrokkenheid hier. :::::: Ek wil nie baklei nie, as ek weerstand ondervind, gaan ek voort met my eie projekte (geen probleem daarmee nie, vrede!). Julle menings asb. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 18:30, 29 September 2026 (UTC) ::::::Die belangrikste: Almal is natuurlik vry om met taalgebruik te help, ek verwyder slegs goed in die hoofnaamruimte wat nooit versorg is nie en daar ronddwaal. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 18:40, 29 September 2026 (UTC) :::::::Ek stem saam met @[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]]. :::::::En ek sal byvoeg: Dit maak nie saak watter gebruiker dit is, of waar hulle vandaan kom nie. Maak nie saak of Afrikaans hul moedertaal is of nie. Ons hou almal tot die selfde standaard. Gee mense darem 'n kans om hul artikels op te ruim, maar as dit nog steeds substandaard is, dan skrap ons dit, of rol die wysigings terug. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 16:54, 1 Oktober 2026 (UTC) :{{Ondersteun}} SB en RR. Ek sal ook nuwelinge se werk help opruim. Hou op stress Oesjaar! Groete, --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 17:46, 1 Oktober 2026 (UTC) == Mandela en kie == [[Lêer:Nelson Mandela, 2008 te Houghton Estate, valskleur-KI-herskepping.jpg|regs|duimnael|120px|Mandela 2008]] Net regs van Mandela staan 'n man met grys gestreepte das. As iemand dalk weet wie dit is sal ek graag die beskrywing wil aanvul. Die twee dames is terloops [[Geraldine Fraser-Moleketi]] en [[Gwen Ramokgopa]] van wie ons baie min inligting op af.wiki het. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 15:04, 29 September 2026 (UTC) :Jy vra my vas, jammer! [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 16:02, 29 September 2026 (UTC) :: Ditto. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 16:17, 29 September 2026 (UTC) :::AI sê: The man in the grey striped tie standing directly behind and to the right of Mr. Mandela's shoulder is the South African politician Dr. Frene Ginwala's brother or a similar delegate accompanying the high-level official party. Die broer se naam was Solly. [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 23:34, 1 Oktober 2026 (UTC) == Reptiele en amfibieë in Afrikaans == Sedert 2025 is daar 'n komplete lys van Afrikaanse (en ander) name van de reptiele en amfibieë wat in Suid-Afrika voorkom Die verwysing is Phaka, F.M., Hugé, J., Razhuanzwo, F., Vanhove, M.P.M. & Du Preez, L.H. 2025. Naming South African frogs and reptiles in nine Indigenous languages. African Journal of Herpetology, 1–18. Daar is twee webwerwe waar dit gevind kan word :Die reptiele <ref>[https://www.wildvernac.org/vernac-names-of-wildlife/reptile-names Reptile names]</ref> :Die amfibieë <ref>[https://www.wildvernac.org/vernac-names-of-wildlife/frog-names Frog names]</ref> Ek het op [[sandpadda]] 'n bietjie daarvan oorgeneem, maar daar is talle ander bydraes wat daarmee bygewerk of geskep kan word. {{Verwysings}} [[Gebruiker:Jcwf|Jcwf]] ([[Gebruikerbespreking:Jcwf|kontak]]) 20:37, 1 Oktober 2026 (UTC) :Baie nuttig, dankie. Die taal is net om van nagmerries te kry. Net vir gebruikers wat weet wat hulle doen. [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 21:45, 1 Oktober 2026 (UTC) soqq9a3rjy69d6spsdtn3n9n3mudd9d 2974675 2974663 2026-10-02T05:53:34Z JMK 649 /* Mandela en kie */ nota 2974675 wikitext text/x-wiki __NEWSECTIONLINK__ __NOINDEX__ {{spring ondertoe}} [[Lêer:Jessica isn't getting involved in this discussion.jpg|duimnael|links|250px|Kom praat met ons op die Geselshoekie, ons kuier lekker saam!]]<!-- [[Lêer:Rooibokram KNP suide.JPG|duimnael|220px|links|Aliwal2012 sê: "Dis beter om in die [[Krugerwildtuin]] as op kantoor te wees!" 'n Rooibokram in 2011 in die suide.]] [[Lêer:Vandalenjaeger 01.jpg|duimnael|260px|links|'n Versoek aan al die admins: help ons asseblief om vandalisme uit te roei!]] [[Lêer:Perde by Glen Reenenkamp, Golden Gate NP (1).jpg|duimnael|links|320px|Dis naweek! Kom ry die mak perde by die asemrowende [[Golden Gate-Hoogland- Nasionale Park]]!]] [[Lêer:Ceratotherium simum Kruger Park 02.JPG|duimnael|260px|links|'n Witrenoster in 2003.]] --> <div style="background:#f9f9f9; border:1px solid #aaaaaa; clear:right; float:right; font-size:90%; margin:1em 0 1em 1em; padding:1em; width:20em;"> <big>'''Sien ook:'''</big> * [[Wikipedia:Welkom nuwelinge]] wat veral op nuwelinge gemik is. * [[Wikipedia:Gebruikersportaal]] vir nuttige skakels vir alle gebruikers. * [[Wikipediabespreking:Geselshoekie]] vir bespreking oor die toekoms van hierdie bladsy. * [[/Taalforum/]] vir besprekings oor taalprobleme. Die juiste terme, spellings ensomeer. <center>'''Verdere hulp:'''<br /></center> Vir volledige hulp, riglyne en beleid (algemeen en spesifiek), raadpleeg gerus die * [[:en:Wikipedia:Community Portal|Engelse ''Community Portal'']], * [[:nl:Wikipedia:Gebruikersportaal|Nederlandse Gebruikersportaal]] en * [[:m:|Meta Wikipedia]]. </div> {{Argiefboks|14 | argief1 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2006|2004+05+06]] | argief2 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2007|2007+08+09]] | argief3 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2010+2011|2010+11]] | argief4 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2012|2012]] | argief5 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2013|2013+14+15]] | argief6 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2016|2016]] | argief7 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2017|2017]] | argief8 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2018|2018]] | argief9 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2019|2019]] | argief10 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2020|2020]] | argief11 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2021+2022+2023|2021+22+23]] | argief12 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2024|2024]] | argief13 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2025|2025]] | argief14 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2026|2026]] }} '''Welkom''' by die Afrikaanse Wikipedia se algemene geselshoekie. Enigiemand is welkom om deel te neem aan die besprekings hier: '''onderteken asseblief u besprekings''' deur <nowiki>~~~~</nowiki> te tik, of die "Handtekening met datum"-ikoon ([[Lêer:button sig.png|Handtekening met datum|link=]]) te kies op die redigeringskieslys. Ou besprekings word na die '''argief''' geskuif (sien die navigasiekas regs). As u 'n gesprek wil voortsit wat reeds in die argief is, word aanbeveel dat u die betrokke dele uitknip en hier plak. Hierdie blad is vir algemene besprekings, besprekings omtrent 'n spesifieke artikel kan op daardie artikel se besprekingsblad begin word; sodoende kan dit ook deur toekomstige bydraers en redigeerders gelees word. Vir die jongste nuus van WikimediaZA, besoek gerus ons [https://www.facebook.com/groups/231160206984566 Facebook bladsy], word lid van die [http://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikipedia-af Afrikaanse poslys] of besoek ons [http://wikimedia.org.za/wiki/Tuisblad_in_Afrikaans Tuisblad in Afrikaans] <div class="plainlinks"><center>'''>>> [//af.wikipedia.org/w/wiki.phtml?title=Wikipedia:Geselshoekie&action=edit&section=new Voeg 'n nuwe onderwerp by] <<<'''</center></div> == Werkswinkels wat deur Wikimedia ZA gefasiliteer sal word in September 2026 == Gebruikers neem kennis van die werkswinkels gedurende September 2026. Boodskap van Wikimedia ZA: “Hierdie werkswinkels sal studente, dosente en bibliotekarisse by hoër onderwysinstellings betrek en hulle bekendstel aan die basiese beginsels van die redigering van Wikipedia in alle Suid-Afrikaanse tale. Sommige deelnemers mag Afrikaans as eerstetaalsprekers wees, en die opleiding sal die volgende dek: Wat Wikipedia is Die Vyf Pilare van Wikipedia Die vertaling van bestaande artikels met behulp van die Vertaalinstrument Die skep van nuwe artikels Die byvoeg van verwysings en beelde Ons wil graag die Afrikaanse Wikipedia-gemeenskap vooraf oor hierdie werkswinkels inlig. Aangesien hierdie sessies 'n toestroming van nuwe bydraes van eerstekeerredakteurs tot gevolg kan hê, sal ons die gemeenskap se bewustheid en ondersteuning waardeer om hierdie nuwelinge gepaste leiding, geduld en goeie trou te gee soos hulle begin bydra. Komende Werkswinkels SWiP Fase 2 Jaar 2 – Universiteit Stellenbosch '''7–8 September 2026''' SWiP Fase 2 Jaar 2 – Durban Universiteit van Tegnologie '''10–11 September 2026''' SWiP Fase 2 Jaar 2 – Universiteit van KwaZulu-Natal, Pinetown-kampus '''17–18 September 2026''' Dankie dat u ons help om te verseker dat die betrokke gemeenskap bewus is van hierdie aktiwiteite en die nuwe bydraers kan ondersteun.” [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 13:12, 25 Augustus 2026 (UTC) == Erfenismaand: Inheemse Taalvertaal-uitdaging == Inisiatief vir Erfenismaand vir enige belangstellendes: “Beste Wikimediane, Sluit by ons aan vir die Erfenismaand se 30-dae Inheemse Taalvertaal-uitdaging hierdie September! Help om Suid-Afrikaanse erfenis te vier deur artikels oor die teiken inheemse taal Wikipedias uit te brei en te verbeter. ;Belangrike Besonderhede Datums: 1–30 September 2026 - Teikentale: isiZulu, isiXhosa, Sesotho, Setswana, Sepedi, Xitsonga, isiSwati, Tshivenḓa, isiNdebele, en Afrikaans - Daaglikse Doelwit: Vertaal 1 artikel per dag oor Suid-Afrikaanse kookkuns, gebruike, klere, kuns, geskiedenis of letterkunde. Hoe om Deel te Neem 1. Voeg jou gebruikersnaam by die projekbladsy en sluit aan by die Geleentheidsdashboard <https://meta.wikimedia.org/wiki/WMZA_Heritage_Month_30-Day_Translation_Campaign> (Wagwoord: Heritage). 2. Kies 'n Suid-Afrikaanse erfenisartikel op Engelse Wikipedia. 3. Vertaal dit in jou teikentaal (met behulp van die Inhoudvertalingsinstrument of handmatig) en publiseer. Opleidingswerkswinkel Leer hoe om die Inhoudvertalingsinstrument en dashboard te gebruik: Datum en tyd: Saterdag, 29 Augustus 2026 | 10:00 vm. – 12:00 nm. SAST - Skakel: Sluit aan by Google Meet <https://meet.google.com/xuv-gwfo-ztq?authuser=1&hs=122> Pryse (geskenkbewyse) Top bydraers gekies op grond van vertalingskwaliteit, volledigheid en formatering: - 1ste Plek: R5,000 - 2de Plek: R3,000 - 3de Plek: R2,000 Kontak info@wikimedia.org.za Vriendelike groete WikimediaZA Nomfundo Zungu: Kommunikasie-intern” [Hier geplaas deur [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 08:15, 26 Augustus 2026 (UTC)] :@[[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] mag ons vir hierdie spesifieke gebeurtenis KI gebruik om die vertaling te behartig, mits ons die [[porboodskap]] wat ons gebruik het, publiseer, en met die veronderstelling dat bronne wat saam met stellings oorgebring word, reeds in die oorspronklike weergawe nagegaan is en dus nie weer individueel nagegaan hoef te word by die eerste weergawe van die vertaling nie? Gebruikers kan natuurlik enige stelling later bevraagteken en bronne nagaan en stellings wat nie geverifieer kan word nie, verwyder. Ek vra hierdie net vir praktiese redes om in staat te wees om die eerste weergawe van die vertaling te kan plaas. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 11:13, 26 Augustus 2026 (UTC) ::My opinie is: ja, ons mag, want Wikipedia word nie as 'n bron gebruik nie, die bronne word saam oorgebring, en ander Wikipedia's vereis ook verifieerbaarheid en die aanhaal van bronne, en die KI-model word gevra om 'n nugtere vertaling te doen, nie om eie kennis te gebruik of eie navorsing te doen nie, dus is die risiko van hallusinasies laag. Natuurlik kan die oorspronklike weergawe foute bevat, en die foute word dan met die vertaling oorgebring, maar dit is 'n risiko by enige vertaling en foute kan selfs in betroubare bronne bestaan, dus is dit nie 'n risiko uniek aan KI nie. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 11:32, 26 Augustus 2026 (UTC) :::{{Ping|Sobaka|Pynappel}} Myns insiens is dit nie die doelwit van dié kompetisie om met KI-geskepte artikels mee te ding nie. Die een skryf met die hand en die ander met KI? Ek dink nie dit is billik in 'n kompetisie nie. Ek sou dit as 'n soort ''doping'' beskou. Met die hoeveelheid KI-inhoud kan mens ook nie van ander verwag om die inhoud na te gaan nie. My mening. Jou laaste aanmerking oor foute in die oorspronklike artikel is juis die rede waarom die Duitse Wikipedia van die vertaler verwag om die inhoud stiptelik na te gaan. Andersins loop jy gevaar om verkeerde inhoud te versprei. Ek beskou die vertaler steeds as verantwoordelik vir die teks wat hy plaas. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 11:55, 26 Augustus 2026 (UTC) ::::@[[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]], ek dink ons moet hier twee sake onderskei. Eerstens is dit ’n kompetisie wat deur WikimediaZA gereël word, en ek kan dus nie namens hulle bepaal of KI-ondersteunde vertaling vir die doeleindes van die kompetisie toegelaat word of presies watter voorwaardes daarvoor geld nie. Dit sal jy verkieslik met die organiseerders moet uitgeklaar. ::::Tweedens is ons op die Afrikaanse Wikipedia nog besig om gemeenskapsbeginsels vir die verantwoordelike gebruik van KI te ontwikkel, en ek wil nie daardie gesprek vooruitloop nie. Persoonlik sien ek wel ’n belangrike onderskeid tussen die gebruik van KI as ’n vertalingshulpmiddel en die gebruik daarvan om self nuwe ensiklopediese inhoud en bronne te genereer. KI-ondersteunde vertaling behoort dus nie noodwendig uitgesluit te word nie, mits die gebruiker die finale teks self deeglik nagaan en verantwoordelikheid daarvoor aanvaar. ::::Ek sou egter versigtig wees met die aanname dat bronne bloot omdat hulle uit die oorspronklike artikel oorgedra word, glad nie nagegaan hoef te word nie. Niemand verwag noodwendig dat elke bron volledig van nuuts af ondersoek moet word voordat ’n vertaling gepubliseer word nie, maar die vertaler behoort minstens seker te maak dat die vertaalde teks die oorspronklike artikel getrou weergee, dat die verwysings korrek oorgedra is en dat daar nie deur die vertaalproses nuwe stellings, betekenisverskuiwings of foutiewe terminologie ontstaan het nie. ::::Wat die publisering van die porboodskap betref, dink ek dit is ’n nuttige vorm van deursigtigheid, maar dit is iets waaroor die gemeenskap nog ’n beginsel moet vasstel. Vir hierdie spesifieke kompetisie sou ek dus voorstel dat WikimediaZA eers bevestig wat hulle reëls oor KI-gebruik is; daarna geld uiteraard steeds die Afrikaanse Wikipedia se gewone vereistes ten opsigte van kwaliteit, verifieerbaarheid en die verantwoordelikheid van die redigeerder. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 12:04, 26 Augustus 2026 (UTC) == Nuwe botartikels == Gemeenskap, ek mis die gemeenskapsbesluit om met nuwe botartikels te groei. Ons het byna 400 nuwe botartikels met 'n klein inligtingskassie en een sin. (As jy die res soek, moet jy die Engels lees.) Myns insiens voeg dit min waarde by, wat dink julle? Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 11:50, 27 Augustus 2026 (UTC) :Ek dink dit voeg waarde by. Ek sien nie hoe die aantal van 400 relevant is nie. Daar is poskodes in Lesotho en Sentraal-Afrikaanse Republiek waaroor 'n Afrikaanse leser mag leer, en waaroor daar regtig min bekend is, soos slegs die ligging en koördinate. Sien geen rede hoekom hierdie onderwerpe van die ensiklopedie uitgesluit moet word nie; ander weergawes sluit hierdie onderwerpe in, maar ek hoor graag ander se menings. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 12:14, 27 Augustus 2026 (UTC) ::Gee ons asb 'n voorbeeld of 2 vd poskodes in Lesotho wat jy gedoen het. Ek kan nie veel van Kabouterbot onthou nie...ouderdom! ::PS Kabouterbot het vannag 'n fokop gemaak by [[Nana-Bakassa]] ("Koördinate: Missing latitude") ::[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 12:37, 27 Augustus 2026 (UTC) :::@[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] [[Hleoheng]] [[Fenyane]]. Ek moet nog die kategorieë byvoeg. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 12:40, 27 Augustus 2026 (UTC) :::@[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] reggemaak, dankie. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 13:15, 27 Augustus 2026 (UTC) :Ek dink dit voeg net so veel waarde as al die saadjies oor plantspesies. Maak nie saak of dit nou deur 'n bot geskep is of nie. @[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] jou vraag is eintlik oor die nuttingheid van saadjies, en ek dink ons het daardie bespreking al baie keer gehad. :Party mense vind die artikels interessant, al is daar min inligting. Dit kan altyd verder uitgebrei word. Dit is ook goed vir ander artikels wat plekname benoem (soos 'n artikel oor 'n ramp of iets), minder rooi skakels ens. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 12:40, 27 Augustus 2026 (UTC) :@[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] [[Tim Curry]] is onlangs oorlede. Die artikel is ook deur 'n robot begin. Kyk hoe lyk dit vandag. Die feit dat dit deur 'n robot begin is, doen geen afbreek aan ander artikels nie, en skep 'n raamwerk vir ander gebruikers om maklik by te dra. Ek kan onthou jy het destyds ook vreeslik gekla oor die artikels oor akteurs wat deur 'n robot geskep is. Dit staan jou vry om enige artikel wat jy dink te kort is, uit te brei. En as die onderwerp jou nie interesseer nie, hoef jy nie die artikel te lees nie. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 12:41, 27 Augustus 2026 (UTC) :Intussen meer as 410. Die aantal is belangrik, aangesien kwantiteit die kwaliteit van die Afrikaanse Wikipedia raak. Daar is ook botartikels oor Russiese rajons, Australiese plaaslikeowerheidsgebied en Haïtiaanse departements. Terloops, ek het ander projekte as om 410 botartikels uit te brei. Myns insiens raak dit dieselfde tema: Ons skryf artikels '''deur mense vir mense'''. Tel asb. al die [[:Kategorie:Saadjies]] vir my. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 12:45, 27 Augustus 2026 (UTC) ::Wat is die verskil tussen 410 en 410&nbsp;000? Hoe raak dit die kwaliteit van ander artikels? – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 12:48, 27 Augustus 2026 (UTC) :::Inderdaad. Niemand kla oor enwiki se kwaliteit nie, en hulle het meer as 2 miljoen saadjies. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 12:54, 27 Augustus 2026 (UTC) ::::Hoe meer botartikels ons het, hoe meer lesers kom daarop af en sien een-sin-saadjies. Dit raak die reputasie van die hele projek. Daar is mense wat ure, maande, jare vir kwaliteit offer. Hoe aktief is die Cebuano- en Waray-Waray-Wikipedias? [[:en:Cebuano Wikipedia]], [[:de:Cebuanosprachige Wikipedia]], [[:en:Waray Wikipedia]] en [[:de:Waray-Waray-Wikipedia]] vertel baie vir my. Die botartikels het niks gehelp nie. Op die [[:en:Swedish Wikipedia#Massive deletions in robot-made articles]] het hulle intussen baie botartikels geskrap. Die Engelse Wikipedia het sewe miljoen artikels en die nodige mannekrag met dié wêreldtaal! Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 13:00, 27 Augustus 2026 (UTC) :::::@[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] moet ons [[Tim Curry]] skrap? – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 13:03, 27 Augustus 2026 (UTC) ::::::{{Ping|Pynappel}} Ons kan wel artikels oor mense deur mense laat skryf. Soos [[Dolly Parton]], [[Bonnie Tyler]] en [[Gunther von Hagens]]. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 13:10, 27 Augustus 2026 (UTC) :::::::Kom ons hoor wat sê die res van die gemeenskap. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 13:15, 27 Augustus 2026 (UTC) : Honderde saadjies beteken nie veel nie. Dit groei nie. Kyk na die sponsies. [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 13:51, 27 Augustus 2026 (UTC) ::Hallo @[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]], ek stem saam dat dit dalk nie veel beteken nie, maar dit het nie noodwendig 'n negatiewe impak nie. Trouens, my punt is juis dat dit 'n goeie impak het omdat dit 'n bestaande artikel verskaf waartoe gebruikers kan bydra. Ek wonder hoeveel gebruikers wysig bestaande artikels eerder as om nuwe artikels te skep. Dit sal interessant wees om hierdie statistiek van 'n groot Wikipedia soos Engels of Duits te kry. Intussen deel ek 'n lys van artikels wat deur kabouter geskep is en wat sedertdien gegroei het. Dit is almal akteurs, vermoedelik omdat dit 'n onderwerp is waarin meer mense geïnteresseerd is, terwyl die sponse 'n baie kleiner gehoor het, maar daardie gehoor verdien steeds om artikels op Wikipedia in Afrikaans te kan raadpleeg en wysigings daarby aan te bring en ja, as hulle die vermoë het, self artikels te begin. ::* [[Shailene Woodley]] ::* [[Jenna Ortega]] ::* [[Anna Held]] ::* [[Elton John]] ::* [[IJustine]] ::* [[Sydney Sweeney]] ::* [[Beatrice Straight]] ::* [[Alec Baldwin]] ::* [[Raquel Welch]] ::* [[Timothée Chalamet]] ::* [[Rami Malek]] ::* [[George Carlin]] ::– 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 23:20, 27 Augustus 2026 (UTC) == Voorstel: 'n Konsep-naamruimte (ns 118) == Hallo almal Ek wil graag voorstel dat ons vir die Afrikaanse Wikipedia 'n aparte '''Konsep'''-naamruimte aanvra. Dit is die ekwivalent van die Engelse ''Draft:'' (naamruimte 118). Tans het 'n onvoltooide artikel net twee tuistes: die hoofnaamruimte, waar lesers en soekenjins dit sien, of 'n gebruikersubblad of [[Wikipedia:Sandput]]. 'n Konsep-naamruimte gee 'n derde plek: * Konsepte tel nie as artikels nie en beïnvloed nie ons artikeltelling nie. * Konsepte word outomaties nie deur soekenjins geïndekseer nie, dus skaad 'n onvoltooide bladsy nie die projek se aansien nie. * Nuwelinge kan aan 'n artikel werk sonder dat dit binne minute vir verwydering genomineer word. * Wanneer die artikel gereed is, word dit eenvoudig na die hoofnaamruimte geskuif en die volledige geskiedenis bly behoue. Meer as 25 Wikipedias het reeds so 'n naamruimte. === Wat presies aangevra sal word === * Naamruimte 118 = Konsep, naamruimte 119 = Konsepbespreking * 'n Alias sodat ''Draft:'' ook na dieselfde naamruimte wys * Subbladsye aangeskakel * ''noindex'' sodat konsepte nie deur soekenjins geïndekseer word nie * Konsepte tel nie as inhoudsbladsye nie (dus nie in die artikeltelling nie) * VisualEditor beskikbaar in die nuwe naamruimte === Punte waaroor ons moet besluit === # '''Die naam.''' "Konsep" / "Konsepbespreking", of eerder "Klad" / "Kladbespreking"? Ander voorstelle is welkom. # '''Wie mag 'n konsep na die hoofnaamruimte skuif?''' Enigeen, of net gebruikers wat outomaties bevestig is (''autoconfirmed'')? # '''Verlate konsepte.''' Op die Engelse Wikipedia kan 'n konsep wat ses maande lank onaangeraak bly, verwyder word, met 'n kennisgewing aan die skepper. Wil ons iets soortgelyks, en met watter tydperk? # '''Soekresultate.''' Moet konsepte by verstek in ons interne soektog verskyn, of net wanneer 'n mens dit uitdruklik kies? === Hoe dit tegnies werk === Ons kan dit nie self aanskakel nie. Dit is 'n konfigurasieverandering aan Wikimedia se bedieners. Die pad is: # Konsensus hier op die Geselshoekie, met die besonderhede hierbo beslis. # 'n Versoek op Phabricator onder ''Wikimedia-Site-requests'', met 'n permanente skakel na hierdie bespreking (sien [[m:Requesting wiki configuration changes]]). # 'n Ontwikkelaar dien die wysiging in Gerrit in en dit word ontplooi. Dit neem gewoonlik 'n paar weke. Vir 'n kleiner wiki is 'n handjievol steunstemme genoeg: die Birmaanse Wikipedia se versoek ([[phab:T352424]]) is met twee steunstemme goedgekeur. === Alternatief === As die gemeenskap voel 'n eie naamruimte is oorbodig, kan ons byna dieselfde werkvloei kry sonder enige tegniese versoek, deur subbladsye soos ''Wikipedia:Konsepte/Artikelnaam'' te gebruik. Die verskil is dat ''noindex'' dan nie outomaties geld nie, dat konsepte nie 'n eie filter in onlangse wysigings en die soekfunksie kry nie, en dat die naam vir nuwelinge minder duidelik is. === Steun, teen, kommentaar === Ek stel voor ons hou die bespreking ten minste twee weke oop sodat almal kans kry om te reageer. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 22:51, 27 Augustus 2026 (UTC) : Ek ondersteun die voorstel in beginsel. Hou vir twee weke. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 16:43, 28 Augustus 2026 (UTC) ::{{Ondersteun}} idee ::#Konsepartikel ::#Gebruikers wat bevestig is ::#Ses maande klink redelik ::#Net by keuse, maar as iemand nou dieselfde artikel wil skep, moet dit duidelik wees dat daar reeds ‘n konsepartikel is. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 18:16, 28 Augustus 2026 (UTC) :{{Ondersteun}} Een van die grootste voordele sal wees as daar kompetisies of werkwinkels is, sodat ander gebruikers weet om die gebruiker spasie te gee. Dit kan dalk ook help dat nuwelinge meer vrymoedigheid het...(dalk?) :Net 'n vraag: as die blad geskuif word sonder 'n aanstuur, wat oorbodig sal wees, tel dit as 'n bladsyverwydering? [[Gebruiker:Thermofan|Thermofan]] ([[Gebruikerbespreking:Thermofan|kontak]]) 14:19, 1 September 2026 (UTC) ::@[[Gebruiker:Thermofan|Thermofan]] soos sake tans staan, ja, maar slegs administrateurs kan skuif sonder 'n aanstuur. As ander gebruikers bladsye skuif, dan word 'n aanstuur outomaties agtergelaat. Op die Engelse Wikipedia het hulle 'n spesifieke gebruikersgroep, nl. ''page movers'', wat bladsye sonder 'n aanstuur kan skuif. Ons kan oorweeg om ook so 'n groep op die Afrikaanse Wikipedia te hê. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 15:12, 1 September 2026 (UTC) :{{Ondersteun}} al vier punte hier bo. [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 20:41, 4 September 2026 (UTC) :{{Ondersteun}} – [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 16:08, 5 September 2026 (UTC) :{{Ondersteun}} – Briljante idee. Laat dit goed gaan, [[Gebruiker:Lefcentreright|Lefcentreright]] ([[Gebruikerbespreking:Lefcentreright|kontak]]) 17:34, 5 September 2026 (UTC) :<s>{{Neutraal}}</s> – Ek is tans bietjie uitgebrand! [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 18:30, 5 September 2026 (UTC) :{{Ondersteun}} – Laat dit goed gaan! --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 06:37, 16 September 2026 (UTC) ::Ek het die nuwe naamruimtes aangevra: https://phabricator.wikimedia.org/T437576 – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 11:24, 10 September 2026 (UTC) :::Ons het vandag die nuwe Konsep- en Konsepbesprekingnaamruimtes ontvang. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 16:18, 14 September 2026 (UTC) ::::Baie dankie Pynappel --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 06:46, 16 September 2026 (UTC) == Malfunction... == Die taalkundiges: beste vertaling - faal of wanfunksioneer? Of hang dit af van die gebruik van die woord? Ek verkies eersgenoemde! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 08:34, 28 Augustus 2026 (UTC) :Ja, wanfunksioneer as werkwoord. Ook dalk :* nie behoorlik funksioneer nie :* foutief funksioneer :* gebrekkig funksioneer Informeel: Die masjien het begin probleme gee. :As selfstandige naamwoord: Fout :* The system experienced a hardware malfunction that caused unexpected server reboots. :: Die stelsel het 'n hardewarefout ondervind wat onverwagte herlaaie van die bediener veroorsaak het. :* Engineers traced the vehicle's sudden loss of power to an electronic control unit malfunction. :: Ingenieurs het die voertuig se skielike verlies aan krag nagespoor na 'n fout in die elektroniese beheereenheid. :[[Gebruiker:Thermofan|Thermofan]] ([[Gebruikerbespreking:Thermofan|kontak]]) 11:59, 28 Augustus 2026 (UTC) ::Volgens [https://translate.google.co.uk/ Google Translate], lui die Afrikaans vertaaling: ::*Die stelsel het 'n hardeware-wanfunksie ondervind wat onverwagte bedienerherlaai veroorsaak het. ::*Ingenieurs het die voertuig se skielike kragverlies na 'n wanfunksionering in die elektroniese beheereenheid teruggevoer. ::[[Gebruiker:Martinvl|Martinvl]] ([[Gebruikerbespreking:Martinvl|kontak]]) 14:55, 28 Augustus 2026 (UTC) :::Ai tog, Martin..! [[Gebruiker:Thermofan|Thermofan]] ([[Gebruikerbespreking:Thermofan|kontak]]) 11:46, 31 Augustus 2026 (UTC) ::::Nee Martin, gaan kyk terug in jou skoolboeke. Google Translate gee maar swak vertalings! [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 11:59, 31 Augustus 2026 (UTC) == [[Ratko Mladic]] == Goeiedag, ek wil graag hoor of ek hierdie konsep na die hoofnaamruimte mag skuif. Dit is 'n KI-vertaling van die Engelse weergawe. Ek het nie al die bronne noukeurig deurgegaan nie, maar die resultaat lyk ooglopend korrek. Is daar enige groot probleme met die artikel wat verhoed dat dit gepubliseer kan word? Dit kan natuurlik in sy konsepvorm en na publikasie steeds gewysig word om enige foute te korrigeer of nuwe inligting by te werk. Ek hoor graag van u. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 11:49, 28 Augustus 2026 (UTC) :Hallo Pynappel, ja dis skaflik, haal net asb al die rooi skakels in die inleiding uit. :Iets soos--- ''Sien ook: [[Kroasiese Onafhanklikheidsoorlog]] en [[Bosniese Oorlog]]'' --- het geen nut nie. :Dankie! [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 12:11, 28 Augustus 2026 (UTC) ::{{uitgevoer}} – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 13:05, 28 Augustus 2026 (UTC) == FAK-voorsitters == Het die voorsitterlys van die [[Federasie van Afrikaanse Kultuurvereniginge|FAK]] probeer opdateer, maar daar is nog datum-gapings, wat ook bevestig kan word. Daar mag ook 'n Prof. Jan de Koning tussen Cillié en Heyns wees, maar ek vind baie min inligting oor hom. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 11:21, 1 September 2026 (UTC) == Twintigjaargemeenskap. == Gemeenskap, kan al die bestaande lede van die 15 jaar gemeenskap net laat weet of hulle dalk al deel van die twintigjaargemeenskap moes gewees het? Ek het [[Gebruiker:Sobaka]] opdateer. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 15:02, 6 September 2026 (UTC) : Ook dankie en geluk aan [[Gebruiker:JMK]] met sy 20 jaar deelname hier by ons. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 18:56, 6 September 2026 (UTC) ::Eers in Jan. 2028! [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 19:02, 6 September 2026 (UTC) == Jou wiki sal op 23 Sep oorskakel na die lees-alleenmodus == <section begin="server-switch"/><div class="plainlinks"> Die [[Wikimedia-stigting]] sal die verkeer tussen sy datasentrums ruil. Dit sal verseker dat Wikipedia en die ander Wikimedia wiki's aanlyn kan bly, selfs ná 'n ramp. Hulle sal alle verkeer na die sekondêre datasentrum op '''{{#time:j xg|2026-09-23|af}}''' oorskakel. Die toets begin om '''[https://zonestamp.toolforge.org/{{#time:U|2026-09-23T14:00|en}} {{#time:H:i e|2026-09-23T14:00}}]''' Ongelukkig, as gevolg van 'n paar beperkings in [[mw:Special:MyLanguage/Manual:What is MediaWiki? | MediaWiki]], moet alle redigering stop terwyl ons oorskakel. Ons vra om verskoning vir hierdie ontwrigting en werk daarna om dit in die toekoms tot die minimum te beperk. 'n Banier sal 30 minute voor die aanvang op alle wiki's vertoon word. '''Vir 'n kort tydjie sal u alle wiki's slegs kan lees, maar nie kan redigeer nie.''' * Op Woensdag 23 September 2026 sal u vir tot 'n uur lank nie kan wysig nie. * As u gedurende hierdie tyd probeer redigeer of stoor, sal u 'n foutboodskap sien. Ons hoop dat geen wysigings verlore sal gaan gedurende hierdie minute nie, maar ons kan dit nie waarborg nie. As u die foutboodskap sien, wag dan totdat alles weer normaal is. U behoort dan u redigering te kan stoor. Maar ons beveel aan dat u eers 'n afskrif van u wysigings maak, net ingeval. ''Ander gevolge'': * Agtergrondwerk sal stadiger wees en sommige sal moontlik nie voltooi word nie. Rooi skakels word moontlik nie so vinnig soos gewoonlik opgedateer nie. As u 'n artikel skep wat reeds elders gekoppel is, sal die skakel langer as gewoonlik rooi bly. Sommige toepassings-skrifte met 'n lang looptyd sal gestop moet word. * Ons verwag dat die uitrol van nuwe kode soos enige ander week sal plaasvind. Alhoewel, sommige gevalle van kodevries kan egter stiptelik plaasvind as die operasie dit daarna vereis. * [[mw:Special:MyLanguage/GitLab|GitLab]] sal vir ongeveer 90 minute onbeskikbaar wees. Deel asseblief hierdie inligting met u gemeenskap.</div><section end="server-switch"/> [[m:user:Trizek (WMF)|Trizek (WMF)]] 12:58, 15 September 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Trizek (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Non-Technical_Village_Pumps_distribution_list&oldid=30513874 --> == Konsepbeleid oor kunsmatige intelligensie == Die Afrikaanse Wikipedia het nog geen beleid oor die gebruik van kunsmatige intelligensie nie, terwyl die [[:en:Wikipedia:Large language models|Engelse]], [[:de:Wikipedia:Künstliche Intelligenz|Duitse]], [[:fr:Wikipédia:Intelligence artificielle générative|Franse]] en [[:nl:Wikipedia:AI en Wikipedia|Nederlandse]] Wikipedias die afgelope twee jaar elkeen een aangeneem het. Ek het 'n konsep op grond van daardie vier bladsye met behulp van [[Claude]] Opus 5 geskryf en dit by [[Konsep:Wikipedia:Kunsmatige intelligensie]] geplaas. Dit verbied nes die ander taalweergawes van Wikipedia die generasie van nuwe inhoud met KI, maar laat uitdruklik vertalings toe, met sekere voorwaardes. Ek hoop om hiermee 'n riglyn te skep wat almal gelukkig maak en die Afrikaanse Wikipedia in staat stel om sy volgende fase van groei binne te gaan deur KI op 'n verantwoordelike en deursigtige manier toe te pas. Ek nooi graag die gemeenskap om kommentaar by [[Konsepbespreking:Wikipedia:Kunsmatige intelligensie]] te lewer. Kortliks wat die konsep sê: * Artikels word nie met generatiewe KI geskryf nie. Teks wat deur 'n taalmodel opgestel is, hoort nie in die artikelnaamruimte nie, en dieselfde geld vir gegenereerde verwysings en beelde. * '''Vertaling uit ander taalweergawes van Wikipedia is uitdruklik toegelaat''', ook met masjienvertaling en ook vir 'n volledige artikel. Die twee voorwaardes wat saak maak, is dat die bronartikel se verwysings saam oorgedra word en dat erkenning aan die oorspronklike artikel gegee word soos by [[Wikipedia:Haal bronne aan#Vertaling]] beskryf. Jy lees natuurlik self die Afrikaans na voordat jy dit stoor. * Anders as sommige ander taalweergawes vereis die konsep '''nie''' dat die vertaler elke oorgedraagde bron individueel nagaan nie. Vir 'n gemeenskap van ons grootte sou dit vertaling in die praktyk onmoontlik maak, en dit sou beteken dat ons die werk van 'n hele ander gemeenskap wantrou. Wat jou tydens die vertaling opval – 'n verwysing wat versin lyk, syfers wat mekaar weerspreek – laat jy uiteraard weg. * Spelkontrole, herformulering van jou eie teks, terminologiehulp, navorsingshulp en tegniese hulp met wikiteks bly toegelaat, mits jy in die wysigingsopsomming noem waarvoor jy wat gebruik het. * Op besprekingsblaaie skryf ons in ons eie woorde, maar iemand wat nie Afrikaans magtig is nie, mag 'n masjienvertaling gebruik en dit so aandui. * By 'n vermoede van KI-inhoud kyk ons na die bronne, nie na die skryfstyl nie: KI-verklikkers is onbetroubaar. Blokkering volg net waar die bewyse duidelik is. Die vertaalgedeelte is doelbewus toegeefliker as dié van die Duitse en Franse Wikipedias, omdat vertaling by ons een van die belangrikste maniere is waarop die projek groei. Ek dink dit is die regte keuse vir ons, maar dit is juis die punt waaroor ek graag ander menings wil hoor. Vrae waaroor kommentaar besonder nuttig sal wees: # Is die vertaalvoorwaardes werkbaar soos hulle daar staan, of is daar iets wat in die praktyk gaan skuur? # Is dit reg om die nagaan van elke oorgedraagde bron uit te laat? # Is die verbod op gegenereerde artikels duidelik genoeg afgebaken teenoor die toegelate gebruike? # Ontbreek daar iets wat by ons dikwels voorkom en wat die konsep nie dek nie? '''Plaas kommentaar oor die beleid self asseblief by [[Konsepbespreking:Wikipedia:Kunsmatige intelligensie]]''', sodat alles op een plek bymekaar bly. Ek los die bespreking 'n ruk oop en werk die konsep by soos die kommentaar inkom; as daar mettertyd konsensus is, kan dit na [[Wikipedia:Kunsmatige intelligensie]] geskuif en as beleid gemerk word. Groete. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 22:43, 16 September 2026 (UTC) == Skeppers van saadjies == Gemeenskap, daar is tans 'n tydelike rekening gebruiker wat Meksikaanse saadjies skep. Hy vertaal net die inleidings van die artikels uit die Engelse Wikipedia, foutloos. KI-pogings? My probleem is dat ons saadjies tans by die 20,000 is! My siening is dat indien enige gebruiker tot drie saadjies beperk moet word, daarna moet hy werklik waarde toevoeg deur die hele artikel te vertaal. Ja, my flora artikels is kort maar daar is nie werklik enige inligting nie. 99% van hulle bestaan nêrens nie en ek het nie by een van hulle die saadjie sjabloon geplaas nie! Tweedens voorsien ons die flora foto,s vir gebruik deur onder andere skoolkinders asook bewaar plaaslike name. Almal het bronne. Ek luister... Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 06:12, 18 September 2026 (UTC) :Ek is tevrede met die IP-bydraer wat onlangs al die Meksikaanse presidente skep. Dit vorm deel van 'n reeks en 'n gaping wat gevul moet word, al is dit net saadjies. Groete [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 07:53, 18 September 2026 (UTC) ::Dis jammer hy doen nie effens meer moeite en vertaal die hele Engelse inleiding nie; dan kan hy artikels van minstens een skerm doen in plaas van saadjies. Maar ja, die atikels is nodig. [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 11:41, 18 September 2026 (UTC) == Wiki Economics - Wil jy help om ’n instrument vir gemeenskapsgesondheidsmaatstawwe te skep == Hallo almal, ''Hierdie weergawe is met behulp van outomatiese vertaalhulpmiddels en KI voorberei. Korrigeer asseblief die taal, terme of inhoud; enige hulp is welkom. Die Engelse weergawe volg hieronder.'' Hallo, ek is ’n Franse Wikimedian wat aan lees- en redigeertrendings binne ons beweging werk. Ek het gevoel dat ons maklik toeganklike hulpmiddels kort om die gesondheid van ons redigeringsgemeenskappe oor tyd te sien en te monitor, daarom het ek Wiki Economics begin. Waarom Wiki Economics? Omdat ek aanvanklik makro-ekonomiese aanwysers gebruik om die gesondheid van die gemeenskap te modelleer (dit was my vertrekpunt), maar ek voeg mettertyd ander aanwysers by. Dit is ’n beta-weergawe. Ek gebruik afwiki as deel van die eerste ontledingsgroep, saam met taaluitgawes wat gekies is om verskillende streke, tale en gemeenskapsgroottes te dek. Dit is nie perfek nie en daarom is terugvoer oor ontbrekende dinge, probleme of plaaslike gebeure wat ongewone patrone verklaar, veral welkom. Hierdie eerste groep moet help om probleme, ontbrekende inligting en belangrike plaaslike gebeure, veldtogte, beleidsveranderinge of ander konteks wat ongewone patrone kan verklaar, te identifiseer. Die doel is om uit gemeenskapterugvoer te leer voordat die dekking uitgebrei word. Sodra die Wikipedia-uitgawes behoorlik gedek is, sal ek dieselfde vir alle Wikimedia-projekte doen. Dit is ’n projek vir gemeenskappe, nie ’n amptelike verslag van die Wikimedia Foundation nie. Dit gebruik geen private data, CheckUser-data of nie-openbare API’s nie. Elke resultaat bevat sy momentopname, definisies, metodes, herkoms en voorbehoude. Sommige aanwysers is dalk nie beskikbaar of van toepassing nie, en ’n onvolledige tydperk moet nie as ’n volledige jaarlikse tendens gelees word nie. Agtergrond en definisies is op [[meta:Next_25/Wiki_Economics|die Wiki Economics-bladsy op Meta-Wiki]] beskikbaar. Om die statistieke te sien: [https://wiki-economics.toolforge.org/#choose-wiki kies ’n Wikipedia] of kry direk toegang tot afwiki se profiel: [https://wiki-economics.toolforge.org/gdp?wiki=afwiki]. Ek sal plaaslike terugvoer waardeer oor: * Pas die definisies by hoe hierdie gemeenskap werk? * Is daar plaaslike patrollie-/hersieningsmeganismes, botveldtogte, beleidsveranderinge of gebeure wat ongewone waardes verklaar? * Watter aanwysers is nuttig, misleidend of ontbreek? Deel asseblief terugvoer óf op hierdie bladsy óf op [[meta:Talk:Next_25/Wiki_Economics|die Wiki Economics-besprekingsblad op Meta-Wiki]]. Die bronkode is beskikbaar op [https://github.com/schiste/wiki-economics GitHub]. Dankie dat julle my help om die ontleding vir al ons gemeenskappe nuttiger te maak.[[Gebruiker:Schiste|Schiste]] ([[Gebruikerbespreking:Schiste|kontak]]) 12:15, 22 September 2026 (UTC) === Wiki Economics - Would you like to help create a community health metrics tool === Hello everyone, Hi, I'm a French Wikimedian working on readership and editorship trends across our movement. I felt we were lacking accessible tools to look at and monitor the health of our editing communities over time, so I started Wiki Economics. Why Wiki Economics? I started by using macroeconomic indicators to model community health (that was my starting point), and I add other indicators over time. This is a beta. I am using afwiki as part of the first analysis batch, alongside language editions selected to cover different geographies, languages, and community sizes. It is not perfect and, as a result, your feedback about missing things, problems, or local events that explain unusual patterns is especially welcome. This first batch should help identify issues, missing information, and important local events, campaigns, policy changes, or other context that may explain unusual patterns. The goal is to learn from community feedback before expanding coverage. Once the Wikipedia editions are covered properly, I’ll do the same for all Wikimedia projects. This is a community-facing project, not an official Wikimedia Foundation report. It uses no private data, CheckUser data, or non-public APIs. Each result includes its snapshot, definitions, methods, provenance, and caveats. Some indicators may be unavailable or not applicable, and an incomplete period should not be read as a full-year trend. Background and definitions are on [[meta:Next_25/Wiki_Economics|the Wiki Economics page on Meta-Wiki]]. To view the statistics: [https://wiki-economics.toolforge.org/#choose-wiki choose a Wikipedia] or directly access afwiki’s profile: [https://wiki-economics.toolforge.org/gdp?wiki=afwiki]. I would appreciate your feedback on: * Do the definitions match how this community works? * Are there local patrol/review mechanisms, bot campaigns, policy changes, or events that explain unusual values? * Which indicators are useful, misleading, or missing? Please share feedback either on this page or on [[meta:Talk:Next_25/Wiki_Economics|the Wiki Economics talk page on Meta-Wiki]]. The codebase is available on [https://github.com/schiste/wiki-economics GitHub]. Thank you for helping me make the analysis more useful to all our communities. [[Gebruiker:Schiste|Schiste]] ([[Gebruikerbespreking:Schiste|kontak]]) 12:15, 22 September 2026 (UTC) == Your feedback wanted: Remove ''(Language link added:) and similar'' edits from Special:RecentChanges == ''(Apologies for posting in English. You can help by translating it)'' Hello, I’m Danny from [[:en:w:Wikimedia_Deutschland|Wikimedia Deutschland’s]] [[m:Wikidata_For_Wikimedia_Projects|Wikidata For Wikimedia Projects]] team.<br/> We have been investigating and examining how Wikidata’s use in the [[Special:RecentChanges]] and [[Special:Watchlist]] pages can be made to be more useful, or less ‘noisy’ (fewer edits that have little value to the reader). We are currently exploring to make a change in the volume and the type of Wikidata edits that appear in these pages, and '''we need your feedback''' to help us ensure this is a positive change for the Wikis and won’t disrupt your workflows.<br/> Language links are also known as sitelinks or interlanguage links and describe when a Wikidata item is connected to a Wiki, adding it to the language dropdown tool for other connected Wikis. [[File:Types of Lang Link changes.png|850px|left|thumb|A variety of "Language Link" edits as seen in the Recent Changes feed]] {{-}} The request for feedback is whether you support the removal of these language link edits from the Recent Changes and Watchlist feed, or would you oppose such a change and if so, why? Please share you thoughts on the dedicated '''[[m:Talk:Wikidata_For_Wikimedia_Projects/Clearer_Wikidata_Edit_Summaries/Hide_Language_Link_edits|metawiki Talk page]]'''. Further information about this change: [[m:Wikidata_For_Wikimedia_Projects/Clearer_Wikidata_Edit_Summaries/Hide_Language_Link_edits|m:Wikidata_For_Wikimedia_Projects/Hide_Language_Link_edits]] Thank you for any participation or feedback you give, -- [[m:User:Danny_Benjafield_(WMDE)|User:Danny Benjafield (WMDE)]] 15:16, 22 September 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Danny Benjafield (WMDE)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Danny_Benjafield_(WMDE)/MassMessage_test_list&oldid=31067455 --> :Thanks, I do use this feature a lot. I will respond on the metawiki Talk page. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 18:29, 23 September 2026 (UTC) == Die nuwe klomp gebruikers... == Admins, voel vry om die nuwe klomp gebruikers te versper. Hulle kom deur die WikimediaZA opleidingsprogram, die werk hier gelewer wys net hoe swak die opleiding is. Hulle reageer op geen boodskap nie, ploeter net voort ens. As hulle werklik wil saamwerk sal hulle ons admins en veterane hier respekteer. [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 14:54, 29 September 2026 (UTC) :Ja, ek voel nuwe gebruikers moet die konvensies volg. [[Spesiaal:Bydraes/~2026-52465-55|~2026-52465-55]] ([[Gebruikerbespreking:~2026-52465-55|talk]]) 15:11, 29 September 2026 (UTC) :::Dis ek, Burgert.[[Spesiaal:Bydraes/~2026-52465-55|~2026-52465-55]] ([[Gebruikerbespreking:~2026-52465-55|talk]]) 15:13, 29 September 2026 (UTC) :::: My selfoon het my Wiki aanmelding ook skielik verwerp! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 15:36, 29 September 2026 (UTC) :Is daar 'n rede hoekom hulle spesifiek afwiki teiken? – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 15:55, 29 September 2026 (UTC) :: Ja, ek sal later verduidelik. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 15:59, 29 September 2026 (UTC) ::: Sien die gemors: [[The five people you meet in heaven]]. 'n Absolute belediging van my taal. Dit gebeur as nie-moerdertaal sprekers aangemoedig word om hier betrokke te raak. Die ironie is dat die volgende grootste inheemse Suid-Afrikaanse taal op Wikipedia Zoeloe (diepte 6) is met slegs 12809 artikels, dan Noord-Sotho (diepte 0) met 9058 artikels. Logies sou mens verwag het dat WikimediaZA die grootste gedeelte van hul hulpbronne (hulle kry baie geld by die Stigting) sal gebruik om die plaaslike Wikipedia's te groei. Kom ons plaas dit in perspektief, gedurende die 2018 Wikimania Konferensie in Kaapstad was 'n groot lawaai gemaak omrede die Zoeloe Wikipedia 10,000 artikels bereik het. Afrikaans het op daardie stadium die 50,000 mylpaal bereik maar daar is geen woord daaroor gesê nie. Kyk waar staan ons vandag teenoor hulle. Myself het al 20595 (soos ons nou praat) artikels geskep waarvan 17 voorblad status dra en 'n klomp baie tegnies van aard is. Dit is interessant dat hulle artikels skep wat glad nie in hulle eie moedertaal Wikipedia's bestaan nie. Hoe weet ek dit? Daar is geen taalskakels nie. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 16:16, 29 September 2026 (UTC) ::::Interessant, pleks hulle hul energie doelgerig aanwend. Vir my is dit vinnig om net op "rol terug" te klik. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 17:42, 29 September 2026 (UTC) :::::Oesjaar, jy maak baie aannames. [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 18:00, 29 September 2026 (UTC) ::::::Met julle toestemming sal ek begin opruim. Ons praat oor die volgende: ::::::* Rekenaarvertaalde inhoud in bestaande artikels (bv. [[goud]]) word dadelik uitgevee ::::::* nuwe rekenaarvertaalde artikels word oor 14 dae (sonder verbetering) geskrap, volgens "Swak Afrikaans (reeds 2 weke+ nie vertaal of verbeter nie)" ::::::* konsepte in die hoofnaamruimte (artikels) met inhoud wat reeds in artikels bespreek word, word ook dadelik verwyder (as dit swak taalgebruik bevat en inhoud wat nie vir 'n ensiklopedie kwalifiseer nie). ::::::{{Ping|Maria The Scientist|Zoulla|Upthebucks|Tshegi|Zeetharr}}, {{Ping|VamuhleOmuhle|Argitsme|HoneyyR|Hermalyan|Nane2004}} ons praat oor julle betrokkenheid hier. :::::: Ek wil nie baklei nie, as ek weerstand ondervind, gaan ek voort met my eie projekte (geen probleem daarmee nie, vrede!). Julle menings asb. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 18:30, 29 September 2026 (UTC) ::::::Die belangrikste: Almal is natuurlik vry om met taalgebruik te help, ek verwyder slegs goed in die hoofnaamruimte wat nooit versorg is nie en daar ronddwaal. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 18:40, 29 September 2026 (UTC) :::::::Ek stem saam met @[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]]. :::::::En ek sal byvoeg: Dit maak nie saak watter gebruiker dit is, of waar hulle vandaan kom nie. Maak nie saak of Afrikaans hul moedertaal is of nie. Ons hou almal tot die selfde standaard. Gee mense darem 'n kans om hul artikels op te ruim, maar as dit nog steeds substandaard is, dan skrap ons dit, of rol die wysigings terug. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 16:54, 1 Oktober 2026 (UTC) :{{Ondersteun}} SB en RR. Ek sal ook nuwelinge se werk help opruim. Hou op stress Oesjaar! Groete, --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 17:46, 1 Oktober 2026 (UTC) == Mandela en kie == [[Lêer:Nelson Mandela, 2008 te Houghton Estate, valskleur-KI-herskepping.jpg|regs|duimnael|120px|Mandela 2008]] Net regs van Mandela staan 'n man met grys gestreepte das. As iemand dalk weet wie dit is sal ek graag die beskrywing wil aanvul. Die twee dames is terloops [[Geraldine Fraser-Moleketi]] en [[Gwen Ramokgopa]] van wie ons baie min inligting op af.wiki het. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 15:04, 29 September 2026 (UTC) :Jy vra my vas, jammer! [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 16:02, 29 September 2026 (UTC) :: Ditto. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 16:17, 29 September 2026 (UTC) :::AI sê: The man in the grey striped tie standing directly behind and to the right of Mr. Mandela's shoulder is the South African politician Dr. Frene Ginwala's brother or a similar delegate accompanying the high-level official party. Die broer se naam was Solly. [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 23:34, 1 Oktober 2026 (UTC) ::::Knap gedaan, en dankie. Vermoed dat jy reg is, en ons het min/geen vrye foto's van hierdie egpaar. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 05:53, 2 Oktober 2026 (UTC) == Reptiele en amfibieë in Afrikaans == Sedert 2025 is daar 'n komplete lys van Afrikaanse (en ander) name van de reptiele en amfibieë wat in Suid-Afrika voorkom Die verwysing is Phaka, F.M., Hugé, J., Razhuanzwo, F., Vanhove, M.P.M. & Du Preez, L.H. 2025. Naming South African frogs and reptiles in nine Indigenous languages. African Journal of Herpetology, 1–18. Daar is twee webwerwe waar dit gevind kan word :Die reptiele <ref>[https://www.wildvernac.org/vernac-names-of-wildlife/reptile-names Reptile names]</ref> :Die amfibieë <ref>[https://www.wildvernac.org/vernac-names-of-wildlife/frog-names Frog names]</ref> Ek het op [[sandpadda]] 'n bietjie daarvan oorgeneem, maar daar is talle ander bydraes wat daarmee bygewerk of geskep kan word. {{Verwysings}} [[Gebruiker:Jcwf|Jcwf]] ([[Gebruikerbespreking:Jcwf|kontak]]) 20:37, 1 Oktober 2026 (UTC) :Baie nuttig, dankie. Die taal is net om van nagmerries te kry. Net vir gebruikers wat weet wat hulle doen. [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 21:45, 1 Oktober 2026 (UTC) adrwo38jymdrevy7ww422houudxjbvt 2974678 2974675 2026-10-02T06:07:59Z JMK 649 /* Mandela en kie */ korr 2974678 wikitext text/x-wiki __NEWSECTIONLINK__ __NOINDEX__ {{spring ondertoe}} [[Lêer:Jessica isn't getting involved in this discussion.jpg|duimnael|links|250px|Kom praat met ons op die Geselshoekie, ons kuier lekker saam!]]<!-- [[Lêer:Rooibokram KNP suide.JPG|duimnael|220px|links|Aliwal2012 sê: "Dis beter om in die [[Krugerwildtuin]] as op kantoor te wees!" 'n Rooibokram in 2011 in die suide.]] [[Lêer:Vandalenjaeger 01.jpg|duimnael|260px|links|'n Versoek aan al die admins: help ons asseblief om vandalisme uit te roei!]] [[Lêer:Perde by Glen Reenenkamp, Golden Gate NP (1).jpg|duimnael|links|320px|Dis naweek! Kom ry die mak perde by die asemrowende [[Golden Gate-Hoogland- Nasionale Park]]!]] [[Lêer:Ceratotherium simum Kruger Park 02.JPG|duimnael|260px|links|'n Witrenoster in 2003.]] --> <div style="background:#f9f9f9; border:1px solid #aaaaaa; clear:right; float:right; font-size:90%; margin:1em 0 1em 1em; padding:1em; width:20em;"> <big>'''Sien ook:'''</big> * [[Wikipedia:Welkom nuwelinge]] wat veral op nuwelinge gemik is. * [[Wikipedia:Gebruikersportaal]] vir nuttige skakels vir alle gebruikers. * [[Wikipediabespreking:Geselshoekie]] vir bespreking oor die toekoms van hierdie bladsy. * [[/Taalforum/]] vir besprekings oor taalprobleme. Die juiste terme, spellings ensomeer. <center>'''Verdere hulp:'''<br /></center> Vir volledige hulp, riglyne en beleid (algemeen en spesifiek), raadpleeg gerus die * [[:en:Wikipedia:Community Portal|Engelse ''Community Portal'']], * [[:nl:Wikipedia:Gebruikersportaal|Nederlandse Gebruikersportaal]] en * [[:m:|Meta Wikipedia]]. </div> {{Argiefboks|14 | argief1 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2006|2004+05+06]] | argief2 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2007|2007+08+09]] | argief3 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2010+2011|2010+11]] | argief4 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2012|2012]] | argief5 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2013|2013+14+15]] | argief6 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2016|2016]] | argief7 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2017|2017]] | argief8 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2018|2018]] | argief9 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2019|2019]] | argief10 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2020|2020]] | argief11 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2021+2022+2023|2021+22+23]] | argief12 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2024|2024]] | argief13 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2025|2025]] | argief14 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2026|2026]] }} '''Welkom''' by die Afrikaanse Wikipedia se algemene geselshoekie. Enigiemand is welkom om deel te neem aan die besprekings hier: '''onderteken asseblief u besprekings''' deur <nowiki>~~~~</nowiki> te tik, of die "Handtekening met datum"-ikoon ([[Lêer:button sig.png|Handtekening met datum|link=]]) te kies op die redigeringskieslys. Ou besprekings word na die '''argief''' geskuif (sien die navigasiekas regs). As u 'n gesprek wil voortsit wat reeds in die argief is, word aanbeveel dat u die betrokke dele uitknip en hier plak. Hierdie blad is vir algemene besprekings, besprekings omtrent 'n spesifieke artikel kan op daardie artikel se besprekingsblad begin word; sodoende kan dit ook deur toekomstige bydraers en redigeerders gelees word. Vir die jongste nuus van WikimediaZA, besoek gerus ons [https://www.facebook.com/groups/231160206984566 Facebook bladsy], word lid van die [http://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikipedia-af Afrikaanse poslys] of besoek ons [http://wikimedia.org.za/wiki/Tuisblad_in_Afrikaans Tuisblad in Afrikaans] <div class="plainlinks"><center>'''>>> [//af.wikipedia.org/w/wiki.phtml?title=Wikipedia:Geselshoekie&action=edit&section=new Voeg 'n nuwe onderwerp by] <<<'''</center></div> == Werkswinkels wat deur Wikimedia ZA gefasiliteer sal word in September 2026 == Gebruikers neem kennis van die werkswinkels gedurende September 2026. Boodskap van Wikimedia ZA: “Hierdie werkswinkels sal studente, dosente en bibliotekarisse by hoër onderwysinstellings betrek en hulle bekendstel aan die basiese beginsels van die redigering van Wikipedia in alle Suid-Afrikaanse tale. Sommige deelnemers mag Afrikaans as eerstetaalsprekers wees, en die opleiding sal die volgende dek: Wat Wikipedia is Die Vyf Pilare van Wikipedia Die vertaling van bestaande artikels met behulp van die Vertaalinstrument Die skep van nuwe artikels Die byvoeg van verwysings en beelde Ons wil graag die Afrikaanse Wikipedia-gemeenskap vooraf oor hierdie werkswinkels inlig. Aangesien hierdie sessies 'n toestroming van nuwe bydraes van eerstekeerredakteurs tot gevolg kan hê, sal ons die gemeenskap se bewustheid en ondersteuning waardeer om hierdie nuwelinge gepaste leiding, geduld en goeie trou te gee soos hulle begin bydra. Komende Werkswinkels SWiP Fase 2 Jaar 2 – Universiteit Stellenbosch '''7–8 September 2026''' SWiP Fase 2 Jaar 2 – Durban Universiteit van Tegnologie '''10–11 September 2026''' SWiP Fase 2 Jaar 2 – Universiteit van KwaZulu-Natal, Pinetown-kampus '''17–18 September 2026''' Dankie dat u ons help om te verseker dat die betrokke gemeenskap bewus is van hierdie aktiwiteite en die nuwe bydraers kan ondersteun.” [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 13:12, 25 Augustus 2026 (UTC) == Erfenismaand: Inheemse Taalvertaal-uitdaging == Inisiatief vir Erfenismaand vir enige belangstellendes: “Beste Wikimediane, Sluit by ons aan vir die Erfenismaand se 30-dae Inheemse Taalvertaal-uitdaging hierdie September! Help om Suid-Afrikaanse erfenis te vier deur artikels oor die teiken inheemse taal Wikipedias uit te brei en te verbeter. ;Belangrike Besonderhede Datums: 1–30 September 2026 - Teikentale: isiZulu, isiXhosa, Sesotho, Setswana, Sepedi, Xitsonga, isiSwati, Tshivenḓa, isiNdebele, en Afrikaans - Daaglikse Doelwit: Vertaal 1 artikel per dag oor Suid-Afrikaanse kookkuns, gebruike, klere, kuns, geskiedenis of letterkunde. Hoe om Deel te Neem 1. Voeg jou gebruikersnaam by die projekbladsy en sluit aan by die Geleentheidsdashboard <https://meta.wikimedia.org/wiki/WMZA_Heritage_Month_30-Day_Translation_Campaign> (Wagwoord: Heritage). 2. Kies 'n Suid-Afrikaanse erfenisartikel op Engelse Wikipedia. 3. Vertaal dit in jou teikentaal (met behulp van die Inhoudvertalingsinstrument of handmatig) en publiseer. Opleidingswerkswinkel Leer hoe om die Inhoudvertalingsinstrument en dashboard te gebruik: Datum en tyd: Saterdag, 29 Augustus 2026 | 10:00 vm. – 12:00 nm. SAST - Skakel: Sluit aan by Google Meet <https://meet.google.com/xuv-gwfo-ztq?authuser=1&hs=122> Pryse (geskenkbewyse) Top bydraers gekies op grond van vertalingskwaliteit, volledigheid en formatering: - 1ste Plek: R5,000 - 2de Plek: R3,000 - 3de Plek: R2,000 Kontak info@wikimedia.org.za Vriendelike groete WikimediaZA Nomfundo Zungu: Kommunikasie-intern” [Hier geplaas deur [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 08:15, 26 Augustus 2026 (UTC)] :@[[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] mag ons vir hierdie spesifieke gebeurtenis KI gebruik om die vertaling te behartig, mits ons die [[porboodskap]] wat ons gebruik het, publiseer, en met die veronderstelling dat bronne wat saam met stellings oorgebring word, reeds in die oorspronklike weergawe nagegaan is en dus nie weer individueel nagegaan hoef te word by die eerste weergawe van die vertaling nie? Gebruikers kan natuurlik enige stelling later bevraagteken en bronne nagaan en stellings wat nie geverifieer kan word nie, verwyder. Ek vra hierdie net vir praktiese redes om in staat te wees om die eerste weergawe van die vertaling te kan plaas. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 11:13, 26 Augustus 2026 (UTC) ::My opinie is: ja, ons mag, want Wikipedia word nie as 'n bron gebruik nie, die bronne word saam oorgebring, en ander Wikipedia's vereis ook verifieerbaarheid en die aanhaal van bronne, en die KI-model word gevra om 'n nugtere vertaling te doen, nie om eie kennis te gebruik of eie navorsing te doen nie, dus is die risiko van hallusinasies laag. Natuurlik kan die oorspronklike weergawe foute bevat, en die foute word dan met die vertaling oorgebring, maar dit is 'n risiko by enige vertaling en foute kan selfs in betroubare bronne bestaan, dus is dit nie 'n risiko uniek aan KI nie. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 11:32, 26 Augustus 2026 (UTC) :::{{Ping|Sobaka|Pynappel}} Myns insiens is dit nie die doelwit van dié kompetisie om met KI-geskepte artikels mee te ding nie. Die een skryf met die hand en die ander met KI? Ek dink nie dit is billik in 'n kompetisie nie. Ek sou dit as 'n soort ''doping'' beskou. Met die hoeveelheid KI-inhoud kan mens ook nie van ander verwag om die inhoud na te gaan nie. My mening. Jou laaste aanmerking oor foute in die oorspronklike artikel is juis die rede waarom die Duitse Wikipedia van die vertaler verwag om die inhoud stiptelik na te gaan. Andersins loop jy gevaar om verkeerde inhoud te versprei. Ek beskou die vertaler steeds as verantwoordelik vir die teks wat hy plaas. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 11:55, 26 Augustus 2026 (UTC) ::::@[[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]], ek dink ons moet hier twee sake onderskei. Eerstens is dit ’n kompetisie wat deur WikimediaZA gereël word, en ek kan dus nie namens hulle bepaal of KI-ondersteunde vertaling vir die doeleindes van die kompetisie toegelaat word of presies watter voorwaardes daarvoor geld nie. Dit sal jy verkieslik met die organiseerders moet uitgeklaar. ::::Tweedens is ons op die Afrikaanse Wikipedia nog besig om gemeenskapsbeginsels vir die verantwoordelike gebruik van KI te ontwikkel, en ek wil nie daardie gesprek vooruitloop nie. Persoonlik sien ek wel ’n belangrike onderskeid tussen die gebruik van KI as ’n vertalingshulpmiddel en die gebruik daarvan om self nuwe ensiklopediese inhoud en bronne te genereer. KI-ondersteunde vertaling behoort dus nie noodwendig uitgesluit te word nie, mits die gebruiker die finale teks self deeglik nagaan en verantwoordelikheid daarvoor aanvaar. ::::Ek sou egter versigtig wees met die aanname dat bronne bloot omdat hulle uit die oorspronklike artikel oorgedra word, glad nie nagegaan hoef te word nie. Niemand verwag noodwendig dat elke bron volledig van nuuts af ondersoek moet word voordat ’n vertaling gepubliseer word nie, maar die vertaler behoort minstens seker te maak dat die vertaalde teks die oorspronklike artikel getrou weergee, dat die verwysings korrek oorgedra is en dat daar nie deur die vertaalproses nuwe stellings, betekenisverskuiwings of foutiewe terminologie ontstaan het nie. ::::Wat die publisering van die porboodskap betref, dink ek dit is ’n nuttige vorm van deursigtigheid, maar dit is iets waaroor die gemeenskap nog ’n beginsel moet vasstel. Vir hierdie spesifieke kompetisie sou ek dus voorstel dat WikimediaZA eers bevestig wat hulle reëls oor KI-gebruik is; daarna geld uiteraard steeds die Afrikaanse Wikipedia se gewone vereistes ten opsigte van kwaliteit, verifieerbaarheid en die verantwoordelikheid van die redigeerder. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 12:04, 26 Augustus 2026 (UTC) == Nuwe botartikels == Gemeenskap, ek mis die gemeenskapsbesluit om met nuwe botartikels te groei. Ons het byna 400 nuwe botartikels met 'n klein inligtingskassie en een sin. (As jy die res soek, moet jy die Engels lees.) Myns insiens voeg dit min waarde by, wat dink julle? Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 11:50, 27 Augustus 2026 (UTC) :Ek dink dit voeg waarde by. Ek sien nie hoe die aantal van 400 relevant is nie. Daar is poskodes in Lesotho en Sentraal-Afrikaanse Republiek waaroor 'n Afrikaanse leser mag leer, en waaroor daar regtig min bekend is, soos slegs die ligging en koördinate. Sien geen rede hoekom hierdie onderwerpe van die ensiklopedie uitgesluit moet word nie; ander weergawes sluit hierdie onderwerpe in, maar ek hoor graag ander se menings. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 12:14, 27 Augustus 2026 (UTC) ::Gee ons asb 'n voorbeeld of 2 vd poskodes in Lesotho wat jy gedoen het. Ek kan nie veel van Kabouterbot onthou nie...ouderdom! ::PS Kabouterbot het vannag 'n fokop gemaak by [[Nana-Bakassa]] ("Koördinate: Missing latitude") ::[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 12:37, 27 Augustus 2026 (UTC) :::@[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] [[Hleoheng]] [[Fenyane]]. Ek moet nog die kategorieë byvoeg. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 12:40, 27 Augustus 2026 (UTC) :::@[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] reggemaak, dankie. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 13:15, 27 Augustus 2026 (UTC) :Ek dink dit voeg net so veel waarde as al die saadjies oor plantspesies. Maak nie saak of dit nou deur 'n bot geskep is of nie. @[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] jou vraag is eintlik oor die nuttingheid van saadjies, en ek dink ons het daardie bespreking al baie keer gehad. :Party mense vind die artikels interessant, al is daar min inligting. Dit kan altyd verder uitgebrei word. Dit is ook goed vir ander artikels wat plekname benoem (soos 'n artikel oor 'n ramp of iets), minder rooi skakels ens. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 12:40, 27 Augustus 2026 (UTC) :@[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] [[Tim Curry]] is onlangs oorlede. Die artikel is ook deur 'n robot begin. Kyk hoe lyk dit vandag. Die feit dat dit deur 'n robot begin is, doen geen afbreek aan ander artikels nie, en skep 'n raamwerk vir ander gebruikers om maklik by te dra. Ek kan onthou jy het destyds ook vreeslik gekla oor die artikels oor akteurs wat deur 'n robot geskep is. Dit staan jou vry om enige artikel wat jy dink te kort is, uit te brei. En as die onderwerp jou nie interesseer nie, hoef jy nie die artikel te lees nie. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 12:41, 27 Augustus 2026 (UTC) :Intussen meer as 410. Die aantal is belangrik, aangesien kwantiteit die kwaliteit van die Afrikaanse Wikipedia raak. Daar is ook botartikels oor Russiese rajons, Australiese plaaslikeowerheidsgebied en Haïtiaanse departements. Terloops, ek het ander projekte as om 410 botartikels uit te brei. Myns insiens raak dit dieselfde tema: Ons skryf artikels '''deur mense vir mense'''. Tel asb. al die [[:Kategorie:Saadjies]] vir my. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 12:45, 27 Augustus 2026 (UTC) ::Wat is die verskil tussen 410 en 410&nbsp;000? Hoe raak dit die kwaliteit van ander artikels? – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 12:48, 27 Augustus 2026 (UTC) :::Inderdaad. Niemand kla oor enwiki se kwaliteit nie, en hulle het meer as 2 miljoen saadjies. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 12:54, 27 Augustus 2026 (UTC) ::::Hoe meer botartikels ons het, hoe meer lesers kom daarop af en sien een-sin-saadjies. Dit raak die reputasie van die hele projek. Daar is mense wat ure, maande, jare vir kwaliteit offer. Hoe aktief is die Cebuano- en Waray-Waray-Wikipedias? [[:en:Cebuano Wikipedia]], [[:de:Cebuanosprachige Wikipedia]], [[:en:Waray Wikipedia]] en [[:de:Waray-Waray-Wikipedia]] vertel baie vir my. Die botartikels het niks gehelp nie. Op die [[:en:Swedish Wikipedia#Massive deletions in robot-made articles]] het hulle intussen baie botartikels geskrap. Die Engelse Wikipedia het sewe miljoen artikels en die nodige mannekrag met dié wêreldtaal! Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 13:00, 27 Augustus 2026 (UTC) :::::@[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] moet ons [[Tim Curry]] skrap? – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 13:03, 27 Augustus 2026 (UTC) ::::::{{Ping|Pynappel}} Ons kan wel artikels oor mense deur mense laat skryf. Soos [[Dolly Parton]], [[Bonnie Tyler]] en [[Gunther von Hagens]]. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 13:10, 27 Augustus 2026 (UTC) :::::::Kom ons hoor wat sê die res van die gemeenskap. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 13:15, 27 Augustus 2026 (UTC) : Honderde saadjies beteken nie veel nie. Dit groei nie. Kyk na die sponsies. [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 13:51, 27 Augustus 2026 (UTC) ::Hallo @[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]], ek stem saam dat dit dalk nie veel beteken nie, maar dit het nie noodwendig 'n negatiewe impak nie. Trouens, my punt is juis dat dit 'n goeie impak het omdat dit 'n bestaande artikel verskaf waartoe gebruikers kan bydra. Ek wonder hoeveel gebruikers wysig bestaande artikels eerder as om nuwe artikels te skep. Dit sal interessant wees om hierdie statistiek van 'n groot Wikipedia soos Engels of Duits te kry. Intussen deel ek 'n lys van artikels wat deur kabouter geskep is en wat sedertdien gegroei het. Dit is almal akteurs, vermoedelik omdat dit 'n onderwerp is waarin meer mense geïnteresseerd is, terwyl die sponse 'n baie kleiner gehoor het, maar daardie gehoor verdien steeds om artikels op Wikipedia in Afrikaans te kan raadpleeg en wysigings daarby aan te bring en ja, as hulle die vermoë het, self artikels te begin. ::* [[Shailene Woodley]] ::* [[Jenna Ortega]] ::* [[Anna Held]] ::* [[Elton John]] ::* [[IJustine]] ::* [[Sydney Sweeney]] ::* [[Beatrice Straight]] ::* [[Alec Baldwin]] ::* [[Raquel Welch]] ::* [[Timothée Chalamet]] ::* [[Rami Malek]] ::* [[George Carlin]] ::– 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 23:20, 27 Augustus 2026 (UTC) == Voorstel: 'n Konsep-naamruimte (ns 118) == Hallo almal Ek wil graag voorstel dat ons vir die Afrikaanse Wikipedia 'n aparte '''Konsep'''-naamruimte aanvra. Dit is die ekwivalent van die Engelse ''Draft:'' (naamruimte 118). Tans het 'n onvoltooide artikel net twee tuistes: die hoofnaamruimte, waar lesers en soekenjins dit sien, of 'n gebruikersubblad of [[Wikipedia:Sandput]]. 'n Konsep-naamruimte gee 'n derde plek: * Konsepte tel nie as artikels nie en beïnvloed nie ons artikeltelling nie. * Konsepte word outomaties nie deur soekenjins geïndekseer nie, dus skaad 'n onvoltooide bladsy nie die projek se aansien nie. * Nuwelinge kan aan 'n artikel werk sonder dat dit binne minute vir verwydering genomineer word. * Wanneer die artikel gereed is, word dit eenvoudig na die hoofnaamruimte geskuif en die volledige geskiedenis bly behoue. Meer as 25 Wikipedias het reeds so 'n naamruimte. === Wat presies aangevra sal word === * Naamruimte 118 = Konsep, naamruimte 119 = Konsepbespreking * 'n Alias sodat ''Draft:'' ook na dieselfde naamruimte wys * Subbladsye aangeskakel * ''noindex'' sodat konsepte nie deur soekenjins geïndekseer word nie * Konsepte tel nie as inhoudsbladsye nie (dus nie in die artikeltelling nie) * VisualEditor beskikbaar in die nuwe naamruimte === Punte waaroor ons moet besluit === # '''Die naam.''' "Konsep" / "Konsepbespreking", of eerder "Klad" / "Kladbespreking"? Ander voorstelle is welkom. # '''Wie mag 'n konsep na die hoofnaamruimte skuif?''' Enigeen, of net gebruikers wat outomaties bevestig is (''autoconfirmed'')? # '''Verlate konsepte.''' Op die Engelse Wikipedia kan 'n konsep wat ses maande lank onaangeraak bly, verwyder word, met 'n kennisgewing aan die skepper. Wil ons iets soortgelyks, en met watter tydperk? # '''Soekresultate.''' Moet konsepte by verstek in ons interne soektog verskyn, of net wanneer 'n mens dit uitdruklik kies? === Hoe dit tegnies werk === Ons kan dit nie self aanskakel nie. Dit is 'n konfigurasieverandering aan Wikimedia se bedieners. Die pad is: # Konsensus hier op die Geselshoekie, met die besonderhede hierbo beslis. # 'n Versoek op Phabricator onder ''Wikimedia-Site-requests'', met 'n permanente skakel na hierdie bespreking (sien [[m:Requesting wiki configuration changes]]). # 'n Ontwikkelaar dien die wysiging in Gerrit in en dit word ontplooi. Dit neem gewoonlik 'n paar weke. Vir 'n kleiner wiki is 'n handjievol steunstemme genoeg: die Birmaanse Wikipedia se versoek ([[phab:T352424]]) is met twee steunstemme goedgekeur. === Alternatief === As die gemeenskap voel 'n eie naamruimte is oorbodig, kan ons byna dieselfde werkvloei kry sonder enige tegniese versoek, deur subbladsye soos ''Wikipedia:Konsepte/Artikelnaam'' te gebruik. Die verskil is dat ''noindex'' dan nie outomaties geld nie, dat konsepte nie 'n eie filter in onlangse wysigings en die soekfunksie kry nie, en dat die naam vir nuwelinge minder duidelik is. === Steun, teen, kommentaar === Ek stel voor ons hou die bespreking ten minste twee weke oop sodat almal kans kry om te reageer. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 22:51, 27 Augustus 2026 (UTC) : Ek ondersteun die voorstel in beginsel. Hou vir twee weke. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 16:43, 28 Augustus 2026 (UTC) ::{{Ondersteun}} idee ::#Konsepartikel ::#Gebruikers wat bevestig is ::#Ses maande klink redelik ::#Net by keuse, maar as iemand nou dieselfde artikel wil skep, moet dit duidelik wees dat daar reeds ‘n konsepartikel is. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 18:16, 28 Augustus 2026 (UTC) :{{Ondersteun}} Een van die grootste voordele sal wees as daar kompetisies of werkwinkels is, sodat ander gebruikers weet om die gebruiker spasie te gee. Dit kan dalk ook help dat nuwelinge meer vrymoedigheid het...(dalk?) :Net 'n vraag: as die blad geskuif word sonder 'n aanstuur, wat oorbodig sal wees, tel dit as 'n bladsyverwydering? [[Gebruiker:Thermofan|Thermofan]] ([[Gebruikerbespreking:Thermofan|kontak]]) 14:19, 1 September 2026 (UTC) ::@[[Gebruiker:Thermofan|Thermofan]] soos sake tans staan, ja, maar slegs administrateurs kan skuif sonder 'n aanstuur. As ander gebruikers bladsye skuif, dan word 'n aanstuur outomaties agtergelaat. Op die Engelse Wikipedia het hulle 'n spesifieke gebruikersgroep, nl. ''page movers'', wat bladsye sonder 'n aanstuur kan skuif. Ons kan oorweeg om ook so 'n groep op die Afrikaanse Wikipedia te hê. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 15:12, 1 September 2026 (UTC) :{{Ondersteun}} al vier punte hier bo. [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 20:41, 4 September 2026 (UTC) :{{Ondersteun}} – [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 16:08, 5 September 2026 (UTC) :{{Ondersteun}} – Briljante idee. Laat dit goed gaan, [[Gebruiker:Lefcentreright|Lefcentreright]] ([[Gebruikerbespreking:Lefcentreright|kontak]]) 17:34, 5 September 2026 (UTC) :<s>{{Neutraal}}</s> – Ek is tans bietjie uitgebrand! [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 18:30, 5 September 2026 (UTC) :{{Ondersteun}} – Laat dit goed gaan! --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 06:37, 16 September 2026 (UTC) ::Ek het die nuwe naamruimtes aangevra: https://phabricator.wikimedia.org/T437576 – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 11:24, 10 September 2026 (UTC) :::Ons het vandag die nuwe Konsep- en Konsepbesprekingnaamruimtes ontvang. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 16:18, 14 September 2026 (UTC) ::::Baie dankie Pynappel --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 06:46, 16 September 2026 (UTC) == Malfunction... == Die taalkundiges: beste vertaling - faal of wanfunksioneer? Of hang dit af van die gebruik van die woord? Ek verkies eersgenoemde! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 08:34, 28 Augustus 2026 (UTC) :Ja, wanfunksioneer as werkwoord. Ook dalk :* nie behoorlik funksioneer nie :* foutief funksioneer :* gebrekkig funksioneer Informeel: Die masjien het begin probleme gee. :As selfstandige naamwoord: Fout :* The system experienced a hardware malfunction that caused unexpected server reboots. :: Die stelsel het 'n hardewarefout ondervind wat onverwagte herlaaie van die bediener veroorsaak het. :* Engineers traced the vehicle's sudden loss of power to an electronic control unit malfunction. :: Ingenieurs het die voertuig se skielike verlies aan krag nagespoor na 'n fout in die elektroniese beheereenheid. :[[Gebruiker:Thermofan|Thermofan]] ([[Gebruikerbespreking:Thermofan|kontak]]) 11:59, 28 Augustus 2026 (UTC) ::Volgens [https://translate.google.co.uk/ Google Translate], lui die Afrikaans vertaaling: ::*Die stelsel het 'n hardeware-wanfunksie ondervind wat onverwagte bedienerherlaai veroorsaak het. ::*Ingenieurs het die voertuig se skielike kragverlies na 'n wanfunksionering in die elektroniese beheereenheid teruggevoer. ::[[Gebruiker:Martinvl|Martinvl]] ([[Gebruikerbespreking:Martinvl|kontak]]) 14:55, 28 Augustus 2026 (UTC) :::Ai tog, Martin..! [[Gebruiker:Thermofan|Thermofan]] ([[Gebruikerbespreking:Thermofan|kontak]]) 11:46, 31 Augustus 2026 (UTC) ::::Nee Martin, gaan kyk terug in jou skoolboeke. Google Translate gee maar swak vertalings! [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 11:59, 31 Augustus 2026 (UTC) == [[Ratko Mladic]] == Goeiedag, ek wil graag hoor of ek hierdie konsep na die hoofnaamruimte mag skuif. Dit is 'n KI-vertaling van die Engelse weergawe. Ek het nie al die bronne noukeurig deurgegaan nie, maar die resultaat lyk ooglopend korrek. Is daar enige groot probleme met die artikel wat verhoed dat dit gepubliseer kan word? Dit kan natuurlik in sy konsepvorm en na publikasie steeds gewysig word om enige foute te korrigeer of nuwe inligting by te werk. Ek hoor graag van u. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 11:49, 28 Augustus 2026 (UTC) :Hallo Pynappel, ja dis skaflik, haal net asb al die rooi skakels in die inleiding uit. :Iets soos--- ''Sien ook: [[Kroasiese Onafhanklikheidsoorlog]] en [[Bosniese Oorlog]]'' --- het geen nut nie. :Dankie! [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 12:11, 28 Augustus 2026 (UTC) ::{{uitgevoer}} – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 13:05, 28 Augustus 2026 (UTC) == FAK-voorsitters == Het die voorsitterlys van die [[Federasie van Afrikaanse Kultuurvereniginge|FAK]] probeer opdateer, maar daar is nog datum-gapings, wat ook bevestig kan word. Daar mag ook 'n Prof. Jan de Koning tussen Cillié en Heyns wees, maar ek vind baie min inligting oor hom. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 11:21, 1 September 2026 (UTC) == Twintigjaargemeenskap. == Gemeenskap, kan al die bestaande lede van die 15 jaar gemeenskap net laat weet of hulle dalk al deel van die twintigjaargemeenskap moes gewees het? Ek het [[Gebruiker:Sobaka]] opdateer. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 15:02, 6 September 2026 (UTC) : Ook dankie en geluk aan [[Gebruiker:JMK]] met sy 20 jaar deelname hier by ons. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 18:56, 6 September 2026 (UTC) ::Eers in Jan. 2028! [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 19:02, 6 September 2026 (UTC) == Jou wiki sal op 23 Sep oorskakel na die lees-alleenmodus == <section begin="server-switch"/><div class="plainlinks"> Die [[Wikimedia-stigting]] sal die verkeer tussen sy datasentrums ruil. Dit sal verseker dat Wikipedia en die ander Wikimedia wiki's aanlyn kan bly, selfs ná 'n ramp. Hulle sal alle verkeer na die sekondêre datasentrum op '''{{#time:j xg|2026-09-23|af}}''' oorskakel. Die toets begin om '''[https://zonestamp.toolforge.org/{{#time:U|2026-09-23T14:00|en}} {{#time:H:i e|2026-09-23T14:00}}]''' Ongelukkig, as gevolg van 'n paar beperkings in [[mw:Special:MyLanguage/Manual:What is MediaWiki? | MediaWiki]], moet alle redigering stop terwyl ons oorskakel. Ons vra om verskoning vir hierdie ontwrigting en werk daarna om dit in die toekoms tot die minimum te beperk. 'n Banier sal 30 minute voor die aanvang op alle wiki's vertoon word. '''Vir 'n kort tydjie sal u alle wiki's slegs kan lees, maar nie kan redigeer nie.''' * Op Woensdag 23 September 2026 sal u vir tot 'n uur lank nie kan wysig nie. * As u gedurende hierdie tyd probeer redigeer of stoor, sal u 'n foutboodskap sien. Ons hoop dat geen wysigings verlore sal gaan gedurende hierdie minute nie, maar ons kan dit nie waarborg nie. As u die foutboodskap sien, wag dan totdat alles weer normaal is. U behoort dan u redigering te kan stoor. Maar ons beveel aan dat u eers 'n afskrif van u wysigings maak, net ingeval. ''Ander gevolge'': * Agtergrondwerk sal stadiger wees en sommige sal moontlik nie voltooi word nie. Rooi skakels word moontlik nie so vinnig soos gewoonlik opgedateer nie. As u 'n artikel skep wat reeds elders gekoppel is, sal die skakel langer as gewoonlik rooi bly. Sommige toepassings-skrifte met 'n lang looptyd sal gestop moet word. * Ons verwag dat die uitrol van nuwe kode soos enige ander week sal plaasvind. Alhoewel, sommige gevalle van kodevries kan egter stiptelik plaasvind as die operasie dit daarna vereis. * [[mw:Special:MyLanguage/GitLab|GitLab]] sal vir ongeveer 90 minute onbeskikbaar wees. Deel asseblief hierdie inligting met u gemeenskap.</div><section end="server-switch"/> [[m:user:Trizek (WMF)|Trizek (WMF)]] 12:58, 15 September 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Trizek (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Non-Technical_Village_Pumps_distribution_list&oldid=30513874 --> == Konsepbeleid oor kunsmatige intelligensie == Die Afrikaanse Wikipedia het nog geen beleid oor die gebruik van kunsmatige intelligensie nie, terwyl die [[:en:Wikipedia:Large language models|Engelse]], [[:de:Wikipedia:Künstliche Intelligenz|Duitse]], [[:fr:Wikipédia:Intelligence artificielle générative|Franse]] en [[:nl:Wikipedia:AI en Wikipedia|Nederlandse]] Wikipedias die afgelope twee jaar elkeen een aangeneem het. Ek het 'n konsep op grond van daardie vier bladsye met behulp van [[Claude]] Opus 5 geskryf en dit by [[Konsep:Wikipedia:Kunsmatige intelligensie]] geplaas. Dit verbied nes die ander taalweergawes van Wikipedia die generasie van nuwe inhoud met KI, maar laat uitdruklik vertalings toe, met sekere voorwaardes. Ek hoop om hiermee 'n riglyn te skep wat almal gelukkig maak en die Afrikaanse Wikipedia in staat stel om sy volgende fase van groei binne te gaan deur KI op 'n verantwoordelike en deursigtige manier toe te pas. Ek nooi graag die gemeenskap om kommentaar by [[Konsepbespreking:Wikipedia:Kunsmatige intelligensie]] te lewer. Kortliks wat die konsep sê: * Artikels word nie met generatiewe KI geskryf nie. Teks wat deur 'n taalmodel opgestel is, hoort nie in die artikelnaamruimte nie, en dieselfde geld vir gegenereerde verwysings en beelde. * '''Vertaling uit ander taalweergawes van Wikipedia is uitdruklik toegelaat''', ook met masjienvertaling en ook vir 'n volledige artikel. Die twee voorwaardes wat saak maak, is dat die bronartikel se verwysings saam oorgedra word en dat erkenning aan die oorspronklike artikel gegee word soos by [[Wikipedia:Haal bronne aan#Vertaling]] beskryf. Jy lees natuurlik self die Afrikaans na voordat jy dit stoor. * Anders as sommige ander taalweergawes vereis die konsep '''nie''' dat die vertaler elke oorgedraagde bron individueel nagaan nie. Vir 'n gemeenskap van ons grootte sou dit vertaling in die praktyk onmoontlik maak, en dit sou beteken dat ons die werk van 'n hele ander gemeenskap wantrou. Wat jou tydens die vertaling opval – 'n verwysing wat versin lyk, syfers wat mekaar weerspreek – laat jy uiteraard weg. * Spelkontrole, herformulering van jou eie teks, terminologiehulp, navorsingshulp en tegniese hulp met wikiteks bly toegelaat, mits jy in die wysigingsopsomming noem waarvoor jy wat gebruik het. * Op besprekingsblaaie skryf ons in ons eie woorde, maar iemand wat nie Afrikaans magtig is nie, mag 'n masjienvertaling gebruik en dit so aandui. * By 'n vermoede van KI-inhoud kyk ons na die bronne, nie na die skryfstyl nie: KI-verklikkers is onbetroubaar. Blokkering volg net waar die bewyse duidelik is. Die vertaalgedeelte is doelbewus toegeefliker as dié van die Duitse en Franse Wikipedias, omdat vertaling by ons een van die belangrikste maniere is waarop die projek groei. Ek dink dit is die regte keuse vir ons, maar dit is juis die punt waaroor ek graag ander menings wil hoor. Vrae waaroor kommentaar besonder nuttig sal wees: # Is die vertaalvoorwaardes werkbaar soos hulle daar staan, of is daar iets wat in die praktyk gaan skuur? # Is dit reg om die nagaan van elke oorgedraagde bron uit te laat? # Is die verbod op gegenereerde artikels duidelik genoeg afgebaken teenoor die toegelate gebruike? # Ontbreek daar iets wat by ons dikwels voorkom en wat die konsep nie dek nie? '''Plaas kommentaar oor die beleid self asseblief by [[Konsepbespreking:Wikipedia:Kunsmatige intelligensie]]''', sodat alles op een plek bymekaar bly. Ek los die bespreking 'n ruk oop en werk die konsep by soos die kommentaar inkom; as daar mettertyd konsensus is, kan dit na [[Wikipedia:Kunsmatige intelligensie]] geskuif en as beleid gemerk word. Groete. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 22:43, 16 September 2026 (UTC) == Skeppers van saadjies == Gemeenskap, daar is tans 'n tydelike rekening gebruiker wat Meksikaanse saadjies skep. Hy vertaal net die inleidings van die artikels uit die Engelse Wikipedia, foutloos. KI-pogings? My probleem is dat ons saadjies tans by die 20,000 is! My siening is dat indien enige gebruiker tot drie saadjies beperk moet word, daarna moet hy werklik waarde toevoeg deur die hele artikel te vertaal. Ja, my flora artikels is kort maar daar is nie werklik enige inligting nie. 99% van hulle bestaan nêrens nie en ek het nie by een van hulle die saadjie sjabloon geplaas nie! Tweedens voorsien ons die flora foto,s vir gebruik deur onder andere skoolkinders asook bewaar plaaslike name. Almal het bronne. Ek luister... Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 06:12, 18 September 2026 (UTC) :Ek is tevrede met die IP-bydraer wat onlangs al die Meksikaanse presidente skep. Dit vorm deel van 'n reeks en 'n gaping wat gevul moet word, al is dit net saadjies. Groete [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 07:53, 18 September 2026 (UTC) ::Dis jammer hy doen nie effens meer moeite en vertaal die hele Engelse inleiding nie; dan kan hy artikels van minstens een skerm doen in plaas van saadjies. Maar ja, die atikels is nodig. [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 11:41, 18 September 2026 (UTC) == Wiki Economics - Wil jy help om ’n instrument vir gemeenskapsgesondheidsmaatstawwe te skep == Hallo almal, ''Hierdie weergawe is met behulp van outomatiese vertaalhulpmiddels en KI voorberei. Korrigeer asseblief die taal, terme of inhoud; enige hulp is welkom. Die Engelse weergawe volg hieronder.'' Hallo, ek is ’n Franse Wikimedian wat aan lees- en redigeertrendings binne ons beweging werk. Ek het gevoel dat ons maklik toeganklike hulpmiddels kort om die gesondheid van ons redigeringsgemeenskappe oor tyd te sien en te monitor, daarom het ek Wiki Economics begin. Waarom Wiki Economics? Omdat ek aanvanklik makro-ekonomiese aanwysers gebruik om die gesondheid van die gemeenskap te modelleer (dit was my vertrekpunt), maar ek voeg mettertyd ander aanwysers by. Dit is ’n beta-weergawe. Ek gebruik afwiki as deel van die eerste ontledingsgroep, saam met taaluitgawes wat gekies is om verskillende streke, tale en gemeenskapsgroottes te dek. Dit is nie perfek nie en daarom is terugvoer oor ontbrekende dinge, probleme of plaaslike gebeure wat ongewone patrone verklaar, veral welkom. Hierdie eerste groep moet help om probleme, ontbrekende inligting en belangrike plaaslike gebeure, veldtogte, beleidsveranderinge of ander konteks wat ongewone patrone kan verklaar, te identifiseer. Die doel is om uit gemeenskapterugvoer te leer voordat die dekking uitgebrei word. Sodra die Wikipedia-uitgawes behoorlik gedek is, sal ek dieselfde vir alle Wikimedia-projekte doen. Dit is ’n projek vir gemeenskappe, nie ’n amptelike verslag van die Wikimedia Foundation nie. Dit gebruik geen private data, CheckUser-data of nie-openbare API’s nie. Elke resultaat bevat sy momentopname, definisies, metodes, herkoms en voorbehoude. Sommige aanwysers is dalk nie beskikbaar of van toepassing nie, en ’n onvolledige tydperk moet nie as ’n volledige jaarlikse tendens gelees word nie. Agtergrond en definisies is op [[meta:Next_25/Wiki_Economics|die Wiki Economics-bladsy op Meta-Wiki]] beskikbaar. Om die statistieke te sien: [https://wiki-economics.toolforge.org/#choose-wiki kies ’n Wikipedia] of kry direk toegang tot afwiki se profiel: [https://wiki-economics.toolforge.org/gdp?wiki=afwiki]. Ek sal plaaslike terugvoer waardeer oor: * Pas die definisies by hoe hierdie gemeenskap werk? * Is daar plaaslike patrollie-/hersieningsmeganismes, botveldtogte, beleidsveranderinge of gebeure wat ongewone waardes verklaar? * Watter aanwysers is nuttig, misleidend of ontbreek? Deel asseblief terugvoer óf op hierdie bladsy óf op [[meta:Talk:Next_25/Wiki_Economics|die Wiki Economics-besprekingsblad op Meta-Wiki]]. Die bronkode is beskikbaar op [https://github.com/schiste/wiki-economics GitHub]. Dankie dat julle my help om die ontleding vir al ons gemeenskappe nuttiger te maak.[[Gebruiker:Schiste|Schiste]] ([[Gebruikerbespreking:Schiste|kontak]]) 12:15, 22 September 2026 (UTC) === Wiki Economics - Would you like to help create a community health metrics tool === Hello everyone, Hi, I'm a French Wikimedian working on readership and editorship trends across our movement. I felt we were lacking accessible tools to look at and monitor the health of our editing communities over time, so I started Wiki Economics. Why Wiki Economics? I started by using macroeconomic indicators to model community health (that was my starting point), and I add other indicators over time. This is a beta. I am using afwiki as part of the first analysis batch, alongside language editions selected to cover different geographies, languages, and community sizes. It is not perfect and, as a result, your feedback about missing things, problems, or local events that explain unusual patterns is especially welcome. This first batch should help identify issues, missing information, and important local events, campaigns, policy changes, or other context that may explain unusual patterns. The goal is to learn from community feedback before expanding coverage. Once the Wikipedia editions are covered properly, I’ll do the same for all Wikimedia projects. This is a community-facing project, not an official Wikimedia Foundation report. It uses no private data, CheckUser data, or non-public APIs. Each result includes its snapshot, definitions, methods, provenance, and caveats. Some indicators may be unavailable or not applicable, and an incomplete period should not be read as a full-year trend. Background and definitions are on [[meta:Next_25/Wiki_Economics|the Wiki Economics page on Meta-Wiki]]. To view the statistics: [https://wiki-economics.toolforge.org/#choose-wiki choose a Wikipedia] or directly access afwiki’s profile: [https://wiki-economics.toolforge.org/gdp?wiki=afwiki]. I would appreciate your feedback on: * Do the definitions match how this community works? * Are there local patrol/review mechanisms, bot campaigns, policy changes, or events that explain unusual values? * Which indicators are useful, misleading, or missing? Please share feedback either on this page or on [[meta:Talk:Next_25/Wiki_Economics|the Wiki Economics talk page on Meta-Wiki]]. The codebase is available on [https://github.com/schiste/wiki-economics GitHub]. Thank you for helping me make the analysis more useful to all our communities. [[Gebruiker:Schiste|Schiste]] ([[Gebruikerbespreking:Schiste|kontak]]) 12:15, 22 September 2026 (UTC) == Your feedback wanted: Remove ''(Language link added:) and similar'' edits from Special:RecentChanges == ''(Apologies for posting in English. You can help by translating it)'' Hello, I’m Danny from [[:en:w:Wikimedia_Deutschland|Wikimedia Deutschland’s]] [[m:Wikidata_For_Wikimedia_Projects|Wikidata For Wikimedia Projects]] team.<br/> We have been investigating and examining how Wikidata’s use in the [[Special:RecentChanges]] and [[Special:Watchlist]] pages can be made to be more useful, or less ‘noisy’ (fewer edits that have little value to the reader). We are currently exploring to make a change in the volume and the type of Wikidata edits that appear in these pages, and '''we need your feedback''' to help us ensure this is a positive change for the Wikis and won’t disrupt your workflows.<br/> Language links are also known as sitelinks or interlanguage links and describe when a Wikidata item is connected to a Wiki, adding it to the language dropdown tool for other connected Wikis. [[File:Types of Lang Link changes.png|850px|left|thumb|A variety of "Language Link" edits as seen in the Recent Changes feed]] {{-}} The request for feedback is whether you support the removal of these language link edits from the Recent Changes and Watchlist feed, or would you oppose such a change and if so, why? Please share you thoughts on the dedicated '''[[m:Talk:Wikidata_For_Wikimedia_Projects/Clearer_Wikidata_Edit_Summaries/Hide_Language_Link_edits|metawiki Talk page]]'''. Further information about this change: [[m:Wikidata_For_Wikimedia_Projects/Clearer_Wikidata_Edit_Summaries/Hide_Language_Link_edits|m:Wikidata_For_Wikimedia_Projects/Hide_Language_Link_edits]] Thank you for any participation or feedback you give, -- [[m:User:Danny_Benjafield_(WMDE)|User:Danny Benjafield (WMDE)]] 15:16, 22 September 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Danny Benjafield (WMDE)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Danny_Benjafield_(WMDE)/MassMessage_test_list&oldid=31067455 --> :Thanks, I do use this feature a lot. I will respond on the metawiki Talk page. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 18:29, 23 September 2026 (UTC) == Die nuwe klomp gebruikers... == Admins, voel vry om die nuwe klomp gebruikers te versper. Hulle kom deur die WikimediaZA opleidingsprogram, die werk hier gelewer wys net hoe swak die opleiding is. Hulle reageer op geen boodskap nie, ploeter net voort ens. As hulle werklik wil saamwerk sal hulle ons admins en veterane hier respekteer. [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 14:54, 29 September 2026 (UTC) :Ja, ek voel nuwe gebruikers moet die konvensies volg. [[Spesiaal:Bydraes/~2026-52465-55|~2026-52465-55]] ([[Gebruikerbespreking:~2026-52465-55|talk]]) 15:11, 29 September 2026 (UTC) :::Dis ek, Burgert.[[Spesiaal:Bydraes/~2026-52465-55|~2026-52465-55]] ([[Gebruikerbespreking:~2026-52465-55|talk]]) 15:13, 29 September 2026 (UTC) :::: My selfoon het my Wiki aanmelding ook skielik verwerp! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 15:36, 29 September 2026 (UTC) :Is daar 'n rede hoekom hulle spesifiek afwiki teiken? – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 15:55, 29 September 2026 (UTC) :: Ja, ek sal later verduidelik. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 15:59, 29 September 2026 (UTC) ::: Sien die gemors: [[The five people you meet in heaven]]. 'n Absolute belediging van my taal. Dit gebeur as nie-moerdertaal sprekers aangemoedig word om hier betrokke te raak. Die ironie is dat die volgende grootste inheemse Suid-Afrikaanse taal op Wikipedia Zoeloe (diepte 6) is met slegs 12809 artikels, dan Noord-Sotho (diepte 0) met 9058 artikels. Logies sou mens verwag het dat WikimediaZA die grootste gedeelte van hul hulpbronne (hulle kry baie geld by die Stigting) sal gebruik om die plaaslike Wikipedia's te groei. Kom ons plaas dit in perspektief, gedurende die 2018 Wikimania Konferensie in Kaapstad was 'n groot lawaai gemaak omrede die Zoeloe Wikipedia 10,000 artikels bereik het. Afrikaans het op daardie stadium die 50,000 mylpaal bereik maar daar is geen woord daaroor gesê nie. Kyk waar staan ons vandag teenoor hulle. Myself het al 20595 (soos ons nou praat) artikels geskep waarvan 17 voorblad status dra en 'n klomp baie tegnies van aard is. Dit is interessant dat hulle artikels skep wat glad nie in hulle eie moedertaal Wikipedia's bestaan nie. Hoe weet ek dit? Daar is geen taalskakels nie. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 16:16, 29 September 2026 (UTC) ::::Interessant, pleks hulle hul energie doelgerig aanwend. Vir my is dit vinnig om net op "rol terug" te klik. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 17:42, 29 September 2026 (UTC) :::::Oesjaar, jy maak baie aannames. [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 18:00, 29 September 2026 (UTC) ::::::Met julle toestemming sal ek begin opruim. Ons praat oor die volgende: ::::::* Rekenaarvertaalde inhoud in bestaande artikels (bv. [[goud]]) word dadelik uitgevee ::::::* nuwe rekenaarvertaalde artikels word oor 14 dae (sonder verbetering) geskrap, volgens "Swak Afrikaans (reeds 2 weke+ nie vertaal of verbeter nie)" ::::::* konsepte in die hoofnaamruimte (artikels) met inhoud wat reeds in artikels bespreek word, word ook dadelik verwyder (as dit swak taalgebruik bevat en inhoud wat nie vir 'n ensiklopedie kwalifiseer nie). ::::::{{Ping|Maria The Scientist|Zoulla|Upthebucks|Tshegi|Zeetharr}}, {{Ping|VamuhleOmuhle|Argitsme|HoneyyR|Hermalyan|Nane2004}} ons praat oor julle betrokkenheid hier. :::::: Ek wil nie baklei nie, as ek weerstand ondervind, gaan ek voort met my eie projekte (geen probleem daarmee nie, vrede!). Julle menings asb. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 18:30, 29 September 2026 (UTC) ::::::Die belangrikste: Almal is natuurlik vry om met taalgebruik te help, ek verwyder slegs goed in die hoofnaamruimte wat nooit versorg is nie en daar ronddwaal. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 18:40, 29 September 2026 (UTC) :::::::Ek stem saam met @[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]]. :::::::En ek sal byvoeg: Dit maak nie saak watter gebruiker dit is, of waar hulle vandaan kom nie. Maak nie saak of Afrikaans hul moedertaal is of nie. Ons hou almal tot die selfde standaard. Gee mense darem 'n kans om hul artikels op te ruim, maar as dit nog steeds substandaard is, dan skrap ons dit, of rol die wysigings terug. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 16:54, 1 Oktober 2026 (UTC) :{{Ondersteun}} SB en RR. Ek sal ook nuwelinge se werk help opruim. Hou op stress Oesjaar! Groete, --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 17:46, 1 Oktober 2026 (UTC) == Mandela en kie == [[Lêer:Nelson Mandela, 2008 te Houghton Estate, valskleur-KI-herskepping.jpg|regs|duimnael|120px|Mandela 2008]] Net regs van Mandela staan 'n man met grys gestreepte das. As iemand dalk weet wie dit is sal ek graag die beskrywing wil aanvul. Die twee dames is terloops [[Geraldine Fraser-Moleketi]] en [[Gwen Ramokgopa]] van wie ons baie min inligting op af.wiki het. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 15:04, 29 September 2026 (UTC) :Jy vra my vas, jammer! [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 16:02, 29 September 2026 (UTC) :: Ditto. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 16:17, 29 September 2026 (UTC) :::AI sê: The man in the grey striped tie standing directly behind and to the right of Mr. Mandela's shoulder is the South African politician Dr. Frene Ginwala's brother or a similar delegate accompanying the high-level official party. Die broer se naam was Solly. [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 23:34, 1 Oktober 2026 (UTC) ::::Knap gedaan, en dankie. Vermoed dat jy reg is, en ons het min/geen vrye foto's van hierdie gesin. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 05:53, 2 Oktober 2026 (UTC) == Reptiele en amfibieë in Afrikaans == Sedert 2025 is daar 'n komplete lys van Afrikaanse (en ander) name van de reptiele en amfibieë wat in Suid-Afrika voorkom Die verwysing is Phaka, F.M., Hugé, J., Razhuanzwo, F., Vanhove, M.P.M. & Du Preez, L.H. 2025. Naming South African frogs and reptiles in nine Indigenous languages. African Journal of Herpetology, 1–18. Daar is twee webwerwe waar dit gevind kan word :Die reptiele <ref>[https://www.wildvernac.org/vernac-names-of-wildlife/reptile-names Reptile names]</ref> :Die amfibieë <ref>[https://www.wildvernac.org/vernac-names-of-wildlife/frog-names Frog names]</ref> Ek het op [[sandpadda]] 'n bietjie daarvan oorgeneem, maar daar is talle ander bydraes wat daarmee bygewerk of geskep kan word. {{Verwysings}} [[Gebruiker:Jcwf|Jcwf]] ([[Gebruikerbespreking:Jcwf|kontak]]) 20:37, 1 Oktober 2026 (UTC) :Baie nuttig, dankie. Die taal is net om van nagmerries te kry. Net vir gebruikers wat weet wat hulle doen. [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 21:45, 1 Oktober 2026 (UTC) 6khq9nxe2pia1rwve65nl255bpefbwu 0 7117 2974525 2964327 2026-10-01T15:06:34Z Jcb 223 2974525 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Persoon | naam = Etienne Leroux | bynaam = | beeld = Etienne Leroux.jpg | onderskrif = Etienne Leroux omstreeks 1960 | geboortenaam = Stephanus Petrus Daniël le Roux | geboortedatum = [[13 Junie]] [[1922]]<br />[[Oudtshoorn]] | dood_datum = [[30 Desember]] [[1989]]<br />[[Bloemfontein]] | titel = Skrywer | salaris = | termyn = | voorganger = | opvolger = | party = | godsdiens = | huweliksmaat = | kinders = | webwerf = | voetnotas = }} '''Etienne Leroux''' (gebore '''Stephanus Petrus Daniël le Roux'''; [[13 Junie]] [[1922]], [[Oudtshoorn]] – [[20 Desember]] [[1989]], [[Bloemfontein]]<ref>NB-Uitgewers: http://www.nb.co.za/authors/3309 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161115192826/http://www.nb.co.za/Authors/3309 |date=15 November 2016 }}</ref>) was ’n internasionaal bekende Afrikaanse skrywer en een van die mees prominente [[Sestigers]], wat die [[Hertzogprys]] meer as een keer en verskeie ander toekennings vir sy skryfwerk ontvang.<ref name=":0">Esaach: http://www.esaach.org.za/index.php?title=Le_Roux,_Stephanus_Petrus_Dani%C3%83%C2%AB1{{Dooie skakel|date=Januarie 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Hy is gebore as Stephanus Petrus Daniël le Roux, maar verwerf bekendheid as skrywer onder die skuilnaam '''Etienne Leroux'''. Van sy bekendste werke sluit in: ''[[Sewe Dae by die Silbersteins]]'' en ''Magersfontein, O Magersfontein!''<ref name=":0" /> == Lewe en werk == === Vroeë lewe en herkoms === [[Lêer:SP le Roux.jpg|duimnael|180px|Le Roux se vader, min. [[Stephanus Petrus le Roux]].]] Stephanus Petrus Daniël le Roux is op 13 Junie 1922 op [[Oudtshoorn]] gebore as enigste seun en oudste kind van drie kinders.<ref>Kannemeyer, J.C. ''Leroux: ’n Lewe''. Protea Boekhuis Pretoria Eerste uitgawe Eerste druk 2008</ref> Sy ouers is [[Stephanus Petrus le Roux]] ([[4 Maart]] [[1891]] – [[25 Januarie]] [[1974]]), minister van landbou in die Malan- en Strijdom-kabinet,<ref name=":1">Stellenbosch Writers: http://www.stellenboschwriters.com/lerouxe.html</ref> en Elizabeth Helena Scholtz ([[5 Oktober]] [[1901]] – [[21 Oktober]] [[1989]]), wat op [[21 Junie]] [[1921]] op [[Somerset-Wes]] getroud is. Hierna gaan boer die egpaar op Rietvlei naby [[De Rust]]. Stephen se susters is Anna Lilian Malherbe (Annelie) (gebore [[4 Augustus]] [[1925]]) en Catherina Josephina (Erna) (gebore [[23 September]] [[1928]]). Die skrywer [[C.J. Langenhoven]] is sy peetvader. === Opleiding === Op [[Rietvlei]], sowat veertig kilometer van Oudtshoorn, word hy groot. Sy eerste skoolopleiding ontvang hy in die plaasskool wat vir die kinders van Middelplaats gebou is en waar Jan Snyman die enigste onderwyser vir al die laerskoolkinders was. As gevolg van sy vader se politieke loopbaan moet die gesin noodgedwonge sekere maande van die jaar in [[Kaapstad]] deurbring, waar sy vader die parlementsitting bywoon. Dit bring mee dat die klein Stephen gereeld van skool moet verwissel. Soms bly hy by sy ouma en oupa Scholtz in [[Kuilsrivier]] en gaan uit hierdie huis na die plaaslike laerskool. Op die plaas Rietvlei naby [[De Rust]] bring hy ’n groot aantal van sy vormingsjare deur en gaan hier ook van tyd tot tyd by die plaasskool skool. As ’n resultaat van die gedurige verhuising ontvang Leroux vanaf 1928 sy onderwysopleiding hoofsaaklik by goewernantes. Hy begin vroeg lees in die familie se goeie biblioteek en maak hier reeds kennis met die Victoriaanse skrywers en ook [[William Shakespeare]], [[Charles Dickens]], [[Ernest Hemingway]], [[Marcel Proust]], André Gide, [[Jean-Paul Sartre]], [[Fjodor Dostojefski|Fyodor Dostojefski]], [[Evelyn Waugh]] en [[Günter Grass|Günther Grass]]. In [[1932]] is hy in [[Koffiefontein]] in die [[Vrystaat]] op skool, waar sy oupa en ouma Scholtz intussen gevestig is en hy uit hulle huis skoolgaan. Vanaf standerd vier, wanneer sy ouers ’n huurhuis in [[Tamboerskloof]] betrek vir die duur van die parlementsitting, besoek hy die [[Laerskool Jan van Riebeeck]]. Nadat sy vader in die dertigerjare besluit om sy boerdery na Koffiefontein in die [[Vrystaat]] uit te brei, gaan Stephen vanaf [[1935]] na die [[Grey-kollege]] in [[Bloemfontein]], waar hy eers in die Murray-koshuis en later die Brill-koshuis tuisgaan. Hy matrikuleer hier in [[1939]], word as prefek aangewys en word eerste geplaas in die Vrystaatse eksamens van die Taalbond. In die jare [[1940]] tot einde [[1944]] is hy student aan die [[Universiteit Stellenbosch|Universiteit van Stellenbosch]], waar hy die B.A.-graad in [[1942]] en die LL.B.-graad in 1944 behaal. Hier woon hy in die Dagbreek-koshuis. Barend Toerien en Elsa Joubert is in hierdie tyd van sy medestudente. In [[1945]] werk Stephen ’n jaar lank as ingeskrewe klerk by die prokureursfirma Daniels en Smit in Bloemfontein, waarna hy hom in [[1946]] op die familieplaas Wagenmakersdrift in die distrik Koffiefontein vestig. Hy boer onder andere met [[Merino|merino skape]], saadmielies, [[katoen]] en [[tamatie]]s. === Persoonlike lewe === Ná sy huwelik op [[13 Maart]] [[1948]] op [[Stellenbosch]] met die kunsskilderes Renée Malherbe (gebore [[11 April]] [[1927]]) betrek hy ’n deel van die familieplaas waaraan hy die naam Ja-Nee gee. Uit hierdie huwelik word drie kinders gebore, twee dogters (Cherié Malherbe le Roux, gebore [[6 Junie]] [[1949]] en Helise Scholtz le Roux, gebore [[16 Maart]] [[1951]]) en ’n seun (Stephanus Petrus, gebore [[15 Februarie]] [[1955]]).<ref name=":1" /> Stephen ontmoet vir Elizabeth Joubert (gebore [[1 Julie]] [[1938]]), teen die einde van [[1969]]. Elizabeth was ’n Bloemfonteinse musiekdosent, wat in hierdie tyd bekende pianiste is en daarna amptelike begeleidster word van [[Sukovs|SUKOVS]] (die Streeksdiensteraad vir Uitvoerende Kunste van die Oranje-Vrystaat). In September [[1970]] raak hulle verloof en op [[14 September]] [[1970]] trou Stephen en Elizabeth. === Europese reise en vriendskappe met die Sestigers === Op [[1 Januarie]] [[1954]] vertrek Stephen en sy vrou met die skip die Pretoria Castle vir ’n besoek van vyf maande aan [[Europa]]. Hulle besoek [[Engeland]] (waar hulle ’n week in [[Londen]] oorbly); [[Nederland]] (waar hulle twee weke vertoef en [[Amsterdam]] en ander dele besoek); [[Duitsland]] (waar hulle die fisiese nalatenskap van die oorlog kan waarneem en ’n paar dae in [[Heidelberg, Duitsland|Heidelberg]] oorbly); [[Oostenryk]] (met besoeke aan onder andere [[Innsbruck]] en [[Wene]]); [[Italië]] (waar hulle in La Spezia by Jacques en Hélène Malan aandoen en ook [[Venesië]], [[Rome]], [[Genua|Genoa]] en [[Florence]] besoek); en spandeer dan ongeveer ses weke aan die linkeroewer van die [[Seine]] in [[Parys]] in [[Frankryk]]. Hier maak hy kennis met skrywers soos [[Jan Rabie]] en [[Bartho Smit]] wat later saam met hom vir ’n vernuwing in die [[Afrikaanse letterkunde]] verantwoordelik is. Op [[19 April]] [[1954]] keer hulle terug na Londen, van waar hulle op [[29 April]] [[1954]] vanaf [[Southampton]] terugvaar na [[Kaapstad]]. === Loopbaan as skrywer === In die vyftigerjare is Stephen se mentor en adviseur die Nederlandse digter [[Jan Greshoff]] wat weens sy belesenheid, sin vir tegniese vaardigheid en omgang met die literatuur ’n groot invloed op hom uitoefen. Leroux leer later ook al die [[Sestigers]] ken, veral wanneer hy jaarliks die somervakansie by [[Llandudno]] naby Kaapstad deurbring. Met sommiges, soos Jan Rabie, raak hy bevriend. Hy kies die naam Etienne as skrywersnaam, aangesien dit die [[Frans]] is van Stephen, sy eerste naam, terwyl sy van aanmekaar geskryf word soos die spelling van sy Franse voorsate. Stephen se eerste roman, ''Die eerste lewe van Colet'', moet hy self borg en selfs na verskyning van sy tweede roman, ''Hilaria'', is daar nie veel belangstelling vir sy werk nie. Dit is eers met die publikasie van ''Die mugu'' in [[1959]] dat die letterkundige kritici ernstig begin kennis neem van hom. In ''Standpunte'' van Februarie [[1960]] verskyn ’n insiggewende artikel van C.A. van Rooy oor ''Die mitiese patroon en sielkundige grondslag in ‘Hilaria’'', waarmee die wetenskaplike verkenning van die mitiese onderbou van sy werk ’n aanvang neem. In [[N.P. van Wyk Louw]] se boek ''Vernuwing in die prosa'', wat groot impak maak op die beskouing van die werk van die eksperimenteerders op die gebied van prosa, sonder Louw vir Leroux uit as die skrywer met die grootste belofte van vernuwing. Wanneer die tydskrif ''Sestiger'' in 1963 gestig word, dien Leroux in die redaksie tot met die staking van die tydskrif in November [[1965]]. ==== Lid van die sestigers ==== Die Sestiger-beweging in die geheel, en Leroux se werk in die besonder, word aan groot publisiteit en omstredenheid onderwerp wanneer ''Sewe dae by die Silbersteins'' in [[1964]] met die [[Hertzogprys]] bekroon word. Die boek word deur talle sedebewakers aangeval en as “immoreel” bestempel, met vele mense wat briewe aan die koerante skryf om die boek te veroordeel. ’n Aantal van hierdie beswaarmakers erken terselfdertyd dat hulle die boek nie eens gelees het nie. Die Sinodale Kommissie van die Vrystaatse [[N.G. Kerk]] neem byvoorbeeld ’n besluit waarin die verskyning en die bekroning van die boek betreur word en ’n beroep gedoen word aan die Akademie om nooit weer so ’n “verwarde, normlose” boek te bekroon nie. Die uitgerekte debat wat volg en etlike maande duur, noop onder andere vir [[N.P. van Wyk Louw]] om Leroux en die boek te verdedig, terwyl vele ander vooraanstaande letterkundiges dieselfde doen. Leroux laat hom slegs twee keer in die openbaar uit oor die polemiek. In ’n onderhoud met ''Dagbreek en Sondagnuus'' van [[9 Augustus]] [[1964]] wys hy daarop dat ’n paar predikante in briewe aan hom die boek as ’n morele werk bestempel het. Hy sê verder dat hy oor die hele mens skryf, goed en kwaad. In ’n lesing in September 1964 by die [[Universiteit van die Vrystaat|Universiteit van die Oranje-Vrystaat]] onder die titel ''Enkele probleme van die hedendaagse romanskrywer'', wys hy daarop dat ’n letterkundige werk nooit satanies kan wees nie, juis omdat die letterkundige werk die lewe weerspieël en nie eensydig op die bose of die goeie fokus nie. Met die oorhandiging van die Hertzogprys doen [[A.P. Grové]] die commendatio, waarin hy die boek loof as een wat uitstaan in die Afrikaanse romanproduksie van die voorafgaande twintig jaar en een waarop hy trots is dat dit in Afrikaans kon verskyn. ''Een vir Azazel'' kry ook hoë lof van resensente, waarna ''Die derde oog'' minder entoesiasties ontvang word.<ref name=":2">Sestigers: https://diesestigers.wordpress.com/etienne-leroux/</ref> ==== Verhouding met Ingrid Winterbach ==== Stephen kry in hierdie stadium baie briewe van bewonderaars, onder andere van die agtienjarige kunsstudent [[Ingrid Winterbach]], later self baie bekende skrywer. Die langdurige briewewisseling tussen hulle gee in groot mate aanleiding tot ''18-44'', sy volgende roman. Nadat sy huwelik reeds etlike jare in troebel waters gevaar het, ontdek sy vrou, Renée le Roux, die briewe van Ingrid en dit is vir haar die laaste strooi. Sy skeur Ingrid se briewe op wanneer Stephen weier om die briewewisseling te beëindig. Hierna bestaan die huwelik slegs in naam en in 1969 dagvaar Renée hom vir ’n egskeiding. Vir die duur van hulle korrespondensie het Stephen en Ingrid mekaar nie ontmoet nie en ontmoet mekaar die eerste keer in November 1969 tydens ’n besoek van hom in [[Johannesburg]]. ==== Internasionale publikasie ==== ''Sewe dae by die Silbersteins'' word in 1967 in [[Engels]] vertaal deur Charles Eglington en word só die eerste Sestiger-werk wat internasionaal uitgegee word en in [[Groot-Brittanje|Brittanje]] en [[Verenigde State van Amerika|Amerika]] verskyn, later ook gevolg deur die vertaling van ''Een vir Azazel''. By verskyning van die Engelse vertaling spreek Graham Greene in September [[1967]] in ’n persoonlike nota aan Leroux sy groot waardering vir ''Sewe dae'' uit en Greene kies ook hierdie boek as sy boek van die jaar in ''The Observer''. Dit lei tot persoonlike kennismaking tussen hulle tydens Leroux se oorsese besoek in [[1968]], wat hy alleen onderneem. Tydens hierdie reis, wat op [[29 Maart]] [[1968]] begin, besoek Stephen Spanje (waar hy vir Robert Graves in [[Majorka]] ontmoet), Frankryk (waar hy vir [[André P. Brink]] en [[Breyten Breytenbach]] sien), Engeland (waar hy samesprekings voer met sy oorsese uitgewers), Italië (waar hy vir Graham Greene in [[Nice]] ontmoet) en [[Griekeland]] (waar hy [[Athene]] verken maar nie genoeg tyd het om by Jan Rabie en [[Marjorie Wallace]] in [[Kreta]] aan te doen nie). Hy ervaar in Frankryk eerstehands die opkoms van studentemag en opstand, toe die studente amper daarin slaag om die Franse regering omver te werp. Op [[18 Mei]] [[1968]] keer hy terug na Suid-Afrika. Hierdie reis vind neerslag in sy boek ''IsisIsisIsis''. Hy word in 1968 verkies tot lid van die Maatschappij der Nederlandse Letterkunde en in 1969 word hy aanvaar as volle lid van die [[Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns]]. In Augustus 1968 verskyn die eerste uitgawe van die tydskrif ''Kol'', waarby Leroux as medewerker betrokke is tot die tydskrif in Desember 1969 gestaak word. ==== Moeilike jare ==== Op 1 Mei 1969 word sy huwelik met Renée le Roux beëindig en hierna sukkel hy om sy persoonlike probleme te verwerk. Renée vestig haar in ’n woonstel in [[Bloemfontein]] om naby hulle seun Stephen te wees, wat aan [[Grey-kollege|Grey Kollege]] skoolgaan, terwyl sy binnehuisversiering doen vir ’n groot firma. Die werk aan ''IsisIsisIsis'' wil nie vlot nie en, gedagtig aan die bevrugtende invloed wat die briewewisseling tussen Stephen en Ingrid vir sy skryfwerk gehad het, begin Renée nou met ’n korrespondensie onder die skuilnaam van ’n dokter, Pamela Dean, wat kamtig in Bloemfontein praktiseer. Die eensame Stephen op die plaas is verheug oor hierdie korrespondensie en gou verskaf dit die nodige vonk om ''IsisIsisIsis'' te voltooi. Die ware identiteit van Pamela Dean word eers bekend wanneer [[Phil du Plessis]] die waarheid uitvind. Ten spyte van hierdie inisiatief van Renée loop dit nie uit op ’n versoening tussen haar en Stephen nie. Daar is in hierdie tyd sprake daarvan dat sy werke verfilm sal word en ’n kontrak is gesluit vir die verfilming van ''Sewe dae by die Silbersteins''. Laksheid en onbekwaamheid aan die kant van Stephen se oorsese agent en ’n slapte in die filmbedryf veroorsaak eindelik dat daar niks van hierdie planne kom nie. Om uit die eensaamheid van sy bestaan op Ja-Nee te ontvlug, besoek Stephen [[Europa]] weer in April en Mei 1970. Hierdie keer begin die besoek in [[Spanje]] en van daar gaan hy na [[Parys]] en [[Londen]]. Hiervandaan vlieg hy na [[Antibes]], waar hy vir ’n ruk by Graham Greene aansluit. Daarna gaan hy na [[Rome]] en Griekeland en sluit die reis af met ’n besoek van sewe dae aan [[Israel]]. ==== Polemiek oor die Hertzogprys ==== Tydens toekenning van die Hertzogprys vir 1970 blyk dit dat die meerderheid van die keurkomitee aanbeveel het dat hy weer die prys moet kry, hierdie keer vir sy werke ''IsisIsisIsis'' en ''18-44''. Die Akademieraad besluit egter na ’n vergadering wat drie ure duur om die meerderheidsaanbeveling te verwerp en die prys aan [[Karel Schoeman]] toe te ken. [[W.E.G. Louw]] het versoek dat Schoeman die prys moet kry, terwyl A.P. Grové as voorsitter van die keurkomitee die saak namens Leroux gestel het. Na bekendmaking van die besluit bedank A.P. Grové, [[Elize Botha]] en [[T.T. Cloete]] uit die keurkomitee. Botha bedank ook as lid van die Akademie uit protes omdat ’n minderheidsverslag aanvaar is en die letterkundige kommissie se integriteit hierdeur bevraagteken word. Die Akademieraad betuig dan sy waardering vir Leroux se letterkundige werk en vir die dienste van Grové, Botha en Cloete, waarna die drie hulle bedankings terugtrek. ==== Stigterslid van die Afrikaanse Skrywersgilde ==== In Julie en Augustus [[1973]] besoek Graham Greene Suid-Afrika (vgl. sy romans ''Travels with my aunt'' en ''The human factor'') en Leroux vergesel hom op sy toer van ses weke. Vanaf [[28 Maart]] tot einde Mei [[1975]] onderneem hy en Elizabeth ’n Europese reis waar hulle Spanje, Italië (waar hulle vir Robert Ardrey in Rome besoek en vir Graham Greene in Capri ontmoet), Turkye en Griekeland besoek. In 1975 is hy 'n stigterslid van die Afrikaanse Skrywersgilde, wat gestig word om die skrywers ’n platform te gee om teen sensuur te veg, en dien hierna ook op die bestuur. ==== Polemiek oor ''Magersfontein, O Magersfontein!'' ==== Leroux is weer in groot polemiek betrokke wanneer sy ''Magersfontein, O Magersfontein!'' eers nie deur die Appèlraad van Publikasies verbied word nie, maar nadat dit terugverwys word deur die destydse Minister van Binnelandse Sake, dr. [[Connie Mulder]], in [[1977]] wel verbied word. Hierdie proses word gevolg deur ’n herrie en langdurige debatte in die openbaar en briefwisseling in die koerante tussen die sedebewakers wat die verbod goedkeur en letterkundiges wat daarop wys dat die verbod gegrond is op onbegrip van die ware aard van die boek. Die uitgewers[[Human & Rousseau|, Human & Rousseau]], neem die uitspraak op appèl na die Pretoriase Hooggeregshof, maar hierdie aansoek word in [[1978]] van die hand gewys.<ref name=":2" /> Ten spyte van die verbod word die boek in [[1979]] in ’n baie belangrike toekenning met die Hertzogprys bekroon, wat die debat oor die boek weer laat opvlam. Die voorsitter van die Appèlraad van die Publikasies, regter Lammie Snyman, word in hierdie tyd deur J.C.W. (Kobus) van Rooyen vervang, wat ’n veel meer verligte benadering tot sy taak het. Die uitgewers rig nou verdere vertoë aan die Appèlraad, wat lei tot die opheffing van die verbod in 1980 en eindelik ook tot die hersien van die sensuurbedeling. Van nou af word die waarskynlike leser, in plaas van die gemiddelde man, by die beoordeling van ’n boek in aanmerking geneem. Leroux ervaar die verbod as ’n groot vernedering en dit het ’n besliste impak op sy latere kreatiewe uitsette. Hy verklaar dat hy nie skryf om moedswillig te wees nie, maar om te sê wat hy moet sê. Die polemieke en dokumente rondom hierdie verbod word in 1990 in ''Magersfontein, die dokumente'' gepubliseer, waaruit die absurdheid van die sensuurbedeling van destyds duidelik blyk. In 1977 bedank Leroux as lid van die [[Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns]], veral in opstand teen die gesloer met die lidmaatskap van [[Adam Small]]. Saam met hom bedank Jan Rabie, [[Elsa Joubert]], [[Abraham H. de Vries]], [[Chris Barnard (skrywer)|Chris Barnard]], [[F.A. Venter]] en [[Leon Rousseau]]. Saam met Elizabeth onderneem hy in die jare tagtig twee treinreise deur Namibië en in 1981 koop hy ook vir hom ’n strandhuis by [[Onrus]], waar Uys Krige en Jan Rabie woon. === Redes === Leroux lewer verskeie belangwekkende redes tydens sy lewe. Voor die Afrikaanse Studentekring van die [[Universiteit Stellenbosch|Universiteit van Stellenbosch]] lewer hy in 1960 ’n belangrike toeligting van sy werk, getiteld ''Die mens, en veral die skrywer, op soek na die lewende mite''. In September 1964 hou hy ’n lesing aan die [[Universiteit van die Vrystaat|Universiteit van die Oranje-Vrystaat]] oor die onderwerp ''Enkele probleme van die hedendaagse romanskrywer''. Op [[15 Februarie]] [[1973]] spreek hy die Sestigerweek by die [[Universiteit van Kaapstad]] toe onder die titel ''Tegnieke, temas en toekomsplanne'' en op [[17 Oktober]] van dieselfde jaar hou hy die N.P. van Wyk Louw-gedenklesing aan die [[Randse Afrikaanse Universiteit]] oor die onderwerp ''Wat beteken ‘Vernuwing in die Prosa’ vandag?''. Tydens die ingebruikneming van die Etienne Leroux-navorsingsprojek aan die Universiteit van die Oranje-Vrystaat in 1977 lewer hy die lesing ''Die gevaarlike inhoud van die woord''. In 1978 by die beraad van die Skrywersgilde te Maselspoort praat hy oor ''Credo van ’n skrywer. ’n Toekomsblik: die reg om te sê ‘Nee!’'' en by die jaarberaad van die Skrywersgilde in [[1981]] te [[Gordonsbaai]] lewer hy ’n rede oor ''Vervreemding tussen leser en skrywer''. Sy laaste groot openbare optrede is tydens die Nasionale Leeskringseminaar in [[Welkom]] in Oktober [[1988]], waar hy die sleuteltoespraak onder die tema ''Fokus op ‘80'' hou. === Sterfte === Hy is op 30 Desember 1989 in die Universitas-hospitaal in Bloemfontein aan longkanker oorlede en word in die familiebegraafplaas op Wagenmakersdrift begrawe. Sy vrou Elizabeth sukkel om sy dood te verwerk en gee haar aan drank en rook oor, waarna sy op [[26 Junie]] [[1996]] aan [[emfiseem]] oorlede is. == Skryfwerk == Leroux skryf sy eerste gedigte reeds op laerskool en op hoërskool word sommige in die ''Grey College Magazine'' geplaas. Een van sy onderwysers spreek egter die mening uit dat hierdie gedigte nie kunswerke is nie en hy slaan dus gou oor na prosa. Enkele publikasies onder die skuilnaam Etienne verskyn in [[1943]] en 1944 in ''Stellenbosse Student''. Hierdie stukke dui reeds met die geestigheid, satire en sin vir burleske en fantastiese die rigting aan waarin sy latere prosa sal ontwikkel. Die temas is steeds klein-burgerlik, soos verraai deur titels soos ''Ek besoek Kaapstad'', ''’n Dag in die gejaagde lewe op Stellenbosch'', ''Die ideale student'' en ''Dagbreek se kat'', maar die inhoud wyk in baie opsigte af van die gemoedelike lokale realisme van die tydgenootlike Afrikaanse prosa. ''My dorpie K…'' is duidelik gemodelleer op Koffiefontein en is ’n satiriese kykie op die dorp waar hy ’n groot deel van sy lewe sou deurbring. Na sy troue begin hy om wyd te lees in die wêreldletterkunde. Sy eerste gepubliseerde kortverhaal is ''Kaartjie vir oortreding'', wat in Maart 1951 in ''Standpunte'' onder die skuilnaam Etienne verskyn en later deur [[Hennie Aucamp]] in ''Bolder'' opgeneem word. Hierdie verhaal verskyn deur bemiddeling van die Nederlander Jan Greshoff, wat in die vyftigerjare sy mentor is en hy moes volgens Leroux teen groot teenstand van die ander redaksielede spook om dit hoegenaamd gepubliseer te kry. Hoewel hy ’n hele aantal ander kortverhale aan die redaksie van ''Standpunte'' voorlê, word almal vir publikasie afgekeur. Ook die verhale wat hy vanaf die veertigerjare aan tydskrifte soos ''Die Ruiter'' en ''Die [[Huisgenoot]]'' stuur, word vir publikasie afgekeur. Hierdie verhale behandel, na aanleiding van buitelandse modelle soos Ernest Hemingway, motiewe soos drank en seks, wat skerp van die destydse Afrikaanse prosa verskil en plek-plek voorlopers van sy latere werk word. Benewens ander korter jeugwerk eksperimenteer hy in hierdie tyd met die novelle en roman in vroeë werke soos ''Die Barotsi-affêre'' (in briefvorm, gebaseer op die huwelik tussen [[Seretse Khama]] van [[Botswana]] en die wit [[Ruth Williams Khama|Ruth Williams]]); ''Mosaïek'' (’n beskrywing van ’n aantal karakters in die dorpie Van Stadenshoop, sodat die geheel ’n soort legkaart vorm van die dorp en sy inwoners, met ’n natuurramp wat aan die einde die dorp en sy inwoners vernietig); ''Die marionettedans'' (waarin die leefstyl van ’n gesin in-diepte uitgebeeld, met die slot wat elke lid as ’n marionet sien wat die res van sy of haar lewe gemanipuleer word)’ en ''Die wrak'', maar vind nie ’n uitgewer hiervoor nie. Uitgewers soos Nasionale Boekhandel, JL van Schaik en HAUM het almal van hierdie manuskripte afgewys. Na sy terugkeer van sy reis deur Europa skryf hy ook die kort novelle ''Ter verdediging van Michelle'', wat hy in Parys laat afspeel. Hierin is die lewensloop van die hoofkarakter die spilpunt, waarin die mense wat sy op talle partytjies ontmoet help om haar karakter te vorm.<ref>Human, Thys. Beeld, 29 September 2008</ref><ref>Marais, Johann Lodewyk. Rapport, 21 September 2008</ref><ref>Roos, Henriette. Tydskrif vir Letterkunde, Jaargang 46 no. 2, Lente 2009</ref><ref>Rousseau, Leon. Boeke Insig, No. 6, Somer 2009</ref> === Romans === Leroux se eerste gepubliseerde roman,<ref>Antonissen, Rob. Standpunte. Nuwe reeks 17 en 18, Mei-Desember 1957</ref> ''Die eerste lewe van Colet'',<ref name="ant">Antonissen, Rob. ''Kern en tooi.'' Nasou Beperk Eerste uitgawe Eerste druk Elsiesrivier 1963</ref> word vanaf 1953 deur verskeie uitgewers afgekeur.<ref name="ant" /> Uiteindelik verskyn dit by die klein Culemborg Uitgewery onder leiding van [[Aat Kaptein]], maar eers nadat Leroux persoonlik borg staan vir die koste van die boek. Reeds hier is Leroux se oorspronklikheid en kreatiwiteit sigbaar asook sy vermoë om situasies met suggestie te laai. Die boek is in wese ’n ontwikkelingsroman (of Bildungsroman) waarin die sielkundige groei van die hoofkarakter, Colet van Velden, van geboorte tot ongeveer sy mondigwording uitgebeeld word. Sy jeug is dan die eerste lewe van die titel en die tydperk wat gedek word vanaf 1921 tot 1942. Hy word afwisselend in Kaapstad en op die familieplaas groot en studeer uiteindelik aan die universiteit. Die invloede wat uitgaan van die veelvuldige mense met wie hy in hierdie ontvanklike stadium van sy lewe te doen het, word beskryf en sluit in sy afsydige ouers; sy oppasser wat hom inlei in toordery en bygelowe; sy skoolmaats soos Willem wat van vriend tot bullebak verander en Colet skepties stem teenoor vriendskap; sy meisies wat hom eroties prikkel; asook sy universiteitsvriende soos Gene met sy intimiderende selfvertroue en plesiersoeke. Die aksent is op seksuele ervarings, terwyl Colet akuut bewus is van die goeie en die bose wat sy lewe oorheers. Sy seksuele ontwikkeling geskied deur kontak met ’n reeks karakters, wat bediendes, vriendinne, onderwyseresse en ’n homoseksueel insluit, welke groepe as sy inisieerders gesien kan word. Die invloede en gebeurtenisse wat van hierdie bonte mengsel van persoonlikhede uitgaan is meestal negatief en laat Colet met vrees en skuldgevoelens agter. Dit veroorsaak in stede van ’n ewewigtige lewensbeskouing eerder ’n vervreemding en verkrummeling van sy lewensfondamente. Die laaste tydperk geskied bowenal teen die agtergrond van die aanloop tot en aanvang van die Tweede Wêreldoorlog, wat ’n groot versteuring in die samelewing tot gevolg het. Colet staak sy studies, word soldaat en loop sodoende uit sy eerste lewe uit, die wildernis in. So word die wesenlike uitsigloosheid van die lewe geaksentueer. Reeds met die vorm van die roman en die seksuele openheid daarvan is hier sprake van ’n vernuwing in die Afrikaanse prosa, hoewel die boek nog verskeie gebreke openbaar, veral in die taalversorging. Die sielkundige aspekte van veral die hoofkarakter se wordingsproses word egter puik hanteer. ''Hilaria''<ref name="ant2">Antonissen, Rob. ''Kern en tooi''. Nasou Beperk Eerste uitgawe Eerste druk Elsiesrivier 1963</ref> neem die geskiedenis van Colet verder in die vorm van die oorvertel van verhale uit die mitologie. Die uiterlike handeling is eenvoudig. As gewonde teruggekeerde soldaat trou Colet met Thelma, maar sukkel om aan te pas in die gewone burgerlike lewe. Die sakeman Julius Johnson neem hom in diens om ’n weeklange advertensieveldtog vir plastiekblindings te organiseer. Colet raak gaandeweg vervreem van die ander mense in sy lewe. Hy sterf uiteindelik in ’n bisarre ongeluk wanneer hy in verset teen die magte wat hom oorheers hoog in ’n denneboom teen ’n berghang opklim. Hy val, word deur ’n tak deurboor en ontman en bloei hom dood. Die roman moet egter op verskeie vlakke gelees word en in wese is die gegewe ’n soort oorvertelling van die mites gegrond op die kultus van Cybele en Attis se herlewing, wat met ’n lentefees gevier word, en andersyds die Eleusiniese misteries, wat verband hou met die mite van Demeter en die jaarlikse wegvoering van haar dogter Persephone na Hades. Dit kan dus met opstanding, herlewing en hergeboorte verbind word. Die uiterlike aksie geskied dan teen die agtergrond van die advertensieveldtog met sy burgerlike opset, wat skoonheidskoninginne en baniere insluit en uitloop op ’n lentekarnaval in Stellenbosch. So is dit ’n poging om ’n oppervlakkige feestelikheid te probeer skep, wat afgespeel word teen ’n antieke godsdienstige ritueel. Hierdie teenstelling tussen hedendaagse oppervlakkigheid en antieke singewing en geestelikheid maak dat die feesoptog wat met sy uiterlike vertoon die aanskyn van ’n hergeboorte moet aanneem, eerder ’n absurde gebeurtenis is en dan die geestelikheid waarop dit gebaseer is, ondermyn. Colet se lot moet teen beide agtergronde beleef word. Hy word wel fisies vernietig maar word ook heel sodat hy vreugde (die “hilaria” van die titel) beleef. In die terme van Carl Gustav Jung se sielkunde het Colet sy individuasieproses voltooi, waarvolgens die mens strewe na kreatiewe ontwikkeling, heelheid en voltooiing. Waar ''Die eerste lewe van Colet'' nog grootliks op realistiese wyse geskryf is, word ''Hilaria'' grootliks geskryf in ’n tipe bewussynstroom, waarvolgens ook die uiterlike vorm vernietig word om die leser voor te berei op die oorgang na ’n nuwe vorm. Hiermee is Leroux dan ’n wegbereider vir die vernuwing wat in die sestigerjare in ons letterkunde intree en waarvan hy ’n groot stimulus is. In ''Die mugu''<ref>Antonissen, Rob. Standpunte. Nuwe reeks 34, April 1961</ref> beteken die titel ’n behoudende persoon wat hom verset teen die lewenswyse<ref name="ant2" /> en opvattinge van die moderne jeug, wat dus nie inpas in die eietydse gemeenskap nie. Die hoofkarakter is die vaal, middeljarige winkelklerk Gysbrecht Edelhart, wat ’n groot bedrag geld in ’n lotery wen en dan uitgaan om sy kaartjie in Mamma se kroeg te gaan haal, vir wie hy dit vir veilige bewaring gegee het. Hy gaan dan op ’n fisiese reis deur sy leefwêreld, maar ook ’n psigiese reis om betekenis en die paradys (die nuwe wêreld wat deur die loterykaartjie gesimboliseer word) te vind. Hy beweeg tussen die oordadige “normale” leefwêreld en die rebelse eendstert leefwêreld, maar vind dit onmoontlik om in enigeen in te pas. Soos ’n ridder van ouds beleef hy talle avonture, maar in stede van oorwinnaar is hy telkens die slagoffer. Op hierdie wyse word die [[ridderroman]] afgetakel, die held word [[antiheld]] en die samelewing word weergegee as ’n plek waar heldedom nie meer moontlik is nie. In sy reis deur die stad kom Gysbrecht in aanraking met verteenwoordigers van verskillende denkrigtings wat elkeen voorgee om die sin van die lewe te verstaan en gesamentlik ’n mikrokosmos van die moderne samelewing uitmaak. Daar is Vader de Metz, voorstander van die godsdiens; Julius Johnson, wat die kapitalisme en geld aan hom voorhou; die fortuinverteller Juliana Doepels, wat die bestaande orde wil omverwerp; en die eendsterte, wat die ontbinding van die bestaande orde simboliseer deurdat hulle die uitgediende mite verwerp maar niks het om in die plek daarvan te stel nie. By nie een kan hy aanklank vind nie, al het elk waarskynlik ’n deel van die waarheid beet. Hy ontmoet ook etlike ander verteenwoordigers van die groot verskeidenheid mense in ’n stadsbestaan (soos Lolita, Lena, Mamma, die parkopsigter, en George) wat elkeen ’n bepaalde funksie vervul en invloed op Gysbrecht het. Die onderliggende tema is die onvervulbare verlange in die mens na sin en die kontras tussen orde en chaos, wat deurentyd naasmekaar bestaan. Weereens lê Jung se individuasieproses aan die kern van die roman en voltooi Gysbrecht sy heelwording wanneer hy aan die einde steeds enkeling is, maar meegevoel het met die lot van die wêreld. Hierdie eerste drie romans van Leroux vorm ’n trilogie, waarin konvensionele genres en verwagtings omgekeer en dan getransformeer word, met die hoofkarakter telkens as buitestaander geteken. Telkens in hierdie drie romans, soos in al sy ander werke, kom ’n spesifieke genre of prosavorm aan die beurt, wat dan aan die omkerings- en transformasieproses onderwerp word. Die drie romans word later saamgebundel as ''Die eerste siklus''.<ref>Brink, André P. Rapport, 3 Mei 1987</ref><ref>Viljoen, Louise. Tydskrif vir Letterkunde. Nuwe reeks 50 no. 1 Herfs 2013</ref> ''Sewe dae by die Silbersteins'' is ongetwyfeld een van die belangrikste werke in ons letterkunde, beide as gevolg van die intrinsieke waarde daarvan as die geskiedkundige plek wat dit beklee in die ontwikkeling van ons prosa. Die roman is gegrond op (en satiriseer) die [[plaasroman]] genre, maar is eerder ’n fantasie waar Leroux selfs in die vooraf aankondiging nie net sê dat die gebeure denkbeeldig is nie, maar dat dit onwaarskynlik is en dat daar nie ’n plaas soos Welgevonden bestaan nie. In wese behandel die roman die verstrengelde aard van die goeie en die bose en die onkenbaarheid van die sin. Welgevonden word aangebied en uitgebou as ’n mikrokosmos van die moderne wêreld. Henry van Eeden bring sewe dae op Welgevonden deur om sy aanstaande bruid Salome en die familie Silberstein te ontmoet en te leer ken. Dit is egter nie ’n idilliese plaaslewe wat hy vind nie, maar ’n vreemde mengsel van fisiese en morele verval, waar orde in chaos verval en die feeste al hoe uitspattiger raak. Henry sien sy geliefde slegs een keer skrams en praat nie ’n woord met haar nie. Soos sy naam aandui kom hy van Eden of van die paradys af (wat sy onskuld beklemtoon), en is daarom ontuis, terwyl Welgevonden die wêreld buite die paradys of die moderne werklikheid voorstel. In die loop van die sewe dae word hy in die oggende, vergesel deur Jock Silberstein, ingelei in die hoogs geïndustrialiseerde boerdery op die plaas. Hulle gesprekke is wesentlik ’n monoloog van Jock waarin hy sy standpunt oor die probleme in verband met die moderne mens stel. Hierdie standpunte word telkens gerelativeer deur ander mense wat Henry ontmoet of deur ander gebeurtenisse, sodat daar verskillende perspektiewe hierop is. Elke nag word daar partytjie gehou en by elke partytjie ontmoet Henry verskillende lae van die maatskappy en sien hy ander fasette van die moderne mens en sy problematiek. Hy moet sy weg soos op ’n pelgrimsreis deur hierdie doolhof vind en is elke keer (behalwe op die sewende aand) totaal uit sy plek en ontuis, verkeerd aangetrek, met verkeerde verwagtings. Hierdie sikliese aard van die daaglikse gebeure bind die roman in ’n hegte geheel en verhoed dat dit in episodes verval. Naas die uiterlike gebeurtenisse is die klem egter veral op die innerlike groeiproses wat Henry deurmaak. Hy beleef sy inisiasie, verloor sy onskuld (en individualiteit) in die proses en raak bewus van die ineengestrengelde aard van die goeie en die bose. Wanneer die sewe dae verby is, het hy voldoende ontwikkel en kan hy met volkome vertroue wag op sy geliefde se koms as simbool van die beeld van waarheid. Die groot verskeidenheid karakters en situasies in hierdie roman maak van Welgevonden ’n mikrokosmos waarin nie alleen aktuele aspekte en probleme aangespreek word nie, maar waarin terselfdertyd die universele problematiek van die moderne mens in sy verhouding tot ’n verworde maatskappy en ’n gesiglose God aan die bod kom. Die Hertzogprys word in 1964 te midde van groot omstredenheid aan ''Sewe dae by die Silbersteins'' toegeken. Hierdie boek verwerf ook groot lof by oorsese kritici en Graham Greene noem dit “A superb comic fantasy… a work of art”, terwyl Wim J. Simons dit beskou as “Zonder meer een meesterwerk”. Behalwe Engels en Nederlands is daar ook Franse en Noorse vertalings van hierdie roman.<ref>Lucia, Christine University of Witwatersrand: http://wiredspace.wits.ac.za/bitstream/handle/10539/2147/Lucia%20MA%20Research%20Report.pdf;jsessionid=CE1413B9D9C4B111BA448EA905910C0E?sequence=2 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200421201741/http://wiredspace.wits.ac.za/bitstream/handle/10539/2147/Lucia%20MA%20Research%20Report.pdf;jsessionid=CE1413B9D9C4B111BA448EA905910C0E?sequence=2 |date=21 April 2020 }}</ref> ''Een vir Azazel''<ref>Antonissen, Rob. ''Spitsberaad''. Nasou Beperk Elsiesrivier Eerste uitgawe Eerste druk 1966</ref> speel af agtien jaar nadat Salome gesterf het sewe dae na die geboorte van haar en Henry se seun, die swaksinnige reus Adam Kadmon Silberstein. Jock Silberstein skenk Welgevonden dan aan ’n Stigting waar die inwoners hulself ritualisties kan bevry van die bose en Welgevonden is nou ’n oord vir alkoholiste en sielsiekes. In vergelyking met die Welgevonden van ''Sewe dae by die Silbersteins'' toon die Stigting tekens van verval en verwaarlosing, soos blyk uit die verouderde karakters en die talle tonele (die swembad, die kamer van bieg, die kelders, die opstand in die swart woonbuurt) waarin gebeure uit die vorige roman herroep word, maar nou met die klem op die desintegrasie en verwaarlosing. In hierdie roman is dit die speurverhaal wat geparodieer word. Die roman word verdeel in sewe subeenhede wat op die Quintiliaanse retorikale volgorde (Waar? Wat? Hoekom? Wie? Met watter middele? Hoe? Wanneer?) gebaseer is, maar wat die tipiese situasie vir die ontrafeling van ’n moord in die tradisie van die speurverhaal bied. Die verskillende subeenhede se name word in Latyn aangedui. Aan die begin van die roman word die gemeenskap op Welgevonden geskok deur die moord op die beminde Lila, met vampierbyte aan haar nek. Sy het met almal seksuele gemeenskap gehad en almal is dus aan owerspel of bloedskande skuldig. Hulle skree nou om vergelding, maar vir werklike verlossing van die gemeenskap moet die slagoffer onskuldig wees. Die prostituut moet dus tot ’n maagd verhef word en daar is behoefte aan ’n mitiese sondebok wat boete doen vir hierdie daad en die orde herstel. Dit volg nie noodwendig dat die sondebok wel skuldig is nie, slegs dat boete gedoen word. Eindelik word die boek dan ’n ondersoek na skuld en boetedoening, met die gepaardgaande vrese en nagmerries wat gepaardgaan met hierdie gevoelens. Vergesel van die spraaksame dr. Johns as begeleidende karakter, moet speurder-sersant Demosthenes H. de Goede (Demosthenes as gevolg van sy spraakgebrek, H. vir Herakles, die Grieks-mitologiese held wat die Olimpiese gode bygestaan het in hulle stryd teen die reuse, en De Goede wat die gemeenskap teen die bose magte beskerm) die moordenaar identifiseer en vang. Die identiteit van die vermoorde en die rede vir die moord is maar enkele van die raaisels wat doelbewus in die leser se pad gestrooi word, as simbolies van die chaos wat heers. Eindelik word die reus Adam Kadmon Silberstein as die skuldige uitgewys en die vonnis voltrek, maar die verhaal kan nie slegs op die realistiese vlak gelees word nie. Die Herakles-mite vorm deel van die onderbou deurdat die speurder wysgemaak word dat hy die taak het om reuse te vernietig, en die Bybelse sondebok-motief word reeds in die titel geïmpliseer en verder ontgin in die verhaal. Ook die Christus-motief word geïmpliseer deur byvoorbeeld die rooi lint om Kadmon se nek wat wit word in die water. Aan die einde konstateer die verteller dat die “monster” versadig is, waar monster hier sowel die Reus as Welgevonden bedoel, wat in aansluiting by die vampier-tema in die boek nou die lewegewende bloed van ’n onskuldige slagoffer ontvang het. Die stenigingstoneel van die Reus aan die einde sluit aan by dieselfde prosedure wat deur die Bybelse Israeliete gevolg is met die uitwysing van die sondebok. Die skrywer slaag hier daarin om die lagwekkende en geestige elemente op so ’n wyse met die grusame, bisarre en absurde te verbind dat die onskuldige Reus se einde aangrypend droewig is. In Leroux se oeuvre is die slot van ''Een vir Azazel'', wat uitbeelding en konstruksie betref, een van die hoogtepunte. ’n Besondere prestasie in hierdie boek is die soomlose integrasie van die verhaal en die vele betekenislae, sodat alles as sinvolle geheel vorm kry. Die C.N.A.-prys word in 1964 aan ''Een vir Azazel'' toegeken. ''[[Die derde oog]]''<ref>Vermeulen, H.J. Standpunte. Nuwe reeks 98, Desember 1971</ref> sluit hierdie tweede siklus in sy werk af. Die titel verwys op een vlak na die simboliek van die Oosterse Jogi wat die gawe van die derde oog besit en so in staat is om die onsienlike waar te neem. Andersyds staan hierdie derde oog in verhouding met die twee ander oë en suggereer dit die maatskaplike, psigologiese en mitologiese dimensies van die verhaal. Kaptein Demosthenes H. de Goede is die belangrikste skakel met die vorige twee boeke in die siklus, maar daar is ook verwysings na Welgevonden en die karakters van die vorige twee romans. Die handeling verskuif egter nou na die stad, met die geheime agent-verhaal (met [[James Bond]] die voorbeeld) as die genre wat getransformeer word. De Goede moet die magnaat Boris Gudenov vastrek in sy vesting, die inkopiesentrum met sy sirkelgang van verdiepings. Hierdie soektog word dan ’n afdaal in die soeke na die self wat ook Dante se afdaal in die Inferno as verwysingsraamwerk het, sodat De Goede se afdaal ’n soort hellevaart verteenwoordig. Die Herakles-taak (veral die laaste taak wat Herakles in die mite moes vervul, naamlik die gevange neem van die helhond Kerberos uit Hades en die uitbring van Kerberos na die lig), vind sy teenpool in die roman in die soeke na Boris Gudenov. As basis vir Leroux se hantering van die [[Herakles]]-taak in hierdie roman is twee aspekte van die Herakles-mite, soos beskryf deur [[Sophokles]] in ''Trachiniai'' en [[Euripides]] in ''Die kinders van Herakles''. In ''Die kinders van Herakles'' verskyn Herakles as die feilbare held wat in ’n oomblik van waansin sy vrou en kinders vermoor, wat in hierdie roman die basis vorm vir die verhaal van De Goede, sy vrou Hope en hulle kinders. In die ''Trachiniai'' is Herakles die held wat onoorwonne van sy twaalf take terugkeer. Van die sterwende Nessos het Deianeira, vrou van Herakles, die advies ontvang om van sy bloed aan ’n kleed van haar man te smeer sodat hy haar altyd getrou sal wees. As Deianeira hoor dat Herakles ná sy laaste taak die jong prinses Iole met hom saamgebring het, stuur sy vir hom die kleed wat, as hy dit aantrek, begin te brand. Hierdie gegewe lê ten grondslag van die verhouding tussen Gudenov, Katy en Iole in die roman. Hier tree Gudenov (let op die verwantskap tussen sy naam en De Goede) as alter ego van De Goede op. Ook ingebed in die verhaal is die misterieë van Demeter (die D-diens waaraan De Goede behoort) wat vrugbaarheid en groei bewerkstellig. Die verhaal word ’n satire op die wyse waarop geestelike inhoude in die moderne samelewing vervlak word deur ’n valse orde, waar die verbruikersgemeenskap en allesoorheersende fokus op geld geestelike waardes as riglyn vir die lewe vervang. Hierdie drie romans word later saamgebundel as ''Die Silberstein-trilogie''.<ref>Antonissen, Rob. Spitsberaad. Nasou Beperk Elsiesrivier Eerste uitgawe Eerste druk 1966</ref><ref name="botha">Botha, Elize. Tydskrif vir Geesteswetenskappe. Jaargang 23 no. 1, Maart 1983</ref><ref>Malan, Charles. Beeld, 18 September 2006</ref><ref>Smuts, J.P. Die Burger, 20 Desember 1984</ref> <ref name="breyt">Breytenbach, Kerneels. Die Burger, 25 November 1982</ref>In Leroux se derde trilogie speel die ek-verteller wat na homself as ’n knolskrywer verwys die belangrikste bindende element. Hierdie klaarblyklike verwysing na homself en ook die verwysings na sy oeuvre en die herverskyning van verskeie van sy karakters uit vorige boeke beteken dat hierdie trilogie ook gelees moet word as besinning oor die skryfkuns in die algemeen en sy eie skryfkuns in die besonder. In<ref>Van der Walt, P.D. Standpunte. Nuwe reeks 74, Desember 1967</ref> ''18-44'' is dit die genre van die briefroman of belydenisroman wat aan die beurt kom, waar ’n 18-jarige meisie, mej. X, ’n brief skryf aan die 44-jarige skrywer mnr. Y en so ’n briefwisseling begin wat ’n jaar lank duur, waarna mej. X 19 (volwasse) word en mnr. Y 45 (middeljarig) elkeen dan ’n nuwe lewensperiode betree. Haar briewe bestaan slegs by wyse van aanhalings en verwysings, terwyl mnr. Y in sy briewe belydenis doen van sy lewe en hom so algaande meer bekendstel en sodoende ook tot groter selfkennis en bewustheid van eie identiteit vorder. Dit geskied teen die agtergrond van vier vroue wat ’n groot invloed op sy lewe uitoefen en tegelykertyd simbole is van vier tydperke in die geskiedenis van die twintigste eeu en fases in die groeiproses van sy eie persoonlikheid en sy skrywerskap. Die teringmaer tante is verpersoonliking van die twintigerjare se soeke na plesier, die geliefde Rus verpersoonlik die vergoddelikte totalitêre staat van Rusland, die manies-depressiewe vrou is ook die Walkure, waarmee die Germaanse goderyk van Valhalla en die Götterdämmerung geïmpliseer word, asook die Ariese ideaal van Duitsland se Nasionaal-Sosialisme en die verwoesting van Europa in die Tweede Wêreldoorlog, terwyl mej. X die jeugdige en die jeugkultus van die sestigerjare verteenwoordig. Die jeug is egter ook simbool van snelle veranderings en hierdie gedurige ommekeer van toestande waaraan mens en samelewing onderworpe is, speel ’n belangrike strukturele rol in die roman. Die verhaalelement is basies en word vervat in die briewe van mnr. Y en aanhalings uit die briewe van mej. X. Die lewensloop van mnr. Y word gaandeweg meegedeel, met sy jeugjare deurgebring by sy “teringmaer tante” en “estetiese oom”, sy universiteitsopleiding, eerste romanses en huwelik met die dogter van ’n “Swartlandse slagter” en sy verhouding met die Rus vir wie hy gereeld in ’n parkie in die stad ontmoet en wat aan hom ’n sekere afwisseling gee van sy saai huwelik met sy “dowe, mank, manies-depressiewe vrou”. Uiteindelik pleeg sy vrou selfmoord as sy ontdek dat die liefdesbriewe van haar “minnaar” deur mnr. Y self geskryf is; word die Rus versoen met haar man nadat hy en sy kamerade mnr. Y in die parkie aangeval het; raak die briewe van mej. X al hoe minder terwyl sy die volwasse lewe tegemoet gaan; en bly mnr. Y eindelik alleen en eensaam agter. Aan die einde verdoop hy sy huisie by die see tot “Breidablick”, die woning van die Germaanse god Balder, wat in ’n nuwe wêreld verrys en begin hy om as ernstige skrywer die roman te skryf wat sy tante al die jare van hom verwag het. Die titel vind nie net weerklank in die ouderdomme van mej. X en mnr. Y nie, maar ook in die ander verhoudings van mnr. Y: met sy 44-jarige tante toe hy self agtien was en met sy eie vrou en die Rus, wat albei vier en veertig is. Sodoende betrek ''18-44'' dus verskillende generasies met hulle lewensuitkyk en -ideale en verskillende tydperke in die gang van die mens se geskiedenis.<ref>Fourie, Paula LitNet: http://www.litnet.co.za/wagneriaanse-vergestaltings-in-etienne-leroux-se-18-44/</ref> In ''IsisIsisIsis''<ref>Botha, Elize. Standpunte. Nuwe reeks 88, April 1970</ref> gaan die knolskrywer op reis en dit is duidelik dat die reisverhaal hier as genre aan die beurt kom, wat hier deur die beskrywing van oppervlakkige toeriste-attraksies en die talle besoeke aan restaurante geparodieer word. In die antieke mitologie deurreis Isis die wêreld om Osiris, wat deur sy broer Set vermoor en later in veertien stukke gesny is, heel te maak. Die knolskrywer verklaar dat hy reis om homself heel te maak en soek dus as hedendaagse Osiris na ’n Isis om hom bymekaar te bring. Sy poging is om deur middel van ’n Europese reis en kennismaking met dertien vroue (waar hy in elkeen aspekte van Isis terugvind) die veertien stukke van die verminkte Osiris tot ’n nuwe geheel gevoeg te kry. Hierdie herskepping van die Isis-Osiris mite geskied teen die agtergrond van die Tarotkaarte, wat tot fortuinvertellery gebanaliseer word maar in werklikheid ’n pelgrimsreis tot sieleheil van die pelgrim is. Die knolskrywer se reis is dus ’n poging om tot rus te kom, homself te begryp en te aanvaar en homself so heel te maak, as individuasieproses in die Jung-filosofie, waardeur hy ook ontwikkel van knolskrywer tot volwaardige kunstenaarskap. ''Na’va''<ref>Na’va Brink, André P. ''Voorlopige Rapport''. Human & Rousseau Kaapstad en Pretoria Eerste uitgawe 1976</ref> is ’n parodie op die elegie of dodedans en die titel is ontleen aan die vers uit die Hooglied van Salomo wat ook as motto vir die roman dien: “Sjichorani ve na’va, I am black but comely, ek is bruin gebrand maar lieflik”. ''Na’va'' kan dus na aanduiding van die Engelse vertaling as “swart” gelees word, wat weer assosiasie met die dood en rou oproep. Die knolskrywer se neef Georgie, enigste kind van sy oom, die patriargale grootboer Oom George, het selfmoord gepleeg. Op die begrafnis wat op ’n soort karnavalfees uitloop, gesels die knolskrywer en sy oom oor die gestorwene en die redes vir sy selfmoord, met verwysing na die vier vroue in Georgie se lewe. Die vraagstelling oor Georgie se selfmoord is terselfdertyd ’n soeke na die sin van lewe en dood, terwyl die verhaal bewustelik handel oor die poging van die knolskrywer om deur middel van sy kunstenaarskap ’n onverganklike werk te lewer, al is hierdie strewe na singewing ook by voorbaat tot mislukking gedoem. Naas uiteenlopende aanwesiges soos ’n adjunk-minister en ’n sigeuner is daar ook ’n aantal karakters uit Leroux se vorige romans teenwoordig, insluitende Juliana Doepels, Jock Silberstein, Demosthenes H. de Goede en Brigadier Ornassis E. Die fees word gekenmerk deur groteske gebeure soos tante Sofia wat die mees bisarre vuurwerke laat afskiet, Juliana Doepels wat die een bom na die ander laat ontplof en die lede van die D-diens wat vir arrestasies sorg en alles dra so by tot ’n groteske fantasie. Oom George se plaas ontwikkel algaande in ’n hele klein mikrokosmos. Die sewedaagse rou (Jesjiva) wat met ’n begrafnis gepaardgaan, word hier gekoppel met die donker god Sjiva uit die Hindoe-goderyk (sowel god van vernietiging as vrugbaarheid) en die kadawer (nulpunt of kollektiewe niks) van die Joodse staat Sjava. Die vraag na die sin van Georgie se lewe word teen hierdie agtergrond beredeneer, terwyl die fees plaasvind en vernietiging dreig. Met die koms van die daeraad is daar egter herlewing en kan die swart van die nulpunt weer met ’n dans begin. Hierdie dodedans het soos in die klassieke klaagsang ’n troostende werking. Hierdie drie romans word later saamgebundel as ''Die 18-44 trilogie''. ''Magersfontein, O Magersfontein!''<ref>Le Roux, André. Die Burger, 30 Augustus 1990</ref> is ’n parodie op die<ref>Brink, André P. Rapport, 21 November 1976</ref> historiese roman en waarskynlik hoofsaaklik gebaseer op die mite van die<ref>Brink, André P. ''Tweede Voorlopige Rapport''. Human & Rousseau Kaapstad Pretoria Johannesburg Eerste uitgawe 1980</ref> Germaanse godeskemering, waar die gode by <ref>De Vries, Abraham. Beeld, 15 November 1976</ref>[[Valhalla]] verslaan word en die wêreld deur die Ryn<ref>Huisamen, Tim. Standpunte, Nuwe reeks 132, Desember 1977</ref> oorstroom word. In die besonder werk Leroux egter met die historiese gegewens rondom die [[Slag van Magersfontein]]<ref>Koen, Renske. Tydskrif vir Letterkunde. Nuwe reeks 15 no. 1, Februarie 1977</ref> waartydens generaal-majoor Wauchope, “liefling van Skotland”,<ref name="smuts">Smuts, J.P. ''Burgerband''. Tafelberg-Uitgewers Beperk Kaapstad Eerste uitgawe 1985</ref> sy lewe verloor het en die Skotse Hoogland-Brigade van vierduisend manskappe met die nagtelike opmars van [[11 Desember]] [[1899]] verslaan is deur die Boere wat vanuit gunstige verdedigingsposisies in die loopgrawe kon vuur. ’n Hedendaagse televisiespan het ten doel om die gebeure van die Slag van Magersfontein tydens die [[Anglo-Boereoorlog]] te rekonstrueer en te verfilm, terwyl die geskiedkundige gebeure uit verskeie invalshoeke deur die vertolkende verteller en verskeie lede van die geselskap verhaal word. Die projek stuur egter, net soos die krygers van weleer, op ’n ramp af omdat hulle deur oorstromings getref word, wat ook as die sondvloed gesien kan word. Weens die diversiteit van die geselskap kan hulle gesien word as ’n verteenwoordiging van die deursnee samelewing en hulle avonture weerspieël feitlik al die doodsondes. Hierdie roman verskil in baie opsigte van die voorafgaande drie trilogieë, in so ’n mate dat dit as ’n vernuwing in Leroux se oeuvre beskou kan word. Daar word by geleentheid gepraat van Jung en die Kollektiewe Onbewuste en daar is verwysings na die Germaanse godeskemering, die Hebreeuse Armageddon en die Keltiese mites, terwyl die slot as geheel as ’n tweede sondvloed gesien kan word. Desnieteenstaande is die mitologiese verwysings in hierdie roman veel geringer en kan die stuk Suid-Afrikaanse geskiedenis beskou word as die vernaamste mitiese onderlaag. Telkens, terwyl die verfilmingsprojek aan die gang is, word die aanwesiges deur karakters soos Amicus Achtung, Hans Winterbach, dr. Fyella Amakaia-Laird, Aristophanes Pompidous, lord Sudden en lord Seldom toegespreek, wat bepaalde aspekte van die historiese gebeure belig. Mites uit die Afrikanergeskiedenis word ook as verwysing gebruik, sodat die roman verder gesien kan word as ’n satire op die Afrikanergemeenskap. Deurentyd word die verlede teen die hede afgespeel en word daar gesoek na die sin van beide. ''Magersfontein'', ''O Magersfontein!'' word verdeel in drie fases, gevolg deur ’n epiloog. Die eerste fase, ''Verkenningstog'', bring die leser op hoogte van die belangrikste karakters en lig hom kortliks in oor die historiese agtergrond van die slagveld. Die tweede fase, ''Vooraand en bliksem'', konsentreer op die optog na Headquarters Hill terwyl die reën geleidelik toeneem. Die derde fase, ''Die slagting'', gee ’n herhaling van die historiese gebeure terwyl die Verkeerspolisie, die Weermag en die Departement van Waterwese die deelnemers aan die projek in die vloed behulpsaam is. In die epiloog sluit die woorde van die Minister aan by die konvensie van die moraliserende slot waarin ’n les vir die lesers geleer word, maar hier kan die Minister met sy retoriese woordgebruik vir die aanwesiges geen sinvolle boodskap oordra nie en verstaan hulle nie wat sy boodskap, indien enige, was nie. Hierdeur word die boodskap van die futiliteit van oorlog versterk, terwyl die gebrek aan meelewing van die gehoor ’n aanklag is teen die daadloosheid van teenswoordige landsburgers. Hierdie roman is ’n vernuftige en komplekse satire op die Suid-Afrikaanse samelewing.<ref>Viljoen, Louise LitNet: http://www.litnet.co.za/etienne-leroux-se-die-18-44-trilogie-bied-veelvlakkige-waarde/</ref> ''Magersfontein, O Magersfontein!'' word in 1976 met die C.N.A.-prys en terwyl die boek verbied is, in 1979 met die Hertzogprys bekroon.<ref>Penfold, Greg en De Kock, Leon Tydskrif vir Letterkunde: http://www.letterkunde.up.ac.za/argief/52_1/06%20Penfold%20De%20Kock%20WEB%2002.pdf {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170808193759/http://www.letterkunde.up.ac.za/argief/52_1/06%20Penfold%20De%20Kock%20WEB%2002.pdf |date= 8 Augustus 2017 }}</ref><ref>Prins, M.J. Literator: http://www.literator.org.za/index.php/literator/article/viewFile/561/731</ref> ''Onse Hymie''<ref name="botha" /> is Leroux se toeganklikste werk.<ref>Brink, André P. Rapport, 14 November 1982</ref> Dit word in drie dele afgebaken en vertel van die Joodse smous Hymie<ref>Smuts, J.P. Die Burger, 18 November 1982</ref> (parodie van die [[wandelende Jood]]) en sy metgesel Johannes Garries,<ref name="smuts" />’n bruinman en handlanger van ’n beroemde teler van Brahmaanbulle.<ref>Van Zyl, Ia. Tydskrif vir Letterkunde. Jaargang 21 no. 2, Mei 1983</ref> In die eerste deel ontmoet hulle mekaar na ’n partytjie om die oorwinning van ’n Brahmaan-bul op die Noord-Vrystaatse skou te vier en hulle besluit om saam verder deur die Karoo te reis. Onderweg doen hulle in die tweede deel aan by ’n spa (die Vleispaleis) en beleef verskeie fantastiese avonture. Die Vleispaleis of spa vir oorgewig mense, waarin die grootste deel van die gebeure afspeel, word gaandeweg ’n mikrokosmos van die moderne en spesifiek Suid-Afrikaanse samelewing. Hier word uiteenlopende groepe bymekaar gevoeg en ’n besondere geestigheid word bereik met die jukstaponering van uiteenlopende groepe wat strek vanaf die Hell's Angels, Swart Skrywers van Soweto en Black Sash tot die Wit Kappiekommando, Aksie Morele Standaarde en telers van Brahmaanbulle. Hierdie groepe word almal blootgestel aan uitbuiting binne die kommersiële opset waar bedrog, pretensie en rykdom heers. Die diversiteit van die aanwesiges het tot gevolg dat die apartheidswetgewing wat vir “vreedsame naasbestaan” moet sorg, totaal ontoereikend blyk te wees. Daar is telkens met die aankoms van ’n verdere groep ’n geskarrel in verband met hulle toelaatbaarheid, sodat die rekenaar van die Ontvangdame uiteindelik as gevolg van die teenstrydighede die gees gee. Die aankoms van hierdie uiteenlopende skare besoekers word deur ’n aardbewing gevolg en die verslankingsoord verval tot ’n moderne House of Usher (na aanleiding van ’n kortverhaal van Edgar Allan Poe, waar die ineenstorting van die kasteel simbolies is van die verval van die mens). Die roman eindig met die aankoms van ’n groep oorlewendes in BFW (Beaufort-Wes?), hoofstad van die Karoo, en Hymie se dood in ’n swart woonbuurt, waar hy as sondebok slagoffer is van irrasionele geweld. Die aard van die reis en die karakters roep Cervantes se roman oor Don Quijote en sy metgesel Sancho Panza op, wat reeds ’n parodie op die ridderroman was. Die roman word afgesluit met die ''Post mortem en voorlopige ondersoek'', waarin foutiewe inligting oor Hymie se persoon en die redes vir sy dood aangeteken word, wat die leser dwing om self te besin oor die ware redes. Die soektog na die self en selfkennis is ’n integrale deel van die roman, met Hymie wat gedurig van identiteit verwissel. Op hulle reis ondervind hulle die verval van talle apartheidstrukture en die toename van anargie en swart woede, wat ’n gevoel van naderende onheil skep oor die heersende toestande in die land. In hierdie roman is die mitologiese onderbou afwesig, hoewel dit gesien kan word as ’n parodie op die sogenaamde betrokke roman. ''Onse Hymie'' word in [[1983]] derde geplaas tydens toekenning van die Louis Luyt-prys. Na die trauma rondom die verbod op ''Magersfontein, O Magersfontein!'' en die lou ontvangs wat ''Onse Hymie'' ontvang, vind Leroux dit moeilik om te skryf. ’n Beplande fotoboek van ’n tipiese Vrystaatse dorpie, met foto’s van Paul Alberts en byskrifte van Leroux, word deur die uitgewers afgewys omdat die byskrifte nie pittig genoeg is nie en hierdie manier van skryf nie by Leroux se styl pas nie. In 1984 gee ’n literêre komitee aan hom die opdrag om ’n roman te skryf met die oog op die komende Hugenote-gedenkfees. Leroux dring aan op totale vryheid sonder enige inmenging en doen uitvoerige navorsing en skryf meer as sestig bladsye van die manuskrip, wat hy voorlopig ''Die kaping'' noem. Wanneer die komitee egter later wel voorskriftelik raak, sien hy af van die voorneme om die roman klaar te skryf. Na sy dood word die onvoltooide manuskrip en bykans vyftig getikte bladsye aantekeninge in ’n faksimilee-uitgawe uitgegee as <ref>Kannemeyer, J.C. Die Burger, 30 Augustus 1990</ref>''Die suiwerste Hugenoot is Jan Schoeman''. Dit is uiteraard onmoontlik om kommentaar te lewer oor die verdienste van hierdie onvoltooide roman, maar sy woordvaardigheid is reeds duidelik waarneembaar. Die roman sou klaarblyklik met drie gebeurtenisse werk, naamlik die koms van die [[Hugenoot|Hugenote]] in [[1688]], die herdenkingsfees van 1988 en die kaping van ’n plesierboot wat raakpunte met die Achille Lauro van die tagtigerjare het. ''Die suiwerste Hugenoot is Jan Schoeman'' is in [[1990]] op die kortlys vir die toekenning van die Ou Mutual-prys en word in dieselfde jaar genomineer vir die Rapportprys. === Ander prosa<ref>Smuts, J.P. Die Burger, 27 Oktober 1983</ref><ref>Botha, Johann. Tydskrif vir Letterkunde, Nuwe reeks 18 no. 2, Mei 1980</ref><ref>Brink, André P. Standpunte. Nuwe reeks 144, Desember 1979</ref><ref>Smuts, J.P. Beeld, 4 Junie 1979</ref><ref>Van Coller, H.P. Die Transvaler, 21 Julie 1979</ref> === Sy kortverhaal, ''Die erdestukkies'', wat hy voorheen sonder sukses aan Afrikaanse tydskrifte voorgelê het, verskyn in [[1957]] deur bemiddeling van Jan Rabie in die Nederlandse ''Schrijversalmanak''. ''Die man van Nizjni-Nowgorod'' word op [[23 Mei]] [[1958]] deur ''Die Huisgenoot'' gepubliseer en in 1973 deur Hennie Aucamp opgeneem in die versamelbundel ''Bolder''. Hierdie verhaal kontrasteer die lewe en drome van die Rus Vladimir Alexei Mutsjnik, wat ’n kafee-eienaar in Springs aan die Oos-Rand is, met sy meer deftige afkoms en omstandighede in Rusland. Mutsjnik droom van ’n uitbreiding aan sy viswinkel, maar moet sy digter aan mans beskikbaar stel om die fondse te verkry. Die reeks kontraste tussen Suid-Afrika en Rusland, hede en verlede, en werklikheid en fantasie gee dan ’n beeld van ’n immigrant en sy dogter se bestaan in ’n wêreld waarin hulle wesentlik ontuis is. In die eerste nommer van die tydskrif ''Sestiger'' in [[1963]] verskyn ''Rustendal 17'' (’n fragment uit ’n onvoltooide roman), terwyl sy radiopraatjie oor vernuwing in die prosa in die laaste nommer in 1965 gepubliseer word. In die Mei 1976 uitgawe van ''Tydskrif vir Letterkunde'' verskyn ’n vroeë ongepubliseerde werk van hom onder die titel ''Kroegtoneel'', terwyl die kortverhaal ''Die Afrikaner as verkoopsman en smous op die platteland'' in ''The bloody horse'' van September-Oktober [[1980]] opgeneem word. Die artikel ''BFX'' in sy kenmerkende ironiese styl oor die stad Bloemfontein verskyn in ''Standpunte'' van Augustus 1978. In ''Windroos'' word opgeneem ''’n Dag in Berg-en-Dal'', wat in die eerste uitgawe van die tydskrif ''Contrast'' verskyn het. [[Abraham H. de Vries]] neem dit ook op in ''Die Afrikaanse kortverhaalboek'' en [[Merwe Scholtz]] neem dit op in ''Vertellers 2''. Hierdie verhaal neem die uiterlike vorm van ’n draaiboek aan, waar die veelvuldige oorgange na ander milieus en mense telkens die fokuspunt van die verhaal verander. Deur hierdie flitse word die dorp uitgebeeld en die keuse van die dorpenaars en hulle bedrywighede kondig verskillende temas aan. Reeds die titel van die verhaal suggereer ’n mikrokosmos. Al hierdie stukke word later saamgebundel in ''Tussenspel'', die bundel wat sy verspreide tekste saambundel. [[Koos Human]] neem ''’n Trougeskenk van Giepie Ollenwaar'' (’n fragment uit ''Sewe dae by die Silbersteins'') op in die bloemlesing ''Willekeur'', terwyl Merwe Scholtz ''Die ballonvaart'' (’n fragment uit ''Magersfontein, O Magersfontein!'') opneem in ''Vertellers''. ’n Beskrywing van sy geboortedorp ''Oudtshoorn'' verskyn in ''Vertellers'' van Merwe Scholtz, terwyl ''Vormloos soos die landskap'', ’n beskrywing van Suidwes-Vrystaat, in ''Son op die land'' opgeneem word. Sy verspreide korter tekste word deur [[J.C. Kannemeyer]] in twee bundels versamel.<ref name="roux">Le Roux, André. Beeld, 20 April 1981</ref> ''Tussenspel'' bevat sy kreatiewe skryfwerk, soos die kortverhale <ref>Malan, Charles “Die Transvaler” 18 Mei 1981</ref>''Die man van Nizjni-Nowgorod'', ''Die rooi ster'' (met sy wisseling van perspektief),<ref>Wiehahn, Rialette. Tydskrif vir Letterkunde. Nuwe reeks 20 no. 1, Februarie 1982</ref> ''’n Dag in Berg-en-Dal'' en ''Kaartjie vir oortreding''. In laasgenoemde verhaal maak hy oorwegend gebruik van dialoog tussen drie karaktertipes in ’n kroeg om die situasie en verhaal uit te beeld. Daar is Johnie (die rokjagter wat slegs in seks belangstel, al is hy getroud), Jackie (ook getroud, wat voorgee dat hy ’n haan onder die henne is maar in werklikheid maar min sukses op buite-egtelike seksuele gebied het) en die ek (’n vaal en saai mannetjie). Hierin is dit duidelik dat hy selfs in sy vroegste skryfwerk nie gehou het aan die beperkinge van die tradisionele gemoedelik-lokaal realisme nie en reeds vroeg “gewaagde” onderwerpe soos drank en sekspraatjies uitgebeeld het. Die vroeë ''Kroegtoneel'' en ''Die bul wat nie wou sterf nie'' toon woordelikse ooreenkomste met tonele in ''Die mugu'' en ''IsisIsisIsis'' onderskeidelik, terwyl stukke soos ''’n Dag in Berg-en-Dal'' en die [[1972]]-voordrag oor Koffiefontein die wêreld van sy onmiddellike omgewing oproep. Hierdie bundel bevat ook die korter prosatekste wat opgeneem is in bundels soos ''Windroos'', ''Herinnering se wei'', ''Son op die land'' en ''Wynland''.<ref name="roux" /> ''Tussengebied'' bevat<ref>Malan, Charles. Die Transvaler, 30 Maart 1981</ref> sy lesings en artikels oor die literatuur en die taak van die skrywer en hierdie bundel word in 1981 bekroon met die Perskorprys.<ref>Wiehahn, Rialette. Tydskrif vir Letterkunde. Nuwe reeks 20 no. 1, Februarie 1982</ref> == Eerbewyse en toekennings == === Toekennings === Leroux ontvang die volgende toekennings:<ref name=":1" /> * [[Hertzogprys]] vir Prosa vir ''Sewe dae by die Silbersteins'', 1964 * Hertzogprys vir Prosa vir ''Magersfontein, O Magersfontein!'', 1979 en CNA Literêre Toekenning * CNA Literêre Toekenning vir ''Een vir Azazel'' * Perskor-prys vir ''Tussengebied,'' 1981 === Eerbewyse === Hy ontvang eredoktorsgrade van die [[Universiteit van KwaZulu-Natal|Universiteit van Natal]] in [[Pietermaritzburg]] (D.Litt. honoris causa) op [[6 Mei]] [[1978]], die Universiteit van die Oranje-Vrystaat in [[1985]] en die [[Universiteit Stellenbosch|Universiteit van Stellenbosch]] in [[1987]]. Op [[13 Oktober]] [[1980]] ontvang hy tydens die viering van Grey-Kollege se 125e herdenking ’n eretoekenning van hierdie skool. Per geleentheid van sy sestigste verjaarsdag in [[1982]] word twee huldigingsbundels aan hom oorhandig, ''Beeld van waarheid onder'' redaksie van A.P. Grové (waarin verskeie literators artikels skryf) en ''Die oog van die son''<ref name="breyt" /> onder redaksie van Charles Malan (waarin resensies en artikels oor Leroux se romans en aspekte daarvan gebundel word)''.'' Charles Malan en [[H.P. van Coller]] stel in 1983 die ''Bronnegids: Etienne Leroux'' saam om studie en navorsing oor sy werk te vergemaklik. In 1983 word erelidmaatskap van die Afrikaanse Skrywerskring aan hom toegeken. Met sy 65ste verjaarsdag in 1987 word ’n seminaardag deur die departemente van Afrikaans en Nederlands van die Vrystaatse en Potchefstroomse Universiteite in samewerking met die Etienne Leroux-navorsingsprojek van die Universiteit van die Vrystaat aangebied. In hierdie jaar versorg Charles Malan en H.P. van Coller ook die huldigingsbundel ''Vanweë die onbewuste'', waartoe literatore essays oor sy werk lewer. Sy werke word in onder andere [[Engels]], [[Nederlands]], [[Frans]] en [[Noors]] vertaal. Van die jare sewentig af word verskeie M.A.-verhandelings en doktorale proefskrifte aan Leroux se werk gewy. H.P. van Coller behaal sy doktorsgraad aan die Randse Afrikaanse Universiteit met ''Etienne Leroux as siklusbouer'', terwyl Charles Malan ook oor sy werk promoveer en met ''Misterie van die alchemis'' die mees omvangryke werk oor Leroux se [[oeuvre]] publiseer. Selfs kreatiewe werke word aan hom en sy boeke gewy, soos [[Pieter Fourie]] se drama ''Gert Garries – ’n Baaisiekel babelas'' (na aanleiding van die karakter uit ''Magersfontein, O Magersfontein!'') en die drama ''Slaghuis'' van Willem Anker, wat gebaseer is op motiewe en karakters uit Leroux se werk. Die Suid-Afrikaanse Uitsaaikorporasie maak ’n dokumentêre program oor sy lewe wat in 1990 onder die titel ''’n Man soos Stephen'' op televisie gebeeldsaai word. ''Tydskrif vir Letterkunde'' wy hulle November 1990-uitgawe aan sy werk. Digters soos [[Johann de Lange]] (''Etienne Leroux 1922–1989'') en Phil du Plessis (''Brief in rook'') bring in gedigte hulde aan hom en Ingrid Winterbach beskryf in hoofstuk 17 van ''Die boek van toeval en toeverlaat'' die optog van die stakende munisipale werkers wat terugslaan op sy werk in tonele soos die optog aan die slot van ''Hilaria'' en die boek ''Na’va''. In Julie [[2003]] reël die Departement Afrikaans-Nederlands van die Universiteit van die Vrystaat ’n Leroux-dag as deel van die ''Volksblad''-Kunstefees, waar Pieter Fourie die hoofspreker is en Elize Botha, [[Hein Viljoen]], Jaco Fouché, Ingrid Winterbach en sy dogter Cherié ook referate lewer. Hierdie referate word later uitgegee deur ''Stilet''. Sy werk word ook in die buiteland hoog aangeslaan en Penguin bundel in 1972 die drie romans in die Silberstein-trilogie onder die titel ''To a dubious salvation'' in hulle ''Modern Classics'' reeks. Hy ontvang in [[2009]] [[postuum]] ’n Suid-Afrikaanse Letterkundetoekenning, geborg deur die Departement van Kuns en Kultuur, vir sy lewensbydrae tot die Suid-Afrikaanse letterkunde. == Publikasies == Werke uit sy pen sluit in:<ref>Digitale Bibliotheek voor Nederlandse Letteren: http://www.dbnl.org/auteurs/zuidafrika/auteur.php?id=lero007</ref><ref>Worldcat: http://www.worldcat.org/search?q=au%3ALeroux%2C+Etienne%2C&qt=hot_author</ref> {| class="wikitable" !Jaar !Publikasies |- |1955 |''Die eerste lewe van Colet'' |- |1957 |''Hilaria'' |- |1959 |''Die mugu'' |- |1962 |''[[Sewe Dae by die Silbersteins|Sewe dae by die Silbersteins]]'' |- |1964 |''[[Een vir Azazel]]'' |- |1966 |''[[Die derde oog]]'' |- |1967 |''18-44'' |- |1969 |''IsisIsisIsis'' |- |1972 |''Na'va'' |- |1976 |''[[Magersfontein, O Magersfontein!]]'' |- | |Tussenspel |- | |Tussengebied |- |1982 |''Onse Hymie'' |- |1984 |''Die Silberstein-trilogie (Sewe dae by die Silbersteins; Een vir Azazel; Die derde oog)'' |- |1986 |''Die eerste siklus (Die eerste lewe van Colet; Hilaria; Die mugu)'' |- |1990 |''Die suiwerste Hugenoot is Jan Schoeman'' |- |2008 |''Die 18-44 trilogie (18-44; IsisIsisIsis; Na’va)'' |} == Bronne == === Verhandelings en proefskrifte === * Barendse, J.M. (2007) ʼn Vergelykende studie van Die eerste siklus deur Etienne Leroux en Die avonture van Pieter Francken deur Jaco Fouché. Universiteit Stellenbosch. * Bornman, M. (1990) Die alter ego in die romans van Etienne Leroux. Universiteit van Kaapstad. * Botha, W. (1987) Die pikareske grondpatroon in enkele werke van Etienne Leroux. Universiteit van die Vrystaat. * Brümmer, A. (2013) Die rol van die demoniese in Den spieghel der salicheit van Elckerlijc, Mariken van Nieumeghen en Sewe dae by die Silbersteins (Etienne Leroux)-'n vergelykende studie. Universiteit van die Vrystaat. * Coetser, A. (1983) Die implisiete leser in Etienne Leroux se Magersfontein, O Magersfontein!. UNISA. * Corb, J. (2013) Magersfontein, o Magersfontein! as 'n wending tot die realisme in die werk van Etienne Leroux. Universiteit van Pretoria. * De Bruto, A. (1980) 'n Interpretasie van die Derde oog van Etienne Leroux. UNISA. * De Vries, M.N. (1987) Die fantastiese as literêre soort, met spesifieke verwysing na die oeuvre's van Etienne Leroux en Willem Brakman. Universiteit van Johannesburg. * Du Plooy, H. (1981) Die verhaal in Laat vrugte (CM van den Heever) en 18-44 (Etienne Leroux). Universiteit van Pretoria. * Goosen, I. (1980) Ontleding van Die Derde Oog van Etienne Leroux. Noordwes Universiteit. * Grobler, D. (1977) Colet van Velden as buitestaanderfiguur by Etienne Leroux. Noordwes Universiteit. * Hauptfleisch, H. (1980) Enkele terugkerende motiewe in die romankuns van Etienne Leroux. UNISA. * Heydenrych, T. (1975) Die mitiese patroon en sielkundige grondslag in die moderne roman met spesiale verwysing na Isis Isis Isis van Etienne Leroux. Universiteit van KwaZulu-Natal. * Jacobs, J. (1985) Die begrip Satire in die Etienne Leroux-kritiek. RAU. * Jacobs, J.F. (1992) Die karikatuur in die romankuns van Etienne Leroux. Universiteit van Pretoria. * Koen, R. (1972) Die verteller in Etienne Leroux se 18-44 en Isis Isis Isis .... Universiteit van Pretoria. * Lindenberg, A. (1975) ‘n Kentering in die Afrikaanse prosa rondom 1960-mite-ontginning en vertelpatrone by Etienne Leroux en Dolf van Niekerk. Universiteit van die Wes-Kaap. * Lucia, C. (2006) Reading Etienne Leroux- a Libretto based on Seven Days at the Silbersteins and a Preface. Universiteit van die Witwatersrand. * Mouton, M. (1976) Enkele sikliese aspekte in die Welgevonden-trilogie deur Etienne Leroux. Universiteit van KwaZulu-Natal. * Penfold, G. (2013) Welgevonden revisited. A new translation of Sewe Dae by die Silbersteins (Etienne Leroux), and its literary-critical rationale. Universiteit Stellenbosch. * Pottas, C. (1984) Destruksie in die romans van Etienne Leroux. Noordwes Universiteit. * Steyn, I. (1980) Visioenere perspektiefverruiming in Etienne Leroux se tweede trilogie. Universiteit van die Vrystaat. * Steyn, R. (1992) Humor in die algemeen en met spesifieke verwysing na die romans van Etienne Leroux. Universiteit van Kaapstad. * Stroebel, M. (1978) Tyd as struktuurelement in Na'va van Etienne Leroux. Noordwes Universiteit. * Swanepoel, P.H. (1974) Ruimtelike plasing as struktuurmoment in die romankuns van Etienne Leroux. Noordwes Universiteit. * Teise, V. (1996) Tekswysigings in "die eerste siklus" (Leroux) - 'n evaluerende ondersoek in die lig van die Afrikaanse edisietegniek. Universiteit van die Vrystaat. * Teise, V. (2002) 'n Edisietegniese voorstel vir die samestelling van 'n histories-kritiese uitgawe van Die eerste lewe van Colet (Etienne Leroux). Universiteit van die Vrystaat. * Van Coller, H. (1980) Etienne Leroux as siklusbouer. Universiteit van die Vrystaat. * Van de Rotte, C. (1996) Osiris' Heling. De mythe van dood en wederopstanding in Etienne Lerouxs derde cyclus. Universiteit van Leiden. * Van den Berg, L.D. (1988) Omskrywingskontruksies in die oeuvre van Etienne Leroux. RAU. * Venter, L. (1973) Satire en verskyningsvorme daarvan in die verhaalkuns van C.J. Langenhoven en Etienne Leroux. Noordwes Universiteit. * Viljoen, L. (1979) Die verwysingstegniek in Etienne Leroux se derde trilogie- 18-44, Isis Isis Isis… en Na’va. Universiteit Stellenbosch. * Wessels, H. (1998) Aspekte van die verhouding tussen primordialiteit en simbolisering met spesiale verwysing na werke van DJ Opperman en Etienne Leroux. Universiteit van Kaapstad. === Boeke === * Antonissen, Rob. ''Die Afrikaanse letterkunde van aanvang tot hede''. Nasou Beperk Derde hersiene  uitgawe Tweede druk Elsiesrivier 1964 * Antonissen, Rob. ''Kern en tooi.'' Nasou Beperk Eerste uitgawe Eerste druk Elsiesrivier 1963 * Antonissen, Rob. ''Spitsberaad''. Nasou Beperk Elsiesrivier Eerste uitgawe Eerste druk 1966 * Antonissen, Rob. ''Verkenning en kritiek''. H.A.U.M. Pretoria Eerste uitgawe Eerste druk 1979 * Aucamp, Hennie. ''Kort voor lank''. Tafelberg-Uitgewers Bpk. Kaapstad Eerste uitgawe, Tweede druk 1980 * Beukes, W.D. (red.) ''Boekewêreld: Die Nasionale Pers in die uitgewersbedryf tot 1990.'' Nasionale Boekhandel Bpk. Kaapstad Eerste uitgawe eerste druk 1992 * Botha Elize. ''Etienne Leroux as sosiale kommentator''. in Afrikaanse Skrywerskring. Die skrywer en die gemeenskap. Referate gelewer tydens die sesde vyfjaarlikse landswye skrywerskongres gehou te  Pretoria op 25 en 26 Maart 1976 * Botha, Elize. ''Prosakroniek.'' Tafelberg Uitgewers Bpk. Kaapstad Eerste uitgawe 1987 * Botha, Elize. ''Etienne Leroux (1922–1989).'' in Van Coller, H.P. (red.) ''Perspektief en Profiel Deel I''. J.L. van Schaik-Uitgewers Pretoria Eerste uitgawe 1998 * Brink, André P. ''Aspekte van die nuwe prosa.'' Academica Pretoria en Kaapstad Eerste uitgawe Derde druk 1972 * Brink, André P. ''Vertelkunde''. Academica Pretoria en Kaapstad Eerste uitgawe 1987 * Britz, E.C.; Kannemeyer, J.C. en Pheiffer, R.H. (reds.) ''Skanse teen de tyd.'' Tafelberg-Uitgewers Beperk Kaapstad 1978 * Cloete, T.T. (red.) ''Die Afrikaanse literatuur sedert sestig''. Nasou Beperk Eerste uitgawe 1980 * Dekker, G. ''Afrikaanse Literatuurgeskiedenis''. Nasou Beperk Kaapstad Elfde druk 1970 * De Vries, Abraham H. ''Kortom''. Academica Pretoria, Kaapstad en Johannesburg Eerste uitgawe 1983 * De Vries, Abraham H. ''Kortom 2.'' Human & Rousseau Kaapstad en Pretoria Eerste uitgawe 1989 * De Wilde, Talitta. ''Die mugu.'' Academica. Pretoria en Kaapstad Eerste uitgawe 1988 * Du Plessis, P.G. ''Etienne Leroux''. in Nienaber, P.J. et al. ''Perspektief en Profiel''. Afrikaanse Pers-Boekhandel Johannesburg Derde hersiene uitgawe 1969 * Grobler, Hilda. ''Bolder''. Blokboeke 57 Academica Pretoria en Kaapstad Eerste uitgawe 1988 * Grové, A.P. ''Letterkundige sakwoordeboek vir Afrikaans''. Nasou Beperk Vyfde uitgawe Eerste druk 1988 * Johl, Johann. ''Leroux-ABC''. Sikelela-Uitgewers Krugersdorp Tweede uitgawe 1988 * Kannemeyer, J.C. ''Geskiedenis van die Afrikaanse literatuur 2''. Academica, Pretoria, Kaapstad en  Johannesburg Eerste uitgawe Eerste druk 1983 * Kannemeyer, J.C. ''Ontsyferde stene''. Inset-Uitgewers Stellenbosch Eerste uitgawe Eerste druk 1996 * Kannemeyer, J.C. ''Die Afrikaanse literatuur 1652–2004''. Human & Rousseau Kaapstad en Pretoria Eerste uitgawe 2005 * Leroux, Etienne. ''Jeugmomente''. in ''Herinnering se wei''. Perskor-uitgewery Johannesburg Tweede uitgawe Eerste druk 1977 * Lindenberg, E. ''Onsydige toets''. Academica Kaapstad en Pretoria Eerste uitgawe 1965 * Lindenberg, E. (red.) ''Inleiding tot die Afrikaanse letterkunde''. Academica Pretoria en Kaapstad Vierde  uitgawe Eerste druk 1973 * Nienaber, P.J,; Senekal, J.H en Bothma, T.C. ''Mylpale in die geskiedenis van die Afrikaanse  letterkunde.'' Afrikaanse Pers-Boekhandel Tweede hersiene uitgawe 1963 * Nienaber, P.J. et al. ''Perspektief en Profiel''. Afrikaanse Pers-Boekhandel Johannesburg Derde hersiene uitgawe 1969 * Smuts, J.P. ''Burgerband''. Tafelberg-Uitgewers Beperk Kaapstad Eerste uitgawe 1985 * Smuts, J.P. ''Karakterisering in die Afrikaanse roman''. Hollandsch Afrikaansche Uitgevers Maatschappij  Kaapstad en Pretoria Eerste uitgawe 1975 * Van Coller, H.P. (red.) ''Perspektief en Profiel Deel I''. J.L. van Schaik-Uitgewers Pretoria Eerste uitgawe 1998 * Van Coller, H.P. ''Tussenkoms''. HAUM Pretoria Eerste uitgawe Eerste druk 1990 === Tydskrifte en koerante === * Anoniem. ''Dood van Leroux ‘slag vir letterkunde’''. Die Burger, 3 Januarie 1990 * Appèlraad vir Publikasies. ''Die tweede beslissing oor ‘Magersfontein, O Magersfontein!’'' Standpunte. Nuwe reeks 148, Augustus 1980 * Appèlraad vir Publikasies. ''Die tweede beslissing oor ‘Magersfontein, O Magersfontein!’ II''. Standpunte. Nuwe reeks 149, Oktober 1980 * Barnard, Chris. ''’n Kraai vlieg laggend met lang hale die aand in''… Insig, Februarie 1990 * Botha, Elize. ''Het literatore nie te veel lesers vervreem nie?'' Insig, Februarie 1990 * Botha, Elize. ''Moraliteit en die roman of: weer eens na Welgevonden.'' Tydskrif vir Letterkunde. Jaargang 28, no. 4, November 1990 * Botha, Elize. ''Die man met duisend gesigte: Woorde vir 25 Julie 1990''. Tydskrif vir Letterkunde. Jaargang 28 no. 4, November 1990 * Botha, Elize en Human, Koos. ''’n Man genoem Stephen''. Insig, Desember 1999 * Botha, M.C. I''n gesprek met Etienne Leroux.'' Tydskrif vir Letterkunde. Jaargang 22 no. 1, Februarie 1984 * Brink, André P. ''Rooistefaans: Gremlin en Guru''. Standpunte. Nuwe reeks 159, Junie 1982 * Brink, André P. ''En waar staan sy boeke in 1987?'' Rapport, 21 Junie 1987 * Buning, Tj. ''Die Derde Oog: ’n Poging tot insig en begrip.'' Standpunte. Nuwe reeks 69, Februarie 1967 * Cloete, Henry. ''Leroux se plaas onder die hamer.'' Rapport, 6 Desember 2009 * Cloete, T.T. ''Die hipertrofie van die ego in Leroux se ‘Isis’.'' Tydskrif vir Letterkunde. Nuwe reeks 14 no. 2, Mei 1976 * Departement van Inligting. ''Die beslissing oor ‘Magersfontein, O Magersfontein!'' Standpunte. Nuwe reeks 133, Februarie 1978 * Du Plessis, P.G. ''Die Derde Oog: Tot sover Jung''. Standpunte. Nuwe reeks 69, Februarie 1967 * Du Plooy, Heilna. ''Die narratologiese struktuur van ’18-44’ van Etienne Leroux''. Tydskrif vir Letterkunde. Nuwe reeks 20 no. 4, November 1982 * Engelbrecht, Theunis. ''Gedagtig aan pa Stephen''. Plus, 13 Junie 2002 * Engelbrecht, Theunis. ''O, Magersfontein – gaan hy wéér verbied word?'' Rapport, 19 Oktober 2003 * Engelbrecht, Theunis. ''’n (im)morele boek?'' Plus, 19 Junie 2002 * Ester, Hans. ''Die groteske wêreld van ‘Een vir Azazel’.'' Standpunte. Nuwe reeks 109, Oktober 1973 * Ester, H. Stephanus Petrus Daniel le Roux. ''Jaarboek van de Maatschappij der Nederlandse Letterkunde te Leiden, 1990–1991''. Leiden 1992 * Fourie, Pieter. ''Die Leroux van Koffiefontein''. Insig, Mei 2002 * Hough, Barrie. ''Silbersteins word ’n musical!'' Rapport, 23 Augustus 1987 * Human, Koos. ''Greene en Leroux''. Insig, Mei 1991 * Jackson, C.J. ''Juliana Doepels – profetes of terroris?'' Tydskrif vir Letterkunde. Jaargang 26 no. 1, Februarie 1988 * Jacobs, Frances. ''Die ridder word ’n mugu''. Tydskrif vir Letterkunde. Jaargang 28 no. 4, November 1990 * Johl, Johann. ''Die rol van die dialektiek in Etienne Leroux se ’18-44’ of Deur die oog van die Kosak.'' Tydskrif vir Geesteswetenskappe. Jaargang 20 no. 1, Maart 1980 * Johl, Johann. ''Tentatiewe omtrekke van ’n teks-ideologie: ‘Die suiwerste Hugenoot is Jan Schoeman’''. Tydskrif vir Letterkunde. Jaargang 28 no. 4, November 1990 * Kannemeyer, J.C. ''Leroux se ‘duiwels op straat’ had die teoloë toe só verniet op hol''… Insig, Desember 1992 / Januarie 1993 * Kannemeyer, J.C. ''Op spoor van die jong Etienne Leroux''. By, 12 Mei 2007 * Kannemeyer, J.C. ''Etienne Leroux en Graham Greene: ’n eerste ontmoeting''. By, 26 April 2008 * Kannemeyer, J.C. ''Graham Greene besoek Suid-Afrika''. By, 3 Mei 2008 * Kannemeyer, J.C. ''Stephen word toe oornag ‘Die Skrywer''’. Beeld, 5 Mei 2008 * Kannemeyer, J.C. ''Die professor en die snoeiskêr.'' By, 17 September 2011 * Koen, Renske. ''Die ek-verteller in Etienne Leroux se ’18-44’ en 'IsisIsisIsis’.'' Tydskrif vir Letterkunde. Nuwe reeks 14 no. 2, Mei 1976 * Kotzee, André ''Sestig jare vir ’n Sestiger.'' Rapport, 13 Junie 1982 * Kruger, Joan. ''Terg en verneuk, sê Leroux.'' Die Transvaler, 18 Mei 1981 * Kühn, Willie. ''Jy moenie speel nie, maar bedoel om dood te maak''. Insig, Februarie 1990 * Leroux, Etienne. ''Die gevaarlike inhoud van die woord.'' Rapport, 6 November 1977 * Leroux, Etienne. ''Hoekom skryf ’n skrywer oor Magersfontein en hoekom Magersfontein, O Magersfontein?'' Tydskrif vir Letterkunde. Nuwe reeks 18 no. 1, Februarie 1980 * Leroux, Etienne. ''My dans met God''. Insig, Augustus 1987 * Leroux, Etienne. ''Ons is die Ape van God''…Rapport, 9 Oktober 1988 * Malan, Charles. ''Die interaksie van enkele dieptestrukture in ‘Sewe dae by die Silbersteins''’. Tydskrif vir Letterkunde. Nuwe reeks 15 no. 3, Augustus 1977 * Malan, Charles. ''Rede by die oorhandiging van die Perskorprys aan Etienne Leroux vir ‘Tussengebied’ op 16 Mei 1981''. Tydskrif vir Letterkunde. Nuwe reeks 19 no. 3, Augustus 1981 * Malan, Charles. ''Vir ’n nawekie beskikbaar: Etienne Leroux / Stephen le Roux, op Janee, Koffiefontein, Vrystaat.'' Standpunte. Nuwe reeks 159, Junie 1982 * Malan, Charles. ''Die self en sy maskers – Etienne Leroux se ‘Tussengebied’ en ‘Tussenspel''’. Standpunte. Nuwe reeks 159, Junie 1982 * Malan, Charles. ''Wankelende Walkures en Flankerende Fiskale: die kreatiewe gebruik van eiename deur Etienne Leroux.'' Tydskrif vir Letterkunde. Nuwe reeks 20 no. 4, November 1982 * Malan, Charles en Van Coller, H.P. (Reds.) ''Bronnegids: Etienne Leroux.'' Academica Pretoria, Kaapstad en Johannesburg Eerste uitgawe 1983 * Malan, Charles. ''Bebaarde eendstert en die spoke, mites en moegoes''. Insig, Februarie 1990 * Malan, Charles. ''’Terwyl transformasie plaasvind, gaan ek gatskeer’ – ’n gesprek met Etienne Leroux.'' Tydskrif vir Letterkunde. Jaargang 28 no. 4, November 1990 * Meij, Koos. ''Die tema van ‘Die mugu’''. Klasgids. Jaargang 1 no. 4, Mei 1966 * Muller, Piet. ''So het die Afrikaner sy grootste skrywer verguis''. Insig, Februarie 1990 * Penfold, Grg en De Kock, Leon. ''To a dubious critical salvation: Etienne Leroux and the canons of South African English criticism.'' Tydskrif vir Letterkunde. Jaargang 52 no. 1 Herfs 2015 * Potgieter, André. ''Dankie vir persprys en R3 000.'' Die Transvaler, 11 Maart 1981 * Potgieter, André. ''Leroux: ’n Sestiger word sestig.'' Die Transvaler, 14 Junie 1982 * Roos, Henriette. ''Etienne Leroux (S.P.D. le Roux – 13 Junie 1922) – Bestekopname, 1977''. Tydskrif vir  Letterkunde. Jaargang 28 no. 4, November 1990 * Sampson, Lin. ''’n Waarskynlike vriendskap''. By, 23 Februarie 2013 * Slabber, Coenie. ''’n Profeet is dood''. Rapport, 7 Januarie 1990 * Smith, Francois. ‘''Sewe dae’ word ’n opera''. Beeld, 4 Februarie 2005 * Smuts, J.P. ''Die verwysingsveld in ‘Die derde oog’ van Etienne Leroux''. Tydskrif vir Letterkunde.  Nuwe reeks 14 no. 2, Mei 1976 * Smuts, J.P. H''eildronk ingestel op Etienne Leroux by die toekenning van ’n eredoktorsgraad aan hom deur die Universiteit van Stellenbosch op 10 Desember 1987''. Tydskrif vir Letterkunde. Jaargang 26  no. 2, Mei 1988 * Smuts, J.P. ''Etienne Leroux – die pad na die onsienlike''. Die Burger, 3 Januarie 1990 * Smuts, J.P. ''Die enkeling is deel van die groep.'' Tydskrif vir Letterkunde. Jaargang 28 no. 4, November 1990 * Snyman, N.J. ''Die polemiek rondom ‘Sewe dae by die Silbersteins‘''. Tydskrif vir Letterkunde.  Jaargang 28 no. 4, November 1990 * Steenberg, D.H. ''Rondom die verteller in ‘Magersfontein, O Magersfontein’''. Tydskrif vir Letterkunde. Nuwe reeks 18 no. 1, Februarie 1980 * Theron, Anita. ''Die derde siklus van Etienne Leroux.'' Tydskrif vir Letterkunde. Nuwe reeks 15 no. 3, Augustus 1977 * Van Coller, H.P. ''’n Jaar om Etienne Leroux opnuut te ontdek.'' Rapport, 13 Junie 1982 * Van Coller, H.P. ''Die sikliese bouprinsipe in die werk van Etienne Leroux – ’n Evaluering''. Tydskrif vir Letterkunde. Nuwe reeks 20 no. 4, November 1982 * Van Coller, H.P. ''Op soek na die verlore tyd''. Tydskrif vir Letterkunde. Jaargang 28 no. 4, November 1990 * Van Coller, H.P. ''Magersfontein: die dokumente''. Tydskrif vir Letterkunde. Jaargang 28 no. 4, November 1990 * Van Coller, H.P. ''Om Leroux werklik te ken.'' By, 20 September 2008 * Van der Merwe, Kirby. ''Meneer Malan, ek is nié my pa nie''. By, 14 April 2012 * Van der Walt, P.D. ''Etienne Leroux se belangrikste prestasie?'' Standpunte. Nuwe reeks 78, Augustus  1968 * Van Deventer, Susanne. ''Aantekeninge oor ‘Magersfontein, O Magersfontein!’ as satire op  filmvervaardigers en ’n parodie op die film- en TV Draaiboek''. Tydskrif vir Letterkunde. Nuwe reeks 15 no. 3, Augustus 1977 * Van Rensburg, F.I.J. ''Etienne Leroux as siklusbouer.'' Standpunte. Nuwe reeks 102, Augustus 1972 * Van Rooyen, Kobus. ''Die verbod op ‘Magersfontein’ en die regsgevolge.'' Insig, Februarie 1990 * Venter, Joe en Olivier, Fanie. ''Afrikaanse skrywers word vereer.'' Rapport, 8 September 1985 * Venter, L.S. ''Die religieuse motief in ‘Die derde oog''. Standpunte. Nuwe reeks 105, Februarie 1973 * Weideman, George. ''Leroux se Boereverneukery – Enkele gedagtes oor ‘Onse Hymie’ as parodie.'' Tydskrif vir Letterkunde. Jaargang 21 no. 2, Mei 1983 === Internet === * Kannemeyer, J.C. Rapport: http://152.111.1.87/argief/berigte/rapport/2009/07/07/RY/2/PDNews002-StoryB.html * Smuts, J.P. Die Burger: http://m24arg02.naspers.com/argief/berigte/dieburger/1990/01/03/4/4.html{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://leroux.afrikaans.be/index.php?title=Tuisblad DELPhi – Die Digitale Etienne le Roux Projek] * [http://www.librairie-compagnie.fr/afrique-sud/auteurs/leroux.htm Librairie Compagnie Artikel] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050907171632/http://www.librairie-compagnie.fr/afrique-sud/auteurs/leroux.htm |date= 7 September 2005 }} (In Frans) * [http://www.boekwurm.co.za/blad_skryf_klmno/leroux_etienne.html Boekwurm artikel oor Etienne Leroux] * M.A. Tesis oor Leroux: Barendse, Joan-Mari Universiteit van Stellenbosch: https://scholar.sun.ac.za/handle/10019.1/1878 == Verwysings == {{Verwysings|4}} {{Sestigers}} {{Normdata}} {{Voorbladster}} {{DEFAULTSORT:Leroux, Etienne}} [[Kategorie:Afrikaanse skrywers]] [[Kategorie:Geboortes in 1922]] [[Kategorie:Sterftes in 1989]] [[Kategorie:Afrikaners]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse skrywers]] 6b97afhj5b3vrroenohi0ml2bsp0a9a 0 7501 2974592 2972199 2026-10-01T20:08:07Z Jcb 223 2974592 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Land |noem_naam = Koninkryk Noorweë |volle_naam = <small>''Kongeriket Norge'' ([[Bokmål]])<br />''Kongeriket Noreg'' ([[Nynorsk]])<br />''Norgga gonagasriika'' ([[Noord-Samies]])<br />''Vuona gånågisrijkka'' ([[Lule-Samies]])<br />''Nöörjen gånkarïjhke'' ([[Suid-Samies]])</small> |algemene_naam = Noorweë |beeld_vlag = Flag of Norway.svg |beeld_wapen = Coat of Arms of Norway.svg |simbool_tipe = Wapen |beeld_kaart = Europe-Norway.svg |leuse = <br />''Alt for Norge / Noreg''<br /><small>''([[Noors]] vir: "Alles vir Noorweë")''</small><br />'''Eidsvoll-gelofte (1814)''':<br />''Enig og tro til Dovre faller''<br />''Einig og tru til Dovre fell''<br /><small>''([[Noors]] vir: "Verenig en lojal totdat die berge van Dovre verkrummel")''</small> |volkslied = ''[[Ja, vi elsker dette landet]]''<br /><small>''(Noors vir: "Ja, ons is lief vir hierdie land")''</small><br /><center>[[Lêer:Norway (National Anthem).ogg]]</center><br />''Koninklike Volkslied: [[Kongesangen]]''<br /><small>''(Noors vir: "Koningslied")''</small><br /><center>[[Lêer:Norway (National Anthem).ogg]]</center> |amptelike_tale = [[Noors]] ([[Bokmål]] en [[Nynorsk]]) • [[Samies]] ([[Noord-Samies]], [[Lule-Samies]] en [[Suid-Samies]])<ref>{{no}} {{cite web |url=https://snl.no/språk_i_Norge |title=Språk i Norge – Store norske leksikon |date=22 Mei 2019 |accessdate=28 Augustus 2026}}</ref><ref>{{no}} {{cite web |url=https://www.regjeringen.no/no/dokumenter/stmeld-nr-35-2007-2008-/id519923/sec4 |title=St.meld. nr. 35 (2007–2008) |publisher=Kultur- og kirkedepartementet |date=27 Junie 2008 |accessdate=28 Augustus 2026}}</ref> |hoofstad = [[Oslo]] {{Koördinate|59|56|N|10|41|O}} |latd = 59 |latm = 56 |latNS = N |longd = 10 |longm = 41 |longEW = O |grootste_stad = [[Oslo]] |regeringsvorm = Unitêre parlementêre<br />[[grondwetlike monargie]] |leiertitels = <br />• [[Monarg]]<br />• [[Eerste minister]] |leiername = [[Haakon VIII]]<br />[[Jonas Gahr Støre]] |oppervlak_rang = 61^ste |oppervlak_grootte = |oppervlak = 385&nbsp;207<ref>{{no}} {{cite web |url=https://www.kartverket.no/til-lands/fakta-om-norge |title=Arealstatistics for Norway 2019 |publisher=Kartverket, mapping directory for Norway |date=20 Desember 2019 |accessdate=28 Augustus 2026}}</ref> |oppervlakmi² = 148&nbsp;729 |persent_water = 5,32 (2015)<ref>{{en}} {{cite web|url=https://stats.oecd.org/Index.aspx?DataSetCode=SURFACE_WATER#|title=Surface water and surface water change|publisher=[[OESO]]|accessdate=28 Augustus 2026}}</ref> |bevolking_skatting = 5&nbsp;636&nbsp;904<ref name="ssbf">{{no}} {{cite web |url=https://www.ssb.no/en/befolkning/folketall/statistikk/befolkning |title=Population, 2026-08-19 |publisher=Statistiek Noorweë |date=19 Augustus 2026 |accessdate=28 Augustus 2026}}</ref> |bevolking_skatting_jaar = 2026 |bevolking_rang = 116^de |bevolking_sensus = |bevolking_sensus_jaar = |bevolkingsdigtheid = 14,6 |bevolkingsdigtheidmi² = 37,9 |bevolkingsdigtheidrang = 224^ste |BBP_PPP = $630,509&nbsp;miljard<ref name=imf2>{{en}} {{cite web |url=https://www.imf.org/en/publications/weo/weo-database/2025/april/weo-report?c=142&s=NGDPD,PPPGDP,NGDPDPC,PPPPC&sy=2025&ey=2027&ssm=0&scsm=1&ssd=1&scc=1&ssc=1&sic=0&sort=country&ds=.&br=0 |title=Norway |publisher=[[Internasionale Monetêre Fonds]] |date=April 2025 |accessdate=28 Augustus 2026}}</ref> |BBP_PPP_rang = 49^ste |BBP_PPP_jaar = 2026 |BBP_PPP_per_kapita = $111&nbsp;405<ref name="imf2" /> |BBP_PPP_per_kapita_rang = 5^de |BBP = $520,593&nbsp;miljard<ref name="imf2" /> |BBP_rang = 30^ste |BBP_jaar = 2026 |BBP_per_kapita = $91&nbsp;984<ref name="imf2" /> |BBP_per_kapita_rang = 6^de |onafhanklikheidstipe = Vorming |onafhanklikheidsgebeure = • Vereniging<br />• Ou Noorse Koninkryk<br />• [[Kalmarunie]]<br />• Denemarke-Noorweë<br />• Noorse Herstigting<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.regjeringen.no/en/the-government/previous-governments/the-establishing-of-the-norwegian-state/id410040/ |title=The Re-establishing of a Norwegian State |publisher=regjeringen.no |date=5 Julie 2020 |accessdate=5 Julie 2020}}</ref><br />• Eerste grondwet<br />• Swede-Noorweë<br />• Opskorting van Unie met Swede |onafhanklikheidsdatums = <br /><br />[[872]]<br />[[1263]]<br />[[1397]]-[[1523]]<br />[[1524]]-[[1814]]<br />[[25 Februarie]] [[1814]]<br />[[17 Mei]] [[1814]]<br />[[1814]]-[[1905]]<br />[[7 Junie]] [[1905]] |MOI = {{wins}} 0,970<ref>{{en}} {{cite web |url=https://hdr.undp.org/system/files/documents/global-report-document/hdr2025reporten.pdf |title=Human Development Report 2025 |publisher=United Nations Development Programme |date=6 Mei 2025 |accessdate=28 Augustus 2026}}</ref> |MOI_rang = 2^de |MOI_jaar = 2023 |MOI_kategorie = {{kleur|#090|baie hoog}} |Gini = 23,7<ref>{{en}} {{cite web |url=https://ec.europa.eu/eurostat/databrowser/view/tessi190/default/table?lang=en |title=Gini coefficient of equivalised disposable income – EU-SILC survey |publisher=Eurostat |accessdate=28 Augustus 2026}}</ref> |Gini_rang = |Gini_jaar = 2025 |Gini_kategorie = {{kleur|#090|laag}} |geldeenheid = [[Noorse kroon|Kroon]] |geldeenheid_kode = NOK |land_kode = NO |tydsone = MET |utc_afwyking = [[UTC+01:00|+01]] |tydsone_somer = MEST |utc_afwyking_DST = [[UTC+02:00|+02]] |internet_domein = [[.no]] |skakelkode = 47 |voetskrif = }} '''Noorweë''' ([[Bokmål]]: ''Norge'', {{Audio|No-Norge.oga|luister}}; [[Nynorsk]]: ''Noreg'', {{Audio|No-Noreg.oga|luister}}; [[Noord-Samies]]: ''Norga''; [[Lule-Samies]]: ''Vuodna''; [[Suid-Samies]]: ''Nöörje''), amptelik die '''Koninkryk Noorweë''' (Bokmål: ''Kongeriket Norge''; Nynorsk: ''Kongeriket Noreg''; Noord-Samies: ''Norgga gonagasriika''; Lule-Samies: ''Vuona gånågisrijkka''; Suid-Samies: ''Nöörjen gånkarïjhke''), is 'n [[Noord-Europa|Noord-Europese]] land. Dit is in die weste van die [[Skandinawiese Skiereiland]] geleë en strek oor 'n afstand van meer as 1&nbsp;600 kilometer van die Noordkaap na Lindesnes in die suide. Dit grens in die Arktiese noorde aan die [[Rusland|Russiese Federasie]] en [[Finland]], en vanaf [[Lapland]] in die noorde tot by die [[Skagerrak]] in die suide aan [[Swede]]. [[Lêer:Satellite image of Norway in February 2003.jpg|duimnael|links|'n Satellietbeeld van die vastelandse Noorweë in die winter van 2003]] By sy wydste punt strek die land oor 'n afstand van sowat 430 kilometer in wes-oostelike rigting, terwyl die Arktiese hawestad [[Narvik]] slegs agt kilometer van die Sweedse grens af lê. Sowat 'n derde van die land lê binne die Noordpoolsirkel, maar trek in klimatiese opsig voordeel uit die warm [[Golfstroom]] se matigende effek: Die seehawens van die Arktiese kuslyn soos [[Hammerfest]] en Kirkenes bly in die meeste winters ysvry. Noorweë is die sesde grootste land in Europa, maar ook een van sy ylbevolkstes met slegs 14 inwoners per vierkante kilometer. Die bevolking is oneweredig oor die land versprei, met groot konsentrasies in die kusgebiede van Suid- en Wes-Noorweë. Die hoofstad van Noorweë is [[Oslo]]. Ander belangrike stede is [[Bergen]], [[Trondheim]] en [[Stavanger]]. Hierdie vier stedelike sentra behels sowat 'n kwart van die Noorse bevolking, terwyl groot dele van die sentrale berggebiede en die noordelike landsdele ongerep en byna onbewoon is. Noorweë is 'n [[grondwetlike monargie]]. Die huidige koning is [[Haakon VIII]] en die eerste minister is [[Jonas Gahr Støre]]. Noorweë was 'n selfstandige koninkryk van die 9de eeu tot 1397, waarna dit in die [[Kalmarunie|Unie van Kalmar]] opgeneem is saam met [[Denemarke]] en Swede. Toe Swede in 1521 die Unie verlaat het, het Noorweë 'n provinsie van Denemarke geword. Dit het onder Deense gesag gebly tot dit in 1814 in Sweedse hande oorgegaan het. Noorweë het daarmee 'n eie grondwet en meer selfbestuur gekry. In 1905 het Noorweë weer 'n onafhanklike staat met koning [[Haakon VII van Noorweë|Haakon VII]] as staatshoof geword. In teenstelling met sy buurlande Swede en Finland het Noorweë nie by die [[Europese Unie]] aangesluit nie, maar is nogtans 'n lidstaat van die [[NAVO|Noord-Atlantiese Verdragsorganisasie]] (NAVO). Die samewerking met ander [[Skandinawië|Skandinawiese]] lande in die [[Nordiese Raad]] is veral op sosiale welvaart en opvoeding gemik. Noorweë se geskiedenis en tradisionele bedrywe weerspieël sy verbintenis met die see. Sowat 1&nbsp;000 jaar gelede het [[Wikings|Wiking]]-seevaarders uit Noorweë die noordelike oseane verken en nedersettings langs die kuslyne van Brittanje, [[Ysland]], [[Groenland]] en selfs [[Noord-Amerika]] gestig. Vissery, skeepsbou en skeepvaart het sindsdien 'n belangrike ekonomiese rol gespeel, en die land beskik nog steeds oor 'n groot handelsvloot. Volgens die [[Menslike Ontwikkelingsindeks]] (MOI), wat jaarliks deur die [[Verenigde Nasies]] se Ontwikkelingsprogram uitgegee word, behoort Noorweë tot die lande met die hoogste lewenskwaliteit.<ref>{{no}} {{cite web |url=http://www.gonorway.no/norway/articles/about_norway/2/index.html |title=Facts about Norway |publisher=gonorway.com |accessdate=19 Desember 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071219191310/http://www.gonorway.no/norway/articles/about_norway/2/index.html |archive-date=19 Desember 2007}}</ref> == Etimologie == [[Lêer:Ohthere.jpg|duimnael|links|Eerste stel van Ohthere se Oudengelse rekening, wat vertaal as: "Ohthere het aan sy heer koning Ælfrede gesê dat hy noord van alle Noorweërs woon"]] [[Lêer:Nordkap um Mitternacht.jpg|duimnael|Noorweë se Noordkaap is die noordelikste punt van Europa]] [[Lêer:Nicolò Zeno, Girolamo Ruscelli. Septenirionalivm Partivm Nova Tabvla. ca.1599.jpg|duimnael|'n [[Ysland]]se kaart van [[Noord-Europa]] uit die jaar 1599]] Na die seeroete vanaf Karmøy en verder noordwaarts is vroeër verwys as ''Norðrvegr'' of "Roete na die Noorde". Hierdie benaming, wat oorspronklik deur Gote en [[Dene]] gebruik is, het net soos ''Vestrvegr'', ''Austrvegr'' of ''Suðrvegr'' geleidelik tot 'n geografiese naam vir die gebied ontwikkel wat ook in tale soos [[Engels]], [[Duits]] en [[Frans]] gebruik is om na die Wes-Skandinawiese land te verwys. Op 'n later tydstip is die skeepsroete se naam gebruik om na die land te verwys wat aan die oostelike kant geleë was. Dit is nie presies bekend wanneer ''Østlandet'' gebruik is om na die land langs die ''Norðrvegr'' te verwys nie, aangesien hierdie gebied in die 12de eeu meestal aan die Deense konings belastingpligtig was. In Ottar se verslag vir die Engelse koning [[Alfred die Grote|Alfred]], wat omtrent 880 geskryf is, word die terme ''Norðweg'' en ''Norðmannaland'' gebruik.<ref>{{no}} {{cite web |url=https://tv.nrk.no/serie/nomino/DVFJ63000615/sesong-2/episode-6#t=22m18s |title=Nomino 6:6 |work=Nomino |publisher=[[NRK]] |date=4 Oktober 2016 |accessdate=5 Oktober 2016}}</ref><ref>{{no}} {{cite web |url=http://forskning.no/historie-sprak/2016/02/sar-tvil-om-norges-opphav |title=Sår tvil om Norges opphav |publisher=Forskning.no for Universitetet i Agder |date=29 Februarie 2016 |accessdate=5 Oktober 2016 |archive-date=22 Augustus 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170822095851/http://forskning.no/historie-sprak/2016/02/sar-tvil-om-norges-opphav |url-status=dead }}</ref><ref>{{en}} {{cite book |author=Dagfinn Skre |title=Rulership in 1st to 14th century Scandinavia |publisher=De Gruyter |date=2020 |pages=3, 5–10 |url=https://library.oapen.org/handle/20.500.12657/23221 |hdl=20.500.12657/23221 |accessdate=5 Oktober 2016}}</ref> Die rune-inskrifte op een van die Deense Jelling-stene, wat omstreeks 980 ontstaan het, gebruik die akkusatief ''Nuruiak'' wat van die nominatief ''Norvegh'' afgelei is. [[Middeleeue|Middeleeuse]] Yslandse handskrifte verwys na die land as ''Noreg(h)r'' of ''Norveg(h)r''. In die 14de eeu is die naam saamgetrek tot die nominatief-vorms ''Noreg(h)e'', ''Norig(h)e'' en ''Norg(h)e''. Ná hierdie eeu het nominatiewe soos ''Norie'' en ''Nories'' ontstaan waarby die ''i'' as 'n j-klank uitgespreek is (soos in die huidige Sweedse benaming vir Noorweë). Vanaf 1450 kom die variant ''Noreg(h)'' nog skaars voor, terwyl ''Norg(h)e'' ál meer gebruiklik raak, as 'n gevolg van die nasionale gemeenskap [[Denemarke-Noorweë]] en dus die invloed van die [[Deens]]e taal. Ivar Aasen het die dialektiese vorm ''Norig'' gebruik toe hy in die 19de eeu die Noorse skryftaalvariant [[Nynorsk|Landsmål]] geskep het. In 1917 het die variante ''Norig'' en ''Noreg'' gelyke status in Landsmål gekry, maar met die spellingshervorming van 1938 het ''Noreg'' die eenheidsvorm in [[Nynorsk]] geword. In [[Bokmål]] en Riksmål was ''Norge'' steeds die enigste woordvorm. == Geografie == === Geologie === [[Lêer:Trollryggen and Trollveggen from Litlefjellet, 2013 June.jpg|duimnael|Die hoogste vertikale rotswand in Europa, Trollveggen en Trollryggen oor die rivier Rauma in die vallei van Romsdalen]] Die landmassa van Noorweë is in geologiese opsig baie oud – die bergreekse van die land is reeds meer as 400 miljoen miljoen jaar gelede, teen die einde van die geologiese Siluur- en die begin van die Devoon-tydperk, aan die westelike kant van die Baltiese Skild gevorm. Hierdie bergvorming of orogonese het deel uitgemaak van die Kaledoniese bergvorming wat na die Latynse naam vir sy uitgangspunt [[Skotland]] (''Caledonia'') vernoem is.<ref>{{de}} Galli, Max en Johannes Holzleiter: ''Norwegen''. Augsburg: Weltbild 2008, bl. 18</ref> Die [[Skandinawiese bergreeks]] loop oor 'n afstand van byna 1&nbsp;700 kilometer deur die land, en tussen Kaap Lindesnes teen die 57ste noordelike breedtegraad in die suide tot by die Noordkaap teen die 71ste [[breedtegraad]] in die noorde is die grootste deel van hierdie bergreeks op Noorse gebied geleë – waaronder die hoogste bergspitse in Noord-Europa: Galdhøppigen (2&nbsp;469 meter bo [[seevlak]]) en Glittertind (2&nbsp;465 meter) in die Jotunheimenreeks en Snøhetta (2&nbsp;286 meter) in die Dovrefjell. Sowat die helfte van Noorweë se oppervlakte is gebiede met 'n hoogte van meer as 500 meter bo seevlak, en sowat 'n kwart van die land is selfs teen 'n hoogte van meer as 1&nbsp;000 meter geleë. === Landskapsvorme === [[Lêer:Utsiktgald2.jpg|duimnael|Die berglandskap van die Nasionale Jotunheimenpark]] [[Lêer:Terrain of Norway with red snow.jpg|duimnael|Hierdie satellietfoto van Suid-Noorweë met vals kleure ([[sneeu]] word in rooi vertoon) verduidelik die topografiese struktuur van die land. Die [[Sognefjord|Sogne-]] en Hardangerfjord is duidelik sigbaar aan die linkerkant van die beeld]] Noorweë is 'n ruwe, bergagtige land, en sy klimaat en topografie, wat die lewe in baie gebiede steeds moeilik gemaak en eeue lank ook die oorsaak van honger en armoede was. Dit bemoeilik nog steeds kommunikasie en vervoer. Die landskap van Noorweë word deur golwende plato's, die sogenaamde ''vidda'', met 'n gemiddelde hoogte van 300 tot 900 meter bo seevlak oorheers, alhoewel sommige bergspitse tot hoogtes van tussen 1&nbsp;500 en 2&nbsp;500 meter rys, veral in die gebied tussen Oslo, Bergen en Trondheim. Die pieke in Noord-Noorweë bereik daarenteen net hoogtes van minder as 2&nbsp;000 meter. Die hoogste berggebiede, soos byvoorbeeld die [[Jotunheimen]] bo-oor die [[Sognefjord]], is met permanente ysvelde bedek. Die Noorse bergreekse het gedurende die laaste 400 miljoen jaar in drie verskillende periodes van bergvoming ontstaan en bevat gesteentes uit die vroegste geologiese tydperke. Tydens die bergvorming is ook vulkaniese materiaal by die gesteentes gevoeg wat veral uit groot hoeveelhede graniet en gneiss bestaan. Hierdie gesteentes bevat Noorweë se mineraalrykdomme. Daar is min lae vlaktes in die land, alhoewel in die ooste diep riviervalleie in die ''viddas'' ingesny het. Die riviere vloei na die laer geleë gebiede van Suidoos-Noorweë. Gedurende die glasiale periodes van die [[Ystydperk]] was die hele gebied van Noorweë met die groot noordelike yskap bedek. Toe die ys sowat 10&nbsp;000 jaar gelede afgesmelt het, het dit groot afsettings agtergelaat, die sogenaamde glasiale morenes waarvan die Raa-morenes in die omgewing van Oslo die bekendstes is. Gebiede met sanderige of gruiserige grond is gewoonlik bebos, terwyl die Noorse landbou die beter grond in ander streke vir akkerbou of veeteelt gebruik. === Die kusgebiede en eilande === Selfs as die fjorde nie ingereken word nie, strek Noorweë se kuslyn oor 'n lengte van 2&nbsp;650 kilometer – die fjorde se oewers vertiendubbel hierdie syfer sodat die Noorse kuslyn net so lank is as dié van [[Australië]]. Mits al sy eilande ingereken word, beloop die Noorse kuslyn selfs sowat 60&nbsp;000 kilometer. As Noorweë om Oslo geroteer sou word, sou die Noordkaap (die noordelikste punt van die land) by [[Rome]] geleë wees. Die kenmerkende kuslandskap het 'n sterk invloed op Noorweë se historiese ontwikkeling tot 'n seevaardersnasie uitgeoefen. Nou fjorde met steil rotswande aan weerskante, wat deur die glasiale yskap gevorm is, sny diep in die ''viddas'' van die Wes-Noorse kus in. Die Sognefjord is met 'n lengte van 203 kilometer en 'n wydte van minder as vyf kilometer die grootste van hierdie fjorde. Die smal strepies land langs die fjorde word vir landboudoeleindes gebruik, terwyl die hoër geleë berghange gedurende die somermaande as weivelde vir beeste en skape dien. Die plaaslike waters is belangrike visgronde. Langs die Noorse kus lê honderde eilande. Die Lofoten-eilande noord van die Arktiese of Noordpoolsirkel is die grootste argipel van hierdie eilandwêreld wat die vastelandse kusgebiede teen die sterk branders van die Noorse See beskerm. Veer- en vissersbote trek sodoende voordeel uit veilige waterweë langs die kuslyn. Die nabygeleë Arktiese [[Svalbard]]- en [[Jan Mayen]]-eilandgebiede val onder Noorweegse heerskappy en word sedert die 1920's as deel van die Noorweegse koninkryk beskou, terwyl die [[Bouvet-eiland]] in die Suid-Atlantiese Oseaan en die [[Peter I-Eiland]] in die Suidelike Stille Oseaan as Noorweegse besittings, wat nie deel is van die Noorweegse koninkryk is nie, gesien word. Noorweë maak verder ook aanspraak op [[Dronning Maud Land]] in [[Antarktika]]. Die [[steenkool]]myne in Svalbard word deur Noorweë en Rusland gemeenskaplik ontgin. Die seegebied bevat daarnaas [[ruolie]]- en [[gas]]velde, terwyl Jan Mayen ook as 'n belangrike basis vir die uitsaai van radioprogramme en weerkundige doeleindes gebruik word. Die klein eilandjies langs die Suid-Noorse kus word [[skeer|skere]] genoem. Hulle is die hoogste spitse van 'n kusplato wat tydens die koueperiodes van die Ystydperk deur die beweging van ysmassa's sy huidige gestalte gekry het en in die latere warmer periodes deur seewater oorstroom is. Slegs die hoogste spitse rys tans tot by sestig meter bo die seevlak. Net 'n klein gedeelte (sowat 2&nbsp;000) van die altesaam 150&nbsp;000 skere is bewoon. === Die fjorde === [[Lêer:Geirangerfjord Viewpoint (28013217443).jpg|duimnael|[[Geirangerfjord]]-uitsigplatform]] In die koue periode van die Pleistoseen, wat tussen twee en drie miljoen jaar lank voortgeduur en eers sowat 10&nbsp;000 jaar gelede geëindig het, het Noorweë onder 'n dik yslaag gelê. As gevolg van die swaartekrag het die gletsers se magtige ysmassa's stadig van die bergreekse na die see beweeg. Die bestaande V-vormige kerfdale was natuurlike paaie vir die ys en is deur die geweldige gewig van die gletsers, asook grint en rolstene, wat hulle meegevoer het, tot benede die seevlak tot U-vormige trogdale uitgegrawe. Vanweë die verskillende vloeisnelhede van die gletsers en hardheidsgrade van die gesteentes het elkeen van die valleie sy eie spesifieke karakter ontwikkel. By die vorming van die Sognefjord is 10&nbsp;000 kubieke meter se gesteente geërodeer.<ref>{{de}} Galli/Holzleiter (2008), bl. 32</ref> Tydens die daaropvolgende warme periode het die yslaag grotendeels afgesmelt, en vanweë die groot watermassa's wat nou na die see begin stroom het, het die seevlak aansienlik gestyg en die trogdale begin oorstroom. Die vasteland, wat tydens die koue periode onder die gewig van die yslaag geswig het, het sedertdien begin rys. In sommige dele van Noorweë rys die land nog steeds sowat een sentimeter per jaar, terwyl die opheffing van die vasteland in die binneste gedeeltes van die fjorde tot enkele millimeter per jaar beperk bly. Die fjordbeddings lê gewoonlik dieper as die bodem van die see waarin hulle uitmond – die Sognefjord se bedding lê byvoorbeeld tot by 1&nbsp;308 meter benede seevlak. Die fjorde en die oop see word meestal deur 'n rotsskuinste, wat net 100 meter benede seevlak lê, van mekaar geskei. Die watertoeloop vanuit die see veroorsaak 'n hoë soutgehalte van die fjordwater wat egter na gelang van die afstand tot by die oop see steeds laer word. Hierdie verskynsel word onder meer deur die groot hoeveelhede soetwater veroorsaak wat na die fjord vloei sodra die sneeu in die lente begin smelt. === Die fjell-landskappe van Suid- en Sentraal-Noorweë === Suid- en Sentraal-Noorweë word deur uitgestrekte fjell-landskappe oorheers. Die Noorse term ''fjell'' verwys na 'n berg, rots of berglandskap, maar dui ook die verskillende hoogteliggings aan: Die algemene fjell is teen 'n hoogte van tussen 400 en 600 meter geleë, die platofjell tussen 700 en 1&nbsp;500 meter, en die hoogfjell rys tot by sowat 2&nbsp;500 meter. Die bekendste fjellgebiede en gewilde bestemmings vir voetslaners en bergklimmers is Sognefjell en Dovrefjell. == Klimaat == [[Lêer:Afternoon at Tennfjorden, Raftsundet, Hinnøya, Norway, 2015 September.jpg|duimnael|links|Herfskleure in September. Tennfjorden, eiland Hinnø (provinsie [[Nordland]])]] [[Lêer:Norway Köppen.svg|duimnael|Klimaatsones in Noorweë volgens die [[Köppen-klimaatklassifikasie]]]] Ondanks sy noordelike ligging word Noorweë as gevolg van die passaatwinde, wat vanuit die Amerikaanse vasteland oor die [[Atlantiese Oseaan]] waai, en die warm stromings wat noord van die ewenaar in rigting van die Noorse See vloei, deur 'n gematigde klimaat gekenmerk. Hier lei die hoek van die Noorse kuslyn en die oop baan in rigting van die [[Arktiese Oseaan]] gematigde lug- en watermassa's na die noordelike breedtegrade. Noorweë se klimaat en weerpatrone is baie wisselvallig, veral in die noordelike randgebiede van die gematigde klimaatsone. Die laagste temperatuur, wat ooit aangeteken is, was –51&nbsp;°C in Karasjok (Noord-Noorweë). Die gemiddelde jaarlikse temperatuur is tussen sowat 8&nbsp;°C aan die weskus en benede vriespunt in die berggebiede – in die valleie van Oos-Noorweë daal die kwik dikwels tot –20&nbsp;°C. Januarie en Februarie is die koudste maande van die jaar, terwyl die hoogste temperature in die binneland in Julie aangeteken word. In die kus- en berggebiede word die warmste temperature van die jaar soms ietwat later aangeteken. Vanweë sy geografiese en topografiese kenmerke verskil Noorweë se klimaat duidelik van dié in ander Skandinawiese lande. Die hoë bergreekse wat die Noorse vasteland in twee helftes verdeel, beskerm groot dele van die Oos-Noorse binneland teen neerslae en skep ondanks die nabyheid van die see eerder kontinentale klimaattoestande. In sommige streke oos van die bergreekse word gemiddelde jaarlikse neerslae van minder as 300 millimeter aangeteken, terwyl die jaarlikse reënvalle langs die Noorse weskus tot by 3&nbsp;000 millimeter kan beloop.<ref>{{en}} [http://www.norwegen.no/facts/climate/climate.htm ''www.norwegen.no: Klimaat''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070607234406/http://www.norwegen.no/facts/climate/climate.htm |date= 7 Junie 2007 }}</ref> Die belangrikste streke kry jaarliks reënvalle van tussen 500 en 1&nbsp;000 millimeter, en Julie en Augustus is die natste maande van die jaar. In die Noorse binneland word sowat 100 reëndae per jaar aangeteken, terwyl hierdie syfer langs die kus tot by 200 dae kan styg. Windsterktes en -rigtings varieer weens die snel bewegende fronte en lae- en hoëdrukgebiede sterk. Langs die kus en in die bergstreke word dikwels baie sterk winde aangeteken. == Geskiedenis == === Die Ystydperke === [[Lêer:Northern icesheet hg.png|duimnael|Die [[Gletser|vergletsering]] van die [[Noordelike Halfrond]] gedurende die laaste [[Ystydperk]]. Die magtige ysskilde het die seevlak met sowat 120 meter laat daal]] [[Lêer:Alta Felszeichnung Rentiere.jpg|duimnael|Prehistoriese rotstekeninge wat [[rendier]]e uitbeeld (Alta-museum, Noord-Noorweë)]] As gevolg van 'n globale afkoeling was die gemiddelde jaarlikse temperature in die gebied van die huidige Noorweë enkele honderdduisend jaar vroeër sowat 8&nbsp;°C laer as vandag, en gedurende hierdie langdurige [[Ystydperk]]e het magtige gletsers begin vorm. Navorsers neem aan dat die gletsers sowat 300&nbsp;000 jaar gelede hul maksimale uitbeiding bereik het, en destyds was Skandinawië onder 'n yslaag met 'n dikte van tot by 3&nbsp;000 meter begrawe.<ref>{{de}} Galli/Holzleiter (2008), bl. 18</ref> Slegs op enkele plekke het die hoogste pieke bo die see van ys en sneeu verrys, en die geweldige yslaag het die Skandinawiese vasteland met sy groot gewig benede die seevlak begin druk wat destyds sowat 120 meter laer as vandag was. Die Noordsee was gedurende die Ystydperke 'n toendra sonder bome, en sy uitgestrekte gebied, wat deur groot riviere deurstroom is, het veral uit sanderige heidevelde en groot moerasgebiede bestaan. === Vroeë geskiedenis === Toe die groot ysdekke van die laaste glasiale Ystydperk op die Skandinawiese vasteland sowat 15&nbsp;000 jaar geleidelik begin smelt het, het die eerste mense na die gebied getrek, vermoedelik vanuit Denemarke en Swede of vanuit die [[Kola-skiereiland]]. Die swaar ysmassa's het die Noorse landskap ingrypend verander, en die seevlak langs die Noorse kuslyn was aanvanklik nog sowat 200 meter hoër geleë as vandag. Met die afsmelting van die yslaag het die seevlak begin styg, net soos die Skandinawiese landmassa. Die voorvaders van die huidige Noorse bevolking was sowat 10&nbsp;000 jaar gelede nog oorwegend jagters, en rendiervleis was hul [[stapelvoedsel]]. Argeoloë het die oudste sporevan 'n menslike nedersetting op 'n heuwel in die suidoostelike gewes Østfolds opgegrawe. Die heuwel was destyds waarskynlik nog 'n eiland voor die kus en net suid van die gletsertong af geleë. <ref>{{en}} [http://www.norwegen.no/history/upto1814/prehistoric/prehistoric.htm ''www.norwegen.no Noorweë – Geskiedenis: Die eerste Nore'']</ref> Daar is min bekend oor die oorsprong van die eerste Nore en hul roetes op pad na Noorweë, behalwe vir die feit dat hulle deur Østfold getrek het. Voorwerpe wat in die plaaslike vroeë nedersettings gevind is, lyk op dié wat in Suid-Swede en Denemarke opgegrawe is. Moontlik het mense op hul pad na Suidwes-Noorweë nog 'n ander roete deur die gebied wat vandag as die Noorsee-vasteland bekend staan gevolg. Die vroeë jagters het hulle in klein groepe in die land gevestig, en die belangrikste argeologiese spore van hul vroeë beskawing is steenwerktuie, kleipotte en rotsgravure en -tekeninge. Die laasgenoemdes is orals in Noorweë ontdek en beeld gewoonlik hul prooidiere uit – rendiere, elande, herte, bere en visse, alhoewel daar ook beelde van mense of bote geteken of ingegraveer is. Die gebied rondom die Oslofjord was die eerste waar mense in die tydperk tussen 4&nbsp;000 en 3&nbsp;000 v.C. begin het om na landbou oor te skakel. Argeologiese vondse, wat uit die Bronstydperk (1&nbsp;500 tot 500 v.C. dateer), getuig dan ook van 'n vroeë agrariese beskawing wat veral in die suide van die land uitgebrei het. In plaas van stene, bene en hout is werktuie nou meestal van brons vervaardig, akkers is met perde en ploeë bewerk, en skaapwol het huide as die belangrikste materiaal vir die klerevervaardiging vervang. Die bewoners van Noord-Noorweë was in hierdie periode nog steeds jagters wat hulle in groter nedersettings in die gewes Finnmark in dier uiterste noorde gevestig het. Brons- en glasvoorwepe asook wapens wat in die periode van die [[Romeinse Ryk]] (0–400 n.C.) vir begrafnisrituele gebruik is, verwys na die destydse handelsbetrekkinge met die beskawings van Suid-Europa. Die destydse bewoners van Noorweë het danksy die suidelike invloede ook hul eerste rune-alfabet ontwikkel. Argeologiese vondse dui daarop dat ook Noorweë deur die onstuimige tydperk van die Europese Volksverhuisings (400 tot 550) geraak is. Boereplase in kleiner gebiede toon dat die land destyds al relatief digbevolk en die kusgebiede onbebos was. Die plaaslike stamme het hulle met versterkings teen potensiële aanvallers beskerm: oorblyfsel van hierdie soort bouwerke is oor 'n afstand van 50 kilometer aan die oosoewer van die grootste meer in die land, die Mjøsa, gevind. === Die Wiking-tydperk === [[Lêer:Oseberg longship.png|duimnael|Die Oseberg-skip in die Wikingskipmuseum van Bygdøy ([[Oslo]])]] Vanweë die gebrek aan skriftelike oorlewerings moet die geskiedenis van die [[Wikings|Wiking-tydperk]] aan die hand van argeologiese vondse en die Nordiese saga's bestudeer word. Alhoewel die saga's eers later neergeskryf is, baseer hulle op mondelinge oorlewerings wat van een generasie na die volgende toe oorgedra is. Baie deskundiges beskou die aanval op en die plundering van die [[klooster]] Lindisfarne voor die kus van Noordoos-Engeland in die jaar 793 as die begin van die Wiking-tydperk. As gevolg van hulle rooftogte word die Wikings in sekere dele van Wes- en Suidwes-Europa nog steeds as wrede barbare beskryf wat nedersettings verwoes en hul bewoners dikwels in [[slawerny]] verkoop het. Alhoewel dit een aspek van die rol is wat die Wikings in die vroeë Middeleeuse geskiedenis gespeel het, het hulle steeds ook as vreedsame handelaars en setlaars opgetree. Noorse Wikings het nedersettings op die [[Orkney, Skotland|Orkney]]-, [[Shetland]]- en [[Hebride]]-eilande gestig, asook op die eiland [[Man (eiland)|Man]] gestig en hulle daarnaas op die [[Skotland|Noord-Skotse]] vasteland en in [[Ierland]] gevestig. Die huidige Ierse hoofstad [[Dublin]] is in 840 deur Wikings gestig en het tot 1171 onder Nordiese heerskappy gestaan. Ysland en Groenland was onbewoonde gebiede waar Noorse Wikings hulle as boere en seevaarders gevestig het. Die huidige Ysland en sy bewoners gaan regstreeks terug op die Noorse kolonisasie, terwyl die Oud-Nordiese nedersettings enkele eeue later om onbekende redes uitgesterf het. Die Wikings het by hulle ekspedisies gebruik gemaak van snel en hoogs maneuvreerbare skepe. Die vroeë Skandinawiërs was ervare seevaarders wat met hul langbote selfs die kusgebiede van Noord-Amerika bereik het. Volgens die Nordiese saga's het [[Leif Erikson]] in 1001 in Vinland – die destydse benaming vir 'n gebied wat êrens in Noord-Amerika geleë was – voet aan wal gesit. Huidige navorsers neem selfs aan dat ander Wikings nog voor Erikson in Amerika geland het. Die Wiking-tydperk het sy hoogtepunt (en ook sy einde) in 1066 bereik toe die Noorse koning Harald Hardradi en sy leër tydens hulle mislukte poging om Engeland te verower in die Slag van Stamford-brug verslaan is. === Die vereniging van Noorweë === [[Lêer:Jordanes, Norway tribes.png|duimnael|Plekke van die Germaanse stamme in Noorweë volgens deur Jordanes]] Die Wes-Skandinawiese gebiede wat later Noorweë sou vorm was tot in die 9de eeu nog nie verenig nie, alhoewel daar reeds vroeg pogings onderneem is om hulle in 'n gemeeskaplik ryk saam te smelt. Die meeste van hierdie gemeenskappe was in vergaderings of ''tings'' georganiseer wat deel uitgemaak van 'n sentrale ''alting'', of hulle is as klein koninkryke geregeer. Veral die boeregemeenskappe in die kusgebiede, wat steeds deur roofbendes en Wikings op hulle pad huis toe bedreig is het na 'n vreedsame bestaan verlang. Die kusgemeenskappe was danksy hul roofgoed en handelsware baie welvarend, en die plaaslike heersers het klein, maar gevestigde ryke geregeer wat deur middel van voordelige huwelike tot 'n groep magtige klein state ontwikkel het. Die plaaslike heersers van Viken – 'n gebied aan die oewers van die Oslofjord – het 'n sentrale rol by hierdie politieke proses gespeel en hul magsgebied steeds verder uitgebrei. Ná 'n slag in die Hafrsfjordgebied naby Stavanger – wat vermoedelik in 872 plaasgevind het – het Harald Mooihaar (Harald Hårfagre) sy posisie as heerser oor 'n uitgebreide ryk gevestig.<ref>{{en}} [http://www.norwegen.no/history/upto1814/viking/viking.htm ''www.norwegen.no Geskiedenis: Die Wiking-tydperk''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071023172200/http://www.norwegen.no/history/upto1814/viking/viking.htm |date=23 Oktober 2007 }}</ref> Ná dekades se bloedige botsings is Noorweë omstreeks 1060 verenig. === Die Middeleeue === [[Lêer:Roskilde Margrethe1 grave.jpg|duimnael|Die sarkofaag van die Deens-Noorse koningin [[Margrethe I van Denemarke|Margrethe I]], een van die magtigste vroue in die Middeleeuse geskiedenis, in die katedraal van [[Roskilde]] ([[Denemarke]])]] Die jaar 1130 markeer die begin van 'n periode wat deur politieke konflikte en 'n burgeroorlog gemarkeer is wat tot 1227 voortgeduur het. Dit is egter ook die begin van die Hoë Middeleeue, 'n tydperk van bevolkingsgroei, konsolidasie in die kerk en die ontwikkeling van die eerste stedelike sentra. Hoe meer nedersettings onder die gesag van die Noorse kroon en kerk gekom het, hoe meer het die openbare administrasie uitgebrei en sy gesag oor die land gevestig en sodoende die skepping van die monargiese eenheidsstaat voltooi. In die 12de en 13de eeu het sowel die kerk asook die feodale leenhere die oppergesag van die Noorse koningshuis erken, en die tradisionele wêreldlike adel is deur sogenaamde dienende aristokrate vervang. Die boere se status het van grondbesitters na leenmanne verander wat nogtans in teenstelling met die meeste ander lande in Europa lewenslange grondhuur en dus persoonlike vryheid behels het.<ref name="mid">{{en}} [http://www.norwegen.no/history/upto1814/middle/middle.htm ''www.norwegen.no – Geskiedenis: Die Middeleeue''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071023172314/http://www.norwegen.no/history/upto1814/middle/middle.htm |date=23 Oktober 2007 }}</ref> Die slawerny, wat uit die Wiking-tydperk oorgeërf is, het eweneens gedurende die Hoë Middeleeue verdwyn. Die tradisionele politieke sentrum van die land in Suidwes-Noorweë is deur die nuwe politieke swaartepunt aan die Oslofjord vervang, en onder die heerskappy van koning Håkon in die 13de eeu het Oslo die Noorse hoofstad geword. Oslo was aanvanklik net 'n onbeduidende nedersetting, en toe die Swart Dood omstreeks 1350 in Noorweë aan wal gekom het, het die dorp 'n bevolking van slegs sowat 2&nbsp;000 mense gehad – in teenstelling met Bergen se 7&nbsp;000 en Trondheim se 3&nbsp;000 inwoners.<ref name="mid" /> Die staatsinkomste was gedurende die Hoë Middeleeue gevolglik nog beskeie in vergelyking met dié van ander Europese lande en was net voldoende om die uitbreiding van die administrasie te finansieer. Na beramings het die helfte of selfs twee derdes van die Noorse bevolking aan die Swart Dood beswyk, en die Noorse kroon en adel was gedwing om op hulle inkomste uit landgoedere en feodale besittings sowel binne as buite van Noorweë te steun. Hulle het sodoende ook 'n bydrae tot die politieke unie van die Nordiese lande gelewer. Noorweë en Swede het in die periode tussen 1319 en 1343 'n gemeenskaplike monargie gevorm en die aanleiding tot 'n politieke instelling gegee wat later deur voordelige huwelike in Skandinawië voortgesit is. Koning Håkon VI (1340–1380) – die seun van die Sweedse heerser Magnus Eiriksson en sy eggenote Ingebjørg, dogter van Håkon V – was die regmatige erfgenaam van die Noorse troon. Hy het met Margrete, die dogter van die Deense koning Valdemar Atterdag, getrou, en hul seun [[Olaf IV van Noorweë|Olav]] is ná die afsterwe van Valdemar in 1375 as Deense koning verkies. In 1380 het Olav ook die Noorse koningstitel van sy vader geërf sodat Noorweë en Denemarke tot 1814 in 'n politieke unie verenig was. === Die kerstening van Noorweë === [[Lêer:Olof Overselo.jpg|duimnael|Olaf Haraldsson]] Die kerstening van Noorweë was eers ná 'n periode van tot by 200 jaar voltooi. Die Wiking-rooftogte en handelsbande met die res van Europa het die plaaslike bevolking vir die eerste keer in aanraking met die nuwe godsdiens gebring, en sendelinge uit Engeland, Duitsland en Denemarke het 'n groot bydrae gelewer tot die uitbreiding van die Christendom gelewer. Die tradisionele Nordiese religie en godhede het veral danksy die invloed van die koninklike sendelinge Håkon die Goeie, Olaf Trygvasson en Olaf Haraldsson (Olaf die Heilige) minder gewild geraak. Met die marteldood van Olaf Haraldsson in die slag van Stiklestad in 1030 het hy 'n heilige geword, terwyl die kerk uiteindelik 'n oorwinning oor sy heidense teenstanders behaal het. Vanaf die middel van die 11de eeu getuig die Noorse lied- en boukuns van die Christendom se vestiging. Kort voor die jaar 1100 is die eerste diosese gestig, waaronder dié van Nidaros (later Trondheim) wat sedert 1152 as setel van die aartsbiskop gedien het. Die laasgenoemde het steeds ook 'n belangrike rol in Noorweë se politieke lewe gespeel. Die Reformasie het in 1537 ingevolge 'n koninklike dekreet plaasgevind. Noorweë was in hierdie periode 'n Deense besitting sodat die Reformasie met die toepassing van die Deens-Noorse ritus in die plaaslike kerk deurgevoer kon word. Die Evangelies-Lutherse geloof was sedert die vroeë 17de eeu die staatsgeloof van Noorweë. === Die unie met Denemarke === [[Lêer:Denmark-Norway in 1780.svg|duimnael|Die Koninkryk Denemarke-Noorweë tot 1814]] [[Lêer:Oslo Universitet 1.jpg|duimnael|Die Universiteit van Oslo]] Die Laat Middeleeue was 'n tydperk van ekonomiese agteruitgang in Noorweë, onder meer as gevolg van pes- en ander epidemieë gedurende die [[14de eeu]] wat tot 'n groot bevolkingsverlies gelei het. Talle plase in die randgebiede van die land was verlate, terwyl die inkomste orals in die land gedaal het. Historici het verskeie teorieë oor die oorsake van die krisis ontwikkel, wat 'n nadelige [[Klimaatverandering|klimaatsverandering]], die invloed van die [[Hanse]]verbond op die Noorse ekonomie en uitputting van landbougrond insluit. Die ekonomiese depressie het ook politieke gevolge ingehou. Denemarke het sy magsposisie uitgebou en tot die beduidendste Nordiese land ontwikkel. Deense en Duitse adellikes het die belangrikste ampte in Noorweë se administrasie beklee, terwyl landgoedere en biskoplike besittings deur buitelanders oorgeneem is. Die Noorse adel se posisie het aansienlik verswak, net soos die land die se vermoë tot selfbestuur. In die periode tussen 1319 en 1343 was daar reeds 'n personele unie met Swede, en huwelike is as 'n middel gebruik om nouer politieke bande tussen Noorweë, Swede en Denemarke te smee. Håkon VI (1340–1380), die seun van die Sweedse koning Magnus Eriksson en sy eggenote Ingebjorg, 'n dogter van Håkon V, was die regmatige Noorse troonopvolger wat met Margarethe, die dogter van Waldemar IV Atterdag van Denemarke, getrou het. Hul seun Olav is in 1375 tot Deense koning verkies, en toe hy ná die afsterwe van sy vader in 1380 ook die Noorse troon geërf het, is Noorweë en Denemarke in 'n politieke unie verenig wat tot 'n lang tydperk vn Deense heerskappy oor Noorweë sou lei. Die Noorse digter Henrik Ibsen het hierdie periode in die Noorse geskiedenis, wat deur die Noorse volk later as 'n Deense oorheersing en uitbuiting ervaar is, as "400 jaar se nag" beskryf wat oor Noorweë aangebreek het.<ref>{{de}} Galli/Holzleiter (2008), bl. 20</ref> Die politieke unie met Denemarke is vanaf 1450 deur 'n formele ooreenkoms gereël. Oorspronklik het die twee lande ooreengekom dat die Noorse Ryksraad invloed op die Deense koningsverkiesing sou hê, maar in die praktyk is hierdie bepaling verontagsaam, net soos die grondwetlike gelykberegtiging van die twee koninkryke. In 1536 het Noorweë sy status as onafhanklike koninkryk verloor toe die Deense koning Christiaan III tydens 'n nasionale vergadering aan Deense adellikes belowe het dat Noorweë voortaan aan die gesag van die Deense kroon ondergeskik sou wees net soos enige ander Deense afhanklikheid. Die Noorse Ryksraad is ontbind, en die Noorse Kerk het sy selfbestuur kwytgeraak. Deense edelmanne was gemagtig om 'n loopbaan as wettelike amptenare in Noorweë te volg en hul inkomste uit dié land te ontvang. As 'n Deense vasallestaat is Noorweë vanaf 1572 deur 'n Deense stadhouer in Kristiania bestuur. Alhoewel die land in politieke, godsdienstige en kulturele opsig aan Denemarke ondergeskik was, is die Noorse regstelsel, wat in 1274 uit die verskillende gewestelike regsisteme saamgestel is, net soos die inheemse geregshowe, nie aangetas nie. Daarnaas het ook Noorweë se samelewing en ekonomie grotendeels selfstandig ontwikkel, waarby hierdie proses dikwels regstreeks deur die Deense kroon bevorder is. Die juk van oorheersing deur die Hanseverbond is in die 16de eeu afgeskud sodat die land sy eie handelsbande met oorsese lande soos Engeland en Nederland kon smee. Vissery, houtuitvoere, skeepsbou, silwer-, koper- en ystertertsmynbou het as basis vir hierdie betrekkinge gedien. Kenmerkend vir Noorweë was die swak posisie waarin die plaaslike adel – in teenstelling met Denemarke – verkeer het. Die aantal adellikes was net soos hul invloed uiters beperk sodat vrye boere vanaf die 18de eeu in staat was om landerye, wat voorheen in besit van die kroon, die adel of die kerk was, aan te koop en as vrye grondeienaars kon optree. Die politieke unie met Denemarke het van Noorweë 'n gedwonge bondgenoot in die Deense oorloë teen Swede en die Baltiese seemagte gemaak. Die Deense koning moes Noorse gebiede aan Swede afstaan – soos byvoorbeeld Jämtland en Herjedalen (Noors: ''Jemtland og Herjedalen'') in 1645, Bohuslän (Noors: ''Båhuslen'') en Trondheim in 1658. Die laasgenoemde is egter al twee jaar later aan Noorweë teruggegee. 'n Algemene vergadering van die Deense State het in 1660 Fredrik III tot erfgenaam van die Deense troon verklaar en aan hom die opdrag gegee om 'n nuwe grondwet vir die koninkryk af te kondig. Die Koninkryk Denemarke-Noorweë het sodoende tot 'n [[absolute monargie]] ontwikkel waarin die politieke gesag in Noorweë deur Deense amptenare uitgeoefen is. Noorweë het nogtans voordeel uit hierdie ontwikkeling getrek – sommige Deense amptenare was immers vertroud met die situasie in Noorweë, en hulle standpunte ten opsigte van Noorse aangeleenthede is dikwels gerespekteer. In die absolutistiese stelsel is Denemarke en Noorweë as 'n ekonomiese eenheid beskou. Denemarke het in 1737 die monopolie op graanverkope in Suidoos-Noorweë verkry. 'n Soortgelyke monopolie is op die handel met Noorse yster in Denemarke ingevoer. Danksy die voorregte wat in 1662 aan stedelike nedersettings gegee is was die houthandel beperk tot stadsburgers wat geregtig was om hout van boere en besitters van saagmeule aan te koop. Met hierdie doelbewuste maatreël het die owerhede die ontstaan van 'n welvarende stedelike middelklas bevorder. Die nuwe burgery het egter vanaf die 18de eeu ook 'n nasionale bewussyn ontwikkel. Naas hul groter welvaart was ook die Deense voorneme om van Kopenhagen die ekonomiese sentrum van Denemarke-Noorweë te maak 'n belangrike dryfkrag agter die groeiende selfbewussyn. Noorse handelaars was immers nie in staat om met die magtige handelshuise van Kopenhagen mee te ding nie. Die meeste invoere na Noorweë is in die laat 18de eeu deur Kopenhagen gehanteer. Die houthandelaars van Suidoos-Noorweë het daarop aangedring dat 'n Noorse staatsbank gestig moes word, terwyl hoë amptenare hulle ten gunste van 'n Noorse universiteit uitgespreek het. Die Deense regering het egter geweier om aandag aan hierdie eise te skenk aangesien hulle as 'n moontlike stap in die rigting van Noorse selfregering en dis as 'n bedreiging vir die politieke unie beskou is. Die plan om 'n nasionale Noorse bank en universiteit te stig het sodoende vinnig 'n simbool vir die groeiende nasionale bewussyn van Noorweë geword. Gedurende die Napoleontiese Oorloë tussen 1807 en 1814 het die Noorse onafhanklikheidsstrewe nog versterk. As 'n bondgenoot van Frankryk is Denemarke-Noorweë se ekonomie deur 'n blokkade getref wat die land van die Europese mark afgesny het. Die vervoerstelsel en houthandel is ontwrig, en die embargo het uiteindelik 'n hongersnood in Noorweë veroorsaak. Dit was vir Kopenhagen nou nie meer moontlik om Noorweë regstreeks te bestuur nie, en 'n regeringskommisie van hoë amptenare het nou hierdie funksie waargeneem. Koning Fredrik VI het die stigting van 'n nasionale universiteit goedgekeur wat in 1811 geopen is. === Die skeiding van Denemarke === [[Lêer:Eidsvoll riksraad 1814.jpeg|duimnael|Die Grondwetlike Vergadering (''Eidsvollsforsamlingen'') in 1814. Skildery deur Oscar Wergeland]] In die Slag van Leipzig in 1814 het Swede en ander Europese magte [[Napoleon Bonaparte]] 'n verpletterende nederlaag toegedien. Swede, wat vooraf reeds Finland aan die Russiese Ryk moes afstaan, was nou van plan om Noorweë as 'n soort bufferstaat langs sy westelike grens te annekseer. Die geallieerdes het diplomatieke en militêre druk op Kopenhagen uitgeoefen, en in [[Januarie]] 1814 het die Deense koning Fredrik VI gekapituleer en sy politieke bande met Frankryk verbreek. Toe hy Noorweë aan Swede afgestaan het, het die unie van Denemarke en Noorweë ná 434 jaar tot 'n einde gekom. In die ooreenkoms met Denemarke het die geallieerde magte Noorweë se reg op selfregering en sy status as 'n onafhanklike nasie bevestig. Alhoewel die land nou in 'n politieke unie met Swede verenig is, het die Sweedse koning Carl XIII in 'n proklamasie Noorweë se outonomie erken: Die land het die reg gekry om sy eie grondwet af te kondig, sy eie nasionale vergadering en regering te hê en om self belastings te hef. Die unie met Swede was in Noorweë aanvanklik minder gewild. Die destydse goewerneur van Noorweë, prins Christiaan Frederik ('n neef van die Deense koning) het 'n opstand georganiseer om die vereniging met Swede te verhinder en moontlik om die ou unie tussen Denemarke en Noorweë te herstel.<ref>{{en}} [http://www.norwegen.no/history/after1814/1814/1814.htm ''www.norwegen.no – Geskiedenis: Die skeiding van Denemarke''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071023172134/http://www.norwegen.no/history/after1814/1814/1814.htm |date=23 Oktober 2007 }}</ref> Danksy die inisiatief van prins Christiaan Frederik is 'n nasionale vergadering byeengeroep om 'n nuwe grondwet daar te stel. Die afgevaardigdes, wat in [[Eidsvoll]], sowat 70 kilometer noord van Oslo vergader het, het onder die invloed van die gedagtes van die [[Amerikaanse Rewolusie|Amerikaanse]] en [[Franse Rewolusie]] gestaan, en met die afkondiging van die nuwe Noorse grondwet op 17 Mei 1814 en die vekiesing Christiaan Frederik as Noorse koning het hulle ook die soewereiniteit van die Noorse volk as 'n politieke doelwit beskou. Die geallieerdes was egter nie bereid om enige afwyking van die oorspronklike ooreenkoms te aanvaar nie. Die Swede het begin om diplomatieke druk uit te oefen en uiteindelik 'n militêre veldtog na Noorweë geloods. Na hul oorwinning het die Swede in Augustus in Moss, 'n stad suid van Oslo, 'n ooreenkoms gesluit waarin hulle die Noorse grondwet erken het. Verwysings na die unie met Swede is by die oorspronklike teks van die grondwet gevoeg. Koning Christiaan Frederik het op 10 Oktober 1814 afstand gedoen van sy magsbevoegdheid en die land verlaat. === Die unie met Swede (1814–1905) === [[Lêer:Unionsoppløsningen flagg.jpg|duimnael|''Ja, vi elsker dette landet – Ja, ons is lief vir hierdie land'': 'n Patriotiese poskaart wat ter geleentheid van die referendum oor Noorweë se onafhanklikheid gedruk is]] Die jare ná 1814 was 'n tydperk van ekonomiese depressie in Noorweë aangesien die gemeenskaplike mark met Denemarke nou nie meer bestaan het nie, terwyl belangrike houtmarkte soos dié van die Verenigde Koninkryk nie toeganklik was vir Noorse uitvoerders nie. Eers die 1830's was weer gekenmerk deur 'n ekonomiese opswaai en 'n liberalisering van die buitelandse handel, asook tegniese modernisering: Die eerste spoorlyn is in 1854 tussen Oslo en Eidsvoll gebou, telegrafiese dienste het kommunikasie vergemaklik, en ook die landboousektor is deur nuwe metodes gemoderniseer. Die nywerheidsomwenteling het in 1840 met die oprigting van die eerste tekstielfabrieke begin, terwyl ook die moderne ingenieurswese al hoe belangriker geword het. Die vinnige groei van Noorweë se handelsvloot gedurende die 19de eeu – dit was destyds die derde grootste ter wêreld ná dié van die Verenigde Koninkryk en die VSA – het by die maritieme tradisies van die land aangeknoop. Eers omstreeks 1900 het die omskakeling na stoomskepe groot strukturele veranderings saamgebring – stoomskepe was vyf keer duurder as 'n seilskip, en net groot rederye kon hulle bekostig. Dit was nou duidelik dat die land sy eie nywerhede moes ontwikkel om tred te kan hou met die tegniese vooruitgang. Die ekonomiese ontwikkeling het net soos in ander Europese lande gepaardgegaan met sosiale vraagstukke, en die opkoms van 'n Noorse werkersklas het die bevolking se politieke selfbewussyn versterk. Boere en liberaalgesindes het hulle in 1884 in die radikale Liberale Party verenig, terwyl hulle politieke teenstanders enkele maande later die Konserwatiewe Party van Norweë gestig het. Die sosiale omwentelinge van die industrialersing was 'n oorheersende onderwerp in die 19de eeuse Noorse letterkunde. Dalende houtpryse het talle groot boere laat verarm, koopmans bankrot gemaak en 'n groot aantal plattelandse werkers van hul inkomste ontneem. Tipiese literêre verwerkings van die sosiale moeilikhede en ellende is [[Bjørnstjerne Bjørnson]] se drama "'n Bankrotskap" (1875) waarin hy skerp kritiek op die meedoënlose winsbejag van sy landgenote uitspreek, en Knut Hamsun se roman "Honger" (1890). Vanweë die ellende in hul tuisland is talle Nore gedwing om 'n nuwe heenkome in oorsese lande te vind. In die tydperk tussen 1865 en 1914 het meer as 670&nbsp;000 Nore na Noord-Amerika geëmigreer. Tans het sowat 2,6 miljoen Amerikaners Noorse voorvaders.<ref>{{de}} Henningsen, Bernd en Lothar Schneider (reds.): ''Skandinavien''. Augsburg: Weltbild 2008, bl. 47</ref> Voor 1910, toe vir die eerste keer gerieflike moderne stoomskepe tussen Oslo en New York gevaar het, het emigranteskepe vir hul haglike en onmenslike toestande gedurende die seereis bekend gestaan – die vervoer van emigrante was 'n winsgewende bedryf, en reders het gewoonlik nie omgegee nie. Passasiers was self verantwoordelik vir hul proviand wat meestal net uit plat brood en klein vaatjies suurmelk bestaan het. Die mans was daarnaas verplig om die waterpompe aan boord aan die gang te hou. Die skrywer [[Henrik Ibsen]] se dramatiese werk "Steunpilare van die maatskappy" (1877) lewer felle kritiek teen die wegestelde Noorse koopmans wat by hierdie bedryf betrokke was. Noorweë het geleidelik ook begin om meer selfbewus teen die Sweedse monargie op te tree en meer regte vir die Noorse parlement beding. In die 1880's het vir die eerste keer 'n Liberale politikus, Johan Sverdrup, die amp van premier beklee. 'n Geskil oor afsonderlike Noorse konsulate in die buiteland het uiteindelik tot 'n politieke krisis gelei. Op 7 Junie 1905 het die Noorse parlement die personele unie tussen die twee monargieë herroep. Swede het op 'n referendum aangedring, en in Augustus 1905 het 368&nbsp;392 Nore vir en slegs 184 teen 'n onafhanklike Noorse staat gestem.<ref>{{en}} [http://www.norwegen.no/history/after1814/unionswe/unionswe.htm ''www.norwegen.no – Geskiedenis: 1814–1905'']</ref> Noorweë en Swede het in Karlstad onderhandelinge oor die vreedsame einde van hul politieke unie gevoer en 'n gemeenskaplike ooreenkoms in hierdie verband onderteken. === Die tydperk tussen 1905 en 1939 === [[Lêer:Haakon7.jpg|duimnael|Koning [[Haakon VII van Noorweë|Haakon VII]] (1905–1952)]] In 'n tweede referendum het die Noorse bevolking ten gunste van 'n monargiese regeringsvorm gestem, en die [[Storting (Noorse parlement)|Storting]] het op 18 November 1905 die Deense prins Carl tot koning van Noorweë verkies. Prins Carl was getroud met prinses Maud, 'n dogter van die Britse koning Edward VII, en het die naam Haakon VII aangeneem. Die ekonomiese groei het in die jare ná 1905 tot jaarliks sowat vier persent versnel, en Noorweë het die tweede fase van sy nywerheidsomwenteling betree. Hierdie fase was gekenmerk deur die opwekking van goedkoop waterkrag en grootskaalse buitelandse beleggings, die opbou van 'n elektrochemiese en elektrometalurgiese bedryf, die stigting van groot maatskappye soos ''Norsk Hydro'' en nuwe nywerheidsentra. Die ekonomiese opswaai het tot by die [[Eerste Wêreldoorlog]] voortgeduur. Ook Noorweë se arbeidersbeweging het in die periode ná 1905 sy aanvang geneem. Die eerste vakbond is in 1872 en die Noorse Arbeidersparty in 1887 gestig. In 1912 het die party reeds 26 persent van die uitgebragte stemme op hom verenig en was met 23 afgevaardigdes die tweede grootste party in die parlement ná die Liberale. Die algemene stemreg vir mans is in 1898 en dié vir vroue in 1913 ingevoer. Die sosiale strukture is aanvanklik minder sterk deur die industrialisering geraak. Die land- en bosboubedryf het in 1910 nog steeds 42 persent van alle ekonomies aktiewe Nore in diens gehad, en hierdie syfer het ook tot 1920 nog 37 persent beloop.<ref>{{en}} [http://www.norwegen.no/history/after1814/post1905/post1905.htm ''www.norwegen.no – Geskiedenis: Noorweë ná 1905''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070213024015/http://www.norwegen.no/history/after1814/post1905/post1905.htm |date=13 Februarie 2007 }}</ref> Op politieke gebied het die land geleidelik begin om diplomatieke betrekkinge met ander state aan te knoop, en sy buitelandse beleid het die neutraliteit van Noorweë beklemtoon. Die land het ondanks sy vriendskaplike bande met die Verenigde Koninkryk nie aan die Eerste Wêreldoorlog deelgeneem nie, tog het die Noorse handelsvloot as gevolg van duikbootaanvalle talle skepe en meer as 2&nbsp;000 seemans verloor. Sowjet-Rusland het tydelik 'n beduidende invloed op radikale elemente in die Arbeidersparty uitgeoefen en sodoende die stigting van arbeiders- en soldaterade bevorder, tog het ver-linkse sosialiste uiteindelik geen noemenswaardige rol in Noorweë se politieke lewe meer gespeel nie. In finansiële opsig het die land voordeel uit die oorlog getrek, en Noorweë was in staat om belangrike maatskappye, wat deur buitelanders beheer is, terug te koop, waaronder Borregaard en die steenkoolvelde van Spitzbergen (Svalbard). As gevolg van vredesooreenkomste het Noorweë in 1920 ook sy soewereiniteit oor Svalbard teruggekry. In dieselfde jaar het die land by die Volkebond aangesluit. Die Liberale het in die verkiesing van die jaar 1918 hul meerderheid in die parlement verloor, en tot 1945 was geen party meer in staat om 'n meerderheid van die setels te verower nie. Alhoewel die Arbeidersparty in 1928 vir die eerste keer 'n regering kon vorm, is hierdie kabinet ná slegs 19 dae weer deur 'n burgerlike meerderheid tot 'n val gebring. Die nadelige gevolge van die Groot Depressie is ná 1929 nog versterk deur die regering se monetêre beleid. Veral die handels- en vervoerbedryf het onder die krisis gebuk gegaan. Die Noorse kroon se wisselkoers het duidelik verswak, en daar was 'n knellende tekort aan buitelandse valuta. Werkloosheidsyfers het tot by die begin van die Tweede Wêreldoorlog hoog gebly, terwyl lone en salarisse ingekort is. Vanaf 1932 het die ekonomie egter weer begin groei. Die oorlogsgevaar in die laat 1930's het ook die binnelandse beleid oorskadu. Liberale en Sosialiste het skepties teenoor 'n verhoging van die militêre begroting gestaan, en toe die Sosialistiese regering in die laat dertigerjare uiteindelik begin het om meer geld aan die Noorse weermag te bestee was dit al te laat om die land se militêre slaankrag nog aansienlik te verhoog. Noorweë het met die uitbreek van die Tweede Wêreldoorlog opnuut sy neutraliteit verklaar. === Die Tweede Wêreldoorlog === [[Lêer:Oslo queue ww2.jpg|duimnael|Voedsel het tydens die [[Tweede Wêreldoorlog]] ook in Noorweë skaars geword: Klante staan in 'n lang tou by 'n Oslose koswinkel]] Die land kon sy neutraliteit ná die uitbreek van die [[Tweede Wêreldoorlog]] slegs enkele maande lank handhaaf. Op 9 April 1940 het Duitse troepe die land aangeval. Ondanks die militêre steun van die Verenigde Koninkryk en Frankryk was Noorweë ná twee maande se hewige gevegte gedwing om te kapituleer. Die geallieerde troepe het die land ontruim, en ook die koninklike gesin, die Noorse regering en senior amptenare het in ballingskap gegaan. Die regering het sy funksies vanuit die Verenigde Koninkryk vervul. Die Noorse handelsvloot met meer as 1&nbsp;000 skepe – die vierde grootste ter wêreld en selfs die grootste ten opsigte van tenkskepe is aan die geallieerde magte beskikbaar gestel, en die Noorse weermag is in die Verenigde Koninkryk geherorganiseer om aan die geallieerde kant teen die Spilmoondhede te veg.<ref>{{no}} Evig heder 1:6 (dokumentêr), NRK [[Hordaland]] 1995</ref> Noorse troepe was by die seegevegte in die Atlantiese Oseaan, die gevegte ná die geallieerde landing in Frankryk in 1944 en by die lugstryd bo Engeland en die vasteland betrokke. Teen die einde van die oorlog het die Nore ook die toestemming van die Sweedse regering gekry om in die oostelike buurland militêre eenhede vir die stryd teen die Duitse besetters op te bou. Ook die burgerlike weerstand teen die besetters het steeds gegroei, terwyl ook geheime militêre eenhede in die ondergrond saamgestel is. Die kommuniste het in Noorweë se versetbeweging (''Hjemmefront'', "Tuisfront"), wat met die Noorse regering in ballingskap nou saamgewerk het, geen noemenswaardige rol gespeel nie. Die ''Hjemmefront'' onder leiding van Paal Berg, die voormalige president van die Noorse Hooggeregshof, is ook deur die Evangelies-Lutherse biskop Berggrav ondersteun en het in 1943, toe die Duitse besetters met die gedwonge rekrutering van Noorse mannekrag begin en die Universiteit van Oslo gesluit het, die massavlug van burgers en studente na Swede georganiseer. Nadat die Duitsers in 1943 ook begin het om Noorse offisiere, wat al uit die krygsgevangeskap vrygelaat was, weer te interneer en jong Nore in Mei 1944 deur die fascistiese Noorse ''Nasjonal Samling''-regering onder leiding van Vidkun Quisling (1887–1945) vir diensplig opgeroep is, het 'n groot aantal burgers by die ''Hjemmefront'' se militêre vleuel ''Milorg'' aangesluit. Vanaf Oktober 1944 het Milorg die vervoer van Duitse Finland-troepe terug na die Duitse Ryk met sabotasie-aksies teen vervoerpaaie, skepe en brandstoftenks belemmer.<ref>{{de}} Gruchmann, Lothar: ''NS-Besatzungspolitik und Résistance in Europa''. In: Broszat, Martin en Norbert Frei (reds.) in samewerking met die ''Institut für Zeitgeschichte (München)'': ''PLOETZ – Das Dritte Reich''. Freiburg/Würzburg: Ploetz 1983, bl. 216</ref> Alhoewel die gevolge van die militêre besetting minder dramaties as in baie ander lande was, het die Duitsers die Noorse ekonomie vir hul eie doeleindes uitgebuit en weerstand met teregstellings en ander geweldaksies beantwoord. Toe die Duitse Ryk in 1945 gekapituleer het, was daar nog sowat 400&nbsp;000 Duitse soldate in Noorweë gestasioneer. Vanaf 8 Mei 1945 het troepe van die Noorse weerstandsbeweging begin om Duitse posisies in te neem. Ook geallieerde Britse en Sweedse en Noorse weermagtroepe het geleidelik in Noorweë aangekom. Koning Haakon het op 7 Junie aan boord van 'n Britse vlootskip die hawe van Oslo aangedoen. Noorse oorlewendes het uit die Duitse [[konsentrasiekamp]]e na hul tuisland teruggekeer, net soos 92&nbsp;000 landsburgers wat in ballingskap was. Naas die Duitse besetters was ook 141&nbsp;000 buitelanders, waarvan 84&nbsp;000 Russiese oorlogsgevangenes, in Noorweë.<ref>{{en}} [http://www.norwegen.no/history/after1814/ww2/ww2.htm ''www.norwegen.no – Geskiedenis: Die Tweede Wêreldoorlog'']</ref> 10&nbsp;262 Noorse burgers het hul lewens as gevolg van oorlogshandelinge of in gevangeskap verloor. Ná die oorlog het die kinders van Noorse vroue en Duitse soldate die tragiese slagoffers van genadelose diskriminasie geword. Die tussen 12&nbsp;000 en 20&nbsp;000 nakomelinge van Duitse Weermagsoldate en Noorse moeders het eers in 2005 volgens 'n parlementsbesluit 'n finansiële genoegdoening van 20&nbsp;000 Noorse kroon (27&nbsp;400 ZAR) ontvang.<ref>{{de}} ''Der Fischer Weltalmanach 2006''. München 2005: Fischer Taschenbuch Verlag, bl. 342</ref> === Die tydperk ná 1945 === [[Lêer:Bjørvika-skyline from Ekeberg.jpg|duimnael|Die moderne stadshorison van Oslo]] Die verkiesing van 1945 is deur die Arbeidersparty gewen, en daar was nasionale konsensus dat die heropbou van die land as die belangrikste politieke doelwit binne 'n tydperk van vyf jaar bereik moes word. Die regering het hom hierby veral op die swaar nywerhede gekonsentreer, en die ekonomiese groei het uiteindelik die meeste verwagtings nog oortref. Die land het ook voordeel getrek uit die Amerikaanse Marshall-plan vir Europese samewerking en in die jare tussen 1948 en 1951 ekonomiese bystand ter waarde van 2,5 miljard NOK ontvang.<ref>{{en}} [http://www.norwegen.no/history/after1814/postww2/postww2.htm ''www.norwegen.no – Geskiedenis: Noorweë ná die Tweede Wêreldoorlog''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071023172025/http://www.norwegen.no/history/after1814/postww2/postww2.htm |date=23 Oktober 2007 }}</ref> Ten opsigte van sy buitelandse beleid het Noorweë daarna gestrewe om sy neutraliteit te handhaaf en om nie by potensiële konflikte tussen die twee [[groot moondhede]] Verenigde State en Sowjetunie betrokke te raak nie. Veral die Verenigde Nasies onder leiding van hul eerste sekretaris-generaal, die [[Noorweërs|Noorweër]] Trygve Lie, is as 'n geskikte internasionale instelling beskou om hom vir sleutelkwessies soos wêreldvrede en -veiligheid te beywer. Met die toenemende politieke spanninge tussen die Westerse lande en die Oosblok het Noorweë sy buitelandse beleid hersien. Die Kommunistiese magsoorname in [[Tsjeggo-Slowakye]] in 1948 en die Sowjet-voorstel om 'n militêre ooreenkoms met Noorweë te sluit het vurige reaksies uitgelok. Aanvanklik is daar pogings onderneem om 'n ooreenkoms oor die stigting van 'n Nordiese Verdedigingsalliansie te bereik, maar in 1949 het Noorweë saam met Denemarke en Ysland by die Noord-Atlantiese Verdragsorganisasie ([[NAVO]]) aangesluit. Die binnelandse beleid het veral op die uitbou van die welvaartstelsel en die skepping van 'n egalitêre samelewing gekonsentreer. Die ontdekking en ontginning van ruolie- en gasvelde in die Noordsee sedert die laat 1960's en later ook in die Noorse en [[Barentssee]] het van Noorweë 'n beduidende uitvoerder van fossielbrandstowwe gemaak. Die inkomste van die olie- en gasbedryf het 'n gunstige klimaat vir ekonomiese groei geskep. Die referendum van 28 November 1994, waartydens 'n meerderheid van Noorse kiesers hulle teen die land se toetreding tot die [[Europese Unie]] uitgespreek het, het dan ook geen nadelige gevolge vir die Noorse ekonomie ingehou soos deur die destydse regering oorspronklik voorspel is nie. Met die toetrede van Finland en Swede tot die NAVO in onderskeidelik 2023 en 2024 is al die Skandinawiese lande vir die eerste keer sedert die ontbinding van die [[Kalmarunie]] in 1523 weer lede van een (en dieselfde) militêre alliansie.<ref>{{de}} {{cite web |url=https://www.zeit.de/2023/22/schweden-unabhaengigkeit-gustav-vasa-nato-beitritt |title=Unabhängigkeit von Schweden – Alter Schwede |publisher=Die Zeit |author=Ronald D. Gerste |date=30 Mei 2023 |accessdate=11 Maart 2024}}</ref><ref>{{de}} {{cite web |url=https://www.nzz.ch/international/schweden-tritt-nato-bei-was-die-erweiterung-fuer-die-ostsee-bedeutet-ld.1748476 |title=Gewinnt die Nato nach Schwedens Beitritt die alleinige Kontrolle über die Ostsee? Es ist kompliziert – eine Analyse in Karten |publisher=Neue Zürcher Zeitung |author=Linda Koponen |date=28 Februarie 2024 |accessdate=11 Maart 2024}}</ref> == Ekonomie == === Mineraalhulpbronne en nywerhede === [[Lêer:GDP Norway 1865 to 2004.PNG|duimnael|links|Noorse bruto nasionale produk, 1865–2003]] [[Lêer:Kirkenes Hafen.jpg|duimnael|Die hawe van Kirkenes]] Ruolie en aardgas. wat uit die seebed ontgin word, is tans die belangrikste mineraalhulpbronne, maar Noorweë is ook ryk aan ertse. [[Yster]]- en loodertse kom in die noorde voor, koper in Sentraal- en titaanerts in Suid-Noorweë. Alhoewel daar geen [[steenkool]] in die vastelandse gebiede voorkom nie, is kleiner steenkoolvelde op die eilande van die [[Svalbard]]- of [[Spitsbergen]]-argipel in die Arktiese See ontdek. Die tekort aan steenkool word egter deur waterkrag gekompenseer wat sedert die vroeë 20ste eeu ontgin word. Die lae energiekoste het die ontwikkeling van houtpulp-, papier-, chemiese en metaalverwerkende nywerhede bevorder. Baie nywerheidsaanlegte het langs die oewers van afgeleë fjorde ontstaan waar [[Hidroëlektrisiteit|hidroëlektriese]] krag en diepseehawegeriewe vir die invoer van grondstowwe en die uitvoer van verwerkte goedere en metale beskikbaar is. Die Noorse metaalbedryf het sedert die Tweede Wêreldoorlog veral in die noorde begin ontwikkel. Ná sy eerste verwerking word Noorse ystererts vanuit Kirkenes na 'n smeltery in Mo i Rana verskeep, terwyl steenkool vanuit Svalbard na die smeltery vervoer word. Die ysvrye Noorse seehawe Narvik is al in 1903 met die Sweedse spoorwegstelsel verbind sodat Sweedse ystererts ook tydens die Skandinawiese winter na sy bestemmings in Sentraal-Europa verskeep kan word. Die vinnige industrialisering ná 1945 en ontginning van ruolie en aardgas in die laat 20ste eeu het van Noorweë, wat voor die oorlog veral op tradisionele bedrywe soos [[vis]]sery, landbou en skeepvaart gesteun het, 'n welvarende nywerheidsland gemaak. === Ekonomiese struktuur === [[Lêer:StatfjordA(Jarvin1982).jpg|duimnael|links|Die olieplatform Statfjord A in 1982]] [[Lêer:Oil production Norwegian North Sea.PNG|duimnael|Noorweë se olie-ontginning]] [[Lêer:Territorial waters - Norway.svg|duimnael|Die eksklusiewe ekonomiese sone van Noorweë en sy oorsese gebiede]] Die Noorse ekonomie verskil sterk van dié van ander Europese lande. Die land was tot by die 1970's nog een van die armer Wes-Europese state wat in ekonomiese opsig veral op skeepsbou en skeepvaart, vissery, land- en bosbou gesteun. Met die ontginning van die ruolie- en aardgasvelde in die Noordsee het Noorweë skielik die sewende grootste ruolieprodusent ter wêreld en die derde belangrikste uitvoerder ná [[Saoedi-Arabië]] en die [[Russiese Federasie]] geword. Net soos in ander nywerheidslande lewer die dienstesektor sowat 39 persent van die bruto geografiese produk op.<ref name="wir">{{de}} [http://www.auswaertiges-amt.de/diplo/de/Laenderinformationen/Norwegen/Wirtschaft.html ''Duitse Departement van Buitelandse Sake: Ekonomie van Noorweë''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080421165309/http://www.auswaertiges-amt.de/diplo/de/Laenderinformationen/Norwegen/Wirtschaft.html |date=21 April 2008 }}</ref> Terwyl die Noorse ekonomie geen stadium van hoë industrialisering deurloop het soos ander moderne ekonomieë nie beskik Noorweë net soos ander gevorderde nywerheidslande oor 'n hoogs ontwikkelde dienstesektor wat grotendeels op uitvoergoedere soos ruolie, aardgas, vis en hout steun. Die inkomste uit ruolie-uitvoere vloei sedert 1990 in 'n sogenaamde oliefonds wat die kapitaal in die buiteland belê en sodoende verseker dat ook latere generasies voordeel uit die land se huidige natuurlike hulpbronne kan trek. Die oliefonds is op 1 Januarie 2006 amptelik hernoem tot Staatspensioenfonds. Die fonds het in Januarie 2011 oor buitelandse aandele ter waarde van 3&nbsp;126 miljard Noorse krone (398,2 miljard € of 3&nbsp;822 miljard ZAR) beskik.<ref>{{de}} [http://www.auswaertiges-amt.de/DE/Aussenpolitik/Laender/Laenderinfos/Norwegen/Wirtschaft_node.html ''Duitse Departement van Buitelandse Sake: Noorweë – Ekonomiese Struktuur''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110130080907/http://www.auswaertiges-amt.de/DE/Aussenpolitik/Laender/Laenderinfos/Norwegen/Wirtschaft_node.html |date=30 Januarie 2011 }}</ref> Vandag geniet die Noorse bevolking 'n baie hoë lewensstandaard met lae werkloosheidsyfers, hoë oorskotte op die lopende rekening en begroting en een van die hoogste bruto geografiese produkte ter wêreld wat in 2006 461&nbsp;000 Noorse krone (580&nbsp;000 ZAR soos op 31 Desember 2007) per capita beloop het.<ref name="wir" /> Volgens die jaarlikse ondersoeke van die Londense navorsingsinstelling ''Economist Intelligence Unit'' wat die prysvlak van goedere en dienste in belangrike metropole ranglys is Oslo sedert die jaar 2006 die duurste hoofstad ter wêreld.<ref name="wir" /> === Die belangrikste sektore === [[Lêer:Warsaw statoil and bus.jpg|duimnael|'n Vulstasie van die Noorse maatskappy ''Statoil'' in [[Pole]]]] [[Lêer:Nærøyfjord (6-2007).jpg|duimnael|Die Noorse toerismebedryf trek voordeel uit die land se natuurskoon: Die Nærøyfjord]] Ruolie- en gasontginning is tans die sleutelbedrywe in die Noorse ekonomie wat in 2006 26 persent van die bruto geografiese produk (BGP) en – na gelang van olieprysskommelings – tussen 30 en 50 persent van die totale uitvoerwaarde verteenwoordig het. Nogtans bied die ontginningsbedrywe net 'n beperkte aantal werkgeleenthede (in 2004 was die gemiddelde volgens die Statistisk Sentralbyrå sowat 1,4 persent van die ekonomies aktiewe bevolking).<ref name="wir2">{{de}} [http://www.auswaertiges-amt.de/diplo/de/Laenderinformationen/Norwegen/Wirtschaft.html ''Duitse Departement van Buitelandse Sake – Ekonomie van Noorweë''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080421165309/http://www.auswaertiges-amt.de/diplo/de/Laenderinformationen/Norwegen/Wirtschaft.html |date=21 April 2008 }}</ref> Die inkomste uit olie- en gasuitvoere het verseker dat daar teen die begin van die 21ste eeu steeds 'n begrotingsoorskot was. Vanweë die afhanklikheid van die wêreldmarkprys vir ruolie verskil Noorweë se konjunktuursikluus gewoonlik van dié van die [[Europese Unie]] en word deur 'n teengestelde beweging gekenmerk. Skeepvaart speel al lank 'n beduidende rol in die Noorse ekonomie, en Noorweë beskik oor die vierde grootste handelsvloot ter wêreld. Saam met ander maritieme bedrywe verteenwoordig skeepvaart die tweede grootste sektor van die ekonomie wat in 2004 met byna 29,5 miljard NOK vir sewe persent van die BGP verantwoordelik was. Van die skepe met meer as 2&nbsp;830 bruto-registerton, wat in 2005 in gebruik was, was 863 in Noorweë en 'n bykomende 670 Noorse skepe in die buiteland geregistreer.<ref name="wir2" /> Die visserybedryf behels die tradisionele seevissery en moderne visteelt. Terwyl die vangste van seevissers geleidelik afneem, behoort Noorweë se visteeltbedrywe tot die mees gesofistikeerdes ter wêreld. Visuitvoere beloop 5,2 persent van die totale uitvoerwaarde en mak van vis die derde belangrikste uitvoerproduk na fossiele brandstowwe en metale. Die belangrikste bestemmings is Denemarke, die Russiese Federasie, Frankryk en Japan.<ref name="wir2" /> Net soos in baie ander Europese lande speel die landbousektor 'n belangrike en dikwels emosionele rol in die bewussyn van die Noorse bevolking en die regering in Oslo. Noorse boere word deur middel van subsidies, wat onder die hoogstes ter wêreld gereken word, teen die uitwerkings van buitelandse mededinging beskerm. Die Noorse landbousektor het in 2006 nogtans slegs 0,5 van die BGP en 2,6 persent van alle werksgeleenthede verteenwoordig.<ref name="wir2" /> Die houtbedryf se totale omset het in 2005 39,5 miljard NOK beloop wat gelykstaan aan byna 7 persent van die totale nywerheidsomset. Die houtbedryf het tans sowat 6&nbsp;000 werknemers in diens, en kommersiële bosgebiede beslaan 24 persent van Noorweë se oppervlakte.<ref name="wir2" /> Die energiebedryf is geliberaliseer en steun in teenstelling met die meeste ander nywerheidslande byna uitsluitlik op waterkrag. Die bou van nuwe waterkragsentrales bly net soos die oprigting van gaskragsentrales vanweë hul verreikende ekologiese gevolge omstrede. Die algemene nywerheidsektor het dekades lank grotendeels uit kleiner nasionale ondernemings bestaan. Tans is baie nywerheidsektore afhanklik van die olie- en gasbedryf se konjunktuursiklus, waaronder byvoorbeeld Noorweë se skeepswerwe. Ander sektore het hulle op halfvervaardigde goedere en komponente vir die Europese mark toegespits, waaronder aluminiumkomponente vir die motorbedryf. Die Noorse toerismesektor toon steeds sterk groei en verteenwoordig tans sowat 3,4 persent van die BGP en 6,4 persent van alle werkgeleenthede.<ref name="wir2" /> == Politiek == === Politieke bedeling === [[Lêer:Storting Spring 2016.JPG|duimnael|Die parlementsgebou (''[[Storting (Noorse parlement)|Stortinget]]'') in Oslo]] Noorweë is volgens die grondwet van 17 Mei 1814, wat reeds verskeie kere gewysig is, 'n konstitusionele monargie met 'n parlementêre demokratiese regeringstelsel. Die parlementêre stelsel is in 1884 ingevoer, en die koning beklee nog slegs 'n simboliese funksie as staatshoof ("Koning in die Staatsraad") en amptelike verteenwoordiger van die Noorse samelewing en ekonomie. Hy speel egter ook 'n belangrike integratiewe rol in nasionale krisistye. Koning Håkon VII het byvoorbeeld verset gebied teen die Duitse inval in 1940 en uit die land gevlug om vanuit [[Londen]] teen die besetters te werk. Die koning benoem volgens die Noorse grondwet die regering (''Stadsrådet''), het 'n beperkte vetoreg te opsigte van parlementêre wetsbesluite en fungeer as opperbevelhebber van die Noorse weermag en as hoof van die Evangelies-Lutherse Staatskerk van Noorweë. As staatshoof word die koning deur die regering geadviseer wat uit die eerste minister (''Norges Statsminister'') en (tans) 20 ministers bestaan. Tien van die huidige ministers is vroue. Die staatsgesag word in drie magte verdeel: Die Storting of nasionale parlement wat die wetgewende gesag uitoefen, die regering (uitvoerende gesag) en die geregshowe (regsprekende gesag). Die openbare administrasie word soms as die vierde politieke mag in die staat beskryf aangesien dit selfstandig kan optree en groot invloed op die politieke beleidstoepassing uitoefen. Die politieke gesag word sodoende ook in geografiese opsig verdeel in staats-, provinsiale en munisipaliteitsvlak. Die bevolking is deur regstreekse verkiesings en die lidmaatskap in verenigings en ander organisasies betrokke, en volgens statistieke is die gemiddelde Noorse burger lid van vier verenigings, terwyl 70 persent van die volwasse bevolking lid van tenminste een vereniging is.<ref>{{en}} [http://www.norwegen.no/facts/political/general/general.htm ''www.norwegen.no – Algemene inligting''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071027174348/http://www.norwegen.no/facts/political/general/general.htm |date=27 Oktober 2007 }}</ref> Hierdie verenigings kan danksy hulle formele en informele betrekkinge met die openbare administrasie politieke invloed op owerhede uitoefen. Die betrekkinge tussen belangegroepe, staande parlementêre komitees en staatsdepartemente lei daartoe dat die Noorse politiek op funksionele deelgebiede gemik is soos byvoorbeeld die nywerheidsbedryf, landbou of onderwys. Die algemene stemreg vir mans is in 1898 en dié vir vroue in 1913 ingevoer. Die stempersentasie in verkiesings is gewoonlik hoog en beloop byna 80 persent. Burgers word op 18-jarige ouderdom mondig. === Storting === {{Hoofartikel|Storting (Noorse parlement)}} [[Lêer:Stortingssalen.jpg|duimnael|''Stortingssalen'', die vergadersaal van die Noorse parlement]] Die ''Storting'' of Noorse Nasionale Vergadering dien sedert die invoering van die parlementêre stelsel in 1884 as die hoogste vlak van politieke instellings. Die Storting word vir 'n termyn van vier jaar volgens 'n stelsel van proporsionele verteenwoordiging verkies. Die regering word in opdrag van die Noorse koning uit die geledere van die Storting verkies. Die Storting bestaan uit 169 lede wat almal 'n politieke party verteenwoordig. Dit is 'n gemodifiseerde eenkamerparlement wat in twee kamers verdeel word sodra dit sy wetgewende funksie uitoefen – die Odelsting (3/4 van die lede) en die Lagting (1/4) wat oor proporsionele bevoegdhede beskik. Wetsontwerpe van die regering moet eers deur die Odelsting en daarna deur die Lagting goedgekeur word. Die Noorse grondwet kan slegs by wyse van 'n tweederdemeerderheid van parlementslede gewysig word. Aangesien die Noorse parlement nie voor die einde van sy ampstermyn ontbind mag word nie, het die Noorse partye 'n tradisie van minderheidsregerings en parlementêre samewerking oor partygrense heen ontwikkel sodat regeringsbesluite dikwels met afwisselende politieke meerderhede geneem kan word. In die praktyk het die Storting se politieke invloed en magsbasis teenoor die regering as gevolg van hierdie konsensusbeleid steeds toegeneem. === Staatsorganisasie === [[Lêer:Map Norway political-geo.png|duimnael|Administratiewe kaart van Noorweë in 2017]] [[Lêer:Fylkesinndeling2024 original.webp|duimnael|Provinsies (fylke) in 2024<ref name="fylker" />]] In administratiewe opsig is Noorweë in 15 provinsies (Noors: ''[[fylke]]'')<ref name="fylker">{{no}} {{cite web |url=https://www.regjeringen.no/no/tema/kommuner-og-regioner/kommunestruktur/fylkesinndelingen-fra-2024/id2922222/ |title=Fylkesinndelingen fra 2024 |publisher=Regjeringen |date=5 Julie 2022 |accessdate=28 Augustus 2026}}</ref> en 357 munisipaliteite (''kommuner/-ar'') verdeel. Die munisipaliteite is selfregerende politieke liggame met eie bevoegdhede ten opsigte van onderwys, gesondheid en welsyn. Die provinsies fungeer sowel as instrumente van administratiewe desentralisasie met goewerneure (''fylkesmann''), wat deur die Noorse regering benoem word, asook as selfregerende geweste met bevoegdhede ten opsigte van sekondêre onderwys en ander sake. {| class="wikitable sortable" width=27% !# !Provinsies in 2024 !Administratiewe setel |- | align=left|3||[[Lêer:Oslo komm.svg|28px]] [[Oslo]]||[[Oslo]] |- | align=left|11||[[Lêer:Rogaland våpen.svg|28px]] [[Rogaland]]||[[Stavanger]] |- | align=left|15||[[Lêer:Møre og Romsdal våpen.svg|28px]] [[Møre og Romsdal]]||[[Molde]] |- | align=left|18||[[Lêer:Nordland våpen.svg|28px]] [[Nordland]]||[[Bodø]] |- | align=left|31||[[Lêer:Østfold våpen.svg|28px]] [[Østfold]]||[[Sarpsborg]] |- | align=left|32||[[Lêer:Akershus våpen.svg|28px]] [[Akershus]]||[[Oslo]] |- | align=left|33||[[Lêer:Buskerud våpen.svg|28px]] [[Buskerud]]||[[Drammen]] |- | align=left|34||[[Lêer:Innlandet våpen.svg|28px]] [[Innlandet]]||[[Hamar]] |- | align=left|39||[[Lêer:Vestfold våpen.svg|28px]] [[Vestfold]]||[[Tønsberg]] |- | align=left|40||[[Lêer:Telemark våpen.svg|28px]] [[Telemark]]||[[Skien]] |- | align=left|42||[[Lêer:Agder våpen.svg|28px]] [[Agder]]||[[Kristiansand]] |- | align=left|46||[[Lêer:Vestland våpen.svg|28px]] [[Vestland]]||[[Bergen]] |- | align=left|50||[[Lêer:Trøndelag våpen.svg|28px]] [[Trøndelag]]||[[Steinkjer]] |- | align=left|55||[[Lêer:Troms våpen.svg|28px]] [[Troms]]||[[Tromsø]] |- | align=left|56||[[Lêer:Finnmark våpen.svg|28px]] [[Finnmark]]||[[Vadsø]] |} Munisipaliteite en ''Fylke'' beskik oor hul eie parlemente (munisipale en provinsiale verkiesings word twee jaar ná die verkiesing op nasionale vlak gehou) en naas staatssubsidies ook oor hul eie belastinginkomste. === Binnelandse beleid === [[Lêer:Norway (+overseas), administrative divisions - de (zoom).svg|duimnael|Noorweë se oorsese gebiede]] Die binnelandse beleid van Noorweë word hoofsaaklik deur vier primêre faktore oorheers:<ref>{{de}} [http://www.auswaertiges-amt.de/diplo/de/Laenderinformationen/Norwegen/Innenpolitik.html ''Duitse Departement van Buitelandse Sake: Noorweë – Binnelandse Beleid''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080621213249/http://www.auswaertiges-amt.de/diplo/de/Laenderinformationen/Norwegen/Innenpolitik.html |date=21 Junie 2008 }}</ref> * Die uiteenlopende sosiokulturele kontekste van die verskillende landsdele – die suidooste met die grootste stedelike sentra en sy moderne nywerheid- en dienstesektor het steeds nou bande met ander Europese lande gehandhaaf, die Atlantiese gebiede van Suidwes- en Wes-Noorweë word nog sterk deur piëtistiese houdings beïnvloed, terwyl die yl bevolkte noorde, wat aan Rusland grens en waar talle mense 'n lewe maak uit die kommersiële visserybedryf, deur moeilike lewensomstandighede gekenmerk word. * Die oorheersende rol van die sogenaamde "distriksbeleid", wat daarop gemik is om vir afgeleë gebiede dieselfde lewensgehalte te skep as in die digbevolkte landsdele, ongeag die hoë koste wat hieraan verbonde is. Ook die Noorse verkiesingswette bevoordeel in sommige opsigte die yl bevolkte landsdele. * Die baie sterk nasionale bewussyn wat as gevolg van die relatief laat stigting van 'n nasionale staat, wat eers in 1905 tot stand gekom het, ontstaan het. Die politieke term "unie", wat eeue lank met die Deense en Sweedse oorheersing vereenselwig is, het nog steeds 'n negatiewe konnotasie. * Die gespanne verhouding tussen die Noorse model van 'n welvaartstaat en die egalitêre strukture van die samelewing aan die een kant en die uitwerkings en uitdagings van die ''offshore''-ekonomie en globalisering aan die ander. Uitgebreide sosiale dienste vir elkeen het dekades lank die grondslag van die Noorse model van 'n welvaartstaat gevorm, waarvan die Sosiaal-Demokratiese en Sosialistiese partye die belangrikste voorstanders vorm. Globaliseringstendense, die ekonomiese opswaai sedert die 1970's en die vinnige verstedelikingsproses wat daarmee gepaard gaan het die waardestelsel van die Noorse samelewing nogtans ingrypend verander. === Huidige regering === [[Lêer:Offisielt fotografi Regjeringen Støre.jpg|duimnael|Støre se kabinet in 2023]] ; Verkiesing van 2021 In die parlementêre verkiesing op 13 September 2021 het die linkse en sentrum partye 76 van die 169 setels in die Storting gewen. Die nuwe sentrum-linkse regering onder leiding van die Sosiaal-Demokratiese eerste minister [[Jonas Gahr Støre]] is op 14 Oktober 2021 deur koning [[Harald V van Noorweë|Harald V]] ingehuldig. Die koalisieregering is saamgestel uit die Noorse Arbeidersparty (''Arbeiderpartiet, Ap'') en die Sentrumsparty (''Senterpartiet, SP''). Vroue het tien van die 19 ministersposte beklee. ; Verkiesing van 2025 Die Arbeidersparty het ook in die nasionale verkiesing van September 2025 as sterkste party na vore getree, terwyl die koalisievennoot die Sentrumsparty slegs nege setels op hom verenig het. Gevolglik het 53 setels aan die regeringspartye gegaan en 81 setels aan die burgerlike opposisiepartye. Die Arbeiderpartiet het 28,0 persent van die uitgebragte stemme op hom verenig, terwyl die Fremskrittspartiet met 23,8 persent die beste stemuitslag in sy geskiedenis behaal het. Die stempersentasie was 80,1 persent. Op 4 Februarie 2025 het die Sentrumsparty uit die regeringskoalisie gestap, waarvolgens die Arbeidersparty in 'n minderheidsregering regeer. === Verkiesingsuitslae in 2001, 2005, 2009, 2013, 2017, 2021 en 2025 === [[Lêer:Jens Stoltenberg 2007 04 18.jpg|duimnael|[[Jens Stoltenberg]] het tussen 2005 en 2013 die amp van eerste minister van Noorweë beklee]] [[Lêer:Norsk olje og gass - Jonas Gahr Støre.jpg|duimnael|[[Jonas Gahr Støre]] is sedert 2021 die eerste minister van Noorweë]] {| class="wikitable" !style="background-color:#D3D3D3" align=left valign=top|Partye !style="background-color:#D3D3D3" align=right|Stemme 2001 (%) !style="background-color:#D3D3D3" align=right|Stemme 2005 (%) !style="background-color:#D3D3D3" align=right|Stemme 2009 (%) !style="background-color:#D3D3D3" align=right|Stemme 2013 (%) !style="background-color:#D3D3D3" align=right|Stemme 2017 (%) !style="background-color:#D3D3D3" align=right|Stemme 2021 (%) !style="background-color:#D3D3D3" align=right|Stemme 2025 (%) !style="background-color:#D3D3D3" align=right|Setels 2001 !style="background-color:#D3D3D3" align=right|Setels 2005 !style="background-color:#D3D3D3" align=right|Setels 2009 !style="background-color:#D3D3D3" align=right|Setels 2013 !style="background-color:#D3D3D3" align=right|Setels 2017 !style="background-color:#D3D3D3" align=right|Setels 2021 !style="background-color:#D3D3D3" align=right|Setels 2025 |- |align=left| Noorse Arbeidersparty (Arbeiderpartiet) |align="right" |24,3 |align="right" |32,7 |align="right" |35,4 |align="right" |30,8 |align="right" |27,4 |align="right" |26,3 |align="right" |28,0 |align="right" |43 |align="right" |61 |align="right" |64 |align="right" |55 |align="right" |49 |align="right" |48 |align="right" |53 |- |align=left|Progressiewe Party (Fremskrittspartiet) |align="right" |14,6 |align="right" |22,1 |align="right" |22,9 |align="right" |16,3 |align="right" |15,2 |align="right" |11,6 |align="right" |23,8 |align="right" |26 |align="right" |38 |align="right" |41 |align="right" |29 |align="right" |27 |align="right" |21 |align="right" |47 |- |align=left|Konserwatiewe Party (Høyre) |align="right" |21,3 |align="right" |14,1 |align="right" |17,2 |align="right" |26,8 |align="right" |25,0 |align="right" |20,4 |align="right" |14,6 |align="right" |38 |align="right" |23 |align="right" |30 |align="right" |48 |align="right" |45 |align="right" |36 |align="right" |24 |- |align=left|Sosialistiese Linksparty (Sosialistisk Venstrepartiet) |align="right" |12,7 |align="right" |8,8 |align="right" |6,2 |align="right" |4,1 |align="right" |6,0 |align="right" |7,6 |align="right" |5,6 |align="right" |23 |align="right" |15 |align="right" |11 |align="right" |7 |align="right" |11 |align="right" |13 |align="right" |9 |- |align=left|Christelike Volksparty (Kristelig Folkeparti) |align="right" |12,4 |align="right" |6,8 |align="right" |6,2 |align="right" |5,6 |align="right" |4,2 |align="right" |3,8 |align="right" |4,2 |align="right" |22 |align="right" |11 |align="right" |11 |align="right" |10 |align="right" |8 |align="right" |3 |align="right" |7 |- |align=left|Sentrumsparty (Senterpartiet) |align="right" |5,6 |align="right" |6,5 |align="right" |6,2 |align="right" |5,5 |align="right" |10,3 |align="right" |13,5 |align="right" |5,6 |align="right" |10 |align="right" |11 |align="right" |11 |align="right" |10 |align="right" |19 |align="right" |28 |align="right" |9 |- |align=left|Liberale Party (Venstre) |align="right" |3,9 |align="right" |5,9 |align="right" |3,9 |align="right" |5,2 |align="right" |4,4 |align="right" |4,6 |align="right" |3,7 |align="right" |2 |align="right" |10 |align="right" |2 |align="right" |9 |align="right" |8 |align="right" |8 |align="right" |3 |- |align=left|Kusparty (Kystpartiet) |align="right" |1,7 |align="right" |0,8 |align="right" |0,2 |align="right" |0,1 |align="right" |0,1 |align="right" |0,1 |align="right" |0,0 |align="right" |1 |align="right" |0 |align="right" |0 |align="right" |0 |align="right" |0 |align="right" |0 |align="right" |0 |- |align=left|Groen Party (Miljøpartiet De Grønne) |align="right" |- |align="right" |- |align="right" |0,3 |align="right" |2,8 |align="right" |3,2 |align="right" |3,9 |align="right" |4,7 |align="right" |0 |align="right" |0 |align="right" |0 |align="right" |1 |align="right" |1 |align="right" |3 |align="right" |8 |- |align=left|Rooi Party (Rødt) |align="right" |- |align="right" |- |align="right" |1,3 |align="right" |1,1 |align="right" |2,4 |align="right" |4,7 |align="right" |5,3 |align="right" |0 |align="right" |0 |align="right" |0 |align="right" |0 |align="right" |1 |align="right" |8 |align="right" |9 |- !align=left style="background-color:#D3D3D3"|Totaal !width="75" align="right" style="background-color:#D3D3D3"|100 !width="30" align="right" style="background-color:#D3D3D3"|100 !width="30" align="right" style="background-color:#D3D3D3"|100 !width="30" align="right" style="background-color:#D3D3D3"|100 !width="30" align="right" style="background-color:#D3D3D3"|100 !width="30" align="right" style="background-color:#D3D3D3"|100 !width="30" align="right" style="background-color:#D3D3D3"|165 !width="30" align="right" style="background-color:#D3D3D3"|169 !width="30" align="right" style="background-color:#D3D3D3"|169 !width="30" align="right" style="background-color:#D3D3D3"|169 !width="30" align="right" style="background-color:#D3D3D3"|169 !width="30" align="right" style="background-color:#D3D3D3"|169 !width="30" align="right" style="background-color:#D3D3D3"|169 !width="30" align="right" style="background-color:#D3D3D3"|169 |} === Godsdiensbeoefening === [[Lêer:2005 07 18 Sognefjell Borgund Stave church 02.JPG|duimnael|Die [[Staafkerk van Borgund]], 'n tipiese Noorse staafkerk in [[Staafkerk van Borgund|Borgund]]]] Noorweë beskik oor 'n amptelike Protestantse Staatskerk wat op die Evangelies-Lutherse geloof baseer. Alhoewel daar geen formele skeiding tussen kerk en staat bestaan nie, het alle burgers volgens 'n grondwetlike klousule uit die jaar 1964 die reg om hul godsdiens of religie vry te beoefen. Sowat 90 persent van die Noorse bevolking is lede van die Noorse Staatskerk, alhoewel slegs sowat tien persent meer as een keer per maand aan kerkdienste of ander Christelike byeenkomste deelneem.<ref>{{en}} [http://www.norwegen.no/facts/religion/general/gereral.htm ''www.norwegen.no – Algemene inligting: Religie in Noorweë''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070208184151/http://www.norwegen.no/facts/religion/general/gereral.htm |date= 8 Februarie 2007 }}</ref> Sowat 5,9 persent van die Noorse bevolking is lede van ander religieuse gemeenskappe, terwyl 6,2 persent ongebonde is. Die grootste religieuse en eties-filosofiese organisasies buite die Noorse Staatskerk is die Humanistiese Beweging (63&nbsp;000 lede), Islamitiese groeperings (60&nbsp;000 aanhangers), die Pinksterbeweging (45&nbsp;000), die [[Rooms-Katolieke Kerk]] (40&nbsp;000), die Evangelies-Lutherse Vrykerk (20&nbsp;000), die Metodistekerk (13&nbsp;000) en 'n aantal kleiner onafhanklike gemeenskappe. Die kerstening van Noorweë het omstreeks die jaar 1000 begin en het uit 'n kombinasie van handelsbetrekkinge met en Wiking-rooftogte in die Christelike Europa voortgespruit. Sendingaktiwiteite van die Angelsaksiese Kerk en sendelinge uit Duitsland en Denemarke het 'n goeie reputasie vir die Christelike geloof opgebou sodat dit die tradisionele godhede van die Oud-Nordiese mitologie en die natuurgodsdiens van die Sami-bevolkíng geleidelik verdring het. Tot die Reformasie in 1537 was Noorweë 'n Rooms-Katolieke land. Wes- en Suid-Noorweë was reeds sedert die laat 18de eeu die kerngebiede van piëtistiese strominge. Rondtrekkende lekepredikante het met hul fanatiese toesprake aandag getrek, tog is hul leerstellings en praktyke deur die Staatskerk as sektaries beskou en onderdruk.<ref>{{de}} Henningsen/Schneider (2008), bl. 33</ref> Baie van hul godsdienstiges gedagtes is nogtans later deur Christelike matigingsbewegings oorgeneem wat hulle onder meer vir 'n verbod op alkoholiese dranke beywer het. Die verbod op lekepredikante is in 1842 opgehef en het die aanleiding tot die groei van 'n sterk lekebeweging in die geledere van die Staatskerk asook die stigting van enkele vrykerke gegee. Die Noorse kerke is gevolglik deur 'n konserwatiewe Christelike interpretasie en 'n sterk sendingsbeweging oorheers. == Demografie == === Die bevolking van Noorweë === [[Lêer:Same.JPG|duimnael|'n [[Sami]]ese man met sy [[rendier]] in Noord-Noorweë]] [[Lêer:Basic demographics of Norway 1900 2000.PNG|duimnael|links|Die demografiese ontwikkeling in die periode tussen 1900 en 2000]] Noorweë het tans 'n bevolking van sowat 5,3 miljoen. Net soos in ander Europese lande word die demografiese ontwikkeling in Noorweë tans deur 'n periode met lae geboortesyfers gekenmerk wat op 'n tydperk met 'n relatief hoë natuurlike bevolkingsaanwas gevolg het. Die natuurlike bevolkingstoename het in die jare kort ná die Tweede Wêreldoorlog nog 1 persent beloop, maar sedert die 1970's merkbaar afgeneem. Hierdie tendens is in die 1980's nog steeds ondervind, en eers sedert die jaar 1995 het die bevolkingsaanwas veral danksy immigrasie weer begin versnel. Die geboortekoers van etniese Noorse vroue het sedert die laat 19de eeu vanweë die toepassing van gesinsbeplanning duidelik afgeplat. Die lae geboortesyfers van minder as een persent beteken dat Noorweë se bevolking sonder immigrasie sal afneem. Statistieke vir die jaar 2006 toon nogtans 'n hoër geboortesyfer, en met 'n gemiddelde van 1,9 kinders per vrou het Noorweë se fertiliteit die hoogste vlak sedert 1991 bereik. Die syfer is ná dié van [[Albanië]], [[Turkye]], Ysland, Frankryk en Ierland selfs die sesde hoogste in Europa.<ref name="ssb">{{en}} [http://www.ssb.no/befolkning_en/ ''Statistics Norway – Statistisk sentralbyrå: Focus on Population''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071228105859/http://www.ssb.no/befolkning_en/ |date=28 Desember 2007 }}</ref> In 1665 het Noorweë 'n bevolking van sowat 440&nbsp;000 gehad.<ref name="ssb" /> Volgens die eerste volledige sensus in 1769 was daar destyds 700&nbsp;000 inwoners. In 1822 het die bevolking die een-miljoenkerf oorskry, in 1890 die twee-, in 1942 die drie- en in 1975 die vier-miljoenkerf. Vroeër as orspronklik verwag het dit intussen ook by die vyf-miljoen-kerf verbygesteek. Die sterftesyfer was in die verlede as gevolg van natuurrampe, oorloë en epidemieë onderhewig aan sterk skommelings, maar dit is danksy die ekonomiese en sosiale ontwikkeling van die land en verbeterde gesondheidsorg aansienlik verminder. Die gemiddelde lewensverwagting by geboorte is tans 78,7 jare en behoort tot die hoogstes ter wêreld.<ref>{{en}} [http://www.norwegen.no/facts/people/population/population.htm ''www.norwegen.no – Bevolking''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070208184251/http://www.norwegen.no/facts/people/population/population.htm |date= 8 Februarie 2007 }}</ref> Die bevolkingsdigtheid in Noorweë varieer tussen 118 mense per vierkante kilometer rondom die Oslofjord en 1,6 in Finnmark.<ref>{{de}} Dittmann, Frank (red.): ''Reisehandbuch Skandinavien 2008''. Essen: Nordis 2008, bl. 112</ref> Sowat 'n derde van die Noorse bevolking is langs die suidkus en die Oslofjord saamgetrek. Die beduidendste stedelike gebiede is Oslo in die suide, Trondheim in Sentraal-Noorweë en Tromsø in die noorde. As gevolg van die ruolie-ontginning het 'n stedelike ontwikkelingsas in die suidweste ontstaan wat van Stavanger tot by Bergen strek. Hierdie dig bevolkte streek kontrasteer met Finnmark in die uiterste noorde en die hoër geleë berggebied wat albei deur 'n baie lae bevolkingsdigtheid gekenmerk word. Die noorde is die tradisionele tuisland van sowat 12&nbsp;000 Kwene (mense wat uit Finland na Noorweë geïmmigreer het) en 40&nbsp;000 Sami waarvan sommige nog hul oorspronklike leefwyse as vissers en rendiertelers bewaar het. === Taal === [[Lêer:Norwegianmalforms.png|duimnael|Die taalvoorkeure van Noorse munisipaliteite: [[Bokmål]], [[Nynorsk]] of ''Nøytral''. Die laasgenoemde groep gebruik in die praktyk dikwels Bokmål.]] [[Noors]], wat deur 95 persent van die bevolking gepraat word, het twee amptelike skryftale, [[Bokmål]] en [[Nynorsk]], wat as oorkoepelende standaardtale dien, terwyl baie sprekers in die alledaagse lewe dialekte praat wat soms aansienlik van die twee standaard-skryftale kan verskil. Albei skryftale geniet erkenning as ampstale en word deur sowel die administrasie asook die media gebruik. Die oorgrote meerderheid van die bevolking (tussen 80 en 85 persent) gee die voorkeur aan Bokmål. In die algemeen is die meeste Noorse dialekte onderling verstaanbaar, alhoewel sommige aansienlike pogings aan die kant van 'n luisteraar mag vereis om dit te verstaan. Verskeie [[Oeraalse tale|Oeraalse]] [[Sami]]-tale word oor die hele land gebesig en ook as skryftaal gebruik, veral in die noorde waar 'n groot deel van die Sami-bevolking gekonsentreer is. Sprekers van dié tale het 'n reg op moedertaalonderwys, ongeag hulle woonplek, en mag in hul eie taal met staatsinstellings kommunikeer. 'n Klein minderheid praat daarnaas Kweens, 'n Oeraals-Finse taal. === Migrasie === In die laat 19de en vroeë 20ste eeu het honderdduisende Nore na oorsese bestemmings, veral na die Verenigde State en Kanada, geëmigreer. Die emigrasiegolf het sy hoogtepunt in die 1860's bereik toe twee derdes van die natuurlike bevolkingsaanwas of tussen 10 en 15 persent van die totale bevolking die land verlaat het. Emigrasiesyfers was nog tot by die Eerste Wêreldoorlog en die [[Groot Depressie]] van die 1930's hoog. Sedert die laat 1960's het 'n groot aantal immigrante hulle in Noorweë gevestig wat in die 1970's en die vroeë 1980's sowat 1 persent van die totale bevolking beloop het. As gevolg van die dalende geboortesyfers van die etniese Noorse bevolking verteenwoordig immigrasie tussen 35 en 40 persent van die totale bevolkingsaanwas in Noorweë.<ref>{{en}} [http://www.norwegen.no/facts/people/migration/migration.htm ''www.norwegen.no Mense: Migrasie'']</ref> Die immigrante het in die 1960's veral uit Suid-Europa, Asië, Afrika en Suid-Amerika gekom en hulle merendeels in Oslo en sy omgewing gevestig. In 1975 het die regering 'n verbod op immigrasie geplaas wat nog steeds bestaan. Hierdie verbod word nie op bepaalde groepe vlugtelinge en asielsoekers toegepas nie. Die immigrasie van hierdie groepe, wat veral uit Pakistan, Viëtnam, Iran en Turkye kom, word deur 'n kwotastelsel beheer. 'n Beperkte aantal van familielede van immigrante wat hulle reees in die land gevestig het mag eweneens Noorweë toe kom. Vanweë die tekort aan opgeleide mannekrag het Noorweë ook 'n gewilde bestemming vir immigrante uit ander Europese lande geword. Die sowat 120&nbsp;000 buitelanders in Noorweë verteenwoordig minder as drie persent van die totale bevolking. == Kuns en kultuur == [[Lêer:Oslo Nationaltheatret.JPG|duimnael|links|Die ''Nationaltheatret'' in Oslo is in 1899 geopen]] [[Lêer:Oppdal and Nord Gudbrandsdals bunad.jpg|duimnael|Noorse ''bunader'']] Alhoewel Noorweë nog 'n relatief jong nasie is en oor 'n tydperk van 400 jaar met Denemarke verenig was, pronk die land met 'n lang geskiedenis, veral as een van die beduidendste Europese seenasies, en selfstandige kulturele tradisies. Saam met musiek, literatuur en kuns speel ook die tradisionele Noorse kleredrag, die sogenaamde ''bunader'', nog steeds 'n belangrike rol as 'n nasionale simbool en word by spesiale geleenthede soos huwelike, dope en op [[Nasionale Dag van Noorweë|Noorweë se nasionale dag]] (17 Mei) gedra. Die oorspronklike inheemse bevolking van Noorweë, die Sami, het hul eie kulturele erfenis bewaar. Naas die ander Skandinawiese lande oefen vandag veral die Engelssprekende wêreld 'n groot invloed op Noorweë se kultuur en samelewing uit – Amerikaanse rolprente en televisiereekse oorheers byvoorbeeld die oudiovisuele media. Engels is die belangrikste vreemde taal in die land wat byna orals verstaan en gepraat word.<ref name="kultur">{{de}} [http://www.auswaertiges-amt.de/diplo/de/Laenderinformationen/Norwegen/Kultur-UndBildungspolitik.html ''Duitse Departement van Buitelandse Sake – Kuns en kultuur''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080421141845/http://www.auswaertiges-amt.de/diplo/de/Laenderinformationen/Norwegen/Kultur-UndBildungspolitik.html |date=21 April 2008 }}</ref> Die Noorse staat bevorder die plaaslike kuns- en kultuurbedryf ook in die yl bevolkte gebiede van die land. Noorse skrywers soos Jostein Gaardner en Erik Fosnes Hansen het net soos die toneelskrywer [[Jon Fosse]] internasionale bekendheid verwerf.<ref name="kultur" /> [[Edvard Grieg]] is nog steeds die mees bekende klassieke komponis. === Argitektuur === [[Lêer:Vinterdomen2.jpg|duimnael|Die Nidaros-katedraal in [[Trondheim]]]] [[Lêer:Urnes Stave Church 1.jpg|duimnael|Die staafkerk van Urnes]] [[Lêer:Damsgaard painting.jpg|duimnael|Damsgård hovedgård. Skildery deur J.F.L. Dreier (1810)]] Die argitektoniese geskiedenis van Noorweë weerspieël die historiese ontwikkeling van die land, en eers met die relatief laat kerstening van Noorweë in die 11de eeu kan daar sprake wees van 'n selfstandige Noorse boukuns. Met die vereniging van die verskillende klein koninkryke in 'n gemeenskaplike ryk sowat 1000 jaar gelede het Noorweë in nouer aanraking met die argitektoniese tradisies van ander Europese lande soos byvoorbeeld muurwerk gekom. Die eerste katedraal in die Gotiese styl, wat ooit in 'n Nordiese land opgerig is, die Nidaros-katedraal, het in Trondheim op die graf van die heilige Olav ontstaan. 'n Groot aantal ander kerkgeboue uit steen is orals in Noorweë in die Romaanse styl gebou. Veral die Engelse en Noord-Duitse boukuns het groot invloed op die plaaslike argitektuur van die Romaanse en Gotiese periode uitgeoefen. Maar aangesien hout as 'n uiters geskikte boumateriaal steeds volop beskikbaar was, het die land al vroeg sy eie tradisie van houtboukuns ontwikkel. Vandag is van die mees interessante voorbeelde van eietydse Noorse argitektuur van hout gemaak en getuig van hierdie materiaal se aantreklikheid vir Noorse ontwerpers en boumeesters.<ref>{{en}} [http://www.norwegen.no/culture/architecture/history/norwegian.htm ''www.norwegen.no: Die ontwikkeling van die Noorse argitektuur'']</ref> In die vroeë Middeleeue het baie kerkgemeentes in Noord-Europa hul kerke van hout gebou; hiervoor is gewoonlik houtpale in die grond versink. Hierdie tradisie is in Noorweë verder ontwikkel en het sy argitektoniese hoogtepunt vanaf die 12de eeu met die oprigting van staafkerke bereik waarvan 28 bewaar gebly het en nog steeds die belangrikste Noorse bydrae tot die wêreld se argitektuurgeskiedenis verteenwoordig. Die staafkerk van Urnes is selfs deur [[UNESCO]] as 'n argitektoniese [[wêrelderfenisgebied|wêrelderfenis]] gelys. Die vorm en versierings van staafkerke is aan die skeepsbou- en kunstradisie van die Wiking-tydperk ontleen, en veral die kerkportale is 'n opvallende mengsel van Wiking- en Christelike motiewe. Die ''lafting''-tegniek of gebruik van langhoute het in Noorweë tot 'n gesofistikeerde vlak ontwikkel. Noorse plase het byvoorbeeld oor 'n aantal houtgeboue van verskillende groottes beskik wat elkeen 'n spesifieke funksie vervul het, en daar was 'n groot aantal tipes en samestellings van geboue in die verskillende geweste van die land. Naas die binnelandse boerderygemeenskappe het ook die vissersdorpies langs die Noorse kus hul eie kenmerkende houtboukuns ontwikkel wat gedurende die Middeleeue oor die hele kuslyn uitgebrei het. Noord-Duitse koopmans van die Hanseverbond het byvoorbeeld die aanleiding gegee tot die bou van 'n reeks nou houtgeboue langs die oewerlyn van Bergen se Bryggen-skeepswerf wat as hulle hoofkwartier gedien het. Twee van die stede, wat tydens die 17de eeu deur die Deense koning in Noorweë gestig is, Kongsberg en Røros, het as gevolg van mynbouaktiwiteite ontstaan. Kongsberg pronk nog steeds met 'n kerkgebou in die destydse barokstyl, terwyl in Røros kenmerkende lang geboë houthuise ontstaan het. Net soos die Bryggen van Bergen is ook Røros se historiese stadskern deur die UNESCO as 'n wêrelderfenisgebied gelys. Vanweë die politieke en ekonomiese oorheersing deur Denemarke is die ontwikkeling van 'n welvarende Noorse [[bourgeoisie]] belemmer, en belangrike stylrigtings van die Europese argitektuur het derhalwe dikwels eers baie laat begin om 'n invloed op die plaaslike boukuns uit te oefen wat dan ook dikwels beperk was. Nogtans is daar uitmuntende voorbeelde van historiese boustyle soos die Baronie Rosendal bo-oor die Kvinnheradfjord met sy barok-invloede en die statige landhuis Damsgård in Bergen wat volgens die Rokoko-styl as 'n houtgebou ontwerp is. Met die skeiding van Denemarke in 1814 het Oslo (destyds Kristiania) se nuwe funksie as hoofstad van Noorweë die aanleiding tot die bou van 'n aantal representatiewe geboue gegee. Die argitek Christian H. Grosch het naas die oudste gedeelte van die Universiteit van Oslo, die Effektebeurs en die vroeëre Sentrale Bank van Noorweë talle ander geboue in Oslo asook sowat sewentig kerke dwarsoor die land ontwerp. In die 20ste eeu het Noorse argitekte nasionale tradisies met eietydse argitektoniese stromings verbind. Toe die stad [[Ålesund]] in 1904 deur 'n brandramp verwoes is, het inheemse boumeesters hulle by die heropbou onder meer deur die [[Art Nouveau]]-boustyl laat inspireer. Die 1930's met hulle funksionalistiese tendense was 'n eerste groot bloeitydperk van die Noorse boukuns, alhoewel die plaaslike argitekte eers in die laaste dekades van die eeu internasionale bekendheid verwerf het. === Skilderkuns === [[Lêer:Brudeferden by Adolph Tidemand and Hans Gude.jpg|duimnael|links|Hans Fredrik Gude: ''Brudeferden i Hardanger'' ("Bruidvaart in Hardanger", 1848)]] [[Lêer:Santaandgoat.gif|duimnael|Volksverhaal-illustrasie van die Kersman wat op 'n bok se rug ry.]] Terwyl sowel Middeleeuse geskilderde antependia asook muur- en gewelfskilderye bewaar gebly het, word die vroeë 19de eeu as die beginpunt van die moderne Noorse [[skilderkuns]] beskou. Die eerste generasie van Noorse Romantici het hul inspirasie van buitelandse kunstenaars gekry – soos Johann Christian Clausen Dahl (1788–1857) wat in Duitsland gebly en daar onder die invloed van Caspar David Friedrich gestaan het. Thomas Fearnly (1802–1842) was een van die eerste inheemse landskapskilders. Die laat-Romantiese periode was deur 'n konsentrasie op die volkslewe, die Nordiese geskiedenis en mitologie gekenmerk. Skilders van landskappe en persone soos Hans Gude (1825–1903), Johan Fredrik Eckersberg (1822–1870), Adolph Tidemand (1814–1876) en Christian Krogh (1852–1925) is onder meer deur die Düsseldorfse Akademie in Duitsland beïnvloed. Die Franse skilderkuns het veral met sy impressionistiese stromings inspirasie vir Noorse skilders soos Fritz Thaulow (1847–1906) en Gerhard Munthe (1849–1929) gelewer. Die impressionisme is opgevolg deur die [[Art Nouveau]]-kuns met [[Edvard Munch]] (1863–1944) as een van sy bekendste Noorse verteenwoordigers. Die karikaturis Olaf Gulbransson (1873–1958) het die kenmerkende grafiese styl van die satiriese Duitse tydskrif ''Simplicissimus'' ontwikkel, tog het ander nie-figuratiewe kunsstromings in die eerste helfte van die 20ste eeu soos die kubisme of konstruktiwisme min aandag in Noorse kunstenaarskringe gekry. Eers in die 1950's het hulle hul invloed in die dikwels melancholiese Noorse landskapskilderkuns laat geld. Sedert die 1970's het die beeldende kuns in Noorweë sy inspirasies ten opsigte van vorm en inhoud uit die veelvuldige internasionale kunsstromings gekry, alhoewel Noorse kunstenaars steeds weer op onderwerpe konsentreer wat die plaaslike natuur bied. === Sport === [[Lêer:Marit Bjørgen Holmenkollen 2011 001.jpg|duimnael|links|Die Noorse skiër [[Marit Bjørgen]] is met 15 medaljes die suksesvolste deelnemer aan [[Olimpiese Winterspele]] nog]] [[Lêer:Carlsen Magnus (30238051906).jpg|duimnael|Die Noorse skaakspeler [[Magnus Carlsen]] was van 2013 tot 2023 die wêreldkampioen]] Sport vorm 'n belangrike deel in die Noorse kultuur, en gewilde sportsoorte sluit in [[sokker]], [[handbal]], [[tweekamp]], [[heg-en-steg-ski]], [[skansspring]], [[langbaanskaats]], en, in 'n minder mate, [[yshokkie]]. Sokker is in Noorweë die gewildste sportsoort in terme van aktiewe deelname. Volgens 'n 2014–2015-opname was sokker ver agter tweekamp en heg-en-steg-ski wat die gewildheid onder toeskouers betref.<ref>{{no}} {{cite web |url=http://www.dagbladet.no/2015/04/10/sport/langrenn/fotball/norsk_idrett/petter_northug/38629571/ |title=Knock-out fra Northug & co. |publisher=Dagbladet|date=22 Junie 2015 |accessdate=22 Junie 2015}}</ref> Yshokkie is die belangrikste binnesport.<ref>{{no}} {{cite web |url=https://www.nrk.no/trondelag/stor-interesse-for-ishockey-1.10984731 |title=Stor interesse for ishockey |publisher=[[NRK]] |date=13 April 2013 |accessdate=11 Junie 2016}}</ref> Die Noorse nasionale vrouehandbalspan het verskeie titels ingepalm, waaronder twee Olimpiese goue medaljes (in [[Olimpiese Somerspele 2008|2008]] en [[Olimpiese Somerspele 2012|2012]]), drie wêreldbekertoernooie (in 1999, 2011 en 2015), asook ses Europese kampioenskappe (in 1998, 2004, 2006, 2008, 2010 en 2014). In sokker het die nasionale vrouespan die wêreldbekertoernooi in 1995 en die Olimpiese Sokkertoernooi in 2000 gewen. Die vrouespan het ook twee [[UEFA]] Europese vrouekampioenskappe ingepalm (in 1987 en 1993). Die [[Noorse nasionale sokkerspan|Noorse nasionale manssokkerspan]] het reeds vier keer aan die [[FIFA]] [[Sokker-Wêreldbeker]]toernooi deelgeneem (in [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1938|1938]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1994|1994]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1998|1998]] en [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2026|2026]]), asook een keer aan die [[UEFA Europa-beker]] (in 2000). Die beste FIFA-rang wat Noorweë behaal het, is tweede, 'n plek wat hulle twee keer bereik het, in 1993 en in 1995.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.fifa.com/fifa-world-ranking/associations/association=nor/men/index.html |title=FIFA/Coca-Cola World Ranking |publisher=[[FIFA]] |date=22 Junie 2015 |accessdate=19 Februarie 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150219142916/http://www.fifa.com/fifa-world-ranking/associations/association=nor/men/index.html |archive-date=19 Februarie 2015 |url-status=dead}}</ref> Tydens die Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2026 het die mansspan vir die eerste keer die kwarteindstryd gehaal.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/football/articles/cvge7299ygwo |title=Artificial turf & coaching revolution – how Norway shaped golden generation |publisher=[[BBC]] |author=Ciaran Varley |date=11 Julie 2026 |accessdate=28 Augustus 2026}}</ref> In vrouesokker vaar Noorweë nog beter en hulle het die [[Vrouesokkerwêreldbeker 1995]] in Swede beklink. Bekende Noorse spelers in die [[Nasionale Voetballiga]] sluit in [[Halvor Hagen]], [[Bill Irgens]], [[Leif Olve Dolonen Larsen]], [[Mike Mock]] en [[Jan Stenerud]].<ref>{{en}} {{cite book |author=John Grasso |title=Historical Dictionary of Football |url=https://archive.org/details/historicaldictio0000gras_m3s0 |publisher=Scarecrow Press |year=2013 |pages=[https://archive.org/details/historicaldictio0000gras_m3s0/page/490 490] |isbn=978-0-8108-7857-0}}</ref> [[Bandy]] is 'n tradisionele sport in Noorweë en die land is een van die vier stigters van die [[Vereniging van Internasionale Bandy]]. In terme van gelisensieerde atlete is dit die tweede belangrikste wintersport in die wêreld.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.worldbandy.com/newspost_7640.html |title=Bandy destined for the Olympic Winter Games! |accessdate=17 Oktober 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181017132109/http://www.worldbandy.com/newspost_7640.html |archive-date=17 Oktober 2018 |url-status=dead}}</ref> Teen Januarie 2018 het die nasionale mansspane een silwer- en bronsmedalje elk verower, terwyl die nasionale vrouespan vyf bronsmedaljes tydens wêreldbekertoernooie ingepalm het. Noorweë se eerste deelname was tydens die [[Olimpiese Somerspele 1900]] en sedertdien het die land atlete vir al die [[Olimpiese Spele]] gestuur, behalwe vir die min bemarkte [[Olimpiese Somerspele 1904]] en die [[Olimpiese Somerspele 1980]] in [[Moskou]] wat deur [[Weste]]rse lande geboikot is. Noorweë voer die algehele medaljetabel by die [[Olimpiese Winterspele]] met 'n goeie voorsprong aan. Noorweë het al twee keer Olimpiese Spele gehuisves: Die [[Olimpiese Winterspele 1952]] in Oslo en die [[Olimpiese Winterspele 1994]] in [[Lillehammer]]. Dit het ook die Olimpiese Jeugwinterspele 2016 in Lillehammer aangebied en sodoende die eerste land geword wat beide die Winterspele en Jeugwinterspele gehuisves het. Noorweë se nasionale vrouespan in [[strandvlugbal]] het aan die CEV Strandvlugbal Kontinentale Beker 2018–2020 deelgeneem.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.fivb.com/en/about/news/continental-cup-finals-start-in-africa?id=94414 |title=Continental Cup Finals start in Africa |publisher=[[Fédération Internationale de Volleyball]] |date=22 Junie 2021 |accessdate=7 Augustus 2021}}</ref> [[Skaak]] het sterk in gewildheid toegeneem in Noorweë. Die Noorse [[Magnus Carlsen]] was van 2013 tot 2023 die wêreldkampioen.<ref>{{no}} {{cite web |url=http://www.nrk.no/sport/carlsen-er-verdensmester_-_-jeg-er-lykkelig-og-lettet-1.12060026 |title=Carlsen er verdensmester – Jeg er lykkelig og lettet |publisher=[[NRK]] |date=22 Junie 2015 |accessdate=22 Junie 2015}}</ref> == Letterkunde == 'n Selfstandige Noorse letterkunde het eers met die nasionale onafhanklikheidsbeweging vanaf 1814 begin ontwikkel sodat die vroeë literêre lewe as deel van 'n gemeenskaplike Skandinawiese letterkunde beskou moet word. === Die Noors-Yslandse periode (tussen omstreeks 800 en 1400) === Wetenskaplikes het hul kennis oor die vroeë Wiking-beskawing onder meer aan Yslandse skrywers te danke wat in die 12de en 13de eeu begin het om die mondelinge tradisies neer te skryf. Die wêreld van Nordiese godhede en helde is die hoofonderwerp van die Edda, die oudste literêre werk van Noorweë. In die 13de eeu het skalde (afgelei van die Yslandse ''skáld'' "digter") Wiking-ideale soos verwantskap, heldedom, eer, eerlikheid en deug, wat aanvanklik in eenvoudige stafryme van rune-inskrifte behandel is, in 'n meer ingewikkelde literêre styl verheerlik. Rondtrekkende sangers het tydens die lang Skandinawiese winters veral die hoofse publiek met hul heldesange oor legendes, historiese gebeurtenisse, heldedade, veldslae en deugsame krygers vermaak. Die eerste bekende Noorse skald uit die eerste helfte van die 9de eeu was Bragi Boddason. Later was die skaldedigkuns hoofsaaklik tot Ysland beperk. Ook die Nordiese sagas, vroeë Skandinawiese prosawerke, het ondanks hulle Noorse wortels in Ysland ontstaan, soos byvoorbeeld Snorri Sturluson se Kroniek van die Noorse konings uit die 13de eeu. Die religieuse en hoofse literatuur van die Middeleeuse Europese – vertalings van preke, legendes rondom heiliges en heldedigte oor Koning Artus, [[Karel die Grote]] en Theoderik die Grote – is ook in Noorweë oorgeneem. Die sogenaamde Koningsspieël, 'n didaktiese afhandeling oor sedes en moraal wat in versvorm gegiet is, was 'n belangrike inheemse literêre werk. Daarnaas het ballades vanaf die 13de eeu 'n beduidende rol in Noorweë se literêre lewe begin speel. === Die Noors-Deense periode (tussen omstreeks 1400 en 1814) === [[Lêer:Norske Selskab Eilif Peterssen.jpg|duimnael|Die Noorse Geselskap, skildery deur Eilif Peterssen in 1892]] In die tydperk van die Kalmarunie het die Oud-Nordiese literatuur sy hoogtepunt al lank oorskry, en eers met die Reformasie was daar weer 'n oplewing in die produksie van literêre tekste. Aangesien Noorweë tot 1643 nie oor 'n eie drukkery beskik het nie, is hoofsaaklik Deense boeke van Kopenhaagse uitgewers ingevoer. Die Deense taal, wat uiteindelik ook ampstaalstatus in Noorweë gekry het, het 'n oorheersende invloed op die Noorse letterkunde uitgeoefen. Die 16de eeuse humanisme het Noorse skrywers soos Absalon Pederssøn Beyer en Peder Claussøn Friis geïnspireer. Friis het met sy vertaling van Snorri Sturluson se ''Heimskringla''-saga uiting aan patriotiese gevoelens gegee, en in 1739 het die geestelike Petter Dass met sy werk ''Norlands Trompet'' ("Die Trompet van die Noordland") sy belewenis van die landskap van Noord-Noorweë in versvorm uitgedruk. Die Noorse letterkunde het veral in die 18de eeu begin om sy eie identiteit en uniekheid uit te druk. By hierdie ontwikkeling het die Noors-gebore Deense skrywer Ludvig Baron von Holberg sentraal gestaan. Op sy reise deur Europese lande is hy deur die Franse [[rasionalisme]] en Engelse deïsme beïnvloed, en hy het begin om hierdie ideeë in sy literatuur in te werk. Holberg se werke het historiese afhandelings, satiriese digkuns en morele opstelle ingesluit, alhoewel hy veral met sy tydlose realistiese komedies bekendheid verwerf het wat nog steeds in Noorse en Deense teaters opgevoer word. Ander bekende skrywers in hierdie periode sluit Holberg se literêre opvolger, Johan Herman Wessel, die digters Christian Braunman Tullin en Johan Nordahl Brun en die kritiese essayis Claus Fasting in. 'n Spesifieke nasionale Noorse literatuur het in 1772 met die stigting van die Noorse Geselskap (''Det Norske Selskab''), 'n vereniging van klassisistiese digters, gestalte gekry. === Die 19de eeu === [[Lêer:Ibsen-Dresden01.jpg|duimnael|[[Henrik Ibsen]] (1828–1906)]] As gevolg van die Napoleontiese Oorloë is Noorweë se politieke bande met Denemarke in 1814 verbreek, maar ook in die nuwe alliansie met Swede, wat voorsiening vir selfregering gemaak het, is die kulturele bande met Denemarke steeds gehandhaaf. Tegelykertyd het die nasionale beweging van Noorweë vir die ontwikkeling van 'n selfstandige Noorse literatuur gepleit wat onder meer in die romantiese stylperiode verwesenlik is. Die beduidendste romantiese digter in Noorweë was Henrik Arnold Wergeland, wat as uitgewer en opvoedkundige ten gunste van 'n selfstandige Noorse literêre tradisie was wat die ou bande met Denemarke sou vervang. In die opkomende sogenaamde Noorse kultuurstryd was daar egter ook voorstanders van 'n voortgesette kulturele unie met Denemarke, soos die digter Johan Sebastian Welhaven. Die romanties-nasionalistiese stroming in die letterkunde het met digters soos Peter Christian Asbjørnsen en Jørgen Moe ondr meer die literêre skatte van die volksdigkuns, wat tot dusver net mondeling oorlewer is, herontdek en in geskrewe vorm versamel. Die taalkundige Ivar Aasen het met die wetenskaplike navorsing ten opsigte van Noorse dialekte begin, terwyl die joernalis Aasmund Olafsson Vinje in sy nasionaal-romantiese werke Noors as 'n literêre taal gevestig het. 'n Selfstandige Noorse geskiedskrywing het met Peter Andreas Munch 'n aanvang geneem. Met die literêre realisme het Noorweë skrywers van wêreldfaam voortgebring. Die roman ''Amtmandens døttre'' van Camilla Collett was in die jare 1854 en 1855 net die begin van 'n ontwikkeling wat met die dramatikus [[Henrik Ibsen]], die politieke skrywer [[Bjørnstjerne Bjørnson]], [[Jonas Lie]] (wat later deur die impressionisme beïnvloed is, 1833–1908) en [[Alexander Kielland]] (1849–1906) sy hoogtepunt bereik het. Verskeie van Ibsen se werke het deel van die wêreldliteratuur geword. Die naturalisme, landelike lewe en volkstradisies het in die werke van skrywers soos Amalie Skram en Arne Garborg neerslag gevind. In die laaste dekade van die 19de eeu is baie Noorse skrywers deur die nuwe romantiek beïnvloed. Die bekendste outeur in hierdie periode was [[Knut Hamsun]]. Sy eensame romanhelde voel dikwels aangetrokke tot die natuur en die irrasionele. === Die 20ste eeu === [[Lêer:Jo Nesbø.JPG|duimnael|Die musikus en misdaadskrywer [[Jo Nesbø]] (* 1960)]] [[Lêer:Store norske leksikon 2.jpg|duimnael|Die elektroniese uitgawe van die Groot Noorse Leksikon (''Store Norske Leksikon, SNL'')]] Ná die einde van die politieke unie met Swede in 1905 het die realistiese styl weer 'n oplewing beleef, en Noorse skrywers het hulle op maatskaplike vraagstukke begin konsentreer. Olav Duun het met sy omvattende epiese roman ''Juvikfolke'', wat ses boekdele behels, 'n boeiende verhaal oor die landelike lewe en die geskiedenis van 'n familie geskep. Johan Bojer het in sy werke die morele kwessies van 'n moderne nywerheidsmaatskappy behandel, terwyl Johan Petter Falkberget hom op die probleme van mynwerkers toegespits het. Met Sigrid Undset (1882–1949) het 'n nuwe skryweres van wêreldfaam op die literêre toneel verskyn. Met haar trilogie ''Kristin Lavransdatter'' (1920–1922), wat in die tradisie van Oud-Yslandse sagas geskryf is en in die Middeleeuse Noorweë afspeel, het sy in 1928 die Nobelprys vir Letterkunde verower. Naas Undset het ook ander realistiese skrywers soos Olav Dunn (1876–1939) en Johan Folkberget (1879–1967) dikwels etiese probleme teen 'n historiese agtergrond behandel. Die politieke spannings in die tydperk tussen die wêreldoorloë is onder meer in die werke van Nordahl Grieg weerspieël. Net soos Grieg het ook die digter Arnulf Øverland in sy liriek die Duitse besetting van Noorweë tydens die Tweede Wêreldoorlog gekritiseer. Die oorlog en die besettingstyd het ook ná 1945 'n sentrale in die literêre lewe gespeel en is onder meer in die romans van Odd Bang-Hansen en Kåre Holt verwerk. Algemene kritiek op die maatskappy het die romans en liriek van Jens Ingvald Bjørneboe oorheers, terwyl die prosa van skrywers soos Johan Borgen sterk deur eksistensialistiese tendense beïnvloed is. Die kwessie van goed en kwaad het in die psigologiese romans van Åge Rønning sentraal gestaan. Net soos Sweedse outeurs het ook Noorse skrywers soos Karin Fossum, Anne Holt, [[Tom Egeland]] en [[Jo Nesbø]] met hul rillers en [[misdaadroman]]s internasionale sukses behaal. Ook Jostein Gaarder het met sy filosofiese roman ''Sofies verden'' (1991), wat vir jonger lesers bedoel was, 'n internasionale blitsverkoper geskryf. Ander belangrike eietydse skrywers sluit Jan Kjærstad en die dramatikus Jon Fosse in. === Noorweë se literêre stelsel === Noorweë het 'n unieke literêre stelsel ter bevordering van Noorse literatuur, skrywers en die uitgewersbedryf. Dit baseer op voorgeskrewe pryse vir boeke, die aankoop van honderde eksemplare van bepaalde nuwe titels, die vrystelling van boeke van belasting op toegevoegde waarde (BTW) en kollektiewe ooreenkomste tussen regtehouers. Die program was die sleutelfaktor vir die vestiging van 'n veelsydige en dinamiese boekmark in Noorweë.<ref>{{en}} [https://www.norway2019.com/en/literature/literary-system ''www.norway2019.com: Literary system. Besoek op 16 Februarie 2019'']</ref><ref>{{no}} [https://forleggerforeningen.no/the-norwegian-literary-system/ ''Den Norske Forleggerforening: The Norwegian Literary System. Besoek op 16 Februarie 2019'']</ref> ; Aankoopprogram Die Noorse aankoopprogram vir boeke word deur die staat befonds en deur die Noorse Kunsteraad geadministreer. Jaarliks word tussen 550 en 1&nbsp;500 eksemplare van sowat 600 nuwe boektitels aangekoop en aan biblioteke dwarsoor die land beskikbaar gestel. Die program se hoofdoelwitte is die bevordering van Noorse boekpublikasies, die versekering van toegang tot nuwe werke vir die algemene leserspubliek en die verskaffing van hoër inkomstes aan skrywers. Die program is in die 1960's as 'n aankoopstelsel vir Noorse fiksie vir volwassenes geloods en is reeds kort daarna uitgebrei om ook literatuur vir kinders en jeugdiges in te sluit. So is ook skoolbiblioteke van nuwe boektitels voorsien. Die program was 'n groot sukses en het bygedra tot hoër produksie- en oplaagsyfers. Die aankoopprogram is intussen verder uitgebrei na vertaalde fiksie en nie-fiksie, Noorse nie-fiksie vir volwassenes, Noorse nie-fiksie vir kinders en jeugdiges en grafiese romans. ; Voorgeskrewe boekpryse en vrystelling van BTW Die voorgeskrewe vaste boekprys vir elke nuwe titel mag deur die uitgewery vasgestel word. Boekwinkels en ander kleinhandelondernemings mag tot 1 Mei van die volgende jaar 'n afslag van maksimaal 12,5 persent aan klante aanbied. Deur boeke orals in Noorweë teen meer of min dieselfde prys te verkoop word skrywers en uitgewers van 'n stabiele grondslag vir hul finansiële beplanning voorsien. Die vrystelling van BTW maak boeke vir lesers meer bekostigbaar en verseker toegang tot literatuur vir almal. ; Kollektiewe ooreenkomste Kollektiewe ooreenkomste, wat tussen die Vereniging van Noorse Uitgewers aan die een en die belange-organisasies van skrywers, illustreerders en vertalers aan die ander kant gesluit is, verseker vir alle partye, wat regte in die publikasieproses hou, 'n billike deel van die inkomste. === Ander programme ter bevordering van Noorse literatuur === Die Noorse Kunsteraad stel beurse beskikbaar vir talentvolle en belowende skrywers asook finansiële steun vir projekte en produksies. Die uitvoer van Noorse literatuur word deur 'n ander liggaam, ''NORLA – Norwegian Literature Abroad'', deur aktiewe bemarking en subsidies vir vertalings bevorder. NORLA is in 1978 gestig en het in die tydperk tot 2004 die vertaling van nagenoeg 5&nbsp;200 Noorse boektitels in 65 tale finansieel gesteun. NORLA se werksaamhede word deur die Noorse Departement van Kultuur befonds. Die grootste kulturele inisiatief in die buiteland ooit sal Noorweë se deelname as eregas aan die Frankfurtse Boekebeurs van 2019 wees. Aktiwiteite in hierdie verband word eweneens deur NORLA gekoördineer. In samewerking met die regtehouers onderhou NORLA ook 'n webtuiste wat inligting oor Noorse boekpublikasies in Engels bied, ''https://booksfromnorway.com/''. == Verwysings == {{Verwysings|4}} == Bronnelys == ; Algemeen * {{en}} {{cite web|url=https://www.britannica.com/place/Norway|title=Norway|publisher=[[Encyclopædia Britannica]]|accessdate=28 Augustus 2026}} * {{en}} {{cite web|url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/norway/|title=Norway|publisher=[[Central Intelligence Agency]]|accessdate=28 Augustus 2026}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie|Norway|Noorweë}} * {{en}} {{Wikivoyage|Norway|Noorweë}} * {{no}} [https://www.norge.no/ Amptelike webwerf] * {{en}} [http://www.norway.org.za/ Noorse Ambassade in Suid-Afrika] * {{en}} [http://www.norway.no/ Algemene inligting oor Noorweë] * {{en}} [http://www.environment.no/ State of the Environment Norway] {{Geografiese ligging | Senter = {{vlagland|Noorweë}} | Noord = [[Noorse See]] • [[Svalbard]] | Noordoos = [[Barentssee]] • [[Franz Josef-land]] | Oos = [[Barentssee]] • {{vlagland|Rusland}} | Suidoos = {{vlagland|Swede}} • {{vlagland|Finland}} • {{vlagland|Rusland}} | Suid = [[Skagerrak]] • {{vlagland|Denemarke}} • {{vlagland|Swede}} | Suidwes = {{vlagland|Verenigde Koninkryk}} • [[Noordsee]] | Wes = {{vlagland|Faroëreilande}} • [[Jan Mayen]] • [[Noordsee]] | Noordwes = {{vlagland|Groenland}} • {{vlagland|Ysland}} • [[Noorse See]] }} {{EVA}} {{Lande van Europa}} {{NAVO-lande}} {{Nordiese lande}} {{Nordiese Raad}} {{Normdata}} {{Voorbladster}} [[Kategorie:Noorweë| ]] [[Kategorie:Skandinawië]] 4icc2eo1ooi9grnw8kisdiz5yyy08cg 0 10858 2974500 2915648 2026-10-01T12:06:15Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.6 2974500 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Nedersetting |amptelike_naam=Gordonsbaai |nedersetting_tipe=Dorp |beeld_stadsilhoeët=Gordonsbaai.jpg |beeldgrootte=250px |beeldbyskrif=Gordonsbaai, soos gesien vanaf [[Clarence-rylaan]] wat na [[Hermanus]] lei. |duimdrukkerkaart=Wes-Kaap |duimdrukkeretiketposisie=regs |onderafdelingtipe=[[Land]] |onderafdelingnaam={{vlag|Suid-Afrika}} |onderafdelingtipe1=[[Provinsies van Suid-Afrika|Provinsie]] |onderafdelingtipe2=Metropolitaanse Munisipaliteit |onderafdelingnaam1=[[Wes-Kaap]] |onderafdelingnaam2=[[Stad Kaapstad Metropolitaanse Munisipaliteit|Stad Kaapstad]] |stigtingstitel= |stigtingsdatum= |stigtingstitel2=Stigter: |stigtingsdatum2=[[Robert Jacob Gordon]] |oppervlak_totaal_km2=9.67 |hoogte_m=2.7 |koördinate = {{Koördinate|34|07|S|18|49|O|region:ZA_type:city_source:GNS-enwiki|aansig=inlyn,titel}} |bevolking_soos_op=2011 |bevolking_totaal=16776<ref name="census2011">[http://census2011.adrianfrith.com/place/199055 Hoofplek Gordonsbaai] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190720180629/https://census2011.adrianfrith.com/place/199055 |date=20 Julie 2019 }} ''2011-sensus''</ref> |bevolkingsdigtheid_km2=1700 |tydsone=[[Suid-Afrikaanse Standaardtyd|SAST]] |utcafset=+2 |poskodetipe=Poskode |poskode=Busse: 7151<br />Strate: 7140 |skakelkode=021 |voetnotas= |webwerf= }} '''Gordonsbaai''' is 'n dorp en vakansieoord aan die [[Valsbaai]], [[Wes-Kaap]], met sowat 17&nbsp;000 inwoners. In die jaar [[1778]] vaar kolonel [[Jacob Gordon]] van die Kaap om Kaap Hangklip en noem die baai na hom. Die dorpie kom oorspronklik as 'n vissershawe tot stand, maar het intussen tot 'n gewilde vakansieoord ontwikkel. Sedert die nuwe munisipale bedeling van 2000 is Gordonsbaai deel van die [[Stad Kaapstad Metropolitaanse Munisipaliteit]]. Die hawe van Gordonsbaai, wat in [[1936]] gebou is, word nou ook deur seiljagte aangedoen. Digby die hawe lê die Generaal Botha-kollege van die [[Suid-Afrikaanse Vloot]], met 'n groot G B teen die berghange as sy opvallende teken. Die strand is as 'n [[Blouvlagstrand]] gesertifiseer. <gallery> Lêer:Zuid-Afrika 102.jpg|Op die voorgrond Gordonsbaai, en op die agtergrond [[Strand, Wes-Kaap|Strand]]. Lêer:Gordonsbay.JPG|Uitsig oor die baai. Beeld:Bikinistrand Gordonsbaai.jpg|Bikinistrand, 'n eksklusiewe woonbuurt op Gordonsbaai. </gallery> == Naam == Gordonsbaai is vernoem na [[Robert Jacob Gordon]] (1743–1795), die Nederlandse ontdekkingsreisiger van Skotse afkoms.<ref>''Robert Jacob Gordon 1743-1795: The Man and His Travels at the Cape'' - [[Patrick Cullinan]] Winchester Struik (1992)</ref> == Wapen == Gordonsbaai was vanaf 1961 tot 1996 'n munisipaliteit. Die raad het in 1962 'n wapen aangeneem. Dit is later by die Kaapse Provinsiale Administrasie (in 1962) en die [[Buro vir Heraldiek]] (in 1988) geregistreer : ''Kepersgewys verdeel, die skildhoof golwend gedwarsbalk van silwer en blou en die skildvoet groen, in die skildhoof twee ankers en in die skildvoet 'n gestingelde en geblaarde protea, alles goud''. Die helmteken was 'n seiljag en die wapenspreuk "Sol et salubritas".<ref name=ok>Kaap die Goeie Hoop ''Amptelike Koerant'' 3161 (23 November 1962).</ref><ref name=bvh>[http://www.national.archsrch.gov.za/sm300cv/smws/sm300dl National Archives of South Africa: Data of the Bureau of Heraldry] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20260624144322/http://www.national.archsrch.gov.za/sm300cv/smws/sm300dl |date=24 Junie 2026 }}.</ref> Schalk Pienaar het die wapen ontwerp. == Sien ook == * [[Lys van dorpe in Suid-Afrika]] == Verwysings == {{Verwysings}} == Bronnelys == * Burman, Jose: The False Bay Story. Kaapstad: Human & Rousseau,1977. {{ISBN|0-7981-0777-4}} * de Jager, Eben: Gordonsbaai. In: Suid-Afrikaanse Panorama. Jaargang 34, nr. 3, Maart 1989. ISSN 0491-4783 * Tredgold, Arderne: Bay between the mountains. Kaapstad: Human & Rousseau, 1995. {{ISBN|0-7981-3424-0}} {{Wes-Kaap}} {{Kaapstadse voorstede}} {{Normdata}} [[Kategorie:Baaie van Suid-Afrika]] [[Kategorie:Voorstede van Kaapstad]] 36by3608kwdxih3d0kg4331blkndi4m 0 12665 2974711 2941583 2026-10-02T10:04:06Z Aliwal2012 39067 korr. kinders vlg En:wiki 2974711 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Persoon | naam = James Stevenson-Hamilton | bynaam = Skukuza | beeld = Bustes Kruger NP.jpg | onderskrif = 'n Beeldhouwerk by die ontvangsarea van Skukuzakamp in die Krugerwildtuin. Van links na regs: [[P.G.W. Grobler|Piet Grobler]], [[Paul Kruger]], en James Stevenson-Hamilton | geboortenaam = James Stevenson-Hamilton | geboortedatum = 2 Oktober 1867 | geboorteplek = [[Dublin]], [[Ierland]] | dood_datum = {{SDEO|1867|10|2|1957|12|10}} | sterfteplek = [[Witrivier]], [[Transvaal]] | titel = | nasionaliteit = Iers | beroep = Wild- en natuurbewaarder | bekend = Mede-stigter van die Krugerwildtuin | salaris = | termyn = | voorganger = | opvolger = | party = | godsdiens = | huweliksmaat = Hilda Cholmondeley | kinders = Margaret (*1931)<br />James (*1933)<br />Anne (*1935) | webwerf = | handtekening = }} Majoor '''James Stevenson-Hamilton''' (*[[2 Oktober]] [[1867]], [[Dublin]], [[Ierland]]<ref>{{cite web |title=James Stevenson-Hamilton, soldaat en bewaarder, Suid-Afrika |url=http://www.quovadis-southern-africa.co.za/content/11/4231/en/james-stevenson_hamilton-soldier-and-conservationist-south-africa.html |format=html |access-date=10 Augustus 2012 |author=McIver, Alan |date=3 Februarie 2012 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20181003094359/http://www.quovadis-southern-africa.co.za/content/11/4231/en/james-stevenson_hamilton-soldier-and-conservationist-south-africa.html |archive-date=3 Oktober 2018 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> – †[[10 Desember]] [[1957]], [[Witrivier]], [[Transvaal]]) was ’n Iers-gebore Suid-Afrikaanse wild- en natuurbewaarder en soldaat. == Vroeë lewe == Stevenson-Hamilton is gebore as die oudste van nege kinders van kol. James Stevenson en sy vrou, Eliza Hamilton. Omdat hy die oudste was, was hy die erfgenaam van die familie se landgoed in Fairholm by Larkhall in [[Skotland]]. Stevenson-Hamilton was in Rugby op skool en is toe na die Militêre Akademie Sandhurst waar hy ’n professionele soldaat geword het. In 1888 was hy 'n tweede luitenant in die 6th Inniskilling Dragoons gedurende die Zoeloe-opstand. Hy het in 1898 saam met maj. A. St Hill Gibbons aan die Kaap-na-Kaïro-ekspedisie deelgeneem en gedurende 1898-1899 aan die ondersoek van die Kongo-Zambezi-waterskeiding. Gedurende die [[Tweede Vryheidsoorlog]] is Stevenson-Hamilton eervol vermeld en het hy die Queens’s Medal (met 5 gespes) en die King’s Medal (met 2 gespes) ontvang. Teen die einde van die oorlog is hy tot luitenant-kolonel bevorder. == Begin van die Krugerwildtuin == [[Beeld:James Stevenson-Hamilton.png|links|200px|duimnael|James Stevenson-Hamilton.]] Ná die Boereoorlog, in Julie 1902, is hy aangestel as die eerste Opsiener van die Sabie-wildreservaat, ’n gebied wat vóór die oorlog vir die beskerming van die natuurlewe geproklameer is, maar waaraan daarna niks gedoen is nie. Toe Stevenson-Hamilton jag in daardie gebied verbied, het hy teenstand van jagters, boere, wilddiewe, politici en mynmaatskappye ondervind. Nadat hy egter in 1903 ’n groep senior polisie-offisiere met welslae laat vervolg het, het sy teenstanders besef hy is vasbeslote om die gebied as 'n reservaat te bewaar. Die Swartes het hom die gepaste bynaam ''Skukuza'' ([[Tsonga|Shangaan]] vir ''hy wat alles omkeer'') gegee. Die hoofruskamp se naam is in [[1936]] verander van “Sabiebrug” en na hom vernoem. Aanvanklik het Stevenson-Hamilton geen personeel gehad nie, maar teen 1903 het hy vyf Blanke en vyftig Swart bewaarders aangestel om hom te help. In 1904 het hy daarin geslaag om die wildtuin uit te brei (dit het eers slegs die gebied tussen die [[Krokodilrivier (Mpumalanga)|Krokodil]]- en [[Sabierivier]]e beslaan) sodat dit die gebied tussen die [[Letabarivier|Letaba]]- en Sabierivier ingesluit het. Dit is later tot teen die [[Limpoporivier]] vergroot. == Eerste Wêreldoorlog == Stevenson-Hamilton is uit sy regiment gesekondeer om die betrekking van bewaarder twee jaar lank waar te neem. Toe hy na die [[Verenigde Koninkryk]] teruggeroep word om bevel oor sy regiment oor te neem, het hy verkies om as bewaarder aan te bly. Gedurende die [[Eerste Wêreldoorlog]] het hy egter weer by die leër aangesluit en in Noord-Afrika geveg, waarna die Orde van die Nyl aan hom toegeken is. In [[1917]] aan die einde van die Eerste Wêreldoorlog was Stevenson-Hamilton werksaam in die [[Soedan]]nese gemeenskapsdiens en teen [[1921]] in die Soedannese wildbeskermingsdiens. == Terug by die wildtuin == By sy terugkeer na die Sabie-wildreservaat het hy sy pogings voortgesit om die wildtuin as ’n nasionale park geproklameer te kry. Wetgewing in hierdie verband is in 1926 aangeneem en op aanbeveling van Stevenson-Hamilton is die Sabie-wildreservaat die Nasionale Krugerwildtuin genoem. Twee jaar later is dit vir die publiek oopgestel. Stevenson-Hamilton het tot 1946 as hoof van dié wildtuin aangebly en toe afgetree. Hy het na Skotland vertrek, maar later na Suid-Afrika terugkeer waar hy hom op [[Witrivier]], naby die Nasionale Krugerwildtuin gevestig het en is in 1957 daar oorlede. == Nalatenskap en eerbewyse == [[Beeld:Stevenson-Hamilton-Gedenkbibliotheek, Skukuza.JPG|duimnael|Stevenson-Hamilton-gedenkbiblioteek]] Hy het verskeie boeke geskryf, naamlik ''Animal life in Africa'' (1912), ''The Low-veld'' (1929), ''South African Eden'' (1937) en ''Wild life in Southern Africa'' (1947). Hoewel hy nie ’n wetenskaplike opleiding gehad het nie, is die boeke waardevolle naslaanwerke omdat hulle op regstreekse waarneming en ondervinding gebaseer is. Stevenson-Hamilton het eredoktorsgrade in die regte aan die universiteite van [[Universiteit van Kaapstad|Kaapstad]] en die [[Universiteit van die Witwatersrand|Witwatersrand]] in 1945 ontvang vir sy bydrae tot die bewaring van die natuurlewe. Hy was genoot van die Royal Geographical Society en het silwermedaljes van die Londen Soölogiese Vereniging en die Vereniging vir die Bewaring van die Fauna en Flora van die Ryk ontvang. == Sien ook == * [[Krugerwildtuin]] == Verwysings == {{Verwysings}} * {{cite book |last=Trollip |first=A.E.G. |editor=Beyers, C.J. |title=[[Suid-Afrikaanse Biografiese Woordeboek]] |origyear=1987 |format= |publisher=Chris van Rensburg nms. die RGN |location=Pretoria |language=Afrikaans |isbn=0796904197 |pages=962 }} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Stevenson-Hamilton, James}} [[Kategorie:Veldwagters]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse immigrante]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse militariste]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse natuurbewaarders]] [[Kategorie:Iere]] [[Kategorie:Majoors]] [[Kategorie:Geboortes in 1867]] [[Kategorie:Sterftes in 1957]] o8fma5ian3j4h2sb53duonzluyz5nid 0 13006 2974554 2902061 2026-10-01T16:09:39Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.6 2974554 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Suid-Afrikaanse dorp | naam = Hopefield | inheemse_naam = | ander_naam = | beeld_stadsilhoeët = Hopefield Church, South Africa.jpg | beeldbyskrif = NG kerk Hopefield | duimdrukkeretiketposisie= regs | latd = 33 |latm = 03 |lats = 56 | longd = 18 |longm = 21 |longs = 03 | provinsie = Wes-Kaap | distrik = Weskus | munisipaliteit = Saldanhabaai | stigtingsdatum = | regeringstipe = | leier_party = | leiertitel = | leiernaam = | oppervlakvoetnotas = | oppervlak_totaal_km2 = | hoogte_m = | bevolking_totaal = | bevolking_soos_op = 2011 | bevolkingvoetnotas = | demografie1_voetnotas = | persent_swart = 2.6% | persent_kleurling = 81.5% | persent_asiër = 0.5% | persent_wit = 14.4% | persent_ander = 1.0% | demografie2_voetnotas = | demografie2_titel1 = [[Afrikaans]] | demografie2_info1 = 94.2% | demografie2_titel2 = [[Engels]] | demografie2_info2 = 3.5% | demografie2_titel3 = Ander | demografie2_info3 = 2.3% | poskode = 7355 | poskode2 = | skakelkode = 022 | sensuskode = 163010 | webwerf = }} [[Lêer:Johanna Stoffels.jpg|duimnael|links|190px|'n Oudburgemeester, Johanna Stoffels.]] [[Lêer:Karl Bremer 1950.jpg|duimnael|links|190px|Dr. [[Karl Bremer]] was 'n boorling van Hopefield en kabinetsminister.]] [[Lêer:Hoërskool Hopefield.jpg|duimnael|regs|Hoërskool Hopefield lok leerders uit die hele Weskus.]] '''Hopefield''' is 'n dorp in die [[Saldanhabaai Plaaslike Munisipaliteit|Saldanhabaai munisipaliteit]] 37&nbsp;km oos van [[Vredenburg]] op die hoofpad na [[Malmesbury]] met 'n bevolking van sowat 6 500 inwoners. Hopefield is die grootste dorp in die [[Sandveld]]. == Geskiedenis == Die dorp het in Desember [[1851]] ontstaan toe die NG Kerk 'n nuwe gemeente ([[NG gemeente Hopefield|Zouterivier]]) op die plaas Langekuil gestig het.<ref>[http://www.ngkerkhopefield.co.za/ NG Kerk Hopefield.] URL besoek op 26 Junie 2016.</ref> Die eerste woonerwe is in [[1852]] uitgemeet deur twee beamptes van [[Kaapstad]]: majoor ''Hope'' en mnr. ''Field'' en die dorp is na hulle vernoem. Die spoorlyn vanaf Kaapstad het die dorp in [[1903]] bereik. 'n Munisipaliteit is in 1914 gestig.<ref name=mjb>''Amptelike Suid-Afrikaanse Munisipale Jaarboek'' (1983).</ref> Die dorp lê weerskante van die Soutrivier. Die NG gemeente is meer as 160 jaar oud. == Wapens == '''Munisipaliteit (1)''' — Tot en met 1970 was Hopefield se munisipale wapen 'n anker op 'n skild binne 'n skildsoom. '''Munisipaliteit (2)''' — 'n Verbeterde wapen is in 1970 by die [[Buro vir Heraldiek]] geregistreer: ''In goud, 'n blou dwarsbalk belaai met 'n skedel van 'n voorhistoriese dier van goud en vergesel in die skildhoof van twee gousblomme van rooi en in die skildvoet van 'n sespuntige ster van blou''. Die helmteken was 'n goue koringgerf en die wapenspreuk "Spes anchora tuta".<ref name=bvh>[http://www.national.archsrch.gov.za/sm300cv/smws/sm300dl National Archives of South Africa : Data of the Bureau of Heraldry] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20260624144322/http://www.national.archsrch.gov.za/sm300cv/smws/sm300dl |date=24 Junie 2026 }}.</ref> Die wapen is waarskynlik deur dr Cornelis Pama ontwerp. == Omgewing en distrik == Die plaaslike hoërskool trek leerders van omliggende dorpe en ook van verder weg danksy sy koshuise, streng dissipline en hoë standaarde. Die distrik is 1&nbsp;300&nbsp;km² groot en is bekend vir sy [[fynbos]] en veldblomme in die lente. Die ekonomie is op graan, [[skaap]]boerdery en [[heuning]] gegrond. == Fossiel perseel == Elandsfontein is 'n plaas 20&nbsp;km suidwes van Hopefield waar argeologiese fondse van internasionale belang gemaak is. Die eerste uitgrawings is in [[1953]] deur dr Roland Singer gemaak. == Algemeen == Hopefield is die geboortedorp van die bekende geneesheer en minister van gesondheid dr. [[Karl Bremer]] en die tuisdorp van [[Saldanhabaai]] se eerste burgemeester, me. [[Johanna Stoffels]]. 'n Tussenverkiesing op Hopefield op [[23 Mei]] [[2007]], wat gevolg het op die bedanking van me. [[Johanna Stoffels|Stoffels]] as lid van die [[African National Congress]] en speaker van [[Saldanhabaai Plaaslike Munisipaliteit|Saldanhabaai se munisipale raad]], het meegebring dat die gesamentlike opposisie die raad se beheer by die ANC oorgeneem het, toe Stoffels as onafhanklike kandidaat teen die ANC-kandidaat gewen het met 1&nbsp;285 stemme teenoor 985. Daar was 15 bedorwe stembriefies. == Sien ook == * [[Kersefontein]] * [[NG gemeente Hopefield]] * [[Lys van dorpe in Suid-Afrika]] == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == * [http://www.saldanhabay.co.za/tourism/hopefield.htm Hopefield op Saldanhabaai se webwerf] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070601191136/http://www.saldanhabay.co.za/tourism/hopefield.htm |date= 1 Junie 2007 }} * [http://www.capewestcoast.org/Towns/HopeFrame.htm Toerisme-inligting] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070927191237/http://www.capewestcoast.org/Towns/HopeFrame.htm |date=27 September 2007 }} * [http://www.zoominfo.com/Search/PersonDetail.aspx?PersonID=164698813 Meer oor Johanna Stoffels] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070927191521/http://www.zoominfo.com/Search/PersonDetail.aspx?PersonID=164698813 |date=27 September 2007 }} {{Suid-Afrikaanse distriksmunisipaliteit navbox|DC1}} {{Normdata}} [[Kategorie:Nedersettings in die Wes-Kaap]] [[Kategorie:Weskus van Suid-Afrika]] 57tfu97tobqs8vswfnj0gxr6crgwr9v 0 13834 2974519 2964318 2026-10-01T14:56:22Z Jcb 223 2974519 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Persoon | naam = C.M. van den Heever | bynaam = | beeld = CM van den Heever.jpg | beeldbeskrywing = | onderskrif = C.M. van den Heever | geboortenaam = Christiaan Maurits van den Heever | geboortedatum = [[27 Februarie]] [[1902]] | geboorteplek = [[Norvalspont]], [[Noord-Kaap]] | sterfdatum = {{Sterfdatum en ouderdom|1902|2|27|1957|7|8}} | sterfteplek = | ouers = | titel = | nasionaliteit = [[Suid-Afrika]] | alma_mater = | beroep = [[Skrywer]], [[digter]] | ander = | bekend = | salaris = | termyn = | voorganger = | opvolger = | eerbewyse = [[Hertzogprys]] | party = | religie = | huweliksmaat = | kinders = | webblad = | handtekening = }} '''C.M. van den Heever''' (1902 – 1957) was 'n professor en hoof van die Departement Afrikaans-Nederlands aan die [[Universiteit van die Witwatersrand]]. Hy was ’n [[skrywer]] en [[digter]] wat die [[Hertzogprys]] vir sy poësie en sy prosa verwerf het. == Lewe en werk == === Herkoms en vroeë lewe === [[Lêer:CM van den Heever jonk.jpg|duimnael|regs|240px|C.M. van den Heever as jong man.]] Christiaan Maurits van den Heever is op [[27 Februarie]] [[1902]] in die [[konsentrasiekamp]] naby [[Norvalspont]] gebore. Hy gaan in die distrik [[Trompsburg]] skool, asook in [[Bloemfontein]] aan die Brebner- en die [[Grey-kollege]]. Na die oorlog word hy groot op die plaas Poortjie in die distrik Trompsburg. Sy vader is Christiaan Mauritz van den Heever en sy moeder, wat op 10 November 1918 tydens die groot [[Spaanse griep in Suid-Afrika|griepepidemie]] sterf, is Maria Elisabeth Oberholzer. Sy ouers is op 23 Augustus 1893 op [[Edenburg]] in die Vrystaat met mekaar getroud. Dit was sy pa se tweede huwelik, nadat sy eerste vrou vroeg in 1893 oorlede is en CM het twee halfsusters en ’n halfbroer uit hierdie huwelik. Hy is die vierde van nege kinders en die skrywer [[Kootjie van den Heever]] is een van sy broers, terwyl sy broer Giel ook geskryf het, onder andere onder die skuilnaam Boet Giepens in ''Die [[Landbouweekblad]]''. Sy broers en susters is Gileam Johannes (Giel), Christiaan Mauritz (wat baie jonk oorlede is), Thomas Arnoldus, Anna Maria Elizabeth, Maria Elizabeth, Abraham Jacobus (Kootjie), Hester Maria en Helena. CM se skoolopleiding is by die plaasskool op Krugerspoor in die distrik [[Trompsburg]] in die Suid-Vrystaat en van standerd vyf aan die Brebner-kollege in [[Bloemfontein]]. Sy hoërskoolopleiding is ook in Bloemfontein aan [[Grey-kollege]], waar hy in 1920 matrikuleer. In hierdie tyd bly hy in die koshuis en kan slegs met vakansietye terugkeer plaas toe. Sy vader is op 30 Desember 1919 weer getroud, maar hierdie huwelik was kinderloos. === Verdere studie === Na matriek is CM vir ’n jaar as onderwyser en staatsamptenaar werksaam, maar studeer dan vanaf 1922 met die Thomas Robertson-studiebeurs verder aan die Grey Universiteitskollege in Bloemfontein, waar professors A. Francken en D.F. Malherbe ’n belangrike vormende invloed op hom het. Hier behaal hy die [[Baccalaureus Artium|B.A.-graad]] in 1924 met onderskeiding in [[Nederlands]] en Geskiedenis. Hy word hierna joernalis in die redaksie van ''Die Landbouweekblad'' en vanaf 1925 by ''[[Volksblad|Die Volksblad]]'', maar gaan deeltyds voort met sy studie in Nederlands en [[Afrikaans]] en behaal die [[Magister Artium|M.A.-graad]] met onderskeiding in 1926, waarna die Porter-beurs vir buitelandse studie aan hom toegeken word. Tydens sy studiejare verskyn sy eerste gedigte en prosawerke in ''De Goede Hoop'' en daarna in vele ander publikasies. In Julie 1927 trou hy met [[Anne Terblanche|Martha Maria (Martie) Klopper]] van [[Dewetsdorp]] wat hy in sy studentejare leer ken.<ref>Yumpu: https://www.yumpu.com/nl/document/view/13996777/april-2008-bundels-sagenealogie/569 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161111194332/https://www.yumpu.com/nl/document/view/13996777/april-2008-bundels-sagenealogie/569 |date=11 November 2016 }}</ref> Hulle het twee dogters (Salome en Maura) en ’n seun, ook Christiaan Mauritz. Martie skryf boeke onder haar eie naam en onder skuilname soos Lydia en Anette Terblanche. Sy was stigter van die tydskrif ''Die moderne vrou'', wat later by ''Die Brandwag'' ingelyf is, asook van die Afrikaanse Dameskring en die [[Maria van Riebeeck-klub]], laasgenoemde organisasies die eerste in hulle soort in die land. Op 2 Februarie 1928 gaan CM na die Universiteit van [[Utrecht]] in Nederland vir verdere studie en behaal einde 1929 sy doktoraal in die Nederlandse letterkunde onder leiding van professor C.G.N. de Vooys. Hy is ’n tyd lank lektor aan die University College in [[Londen]]. By sy terugkeer na Suid-Afrika in 1931 is hy lektor aan die Grey-Universiteitskollege in Bloemfontein. Hy promoveer in 1932 met die proefskrif “''Die digter Totius: Sy betekenis vir die Afrikaanse letterkunde''” aan die Universiteit van Suid-Afrika en word in 1933 aangestel as professor en hoogleraar in Afrikaans en Nederlands aan die Universiteit van die Witwatersrand in Johannesburg, ’n posisie wat hy tot met sy dood beklee. Wanneer ’n vakature ontstaan is hy vir ’n tyd ook waarnemende hoof van die Departement [[Engels]] aan die universiteit.<ref name="ReferenceA">P.J. Nienaber. ''Gedenkboek C.M. van den Heever 1902–1957''. bl. 31.</ref> Benewens die huis wat hy in Johannesburg besit, koop hy ook in 1940 ’n plaas op die walle van die [[Vaalrivier]] in [[Parys, Vrystaat|Parys]], waar hy gereeld saam met sy gesin gaan ontspan. === Kampvegter vir Afrikaanse taal en kultuur === Aan die Rand help hy baie om die kulturele lewe te bevorder. Hy is saam met [[T.J. Haarhoff]] die stukrag agter die stigting van die Afrikaanse Skrywerskring in 1934 en is voorsitter van hierdie vereniging tot met sy dood in 1957. Hy dien ook vanaf 1936 op die redaksie van die Afrikaanse Skrywerskring se  publikasie, die ''Jaarboek van die Afrikaanse Skrywerskring'', wat in 1951 vervang is met ''Tydskrif vir Letterkunde''. Hiermee help hy ander skrywers, onder andere [[Uys Krige]] en [[Elisabeth Eybers]], om hulle werk gepubliseer te kry. Van laasgenoemde tydskrif is hy hoofredakteur vanaf die stigting daarvan tot met sy dood. Verder stel hy bloemlesings saam uit die werk van [[Jan F.E. Celliers]], [[Totius]] en [[D.F. Malherbe]]. Vir ’n jaar lank is hy voorsitter van die Afrikaanse Kunsvereniging en hy dien ook op die Beheerraad van die [[Suid-Afrikaanse Uitsaaikorporasie]], die Hospitaalraad van Johannesburg, die Radioraad, die Matrikulasieraad en die Skakelkomitee en die Werkgemeenskap van die [[Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns|Suid-Afrikaanse Akademie vir Kuns, Lettere en Wetenskappe]]. Hy is ook lid van die Leidse Maatschappij voor Nederlandse Letteren. By verskeie geleenthede tree hy as openbare spreker op by herdenkingsfeeste en ander funksies. In Johannesburg reik hy uit na anderstaliges en ander kultuurgroepe en geniet veral aansien in die Joodse gemeenskap met sy bydraes aan die ''Jewish Affairs'' en ''Zionist Record'''''.''' In 1953 besoek hy Israel op uitnodiging van hulle regering en maak hier weer kontak met een van sy oudstudente, [[Olga Kirsch]]. Van den Heever was altyd ’n voorstander van bande met die Dietse stamlande en nadat hy daar studeer het, behou hy kontak met organisasies en individue in Nederland en België. Hy speel ook ’n leidende rol daarin om die [[Vlaamse]] en Nederlandse boek in Suid-Afrika bekend te stel en omgekeerd om die Afrikaanse boek in Nederland en [[België]] te bevorder. Op 25 November 1951 lewer hy op uitnodiging van die provinsiale regering van Wes-Vlaandere ’n huldeblyk ten tye van Stijn Streuvels se tagtigste verjaarsdag<ref name="ReferenceA" /> Vanaf 28 Oktober tot 15 Desember 1955 is hy weer na Nederland nadat die [[Nederland]]se regering hom daarheen genooi het. Die Departement van Onderwys, Kuns en Wetenskap benoem hom in Augustus 1955 tot lid van die Toesigkommissie oor die Belgies-Suid-Afrikaanse Kultuurverdrag. === Latere jare en sterfte === Reeds in 1949 kry hy ’n hartaanval, gevolg deur nog een in Junie 1956, waarna hy op [[8 Julie]] [[1957]] in [[Johannesburg]] na ’n operasie aan serebrale trombose oorlede is. Ná sy dood tref vele tragedies sy familie. In 1960 is sy dogter Maura Stolz, ’n depressielyer, [[Selfmoord|selfdood]] en in 1961 is Maura se man, Jack Stolz, in ’n motorongeluk oorlede. Vyf maande na Maura se dood is CM se vrou, Martie, na ’n lang siekbed oorlede. CM van den Heever en Martie se seun, ook CM, is in 1979 op 45-jarige ouderdom oorlede nadat hy vanaf 1964 vermis was. Hy is in die [[Forest Hill, Gauteng|Forest Hill]]-begraafplaas in [[Port Elizabeth]] begrawe onder die naam C.B. Barnard<ref>LitNet se ATKV-Skrywersalbum http://www.litnet.co.za/cm-van-den-heever-19021957/</ref> == Skryfwerk == === Poësie === Van den Heever publiseer die eenakter ''Ek kom dadelik!'' in ''Helikon'' van Junie 1955, maar afgesien hiervan bepaal hy hom uitsluitlik by die poësie en prosa. Reeds van vroeg af publiseer hy gedigte in tydskrifte, die eerste reeds in sy skoolblad en later ook in ''De Goede Hoop'', ''Die Grey Universiteitskollege Blad'', ''Die Grunko'', ''Shimla'' (die universiteitsblad), ''[[Die Huisgenoot]]'' en ''[[Die Boerevrou]]''. Sy poësie is hoofsaaklik stemmingskuns, waarin hy gereeld besin oor die verbygaande aard van alles. Hy maak dan ook gereeld gebruik van woorde wat beweging aandui, en die voël is ’n belangrike simbool in hierdie verband. Onder invloed van [[D.F. Malherbe]] se romantiese styl skryf hy reeds in 1923 die ongepubliseerde epies-liriese gedig van by die negehonderd versreëls, ''Die aandster''. Dit wentel rondom die dromer Jan en sy liefde vir sy meisie Barbara. Weens sy dromery kom hy gereeld op die plaas in die moeilikheid by sy twee ouer broers. Hy soek troos by Barbara, maar sy sterf aan koors. In sy smart aanskou hy die aandster, wat hom aan Barbara laat dink, maar nou nie net aan haar liggaamlike skoonheid nie, maar ook aan haar geestelike skoonheid. Hy maak sy debuut met die digbundel<ref name="ReferenceB">Schoonees, P.C. in Nienaber, P.J. ''Gedenkboek C.M. van den Heever 1902–1957.'' Afrikaanse Pers-Boekhandel. Johannesburg, 1959.</ref> ''Stemmingsure'', wat opgedra word aan D.F. Malherbe. Dit is nog hoofsaaklik jeugwerk en soos die titel aandui, is dit meestal stemmingsverse oor verskeie onderwerpe, waaronder die natuur en die raaisels van die lewe. Die openingsgedig, ''Sing my'', dui reeds die oorheersende doodstema aan, tesame met ander deurlopende temas soos verganklikheid, smart, die natuur en liefde. Die oorwegende toon van die bundel is weemoed, verlange en swaarmoedigheid, die beste uitgebeeld in die mooi ''Die konsertina in die nag''. Hierin word die vreedsame stemming van ’n nag op die plaas beskryf, met net die sagte kabbeling van die spruit wat hoorbaar is. Die stilte word dan deur die yl klanke van ’n konsertina verbreek, net om later weer in die stilte te versink. In hierdie gedig is die konsertina die draer van die romantiese verlange, terwyl die afwesigheid van sterk sintuiglike beelde bydra om die ontasbaarheid van die heimwee te verwoord. Die bundel word afgesluit met ''Die pelgrim'', wat weier om skuiling te vind in ’n huis en eerder voortstryk op die pad van die lewe, waar dit hom ook al mag lei. ''Die aandster'' is ’n verwerking van fragmente van sy ongepubliseerde epiese gedig. In sy ''Versamelde gedigte'' neem hy later slegs agtien van die vyftig gedigte in hierdie bundel op. ''Die nuwe boord''<ref name="ReferenceB" /> is ’n groot vooruitgang op sy debuut, met suiwerder beelde en taalgebruik, alhoewel die toonaard van die gedigte ’n verwantskap toon met sy eerste bundel. Sonder dat daar werklik gedigte is wat geheel en al bevredig, is die bundel vol pragtige gedeeltes. Beskrywings van die natuur is gevoelig en verteenwoordig soms ’n geestelike verdieping van betekenis. Noemenswaardig is verse soos ''Net my skaduwee'' en ''Wonderbare nag'' (beide vrye verse met suiwer beelding), ''My klein lantern'', ''So fyn gevleg'' en veral ''Die wêreld is'' waarin die fyn beskrywing van die stemming in die natuur verdiep tot lewensbeskrywing. ''Die wagtertjie stap'', ’n gedig wat Afrika-motiewe verwerk, is ook ’n hoogtepunt. Hierin word die wagtertjie gekonfronteer deur die tokkelossie in ’n gedig wat sterk beeldend is. ''Outa Hans''  beskryf die duiwel se koms om middernag, wanneer hy met betowerende vioolspel die aanhoorders vermaak. Hy sal jou leer om te speel soos hy, maar dan moet jy jou siel aan hom verkoop. ''Wie om twaalfuur snags'' is die verhaal van die visser wat die meermin se elfkleed afgeneem het en met haar trou, waarna hulle drie kinders het. Die meermin herwin egter haar elfkleed en keer terug see toe. Geslaag is hier die ritme waarmee die see se onrustige beweging gesuggereer word. ''Oor die seek’gat'' is ’n vers oor die waterslang, ’n belangrike watergees uit die swart mense se geloof. ''[[Waar ruwe rotse]]'' word baie bekend en vertel die verhaal van ’n ongeluk tydens ’n pa en seun se jagtog in die berge. Die seun se voet gly en hy val teen die rotse af totdat hy in ’n klipskeur vassit, waarna die vader die seun doodskiet om hom van verdere lyding te vrywaar. Ten spyte van die aangrypende boustof en enkele treffende sienings, gaan hierdie gedig egter mank aan verskeie verstegniese gebreke, wat vele gedigte in die bundel tipeer. Voorbeelde is die paarrym wat ’n natuurlike ritme verhinder, die gebruik van swak rymwoorde en die invoeging van stopsels wat niks toevoeg tot die betekeniswaarde van die gedig nie. ''Die nuwe boord'' ontvang in 1928 die Hertzogprys vir poësie. ''Deining''<ref>Dekker, G. Nuwe Brandwag. Deel 4 no. 3, Augustus 1932.</ref> verteenwoordig verdere groei en word deur D.J. Opperman in ''[[Digters van Dertig]]'' bestempel as die eerste groot bundel van die Dertigers en Van den Heever self as die eerste Dertiger<ref>Opperman, D.J. ''Digters van Dertig.'' Nasou Beperk. Kaapstad. Eerste druk, 1953. bl. 137.</ref> Hierin ontgin Van den Heever die verheerliking van die kunstenaar, een van die uitstaande kenmerke van die digkuns van die Dertigers,<ref name="ReferenceC">Nienaber, P.J. ''Gedenkboek C.M. van den Heever 1902–1957.'' Afrikaanse Pers-Boekhandel. Johannesburg, 1959.</ref> en verras met sensitiewe sintuiglike waarnemings. Die dood en in die lig daarvan die onsekerheid oor die doel van dade en die lewe self is een van die vernaamste temas, maar hy besin ook meer oor die geheimenisse van die mens en wêreld. Op verstegniese gebied maak hy nou ruim gebruik van die volsin wat met knap gebruik van enjambemente die rymdreun vermy en aan die verse ’n natuurlike ritme verskaf. Die titel verwys na die ewige deining van die see, waaragter die spreker die noodlot en die dood sien wag en die verse besin dan ook veel meer oor die geestelike belewenis. ''Ontwaking in die droom'' is knap suggestie van die misterieuse, terwyl ''Laat my'' ’n roerende gebed is. In ''O koele water van die spruit'' word die natuur waargeneem, met toepassing op die eie wese, waar die mens gesien word as eensame banneling op aarde. Die herhaling vorm ’n inkantasie waarin die ewige deining van die bundeltitel gesuggereer word. Hoewel gedeeltes van ''Die teleurgestelde'' (oor die spreker wat in sy liefde verlaat is) nie heg by die geheel geïntegreer is nie, is die beeld waarmee dit afsluit bekoorlik suggestief. Ook die kuns en kunstenaars vind neerslag in ’n aantal gedigte, waaronder ''Voor die Nagwag van Rembrandt'', ''Die Venus van Melos in die Louvre'', ''Aan Keats'', ''By Gezelle se graf in Brugge'' en ''Die digter''. ''Dood van die bedelaar'' beskryf die verskopte se dood tydens die lente in die park, waar sy verlore drome en strewe na skoonheid in die seisoen se prag weerkaats word, gekontrasteer met die einde van sy lewe waar al wat vir hom oorbly sy mooi herinneringe is. Soortgelyk is ''Die afgeleefde vrou'', waarin die eensaamheid, leed en verlatenheid van die ouderdom beskryf word. ''Atilla'' is die verhaal in versvorm van Atilla die Hun, wat op sy huweliksdag vermoor is deur die vrou wat hy gedwing het om met hom te trou. ''Man, vrou en dood'' gee die sikliese gang van die lewe en dood en die verhouding tussen man en vrou in die tydelike en ewige bestaan weer. In 1935 word in ’n derde druk van ''Deining'' ’n aantal sterk stemmingsgedigte bygevoeg, insluitende die mooi ''Voëls in die skemering''. In hierdie gedig word die voëls uitgebeeld as bannelinge in die skemerlig, wat eensaam na die wind luister terwyl hulle stadig in die donker nag verdwyn. Die voël is ’n herhalende simbool in Van den Heever se digkuns. Die uitbeelding van die tydelike teenoor die ewige natuur  word goed saamgevat in die voël se gedurige verbyvlug en swewing, iets wat kom en dan weer weg is, en word telkens ook gekontrasteer met die statiese van die omgewing<ref>Heinrich Ohlhoff. ''Perspektief en Profiel Deel 2.'' bl. 74-75.</ref> ''Aardse vlam'' <ref name="ReferenceC" /> is weereens ’n bundel met sterk metafisiese verse, waarin die digter as’t ware in stemming ontvlug<ref>Eybers, Elisabeth. ''Voetpad van verkenning.'' Human & Rousseau. Kaapstad en Pretoria. Eerste uitgawe, 1978.</ref> van die werklike wêreld. Die mens word gesien as geskei van die ewigheid en die heelal en kan slegs in hereniging daarmee sy aardse vlam laat voortleef.<ref name=":0">Opperman, D.J. ''Verspreide opstelle.'' Human & Rousseau. Kaapstad en Pretoria. Eerste uitgawe, 1977.</ref> Paradoksaal moet hy dus vernietig word (doodgaan) om in die ewige Lig opgeneem te word. In hierdie bundel is die digter baie sterker bewus van sy aardsgebondenheid en menslikheid en wen die gedigte aan konkrete beelding. Gedigte soos ''Die vertrekkende wildeganse'' (waarin die ganse die aarde verlaat en wegvlieg die donkerte in, met die suggestie van ’n groot verlies wat geaksentueer word deur die gelyktydige verlies aan daglig en die groot stilte wat neerdaal) en ''Die gevalle Zoeloe-Indoena'' (met sy volgehoue aanspreking van die gestorwene en treffende teenstelling tussen dood en lewe, die kryger se krag in die lewe en sy kragteloosheid in die dood), is van die beste in sy oeuvre. ''Afrika'' is ook treffend in sy uitbeelding van die mistieke en sy bede dat die voorgeslagte wat die vasteland help tem het die mensdom moet besiel. ''Eenmaal'' sluit by hierdie gedig aan in sy filosofie van menslike eenheid oor die eeue, met die besef dat in die ondergang van die wêreld ook die spreker ’n rol gespeel het. ''O verre wydtes'' bereik met knap gebruik van enjambemente ’n kragtige suggestie van die opgaan in die oneindigheid. Berusting in die huidige lewe vind ons in geslaagde verse soos ''Dat net'' en ''Boesmansrivier''. Die digter verbreed ook sy tematiese register met gedigte oor die mitologie, soos ''Ganymede'', ''Arachne en Minerva'' en ''Orpheus en Eurydice''. ''Agter tralies'' beeld ’n leeu in die dieretuin uit waar hierdie majestueuse dier verneder is in sy gevangenskap. Hierdie bundel verteenwoordig ’n hoogtepunt in sy digkuns<ref>Opperman, D.J. ''Digters van Dertig.'' Nasou Beperk. Kaapstad. Eerste druk, 1953. bl.145.</ref> Met die verskyning van sy <ref name="ReferenceC" />''Versamelde gedigte'' in 1945 laat Van den Heever ’n groot aantal gedigte uit sy eerste twee bundels weg en sluit ook sowat veertig voorheen ongepubliseerde verse in. Die nuwe verse sluit ten nouste aan by gedigte uit ''Aardse vlam''. Dit is teen hierdie tyd duidelik dat sy waarde in die poësie hoofsaaklik een van ’n oorgangsfiguur is tussen die eerste Afrikaanse digters, met hulle sterk vaderlandse verse, en die sterkste Dertigers, met hulle intens persoonlike verse. Hoewel hy steeds in tegniek verbeter en ook ’n aantal vrye verse in hierdie bundel insluit, bly sy poësie in wese stemmingskuns. Daar is ontwikkeling in tegniese vaardigheid en groter suiwerheid van segging, maar sy digkuns bly eenselwig van aard. Die nuwe gedigte voeg egter wel ’n groter verskeidenheid van temas tot sy digkuns, met gedigte oor evolusie, Oosterse religieuse motiewe en besinning oor die politiek. Met enkele gedigte oor spesifieke figure, soos ''Die dood van'' ''Simson'' en ''Louis Trichardt se einde'' bring hy ook ’n groter persoonlike en konkrete element tot sy poësie, wat tot ’n mate die algemene newelagtigheid teenwerk.<ref>Antonissen, Rob. Standpunte, No. 20, Julie 1951.</ref> ''Verhalende gedigte'' bevat gedigte wat reeds in sy ander bundels verskyn het, maar ook ses nuwe gedigte.<ref>Mocke, S. Ignatius. Helikon. Jaargang 3 no. 13 Oktober 1953.</ref> Van die nuwes is ''Ballade van die woestyn'' die beste. Twee armoedige vriend steel geld wat hulle in die woestyn begrawe. Uit gierigheid slaan een dan die ander een dood sodat al die geld aan hom kan behoort, maar hy verdwaal en word gemartel deur hallusinasies en die stem van sy gewete. Hy word deur reisigers gevind en na ’n hospitaal geneem. Sy pogings om sy verhaal te vertel om sy gewete te laat rus is egter tevergeefs, want niemand wil hom glo nie. In teenstelling met die bundeltitel is baie van die gedigte eerder stemmingsgedigte, hoewel ’n verhaal iewers in die stemming skuil.<ref name="ReferenceC" /> ''Honderd sonnette'' sluit sy digterlike nalatenskap af met verse wat handel oor die verband tussen mens, God en natuur. In die digter se filosofie staan die mens as geringe figuur teenoor die groot kragte van die natuur, met God as middelpunt wat alles saambind. Die mens se bestaan is in harmonie met die heelal, maar word oorheers deur sy vrees vir die dood, wat sy natuurlike hunkering na vryheid en onsterflikheid ondermyn. Desondanks is daar ’n aanvaarding van die onvermydelike. Hoewel die idee-inhoud gereeld ryk van aard is, word selde daarin geslaag om dit tot ware digkuns binne die streng sonnetvorm te giet. ''Die ewige kind'' (wat ook in ''Groot Verseboek'' opgeneem word), is ’n hoogtepunt en beeld ’n kind met Down-sindroom uit wat deur die straat gestoot word en die mense wat hom sien ontstel. Ander verse met realistiese beskrywings soos ''Oupagrootjie'', ''In memoriam patris'', ''Siekte'', ''Lente'', ''Altyd dieselfde'' en ''Die misdadiger'' is ook verdienstelik. ==== Versamelbudels ==== Hy publiseer gedigte in verskeie tydskrifte, insluitende die ''Jaarboek van die Afrikaanse Skrywerskring''. Sy gedigte word in ’n groot aantal versamelbundels opgeneem, waaronder ''Groot verseboek'', ''Die Afrikaanse poësie in ’n duisend en enkele gedigte'', ''Afrikaanse versameling'', ''Afrikaanse natuurpoësie'', ''Ons jongste letterkunde'', ''Digters en digkuns'', ''Afrikaanse ballades'', ''Digters en digsoorte'', ''Afrikaanse verse'', ''Afrikaanse letterkunde'', ''Digterstemme'', ''Uit ons digkuns'', ''Junior verseboek'', ''Die junior digbundel'', ''Goudaar'', ''Faune'', ''Liggaamlose taal'', ''Uit ons letterkunde'', ''Woordpaljas'', ''My Afrikaanse verseboek'', ''Tussen die engtes'', ''Voorspraak'' en ''Die tweede gerf''. === Romans en novelles === Dit is met sy prosa en spesifiek sy romans en novelles wat hy sy grootste bydrae tot die Afrikaanse letterkunde maak.<ref name="ReferenceB" /> ''Op die plaas'' (wat oorspronklik as vervolgverhaal in ''Die Volksblad'' verskyn) is nog jeugwerk. Hierin word die plaaslewe verdienstelik geskilder, maar die novelle oortuig nog nie met die mensbeelding nie. Die skaapboer op klein skaal, Freek, is die hoofkarakter. Hy ly aan ’n minderwaardigheidsgevoel, wat hom ’n onderwerp van bespotting maak by sy maats. ’n Nooi van die dorp (Miem) kom by die buurman kuier en gooi haar flikkers vir Freek om bietjie opwinding tydens haar besoek te kry. Die aand voor haar vertrek skraap hy eindelik genoeg moed bymekaar om haar te soen en hy teer hierna ’n lang tyd op sy gelukkige herinneringe. Miem trou egter met ’n ander man, sonder dat daar ooit ’n botsing tussen Freek en Miem plaasvind. Freek se besinning oor hierdie gebeurtenis en die besef dat daar in hierdie verhouding geen toekoms is nie, laat hom langsamerhand tot nuwe lewensinsigte kom. Volgens die uitbeelding in die eerste gedeelte van die verhaal besit hy net ’n geringe mate van geestelike ontwikkeling, maar hy word na sy vlugtige liefdesgeluk ’n diepsinnige filosoof. Hoewel die verhaal en karakterbeelding dus nie aan die verwagting voldoen nie, vergoed Van den Heever se keurige taalgebruik en sommige van sy vergelykings (vele is minder geslaagd) enigsins hiervoor. In ''Langs die grootpad'' <ref name="ReferenceC" /> is Hansie ’n dromer wat tot groot teleurstelling van sy vader, oom Gert, nie as boer deug nie en eerder in sy musiek ’n uitlaatklep soek. Dit lei tot wrywing met sy vader, met slegs sy moeder wat hom verstaan. Hansie raak verlief op Maria, die dogter van die bywoner Rooi Stefaans, wat deur sy pa weggejaag word. Die vertrek van hierdie familie raak hom dus diep. Nog erger gebeur, want sy moeder sterf tydens die griepepidemie en in sy smart worstel Hansie nou hewig met die ewige dinge en die sin van die lewe. Hy gaan studeer, maar voel homself as vreemdeling tussen ander, wat vererger wanneer sy vader in geldelike verknorsing beland. Oom Gert probeer sy posisie red deur ’n tweede huwelik, wat sy hele huisgesin in ellende dompel. Die onstabiliteit het ’n groot uitwerking op nie net Hansie nie, maar ook sy susters. Susie gaan bly na ’n liefdesteleurstelling by familie in Durban, waar sy selfmoord pleeg, terwyl Hannie trou met Gert van wie sy aanvanklik nie gehou het nie maar dan tog gelukkig is. Tant Annie, oom Gert se tweede vrou, stam uit ’n agterlike bywonersfamilie en haar baasspelerige natuur en skynheiligheid laat die huisgesin uitmekaar spat. Tant Annie se swakkelingseun, Johnnie, word deur sy ma in alles voorgetrek en eindelik kan Hansie sy geterg nie langer verdra nie en slaan hom plat. Hierna kies Hansie die grootpad om self sy eie potjie te probeer krap. Johnnie beland na vele misstappe eindelik in die tronk. Die ironie van die lot voer Hansie na Rooi Stefaans, wat deur ’n gelukkige vonds op die delwerye nou ’n welgestelde boer is, waar Hansie ’n staanplekkie kry. Hy deug egter steeds nie as boer nie en sy toekoms is onseker. Maria keer terug uit die stad waar sy gestudeer het en as dit blyk dat haar liefde vir hom nog lewe, volg Hans se wedergeboorte. Onder haar besielende invloed verdwyn sy minderwaardigheidsgevoel en besluit hy om sy goedjies te verkoop en musiek te gaan studeer in die stad, sodat sy ontwikkeling tot ’n bevredigende einde kom. Van den Heever dring steeds nie in die wese van die karakters in nie en beskryf eerder hulle gevoelens as om dit uit te beeld, terwyl baie karakters ook geneig is om óf goed óf sleg te wees, wat ongeloofwaardig is. Die gevolg hiervan is dat die figure vaag bly, terwyl sielkundige motivering vir optredes ook nie bevredigend is nie. Dit belemmer ook die gang van die verhaal, wat soms traag voortsukkel. Die titel van die roman verwys na die eindelose grootpad van die lewe, waar die reisigers tevergeefs soek na ’n uitspanplek. In 1935 wys die lesers van ''Die Volksblad'' in ’n peiling vir ''Langs die grootpad'' aan as die vyfde beste Afrikaanse prosawerk tot op daardie stadium. ''Droogte''<ref>Kritzinger, M.S.B. ''Oor skrywers en boeke.'' J.L. van Schaik Bpk. Pretoria. Eerste uitgawe, 1932.</ref> behandel die verarming van die plattelandse bevolking as gevolg van langdurige droogtes.<ref name="ReferenceC" /> Die skrywer slaag daarin om die stemming van die stryd teen die natuur te skep, maar tree nog steeds te beskrywend op, eerder as uitbeeldend.<ref name="ReferenceC" /> ’n Besondere groeipunt in sy prosa is egter dat hy hier meer realisties as romanties is en dat verskeie karakters, veral Datie, ’n lewe van hulle eie verkry. In hierdie verhaal ontmoet die leser vyf broers, wat digby mekaar woon op die ouerlike skaapplaas in die Vrystaat. Met uitsondering van Soois is hierdie broers almal mense van geringe geestelike ontwikkeling, wat gedurig onder mekaar rusie maak. Die oujongkêrel Stoffel is ’n dronklap, wat probeer om sy niggie te verlei en later ook sy broer Luikes tot dronkaard maak. Datie is doofstom en by Sagrys het menslikheid lankal opgedroog. As gevolg van die verdeling van die grond kan geeneen ’n behoorlike bestaan maak nie. Wanneer die langdurige droogte kom, raak almal uitgeboer, behalwe Sagrys, wat gedurende die Anglo-Boereoorlog verraad gepleeg en al sy besittings behou het. Sagrys se ideaal is om weer in besit te kom van die hele plaas en hy span saam met ’n Joodse winkelier om sy broers se ondergang te verhaas. In die oomblik van oorwinning egter word hy vermoor deur Datie, uit wraak vir jarelange mishandeling. Datie word opgesluit in ’n sielsieke-inrigting, Soois word weens finansiële ondergang gedwing om uit te verkoop en hy en die ander broers word dagloners op die spoorweg. Teenoor die broers word die plaasonderwyser Hendriks en sy vrou Nancy gestel, waar die onderwyser in sy strewe om te studeer en vooruit te kom, sy vrou verwaarloos, wat nie kan aanpas by die plaaslewe nie en die stres van die onsekere bestaan nie kan hanteer nie. Die onverwagte moord laat haar van skok ’n toeval kry en ook hulle verlaat die plaas. Na al hierdie gebeurtenisse kom die mildelike reën, maar nou is dit te laat. Die skrywer probeer hier om nie net die fisiese nie, maar ook die geestelike droogte tot woord te bring. In sulke omstandighede kry die laer instinkte die oorhand. Hierdie roman word eervol vermeld tydens die toekenning van die Hertzogprys vir 1933 en word onder andere in Vlaams vertaal. In 1935 wys die lesers van ''Die Burger'' en ''Die Vaderland'' in ’n peiling beide vir ''Droogte'' aan as die vierde beste Afrikaanse prosawerk. ''Groei'' <ref name="ReferenceB" /> beeld die groeiende spanning tussen die boerelewe en verstedeliking uit,<ref name="ReferenceC" /> met die titel wat veral verwys na die geestelike groei in die hoofkarakter se lewe. Gustav Cloete is ’n talentvolle plaasseun, wat ’n universitêre opleiding geniet het en hom in die stad vestig as joernalis, saam met sy vrou Hester en dogtertjie Hettie. Hy hunker egter steeds na die eenvoudige lewe op die plaas Blesbokfontein, waar oom Bêrend steeds tradisievas is en sy broer Pieter die plaas bewerk. Ander karakters verteenwoordig mense in die verskillende stadia van modernisering en aanpassing by die verstedelikte lewenswyse. Die Vermaaks streef deur navolging van die uiterlike na sosiale aanvaarding, maar misluk as gevolg van geringe geestelike ontwikkeling. Dr. Beer is ’n amptenaar van armblanke-afkoms, maar hoewel hy hom deur sy geleerdheid opgehef het uit ’n nederige stand, is sy lewe tot mislukking gedoem deur gebrek aan innerlike waardes. Sy strewe na sosiale erkenning word verder belemmer deur sy skinderlustige en onopgevoede maar ambisieuse vrou. Japie Greyling en mev. Verstraaten is tiperend van diegene by wie die moderniseringsproses voltooi is en hulle het reeds al die ou Afrikaanse tradisies verwerp. Mev. Verstraaten se lewensfilosofie is om een man haar te laat onderhou, terwyl sy haar met ’n ander (Japie) vermaak. Haar gesprekke met die diensmeisie, Sarie, werp ’n helder lig op die verskillende huweliksopvattings van die hoogste en laagste stand. Ook by Gustav is daar ’n botsing tussen die ou en nuwe opvattings, wat hy met die kritiese blik van die intellektueel beskou. Oom Bêrend dien as teenpool van die verworde stadslewe met sy Christelike standvastigheid, beginselvastheid en geloof. Daar is egter ook boere wat reeds ontaard het en vir hulle is die uitweg om stad toe te vlug. Gustav word as gevolg van die depressie afgedank by die koerant en ervaar die bitterheid van die armoede. Daar kom verwydering tussen hom en sy vrou en sy dogtertjie sterf in ’n armoedige losieshuis. Hy keer dan sy rug op die stadslewe en herwin op die plaas onder sy vader se besielende invloed al sy vertroue in die lewe. Hy ontdek nuwe lewensvreugde en besef dat die mens somtyds vernedering moet smaak om tot werklike hoogtes te kan groei. Die verloop en afloop is grotendeels onrealisties en die stadslewe word as net sleg afgemaak terwyl die plaaslewe geïdealiseer word. Ten spyte van hierdie en ander gebreke is hierdie werk ’n vooruitgang in Van den Heever se prosa. Eerder as beredeneerde sielkundige ontledings, bevat hierdie roman vele knap tonele, vol beweging en aksie met ’n minimum van beskrywende toeligting. Langdradige onthullings het grotendeels verdwyn, en in die plek daarvan het gekom suggestiewe aanduidings wat die leser op die regte spoor bring. Die eenselwig negatiewe uitbeelding van die ekonomiese en sedelike agteruitgang van die stadslewe is egter steurend. Die novelle ''Somer''<ref>Brunt, Dries. Kakkerlak. Uitgawe 8, 2007.</ref> verskyn aanvanklik in 1935 as vervolgverhaal in ''Die Huisgenoot''.<ref name="ReferenceC" /> Hierin skilder Van den Heever weer die boer en sy verhouding met die alles oorheersende natuur met sy seisoene,<ref name="ReferenceC" /> met die wete (ook in die liefde) dat in die somer of hoogtepunt van die oes reeds die kiem van ondergang aanwesig is. Die agtergrond van die verhaal is ’n Vrystaatse somer waarin versengende hitte en droogte die boere knou. Die tragiek van die gedurige stryd teen die genadelose natuur vind hier uiting in die figuur van die moedelose oom Frans wat die ou familieplaas Driefontein innig liefhet.<ref name="ReferenceB" /> Sy hoop om dit te behou verdwyn egter wanneer ’n verwoestende haelstorm sy ryp koring verpletter. Sy broer oom Tom is daarenteen die onvermoeide werker,<ref name="ReferenceC" /> wat al die luime van die natuur goed ken en deur harde werk daarby aanpas. Selfs wanneer die koringprys daal, glo hy dat harde werk hulle sal help om die skuldlas af te werp en dat die aarde nie diegene sal teleurstel wat daarop vertrou nie. Die arbeiders leef digby die aarde en hulle siening van die lewe word hierdeur beïnvloed. Hulle verstaan dat hulle maar soos die koring is wat groei en afgesny word en dat die natuursiklus homself weer en weer sal herhaal. Die jeugliefdes wat teen hierdie siklus ontkiem, word ook daardeur verdoem, want die arbeiders beweeg aan en afskeid is onontkombaar. Oom Tom se dogter Linda raak verlief op die swerwer Wynand met sy tronkverlede, wat die bywonerseun Hannes se jaloesie laat opvlam. Op Oujaarsnag, terwyl almal plesier maak, brand Hannes dan oom Tom se hooimied af en sterf self in die vuur. Die intensiteit van en konflik binne die verhoudings word hiermee verhoog. ''Somer'' word sterk in aanmerking geneem vir die toekenning van die Hertzogprys vir 1936, hoewel daar deur sommige keurders gevoel word dat dit beïnvloed is deur die werk van die Nederlandse skrywer Stijn Streuvels. Hierdie novelle is ’n hoogtepunt in ons ouer prosa en word in Engels (deur T.J. Haarhoff as ''Harvest home''), Vlaams en Duits vertaal en in die sewentigerjare deur [[André P. Brink]] in ’n draaiboek verwerk en verfilm. [[P.G. du Plessis]] neem ’n fragment, ''Somer'', in ''Halfeeu'' op, waarin hoogtepunte uit die eerste vyftig jaar van ''Die Huisgenoot'' saamgebundel word. Die opgenome gedeelte handel oor die dreigende gevaar van ’n haelstorm vir die koringoes. ''Kromburg''<ref name="ReferenceC" /><ref name=":0" /> beeld die ondergang van ’n vrou uit wat wil ontkom van die kleingeestigheid van haar plattelandse omgewing om haar kunstenaarstalent ten volle te kan ontgin. Dit word omskep tot ’n suksesvolle mini-televisiereeks kort na die aankoms van televisie in Suid-Afrika.<ref name="ReferenceC" /> Wenda is ’n ontwikkelde plaasmeisie. Wanneer sy verloof raak aan die mediese student Braam begin sy drome droom van ’n verblyf in Europa. Braam sterf egter in ’n ongeluk en impulsief trou sy dan met Flip Swart, bestuurder van ’n boerewinkel in die dorpie Kromburg. Flip is ’n goeie, maar doodgewone man sonder veel dryfkrag. Wenda aard nie onder die kleingeestige inwoners van Kromburg nie en vind haar huwelik met Flip vervelig. ’n Vakansie in Durban gee haar nuwe dryfkrag en sy beraam allerhande planne om Kromburg te hervorm. Met behulp van die onderwyser Basson voer sy ’n toneelstuk op en saam met die simpatieke ds. Verwey probeer sy om die Kromburgers se leeslus op te wek. Die beklemming van haar bestaan wil egter nie wyk nie. ’n Paar vleiende opmerkings van ’n rondreisende akteur laat haar besluit dat sy ’n kunstenares is wat haar lewensbestemming ver anderkant Kromburg se rantjies sal vind. Sy oorrompel haar man en vader, Oom Kasper, wat sy erfplaas Rietvlei verpand om Wenda finansieel te steun en sy vertrek met Etienne Lombard. Deur harde werk en natuurlike aanleg maak sy stadige vordering in die toneelwêreld en gee haar oor aan die stadslewe. Na ’n rusie met Lombard, wat ’n skurk blyk te wees, gaan sy egter met ’n goederetrein huis toe, met die wete dat kleingeestigheid en bedrog ook buitekant Kromburg aangetref word. Die impak van haar optrede is sodanig dat oom Kasper sy erfplaas verloor en dat ook Flip om haar ontwil ’n swerwer en banneling word. Wenda is een van die eerste werklik sterk vrouekarakters in die Afrikaanse prosa. Die verhaal gaan egter mank aan onwaarskynlikhede en ongemotiveerde optredes, wat in diens van die boodskap staan eerder as om die werklikheid uit te beeld, terwyl te veel van die karakters nie werklik mens word nie. ''Laat vrugte''<ref name="ReferenceC" /> is ’n [[plaasroman]] wat afspeel in die eerste dekades van die twintigste eeu.<ref name="ReferenceC" /> Dit beskryf die oerou probleem van die ouderdom wat teensinnig is om te verander en so vasklou aan ’n magsposisie dat dit die jeug onvoldoende ruimte gee om self te ontwikkel,<ref name="ReferenceC" /> met die onvermydelike resultaat uiteindelik dat die oue afgesny word sodat die nuwe loot kan ontwikkel. Die outokratiese Oom Sybrand is een van die bekendste figure in ons ouer prosa, ’n outoriteitsfiguur met ’n drang om sy wil ten alle koste te laat geld. Hierdie drang bring hom in konflik nie net met die gemeenskap nie,<ref name="ReferenceC" /> maar ook en veral binne sy eie gesin. Die botsing met sy seun Henning vorm die hoogtepunt in die roman. Die handeling vind plaas teen die agtergrond van die sikliese kom en gaan van die seisoene, wat dan ook die mens se lewensloop eggo. Oom Sybrand het sy vrou Betta verneder tot nie veel meer nie as huisbediende en in sy seun Henning sien hy ’n mededinger oor wie hy moet seëvier. Henning is boonop verlief op die buurdogter Johanna, met wie se gesin oom Sybrand in vyandskap leef. Henning voel later verplig om die plaas te verlaat. By nabetragting besef Oom Sybrand dat hy nie soseer vir Henning as teenstander gesien het nie, maar geveg het teen sy eie verlies aan lewenskrag wat met die ouderdom kom. Sybrand stel egter slegs belang daarin om te heers en verdere rykdom te versamel. Ná sy vrou se dood het hy selfs nie eens barmhartigheid teenoor sy dogter Annie en haar man Hennie om hulle toe te laat om by hom te kom bly nie, selfs al het hulle finansiële bystand broodnodig. Oom Sybrand trou dan met Maggie, die jong vrou van sy bywoner, wat begin om sy besittings te verkwis, veral na hy hulpeloos gelaat word deur ’n beroerte. Annie kom later tot sy redding en jaag vir Maggie weg en Henning (nou getroud met Johanna) kom ook terug om versoening te bewerkstellig. Oom Sybrand aanvaar nou die onvermydelike, naamlik dat hy nie vir altyd aan sy besittings en die hede kan vasklou nie. Hy vind berusting daarin dat hy deur sy seun en kleinseun tog steeds op ’n manier aan die grond verbind sal wees. Hierdie roman verteenwoordig ’n hoogtepunt in ons ouer prosa en veral in die genre van die plaasroman en word wyd voorgeskryf aan universiteite en skole. ''Laat vrugte'' word in 1942 met die Hertzogprys vir prosa bekroon. ''Gister''<ref name="ReferenceC" /> ondersoek die mag wat die verlede op die hede en toekoms uitoefen.<ref name="ReferenceB" /> Ná Ouma Bet se man Frans se dood sit sy haar totale toekomsverwagting op haar kleinseun Frans, wat net soos sy oupa lyk. Die titel van die boek sluit aan by hierdie obsessie met die kleinkind, want in hom wil die ouma weer haar verlede herleef. Klein Frans is egter verwen en heg geen waarde aan wat vir die res van die familie kosbaar is nie. Hy jaag slegs sy eie selfsugtige begeertes na en verkwis sy ouma se erfenis. Sy begeerte is om in die stad ryk te word en hy kom slegs tot inkeer wanneer sy meisie Joyce weier om met hom te trou oor sy selfsug. Ouma gaan agter Frans aan stad toe, terwyl haar kinders (Frans en Hendrik) papperds is wat van hulle kinders afhanklik is en so ook in die stad beland. So beland drie geslagte almal in die stad as resultaat van die ambisie en selfsug van ’n verwende kind. Klein Frans se suster Emma vind na ’n tydperk van pynlike onstandvastigheid eindelik haar voete in die stad en pas aan. Klein  Frans verongeluk egter, waarna Ouma terug gaan plaas toe om daar te sterf. Drie geslagte se ontworteling van die plaas word hier uitgebeeld, maar hierdie roman bring nie nuwe temas of groei in Van den Heever se werk nie. ''Van aangesig tot aangesig''<ref name="ReferenceC" /> beeld die gesinslewe van ’n Boerefamilie uit, waar die vader, oom Naas Steenberg, deur sy selfsugtige en outokratiese optrede in groot mate sy kinders se toekoms negatief bepaal.<ref name="ReferenceC" /> Hierdie swakkeling probeer homself handhaaf deur ’n valse waardigheidsvertoon, maar nadat sy aansien geknak word, sien hy homself vir die eerste keer as die armsalige mens wat hy werklik is en word sy lewe ontspoor. Naas is ’n winkeleienaar op Vlaktedorp, ouderling in die gemeente, sedebewaker in die gemeenskap en streng opvoeder van sy gesin. Hy sien sy vrou en vier kinders deurgaans slegs in hulle verhouding tot hom en nie as mense in eie reg nie. Sy oudste dogter Bessie se lewe verongeluk hy deur haar verhouding met die man war sy liefhet, te verbied. Sy hardkoppigheid dryf sy oudste seun, Neels, van hom weg en Neels ontaard dan in ’n dronkaard in die stad. Sy jongste dogter Elsie verwen hy weer en kan geen fout in haar sien nie, selfs wanneer die bewyse opstapel. Gaandeweg verloor Naas sy aansien in die gemeenskap. Sy dogter Elsie loop weg met die handelsreisiger Billy en Neels word in die stad in hegtenis geneem vir manslag. In hierdie toestand word Naas eindelik gedwing om van aangesig tot aangesig met homself te staan en sy foute te erken, maar hy kan die volle gewig van hierdie insig nie geestelik verwerk nie. ''Anderkant die berge''<ref name="ReferenceC" /> beskryf die lewe van ’n pioniersfamilie in die vroeë dae van die Boererepublieke tot met die ontdekking van diamante. Dit teken die geestelike evolusie van ’n Voortrekkerpatriarg (Jakob de Jager) en beskryf die teenstelling tussen beginselvaste mense en diegene wat wankelend aan allerlei verleidings toegee. Jakob maak op sy plaas Doringkranskloof die onherbergsame wêreld mak en weerstaan die aanslae van die inboorlinge en die wilde diere. Ten spyte van vele terugslae (sy vrou Hanna word blind en hy word gedwing om ter wille van sy kinders sy geliefde plaas te verlaat wat hy met harde arbeid opgebou het) bly Jakob vasklou aan sy rotsvaste geloof en vind hy rus in God se wil vir sy lewe. In teenstelling hiermee het hulle bure, Willem Pelser en sy seun Skalk, nie ’n beginselvaste fondament nie en kom hulle deur drank en ontug tot ’n val. ’n Sterk karakter is Malie, Skalk se vrou en Jakob se dogter, wie se innerlike wroegings goed weergegee word. Hoewel geen verruiming in Van den Heever se oeuvre nie, is dit ’n knap geskrewe boek. ''Kringloop van die winde'' <ref name="ReferenceC" /> bevat drie novelles<ref name="ReferenceB" /> (''Daiel se afskeid'', ''Vyand'' en ''Die ontwaking van Jacques Duvenhage''). ''Daiel se afskeid'' word later apart herdruk. Daiel is ’n weeskind wat ná ’n ongelukkige kinderlewe eindelik ’n swerwende skaapskeerder word, met beperkte lewensvooruitsigte. Die dorpsprokureur Vorster laat hom egter ’n gevoel van eiewaarde herwin deur hom ’n visie te gee van ’n eie plasie en help hom om daarvoor te spaar. Wanneer Daiel met die bywonersdogter Stienie trou en die plasie Syferfontein aanskaf, ondervind hy vir die eerste keer geluk. Die droogte roei hom egter uit en hy werk hard om weer op die been te kom, net om onder die invloed van sonsteek hallusinasies te kry en in hierdie toestand sy vrou en kind aan te rand, onder die wanindruk dat hy hom verset teen die onsimpatieke weeshuisowerhede. ’n Tweede aanval van waansin oortuig hom dat hy ’n gevaar vir sy gesin is. Hy tref reëlings vir sy vrou en word weer ’n swerwende skaapwagter, sodat sy lewe net soos die winde ’n volle kringloop voltooi. “''Vyand''” word ook later apart herdruk en behandel die verdeeldheid in die Afrikanervolk onder die invloed van die politiek tydens die Rebellie. Paul en Jurie is broers wat in hulle kinderdae besonder geheg is aan mekaar. Hulle verhale word elkeen uit hulle eie perspektief vertel. Paul is ’n rotsvaste Afrikaner wat tydens die Rebellie by die rebellemagte aansluit en getroud is met die Boerenooi Marie. Jurie word ’n prokureur op die dorp en trou met die Engelse Jane, sodat hy later van sy volk vervreem, al voel hy nie werklik tuis by die Engelse nie. Hy sluit tydens die Rebellie by die regeringsmagte aan en skiet vir Paul dood, maar word daarna deur sy gewete geteister. In ''Die ontwaking van Jacques Duvenhage'' is die inwoners van Koppiesburg almal voorbeelde van banale menslikheid. Jacques Duvenhage begin onder die invloed van sy liefde vir Rita dig, maar sy geestelike ontwaking word doodgesmoor deur sy omgewing. Die drie novelles kan ook gesien word as verteenwoordigend van drie tydperke in die Afrikaner se geestelike ontwikkeling. Die eerste beeld die opbou na die Anglo-Boereoorlog uit, die tweede die botsing tussen politieke idees en die derde die verlies aan geestelike waardes in die proses van verstedeliking. ''Woestynsand dek die spore''<ref>Bruwer, L.C. in Nienaber, P.J. ''Gedenkboek C.M. van den Heever 1902–1957.'' Afrikaanse Pers-Boekhandel, Johannesburg, 1959.</ref> word in drie dele verdeel onder die titels ''Gedagte'', ''Twyfel'' en ''Geloof''. Die eerste deel bevat ongeveer tweehonderd aforismes of lewenswyshede. Die tweede deel (''Twyfel'') is ’n romantiese novelle (gebaseer op die profeet Ahasveros) waar die lewe van sendelinge in ’n barbaarse wêreld uitgebeeld word, met die eindelike besef die boodskap wat hulle van dag een af wou verkondig: Slegs God kan jou red. Die derde deel (''Geloof'') kontrasteer met die tweede en is ’n eie weergawe van die verlossingstryd wat Moses teen die Farao se huis in Egipte voer. ''Die held'' <ref name="meyer">De Villiers, Meyer. Standpunte. No. 23, Maart 1952.</ref> beeld die invloed van die stadslewe en die probleme van aanpassing op ’n plattelandse egpaar se verhouding en hulle denke oor Afrikaner-ideale uit. Die hoofkarakter Peet is ’n onderwyser met ’n minderwaardigheidskompleks. Hy gee klas op ’n plattelandse dorpie,<ref name="hattingh">Hattingh, S.C. in Nienaber, P.J. ''Gedenkboek C.M. van den Heever 1902–1957.'' Afrikaanse Pers-Boekhandel. Johannesburg, 1959.</ref> maar het nogtans groot ambisies en voel homself geroepe as kultuurstryer wat die Afrikaanse tradisies, taal en godsdiens wil bevorder.<ref>Kritzinger, M.S.B. in Nienaber, P.J. ''Gedenkboek C.M. van den Heever 1902–1957.'' Afrikaanse Pers-Boekhandel. Johannesburg, 1959.</ref> Hy vestig hom saam met sy vrou Bettie en gesin in Johannesburg om sy ideale uit te leef. Die mense is egter andersgesind in die stad en meer behep met die materiële as met die geesteswaardes, sodat Peet hom gou in ’n doodloopstraat bevind. Eindelik vind hy berusting in die besef dat hy slegs verantwoordelik is vir sy eie lewe en dié van sy gesin. Deur by hulle te staan ten spyte van die koste daaraan verbonde, bevestig hy hom as ’n ware held, selfs al is dit ’n onbesonge een. Die res van sy langer prosa behandel telkens weer bekende temas, soos die teenstelling tussen die plaas en die stad en die agteruitgang van die Afrikaanse volkslewe as ’n resultaat hiervan. Dit sluit in ''Marthinus se roem'',<ref>Buning, Tj. in Nienaber, P.J. ''Gedenkboek C.M. van den Heever 1902–1957''. Afrikaanse Pers-Boekhandel. Johannesburg, 1959.</ref> waarin ’n arm seun hom gewetenloos opwerk tot heerser in sy dorp en geen mens ontsien in sy sug na mag nie;<ref name="ant26">Antonissen, Rob. Standpunte. No. 26, Desember 1952.</ref>''Jeug'', wat die jong seun Lewies se gelukkige landelike<ref name="ReferenceB" /> ontwikkeling teken, met die simpatieke verhouding <ref name="meyer" /> met outa Frans ’n sterkpunt;<ref name="ant26" /> ''Vannag kom die ryp'', met huweliksontwrigting en menslike ontaarding in die stadslewe<ref name="ReferenceB" /> met sy streng fokus op die materiële en die strewe na genot as tema, wat die karakters dwing om bestek op te neem van hulle lewensbeskouings; en <ref>Hudson, C.W. in Nienaber, P.J. ''Gedenkboek C.M. van den Heever 1902–1957''. Afrikaanse Pers-Boekhandel. Johannesburg, 1959.</ref>''Dirk se oorwinning'', waar ’n weeskind in die groot stad beland en in ellende gedompel en verneder word, maar ten spyte van groot uitdagings tog oorwin en as kunstenaar ontpop. === Kortverhale === Ook op kortverhaalgebied maak hy ’n bydrae. ''Simson''<ref>Malherbe, François. Nuwe Brandwag. Deel 5 no. 1, Februarie 1933.</ref> is sy eerste kortverhaalbundel.<ref>Malherbe, François in Nienaber, P.J. ''Gedenkboek C.M. van den Heever 1902–1957''. Afrikaanse Pers-Boekhandel. Johannesburg, 1959.</ref> Hy ontkom in hierdie bundel aan die ergste slaggate van romantiek en mooiskrywery wat sy tydgenootlike langer prosa kenmerk, hoewel voorbeelde hiervan steeds talryk is.<ref>Pienaar, P. de V. in Nienaber, P.J. “Gedenkboek C.M. van den Heever 1902-1957” Afrikaanse Pers-Boekhandel Johannesburg 1959</ref> Telkens stel hy die klein en magtelose mens in sy stryd teen die oorweldigende magte van die natuur, binne en buite die mens, met die verlede wat ’n deurlopende en selfs deurslaggewende impak maak op die hede. In groot mate is hierdie verhale dan ook stemmingskuns, waar die atmosfeer wat geskep word ’n baie groot rol speel in die interpretasie daarvan. ’n Sterkpunt is die weergawe van botsende persoonlikhede, wat in die verhaal ''Verbittering'' ’n hoogtepunt bereik. Die hoofkarakter se vrou het ’n verhouding met Gert, sy beste vriend en vennoot in ’n prokureursfirma. Dit lei tot die lewenslange verbittering tussen die twee eertydse vriende en word ’n wrok wat selfs dreig om die lewensgeluk van hul kinders, Dirk en Regina, te verwoes. Die versoening word eers op die sterfbed bewerk deur ’n visioen uit ’n gelukkige jeug, wat lei tot vergifnis en vrede. ''Broedertwis'' is ’n verdere hoogtepunt in die bundel. Adolf en Herman is twee broers en seuns van ’n visserman. Herman het ’n wrok teenoor sy ouer broer as gevolg van onreg wat hy in sy jeug gely het. Die jarelange jaloesie tussen die twee broers lei tot ’n worsteling om lewe en dood gedurende die eerste vaart na hul vader se begrafnis. Volgens tradisie moet die oudste broer nou die skipper van die boot wees, maar juis hierteen verset Herman hom. Terwyl die twee broers veg oor die besit van die boot, word albei met boot en al die diepte ingetrek deur ’n orkaan. Dit is eers in hulle doodsangs dat hulle die nietigheid van hul eersug besef en tot mekaar versoen kan raak. In die titelverhaal, ''Simson'', is die hoofkarakter nes sy Bybelse voorganger die slagoffer van vrouelis. Ook hy neem skouspelagtig wraak. Die ontroue meisie Miemie en haar minnaar Andries is egter onoortuigend uitgebeeld, wat die verhaal skade berokken. ''Die huweliksaansoek'' boei met sy tipiese Boere-geestigheid, terwyl ''Die uitgeploegde geraamte'' ’n [[spookverhaal]] is. ''Simson en ander verhale'' word eervol vermeld tydens toekenning van die Hertzogprys vir 1933. ''Vuurvlieg en sterre'' <ref name="ReferenceC" /> se hoofkarakters is telkens in ’n krisis van een of ander aard betrokke, waardeur hulle volle menslikheid openbaar word. Die bundel bevat onder andere die treffende verhaal ''[[Leuens]]'', wat in talle versamelbundels opgeneem word as voorbeeld van die vroeër Afrikaanse verhaalkuns.<ref>Lategan, F.V. in Nienaber, P.J. ''Gedenkboek C.M. van den Heever 1902–1957.'' Afrikaanse Pers-Boekhandel. Johannesburg, 1959.</ref> Olga en Naomi ontmoet mekaar weer na baie jare. Hulle lewensomstandighede het radikaal verander van skooldae af en verskil aanmerklik. Naomi se eens welgestelde vader is bankrot en sy en haar man se lewens het misluk. Daarteenoor is Olga geseën op beide materiële en geestelike gebied. Naomi probeer deur leuens ’n valse beeld voorhou maar word uitgevang en sodoende gedwing om die waarheid in die oë te staar. In ''Die Skeiding'' is standsverskil ook die tema. Herman du Rand se moeder sloof haar af om hom te laat studeer vir dokter. Na kwalifikasie raak hy verloof aan Marie, wat tot ’n deftige Johannesburgse gesin behoort. Om die skyn te bewaar vermy Herman kontak met sy armoedige bloedverwante, maar neem dan sy verloofde na sy armoedige ouerhuis. As Marie haar neus optrek, herleef Herman se jeugdrome en besluit hy om sy plig teenoor sy eie mense te doen. Marie hoort tuis in die deftige stad en hy stuur haar met die volgende trein alleen terug huis toe. In ''Vuurvlieg en sterre'' word Antoon, ’n eenvoudige groenteverkoper, deur sy liefde vir ’n vriendelike strandbesoeker uit armoede opgehef, wat sy beste eienskappe na vore bring. ''Die Dam'' is een van die beste verhale in die bundel. Oom Gabriël is ’n inhalige boer wie se strewe na rykdom alle ander emosies oorheers. Voor die groot reën slaag hy daarin om met inspanning van alle kragte ’n reusagtige dam op sy plaas te voltooi. Hy kry egter rusie met sy seun, Kootjie, wat verlief is op ’n arm buurman se dogter en Kootjie verlaat sy ouerhuis. Oom Gabriël is te trots om aan versoening te dink. Die groot reëns breek egter sy damwal en sy trots, sodat hy sy dam verloor, maar sy kind weer vind. ''Najaar'' beeld die agteruitgang van ’n eens gevierde skrywer se werk uit in beide die atmosfeerskepping as die verhaal. Die keurkommissie vir die Hertzogprys vir 1936 voel dat hierdie bundel eervolle vermelding verdien. In ''Kruispad''<ref name="ReferenceC" /> word in etlike verhale die wesenlike eensaamheid van die mens verken en sy onvermoë om selfs diegene wat die naaste aan hom is, te verstaan. ’n Hoogtepunt in die bundel is die verhaal ''Soos Pa''. Die mynwerker Andries du Preez se gesondheid is verwoes deur sy werk en hy ly aan myntering. Op sy laaste werksdag grou sy kinders Driesie en Lettie in ’n ou mynhoop, sodat hulle ook soos hulle pa kan wees. Die mynhoop stort egter ineen en begrawe die kinders, sodat die myn die pa se gesondheid en sy kinders se lewens eis. Ook die verhale ''Taai wortels'' (met die tema van ouerlike oorheersing wat later vollediger in die roman ''Laat vrugte'' uitgewerk word) en ''Die daad'' (’n geestige verhaal waarin oom Dykie se gespog oor sy heldededade tydens die Anglo-Boereoorlog ’n knou kry wanneer hy ver te kort skiet as daar by hom ingebreek word) is geslaag. Sy kortverhaalbundels hierna (''Nooit!'', ''Die laaste baken'' en ''Beelde in die stroom'') bereik nie weer die hoogtes van die eerstes nie, hoewel daar tog verdienstelike verhale is. In hierdie bundels maak karakters van die plaas oorwegend plek vir karakters uit die stadslewe, wat meer as karikature as werklike mense geskilder word. In sy beste verhale slaag die skrywer egter steeds goed daarin om die innerlike stryd in die hooffiguur tot ’n klimaks te voer. Die titelverhaal in <ref>Burgers, M.P. Olivier in Nienaber, P.J. Gedenkboek C.M. van den Heever 1902–1957. Afrikaanse Pers-Boekhandel. Johannesburg, 1959.</ref>''Nooit!'' beskryf Oom Willem en sy gesin wat uitgeboer het en na Fordsburg in die stad moes trek,<ref name="ReferenceC" /> waar hy vergeefs na werk soek. Daar is moontlike uitkoms as hy bereid sou wees om liefdadigheid te aanvaar of sy dogter toe te laat om vir die Indiër te gaan werk, maar hy weier dit. Einde ten laaste besluit hy om terug te gaan na die plaas, waar hy wel ’n bywoner by sy broer sal wees, maar darem tussen sy eie mense en getrou aan sy beginsels. ''Wie sal weet?'' en ''Tog snaaks'' se krag lê in die selfinsig van die hoofkarakters. In ''Wie sal weet?'' ry ’n voorspoedige sakeman ’n seuntjie dood en jaag dan weg, met die besef daarna dat hy ’n morele lafaard is en glad nie soos wat hy hom voordoen nie. In ''Tog snaaks'' ontslaan Harry Verster, wat in ’n weeshuis grootgeword het, ’n sieklike ou man weens pligsversuim. Agterna vind hy uit dat dit sy vader was. In die laaste drie verhale (''En nou?'', ''Ou broer'' en ''Die einste Harry''), word die verlede volledig in die hede geïntegreer en die gebeure deur sterk motiewe (soos die wraakgedagte in ''En nou?'') gedra. ''Ou broer'' vertel die verhaal van ’n verraaier (Sas) wat tydens die Anglo-Boereoorlog ten minste twintig burgers se lewens gekos het deur sy verraad. Wanneer hy op sterwe lê ervaar sy broer Stoffel die tweespalt tussen liefde vir sy broer en veragting vir wat hy gedoen het. ''Die einste Harry'' vertel van die bruin man Harry wat onder invloed van ’n lokasie-aktivis en drank sy werkgewer doodsteek. Wanneer hy na die aktivis vlug vir hulp, word hy aan die polisie uitgelewer. Vele van die verhale in die bundel is nog onafgewerk en is eerder sketse as kortverhale. In ''Die laaste baken''<ref name="ant26" /> is ''Lewensbesonderhede'' ’n hoogtepunt. Dit is ’n vertelling van ’n pa aan sy kinders,<ref>Venter, E.A. in Nienaber, P.J. ''Gedenkboek C.M. van den Heever 1902–1957''. Afrikaanse Pers-Boekhandel. Johannesburg, 1959.</ref> wat met sy atmosfeerskepping en deurkomponering van die verteller se persoonlikheid deur sy manier van vertel oortuig. Die verhaal bevat ook ’n interessante verwysing na Freud. Die titelverhaal ontmasker inhaligheid, terwyl ''Die afgrond roep'' ’n uitbeelding is van die innerlike stryd van ’n pasiënt om die liggaamlike disfunksie te verwerk. ''Beelde in die stroom''<ref name="ant17">Antonissen, Rob. Standpunte. Nuwe reeks 17 en 18, Mei-Desember 1957.</ref> bevat twaalf kortverhale wat reeds voorheen gepubliseer is, saamgevoeg met nege nuwe kortverhale.<ref name="hattingh" /> Die verhale voeg nie veel by tot sy reeds bekende werkwyse of die algehele kwaliteit van sy werk nie, alhoewel ''Die onverwagte uitnodiging'' gereken kan word as goed. Die ek-verteller moes trou voordat hy sy studies kon voltooi en kwalifiseer dus nie vir ’n goeie betrekking nie. Hy sukkel om sy gesin te onderhou en moet geld leen net om die noodsaaklikste lewensmiddele te koop. Hy loop ’n ou universiteitsmaat raak wat duidelik baie ryk geword het en hy en sy vrou word dan uitgenooi na ’n braai by sy maat se deftige woning. Daar vind hy uit dat die deftige lewenstyl deur skuld befonds word en dat hulle eintlik maar in dieselfde bootjie is. ==== Versamelbundels ==== In 1971 keur A.P. Grové kortverhale vir die bundel ''Sewentien verhale van C.M. van den Heever''. Sy kortverhale en sketse word in verskeie versamelbundels opgeneem, waaronder ''Die Afrikaanse kortverhaalboek'', ''Kernbeeld van die Afrikaanse kortverhaal'', ''Kortpad'', ''Kortverhale vir verkenning'', ''Twaalf Afrikaanse Kortverhale'', ''Vlugte'', ''Die jongste Afrikaanse kortverhale'', ''Afrikaanse letterkunde'', ''Uit dorp en veld'', ''Halfeeu'', ''Vuurslag'', ''Vertellers 2'', ''Kort keur'', ''Flitse'' en ''Mooi loop''. Koos Human neem ''Ryk en arm'', ’n fragment uit ''Laat vrugte'', op in sy bloemlesing ''Willekeur''. === Sketse en essays === ''[[Die Afrikaanse gedagte]]''<ref name="malh">Malherbe, F.E.J. in Nienaber, P.J. ''Gedenkboek C.M. van den Heever 1902–1957.'' Afrikaanse Pers-Boekhandel. Johannesburg, 1959.</ref> protesteer teen die selfingenomenheid van die predikasies wat so uitbundig toegejuig word op die nasionale feesdae. Nadruk word veral daarop gelê dat waaragtige kultuur ’n vyand is van alle luidrugtigheid en van alle uiterlikheid. Dit wortel in die innerlike en is ’n geestelike besitting waarmee ’n mens nie te koop loop nie. Voordat daar dus sprake kan wees van ’n lewenskragtige Afrikaanse kultuur, moet daar by elke Afrikaner self-kultuur gevind word. Op openhartige wyse word die volksgebreke bespreek, al is hy optimisties oor die toekoms. Hierdie bundel bevat ook essays oor die ontwikkeling in die Afrikaanse letterkunde en oorsigte oor die werk van Nederlandse skrywers soos Stijn Streuvels, Guido Gezelle en Karel van de Woestijne. Hy publiseer ook essays in ''Die stryd om ewewig'',<ref>Murray, A.H. in Nienaber, P.J. ''Gedenkboek C.M. van den Heever 1902–1957.'' Afrikaanse Pers-Boekhandel. Johannesburg, 1959.</ref> waarin hy veral die Afrikaner se strewe na ’n selfstandige kultuur verwoord<ref name="kok">Kok, B. in Nienaber, P.J. ''Gedenkboek C.M. van den Heever 1902–1957.'' Afrikaanse Pers-Boekhandel. Johannesburg, 1959.</ref> en die impak van propaganda ontleed, en<ref>Antonissen, Rob. Standpunte. Nuwe reeks 10, Februarie-Maart 1956.</ref> ''Delwer en sif'', waarin hy dit veral het oor die <ref>Antonissen, Rob. ''Kern en tooi''. Nasou Beperk. Eerste uitgawe. Eerste druk. Elsiesrivier, 1963.</ref> skryfkuns en letterkundige aangeleenthede. In laasgenoemde bundel staan die huldeblyk aan<ref name="kok" /> Jan Celliers uit.<ref>Kritzinger, M.S.B. in Nienaber, P.J. ''Gedenkboek C.M. van den Heever 1902–1957''. Afrikaanse Pers-Boekhandel. Johannesburg, 1959.</ref> ''Mens en woord'' versamel ’n wyd uiteenlopende reeks letterkundige sketse en essays oor Afrikaanse en ander kunstenaars en diverse ander onderwerpe wat voorheen reeds in verskillende publikasies in die Afrikaanse pers verskyn het. ''Mens en woord'' kom in 1950 sterk in aanmerking vir die toekenning van die Hertzogprys vir kritiese prosa en essay, maar daar word eindelik in hierdie jaar nie ’n toekenning gemaak nie. Elize Botha neem die opstel ''Oupa'' uit hierdie bundel op in haar versamelbundel oor ''Afrikaanse essayiste'', veral op grond van die beskrywing van jeuginvloede op hom, terwyl dit ook onthullend is van baie van die kwaliteite wat ons in sy skryfwerk teenkom. ''Swaard van die oomblik'' <ref name="ant17" /> is ’n keuse uit al hierdie sketse en essays, grondig verwerk en met die byvoeging van twee nuwe stukke. Dit is veral die herinnering aan ’n gelukkige plaasjeug wat bekoor.<ref>Van der Walt, P.D. in Nienaber, P.J. ''Gedenkboek C.M. van den Heever 1902–1957.'' Afrikaanse Pers-Boekhandel. Johannesburg, 1959.</ref>’n Skets van hom word opgeneem in ''Ons reis om die wêreld'', ’n versamelbundel met reissketse saamgestel deur Jac J. Rousseau (skuilnaam van P.J. Nienaber). === Nie-fiksie === Sy belangstelling in die Nederlandse letterkunde en die bande met die Dietse tale blyk uit talle artikels en versamelings uit die werk van skrywers soos Hooft, Vondel en Gezelle. Hy skryf ook inleidings en aantekeninge oor Nederlandse werke soos P.T. Helvetius van den Bergh se ''De neven'' en J.A. Simons-Mees se ''Geloof: drama uit die Hugenotetyd''. Saam met Abel Coetzee skryf hy ''Oorsig van die Nederlandse letterkunde''. Saam met T.J. Haarhoff skryf hy ''The achievement of Afrikaans''. Sy proefskrif oor<ref>Dekker, G. Nuwe Brandwag. Deel 4 no. 4, November 1932 .</ref><ref name="malh" /> ''Die digter Totius: Sy betekenis vir die Afrikaanse letterkunde'' word gepubliseer. Hierin sien hy Totius veral as draer en openbaarder van die Calvinistiese lewensgedagte, terwyl die proefskrif ook in detail Totius se digkuns ondersoek. Sy boekresensies verskyn in verskeie publikasies, waaronder ''Die Volksblad'' en ''Die Nuwe Brandwag''. In sy ontleding van jonger werke, in besonder die vernaamste digbundels, openbaar Van den Heever ’n fyn-ontwikkelde kritiese vermoë. Naas sy skeppende en kritiese aktiwiteite is hy ook werksaam op die algemene historiese terrein met sy omvattende biografie oor <ref>Jansen, E.G. in Nienaber, P.J. ''Gedenkboek C.M. van den Heever 1902–1957.'' Afrikaanse Pers-Boekhandel. Johannesburg, 1959.</ref>''Generaal J.B.M. Hertzog'' (1943; ook in Engels) en met sy redigering (saam met P. de V. Pienaar) van die driedelige ''Kultuurgeskiedenis van die Afrikaner'' (1945–1950). Hy stel die versamelbundel ''My jeugland'' (1952) saam, waarin hy heelparty skrywers aanmoedig om oor hulle geboortestreek te skryf. Verder is hy aktiewe letterkundige kritikus wat gereeld resensies en artikels plaas in vakkundige tydskrifte en koerante, insluitende ''Helikon'', ''Die Voorligter'', ''Die Vaderland'', ''Die Huisgenoot'', ''Jaarboek van die Afrikaanse Skrywerskring'', ''Die Brandwag'', ''Die Volksblad'', ''Die Taalgenoot'', ''Tydskrif vir Letterkunde'', ''Ons Eie Boek'', ''Standpunte'' en ''Lantern''. Sy dagboek, wat na sy dood in besit is van sy dogter, mev. Salome Herbst, bestaan slegs in manuskripvorm. == Eerbewyse == In Augustus 1950 hou die Afrikaanse Skrywerskring ’n huldigingsplegtigheid vir Van den Heever. Grey Kollege ken in 1953 ’n eremedalje as oudleerling tydens die skool se jaarlikse prysuitdeling aan hom toe. Agt maande na sy dood reël die Afrikaanse Skrywerskring ’n huldigingsprogram op sy verjaardag op 27 Februarie 1958 en word ’n bronsplaat as huldeblyk op sy graf onthul. Ook postuum onthul die burgemeester van Johannesburg, Pieter Roos, in 1964 ’n gedenkplaat tot sy eer by sy eertydse woning, Maupertius in Westcliffe. Die [[Nasionale Afrikaanse Letterkundige Museum en Navorsingsentrum]] (NALN) hou in 2002, honderd jaar na sy geboorte, ’n huldigingsjaar wat ’n kranslegging op die terrein van die destydse Norvalspont konsentrasiekamp ingesluit het. ’n Bustoer op sy Vrystaatse spore word ook gehou en tydens die ''Volksblad''-kunstefees is daar ’n aanbieding van sy werk. Die April 2003 uitgawe van ''Literator'' bevat ’n omvattende oorsig oor sy werk. Van sy werk word in Duits, Engels en Nederlands vertaal. Sy werk dien ook as inspirasie vir verskeie meesters- en doktorsgrade, insluitende ''Realisme en romantiek in die prosawerk van C.M. van den Heever; ’n kritiese stylondersoek'', waarmee Lucia Minnaar aan die Potchefstroomse Universiteit vir Christelike Hoër Onderwys promoveer. C. M. van den Heever publiseer 'n omvangryke oeuvre, waaronder romans, gedigte, essays, asook 'n uitmuntende biografie oor generaal [[J.B.M. Hertzog]]. Sy bekendste romans is ''Somer'' en ''Laat vrugte''; vir laasgenoemde ontvang hy die [[Hertzogprys]] vir prosa in [[1942]]. == Publikasies == Werke wat uit sy pen verskyn sluit in:<ref>Digitale Bibliotheek voor Nederlandse Letteren: http://www.dbnl.org/auteurs/auteur.php?id=heev001</ref><ref>Springbokboeke: http://www.springbokboeke.co.za/html/c_m__van_den_heever.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161111193652/http://www.springbokboeke.co.za/html/c_m__van_den_heever.html |date=11 November 2016 }}</ref> {| class="wikitable" !Jaar !Publikasies |- |1926 |''Stemmingsure'' |- |1927 |''Op die plaas'' |- |1928 |''Die nuwe boord'' |- | |''Langs die grootpad'' |- |1930 |''Droogte'' |- |1932 |''Deining'' |- | |''Simson'' |- | |''Die digter Totius: Sy betekenis vir die Afrikaanse letterkunde'' |- |1933 |''Groei'' |- |1934 |''Vuurvlieg en sterre'' |- | |''Oorsig van die Nederlandse letterkunde'' (saam met Abel Coetzee) |- | |''The achievement of Afrikaans'' (saam met T.J. Haarhoff) |- |1935 |''[[Die Afrikaanse gedagte]]'' |- | |''Somer'' |- |1937 |''Kromburg'' |- |1938 |''Aardse vlam'' |- | |''Kruispad'' |- |1939 |''Laat vrugte'' |- |1941 |''Die stryd om ewewig'' |- | |''Gister'' |- |1942 |''Nooit!'' |- | |''Van aangesig tot aangesig'' |- |1943 |''Generaal J.B.M. Hertzog'' |- |1944 |''Anderkant die berge'' |- |1945 |''Kringloop van die winde'' |- | |''Versamelde gedigte'' |- |1946 |''Woestynsand dek die spore'' |- |1947 |''Mens en woord'' |- |1948 |''Die held'' |- |1949 |''Marthinus se roem'' |- |1950 |''Verhalende gedigte'' |- |1951 |''Jeug'' |- | |''Die laaste baken'' |- |1952 |''Vannag kom die ryp'' |- |1953 |''Dirk se oorwinning'' |- |1954 |''Delwer en sif'' |- | |''Swaard van die oomblik'' |- |1955 |''Honderd sonnette'' |- |1956 |''Beelde in die stroom'' |- |1957 |''Versamelde werke: Deel I-VIII'' |- |1971 |''Sewentien verhale van C.M. van den Heever'' (saamgestel deur A.P. Grové) |- |1983 |''Daiel se afskeid'' |- | |''Vyand'' |- | !Samesteller en redakteur |- |1933 |''Bloemlesing uit die gedigte van Guido Gezelle'' |- |1945 |''Kultuurgeskiedenis van die Afrikaner'' (saam met P. de V. Pienaar) |- | |''Bloemlesing uit die gedigte van Joost van den Vondel'' |- |1946 |''Bloemlesing uit die gedigte van P.C. Hooft'' |- |1948 |''Bloemlesing uit die gedigte van Jan F.E. Celliers'' (saam met P.J. Nienaber) |- |1949 |''Keur uit die gedigte van Totius'' |- |1952 |''My jeugland'' |- |1954 |''Uitgesoekte gedigte van Malherbe'' |} == Bronnelys == === Boeke === * Afrikaanse Pers-Boekhandel. ''Flitse''. Afrikaanse Pers-Boekhandel. Johannesburg. Tweede uitgawe. Eerste druk, 1965. * Antonissen, Rob. ''Die Afrikaanse letterkunde van aanvang tot hede.'' Nasou Beperk. Derde hersiene uitgawe. Tweede druk. Elsiesrivier, 1964. * Antonissen, Rob''. Kern en tooi.'' Nasou Beperk. Eerste uitgawe. Eerste druk. Elsiesrivier, 1963. * APB-Komitee vir Skoolboeke. ''Die junior digbundel.'' Afrikaanse Pers-Boekhandel. Johannesburg. Sesde druk, 1963. * Askes, H. en Landman, J.N. (samestellers) ''Voorspraak''. Tafelberg-Uitgewers Beperk. Kaapstad. Eerste uitgawe. Tiende druk, 1994. * Beukes, Gerhard J. en Lategan, F.V. ''Skrywers en rigtings''. J.L. van Schaik Bpk. Pretoria. Eerste uitgawe, 1952. * Beukes, W.D. (red.) ''Boekewêreld: Die Nasionale Pers in die uitgewersbedryf tot 1990''. Nasionale Boekhandel Bpk. Kaapstad. Eerste uitgawe. Eerste druk, 1992. * Botha, Elize. ''Afrikaanse essayiste''. Human & Rousseau. Kaapstad en Pretoria. Vyfde druk, 1975. * Botha, Elize. ''Prosakroniek.'' Tafelberg Uitgewers Bpk. Kaapstad. Eerste uitgawe, 1987. * Brink, André P. ''Vertelkunde''. Academica. Pretoria en Kaapstad. Eerste uitgawe, 1987. * Buning, Tj. ''Uit ons digkuns''. J.L. van Schaik Bpk. Pretoria. Nuwe omgewerkte druk, 1960. * Cloete, T.T. ''Faune''. Tafelberg-Uitgewers Bpk. Kaapstad en Johannesburg. Eerste uitgawe. Derde druk, 1971. * Coetzee, Abel. C.M. van den Heever: ''Die wese van sy kuns''. J.L. van Schaik Bpk. Pretoria, 1936. * Dekker, G. ''Afrikaanse Literatuurgeskiedenis.'' Nasou Beperk. Kaapstad. Elfde druk, 1970. * Dekker, G. ''Causerie en kritiek''. J.L. van Schaik Bpk. Pretoria. Eerste druk, 1934. * Dekker, G. ''Oordeel en besinning''. Human & Rousseau. Kaapstad en Pretoria. Eerste druk, 1964. * De Vries, Abraham H. ''Kortom''. Academica. Pretoria, Kaapstad en Johannesburg. Eerste uitgawe, 1983. * De Vries, Abraham H. ''Kortom 2''. Human & Rousseau. Kaapstad en Pretoria. Eerste uitgawe, 1989. * Du Plooy, Heilna. ''C.M. van den Heever (1902–1957)'' in Van Coller, H.P. (red.) ''Perspektief en Profiel Deel 2''. J.L. van Schaik-Uitgewers. Pretoria. Eerste uitgawe, 1999. * Grobler, Hilda. ''Halfeeu.'' Blokboeke 33. Academica. Pretoria en Kaapstad. Eerste uitgawe, 1980. * Grové, A.P. ''Die duister digter.'' Universiteitspers. Natal, Pietermaritzburg en Durban, 1949. * Grové, A.P. ''Letterkundige sakwoordeboek vir Afrikaans''. Nasou Beperk. Vyfde uitgawe. Eerste druk, 1988. * Kannemeyer, J.C. ''Geskiedenis van die Afrikaanse literatuur 1''. Academica. Pretoria en Kaapstad. Tweede druk, 1984. * Kannemeyer, J.C. ''Geskiedenis van die Afrikaanse literatuur 2''. Academica. Pretoria, Kaapstad en Johannesburg. Eerste uitgawe. Eerste druk, 1983. * Kannemeyer, J.C. ''Verse vir die vraestel.'' Tafelberg-Uitgewers Beperk. Eerste uitgawe, 1998. * Kannemeyer, J.C. ''Die Afrikaanse literatuur 1652–2004.'' Human & Rousseau. Kaapstad en Pretoria. Eerste uitgawe, 2005. * Krige, Uys (red.) ''Afrikaanse versameling''. A.A.M. Stols Uitgevers-maatschappij. Maastricht. Eerste uitgawe, 1937. * Kritzinger, M.S.B. ''Ons jongste letterkunde.'' J.L. van Schaik Bpk. Pretoria. Tweede druk, 1940. * Lategan, F.V. ''Kernbeeld van die Afrikaanse kortverhaal''. Nasionale Boekhandel Bpk. Kaapstad, Bloemfontein en Johannesburg, 1961. * Lindenberg, E. (red.) ''Inleiding tot die Afrikaanse letterkunde''. Academica. Pretoria en Kaapstad. Vierde uitgawe. Eerste druk, 1973. * Malherbe, F.E.J. ''Aspekte van Afrikaanse literatuur.'' Nasionale Pers Bpk. Kaapstad, Bloemfontein en Port Elizabeth. Eerste uitgawe, 1940. * Nasionale Pers Beperk. ''Ons skrywers en hul werke: ’n Plate-album''. Nasionale Pers Bpk. Kaapstad, 1936. * Nienaber, P.J. en Lategan, F.V. ''Afrikaanse natuurpoësie''. Afrikaanse Pers-Boekhandel. Derde druk, 1952. * Nienaber, P.J. (samesteller) ''Digters en digkuns''. Afrikaanse Pers-Boekhandel. Derde druk, 1954. * Nienaber, P.J., Roodt, P.H. en Snyman, N.J. (samestellers) ''Digters en digkuns''. Perskor-Uitgewers. Kaapstad. Vyfde uitgawe. Sewende druk, 2007. * Nienaber, P.J. ''Gedenkboek C.M. van den Heever 1902–1957''. Afrikaanse Pers-Boekhandel. Johannesburg, 1959. * Nienaber, P.J. ''Die Hertzogprys Vyftig Jaar.'' Nasionale Boekhandel. Kaapstad. Eerste uitgawe, 1965. * Nienaber, P.J. ''Hier is ons skrywers!'' Afrikaanse Pers-Boekhandel. Johannesburg. Eerste uitgawe, 1949. * Nienaber, P.J,; Senekal, J.H en Bothma, T.C. ''Mylpale in die geskiedenis van die Afrikaanse letterkunde''. Afrikaanse Pers-Boekhandel. Tweede hersiene uitgawe, 1963. * Nienaber, P.J. et al. ''Perspektief en Profiel.'' Afrikaanse Pers-Boekhandel. Johannesburg. Derde hersiene uitgawe, 1969. * Nienaber, P.J.; Erasmus, M.C.; Du Plessis, W.K. en Du Plooy, J.L. ''Uit ons letterkunde.'' Afrikaanse Pers- Boekhandel. Sewende druk, 1968. * Opperman, D.J. ''Junior verseboek.'' Nasionale Boekhandel Beperk. Kaapstad. Agste druk, 1960. * Opperman, D.J. ''Wiggelstok''. Nasionale Boekhandel Beperk. Kaapstad. Eerste uitgawe, 1959. * Pheiffer, R.H. ''Woordpaljas.'' Human & Rousseau. Kaapstad en Johannesburg. Derde uitgawe. Derde druk, 1993. * Pienaar, E.C. ''Taal en poësie van die Tweede Afrikaanse Taalbeweging''. Nasionale Pers Beperk. Kaapstad, Stellenbosch en Bloemfontein. Vierde vermeerderde druk, 1931. * Schoonees, P.C. ''Die prosa van die tweede Afrikaanse beweging.'' J.H. de Bussy, Pretoria / Hollandsch- Afrikaansche Uitgevers Maatschappij v/h J. Dusseau & Co, Kaapstad 1939 (derde druk). * Schoonees, P.C. ''Tien jaar prosa.'' Afrikaanse Pers-Boekhandel. Johannesburg, 1950. * Smuts, J.P. ''Karakterisering in die Afrikaanse roman''. Hollandsch Afrikaansche Uitgevers Maatschappij. Kaapstad en Pretoria. Eerste uitgawe, 1975. * Snyman, Henning. ''Kort keur: Abraham H. de Vries''. Reuse-Blokboek 3. Academica. Pretoria Kaapstad  en Johannesburg. Tweede druk, 1983. * Van Coller, H.P. ''Laat vrugte''. Reuse-Blokboek 20. Academica. Pretoria en Kaapstad. Eerste uitgawe, 1987. * Van Coller, H.P. (red.) ''Perspektief en Profiel Deel I.'' J.L. van Schaik-Uitgewers. Pretoria. Eerste uitgawe,  1998. * Van Coller, H.P. (red.) ''Perspektief en Profiel Deel 2''. J.L. van Schaik-Uitgewers. Pretoria. Eerste uitgawe, 1999. * Van Heerden, Ernst. ''C.M. van den Heever.'' in Nienaber, P.J. et al. ''Perspektief en Profiel''. Afrikaanse Pers-Boekhandel. Johannesburg. Derde hersiene uitgawe, 1969. * Van Heerden, Ernst. ''Rekenskap''. Tafelberg-Uitgewers Bpk. Kaapstad. Eerste uitgawe. Tweede druk, 1971. === Vakkundige artikels === *Botha, E. 2003. Vrouekarakters in enkele prosawerke van CM van den Heever. ''Literator.'' *Coetzee, Carli. 1997. The Afrikaans Farm Novel and Idealised Sons- CM van den Heever's Farm Novels as Narratives of the Nation. ''Alternation.'' *Du Plooy, Heilna. 2003. Spore in die sand – ’n herbeskouing van die oeuvre van CM van den Heever. ''Literator.'' *Odendaal, Bernard. 2003. Waardepeilings van die digkuns van CM van den Heever. ''Literator.'' === Tydskrifte en koerante === * Botha, Elize. ''Gedagtes oor die Groot Afrikaanse Roman.'' Tydskrif vir Geesteswetenskappe. Jaargang  28 no. 2, Junie 1988. * Cloete, T.T. ’''n Vignet vir die digter C.M. van den Heever.'' Standpunte. Nuwe reeks 16, Februarie- April 1957. * Du Randt, W.S.H. ''Die tema van bevryding in ‘Laat vrugte'.'' Tydskrif vir Geesteswetenskappe. Jaargang 33 no. 3, September 1993. * Haarhoff, T.J. ''Christiaan Maurits van den Heever.'' Jaarboek van de Maatschappij der Nederlandse  Letterkunde te Leiden 1957–1958. * Heyns, J.D. ''’n Vergelyking tussen C.M. van den Heever se ‘Somer’ (1935) en André Letoit se ‘Somer II’ (1985)''. Tydskrif vir Letterkunde. Jaargang 29 no. 2, Mei 1991. * Hudson, C.W. ''Die gestalte in die poësie van C.M. van den Heever''. Tydskrif vir Letterkunde.  Jaargang 2 no. 1, Februarie 1964. * Klopper, Albert. ''’Om laaste te kan lag’ saamgestel deur Pirow Bekker.'' Tydskrif vir Letterkunde. Jaargang 25 no. 4, November 1987. * Opperman, D.J. ''C.M. van den Heever as digter.'' Standpunte, Reeks 1 no. 3 1945. * Pieterse, Henning. ''Hoogtepunte in die Afrikaanse verhaalkuns''. Tydskrif vir Letterkunde. Jaargang 29 no. 3, Augustus 1991. * Prins, M.J. ''’Halfeeu’ byeengebring deur P.G. du Plessis''. Tydskrif vir Letterkunde. Nuwe reeks 19 no.1, Februarie 1981. * Prins, M.J. ''’Hoogtepunte in die Afrikaanse verhaalkuns’ byeengebring deur A.P. Grové''. Tydskrif vir Letterkunde. Jaargang 24 no. 1, Februarie 1986. * Prins, M.J. ’''Laat vrugte’ van C.M. van den Heever''. Tydskrif vir Letterkunde. Jaargang 24 no. 2, Mei 1986. * Smith, M.E. ''’Om laaste kan lag’ saamgestel deur Pirow Bekker''. Tydskrif vir Letterkunde. Jaargang 25 no. 2, Mei 1987. === Internet === * {{cite news |url=http://152.111.1.87/argief/berigte/dieburger/2002/02/27/4/13.html |title=Van den Heevers word onthou |publisher=[[Die Burger]] (Landelik, bl. 4) |date=27 Februarie 2002 |archive-url=https://archive.is/20140719022420/http://152.111.1.87/argief/berigte/dieburger/2002/02/27/4/13.html |archive-date=19 Julie 2014 |access-date=14 November 2016 |url-status=dead }} * {{cite news |url=http://152.111.1.88/argief/berigte/beeld/1993/03/25/8/10.html |title=Zoeloe-gedig kroon van Van den Heever-oeuvre |author=Kannemeyer, J.C. |publisher=[[Beeld]] (Kalender, bl. 8) |date=25 Maart 1993 |archive-url=https://archive.is/20140719022310/http://152.111.1.88/argief/berigte/beeld/1993/03/25/8/10.html |archive-date=19 Julie 2014 |access-date=14 November 2016 |url-status=live }} * Liebenberg, Otto Volksblad: http://152.111.11.6/argief/berigte/volksblad/2002/03/1/7/3.html * LitNet ATKV-Skrywersalbum 25. Junie 2014: http://www.litnet.co.za/cm-van-den-heever-19021957/ * {{cite news |url=http://152.111.1.87/argief/berigte/dieburger/2010/07/24/BJ/15/NewsBJ012-001-StoryA-BY.html |title=Die ewige Van den Heever |author=Marais, Loftus |publisher=[[Die Burger]] |archive-url=https://archive.is/20140719023736/http://152.111.1.87/argief/berigte/dieburger/2010/07/24/BJ/15/NewsBJ012-001-StoryA-BY.html |archive-date=19 Julie 2014 |access-date=14 November 2016 |url-status=live }} * Volksblad: http://152.111.11.6/argief/berigte/volksblad/2002/02/27/2/7.html * {{cite news |url=http://152.111.11.6/argief/berigte/volksblad/2002/02/27/8/10.html |title=C.M. van den Heever (100) |publisher=[[Volksblad]] (bl. 8) |date=27 Februarie 2002 |archive-url=https://archive.is/20140716190246/http://152.111.11.6/argief/berigte/volksblad/2002/02/27/8/10.html |archive-date=16 Julie 2014 |access-date=14 November 2016 |url-status=live }} == Verwysings == {{Verwysings|3}} {{Dertigers}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Van den Heever, C.M.}} [[Kategorie:Afrikaanse digters]] [[Kategorie:Afrikaanse skrywers]] [[Kategorie:Geboortes in 1902]] [[Kategorie:Sterftes in 1957]] [[Kategorie:Afrikaners]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse digters]] cdhsgpxeusq5aonyg65l4s8f236skpj 0 14100 2974665 2529438 2026-10-02T00:00:19Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.6 2974665 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Suid-Afrikaanse dorp | naam = Kleinmond | inheemse_naam = | ander_naam = | beeld_stadsilhoeët = Kleinmond from mountains.JPG | beeldbyskrif = 'n Uitsig oor Kleinmond | nedersetting_tipe = Dorp | latd = 34 |latm = 21 |lats = | longd = 19 |longm = 02 |longs = | provinsie = Wes-Kaap | distrik = Overberg | munisipaliteit = Overstrand | stigtingsdatum = | regeringstipe = <!-- Wyknommer --> | leier_party = | leiertitel = <!-- Raadslid --> | leiernaam = | oppervlakvoetnotas = | oppervlak_totaal_km2 = 7.13 | hoogte_m = | bevolking_totaal = 6634 | bevolking_soos_op = 2011 | bevolkingvoetnotas = | demografie1_voetnotas = | persent_swart = 34.8% | persent_kleurling = 27.6% | persent_asiër = 0.3% | persent_wit = 36.3% | persent_ander = 0.9% <!-- demografie (deel 2) --> | demografie2_voetnotas = | demographics2_title1 = [[Afrikaans]] | demographics2_info1 = 60.1% | demographics2_title2 = [[Xhosa]] | demographics2_info2 = 25.5% | demographics2_title3 = [[Engels]] | demographics2_info3 = 7.6% | demographics2_title4 = [[Suid-Sotho]] | demographics2_info4 = 3.2% | demographics2_title5 = Ander | demographics2_info5 = 3.5% | poskode = 7195 | poskode2 = 7195 | skakelkode = 028 | sensuskode = 172009 | webwerf = www.kleinmondtourism.co.za }} [[Lêer:Kleinmond.jpg|duimnael|Kleinmond se Haweweg huisves talle kuns-, snuistery- en interieurwinkels, asook restourante.]] '''Kleinmond''', 'n kusdorp in die [[Wes-Kaap]] se [[Overberg]]streek, is een van die dorpe in die [[Overstrand Plaaslike Munisipaliteit]] en is geleë tussen [[Bettysbaai]] en [[Hawston]] naby [[Hermanus]]. Die [[R44 (Suid-Afrika)|R44]] provinsiale pad gaan deur die dorp. == Agtergrond == Daar is bewyse, in die vorm van bylkoppe van klip, dat daar sowat 20&nbsp;000 jaar gelede (die tyd van die Neandertal-mense in Europa) reeds mense in die omgewing van Hangklip gewoon het. Inligting oor die gebied bestaan sedert die sewentiende eeu op skrif.<ref>{{cite book |last= du Toit|first= Jean|date= 2017|title= Kleinmond se storie|url= |location= Kleinmond|publisher= |page= 5|isbn= }}</ref> Die dorp het 'n permanente bevolking van ongeveer 4&nbsp;000 persone, maar word in vakansietye deur ongeveer 20&nbsp;000 mense bewoon. Kleinmond se [[ekonomie]] is hoofsaaklik van [[toerisme]] afhanklik. Die dorpie se dienstesektor is goed ontwikkel en maak voorsiening vir die meeste behoeftes van sy inwoners en besoekers. Dit is ook 'n gesogte aftreedorp. Die strand is as 'n [[blouvlagstrand]] gesertifiseer. == Wapen == Kleinmond het vanaf 1959 tot 1996 sy eie munisipaliteit gehad. Die raad het in 1970 'n wapen by die [[Buro vir Heraldiek]] geregistreer: ''Gedeel in drie: I, in groen, 'n Latynse kruis van silwer; II, in silwer, 'n golwende blou staak; III, in oranje, 'n protea gestengel en geblaar van natuurlike kleur; 'n golwende blou skildvoet belaai met drie golwende streepbalke van silwer en daaroorheen 'n swemmende vis van natuurlike kleur deurboor met 'n swart weerhaak''. Die helmteken was 'n stygende seemeeu op 'n goue muurkroon, en die wapenspreuk "Ora et labora".<ref name=bvh>[http://www.national.archsrch.gov.za/sm300cv/smws/sm300dl National Archives of South Africa : Data of the Bureau of Heraldry] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20260624144322/http://www.national.archsrch.gov.za/sm300cv/smws/sm300dl |date=24 Junie 2026 }}.</ref> Die munisipaliteit se opvolger, die Hangklip/Kleinmond-oorgangsraad, het die wapen in 1997 op sy naam herregistreer.<ref name=bvh /> == Omgewing == Die [[Palmietrivier]]-[[opvanggebied]] aan die weste is 'n ekologies-sensitiewe area, waar goeie eksemplare van [[fynbos]] waargeneem kan word. Die rivier met sy donker palmietwater is ook 'n gesogte swemplek, een van die min riviere in die Wes-Kaap waar mense in suiwer water kan swem. Naby aan Kleinmond is daar die [[Kogelberg Natuurreservaat]], maar toegang is slegs moontlik met 'n geldige permit. Aan die oostekant van die dorp is daar 'n toegangspad na die Botriviervlei, 'n gebied waar die beroemde wilde perde gedy, en voëlkykers die bedreigde [[swarttobie]] kan sien. Die bergreeks agter die dorp het goed-ontwikkelde wandelpaaie wat 'n manjifieke uitsig op die kuslyn en vleilandskap bied. Vanaf Junie tot November, kan walvisse gesien word vanaf die kuslyn, waar hulle kom om te paar en te kalf.<ref name="icon">{{cite web |url=http://www.icon.co.za/~trisa/Kleinmond.htm |title=Kleinmond |publisher=icon |access-date=Februarie 16, 2012 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110222060306/http://www.icon.co.za/~trisa/Kleinmond.htm |archive-date=22 Februarie 2011 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref> == Sien ook == * [[Lys van dorpe in Suid-Afrika]] == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == {{Commons-kategorie inlyn}} * [https://xplorio.com/kleinmond/ Kleinmond Xplorio] Gemeenskaplike webtuiste vir Kleinmond {{Suid-Afrikaanse distriksmunisipaliteit navbox|DC3}} [[Kategorie:Nedersettings in die Wes-Kaap]] g295js94o02vht3c5exeiro8t7okuco 0 15635 2974557 2964627 2026-10-01T17:09:29Z Jcb 223 2974557 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Outeur | naam = Hennie Aucamp | bynaam = | beeld = Hennie Aucamp.jpg | beeldbeskrywing = Hennie Aucamp, 2013. | onderskrif = Hennie Aucamp in 2013. | geboortenaam = Hendrik Christoffel Lourens Aucamp | geboortedatum = [[20 Januarie]] [[1934]] | geboorteplek = [[Dordrecht, Oos-Kaap]] | dood_datum = {{Sterfdatum en ouderdom|1934|1|20|2014|3|20|df=y}} | sterfteplek = [[Kaapstad]] | ouers = | titel = | nasionaliteit = [[Suid-Afrika]]ner | beroep = Digter, skrywer | bekend = | salaris = | termyn = | voorganger = | opvolger = | eerbewyse = Verskeie, sien teks. | party = | godsdiens = | huweliksmaat = | kinders = | webblad = | handtekening = }} '''Hennie Aucamp''' ([[20 Januarie]] [[1934]] – [[20 Maart]] [[2014]]) was 'n bekroonde [[Afrikaanse skrywer]] en [[digter]] en [[skrywer]] van hoofsaaklik [[kortverhaal|kortverhale]].<ref name=":0">http://www.esaach.org.za/index.php?title=Aucamp,_Hennie_(Hendrik_Christoffel_Lourens{{Dooie skakel|date=Januarie 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Daar is ook al na hom verwys as 'die vader van die Suid-Afrikaanse letterkundige kabaret'<ref>[http://www.nb.co.za/listing/aucamp/164/ NB-uitgewers: Hennie Aucamp] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091025103229/http://www.nb.co.za/listing/aucamp/164 |date=25 Oktober 2009 }}, verkry op 4 Julie 2009.</ref> en hy het 'n belangrike plek onder die beoefenaars van die Afrikaanse kontreikuns beklee.<ref>{{Cite web |url=http://www.netwerk24.com/Vermaak/Hennie-Aucamp-Kenners-en-kollegas-bring-hulde-20140120 |title=argiefkopie |access-date= 4 Oktober 2016 |archive-date= 3 Oktober 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181003052843/https://www.netwerk24.com/Vermaak/Hennie-Aucamp-Kenners-en-kollegas-bring-hulde-20140120 |url-status=dead }}</ref> Hennie Aucamp was by uitstek 'n belese kortverhaalskrywer, maar het ook heelwat sterk verhoogtekste gelewer, veral vir die kabaretgenre – onder meer '' 'n Brommer in die boord'', ''Die sewe doodsondes'', ''Met permissie gesê'' en ''Slegs vir almal''. Sy werk is ook gewild vir prosa-aanbiedings en talle van sy gedigte is getoonset. Die Afrikaanse sangeres [[Amanda Strydom]] het hom as haar mentor beskou. In 1982 is hy met die [[Hertzogprys]] vir sy prosawerk bekroon, en in 2004 met die Fleur du Cap-toekenning vir sy lewenslange bydrae tot die groei en ontwikkeling van die Suid-Afrikaanse teater.<ref name="HAT Taal-en-feitegids">HAT Taal-en-feitegids, Pearson, Desember 2013, {{ISBN|978-1-77578-243-8}}</ref> == Lewe en werk == Hendrik Christoffel Lourens Aucamp is op 20 Januarie 1934 op [[Dordrecht, Oos-Kaap|Dordrecht]] in die [[Kaapprovinsie]] gebore<ref name=":1">http://esat.sun.ac.za/index.php/Hennie_Aucamp</ref> as een van twee kinders. Sy ma was ’n nooi Coetzee en hy het ’n suster, Rina. Hy word groot op die plaas Rust-mijn-ziel op die Stormberg-hoogland in die distrik [[Jamestown, Oos-Kaap|Jamestown]]. Van substanderd A af gaan hy op die dorp skool, waar hy in die week in die koshuis inwoon. Sy onderwyseres op laerskool moedig hom aan om versies te skryf en sy stuur dit vir ''[[Die Jongspan]]'', wat dit in Maart [[1946]] publiseer toe Hennie slegs elf jaar oud was. In [[1951]] [[matrikuleer]] hy aan die Jamestown Hoërskool, waar die skrywer [[Jan Rabie]] vir ’n ruk ’n onderwyser was. Vanaf [[1952]] studeer hy Afrikaanse, Engels en Drama aan die [[Universiteit Stellenbosch|Universiteit van Stellenbosch]] waar hy die [[Baccalaureus Artium|B.A.-graad]] in [[1955]], die B.A. Honneurs-graad in [[1956]], die Hoër Onderwysdiploma in [[1957]] en die [[Magister Artium|M.A.-graad]] in [[1958]] (met lof) behaal met ’n studie oor ''Die poësie van Ernst van Heerden''. In [[1959]] en [[1960]] bring hy as toeris sowat tien maande in [[Europa]] deur, waar hy kennis maak met die goue era van die teater en veral in Londen klassieke werke te siene kry. Hy is daarna vir ’n periode tydelike lektor aan die Fakulteit van Opvoedkunde op Stellenbosch en in [[Kaapstad]] en tree dan op as onderwyser op Stellenbosch (in die Lückhoffskool vir Kleurlinge), sy tuisdorp Jamestown, [[Cradock]] en in [[Rondebosch]]. Vanaf Oktober [[1963]] tot Junie [[1964]] studeer hy letterkunde-onderwys op hoërskole aan die Katolieke Universiteit van Leuven in [[België]].<ref>http://www.stellenboschwriters.com/aucamph.html</ref> Sedert middel 1964 is hy dosent en sedert [[1983]] departementshoof in Opvoedkunde aan die Universiteit van Stellenbosch.<ref name=":0" /> Op Stellenbosch bly hy vir baie jare in die Molenvliet-woonstelkompleks, waar die digter [[Lina Spies]] een van sy bure is. In [[1974]] promoveer hy met lof (D.Ed.-graad) aan hierdie universiteit met die proefskrif ''’n Ondersoek na die doeltreffendheid van die eksterne'' ''eksaminering van voorgeskrewe letterkunde vir Afrikaans Hoër in die Kaaplandse Senior Sertifikaat''. Vir die Taalfeesprogram in [[1975]] in die [[Paarl]] is hy die samesteller van ’n program onder die titel ''Om Boer te wees''. Hierdie program bied ’n beeld van die boer soos vervat in die [[Afrikaners|Afrikaner]] se letterkunde en preliterêre erfgoed. In 1979 ontvang hy ’n beurs vir buitelandse studie en hy studeer dan in [[New York Stad|New York]] in [[Verenigde State van Amerika|Amerika]] aan die Teachers College en die Columbia University, waar hy die spesialisasiekursusse volg in The writing of drama, Professional and Educational Writing en Popular Fiction. Hy onderneem in die begin van [[1982]] ’n kabarettoer na [[Nederland]] en [[Duitsland]]. In [[1986]] word hy aangestel as medeprofessor en hoof van die Departement Afrikaans en tree dan aan die einde van [[1993]] af as hoogleraar by die Universiteit van Stellenbosch.<ref name=":2">http://www.litnet.co.za/hennie-aucamp-1934/</ref> Hierna verhuis hy na ’n woonstel in [[Tamboerskloof]] in [[Kaapstad]] en wy hom daarna voltyds aan sy skryfwerk. Hy ondergaan in hierdie tyd ’n knievervanging, wat sy mobiliteit bemoeilik. Tot 2006 is hy besonder aktief as resensent van nuwe boeke vir verskeie tydskrifte en koerante. In April [[2011]] het hy ’n [[Beroerte|beroerte-aanval]] en hoewel hy weer herstel, het hierdie gebeurtenis ’n groot impak op sy gesondheid en lewenswyse. Hierna kan hy nie meer bestuur nie en moet sy motor verkoop, waarna ’n motoris oor sy regtervoet ry en sy mobiliteit verder belemmer. Noodgedwonge moet hy sy woonstel in Tamboerskloof ontruim en trek na ’n ander woonstel, omdat hy nie meer trappe kan klim nie. Daar is ook gebrekkige koördinasie in sy regterhand en sy geheue is aangetas, wat dit vir hom toenemend moeilik maak om te skryf. [[Lêer:Jong Hennie Aucamp.jpg|links|duimnael|'n Jong Hennie Aucamp]] Hy skryf sy hele omvangryke [[oeuvre]] met die hand en gebruik nooit ’n [[tikmasjien]] of ’n [[rekenaar]] nie. So is hy dan altyd afhanklik van die hulp van tiksters om sy manuskripte persklaar te maak. Dwarsdeur sy lewe is hy ook ’n entoesiastiese korrespondent wat briewe skryf (en ontvang) van baie van die leidende persoonlikhede in die land en ook van die buiteland. Hennie Aucamp is Donderdagnag 20 Maart 2014 in sy woonstel in Kloofstraat in Kaapstad oorlede.<ref name=":2" /> == Skryfwerk == === Kortverhale === As letterkundige, opvoedkundige en veelsydige skrywer van veral korter vorme, publiseer hy oor ’n breë spektrum, wat insluit verhale, essays, toneel- en kabarettekste, lirieke, aforismes, dagboeke, gedigte en resensies. Reeds in standerd twee begin hy skryf wanneer ''[[Die Jongspan]]'' van sy gediggies publiseer, waarna vanaf [[1949]] verhale in ''Die Naweek'' en ''Die Huisvrou'' volg en in sy matriekjaar verskyn sy eerste verhaal in [[Huisgenoot|''Die Huisgenoot'']]. Van hierdie kortverhale (getipeer as landelike sketse en vertellings) word opgeneem in sy debuutbundel ''Een somermiddag'', wat ’n plaas en die platteland as agtergrond het vir jeugherinneringe. Eitemal skryf ’n kort voorwoord vir hierdie bundel, waarin hy reeds die aandag vestig op die gevoeligheid van Aucamp se woordgebruik. ''Die hartseerwals'' is ’n groot vooruitgang op hierdie debuut. Soos die titel aandui, staan die verhale in die bundel almal in die gees van een of ander hartseer gebeurtenis. Die titel ''Spitsuur'' roep kennelik die grootstadlewe op en Aucamp verbreed hier sy tematiek en aanslag. Die bundel is in drie dele verdeel, waar die verhale in die eerste deel die problematiek van die individu aanspreek soos hulle dit in herinnerings ervaar, die tweede deel simbolies-allegoriese verhale is wat bewustelik met die surrealistiese eksperimenteer en die derde deel ’n aantal beelde van eensame mense skep.<ref>Van Heerden, Ernst. Standpunte. Nuwe reeks 77, Junie 1968</ref> ''’n Bruidsbed vir tant Nonnie'' bevat verhale in drie afdelings. In die eerste afdeling is die lewe en dood die oorheersende tema, met die titelverhaal ’n hoogtepunt. Die tweede afdeling werk hoofsaaklik met die kontras tussen tyd en ruimte, waar die karakters teruggryp na die verlede en die geluk of liefde onthou wat hulle toe ervaar het. In die derde afdeling is daar twee verhale wat aanpassing as tema het. ’n Tafelberg-prys word in [[1970]] vir ''’n Bruidsbed vir Tant Nonnie'' toegeken.<ref name="brink">Brink, André P. ''Voorlopige Rapport.'' Human & Rousseau Kaapstad en Pretoria Eerste uitgawe 1976</ref><ref>Cloete, T.T. Standpunte. Nuwe reeks 92, Desember 1970</ref> Saam met [[Margaret Bakkes]]<ref name=":3">NB-Uitgewers: http://www.nb.co.za/Authors/164 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161116102527/http://www.nb.co.za/Authors/164 |date=16 November 2016 }}</ref> bundel hy in ''’n Baksel in die more'' kortverhale oor die [[Stormberg]]e, met ''Want kyk, die bruidegom is hier'' wat wentel rondom die verhouding van ’n ouma en ’n kind.<ref name="bouwer">Bouwer, Alba. Sarie Marais, 21 November 1973</ref><ref>Coetzee, A.J. Rapport, 25 November 1973</ref><ref>De Vries, Abraham. Die Huisgenoot, 12 Julie 1974</ref> Die bundel ''Hongerblom'' bevat vyf elegieë (treurliedere) en is ’n besondere hoogtepunt in sy werk. Soos die beskrywing “elegieë” reeds aandui het die verhale almal met verganklikheid en die dood te doen. Die titel van die bundel vind weerklank in die terugkerende motief van blomme in die verskillende verhale, terwyl die “honger” gestalte vind in die roofdier-motief en die uitreik na son en genade (liefde en aanvaarding) wat ook in verskeie verhale te vinde is. In die bundel kom die subtiele mengsel van woede en weemoed oor die verganklikheid van die mooie fyn aan die woord.<ref name="botha">Botha, Elize. Tydskrif vir Geesteswetenskappe. Jaargang 16 no. 1, April 1976</ref><ref name="bouwer" /><ref name="brink" /><ref>Spies, Lina. Standpunte. Nuwe reeks 105, Februarie 1973</ref> Hierdie bundel word onder andere in Duits vertaal. ''Hongerblom'' verower saam met ''Wolwedans'' die [[W.A. Hofmeyr-prys]] in 1974. ''Wolwedans'' bevat ’n bonte verskeidenheid van kunsvorme (kortverhale, sketse, gedigte en selfs ’n eenbedryf), waarin die styl wissel tussen ironies, bytend, satiries en geestig. Deur hierdie veelvoud word menswees ondersoek en word die mens agter sy masker ontbloot.<ref name="botha" /><ref name="brink" /><ref>De Vries, Abraham. Die Huisgenoot, 10 Mei 1974</ref> ''Dooierus'' kan stagnasie of die rus van die dooies beteken maar ook sekuur aanlê op die teiken, terwyl dit ook balans impliseer. Die temas van die verhale is onder andere die eensaamheid en angs van gefrustreerde mense, met die Stormberge wat dikwels as agtergrond dien. In hierdie verhale bemoei Aucamp hom vir die eerste keer werklik met die tydshantering in die kortverhaal, veral om die chronologie van verskillende belewenisse wat oor verskeie tye plaasvind, op te hef ten einde so beter die samehang en betekenis hieruit te haal.<ref>Botha, Elize. Beeld, 31 Januarie 1977</ref><ref>Brink, André P. Rapport, 7 November 1976</ref><ref>Brink, André P. ''Tweede Voorlopige Rapport''. Human & Rousseau Kaapstad Pretoria Johannesburg</ref> Die titel van ''Enkelvlug'' verwys daarna dat daar vir hierdie lewe nie ’n retoer is nie, terwyl dit ook die enkeling en eensaamheid suggereer en “vlug” ook die konsep van weghardloop bevat. Die bundel bevat dan ook verhale oor mense besig met hulle alleenreis deur die troostelose wêreld. Aucamp situeer agt van die tien verhale binne ’n fisiese reis, waarbinne die emosionele reis voltrek word.<ref>Botha, Johann. Beeld, 6 November 1978</ref><ref>Brink, André P. Rapport, 26 November 1978</ref><ref>Brink, André P. ''Tweede Voorlopige Rapport''. Human & Rousseau Kaapstad Pretoria Johannesburg Eerste uitgawe 1980</ref> ''Volmink'' vat in sy titel die teenpole van “volmaak” en “vermink” saam. In hierdie bundel word veral die gestroopte mens ondersoek, wat in sy emosionele naaktheid met groot deernis behandel word. Die oorwegende boodskap is dat ons genade met ander moet hê, omdat almal iewers tussen volmaak en vermink is. Onderliggende temas is ook eensaamheid en die erotiek.<ref>Roos, Henriette Beeld, 23 November 1981</ref><ref name="smuts">Smuts, J.P. ''Burgerband''. Tafelberg-Uitgewers Beperk Kaapstad Eerste uitgawe 1985</ref><ref>Van Zyl, Ia. Tydskrif vir Letterkunde. Nuwe reeks 20 no. 3, Augustus 1982</ref> Aucamp kry in 1982 die [[Hertzogprys]] vir al sy gepubliseerde prosawerke tot op daardie datum, te wete ''Een somermiddag'', ''Die hartseerwals'', ''Spitsuur'', ''Karnaatjie'', ''’n Bruidsbed vir Tant Nonnie'', ''Hongerblom'', ''Wolwedans'', ''Dooierus'', ''Enkelvlug'' en ''Volmink''.<ref name=":1" /> ''Wat bly oor van soene?'' bevat weer hoofsaaklik herinnering- en belydeniskuns, maar hier is daar kennelik ’n ouer en wyser verteller aan die woord. Die titel word herlei na Brecht se vraag, “Wonde laat letsels, maar wat bly oor van soene?”, met die implikasie dat intimiteit tussen mense vergaan. Aucamp beeld hier die melodrama en seksualiteit uit, maar altyd binne die subtiliteit wat sy kuns kenmerk. Hy sê self in ’n onderhoud met Koos Prinsloo in ''Beeld'' van 20 Januarie 1986 dat dit hier gaan om die bankrotskap van seks en liefde, teenoor die beswerende krag van kreatiwiteit. Die soektog na vervulling en die futiliteit daarvan onderlê dan die verhale, met die lewe en letterkunde wat ten nouste aan mekaar verbonde is.<ref>Brink, André P. Rapport, 5 Oktober 1986</ref><ref>De Vries, Abraham. Die Burger. 23 Oktober 1986</ref><ref>Van Zyl, Ia. Tydskrif vir Letterkunde. Jaargang 25 no. 1, Februarie 1987</ref> ''Dalk gaan niks verlore nie'' se titel is ontleen aan die sterftoneel binne [[N.P. van Wyk Louw]] se ''Germanicus''. Die bundel bevat werk wat verskeie genres en stylvorms oorspan, wat deur omvattende intertekstualiteit gekenmerk word.<ref>De Lange, Johann. Insig, Augustus 1992</ref><ref name="kann">Kannemeyer, J.C. ''Op weg na 2000''. Tafelberg-Uitgewers Beperk Eerste uitgawe 1998</ref><ref>Pakendorf, Gunter. Die Burger, 3 November 1992</ref><ref>Van Zyl, Ia. Tydskrif vir Letterkunde. Jaargang 31, no. 2, Mei 1993</ref><ref>Venter, L.S. Rapport, 22 November 1992</ref> ''Gewis is alles net ’n grap'' sluit by die twee vorige bundels aan deur die geografiese gebondenheid in die Stormberge, Stellenbosch en Kaapstad en die skrynende indring in die individuele pyn. ’n Deurlopende tema is die skildering van die menslike ervaring van die skadukant van die lewe, deurgaans met insig en empatie geteken met die wete dat soortgelyke gebeure maklik op elkeen se lewensweg kon gekom het.<ref>De Vries, Abraham H. Die Burger, 22 Februarie 1995</ref><ref>Wybenga, Gretel. Tydskrif vir Letterkunde. Jaargang 35 no. 1, Februarie 1997</ref><ref>Kannemeyer, J.C. Rapport, 12 Februarie 1995</ref><ref>Grové, Henriette. Insig, Mei 1995</ref> In ''Ook skaduwees laat spore'' maak Aucamp ’n keuse uit die meer populêre kortverhale wat hy in die jare 1959–1970 geskryf het en wat in tydskrifte soos ''Sarie Marais'' en ''Die Huisgenoot'' gepubliseer is of oor die radio voorgelees is. Weens tematiek of ander oorwegings het hierdie verhale egter nie ingepas in die bundels wat hy in hierdie tyd saamgestel het nie. Oor die algemeen staan hierdie verhale egter nie stilisties agter by verhale wat wel opgeneem is nie en dit is ook duidelik dat sommige van hierdie verhale later ontwikkel het in ander bekende verhale. Die oorheersende tema is brose menslike verhoudings.<ref>Malan, Lucas. Rapport, 9 Julie 2000</ref> Die letterkundige [[Elize Botha]] maak ’n keuse uit Hennie Aucamp se werk wat as ''In een kraal'' gepubliseer word, terwyl [[Charles Fryer]] se keuse as ''Brandglas''<ref>Brink, André P. Rapport, 20 Maart 1988</ref> verskyn. ’n Keur uit sy werk, vanaf ''Hartseerwals'' tot ''Volmink'', word deur Ian Ferguson in Engels vertaal en in 1983 onder die ''House visits'' gepubliseer.<ref>Ferguson, Ian. Rapport, 22 Mei 1983</ref><ref>Smuts, J.P. Die Burger, 7 Julie 1983</ref><ref name="smuts" /> Van sy kortverhale en sketse word opgeneem in versamelbundels soos ''Die Afrikaanse Kortverhaalboek'', ''Kompas'', ''Steekbaard'', ''Vertellers 1 en 2,'' ''Op Afrikaanse werf'', ''Kortverhale vir verkenning'', ''Windroos'', ''Mosaïek'', ''Op hulle stukke'', ''Borde borde boordevol'', ''Vuurslag'', ''Allegaartjie'', ''Soort soek soort'', ''Uit die kontreie vandaan'', ''Trekvoëls'', ''Willekeur'', ''Kleinbegin in die prosa'', ''Kort keur'', ''Majesteit, die kat'', ''Stad en stedelig'' en ''The Heinemann book of South African short stories'', om slegs ’n paar te noem. In ''Rooi'', ’n versamelbundel van sketse en essays deur prominente skrywers (hoofsaaklik [[Sestigers]]), word vier sketse en essays van hom opgeneem, naamlik ''Sy naam moet hy nog kry'', ''Die handskoen'', ''’n Verdwaalde somerdag'' en ''Die vals noot in die herinnering''. Sommige hiervan het tussen [[1962]] en 1964 in ''Die Huisvrou'' verskyn. Verskeie van sy kortverhale verskyn in letterkundige tydskrifte soos ''Standpunte'', ''Kol'' en ''Tydskrif vir Letterkunde''. === Ander prosa === Aucamp skryf ook verskeie ander vorme van prosa. ''Karnaatjie'' bundel sketse oor reise na [[Ierland]], [[Spanje]], [[Oostenryk]], [[Vlaandere]] en [[Italië]], terwyl hy ook met die sketse ''Winter op die Stormberge'' en ''In die Vloorvlei'' ’n verkenning van plaaslike milieus onderneem. ’n Uitspraak in die skets ''Grüss Gott'' tipeer Aucamp se reisliteratuur en lewensbeskouing, naamlik dat jy van toeris na reisiger promoveer wanneer jy volledig katalisator geword het en alles wat die oog sien en die oor hoor vergeestelik. ''In lande ver vandaan'' is sy reisjoernaal van ’n reis deur die Oosterse lande [[China]], [[Tibet]] en [[Nepal]].<ref>John, Philip. Beeld, 14 Januarie 2002</ref> ''’n Boekreis ver'' bevat sy leeservarings van ’n aantal Afrikaanse skrywers. Hierdie is ’n spesiale publikasie om [[Tafelberg Uitgewers|Tafelberg]] se veertigste bestaansjaar te vier en die boek is dus nie in die handel beskikbaar gemaak nie. Die opstel waarop die uitgawe gebaseer word, is oorspronklik as praatjie aangebied voor Die Vriende van die Biblioteek in [[Bellville]] op [[25 Oktober]] [[1990]], waarna dit aangevul en uitgebrei is. ''Rampe in die ruigte'' bevat ’n sewetal fabels oor eietydse probleemtemas. Die konvensie van die fabel, om menslike eienskappe aan diere toe te ken, word hier met groot sukses beoefen. Deur hierdie middel lewer hy kommentaar op die Suid-Afrikaanse werklikheid en verskaf ook stof tot nadenke oor sedelike verval, die behoud van nugterheid te midde van emosionele beproewings en misbruik van militêre mag.<ref>Botha, Willem M. Insig, April 1997</ref><ref>Malan, Lucas. Rapport, 12 Januarie 1997</ref><ref>Visagie, Andries, Tydskrif vir Letterkunde. Jaargang 35 no. 4, Augustus 1997</ref><ref>Wybenga, Gretel. Beeld, 16 Desember 1996</ref> ''Woorde wat wond'' is ’n bundel wat sy geleentheidstukke oor die randkultuur saambundel, onder andere sy praatjies by die [[Suid-Afrikaanse Uitsaaikorporasie|SAUK]] oor “musiek en liriek” en sy lesing as gasdosent by die Letterkundige Laboratorium in Stellenbosch oor die vertolking van ligte musiek en die ballade. Hierdie bundel bevat ook kabarettekste. Hy maak voorbrand vir ’n wyer definisie van wat kultuur en literatuur behels, omdat die tradisionele opvattinge te eng raak vir die verskillende vorme van geestesuitinge van die twintigste eeu en lewer sodoende baanbrekerswerk in hierdie verband.<ref>Snyman, Henning, Tydskrif vir Letterkunde. Jaargang 22 no. 4, November 1984</ref> ''Kommerkrale'' is kort prosatekste waarin Aucamp die alfabet neem en by elke letter ’n kernbegrip vind en ’n kort stuk daaroor skryf, as kunsvorm soortgelyk aan die gelykenisse wat in die Bybel aangetref word, gemeng met die anekdotiese en die grappige.<ref>Malan, Lucas. Rapport, 31 Desember 1989</ref><ref>Spies, Lina. Die Burger, 7 Desember 1989</ref> ''Pluk die dag'' bevat kort meditasies (aforismes of spreuke), waarin lewenswaarhede in kort en bondige manier geformuleer word en hy goed daarin slaag om die cliché te vermy.<ref>Malan, Lucas. Rapport, 27 Maart 1994</ref><ref>Scholtz, Merwe, Die Burger, 1 Maart 1994</ref> Van sy veertiende jaar af hou Aucamp al dagboek en uittreksels uit sy latere dagboeke word dan uitgegee as ''Gekaapte tyd'' (September [[1994]] tot April [[1995]] – wat in [[1997]] bekroon word met die [[Recht Malanprys|Recht Malan-prys]]<ref>Pieterse, H.J. Rapport, 2 Junie 1996</ref><ref>Viljoen, Louise. Insig, Mei 1996</ref>), ''Allersiele''<ref>Venter, L.S. Rapport, 26 Oktober 1997</ref><ref>Olivier, Fanie. Beeld, 18 Augustus 1997</ref> (Mei 1995 tot Februarie [[1996]]) en ''Skuinslig''<ref>Visagie, Andries, Beeld, 15 Maart 2004</ref> (Maart 1996 tot April 1997). Hierdie egodokumente is ryk aan verwysings, portretstudies (van straatkarakters tot vooraanstaande persoonlikhede), kommentaar op en kommer oor aktuele kwessies en essayistiese en aforistiese gedeeltes. Sy kunsbeskouing word al geselsende op boeiende wyse aangebied en sy landskap- en natuurbeskouings getuig van ’n besonder skerp waarnemingsvermoë. Die dagboekdissipline word hier ’n uiting van die wondere, die mistiek, die kwellings en die banaliteite van die lewe. “''In die vroegte''” bevat outobiografiese herinneringe in essayistiese formaat en besinninge oor sy skryfkuns. In ''Bly te kenne'' skryf hy persoonlike huldeblyke oor verskeie mense wat ’n impak op sy lewe gemaak het, onder andere [[Audrey Blignault]], [[M.E.R.|M.E.R]]., dr. Con de Villiers, [[Anna Neethling-Pohl]], [[Anna de Villiers]], [[Uys Krige]], [[W.A. de Klerk]], [[Ernst van Heerden]], Robert Mohr en [[Stephan Bouwer]].<ref>John, Philip. Beeld, 3 Desember 2001</ref> In ''Beeltenis verbode'' laat hy hom literêr-teoreties uit oor die praktyk van dagboeke en outobiografieë, wat met die besondere insig en wye kennis daarin ’n belangrike bydrae maak tot die in-diepte letterkundige gesprek in Afrikaans.<ref>Wybenga, Gretel, Beeld, 24 Augustus 1998</ref> ’n Keur uit sy briewe tussen 1958 en 2011 aan verskeie van die leidende figure in die Afrikaanse kultuurlewe word uitgegee as ''Mits dese wil ek vir jou sê'', waar die titel ’n aanhaling is uit ’n bekende gedig van [[Boerneef]]. Die boek bevat ook ’n inleidende oorsig oor sy lewe en werk en ’n omvattende persoonsregister. Amper al die bekende figure in die Afrikaanse wêreld van die letterkunde, teater en beeldende kunste uit die afgelope halfeeu kom in hierdie register voor. As die briewe nie aan hulle gerig is nie, word daar wel met waardering na hulle verwys. Daar is ook twee dele met foto’s op glanspapier. Hoewel daar talle verklarende voetnote by die briewe is, kon die boek gebaat het by agtergrond oor sekere voorvalle waarna in die briewe verwys word, sodat die konteks waaruit die korrespondensie ontstaan duideliker na vore kon kom. In die briewe staan die trefseker woordgebruik uit en word baie belangrike kwessies aangeraak, sodat die bundel terselfdertyd ’n oorsig word van die belangrikste kultuurkwessies van sy tyd.<ref>Hugo, Daniel. Rapport, 7 April 2013</ref><ref>Van Aardt, Peet. Tydskrif vir Letterkunde. Vierde reeks Jaargang 51 no. 1 Herfs 2014</ref> Aucamp lewer talle artikels vir vakwetenskaplike tydskrifte soos ''Standpunte'', ''Klasgids'', ''Tydskrif vir letterkunde'', ''Tydskrif vir Geesteswetenskappe'' en ''New Contrast''. Van hierdie artikels is opgeneem in sy vakkundige bundel ''Kort voor lank'', waarin hy dit veral het oor verskillende aspekte van die onderrig van Afrikaans en oor die aard van die kortverhaal. ''Die blote storie'' en ''Die blote storie 2'' is werkboeke vir kortverhaalskrywers.<ref>Heese, Marié. Die Burger, 26 Julie 1986</ref> ''Dagblad'' is ’n versameling van sy dagbladresensies en artikels tussen [[1968]] en 1986.<ref>Malan, Charles. Insig, Januarie 1988</ref> ''Windperd'' ''is'' ’n bundel met opstelle oor kreatiewe skryfwerk, waar die teikengehoor almal is wat ''ge''moeid is by skryf, van instrukteur tot leerling en student. Hy besin oor enkele kwelvrae soos die verband tussen kreatiwiteit en ander faktore soos kunssinnigheid, intelligensie, denke, emosies en oorspronklikheid.<ref>Malan, Lucas. Rapport, 18 Oktober 1992</ref> ''Oor en weer'' is ’n keur uit al die onderhoude wat oor die jare met hom gevoer is, waarin hy groter duidelikheid gee oor sy eie oeuvre en ook oor die skryfkuns, veral van kortverhale.<ref>De Jager, Shaun. Tydskrif vir Letterkunde, Jaargang 49 no. 1, Herfs 2012</ref><ref>Human, Thys. Rapport, 6 Junie 2010</ref><ref>Kleyn, Leti. Beeld, 7 Junie 2010</ref> ''Lendetaal'' (met die subtitel ''Homoërotiek in die kunste en letterkunde'') is ’n versameling van essays oor die homoërotiese, waarin ’n wye verskeidenheid temas, werke en kunstenaars betrek word. ''Koffer in Berlyn'' is die eerste bundel in Afrikaans met essays wat uitsluitlik oor die kabaret handel. Aan die hand van die denkbeeldige kabaret ''Dans op ’n vulkaan'' gee hy verder verduidelikings oor die integrasie tussen beeld, musiek en woord en bespreek hy die geskiedenis van die kabaret, invloede, temas, skeppers en spelers en ’n magdom ander inligting oor hierdie kunsvorm. Ingeweef in die essays is ook lewenswyshede en verrassende insigte oor kuns en die kultuur in die algemeen, wat hierdie ’n besondere naslaanwerk maak.<ref>Hambidge, Joan. Tydskrif vir Letterkunde. Vierde reeks 50 (2) Lente 2013</ref><ref>Rust, Riette. Rapport, 3 Februarie 2013</ref><ref>Schoombie, Schalk. Beeld, 4 Februarie 2013</ref> Aucamp vertaal Jack Schaefer se ''Ou Ramon'' in Afrikaans. Hy is ook verantwoordelik vir verskeie versamelbundels, waaronder ''M.E.R. 100'' (’n keuse uit die werk van M.E.R.) en die versamelbundels met kortverhale ''Bolder'', ''Blommetjie gedenk aan my'', ''Die bruid en ander verhale'' (die tien wenverhale in ''[[De Kat]]'' en Potpourri se kortverhaalwedstryd van [[1988]], waarvoor hy ’n inleiding skryf), ''Wisselstroom'' (’n bloemlesing homoërotiese verhale<ref>Pakendorf, Gunther. Die Burger, 18 Oktober 1990</ref>), ''Vuurslag'' (’n versameling kort-kortverhale<ref>Malan, Lucas. Rapport, 10 November 1991</ref><ref>Van der Merwe, C.N. Die Burger, 10 Desember 1991</ref>), ''Sewe sondes, nee meer'' (met verhale van plaaslike skrywers en buitelanders in vertaling, wat die sewe doodsondes en ander sondes illustreer<ref>Kannemeyer, J.C. “Rapport” 21 Januarie 1996</ref><ref>Kannemeyer, J.C. “Op weg na 2000” Tafelberg-Uitgewers Beperk Eerste uitgawe 1998</ref>), ''Wys my waar is Timboektoe'' (verhale oor verskeie aspekte van Afrika in 25 afdelings met temas soos woestyne, droogte, wild en wolke, reën en plantegroei, diere, siektes, berge, see, jag, konflik en geweld<ref>Botha, Elize. Beeld, 1 September 1997</ref><ref>Engelbrecht, Theunis. Kalender, 2 Julie 1997</ref><ref>Kannemeyer, J.C. Rapport, 31 Augustus 1997</ref><ref name="kann" />) en ''Borde borde boordevol'' (verhale en essays oor kos<ref>Aldrich, Elsabe. Insig, November 1998</ref><ref>Cilliers, Cecile. Beeld, 12 Oktober 1998</ref>). Sy belangstelling in sy streek van herkoms blyk onder andere uit die bundel ''Op die Stormberge'', waarin hy sketse en essays van verskeie skrywers oor hierdie streek saambundel en ook van sy eie werk opneem. === Drama === Op die gebied van die drama maak Aucamp aanvanklik ’n groot impak met sy kabarette, tot op daardie stadium ’n verwaarloosde vorm in Afrikaans, waarna hy ook dramas en radiodramas skryf. Dit is nie ’n oordrywing om hom as die vader van die Afrikaanse kabaret te beskou nie.<ref>http://www.literator.org.za/index.php/literator/article/viewFile/469/630</ref> In ''Die lewe is ’n grenshotel'' bundel hy ryme wat veral vir kabaret gebruik kan word en begin daarmee met die oopbreek van die letterkunde om ook liedjies in te sluit, wat dan weer terugkeer na die oorsprong van poësie as kunsvorm wat aanvanklik gesing is.<ref>Cloete, T.T. Tydskrif vir Geesteswetenskappe. Jaargang 18 no. 2, Junie 1978</ref><ref>Cloete, T.T. Tydskrif vir Letterkunde. Nuwe reeks 17 no. 2, Mei 1979</ref> ’n kabaretopvoering wat hoofsaaklik op hierdie liedere gebaseer is, word in [[1979]] deur [[Swaruk|SWARUK]] in [[Windhoek]] op die planke gebring. ''Teen latenstyd'' is ’n soortgelyke bundel met lirieke. ''Met permissie gesê'' is die eerste volwaardige kabaretteks wat in Afrikaans gepubliseer word. Die sosiale kommentaar hierin is gerig teen dwaashede in die volkslewe en die liedjies beïndruk met talle slim woordspelings. Daar is veral twee hooftemas, naamlik die stryd tussen die vleeslike en die geestelike en die oorlogsituasie aan die grens en die oorlewing van die Afrikaner in Suid-Afrika. Die tweede deel van die kabaret bind die temas saam in die sentrale gegewe van ’n skoonheidswedstryd wat deur Miss Konsepsie gewen word.<ref>Bruwer, Johan. Rapport, 13 November 1983</ref><ref name="conradie">Conradie, P.J. Standpunte. Nuwe reeks 158, April 1982</ref><ref>Elferink, Rita. Beeld, 20 April 1981</ref><ref>Kruger, Joan. Die Transvaler, 10 April 1981·</ref> ''Dubbeldop'' bevat sy keuse uit die kabarettekste van ''Blomtyd is bloeityd'' en ''Oudisie!'', asook opstelle, waarby dit by die soortgelyke bundel ''Woorde wat wond'' aansluit.<ref>Diedericks, Erla-Mari. Die Burger, 30 November 1994</ref> In ''Blomtyd is bloeityd'' is die tema die vrou wat vasgevang is in haar rol in die samelewing en in haar biologie. ’n Vrou bloei op meer as een manier, maar omdat sy die draer van lewe is, word sy ook die hoofbepaler van hierdie lewe en oorstyg so haar verganklikheid. Hierdie kabaret word in 1988 by die Grahamstadse Kunstefees opgevoer, nadat dit in [[1987]] die Fleur du Cap-toneelprys verower het.<ref>Hough, Barrie. Rapport, 6 Desember 1989</ref> ''Slegs vir almal'' en ''Van hoogmoed tot traagheid'' is kabarettekste. Reeds in die titel van ''Slegs vir almal'' is daar ’n toespeling op die “slegs vir blankes” kennisgewings van die apartheidsera, maar die satiriese lem sny baie verder as net hierdie aspek van die Suid-Afrikaanse maatskaplike lewe. Die skrywer gee in die tien sekwense ’n spreekbeurt aan die verskillende rassegroepe en belig ook sekere karaktertipes, terwyl die dramatiese sekwens ''Ai, die ou nasie (nazi) darem'' ’n duidelike verband trek tussen [[Adolf Hitler|Hitler]] se [[Duitsland]] en [[apartheid]]<ref>Britz, E.C. Die Burger, 11 Desember 1986</ref><ref>Odendaal, L.B. Tydskrif vir Geesteswetenskappe. Jaargang 27 no. 3, September 1987</ref><ref>Olivier, Fanie. Rapport, 24 Maart 1985</ref><ref>Schutte, H.J. Tydskrif vir Letterkunde. Jaargang 25 no. 1, Februarie 1987</ref><ref>Schutte, H.J. Tydskrif vir Letterkunde. Jaargang 26, no. 4 November 1989</ref> In ''Stank en dank'' dryf ’n monoloog van ’n boemelaar in Joubertpark die rassehaat op die spits. Aucamp bring die boodskap dat almal leef en sterf in een verband, dus as deel van ’n omvattende Suid-Afrikanerskap, en dat elkeen derhalwe verdraagsaam moet wees teen die ander. Hierdie stuk het ’n gedetailleerde inleiding oor die kabaret as kunsvorm deur Herman Pretorius. Die kabaret ''Van hoogmoed tot traagheid'' benader die sewe doodsondes vanuit ’n postmodernistiese hoek en beskryf elke doodsonde in ’n volkse versverhaal op paarrym, met ’n bypassende temalied. Daar is ook ’n ekstra doodsonde, naamlik dat die moderne mens so oorval is deur sonde dat hy dit nie meer kan identifiseer nie.<ref>Bouwer, Stephan. Rapport, 9 Februarie 1997</ref><ref>Van Zyl, Ia. Insig, Februarie 1997</ref><ref>Wybenga, Gretel. Beeld, 3 Maart 1997</ref> ''Papawerwyn en ander verbeeldings vir die verhoog'' bevat onder andere dramatiese verwerkinge van elemente uit die ballet en sprokieswêreld en bevat drie stukke, naamlik ''Papawerwyn'', ''Trits'' en ''Die skreeu''. Geeneen van hierdie stukke kan as realisties gesien word nie en is eerder ’n voortsetting van die tradisie van die Teater van die Absurde. In ''Papawerwyn'' beeld Aucamp die tirannieke heerskappy van ’n ou moeder oor haar kinders, Lourens en Engela, uit. Selfs na haar dood kan hulle steeds nie sin in die lewe ontdek nie. Geestige volkstaal, veral by die naïewe bediende Sara, word gebruik om die motiewe van sinloosheid en die invloed van tyd uit te beeld. Hierdie drama is reeds in 1979 deur Dinkteater in Pretoria opgevoer.  Die eerste prys in die [[Afrikaanse Taal- en Kultuurvereniging|ATKV]] se wedstryd vir eenbedrywe word in [[1980]] toegeken aan ''Papawerwyn''. ''Trits'' word aangedui as “drie sprokies grimmig bewerk”, met Rooikappie, Aspoestertjie en Sneeuwitjie die sprokies wat ter sprake is. Hierin dramatiseer Aucamp voort op die gegewe van die sprokie, met hedendaagse omstandighede daarin vervat en die uitkoms glad nie so idillies as wat die sprokie wou voorgee nie. Rooikappie streef vergeefs daarna om deur ’n wolf verlei te word en beland eindelik in die arms van haar ouma. Twintig jaar na haar huwelik is dit duidelik dat Aspoestertjie maar ’n platvloerse meisie is wat nou ver bo haar stand verhef is. Die koning ontdek dat Sneeuwitjie nie suiwer blank is nie en dat sy destyds gedwing is om die dwergies se luste te bevredig.<ref name="conradie" /><ref>Schutte, H.J. Die Transvaler, 16 Februarie 1981</ref> ''Die skreeu'' (wat in sy titel die bekende skildery van [[Edvard Munch]] oproep) is ’n uitbeelding van die nagmerrie-agtige binne die danswêreld. Aucamp beskryf dit as ’n toneelballet en dit is ’n eksperimentele teaterstuk. Aanvanklik word die verhaal aangebied deur deels vertelling en deels uitbeelding deur akteurs, maar dan word die verhaal weergegee deur die mimiek van ballet, sonder enige woorde. So word die stuk ’n treffende ontginning van die dramatiese woord en die plek daarvan binne ’n drama, met die boodskap dat gruwels geluidloos oorgedra kan word. ''Die skreeu'' word deur [[Ian Ferguson]] in Engels vertaal as ''The scream''. ''Punt in die wind'' is ’n [[Homoseksualiteit|homoseksuele]] sekskomedie in drie bedrywe, met die oerteks van [[Euripides]] se ''[[Orestes van Makedonië|Orestes]]'' as basis. Die sukkelende toneelskrywer Jack wil hierdie oerteks modern aanbied (’n drama binne ’n drama), maar vind dat die klassieke nie noodwendig meer modern of aktueel word met aanpassings nie. Jack woon saam met die jong Tim, met wie hy ’n meester-slaaf verhouding het. Jack se gewese vrou Shirley het ’n verhouding met Dawid en haar aanmoediging lei tot Jack se motivering om die drama oor Orestes klaar te skryf en vir Tim om ’n suksesvolle haarkapper te word. Die drama se handeling bevat vele elemente uit die oerteks, verplaas na ’n hedendaagse milieu. Die teks dryf die spot met erotiese fantasieë, seksuele manipulasie en ontgin dekadensie as verskynsel van kultuur.<ref>Schutte, H.J. Tydskrif vir Letterkunde. Jaargang 26, no. 4 November 1989</ref><ref>Weideman, George. Die Burger, 12 Oktober 1989</ref> ''Sjampanje vir ontbyt'' is ’n versameling van drie dramatiese stukke, wat as vingeroefeninge in hierdie genre en ’n eksperimentering met vorm beskryf kan word. Al drie stukke het die seksuele as kernmotief, waar die gay vanuit verskillende hoeke betrag word. Die titelstuk, ''Sjampanje vir ontbyt'', is ’n gay Kersontbyt wat skeefloop en die ingewikkelde netwerk verhoudings tussen ’n aantal gay mans openbaar. Hierdie eksplisiete stuk maak ’n venster oop op ’n leefwyse waarvan die heteroseksueel min kennis en ervaring het en ontbloot benewens die eksesse van die leefwyse ook die wondbaarheid van die karakters.<ref>Hough, Barrie. Insig, September 1988</ref><ref>Odendaal, L.B. Tydskrif vir Geesteswetenskappe. Jaargang 29 no. 4, Desember 1989</ref><ref>Schutte, H.J. Tydskrif vir Letterkunde. Jaargang 26, no. 4 November 1989</ref> ''Jakobregop, ’n saterspel'' is meer van ’n revueskets as ’n eenbedryf. Twee bejaarde mense van onsekere geslag (Beulah wie se naam verwys na “beautiful” en Freda, wie se naam verwys na frustrasies) is onder die wanindruk dat die jongman (Gertjie) wat hulle besoek hulle kom meet vir kiste, terwyl hy eintlik ’n gigolo is. Die “sater” van die subtitel verwys na ’n halfgod, ’n navolger van Dionisius wat op wellus, musiek en dans versot is. In ''Die nagapie'' (wat aanvanklik in Augustus [[1985]] in ''Standpunte'' gepubliseer is) loop ’n mislukte verleiding op moord uit. Die ryk Wynand tel die manlike prostituut Johny in ’n kroeg op en bring hom na sy huis toe. Wynand hou ’n nagapie in sy woonstel aan en Johny draai die dier nek-om wanneer Wynand gaan koffie maak en gooi hom terug in sy hok sonder dat Wynand daarvan bewus is. Later daag die eienaar van die nagapie op om hom te haal en is histeries wanneer hy uitvind dat die diertjie dood is. Nadat hy vertrek vermoor Johny vir Wynand. Hierdie stuk belig die gevaar van manlike prostitute. ''By Felix en Madame'' bevat ses eenbedrywe. Die titelstuk, ''By Felix en Madame'', speel in ’n soort oorgangsryk tussen lewe en dood af. Felix en Madame is die gasheer en gasvrou van ’n aantal gestorwenes wat partytjie hou totdat hulle vir ewig gaan rus.''Wolf, wolf, hoe laat is dit?'' (’n verwerking van die gelyknamige kortverhaal in ''Hongerblom'') beeld oumense uit wat ’n makabere fantasiespel speel, waarin hulle preokkupasie met die dood duidelik blyk. In ''Die kis'' behou ’n pas gestorwe ou man (Stefaans) steeds ’n greep op sy veel jonger vrou Drieka en sy stiefseun Daiel. Drieka en Daiel het ’n verhouding, maar sy sal die plase verloor as sy ooit weer sou trou. Nou forseer sy vir Daiel om haar langs Stefaan se lyk te soen, om op so ’n wyse tog wraak te neem teen hom.In ''Die solderkamer'' (aanvanklik in Augustus [[1986|1986 in]] ''Tydskrif vir Letterkunde'' gepubliseer) keer ’n gestorwene terug om in te gryp in die lewens van die agtergeblewenes. Drie geslagte se vroue is teenwoordig, naamlik die reeds gestorwe Ma, haar dogter Hannie en kleindogter Annatjie. Na haar dood kom besoek die ma vir Hannie om aan haar en haar dogter Annatjie bemoediging te gee oor die hiernamaals en die lewe op aarde. Annatjie staan op troue en besluit eindelik om Ma se trourok vir die geleentheid te dra, wat bevestiging word van die erfenis wat die voorouers aan die agtergeblewenes nalaat. ''Die sosiopaat'' speel ’n gesplete bestaan uit waarin ’n [[psigiater]] (die sosiopaat genoem) sy kliënt Margot se gesplete persoonlikhede Loeloe en Jenny letterlik uit haar uitdink. Deur die loop van die dramaskets vind ’n omkering van rolle plaas, met die psigiater wat verander tot kind en sy kliënt Margot tot moederfiguur. In hierdie stukke is die dood en die oorgange en oomblikke van afskeid ’n dominante motief. Die radiodrama ''Op ’n kaal eiland'' sluit hierby aan deur die interaksie uit te beeld tussen ’n Spaanse prins (Carlos) en boermense (Miguel en Maria). Carlos skuil na ’n volksrewolusie by die boermense en probeer dan ontvlug. Hierdie drama word deur [[Gerhard Beukes|Gerhard J. Beukes]] opgeneem in die versamelbundel ''Spel en spelers'', deur P.J. du Toit in die versamelbundel ''Fasette'' en deur [[Temple Hauptfleisch]] en P.P.B. Breytenbach in ''Die kleiner kosmos''.<ref>Brink, André P. Rapport, 22 November 1987</ref><ref>Hauptfleisch, Temple. Insig, Oktober 1987</ref><ref>Odendaal, L.B. Tydskrif vir Geesteswetenskappe. Jaargang 29 no. 4, Desember 1989</ref><ref>Schutte, H.J. Tydskrif vir Letterkunde. Jaargang 26, no. 4 November 1989</ref> ''’n Brommer in die boord'' is ’n Boereklug en hierdie drama word genomineer vir die Rapportprys van 1990. Die radiodrama ''Die dood van ’n matador'' word opgeneem in ''Hoorspelkeur''. Die joernalis Ramón Rojas ondersoek die dood van die beroemde stiervegter Gallito Murillo, wat ’n held is in die oë van sy baie bewonderaars. Soos Ramón met sy ondersoek vorder, begin hy twyfel daaraan of Murillo wel ’n held was. ''Vyf blikkies boeliebief'' is ’n eenbedryf wat opgeneem word in ''Die magiese kring'', saamgestel deur Temple Hauptfleisch. Die eenbedryf ''Die volgende ronde'' word eers in ''Standpunte'' gepubliseer en dan opgeneem in die versamelbundel ''Rostrum''. Dit beeld die interaksie tussen gay mans in ’n stoombadkompleks uit. Die sentrale karakters is die ou akteur Larry van der Merwe en die Joodse sakeman Melzer. Laasgenoemde gee aan Larry ’n geskenk in die vorm van ’n massering waarvoor hy betaal, maar Larry se poging om die verhouding tussen Martin en Rinus te herstel is ’n klaaglike mislukking.<ref>De Koker, Ben. Die Burger, 31 Oktober 1985</ref> Die eenbedryf ''Janblom dans ’n masurka'' (vroeër as kabaret gepubliseer in ''Met permissie gesê'') word in die versamelbundel ''Skouspel'' opgeneem. Die eenbedryf ''Die appel'' word deur P.G. Nel opgeneem in ''Die storm en ander eenbedrywe'', deur J.P. ([[Jan Spies|Jan) Spies]] in ''Kleinbegin in die drama'' en deur Temple Hauptfleisch in die versamelbundel ''Boomhuis, droomhuis''. Die skoolseun Japie Bosman steel ’n appel uit die pastorie se tuin om vir sy nooi, Naomi Havenga, te gee. Die pastoriemoeder kuier by Naomi se peettante en iemand sien vir Japie deur die venster klim. So kom die hele episode op die lappe en word Japie en Naomi uitgevang. [[George Weideman]] neem die eenbedrywe ''Die rooi bal'' en ''Die silwer arende'' op in ''Alles op die spel''. In ''Die silwer arende'' maak Aucamp van sirkusartieste gebruik om ’n fiktiewe wêreld aan te dui. Die onderliggende tema van die teks is verwaarloosde kinders wat aktuele sake soos bendes en geweld moet hanteer, terwyl familietwis en die stryd van goed teenoor kwaad newe-temas is. ’n Hawelose tweeling (elf jaar oud) word hier gered van ’n bendeleier. Die lewensles in die kort werk is dat dit beter is om te werk as om misdade te pleeg. ''Die rooi bal'' is ’n uitbeelding van ’n eensame seun se drome. Die rystoel gekluisterde Henkie sien hoe ’n rooi bal oor die muur kom. Die twee anderskleurige kinders, Faried en Zubayda, kom haal die bal. Die kontras wat die twee sorgelose kinders teenoor Henkie in sy rystoel skep versterk Henkie se begeerte, selfs in sy drome, om normaal te wees, om soos ander kinders te kan speel en rondhardloop. Faried beveel hom om op te staan en ’n paar tree te loop, maar wanneer die verpleegster terugkom, is daar geen teken van die bal of die kinders nie. Die program ''Om Boer te wees'' word in 1975 deur Aucamp saamgestel vir die Taalfeesprogram in die [[Paarl]]. Verder skryf hy ook die volgende dramas wat deur [[DALRO]] bewaar word, naamlik die eenbedryf ''’n Winter agter tralies'' (wat reeds in 1979 deur Dinkteater in Pretoria opgevoer is), die kabaretmonoloog ''Die hoededoos'', die monoloog ''Op ’n Dinsdag as dit reën'', die eenbedryf ''Liefde onder lede'' en die eenbedryf ''Ou-Kersaand, 1901''. Die monoloë ''Troostyd vir ’n bang gemoed'' (Februarie [[1977]]) en ''Die skawagter van Stompiesfontein'' (Mei 1990) word in ''Tydskrif vir Letterkunde'' gepubliseer. Die eenbedryf ''Die Caledonner'' word deur DALRO bewaar en is ’n verwerking deur H. Roux van die gelyknamige kortverhaal. Die radiodrama ''Die peerboom in die tuin'' word in [[2008]] deur [[Radio Sonder Grense|Radiosondergrense]] uitgesaai, maar is nooit gepubliseer nie. In ’n radio-onderhoud met [[Bettie Kemp]] (Drama 75 episode 12, uitgesaai op 20 September 2012) erken Aucamp dat hy selfs nie eens meer die teks van hierdie hoorspel het nie. Hy vertel ook dat hy drie verhale geskryf het spesifiek vir voorlees op die radio, naamlik ''Die pers rok'', ''Die hartseerwals'' en ''’n Man soos Johannes''. Nadat Aucamp in 1993 afskeid neem van die kabaret voer die Universiteit van Stellenbosch se Dramadepartement ''Wie gryp ’n handvol?'' op, wat ’n keur is uit al sy kabaretwerk (liedjies, sketse, gedigte en monoloë) en ook ’n paar ongepubliseerde tekste insluit. Die kabaret ''Lyflied'' is ’n keur uit Hennie se stoutste verse getoonset deur die komponis André Strijdom en word verder aangevul deur verse van onder andere R.K. Belcher, [[Peter Blum]], [[Lina Spies]], [[Breyten Breytenbach]] en [[Antjie Krog]] en as deel van ''Kabaretmania'' in 2008 op Stellenbosch op die planke gebring. Van sy kortverhale, soos ''Die hartseerwals'', ''’n Bruidsbed vir Tant Nonnie'' en ''’n Bars loop deur die wasbak'' word vir die televisie verwerk en as televisiedramas uitgesaai. ''Die sewe doodsondes'', wat hy as ’n moraliteitspel beskryf, word deur die Universiteit van Stellenbosch se dramadepartement by die ATKV Kampustoneel in 1995 en ook in Stellenbosch by die H.B. Thom-teater opgevoer. Hierdie drama/kabaret word later as ''Van hoogmoed tot traagheid'' gepubliseer. === Poësie === Reeds in die bundel “''Wolwedans''”, wat ’n verskeidenheid kunsvorme bevat, sluit Aucamp ’n sestal gedigte in wat hy in die voorwoord “verdigte prosa sonder fatsoen” noem. Enkele hiervan, soos ''Selfportret op amper veertig'' en die kwatryn ''Summer View'', kan egter reeds as geslaagde gedigte beskou word. Die lirieke wat Aucamp in ''Die lewe is ’n grenshotel'' saambundel is ook reeds ’n bydrae tot die digkuns, al noem hy dit self in die subtitel slegs “ryme vir pop en kabaret”. Op grond van sy eie beskrywings is dit duidelik dat hy op hierdie stadium nog nie sy poësie ernstig opneem nie. Die lirieke in ''Die lewe is ’n grenshotel'' sluit egter aan by die oorsprong van die poësie, naamlik liedere wat gesing is. Sy deeglike vakmanskap en beleë wysheid blyk ook reeds uit hierdie ligter vorm van poësie, wat reeds ’n meer beduidende bydrae tot die Afrikaanse digkuns maak as baie meer ernstige digbundels. In ''Enkelspel'' word die spel tennis as metafoor gebruik vir ’n beskrywing van die liefdesspel en die lewensspel, met eindelik slegs een wenner in hierdie stryd, naamlik die dood. ''Teen latenstyd'' is ’n soortgelyke bundel met lirieke, waarna sy kabarettekste (''Met permissie gesê'', ''Dubbeldop'', ''Blomtyd is bloeityd'', ''Slegs vir almal'' en ''Van hoogmoed tot traagheid'' bevat vele lirieke bevat wat ook poëties geslaagd is. ''’n Windharp teen die tyd'' uit ''Met permissie gesê'' is ’n goeie voorbeeld, waarin die stilte van die nag die bome se geruis soos poësie laat klink en die spreker ook in staat stel om die geliefde te onthou en saam te sing. Sodoende word die verganklikheid van die verhouding opgehef in die lied se opgaan in die kosmos en ewigheid en word dit, soos die titel aandui, “’n windharp teen die tyd”. ''Die blou uur'' is “cocktail-kwatryne” met ’n kenmerkende angel in die stert. Die blou uur is die uur na sonsondergang of skemertyd, wanneer dit tyd is vir cocktails en nadenke. Aktuele temas word hierin betrek, soos die Suid-Afrikaanse rassesituasie, feminisme, prostitusie, seks, aborsie en homoseksualisme.<ref>Cloete, T.T. Tydskrif vir Letterkunde. Jaargang 23 no. 2, Mei 1985</ref><ref>Snyman, Henning. Die Burger, 23 Augustus 1984</ref> Die bundel ''Koerier'' is opdragkwatryne vir vriende, asook kwatryne oor landskappe, seks en verganklikheid, waarin Aucamp se beleë wysheid blyk. Die geleentheids-aard van die bundel laat dit egter afsteek teen die groter trefkrag van die kwatryne in ''Die blou uur''.<ref>Olivier, Fanie. Rapport, 10 Augustus 1998</ref><ref>Pieterse, H.J. Beeld, 10 Mei 1999</ref> ''Lyflied'' is ’n versameling deur Daniel Hugo van sy liedtekste (met ’n diskografie wat reeds aantoon hoeveel van hierdie liedere deur kunstenaars soos [[Coenie de Villiers]], Marica Otto, [[Laurika Rauch]], Alida White, [[Louis van Rensburg]] en [[Amanda Strydom]] opgeneem is).<ref>Van Rensburg, Cas. Beeld, 6 September 1999</ref> ''Hittegolf'' (subtitel ''wulpse sonnette met ’n nawoord'') is ’n bundel van gay liefdesonnette. Die tegniese vorm van hierdie sonnette is merendeels drie kwatryne, gevolg deur ’n rymende koeplet wat op aforistiese wyse die voorafgaande afsluit. Die nawoord tot ''Hittegolf'' plaas die erotiese gedigte binne ’n literêre milieu en Aucamp onderskei hier tussen erotiek en pornografie, erotiek en ruwe seksualiteit asook tussen die eksplisiete en die gesublimeerde.<ref>De Wet, Karen. Beeld, 21 Oktober 2002</ref><ref>Snyman, Henning. Die Burger, 14 Oktober 2002</ref> ''Stad op hitte'' vergelyk die hitte van die dag (wat dikwels brand en gepaardgaande vernietiging tot gevolg het) met die erotiese vuur van binne, wat die mens van binne verbrand. Tekenend is die slim woordspeling wat die gedigte dikwels verskillende betekenislae gee. ''Dryfhout'' is ’n opvolgbundel sonnette, waarin die homo-erotiese weer figureer, maar dit bevat ook lykdigte en ’n afdeling met verse oor die dood.<ref>Bezuidenhout, Zandra. Tydskrif vir Letterkunde. Jaargang 43 no. 2, Lente 2006</ref><ref>John, Philip. Beeld, 15 Mei 2006</ref><ref>Visagie, Andries. Rapport, 12 Februarie 2006</ref> ''Vlamsalmander'' bevat ’n groot verskeidenheid digvorms, waarmee Aucamp dan wegbreek van sy gewoonte van slegs een digvorm in ’n bundel. Benewens die kwatryne, sonnette en ander digvorme durf hy hier selfs die Japannese haikoe aan. Met hierdie bundel bevestig hy sy status as een van die vernuftigste digters in Afrikaans.<ref>Hambidge, Joan. Tydskrif vir Letterkunde. Jaargang 46 no. 1, Herfs 2009</ref><ref>Naudé, Charl-Pierre. Boeke Insig. No. 6, Somer 2009</ref><ref>Viljoen, Louise. Rapport, 19 Oktober 2008</ref> ''Teen die lig'' word opgedra aan [[Johann de Lange]]. Die bundel ondersoek veral afskeid, herinneringe en die dood. T Kenmerkend van die bundel is dat die digter hom nie hou by die streng voorskrifte vir die digvorm nie en telkens eksperimenteer met byvoorbeeld rymskemas.<ref>Kuhn, Karen. Tydskrif vir Letterkunde. Vierde reeks 50 (2) Lente 2013</ref> Op gevorderde leeftyd begin hy ook die kindervers beoefen. [[Riana Scheepers]] het skrywers van kinderverse uitgenooi om verse aan haar te stuur vir die publikasie van ''Nuwe Kleuterverseboek'' en ''Nuwe Kleinverseboek''. Hennie het twee versies gehad wat baie jare terug dateer. Hierna kom verdere verse spontaan en eindelik sien twee bundels, ''Woerts in die hoekie'' en ''Ghoera: Afrika-verse vir kinders'', die lig. Albei bundels staan in die gedeeltelike teken van ’n terugreis in die tyd na die diere, die natuur en die folklore van sy kindertyd. ''Ghoera'' se titel kom uit die San en is die naam van ’n booginstrument wat by talle [[inheemse volke]], insluitende die [[San]], die [[Khoikhoi|Khoi-Khoi]] en die [[Korana]], &shy;voorgekom het. Aucamp se gedigte word in verskeie versamelbundels opgeneem, waaronder ''Groot verseboek'', ''Die Afrikaanse poësie in ’n duisend en enkele gedigte'', ''Digters en digkuns'', ''Die dye trek die dye aan'', ''Miskien sal ek die wingerd prys'', ''Speelse verse'' en ''Nuwe verset''. Hy publiseer ook gedigte in letterkundige tydskrifte soos ''Standpunte'', ''Tydskrif vir Letterkunde'' en ''Ensovoort''. Niel van der Watt toonset ''Die wind dreun soos ’n ghoera'', deel van ’n San-siklus en ’n aantal Afrika-verse uit ''Ghoera'' en dit word in Augustus [[2012]] saam met ander getoonsette gedigte van ander digters in die Centurion-teater opgevoer. == Eerbewyse en toekennings == === Eerbewyse === In [[1989]] ontvang Hennie Aucamp saam met [[Margaret Bakkes]] en wyle Han Aucamp van [[De Aar]] ’n erepenning van die Sterkstroom Rapportryerskorps in samewerking met die Direktoraat Kultuursake. [[Randse Afrikaanse Universiteit|Die Randse Afrikaanse Universiteit]] se jaarlikse simposium oor aspekte van die populêre kultuur word in 1994 in sy geheel aan sy woordkuns gewy en in dieselfde jaar ontvang hy erelidmaatskap van die Afrikaanse Skrywerskring op Stellenbosch. Ook in 1994 word ’n huldigingsprogram vir Hennie vir sy belangrike bydrae tot die Afrikaanse kabaret op Stellenbosch gehou. In Augustus [[1998]] bied die Departement Afrikaans en Nederlands aan die Universiteit van Stellenbosch ’n Aucampfees aan, wat ’n herhaling is van die een wat vroeër die jaar tydens die Leipoldt Letterkundefees op [[Clanwilliam]] aangebied is. Die Universiteit van Stellenbosch ken in Maart [[2000]] ’n eredoktoraat in die letterkunde aan hom toe en in [[2003]] is hy die onderwerp van ’n landwye vasvrawedstryd wat deur Akpol, die Afrikaanse kultuurarm van die [[Suid-Afrikaanse Polisiediens]], en die ATKV aangebied word. Die [[Klein Karoo Nasionale Kunstefees]] vereer hom in [[2004]] met ’n Afrikaans Onbeperk Kanna vir sy lewensbydrae en in hierdie jaar, sy sewentigste, word hy vereer met die huldigingsbundel ''’n Skrywer by sonsopkoms: Hennie Aucamp 70'', saamgestel deur [[Lina Spies]] en [[Lucas Malan]]. In 2004 ontvang hy ook ’n Fleur du Cap-teaterprys vir lewenswerk en bydrae tot teater en die ATKV se Prestige-toekenning, die ATKVeertjie. Die [[Gustav Prellerprys vir Literatuurwetenskap en Letterkundige Kritiek|Gustav Preller-prys]] vir Literatuurwetenskap van die [[Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns]] word in [[2006]] aan hom toegeken, terwyl die ATKV in dieselfde jaar hom vereer as ’n ATKV-Afrikoon. In April 2008 word hy by die Cederberg-fees in Clanwilliam gehuldig vir sy werk as akademikus, kortverhaalskrywer, dramaturg, digter en kabaretskrywer. ’n Spesiale huldigingsprogram word by Woordfees [[2009]] aangebied ter herdenking van sy 75e verjaardag. In [[2010]] verower hy die Woordfees se eerste prys as woordkunstenaar. In hierdie jaar verwerf hy ook ’n Suid-Afrikaanse Letterkundetoekenning, geborg deur die Departement van Kuns en Kultuur, vir sy lewensbydrae tot die Suid-Afrikaanse letterkunde. Tydens die Vriende van Afrikaans se jaarafsluiting in [[2013]] word hy vereer met ’n multimedia-aanbieding oor sy oeuvre. Die Universiteit van Stellenbosch se Dokumentesentrum stel in 2014 ’n katalogus van sy dokumente by die J.S. Gericke Biblioteek bekend. Hierdie katalogus bestaan uit ’n opsomming van sy werk en sluit in oorspronklike briewe, manuskripte, dagboeke, notaboeke, plakboeke, foto’s wat gesorteer, beskryf en genommer is met titel-, outeur- en onderwerpindekse om potensiële navorsers se taak te vergemaklik.<ref>University of Stellenbosch Hennie Aucamp Collection: https://digital.lib.sun.ac.za/handle/10019.2/3874 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161018210319/http://digital.lib.sun.ac.za/handle/10019.2/3874 |date=18 Oktober 2016 }}</ref> === Toekennings<ref name=":3" /> === * 1970 – Tafelbergprys * 1974 – [[W.A. Hofmeyr-prys]] (saam met [[Chris Barnard]]) * 1980 – [[Afrikaanse Taal- en Kultuurvereniging|ATKV]]-toneelprys * 1982 – [[Hertzogprys]] * 1987 – Fleur du Cap-prys vir die beste Suid-Afrikaanse toneelstuk van die jaar * 1997 – [[Recht Malan-prys]] * 2004 – Fleur du Cap-merietetoekenning * 2004 – [[Afrikaanse Taal- en Kultuurvereniging|ATKV]]-veertjie * 2004 – Afrikaans-Onbeperk-toekoenning van die [[Klein Karoo Nasionale Kunstefees|KKNK]] * 2004 – Wenner van [[LitNet]] se Mont du Toit-kelderkompetisie vir wynpoësie * 2006 – Die Gustav Preller-medalje vir Letterkundige Teorie == Publikasies<ref>Digitale bibliotheek voor Nederlandse letteren: http://www.dbnl.org/auteurs/auteur.php?id=auca001</ref> == === Prosa === {| class="wikitable" !Jaar !Publikasie |- |1963 |''Een somermiddag'' |- |1965 |''Die hartseerwals'' |- |1967 |''Spitsuur'' |- |1968 |''Karnaatjie'' |- |1970 |''’n Bruidsbed vir Tant Nonnie'' |- |1972 |''Hongerblom'' |- |1973 |''’n Baksel in die more'' (saam met Margaret Bakkes) ''Wolwedans'' |- |1976 |''Dooierus'' |- |1977 |''Kort voor lank'' |- |1978 |''Enkelvlug'' |- |1979 |''In een kraal'' (’n keuse uit sy werk deur Elize Botha) |- |1980 |''Met permissie gesê'' ''Papawerwyn'' |- |1981 |''Volmink'' |- |1983 |''House visits'' |- |1984 |''Woorde wat wond'' |- |1986 |''Die blote storie'' ''Wat bly oor van soene?'' |- |1987 |''Dagblad'' ''Brandglas'' (’n keuse uit sy werk deur Charles Fryer) |- |1989 |''Kommerkrale'' |- |1991 |''’n Boekreis ver'' |- |1992 |''Dalk gaan niks verlore nie'' ''Windperd'' |- |1994 |''Pluk die dag'' ''Gewis is alles net ’n grap'' ''Die blote storie 2'' |- |1996 |''Gekaapte tyd'' ''Rampe in die ruigte'' ''Van hoogmoed tot traagheid'' |- |1997 |''Allersiele'' |- |1998 |''Beeltenis verbode'' |- |2000 |''Ook skaduwees laat spore'' |- |2001 |''Bly te kenne'' ''In lande ver vandaan'' |- |2003 |''In die vroegte'' ''Skuinslig'' |- |2007 |''’n Vreemdeling op deurtog'' |- |2009 |''Die huis van die digter en ander liefdesverhale'' |- |2010 |''Oor en weer'' |- |2011 |''Lendetaal'' |- |2012 |''Koffer in Berlyn'' |- |2013 |''Mits dese wil ek vir jou sê'' |} === Poësie === {| class="wikitable" !Jaar !Publikasie |- |1977 |''Die lewe is ’n grenshotel'' |- |1984 |''Die blou uur'' |- |1987 |''Teen latenstyd'' |- |1999 |''Koerier'' ''Lyflied'' |- |2002 |''Hittegolf'' |- |2005 |''Dryfhout'' |- |2008 |''Vlamsalmander'' |- |2010 |''Woerts in die hoekie'' |- |2011 |''Ghoera'' |- |2012 |''Teen die lig'' |- |2014 |''Skulp'' |- |2020 |''Oopkardoes: boertige ryme. Versôre deur Johann de Lange'' (postuum, [[Johann de Lange]], red) |} === Drama === {| class="wikitable" !Jaar !Publikasie |- |1980 |Met permissie gese - kabaret Papawerwyn |- |1986 |''Slegs vir almal'' |- |1987 |''By Felix en Madame en ander eenbedrywe'' |- |1988 |''Sjampanje vir ontbyt'' ''Punt in die wind'' |- |1990 |''’n Brommer in die boord'' |- |1994 |''Dubbeldop'' |} === Vertalings === * 1963               ''Ou Ramon'' – Jack Schaefer === Samesteller en redakteur === * 1971: ''Op die Stormberge'' * 1973: ''Bolder'' * 1976: ''Die sneeu van anderjare – C.G.S. de Villiers'' * 1978: ''Blommetjie gedenk aan my'' * 1979: ''Soete Inval: Nagelate Geskrifte van Con de Villiers'' * 1980: ''Met ander oë'' – ''Uys Krige'' * 1982: ''Kinders van die wind – Koos du Plessis'' * 1983: ''Mense wat maar eenmaal liefhet – J. van Melle'' * 1986: ''As die maan oor die lug loop – Minnie Postma'' * 1988: ''Die bruid en ander verhale'' * 1989: ''Verhale en essays 1942–1981 – Elise Muller'' * 1990: ''Wisselstroom'' * 1991: ''Vuurslag'' * 1995: ''Sewe sondes, nee meer'' * 1996: ''Mal Hansie en ander verhale – Audrey Blignault'' * 1997: ''Wys my waar is Timboektoe'' * 1998: ''Borde borde boordevol'' == Sien ook == * [[Afrikaanse skrywers]] == Bronnelys == === Boeke === * Aucamp, Hennie. ''Kort voor lank.'' Tafelberg-Uitgewers Bpk. Kaapstad Eerste uitgawe, Tweede druk 1980 * Aucamp, Hennie. ''Windperd – Opstelle oor kreatiewe skryfwerk''. HAUM-Literêr Pretoria Eerste uitgawe Eerste druk 1992 * Beukes, Gerhard J. (red.) ''Spel en spelers.'' J.L. van Schaik Bpk. Pretoria Eerste uitgawe 1988 * Beukes, W.D. (red.) ''Boekewêreld: Die Nasionale Pers in die uitgewersbedryf tot 1990.'' Nasionale Boekhandel Bpk. Kaapstad Eerste uitgawe eerste druk 1992 * Bosch, Erna. ''Mosaïek.'' Academica Pretoria Eerste uitgawe 1986 * Botha, Danie. ''Die helder dae.'' Tafelberg-Uitgewers Beperk Kaapstad Eerste uitgawe 2014 * Botha, Elize. ''Prosakroniek.'' Tafelberg Uitgewers Bpk. Kaapstad Eerste uitgawe 1987 * Breytenbach, P.P.B. en Hauptfleisch, Temple (samestellers) ''Die kleiner kosmos''. Academica Pretoria,Kaapstad en Johannesburg Tweede druk 1983 * Brink, André P. e.a. ''Rooi.'' John Malherbe Edms. Bpk. Kaapstad Tweede hersiene uitgawe 1982 * Cloete, T.T. (red.) ''Die Afrikaanse literatuur sedert sestig''. Nasou Beperk Eerste uitgawe 1980 * De Jager, Johan. ''Allegaartjie''. De Jager-HAUM Pretoria Eerste uitgawe Vierde druk 1982 * De Vries, Abraham H. ''Kortom''. Academica Pretoria, Kaapstad en Johannesburg Eerste uitgawe 1983 * De Vries, Abraham H. ''Kortom 2.'' [[Human & Rousseau]] Kaapstad en Pretoria Eerste uitgawe 1989 * De Vries, Abraham H. ''Kort vertel: Aspekte van die Afrikaanse kortverhaal''. Suid-Afrikaanse Instituut Amsterdam 1998 * Du Toit, P.A. ''Hennie Aucamp (1934 -)'' in Van Coller, H.P. (red.) ''Perspektief en Profiel Deel I''. J.L. van Schaik-Uitgewers Pretoria Eerste uitgawe 1998 * Grobbelaar, Mardelene “Hennie Aucamp as dekadent” Tafelberg Uitgewers Bpk. Kaapstad Eerste Uitgawe 1994 * Grobler, Hilda. ''Bolder.'' Blokboeke 57 Academica Pretoria en Kaapstad Eerste uitgawe 1988 * Grové, A.P. ''Letterkundige sakwoordeboek vir Afrikaans''. Nasou Beperk Vyfde uitgawe Eerste druk 1988 * Grové, A.P. ''Trekvoëls''. Voortrekkerpers Beperk Johannesburg 1969 * HAUM. ''Stellenbosse Galery.'' HAUM-Uitgewers Kaapstad en Pretoria 1974 * Hauptfleisch, Temple. ''Die magiese kring''. Jutalit Kenwyn Eerste uitgawe Derde druk 1995 * Hugo, Daniel. ''Hennie Aucamp as digter.'' in Van Coller, H.P. (red.) ''Perspektief en Profiel Deel 3''. Van Schaik-Uitgewers Pretoria Eerste uitgawe 2006 * [[Kannemeyer, J.C.]] ''Geskiedenis van die Afrikaanse literatuur 2''. Academica, Pretoria, Kaapstad en Johannesburg Eerste uitgawe Eerste druk 1983 * Kannemeyer, J.C. ''Verse vir die vraestel.'' Tafelberg-Uitgewers Beperk Eerste uitgawe 1998 * Kannemeyer, J.C. ''Die Afrikaanse literatuur 1652–2004''. Human & Rousseau Kaapstad en Pretoria Eerste uitgawe 2005 * Lindenberg, E. (red.) ''Inleiding tot die Afrikaanse letterkunde''. Academica Pretoria en Kaapstad Vierde uitgawe Eerste druk 1973 * Malan, Charles. ''Kleinbegin in die prosa''. De Jager-HAUM Uitgewers Pretoria Tweede uitgawe Sewentiende druk 1994 * Nienaber, P.J., Roodt, P.H. en Snyman, N.J. (samestellers) ''Digters en digkuns''. Perskor-Uitgewers Kaapstad Vyfde uitgawe Sewende druk 2007 * Nienaber, P.J. et al. ''Perspektief en Profiel.'' Afrikaanse Pers-Boekhandel Johannesburg Derde hersiene uitgawe 1969 * Schwerdtfeger, A en Snyman, N.J. ''Op Afrikaanse werf''. Tafelberg-Uitgewers Beperk Kaapstad Tweede uitgawe 1988 * Smuts, J.P. ''Burgerband''. Tafelberg-Uitgewers Beperk Kaapstad Eerste uitgawe 1985 * Smuts, J.P. (Red.) ''Kompas''. HAUM Kaapstad Eerste uitgawe 1965 * Smuts, J.P. en Van Rensburg, R. ''Mosaïek''. HAUM Kaapstad Vierde druk 1969 * Snyman, Henning. ''Kort keur: Abraham H. de Vries''. Reuse-Blokboek 3 Academica Pretoria Kaapstad en Johannesburg Tweede druk1983 * Spies, Lina. ''Ontmoetings.'' Tafelberg-Uitgewers Beperk Kaapstad Eerste uitgawe 1979 * Van Biljon, Madeleine. ''Geliefde leesgoed''. Quellerie-Uitgewers Edms. Bpk. Kaapstad Eerste uitgawe 1996 * [[Van Coller, H.P.]] (red.) ''Perspektief en Profiel Deel I.'' J.L. van Schaik-Uitgewers Pretoria Eerste uitgawe 1998 * Van Coller, H.P. (red.) ''Perspektief en Profiel Deel 2''. J.L. van Schaik-Uitgewers Pretoria Eerste uitgawe 1999 * Van Coller, H.P. (red.) ''Perspektief en Profiel Deel 3''. Van Schaik-Uitgewers Pretoria Eerste uitgawe 2006 === Vaktydskrifte === *Bezuidenhout, Zandra. 2006. ''Dryfhout'' (Hennie Aucamp) . ''Tydskrif vir Letterkunde.'' *Bloemhof, François. 1993. Enkele aspekte in Hennie Aucamp se '''n Bruidsbed vir tant Nonnie'' en Jan Rabie se ''Die man met die swaar been''. ''Tydskrif vir Letterkunde.'' *Cochrane, Neil. 2009. '''n Vreemdeling op deurtog'', Hennie Aucamp. ''Tydskrif vir Geesteswetenskappe.'' *Crous, Marius. 2015. ''Skulp'' (Hennie Aucamp) . ''Tydskrif vir Letterkunde.'' *De Korte, Ilse. 2017. Om Hennie Aucamp te onthou. ''Tydskrif vir Letterkunde.'' *Du Randt, WSH. 1989. ''Bolder'' (Hennie Aucamp). ''Tydskrif vir Letterkunde.'' *Du Toit, PA. 1999. Vertellershouding, afgelei van die taal en styl van die teks- Hennie Aucamp se 'Vir vier stemme'. ''Journal of Literary Studies.'' *Grobbelaar, Mardelene. 1987. 'n Interpretasie van die montageverhaal "Vir vier stemme" in Hennie Aucamp se kortverhaalbundel ''Volmink''. ''Tydskrif vir Letterkunde.'' *Grové, Waldo. 2016. Hennie Aucamp en sy Weimar-kompleks - ’n Germanistiese blik op sy kreatiewe omgang met die Duitse kultuur. ''Stilet.'' *Jooste, GA. 1984. ''Die hartseerwals'' (Hennie Aucamp). ''Tydskrif vir Letterkunde.'' *Malan, Karin. 1983. Hennie Aucamp ''Met permissie gesê'' 'n speurtog. ''Tydskrif vir Letterkunde.'' *Malan, Lucas. 2000. "My soort poesie" - oor die poetiese aspekte in Hennie Aucamp se prosa. ''Tydskrif vir Letterkunde.'' *Moon, Jihie. 2017. Hybride zelf(re)presentatie in de dagboeken van Hennie Aucamp . ''Tydskrif vir Letterkunde.'' *Pretorius, Jannie. 2023. 'n Persoonlike waardering van Hennie Aucamp se gepubliseerde dagboeke. ''Stilet.'' *Smuts, J.P. en Ria Smuts. 1996. Die verteller by Hennie Aucamp '''n Bruidsbed vir tant Nonnie''. ''Tydskrif vir Letterkunde.'' *Smuts, J.P. en Ria Smuts. 1998. 'n Verteller by Hennie Aucamp. ''Tydskrif vir Letterkunde.'' *Smuts, Ria. 1998. Teleskoop en bril - van William Herschel tot Hennie Aucamp. ''Tydskrif vir Letterkunde.'' *Spies, Lina. 2004. Hennie Aucamp-huldiging. ''Tydskrif vir Letterkunde.'' *Van Aardt, Peet. 2014. Mits dese wil ek vir jou sê. Briewe van Hennie Aucamp. ''Tydskrif vir Letterkunde.'' *Van der Merwe, T. 1984. Tipering van ''Wolf, wolf hoe laat is dit?'' (Hennie Aucamp). ''Literator.'' *Van der Mescht, Heinrich. 2006. "Dat ek my boodskap insing in mense se harte" - musiekkunstenaars in die kortverhale van Hennie Aucamp. ''Stilet.'' *Visagie, Andries. 2004. Travestie en gay identiteit in ''Volmink'' (1981) van Hennie Aucamp. ''Tydskrif vir Nederlands en Afrikaans.'' *Visagie, Andries. 2015. Huldeblyk Hennie Aucamp (1934–2014). ''Tydskrif vir Letterkunde.'' === Tydskrifte en koerante === * Aucamp, Hennie. ''Die onsigb’re naelstring''. Tydskrif vir Letterkunde. Jaargang 33 no. 3, Augustus 1995 * Bloemhof, Francois. ''Enkele aspekte in Hennie Aucamp se ’n Bruidsbed vir tant Nonnie en Jan Rabie se Die man met die swaar been''. Tydskrif vir Letterkunde. Jaargang 31, no. 2, Mei 1993 * Bosman, Martjie. ''Aucamp het intens geleef.'' Rapport, 30 Maart 2014 * Botha, Elize. ''Huldigingswoord vir Hennie Aucamp met oorhandiging van Hertzogprys vir Prosa op 24 Junie 1982''. Tydskrif vir Letterkunde. Nuwe reeks 20 no. 3, Augustus 1982 * Bouwer, Stephan. ''Hennie Aucamp: Die kontinentale konneksie.'' Tydskrif vir Letterkunde. Jaargang 34 no.3, Augustus 1996 * Brümmer, Willemien. ''Ek het nou alles gesê''. By, 19 Oktober 2013 * Dekker, Leendert. ''Reisiger, oog en bril: Die kortkuns van Hennie Aucamp.'' Tydskrif vir Geesteswetenskappe. Jaargang 16 no. 4, Desember 1976 * De Kock, Anita. Kakkerlak. Uitgawe 8, 2007 * De Vries, Willem. ''Aucamp dig oor ‘bewuswording’''. Beeld, 21 November 2012 * De Vries, Willem. ''Katalogusse vir Spies en Aucamp''. Beeld, 10 Maart 2014 * Du Plessis, Sonia. ''Verhale uit ‘Verlore paradyse’''. Tydskrif vir Letterkunde. Jaargang 35 no. 2, Mei 1997 * Du Toit, P.A. ’''n Verkenning van enkele kortverhale uit ‘Kort keur’ deur Abraham H. de Vries.'' Tydskrif vir Letterkunde. Nuwe reeks 19 no. 4, November 1981 * Friis, Jens. ''’Bo ’n somberte in my hart…'' Beeld, 27 Oktober 2010 * Grobbelaar, Mardelene. ’''n Interpretasie van die montageverhaal ‘Vir vier stemme’ in Hennie Aucampse kortverhaalbundel ‘Volmink''’. Tydskrif vir Letterkunde. Jaargang 25 no. 1, Februarie 1987 * Grobbelaar, Mardelene. ''’Heiligheid vandag’ – ’n ironiese visie in ‘’n Heilige met huisbesoek’.'' Tydskrif vir Letterkunde. Jaargang 26 no. 1, Februarie 1988 * Hambidge, Joan. ''Die Afrikaanse letterkunde: ’n Queer-obsessie oftewel: die gawe moffie op die dorp.'' Tydskrif vir Letterkunde. Jaargang 35 no. 4 en Jaargang 36 no. 1, November 1997/Februarie 1998 * Johl, Ronél. ''Gedagtes om Hennie Aucamp se nuwe werke.'' Standpunte. Nuwe reeks 174, Desember 1984 * Jooste, G.A. ’''Die hartseerwals’ van Hennie Aucamp.'' Tydskrif vir Letterkunde. Jaargang 22 no. 4, November 1984 * Kannemeyer, J.C. ''Die kuns van Hennie Aucamp''. Standpunte. Nuwe reeks 162, Desember 1982 * Malan, Karin. ''Hennie Aucamp: ‘Met permissie gesê’: ’n speurtog.'' Tydskrif vir Letterkunde. Jaargang 21 no. 1, Februarie 1983 * Malan, Lucas. ''Sensibiliteit van gevormde mens.'' Plus, 20 Januarie 2009 * Marais, G.F. ''’Die les’ van Hennie Aucamp.'' Tydskrif vir Letterkunde. Jaargang 21 no. 2, Mei 1983 * Maritz, Avriane. ''Die klein bestaan van die mens: ‘Rust-mijn-ziel: ’n aandgesang’''. Tydskrif vir Letterkunde. Jaargang 22 no. 1, Februarie 1984 * Odendaal, Bernard. ''Afrikaanse se Brel rigsnoer en maatstaf.'' Beeld, 31 Oktober 2011 * Odendaal, L.B. ''Hoorspelkeur.'' Tafelberg-Uitgewers Beperk Kaapstad Eerste uitgawe 1983 * Pienaar, Corné. ''Mitologie en didaktiek in twee Aucamp-verhale.'' Tydskrif vir Letterkunde. Jaargang 22 no. 1, Februarie 1984 * Pieterse, Henning. ''‘Pylvak’ saamgestel deur J.P. en Ria Smuts.'' Tydskrif vir Letterkunde. Jaargang 25 no. 1, Februarie 1987 * Pieterse, Henning. ''‘Pylvak’ saamgestel deur J.P. en Ria Smuts.'' Tydskrif vir Letterkunde. Jaargang 26 no. 2, Mei 1988 * Pieterse, Henning. ''Vyf verhale uit ‘My mense’ saamgestel deur P.J. du Toit''. Tydskrif vir Letterkunde. Jaargang 27 no. 2, Mei 1989 * Prins, M.J. ''Die masker en sy manifestasie in die prosa van Hennie Aucamp''. Tydskrif vir Letterkunde. Nuwe reeks 20 no. 2, Mei 1982 * Smuts, J.P. en Smuts, Ria. ''Die verteller by Hennie Aucamp: ‘’n Bruidsbed vir tant Nonnie’.'' Tydskrif vir Letterkunde. Jaargang 34 no.3, Augustus 1996 * Smuts, J.P. en Smuts, Ria. ''’n Verteller by Hennie Aucamp''. Tydskrif vir Letterkunde. Jaargang 35 no. 2, Mei 1998 * Smuts, Ria. ''’n Bars loop deur die wasbak’: ’n Interpretasie van die verhaal en wenke vir die klaskamer.'' Tydskrif vir Letterkunde. Jaargang 33 no. 2, Mei 1995 * Spies, Lina. ''Hennie Aucamp-huldiging''. Tydskrif vir Letterkunde. Jaargang 41 no. 2 Winter 2004 * Spies, Lina. Totsiens my vriend. [[Rapport]], 23 Maart 2014 * Steenberg, Elsabe. ''’n Bespreking van vyf verhale uit ‘Kort keur’ van Abraham H. de Vries.'' Tydskrif vir Letterkunde. Nuwe reeks 20 no. 2, Mei 1982 * Van Coller, H.P. ''’Geld is ook nie alles nie’ deur Hennie Aucamp''. Tydskrif vir Letterkunde. Jaargang 35 no. 2, Mei 1997 * Van der Spuy, Bobbi. ''Venter, Aucamp, ander wen pryse van Naspers.'' Beeld, 25 April 1997 * Van Vuuren, Helize''. Eg Afrikaanse erfenis in Duits.'' By, 6 Januarie 2007 * Van Vuuren, Helize. ''Aucamp was ’n woordstilis enig in sy soort.'' Beeld, 26 Maart 2014 * Van Zyl, Dorothea. ''Commendatio Hennie Aucamp: Erelidmaatskap van die Afrikaanse Skrywerskring, 24 Mei 1994''. Tydskrif vir Letterkunde. Jaargang 33 no. 2, Mei 1995 * Visagie, Andries. ''Huldeblyk: Hennie Aucamp (1934–2014).'' Tydskrif vir Letterkunde. Jaargang 52 no. 1 Herfs 2015 === Internet === * Seven Circumstances: http://sevencircumstances.com/2014/04/11/death-of-an-author-goodbye-hennie-aucamp/ * Stellenbosch Writers: http://www.stellenboschwriters.com/aucamph.html * Worldcat: http://www.worldcat.org/identities/lccn-n50-58081/ * [http://www.boekwurm.co.za/blad_skryf_a-e/aucamp_hennie.html Francois Loots ontmoet Hennie Aucamp, Insig 2002] * [http://www.oulitnet.co.za/chain/hennie_aucamp_vs_johann_de_lange.asp LitNet-onderhoud met Hennie Aucamp, 2006] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090814101504/http://www.oulitnet.co.za/chain/hennie_aucamp_vs_johann_de_lange.asp |date=14 Augustus 2009 }} * http://oulitnet.co.za/seminaar/02Aucamp.asp {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160720001905/http://www.oulitnet.co.za/seminaar/02Aucamp.asp |date=20 Julie 2016 }} * https://sevencircumstances.com/2014/04/11/death-of-an-author-goodbye-hennie-aucamp/ * [http://praag.co.za/?p=46966 Leon Lemmer: Ter huldiging van Hennie Aucamp] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200302053052/http://praag.co.za/?p=46966 |date= 2 Maart 2020 }} == Verwysings == {{Verwysings|4}} {{Sestigers}} {{Normdata}} {{Voorbladster}} {{DEFAULTSORT:Aucamp, Hennie}} [[Kategorie:Afrikaanse digters]] [[Kategorie:Afrikaanse skrywers]] [[Kategorie:Geboortes in 1934]] [[Kategorie:Sterftes in 2014]] [[Kategorie:Afrikaners]] 70alcwmqh49isdqii3bsf350k33g06g 4 16281 2974684 2410990 2026-10-02T07:40:22Z SpesBona 2720 + Onafhanklikheidsdag in Guinee (1958) 2974684 wikitext text/x-wiki '''[[2 Oktober]]''': [[Onafhanklikheid]]sdag in [[Guinee]] ([[1958]]); Internasionale Dag van Geweldloosheid. [[Lêer:Gandhi 1929.jpg|border|regs|125px|Gandhi in 1929]] * [[1835]] – Die [[Texaanse Onafhanklikheidsoorlog]] begin as [[rewolusie]] van die [[Republiek van Texas]] teen die [[Meksiko|Meksikaanse]] heerskappy. * [[1867]] – Gebore: Majoor [[James Stevenson-Hamilton]] in [[Skotland]], ook beskou as die vader van die [[Krugerwildtuin]]. * [[1869]] – Gebore: '''[[Mahatma Gandhi]]''', charismatiese massabewegingsleier wat die saak van [[Verenigde Koninkryk|Brits]]-koloniale [[Indië]] onder die wêreld se aandag gebring het. * [[1958]] – [[Guinee]] word onafhanklik van [[Frankryk]]. * [[1990]] – Die [[Duitse Demokratiese Republiek]] (DDR) wat sedert 7 Oktober 1949 op die grondgebied van die voormalige [[Sowjetunie|Sowjet]]-besettingsone in Oos-[[Duitsland]] en die Sowjet-sektor van [[Oos-Berlyn]] bestaan het, kom tot 'n einde. hj51zd1869ateshwq7azjj1pipa3k6e 2974709 2974684 2026-10-02T09:45:56Z Aliwal2012 39067 2974709 wikitext text/x-wiki '''[[2 Oktober]]''': [[Onafhanklikheid]]sdag in [[Guinee]] ([[1958]]); Internasionale Dag van Geweldloosheid. [[Lêer:Gandhi 1929.jpg|raamloos|regs|130px|Gandhi in 1929]] * [[1835]] – Die [[Texaanse Onafhanklikheidsoorlog]] begin as [[rewolusie]] van die [[Republiek van Texas]] teen die [[Meksiko|Meksikaanse]] heerskappy. * [[1867]] – Gebore: Majoor [[James Stevenson-Hamilton]] in [[Ierland]], wild- en natuurbewaarder en medestigter van die [[Krugerwildtuin]]. * [[1869]] – Gebore: '''[[Mahatma Gandhi]]''', charismatiese massabewegingsleier wat die saak van [[Brits-Indië|Brits-koloniale Indië]] onder die wêreld se aandag gebring het. * [[1958]] – [[Guinee]] word onafhanklik van [[Frankryk]]. * [[1990]] – Die [[Duitse Demokratiese Republiek]] (DDR) wat sedert 7 Oktober 1949 op die grondgebied van die voormalige [[Sowjetunie|Sowjet]]-besettingsone in [[Oos-Duitsland]] en die Sowjetsektor van [[Oos-Berlyn]] bestaan het, kom tot 'n einde. njbi4e4lsdk02axon0prdesyaz730bl 0 17739 2974552 2974335 2026-10-01T16:02:10Z Oesjaar 7467 Sintaksfout 2974552 wikitext text/x-wiki {{Infobox civilian attack | title = Armeense volksmoord | partof = die [[Eerste Wêreldoorlog]] | image = Column of deportees walking through Harput vilayet during the Armenian genocide (cropped).jpg | caption = 'n Kolonne Armeense gedeporteerdes onder bewaking van gendarms in die vilajet Harput | location = [[Ottomaanse Ryk]] | date = 1915-1917{{sfn|Suny|2015|pp=245, 330}}{{sfn|Bozarslan|Duclert|Kévorkian|2015|p=187}} | type = [[Volksmoord]], dodemars, gedwonge islamisering | target = Ottomaanse [[Armeniërs]] | fatalities = 600 000-1,5 miljoen{{sfn|Morris|Ze'evi|2019|p=1}} | perps = Komitee vir Eenheid en Vooruitgang }} [[Lêer:Armenian population map 1896.jpg|duimnael|Armeense gebiede 1896]] [[Lêer:Rafael de Nogales Mendez.png|duimnael|upright|Rafael de Nogales Méndez (1879-1936), 'n [[Venezuela|Venezolaanse]] soldaat in die Turkse weermag wat sy getuienis van die volksmoord in sy boek ''Cuatro años bajo la media luna'' neergeskryf het]] Die '''Armeense volksmoord''' was die stelselmatige vernietiging van die Armeense volk en van die Armeense identiteit in die [[Ottomaanse Ryk]] tydens die [[Eerste Wêreldoorlog]]. Dit is deur die regerende Komitee vir Eenheid en Vooruitgang (Turks: ''İttihat ve Terakki Cemiyeti'') gelei en is hoofsaaklik deur die massamoord op ongeveer 'n miljoen [[Armeniërs]] tydens dodemarse na die [[Siriese woestyn]] en deur die gedwonge [[Islam|islamisering]] van ander, veral vroue en kinders, uitgevoer. Dit was een van die eerste stelselmatige [[volksmoord]]e van die 20ste eeu.<ref name="Weitz-Hermann">Eric D. Weitz: ''A Century of Genocide. Utopias of Race and Nation.'' Bygewerkte uitgawe, Princeton University Press, Princeton 2015, {{ISBN|978-1-4008-6622-9}}, pp. 1 e.v.; Rainer Hermann: ''Wohin geht die türkische Gesellschaft? Kulturkampf in der Türkei.'' München 2008, p. 221; Annette Schaefgen: ''Von der „treuen millet“ zum Sündenbock oder Die Legende vom armenischen Dolchstoß. Der Völkermord an den Armeniern im Ersten Weltkrieg''. In: Wolfgang Benz (red.): ''Vorurteil und Genozid. Ideologische Prämissen des Völkermords''. Böhlau, Wenen 2010, p. 57.</ref> Voor die Eerste Wêreldoorlog het Armeniërs 'n ondergeskikte, maar tot 'n mate beskermde plek in die Ottomaanse samelewing beklee. Grootskaalse slagtings van Armeniërs het reeds in die 1890's en in 1909 plaasgevind. Die Ottomaanse Ryk het 'n reeks militêre nederlae en gebiedsverliese gely, veral tydens die [[Balkanoorloë]] van 1912-1913. Dit het by die leiers van die Komitee die vrees gewek dat die Armeniërs, wie se tuisland in [[Anatolië]] hulle as die Turkse nasie se laaste toevlugsoord beskou het, onafhanklikheid sou najaag. Tydens hul inval in Russiese en Persiese gebied in 1914 het Ottomaanse paramilitêre eenhede plaaslike Armeniërs uitgemoor. Ottomaanse leiers het geïsoleerde gevalle van Armeense weerstand as bewys van 'n wydverspreide opstand beskou en besluit om die moontlikheid van Armeense outonomie of onafhanklikheid permanent te verhoed. Op 24 April 1915 het die Ottomaanse owerhede honderde Armeense intellektuele en leiers in [[Konstantinopel]] (vandag [[Istanboel]]) gearresteer en gedeporteer. Op bevel van [[Talaat Pasja]] is na raming 800&nbsp;000 tot 1,2&nbsp;miljoen Armeniërs in 1915 en 1916 op dodemarse na die Siriese woestyn gestuur. Die gedeporteerdes is deur paramilitêre begeleiers voortgedryf, van kos en water ontneem en aan roof, [[verkragting]] en slagtings onderwerp; oorlewendes is na [[konsentrasiekamp]]e versprei. In 1916 is 'n tweede golf slagtings beveel, sodat daar teen die einde van daardie jaar sowat 200&nbsp;000 gedeporteerdes oorgebly het. Tussen 100&nbsp;000 en 200&nbsp;000 Armeense vroue en kinders is gedwing om hulle tot die Islam te bekeer en is in Moslemhuishoudings opgeneem. Slagtings en die [[Volksmoord|etniese suiwering]] van Armeense oorlewendes het ná die Eerste Wêreldoorlog deur die Turkse Vryheidsoorlog voortgeduur en is deur Turkse nasionaliste uitgevoer. Die volksmoord, wat voor die [[Tweede Wêreldoorlog]] as "die toppunt van denkbare verskrikkings" beskou is,{{sfn|Anderson|2011|p=199}} het meer as tweeduisend jaar se Armeense beskawing in oostelike Anatolië vernietig. Saam met die volksmoorde op Assiriese/Siriese en Grieks-Ortodokse Christene het dit die skepping van 'n etnonasionalistiese Turkse staat, die [[Turkye|Republiek van Turkye]], moontlik gemaak. Die gebeure word dikwels met die [[Holocaust|Joodse volksmoord]] tydens die Tweede Wêreldoorlog vergelyk en is waarskynlik die tweede mees bestudeerde geval van 'n volksmoord.<ref name="nazi">R. J. Rummel, ''The Holocaust in Comparative and Historical Perspective'', A Journal Social Issues, 1 April 1998 — Vol. 3, no. 2</ref> Die Turkse regering hou vol dat die deportasie van die Armeniërs 'n wettige optrede was wat nie as volksmoord beskryf kan word nie, en verwys daarna as oorlogsnoodsaaklike veiligheidsmaatreëls wat nodig geword het omdat die Armeniërs die Ottomaanse Ryk verraai, sy oorlogsteenstanders gesteun en self slagtings op Moslems gepleeg het.<ref name="kultur.gov.tr">{{Cite web |url=http://www.kultur.gov.tr/DE/belge/3-10779/eski2yeni.html |title=argiefkopie |access-date=22 September 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120111110935/http://www.kultur.gov.tr/DE/belge/3-10779/eski2yeni.html |archive-date=11 Januarie 2012 |url-status=bot: unknown}} Bladsye van die Ministerie van Kultuur en Toerisme van die Republiek van Turkye.</ref> Die sterftes skryf dit aan ongunstige omstandighede en slegs geïsoleerde vergrype toe.<ref name="ZfT">Stiftung Zentrum für Türkeistudien und Integrationsforschung (red.): ''Das ethnische und religiöse Mosaik der Türkei und seine Reflexionen auf Deutschland.'' Münster 1998, p. 58.</ref> Die oorgrote meerderheid historici wêreldwyd, en 'n toenemende aantal Turkse geleerdes, erken die gebeure egter as 'n volksmoord.{{sfn|Göçek|2015|p=1}}{{sfn|Suny|2015|pp=374-375}} Teen 2026 het 35 [[Verenigde Nasies|VN-lidstate]], asook die [[Heilige Stoel]] en die [[Europese Parlement]], die volksmoord formeel erken.{{sfn|Koinova|2017|p=117}}<ref name="ANI-erkenning">{{Cite web |title=Countries that Recognize the Armenian Genocide |url=https://www.armenian-genocide.org/recognition_countries.html |website=Armenian National Institute |access-date=14 Desember 2023 |archive-date=14 September 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190914185246/https://www.armenian-genocide.org/recognition_countries.html |url-status=live |language=en}}</ref> Die gebeure is deur omvangryke dokumentêre materiaal uit uiteenlopende bronne gestaaf, onder meer deur die verslag van [[Johannes Lepsius]]<ref name="Lepsius">Johannes Lepsius: ''Bericht über die Lage des Armenischen Volkes in der Türkei.'' Tempelverlag, Potsdam 1916.</ref> en die fotoversameling van [[Armin Wegner]].<ref name="Wegner">[https://www.armenian-genocide.org/photo_wegner.html#photo_collection ''Armenian Deportees – 1915-1916.''] Webwerf van die Armenian National Institute, besoek op 22 Desember 2023.</ref> == Agtergrond == === Armeniërs in die Ottomaanse Ryk === [[Lêer:Six Vilayets, Ottoman Empire (1900).png|duimnael|Die ses vilajette: Bitlis, Diyarbekir, Erzerum, Harput, Sivas en Van. Die meeste dorpe met 'n Armeense bevolking was in hierdie provinsies geleë.{{sfn|Kévorkian|2011|p=279}}]] Die teenwoordigheid van [[Armeniërs]] in [[Anatolië]] is sedert die sesde eeu v.C. gedokumenteer, ongeveer 1&nbsp;500 jaar voor die aankoms van Turkmene onder die Seldjoekse dinastie.{{sfn|Ahmed|2006|p=1576}} Die Koninkryk Armenië het die [[Christendom]] in die vierde eeu n.C. as sy nasionale [[godsdiens]] aanvaar en so die Armeense Apostoliese Kerk gestig.{{sfn|Payaslian|2007|pp=34-35}} Ná die einde van die [[Bisantynse Ryk]] in 1453 het twee Islamitiese ryke, die Ottomaanse Ryk en die Iranse [[Safawidiese Ryk]], om [[Wes-Armenië]] meegeding, wat deur die Verdrag van Zoehab van 1639 permanent van Oos-Armenië (in Safawidiese hande) geskei is.{{sfn|Payaslian|2007|pp=105-106}} Die Ottomaanse Ryk was multi-etnies en multigodsdienstig,{{sfn|Suny|2015|pp=11, 15}} en sy millet-stelsel het nie-Moslems 'n ondergeskikte maar beskermde plek in die samelewing gebied.{{sfn|Suny|2015|p=12}} Die nie-Moslembevolkingsgroepe was volgens hul godsdiensverband in ''millets'' (erkende, regtens beskermde "geloofsnasies") georganiseer. Tot laat in die [[19de eeu]] is daar na Armeniërs as ''millet-i sadika'' (lojale volk) deur die Ottomane verwys.<ref name="Dadrian192">Dadrian, Vahakn N. ''The History of the Armenian Genocide: Ethnic Conflict from the Balkans to Anatolia to the Caucasus''. Oxford: Berghahn Books, 1995 p. 192 {{ISBN|1-5718-1666-6}}</ref> Hulle was ná die [[Grieke]] die tweede grootste Christelike minderheid in die ryk.{{sfn|Kreiser|Neumann|2003|pp=371-377}} Die [[Sjaria|Islamitiese reg]] het Islamitiese meerderwaardigheid vasgelê, maar het eiendomsreg en godsdiensvryheid aan nie-Moslems (''dhimmi's'') in ruil vir 'n spesiale belasting gewaarborg.{{sfn|Suny|2015|pp=5, 7}} Dié hoofbelasting, die ''cizye'', is volgens vermoë gehef en is in 1856 deur 'n vrystellingsbelasting van militêre diens (''bedel-i askerî'') vervang.<ref name="Inalcik">Halil İnalcık: ''Cizye. Osmanlılar'da Cizye.'' In: ''Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi.'' Band 8. TDV Yayını, Istanboel 1993, p. 48.</ref> Armeniërs, Grieke en ander [[Christene]], asook [[Jode]] en ander minderheidsgroepe, is aan ander wette onderwerp en het minder wetlike regte as die [[Moslem]]-bevolking gehad. Daar is talle beperkinge op hul regte in die ryk geplaas: Armeniërs is verbied om by die [[weermag]] aan te sluit, hul getuienis teen nie-Armeense Moslems in Islamitiese howe is as ongeldig beskou en hulle is nie toegelaat om hulle te [[Wapen|bewapen]] nie. Hulle was regtens benadeel en is soms aan diskriminerende behandeling blootgestel.<ref name="Figes-Faroqhi">[[Orlando Figes]]: ''Krimkrieg. Der letzte Kreuzzug.'' Berlyn 2011, pp. 64 e.v.; Suraiya Faroqhi: ''Geschichte des Osmanischen Reiches.'' München 2000, pp. 49 e.v.</ref> Volgens bronne was daar in 1914, voor die uitbreek van die Eerste Wêreldoorlog, 'n geskatte twee miljoen Armeniërs in die Ottomaanse Ryk, hoofsaaklik in Anatolië, 'n streek met 'n totale bevolking van 15 tot 17,5&nbsp;miljoen.{{sfn|Suny|2015|p=xviii}} Die oorgrote meerderheid Armeniërs het aan die Armeense Apostoliese geloof behoort, met 'n kleiner aantal Armeense [[Rooms-Katolieke Kerk|Katolieke]] en [[Protestantisme|Protestante]]. Volgens die ramings van die Armeense Patriargaat van Konstantinopel vir 1913-1914 was daar 2&nbsp;925 Armeense dorpe en stede in die Ottomaanse Ryk, waarvan 2&nbsp;084 in die Armeense hoogland naby die Russiese grens geleë was.{{sfn|Kévorkian|2011|p=279}} Die Armeense bevolking in oostelike Anatolië (ook genoem Wes-Armenië) was groot en gekonsentreerd, maar daar was ook groot getalle wat in die westelike deel van die Ottomaanse Ryk gewoon het, baie van hulle in die hoofstad, Konstantinopel. Volgens die Patriargaat se syfers het 215&nbsp;131 Armeniërs in stedelike gebiede gewoon, veral in Konstantinopel, [[Izmir|Smirna]] en Oos-Thracië.{{sfn|Kévorkian|2011|p=279}} Armeniërs was 'n minderheid op die meeste plekke waar hulle gewoon het, naas Turkse en [[Koerde|Koerdiese]] Moslembure en [[Grieks-Ortodokse Kerk|Grieks-Ortodokse]] Christenbure.{{sfn|Kévorkian|2011|p=279}}{{sfn|Suny|2015|p=xviii}} Hul getalle het in geen vilajet dié van die Moslems oorskry nie; in 1896 was dit slegs in enkele ''kazas'' (geregsdistrikte) van die sandjaks Van en Siirt die geval.{{sfn|Kreiser|Neumann|2003|pp=371-377}} Hoewel die meeste Ottomaanse Armeniërs boere was, was hulle oorverteenwoordig in die handel. As 'n tussengangerminderheid was hul algehele politieke mag laag, ondanks die rykdom van sommige Armeniërs, wat hulle besonder kwesbaar gemaak het.{{sfn|Bloxham|2005|pp=8-9}} Die Turkse regering het hul getal later op 1,3&nbsp;miljoen gestel, terwyl die Armeens-Apostoliese Patriargaat van Konstantinopel ná 'n sensus wat dit in 1913/1914 in sy gemeentes laat hou het, van net onder 2&nbsp;miljoen kerklidmate in die Ottomaanse Ryk uitgegaan het.{{sfn|Kévorkian|2006|p=338}} === Grondkonflik en hervormings === [[Lêer:Looting of an Armenian village by the Kurds.png|duimnael|"Die plundering van 'n Armeense dorp deur die Koerde", 1898 of 1899]] Armeniërs in die oostelike provinsies het in semi-[[Feodalisme|feodale]] omstandighede geleef en is gereeld aan dwangarbeid, onwettige belasting en ongestrafte misdade teen hulle (waaronder roof, moord en seksuele aanranding) blootgestel.{{sfn|Astourian|2011|p=60}}{{sfn|Suny|2015|p=19}} Vanaf 1839 het die Ottomaanse regering 'n reeks hervormings, die Tanzimat, uitgevaardig om mag te sentraliseer en die status van Ottomaanse onderdane ongeag godsdiens gelyk te stel. Die hervormings wat die status van nie-Moslems moes gelykstel, is sterk deur Islamitiese geestelikes en Moslems in die algemeen teengestaan en het grootliks teoreties gebly.{{sfn|Kévorkian|2011|p=9}}{{sfn|Kieser|2018|pp=8, 40}}{{sfn|Suny|2015|pp=26-27}} Weens die afskaffing van die Koerdiese emirate in die middel van die negentiende eeu het die Ottomaanse regering Armeense boere, wat voorheen slegs aan Koerdiese grondhere belasting betaal het, direk begin belas. Laasgenoemde het steeds onwettig heffings afgedwing.{{sfn|Suny|2015|pp=19, 53}}{{sfn|Astourian|2011|pp=60, 63}} Vanaf die middel van die negentiende eeu is Armeniërs grootskaals van hul grond beroof as gevolg van die vestiging van Koerdiese nomadestamme en die aankoms van Moslemvlugtelinge en -immigrante (hoofsaaklik [[Sirkassiërs]]) ná die Russies-Sirkassiese Oorlog.{{sfn|Astourian|2011|pp=56, 60}}{{sfn|Suny|2015|pp=19, 21}}{{sfn|Göçek|2015|p=123}} In 1876, toe sultan [[Abdülhamid II]] aan bewind gekom het, het die staat Armeense grond in die oostelike provinsies begin konfiskeer en dit aan Moslemimmigrante gegee as deel van 'n stelselmatige beleid om die Armeense bevolking van daardie gebiede te verminder. Hierdie beleid het tot in die Eerste Wêreldoorlog voortgeduur.{{sfn|Astourian|2011|pp=62, 65}}{{sfn|Suny|2015|p=55}} Dit het tot 'n aansienlike afname in die bevolking van die Armeense hoogland gelei; 300 000 Armeniërs het die ryk verlaat en ander het na dorpe verhuis.{{sfn|Kévorkian|2011|p=271}}{{sfn|Suny|2015|pp=54-56}} Sommige Armeniërs het by rewolusionêre politieke partye aangesluit. Die eerste hiervan was die gematigde demokraties-liberale Armenakan, wat in 1885 in Van gestig is; die Sosiaal-Demokratiese Huntsjak-Party, gestig in 1887, het radikale eise om onafhanklikheid gestel en selfs terroristiese middele geregverdig geag.{{sfn|Ternon|1988|pp=61 e.v.}} Die invloedrykste was die Armeense Rewolusionêre Federasie (die Dasjnak-party), wat in 1890 gestig is. Hierdie partye het hoofsaaklik hervorming binne die ryk nagestreef en het net beperkte steun onder Ottomaanse Armeniërs geniet.{{sfn|Suny|2015|pp=87-88}} Ná 1896, toe die Huntsjak-party in twee kampe verdeel het, was die Dasjnak die hoofrolspeler in die Armeense rewolusionêre beweging.<ref name="Lewy12">Guenter Lewy: ''The Armenian Massacres in Ottoman Turkey: A Disputed Genocide''. Salt Lake City 2005, p. 12.</ref> Rusland se beslissende oorwinning in die oorlog van 1877-1878 het die Ottomaanse Ryk gedwing om dele van oostelike Anatolië, die Balkan en Siprus af te staan.{{sfn|Suny|2015|pp=94-95, 105}} Onder internasionale druk by die Kongres van Berlyn in 1878 het die Ottomaanse regering ingestem om hervormings deur te voer en die fisieke veiligheid van sy Armeense onderdane te waarborg, maar daar was geen meganisme om dit af te dwing nie;{{sfn|Suny|2015|pp=95-96}} toestande het verder versleg.{{sfn|Astourian|2011|p=64}} In artikel 61 van die Berlynse Verdrag het Abdülhamid II hom verbind om die Armeniërs teen vergrype deur die [[Koerde]] te beskerm en hulle in die loop van 'n administratiewe hervorming sekere outonomieregte te gee.<ref name="Ternon69-Gust74">Vergelyk {{harvnb|Ternon|1988|p=69}} (hoofstuk ''Der Artikel 61'') en {{harvnb|Gust|1993|pp=74 e.v.}}</ref> Hierdie verpligtinge is nooit nagekom nie, want Abdülhamid II, wat in elk geval net halfhartig daartoe ingestem het, het die Ottomaanse parlement in Februarie 1878, nog tydens die Russies-Turkse Oorlog, vir onbepaalde tyd ontbind. Die Kongres van Berlyn het die ontstaan van die Armeense vraagstuk in die internasionale diplomasie gemerk, aangesien Armeniërs vir die eerste keer deur die groot moondhede gebruik is om in Ottomaanse politiek in te meng.{{sfn|Suny|2015|p=96}} Hoewel Armeniërs die "lojale millet" genoem is, in teenstelling met Grieke en ander wat Ottomaanse gesag reeds uitgedaag het, het die owerhede hulle ná 1878 as 'n bedreiging begin beskou.{{sfn|Suny|2015|pp=48-49}} In 1891 het Abdülhamid die ''Hamidiye''-regimente uit Koerdiese stamme geskep en hulle toegelaat om ongestraf teen Armeniërs op te tree.{{sfn|Kévorkian|2011|pp=75-76}}{{sfn|Astourian|2011|p=64}} Hulle is met belastingvrystelling en die reg op plundering beloon; amptelik moes hulle die grense met Rusland beskerm, maar in werklikheid het hulle as 'n binnelandse strydmag teen die Armeniërs gedien.{{sfn|Hofmann|1997|pp=85 e.v.}} === Die slagtings van 1894 tot 1896 === [[Lêer:Armenian woman and her children from Geghi, 1899.jpg|duimnael|Foto van onbekende herkoms uit 1899, geïdentifiseer as 'n Armeense vrou uit die omgewing van Kiğı wat ná die moord op haar man in die nasleep van die slagtings van 1894-1896 saam met haar kinders op die vlug was.<ref>[http://groong.usc.edu/orig/ak-20100907.html Ondersoek van die foto by ''Armenian News Network / Groong''], besoek op 9 November 2011.</ref>]] Die groeiende nasionalisme het die reeds lang bestaande spanning tussen Armeniërs en Koerde vererger. Een oorsaak was die stryd om die sogenaamde ''kischlak'' (winterweivelde) van Koerdiese herdersnomade in Armeense dorpe. Die Koerde het boonop, ook met geweld, onreëlmatige heffings in die vorm van geld, produkte of herediens by die Armeniërs ingevorder, wat soos alle Ottomaanse onderdane onder geweldige belastingdruk was. Die Ottomaanse owerhede kon of wou die Armeniërs dikwels nie teen sulke willekeurige dade beskerm nie.{{sfn|Hofmann|1997|pp=85 e.v.}} Die onmiddellike aanleiding was die suksesvolle afweer in 1893 van Koerdiese indringers uit die streek om Diyarbakır deur die weerbare Armeniërs van Sason. In die somer van 1894 het die Armeniërs van Sason geweier om die dubbele belastinglas te betaal wat deur die regering en die plaaslike Koerdiese stamleiers geëis is. Aktiviste van die Huntsjak-party het probeer om hierdie belastingopstand, wat uiteindelik 25 dorpe betrek het, te gebruik om 'n landwye opstand te ontketen. 'n Algemene Armeense opstand het egter uitgebly. Die Ottomaanse staatsmag het nietemin met alle mag teruggeslaan: Turkse soldate en onreëlmatige Hamidiye-eenhede van sowat 3 000 man het die opstandige dorpe in Augustus ná meer as twee weke se bloedige gevegte bestorm. Hulle het tussen 900 en 4 000 Armeniërs gedood<ref name="Yerasimos">Stefanos Yerasimos: ''Azgelişmişlik Sürecinde Türkiye.'' Istanboel 1977, pp. 554 e.v.</ref> en 32 van die 40 Armeense dorpe van die streek verwoes.{{sfn|Hofmann|1997|pp=85 e.v.}} Toe die sultan nie op die hervormingsvoorstelle van Brittanje, Frankryk en Rusland reageer nie, het die Huntsjak-party op 30 September 1895 'n protesoptog in Istanboel gereël wat deur die polisie uitmekaargeskiet is. Sowat 20 betogers is doodgeskiet, en opgesweepte Turkse teenbetogers het die vlugtende Armeniërs agtervolg en baie van hulle doodgeslaan. Ongeveer 3 000 Armeniërs wat in hul kerke skuiling gesoek het, is dae lank daar beleër sonder dat die Turkse polisie ingegryp het.{{sfn|Kreiser|Neumann|2003|pp=371-377}}{{sfn|Hofmann|1997|pp=85 e.v.}} Op 26 Augustus 1896 het 25 Dasjnakke die Ottomaanse Bank in Istanboel beset en die 160 werknemers daarvan as gyselaars aangehou. Hulle het outonomie vir die Armeense provinsies onder toesig van Europese moondhede, die vrylating van Armeense gevangenes en die teruggawe van gekonfiskeerde eiendom geëis. Die eise is nie ingewillig nie, maar die gyselaarnemers is vrye deurgang na Frankryk toegestaan.{{sfn|Ternon|1988|pp=96 e.v.}}{{sfn|Gust|1993|pp=110 e.v.}} As reaksie daarop het uiters bloedige aanvalle op Armeniërs in Istanboel gevolg wat 6 000 tot 14 000 lewens geëis het. Alle verslae van buitelandse diplomate stem saam dat die moordenaars georganiseerd en in oorleg met die owerhede opgetree het.<ref name="Koutcharian102">Gerayer Koutcharian: ''Der Siedlungsraum der Armenier unter dem Einfluss der historisch-politischen Ereignisse seit dem Berliner Kongress 1878'' (= Abhandlungen des geographischen Instituts, Anthropogeographie, Band 43), Berlyn 1989, p. 102.</ref> In die slagtings van 1895 tot 1896 is ten minste 100 000 Armeniërs gedood,{{sfn|Kévorkian|2011|pp=11, 65}}{{sfn|Suny|2015|p=129}} hoofsaaklik deur Ottomaanse soldate en gepeupel wat deur die owerhede losgelaat is.{{sfn|Suny|2015|pp=129-130}} Ramings van die totale aantal dooies in die pogroms van 1894-1896 wissel na gelang van die bron tussen 80 000 en 300 000.{{sfn|Akçam|2007|p=42}} Baie Armeense dorpe is met geweld tot die Islam bekeer.{{sfn|Kévorkian|2011|p=271}} Daarbenewens het tienduisende haweloos gelate Armeniërs in die daaropvolgende jare aan honger en die strawwe winters gesterf; in 1897 het die Armeense patriargaat 50 000 weeskinders getel.<ref name="Kevorkian263">Raymond Kévorkian: ''Armenian Population of Diarbekir Province.'' In: Richard G. Hovannisian (red.): ''Armenian Tigranakert/Diarbekir and Edessa/Urfa.'' Mazda Publishers, Costa Mesa (CA) 2006, p. 263.</ref> Die Ottomaanse staat het die uiteindelike verantwoordelikheid vir die moorde gedra,{{sfn|Suny|2015|p=130}}{{sfn|Kévorkian|2011|p=11}} waarvan die doel was om met geweld die vorige sosiale orde te herstel waarin Christene Moslem-oppergesag sonder teenspraak sou aanvaar,{{sfn|Suny|2015|p=131}} en om Armeniërs tot emigrasie te dwing en hul getalle sodoende te verminder.{{sfn|Kévorkian|2011|p=266}} Die historikus [[Norman Naimark]] meen dat hierdie slagtings nietemin nie in die kategorie van volksmoord val nie: "Die doel was 'n harde straf, nie uitwissing nie."<ref name="Naimark35">Norman M. Naimark: ''Flammender Haß. Ethnische Säuberungen im 20. Jahrhundert''. Fischer Taschenbuch, Stuttgart 2008, pp. 35 e.v.</ref> Dit was ook nie etniese suiwering nie, omdat die Armeniërs nie in die algemeen uit hul tuisgebiede verdryf is nie, maar eerder "na hul ''plek'' teruggedwing" moes word.{{sfn|Barth|2006|p=64}} === Jong Turkse Rewolusie === Abdülhamid se despotisme het tot die vorming van 'n opposisiebeweging, die [[Jong Turke]], gelei, wat hom wou omverwerp en die grondwet van 1876, wat hy in 1877 opgeskort het, wou herstel.{{sfn|Suny|2015|pp=92-93, 99, 139-140}} Een faksie van die Jong Turke was die geheime en rewolusionêre Komitee vir Eenheid en Vooruitgang, gesetel in [[Thessaloniki|Salonika]], waaruit die charismatiese samesweerder Mehmed Talaat (later Talaat Pasja{{efn|name=Talaatbey|Talaat het voorheen die titel "Bey" gedra en is dus as "Talaat Bey" bekend gestaan totdat hy in 1917 die titel "Pasja" verwerf het.{{sfn|Kieser|2018|p=2}}}}) as 'n vooraanstaande lid na vore getree het.{{sfn|Kieser|2018|pp=46-47}} Hoewel die Armeense Rewolusionêre Federasie oor die groeiende, uitsluitende Turkse nasionalisme in die Jong Turkse beweging skepties was, het dit in Desember 1907 besluit om met die Komitee saam te werk.{{sfn|Suny|2015|pp=152-153}}{{sfn|Kieser|2018|p=50}} In 1908 het die Komitee deur die Jong Turkse Rewolusie aan bewind gekom, wat met 'n reeks sluipmoorde op vooraanstaande amptenare in [[Masedonië (streek)|Masedonië]] begin het.{{sfn|Kieser|2018|pp=53-54}}{{sfn|Göçek|2015|p=192}} Abdülhamid is gedwing om die grondwet van 1876 en die Ottomaanse parlement te herstel, wat deur Ottomane van alle etnisiteite en godsdienste gevier is.{{sfn|Kieser|2018|pp=54-55}}{{sfn|Suny|2015|pp=154-156}} Die veiligheid het ná 1908 in dele van die oostelike provinsies verbeter en die Komitee het stappe gedoen om die plaaslike [[gendarmerie]] te hervorm,{{sfn|Kaligian|2017|pp=89-91}} hoewel spanning hoog gebly het.{{sfn|Kaligian|2017|pp=82-84}} Ondanks 'n ooreenkoms in die Salonika-akkoord van 1910 tussen die Federasie en die Komitee om die grondroof van die vorige dekades om te keer, het laasgenoemde geen moeite gedoen om dit uit te voer nie.{{sfn|Kaligian|2017|pp=86-92}}{{sfn|Astourian|2011|p=66}} Relatief gou het outoritêre, nasionalistiese en pan-Turkistiese denkbeelde binne die Komitee die oorhand gekry. Veral Enver Bey, die latere minister van oorlog [[Enver Pasja]], het na die stigting van 'n "groot-Turkse Turaniese ryk" met die insluiting van [[Azerbeidjan]], Turkestan en selfs dele van China gestreef.{{sfn|Akçam|2004|loc=hoofstuk ''Die Jungtürkische Periode bis zum Ersten Weltkrieg''}} [[Lêer:AdanaChristianQuarter.jpg|duimnael|Die Armeense woonbuurt van [[Adana]] ná die slagtings van 1909]] Vroeg in 1909 is 'n onsuksesvolle teenstaatsgreep deur konserwatiewes en sommige liberales wat die Komitee se toenemend onderdrukkende bewind teengestaan het, geloods.{{sfn|Suny|2015|pp=165-166}} Toe die nuus van die teenstaatsgreep [[Adana]] bereik, het gewapende Moslems die Armeense buurt aangeval en het Armeniërs teruggeskiet. Ottomaanse soldate het nie die Armeniërs beskerm nie, maar die oproermakers eerder bewapen.{{sfn|Suny|2015|pp=168-169}} Tussen 20 000 en 25 000 mense, meestal Armeniërs, is in Adana en nabygeleë dorpe gedood.{{sfn|Suny|2015|p=171}} Anders as die slagtings van die 1890's is die gebeure nie deur die sentrale regering georganiseer nie, maar deur plaaslike amptenare, intellektuele en Islamitiese geestelikes aangehits, waaronder ondersteuners van die Komitee in Adana.{{sfn|Suny|2015|p=172}} Oorlogskepe van Duitsland, Frankryk, Brittanje, Italië, Oostenryk, Rusland en die Verenigde State het wel voor die Kilikiese kus gekruis, maar hul bemannings het nie ingegryp nie, hoewel hulle die slagtings moontlik sou kon beëindig het.<ref name="Dadrian22">Vahakn N. Dadrian: ''Der vergessene Völkermord. Der Genozid an den Armeniern.'' Zürich 1998, pp. 22 e.v.</ref> Hoewel die slagtings ongestraf gebly het, het die Armeense Rewolusionêre Federasie bly hoop dat hervormings om veiligheid te verbeter en grond te herstel op pad was, tot laat in 1912, toe dit met die Komitee gebreek en 'n beroep op die Europese moondhede gedoen het.{{sfn|Kieser|2018|pp=152-153}}{{sfn|Astourian|2011|pp=66-67}}{{sfn|Kaligian|2017|p=92}} Op 8 Februarie 1914 het die Komitee huiwerig tot hervormings ingestem wat deur [[Duitse Keiserryk|Duitsland]] bemiddel is en vir die aanstelling van twee Europese inspekteurs vir die hele Ottomaanse ooste en vir die plasing van die Hamidiye-regimente in reserwe voorsiening gemaak het. Die leiers van die Komitee het gevrees dat hierdie hervormings, wat nooit uitgevoer is nie, tot verdeling kon lei, en het dit as 'n rede vir die uitwissing van die Armeense bevolking in 1915 aangevoer.{{sfn|Kieser|2018|pp=163-164}}{{sfn|Akçam|2019|pp=461-462}}{{sfn|Suny|2015|pp=203, 359}} === Balkanoorloë === [[Lêer:Phocaea massacre Sartiaux.jpg|duimnael|Moslembandiete paradeer met buit in Phocaea (die hedendaagse Foça, Turkye) op 13 Junie 1914. Op die agtergrond is Griekse vlugtelinge en brandende geboue.]] Die Eerste Balkanoorlog van 1912 het tot die verlies van byna al die ryk se Europese gebied{{sfn|Suny|2015|pp=184-185}} en tot die massa-uitsetting van Moslems uit die Balkan gelei.{{sfn|Kieser|2018|p=167}} Die Ottomaanse Moslemsamelewing was woedend oor die gruweldade teen Balkan-Moslems, wat anti-Christelike gevoel versterk en 'n begeerte na wraak laat ontstaan het.{{sfn|Suny|2015|pp=185, 363}}{{sfn|Üngör|2012|p=50}} Die blaam vir die verlies is op alle Christene gelê, ook op die Ottomaanse Armeniërs, van wie baie aan Ottomaanse kant geveg het.{{sfn|Bozarslan|Duclert|Kévorkian|2015|pp=169, 171}} Die Balkanoorloë het aan die Ottomanistiese beweging vir pluralisme en naasbestaan 'n einde gemaak;{{sfn|Bloxham|Göçek|2008|p=363}} in die plek daarvan het die Komitee hom tot 'n toenemend radikale Turkse nasionalisme gewend om die ryk te behou.{{sfn|Kieser|2018|p=156}} Leiers soos Talaat en Enver Pasja het nie-Moslembevolkingskonsentrasies in strategiese gebiede vir baie van die ryk se probleme begin blameer en teen middel 1914 tot die gevolgtrekking gekom dat hulle inwendige gewasse was wat uitgesny moes word.{{sfn|Kaligian|2017|pp=97-98}} Hiervan is die Ottomaanse Armeniërs as die gevaarlikste beskou, omdat die leiers van die Komitee gevrees het dat hul tuisland in Anatolië, wat as die laaste toevlugsoord van die Turkse nasie opgeëis is, soos die Balkan van die ryk sou wegbreek.{{sfn|Kieser|2018|p=156}}{{sfn|Suny|2015|p=193}}{{sfn|Göçek|2015|p=191}} In Januarie 1913 het die Komitee nog 'n staatsgreep geloods, 'n eenpartystaat ingestel en alle werklike of vermeende binnelandse vyande streng onderdruk.{{sfn|Suny|2015|pp=189-190}}{{sfn|Kieser|2018|pp=133-134, 136, 138, 172}} Die "Jong Turkse driemanskap" Enver Bey, Talaat Bey en Cemal Bey het 'n diktatoriale stelsel gevestig wat bereid was om voortaan teen die "binnelandse vyande" op te tree. Ná die staatsgreep het die Komitee die demografie van grensgebiede verander deur Moslemvlugtelinge uit die Balkan te hervestig terwyl Christene tot emigrasie gedwing is; immigrante is eiendom belowe wat aan Christene behoort het.{{sfn|Kaligian|2017|pp=95, 97}} Toe dele van Oos-Thrakië tydens die Tweede Balkanoorlog in die middel van 1913 deur die Ottomaanse Ryk herbeset is, was daar 'n veldtog van plundering en intimidasie teen Grieke en Armeniërs wat baie tot emigrasie gedwing het.{{sfn|Kaligian|2017|pp=96-97}} Sowat 150 000 Grieks-Ortodokse inwoners van die Egeïese kus is in Mei en Junie 1914 deur Moslembandiete, wat heimlik deur die Komitee gesteun en soms deur die gereelde leër vergesel is, met geweld gedeporteer.{{sfn|Suny|2015|pp=193, 211-212}}{{sfn|Kieser|2018|pp=169, 176-177}}{{sfn|Kaligian|2017|p=98}} Die historikus Matthias Bjørnlund meen dat die vermeende sukses van die Griekse deportasies die leiers van die Komitee in staat gestel het om nog radikaler beleid te oorweeg "as nog 'n uitbreiding van 'n beleid van sosiale ingenieurswese deur verturksing".{{sfn|Bjørnlund|2008|p=51}} Teen die vooraand van die Eerste Wêreldoorlog het die herhaalde vergrype en die gepaardgaande emigrasiegolwe, veral na die Russiese Kaukasusgebiede, die Armeense bevolkingsaandeel reeds aansienlik laat afneem. Tussen 1882 en 1912 het die getal Armeniërs in die Ottomaanse Ryk met 'n derde gedaal, en toe die oorlog in 1914 uitbreek, was daar in geen Oos-Anatoliese vilajet (met die uitsondering van Van) nog 'n Armeense bevolkingsmeerderheid nie.<ref name="Stoelting247">Erhard Stölting: ''Eine Weltmacht zerbricht – Nationalitäten und Religionen in der UdSSR.'' Eichborn, Berlyn 1990, p. 247.</ref> == Ottomaanse toetrede tot die Eerste Wêreldoorlog == [[Lêer:Ottoman revenge map after Balkan wars.jpeg|duimnael|upright=1.1|"Wraak"-kaart wat gebied wat tydens en ná die Balkanoorloë verloor is in swart uitlig]] 'n Paar dae ná die uitbreek van die Eerste Wêreldoorlog het die Komitee op 2 Augustus 1914 'n bondgenootskap met [[Duitse Keiserryk|Duitsland]] gesluit.{{sfn|Suny|2015|pp=214-215}} Dieselfde maand het verteenwoordigers van die Komitee 'n kongres van die Armeense Rewolusionêre Federasie in Erzurum bygewoon en geëis dat die Federasie, in die geval van oorlog met [[Russiese Ryk|Rusland]], Russiese Armeniërs sou aanhits om aan Ottomaanse kant in te gryp. Die afgevaardigdes het in plaas daarvan besluit dat Armeniërs vir die lande van hul burgerskap moes veg.{{sfn|Suny|2015|pp=223-224}} Tydens sy oorlogsvoorbereidings het die Ottomaanse regering duisende gevangenes gewerf om by die paramilitêre Spesiale Organisasie (''Teşkilât-ı Mahsusa'') aan te sluit,{{sfn|Üngör|2016|pp=16-17}} wat aanvanklik daarop gekonsentreer het om opstande onder Moslems agter die Russiese linies aan te blaas, nog voordat die ryk amptelik tot die oorlog toegetree het.{{sfn|Suny|2015|pp=233-234}} Hierdie eenheid, onder leiding van Bahattin Şakir, het uit Koerde, vrygelate strafgevangenes en vlugtelinge uit die Balkan- en Kaukasusgebiede bestaan.{{sfn|Akçam|2004|pp=54 e.v.}} Op 29 Oktober 1914 het die ryk aan die kant van die Sentrale Moondhede tot die Eerste Wêreldoorlog toegetree deur 'n verrassingsaanval op Russiese hawens in die [[Swartsee]] te loods.{{sfn|Suny|2015|p=218}} Die Jong Turkse regering het die geleentheid gebruik om die verfoeide verdrae wat die Ottomaanse Ryk se soewereiniteit beperk het, op te sê: die Ottomaanse kapitulasies, die Administrasie van die Ottomaanse Openbare Skuld en die Armeense hervormingspakket.{{sfn|Schaefgen|2010|p=46}}{{sfn|Suny|2015|pp=231 e.v.}} Baie Russiese Armeniërs was geesdriftig oor die oorlog, maar Ottomaanse Armeniërs was meer dubbelsinnig, uit vrees dat steun aan Rusland vergelding sou meebring. Die organisasie van Armeense vrywilligerseenhede deur Russiese Armeniërs, waarby later 'n aantal Ottomaans-Armeense drosters aangesluit het, het Ottomaanse agterdog teenoor hul Armeense bevolking verder versterk.{{sfn|Suny|2015|pp=221-222}} Oorlogsrekwisisies was dikwels korrup en willekeurig en het buite verhouding op Grieke en Armeniërs gemik.{{sfn|Suny|2015|p=225}} Armeense leiers het jong mans aangespoor om diensplig te aanvaar, maar baie soldate van alle etnisiteite en godsdienste het weens moeilike omstandighede en kommer oor hul gesinne gedros.{{sfn|Suny|2015|pp=226-227}} Ten minste tien persent van die Ottomaanse Armeniërs is gemobiliseer, wat hul gemeenskappe sonder mans van vegbare ouderdom gelaat het en hulle in 1915 grootliks buite staat gestel het om gewapende weerstand teen deportasie te organiseer.{{sfn|Kévorkian|2011|p=242}}{{sfn|Bozarslan|Duclert|Kévorkian|2015|p=179}} Tydens die Ottomaanse inval in Russiese en Persiese gebied{{sfn|Suny|2015|pp=243-244}}{{sfn|Üngör|2016|p=18}} het generaal Mysjlajewski die ontruiming van Urmia en [[Tabris]] beveel. Ottomaanse en Koerdiese magte onder leiding van die stamhoof Simko Sjikak het die leemte in Januarie 1915 gevul en die plaaslike Armeniërs en Assiriese/Siriese Christene uitgemoor.<ref name="Baumer186">{{Cite book |last=Baumer |first=Christoph |title=History of the Caucasus: Volume 2: In the Shadow of Great Powers |date=5 Oktober 2023 |publisher=Bloomsbury Publishing |isbn=978-0-7556-3630-3 |page=186 |language=en}}</ref> Vanaf November 1914 het die provinsiale goewerneurs van Van, Bitlis en Erzerum talle telegramme aan die sentrale regering gestuur waarin hulle op strenger maatreëls teen die Armeniërs aangedring het, sowel streeksgewys as in die hele ryk.{{sfn|Akçam|2019|p=475}} Hierdie versoeke is reeds voor 1915 deur die sentrale regering onderskryf.{{sfn|Akçam|2019|pp=478-479}} Armeense staatsamptenare is laat in 1914 en vroeg in 1915 uit hul poste ontslaan.{{sfn|Üngör|2016|p=19}} In Februarie 1915 het die leiers van die Komitee besluit om Armeniërs wat in die leër dien, te ontwapen en na arbeidsbataljons oor te plaas.{{sfn|Suny|2015|p=244}} Die Armeense soldate in die arbeidsbataljons is stelselmatig tereggestel, hoewel baie geskoolde werkers tot 1916 gespaar is.{{sfn|Suny|2015|pp=248-249}}<ref name="Ternon57">Yves Ternon: ''Bericht über den Völkermord an den Armeniern im Osmanischen Reich.'' In: Tessa Hofmann (red.): ''Das Verbrechen des Schweigens''. Göttingen/Wenen 2000, p. 57.</ref> == Aanvang == [[Lêer:Leavening the Levant (1916) (14586438289) restored.jpg|duimnael|Armeense verdedigers in Van, 1916]] [[Lêer:Russian soldiers Sheykhalan 1915.jpg|duimnael|Russiese soldate in die voormalige Armeense dorp Sheykhalan naby Muş, 1915]] Minister van Oorlog Enver Pasja het die bevel oor die Ottomaanse leërs vir die inval in Russiese gebied oorgeneem en probeer om die Russiese Kaukasusleër by die Slag van Sarıkamış, wat van Desember 1914 tot Januarie 1915 geduur het, te omsingel. Sy magte, wat nie op die strawwe wintertoestande voorbereid was nie,{{sfn|Suny|2015|pp=241-242}} is op die vlug gedryf en het meer as 60 000 man verloor.{{sfn|Akçam|2012|p=157}} Die terugtrekkende Ottomaanse leër het dosyne Ottomaans-Armeense dorpe in die vilajet Bitlis vernietig en die inwoners uitgemoor.{{sfn|Üngör|2016|p=19}} Enver het sy nederlaag in die openbaar op Armeniërs geblameer wat volgens hom aktief by die Russe aangesluit het, 'n teorie wat 'n konsensus onder die leiers van die Komitee geword het.{{sfn|Üngör|2016|pp=18-19}}{{sfn|Suny|2015|p=243}} Berigte oor plaaslike voorvalle soos wapenskuilings, afgesnyde telegraaflyne en sporadiese moorde het bestaande oortuigings oor Armeense verraad bevestig en die paranoia onder die leiers aangewakker dat 'n gekoördineerde Armeense sameswering teen die ryk beplan word.{{sfn|Suny|2015|p=248}}{{sfn|Kieser|2018|pp=235-238}} Die leiers van die Komitee het teenstrydige berigte dat die meeste Armeniërs lojaal was, geïgnoreer en besluit dat die Armeniërs uitgewis moes word om die ryk te red.{{sfn|Suny|2015|p=248}} Hoewel die meerderheid Armeense burgers en soldate lojaal teenoor die Ottomaanse Ryk gebly het, het die staatsleiding die Armeniërs nou kollektief vir die militêre probleme in Oos-Anatolië verantwoordelik gehou en die Russiese inval as voorwendsel gebruik om die grootste deel van die Armeense bevolking te deporteer, wat onder die gegewe omstandighede op massamoord neergekom het.{{sfn|Kreiser|Neumann|2006|p=319}} Wanneer presies die Komitee vir Eenheid en Vooruitgang die besluit geneem het om die Armeniërs in hul geheel te vernietig, kan nie met sekerheid bepaal word nie, omdat die betrokke dokumente óf ontbreek, óf ontoeganklik is, óf nooit bestaan het nie. Laasgenoemde sou aan die samesweerderige aard van die Komitee toegeskryf kon word, wat belangrike bevele gewoonlik mondelings gegee het.<ref name="Kieser-Schaller">Hans-Lukas Kieser, Dominik J. Schaller: ''Völkermord im historischen Raum 1895-1945.'' In: Hans-Lukas Kieser, Dominik J. Schaller (reds.): ''Der Völkermord an den Armeniern und die Shoah.'' Chronos Verlag, Zürich 2002, pp. 29 e.v.</ref> Die aanvanklik bedreigende oorlogsituasie ná die verlore Slag van Sarıkamış en die frustrasie van die Jong Turkse leiding word as ewe belangrike elemente van die voorgeskiedenis beskou as die eerste Ottomaanse suksesse in die Slag van Gallipoli in Maart 1915. Die beslissende voorwaardes vir die komende gebeure is waarskynlik in die tydperk van middel Maart tot begin April 1915 geskep.{{sfn|Kévorkian|2006|pp=305 e.v.}} Slagtings van Armeense mans het reeds vanaf Desember 1914 in die omgewing van Başkale in die vilajet Van plaasgevind.{{sfn|Akçam|2019|p=472}} Leiers van die Armeense Rewolusionêre Federasie het probeer om die situasie kalm te hou en gewaarsku dat selfs regverdigbare selfverdediging tot 'n eskalasie van die moorde kon lei.{{sfn|Suny|2015|p=255}} Die goewerneur, Cevdet Bey, het die Armeniërs van Van op 18 April 1915 beveel om hul wapens in te handig, wat 'n dilemma geskep het: as hulle gehoorsaam, het die Armeniërs verwag om doodgemaak te word, maar as hulle weier, sou dit 'n voorwendsel vir slagtings verskaf. Die Armeniërs het hulle in Van verskans en die Ottomaanse aanval wat op 20 April begin het, afgeweer.{{sfn|Suny|2015|p=257}}{{sfn|Kévorkian|2011|p=319}} Tydens die beleg is Armeniërs in omliggende dorpe op Cevdet se bevel uitgemoor. Russiese magte het Van op 18 Mei ingeneem en 55 000 lyke in die provinsie gevind, ongeveer die helfte van die vooroorlogse Armeense bevolking daarvan.{{sfn|Suny|2015|pp=259-260}} Cevdet se magte het na Bitlis opgetrek en Armeense en Assiriese/Siriese dorpe aangeval; die mans is onmiddellik doodgemaak, baie vroue en kinders is deur plaaslike Koerde ontvoer, en ander is weggemarsjeer om later gedood te word. Teen die einde van Junie was daar slegs 'n dosyn Armeniërs in die vilajet oor.{{sfn|Suny|2015|pp=287, 289}} Of die opstand in Van en die rewolusionêre geweld van die Huntsjak-aktiviste 'n reaksie op die toenemende onderdrukking was, en of dit die sentrale regering juis as regverdiging gedien het om met die deportasies te begin, is in die navorsing omstrede.{{sfn|Schaefgen|2010|p=52}}{{sfn|Kévorkian|2011|pp=319-335}}<ref name="McCarthy-Van">Justin McCarthy: ''The Armenian Rebellion at Van''. University of Utah Press, Salt Lake City 2006.</ref>{{sfn|Lewy|2009|pp=118-123}} Die eerste deportasies van Armeniërs is in Februarie 1915 deur [[Cemal Pasja]], die bevelvoerder van die Vierde Leër, voorgestel en het op Armeniërs in Kilikië (bepaald Alexandretta, Dörtyol, Adana, Hadjin, Zeytun en Sis) gemik wat na die omgewing van [[Konya]] in sentrale Anatolië verskuif is.{{sfn|Dündar|2011|p=281}} Laat in Maart of vroeg in April het die sentrale komitee van die Komitee vir Eenheid en Vooruitgang op die grootskaalse verwydering van Armeniërs uit gebiede naby die front besluit.{{sfn|Suny|2015|pp=247-248}} === Arrestasie van die Armeense elite === In die nag van 23 op 24 April 1915 is honderde Armeense politieke aktiviste, intellektuele en gemeenskapsleiers in Konstantinopel en regoor die ryk opgepak. Hierdie bevel van Talaat, wat bedoel was om die Armeense leierskap en enigeen wat weerstand kon organiseer uit te skakel, het uiteindelik tot die moord op die meeste van dié wat gearresteer is, gelei.{{sfn|Kieser|2018|p=10}}{{sfn|Kévorkian|2011|pp=251-252}}{{sfn|Suny|2015|pp=271-272}} Die minister van binnelandse sake het sy voorneme om die Armeniërs uit die hoofstad te verwyder deurgevoer ondanks die teenstand van kollegas wat internasionale verwikkelinge gevrees het.{{sfn|Kévorkian|2006|p=678}} Dieselfde dag het Talaat alle Armeense politieke organisasies verbied{{sfn|Suny|2015|p=273}} en beveel dat die Armeniërs wat vroeër uit Kilikië verwyder is, weer gedeporteer word (vanaf sentrale Anatolië, waar hulle waarskynlik sou oorleef het, na die [[Siriese woestyn]]).{{sfn|Suny|2015|pp=274-275}}{{sfn|Akçam|2012|p=188}} Op 24 en 25 April 1915 is aanvanklik 235 mense gearresteer;{{sfn|Gust|2005|pp=157 e.v.}} volgens die amptelike voorstelling van 24 Mei 1915 was die getal gearresteerdes 2 345.<ref name="Uras612">Esat Uras: ''Tarihte Ermeniler ve Ermeni Meselesi''. 2de uitgebreide uitgawe, Istanboel 1987, p. 612.</ref> Uiteindelik kon die meeste Armeniërs in Konstantinopel bly, waarskynlik omdat die Jong Turke die aandag van die talle Westerse buitelanders in die stad gevrees het.{{sfn|Schaefgen|2010|p=51}} Die 24ste April word as die amptelike gedenkdag vir die volksmoord op die Armeniërs beskou. == Stelselmatige deportasies == === Doelwitte === {{Blockquote|text=Ons word verwyt dat ons nie tussen skuldige en onskuldige Armeniërs onderskei het nie. [Om dit te doen] was onmoontlik. Weens die aard van dinge kon iemand wat vandag nog onskuldig was, môre skuldig wees. Die besorgdheid oor die veiligheid van Turkye moes eenvoudig alle ander oorwegings laat swyg.|author=Talaat Pasja{{efn|name=Talaatbey}} in die ''Berliner Tageblatt'', 4 Mei 1916{{sfn|Ihrig|2016|pp=162-163}}{{sfn|Bozarslan|Duclert|Kévorkian|2015|p=168}}}} Tydens die Eerste Wêreldoorlog het die Komitee, wie se sentrale doel was om die Ottomaanse Ryk te bewaar, Armeense burgerlikes as 'n eksistensiële bedreiging begin beskou.{{sfn|Akçam|2012|p=337}}{{sfn|Suny|2015|p=245}} Die leiers het Armeniërs, ook vroue en kinders, kollektief skuldig gehou aan verraad teen die ryk, 'n oortuiging wat in die besluit tot volksmoord vroeg in 1915 deurslaggewend was.{{sfn|Akçam|2019|p=457}}{{sfn|Bozarslan|Duclert|Kévorkian|2015|pp=166-167}} Terselfdertyd het die oorlog 'n geleentheid gebied om uit te voer wat Talaat die "definitiewe oplossing van die Armeense vraagstuk" genoem het.{{sfn|Suny|2015|p=245}}{{sfn|Dündar|2011|p=284}} Die Komitee het verkeerdelik geglo dat die Russiese Ryk oostelike Anatolië wou annekseer, en het die volksmoord grootliks beveel om dié moontlikheid te verhoed.{{sfn|Nichanian|2015|p=202}} Die volksmoord was bedoel om enige moontlikheid dat Armeniërs outonomie of onafhanklikheid in die ryk se oostelike provinsies kon verkry, permanent uit te skakel.{{sfn|Watenpaugh|2013|p=284}} Ottomaanse rekords toon dat die regering Armeniërs tot hoogstens vyf persent van die plaaslike bevolking in die gebiede van herkoms en tien persent in die bestemmingsgebiede wou verminder. Hierdie doel kon nie sonder massamoord bereik word nie.{{sfn|Akçam|2012|pp=242, 247-248}}{{sfn|Dündar|2011|p=282}}{{sfn|Kieser|2018|p=261}} Die deportasie van Armeniërs en die hervestiging van Moslems op hul grond was deel van 'n breër projek om die demografie van Anatolië permanent te herstruktureer.{{sfn|Kaiser|2019|loc=6}}{{sfn|Bozarslan|Duclert|Kévorkian|2015|p=102}}{{sfn|Nichanian|2015|p=254}} Armeense huise, besighede en grond is by voorkeur aan Moslems van buite die ryk, aan nomades en aan die geraamde 800 000 (grootliks Koerdiese) Ottomaanse onderdane toegewys wat weens die oorlog met Rusland ontwortel is. Hervestigde Moslems is onder groter Turkse bevolkings versprei (tipies beperk tot tien persent in enige gebied) sodat hulle hul onderskeidende kenmerke, soos nie-Turkse tale of nomadiese leefwyse, sou verloor.{{sfn|Gingeras|2016|pp=176-177}} Hierdie migrante is aan strawwe toestande en soms aan geweld of beperkings op hul beweging blootgestel.{{sfn|Gingeras|2016|p=178}} Die etniese suiwering van Anatolië (die Armeense volksmoord, die Assiriese volksmoord en die uitsetting van Grieke ná die Eerste Wêreldoorlog) het vir die vorming van 'n etnonasionale Turkse staat die weg gebaan.{{sfn|Suny|2015|pp=349, 364}}{{sfn|Bozarslan|Duclert|Kévorkian|2015|p=311}} In September 1918 het Talaat beklemtoon dat hy, ondanks die verlies van die oorlog, daarin geslaag het om "Turkye in 'n nasiestaat in Anatolië te omskep".{{sfn|Kieser|2018|p=376}}{{sfn|Nichanian|2015|p=227}} Deportasie het op 'n doodvonnis neergekom; die owerhede het die dood van die gedeporteerdes beplan en bedoel.{{sfn|Kaiser|2010|p=384}}{{sfn|Dündar|2011|pp=276-277}}{{sfn|Üngör|2012|p=54}} Deportasie is slegs agter die frontlinies uitgevoer, waar geen aktiewe opstand bestaan het nie, en was slegs moontlik in die afwesigheid van wydverspreide weerstand. Armeniërs wat in die oorlogsgebied gewoon het, is eerder in slagtings doodgemaak.{{sfn|Kaiser|2010|pp=366, 383}} Hoewel dit oënskynlik om veiligheidsredes onderneem is,{{sfn|Mouradian|2018|p=148}} het die deportasie en moord op Armeniërs die ryk geen militêre voordeel besorg nie en het dit die Ottomaanse oorlogspoging juis ondermyn.{{sfn|Rogan|2015|p=184}} Die ryk het 'n dilemma tussen sy doel om Armeniërs uit te wis en sy praktiese behoefte aan hul arbeid in die gesig gestaar; die Armeniërs wat om hul vaardighede behou is, veral vir vervaardiging in die oorlogsbedrywe, was onontbeerlik vir die logistiek van die Ottomaanse leër.{{sfn|Cora|2020|pp=50-51}}{{sfn|Suny|2015|p=317}} Teen laat 1915 het die Komitee die Armeense bestaan in oostelike Anatolië uitgedoof.{{sfn|Kieser|2018|p=240}} Militêre noodsaak as verklaring vir die deportasies word uitgesluit deurdat die verdenking van samewerking met die vyand nie op vroue en kinders en op Armeniërs ver van die front van toepassing kon wees nie, terwyl laasgenoemde boonop reguit die oorlogsone in gedeporteer is.{{sfn|Akçam|2007|p=xix}} Die deportasies het verder byna die hele Armeense burgerlike bevolking van Anatolië geraak,{{sfn|Akçam|2004|p=72}} wat oor die algemeen rustig gebly het. Dit was ook nie die gevolg van 'n burgeroorlog nie, aangesien daar geen sentraal aangevoerde landwye Armeense opstand was nie.<ref name="Kieser-sehepunkte">Hans-Lukas Kieser: [http://sehepunkte.de/2007/03/pdf/10400.pdf ''Der Völkermord an den Armeniern 1915/16: neueste Publikationen''] (PDF).</ref> {{Wide image|Armenian Genocide Map-en.svg|1000px|Kaart van die Armeense volksmoord in 1915}} === Administratiewe organisasie === [[Lêer:Waitingformassacref.png|duimnael|Armeniërs wat voor hul deportasie in 'n stad byeengebring is. Hulle is buite die stad vermoor.]] Op 23 Mei 1915 het Talaat die deportasie van alle Armeniërs in Van, Bitlis en Erzerum beveel.{{sfn|Kaiser|2019|loc=10}}{{sfn|Üngör|2012|p=53}} Om aan die deportasie, wat reeds in die oostelike provinsies en Kilikië goed op dreef was, 'n dekmantel van wettigheid te verleen, het die ministerraad die Tydelike Deportasiewet van 27 Mei 1915 goedgekeur, wat die owerhede gemagtig het om enigeen wat as verdag beskou is, te deporteer.{{sfn|Üngör|2012|p=53}}{{sfn|Dündar|2011|p=283}}{{sfn|Bozarslan|Duclert|Kévorkian|2015|p=96}} Die leër is opdrag gegee om opposisie of gewapende verset teen regeringsbevele, teen die landsverdediging of teen die openbare orde onverwyld met die uiterste militêre geweld te onderdruk.<ref name="Libaridian47">Gerard J. Libaridian (red.): ''The Ideology of the Young Turk Movement.'' In: ''A Crime of Silence. The Armenian Genocide''. Londen 1985, {{ISBN|0-86232-423-8}}, p. 47.</ref> Op 21 Junie het Talaat die deportasie van alle Armeniërs in die hele ryk beveel, selfs in [[Edirne|Adrianopel]], 2 000 km van die Russiese front af.{{sfn|Bozarslan|Duclert|Kévorkian|2015|p=97}} Ná die uitwissing van die Armeense bevolking in oostelike Anatolië is die Armeniërs van westelike Anatolië en Europese Turkye in Augustus 1915 vir deportasie geteiken. Sommige gebiede met 'n baie klein Armeense bevolking en sommige stede, waaronder Konstantinopel, is gedeeltelik gespaar.{{sfn|Kaiser|2010|p=378}}{{sfn|Akçam|2012|pp=399-400}} In die geheel het die nasionale, streeks- en plaaslike regeringsvlakke saamgewerk met die Komitee in die uitvoering van die volksmoord.{{sfn|Kieser|2018|p=247}} Die Direktoraat vir die Vestiging van Stamme en Immigrante het die deportasie en die hervestiging van Moslemimmigrante in die leë huise en op die leë grond gekoördineer. Dié direktoraat, onder beheer van Talaat se Ministerie van Binnelandse Sake, en die Spesiale Organisasie, wat bevele direk van die sentrale komitee van die Komitee ontvang het, het hul werksaamhede noukeurig gekoördineer.{{sfn|Bozarslan|Duclert|Kévorkian|2015|pp=89-90}} 'n Dubbelspoorstelsel is gebruik om bevele oor te dra: dié vir die deportasie van Armeniërs is deur amptelike kanale aan die provinsiale goewerneurs oorgedra, maar bevele van 'n kriminele aard, soos dié wat uitwissing beveel het, is deur partykanale gestuur en met ontvangs vernietig.{{sfn|Bozarslan|Duclert|Kévorkian|2015|pp=92-93}}{{sfn|Akçam|2012|pp=194-195}} Deportasiekonvooie is meestal deur gendarms of plaaslike burgerwagte begelei. Die moorde naby die frontlinies is deur die Spesiale Organisasie gepleeg, en dié verder weg het na gelang van die gebied ook plaaslike burgerwagte, bandiete, gendarms of Koerdiese stamme betrek.{{sfn|Kaiser|2010|p=376}} Binne die gebied wat deur die Derde Leër beheer is, wat oostelike Anatolië gedek het, was die leër slegs in die vilajette Van, Erzerum en Bitlis by volksmoordgruweldade betrokke.{{sfn|Bozarslan|Duclert|Kévorkian|2015|p=94}} Baie daders het uit die Kaukasus gekom ([[Tsjetsjniërs|Tsjetsjeniërs]] en [[Sirkassiërs]]), wat die Armeniërs met hul Russiese onderdrukkers vereenselwig het. Nomadiese [[Koerde]] het baie gruweldade tydens die volksmoord gepleeg, maar gevestigde Koerde het dit slegs selde gedoen.{{sfn|Kévorkian|2011|p=810}} Daders het verskeie motiewe gehad, waaronder ideologie, wraak, begeerte na Armeense eiendom en loopbaansug.{{sfn|Suny|2015|p=352}} Om daders te motiveer, het staatsaangestelde imams die doodmaak van Armeniërs aangemoedig{{sfn|Üngör|2012|p=58}} en was moordenaars geregtig op 'n derde van die Armeense roerende eiendom (nog 'n derde het na die plaaslike owerhede gegaan en die laaste na die Komitee). Verduistering bo en behalwe dit is gestraf.{{sfn|Kaiser|2019|loc=35, 37}}{{sfn|Bozarslan|Duclert|Kévorkian|2015|pp=98-99}} Ottomaanse politici en amptenare wat die volksmoord teengestaan het, is ontslaan of vermoor.{{sfn|Kieser|2018|p=247}}{{sfn|Bozarslan|Duclert|Kévorkian|2015|p=94}}{{sfn|Kévorkian|2011|pp=246-247}} Die goewerneurs van Ankara, Kastamonu en Yozgat is uit hul poste verwyder; die goewerneur van Ankara, Mazhar Bey, het later berig dat die rede vir sy afdanking sy weiering was om die mondelinge bevel van die minister van binnelandse sake uit te voer om die Armeniërs tydens die deportasie dood te maak.<ref name="Akcam177">{{harvnb|Akçam|2007|p=177}}; oorspronklike bron: die argief van die Armeense Patriargaat in Jerusalem.</ref> Die landdroste van Lice, Midyat, Diyarbakır en Beşiri sowel as die goewerneurs van Basra en Müntefak is om dieselfde rede vermoor of tereggestel.<ref name="Nesimi39">Abidin Nesimi (seun van die vermoorde landdros van Lice): ''Yılların İçinden'', Istanboel, p. 39 e.v.</ref> Die regering het bepaal dat enige Moslem wat 'n Armeniër teen die wil van die owerhede huisves, tereggestel sou word.{{sfn|Üngör|2012|p=61}}{{sfn|Akçam|2012|pp=327-328}} === Dodemarse === [[Lêer:Lake Hazar and Mount Hazar Baba.jpg|duimnael|Op 24 September 1915 het die Amerikaanse konsul Leslie Davis die Hazarmeer besoek en honderde lyke in die water en in nabygeleë klowe gevind.{{sfn|Kévorkian|2014|p=91}}]] Hoewel die meerderheid weerbare Armeense mans in die leër opgeneem is, het ander gedros, die vrystellingsbelasting betaal of buite die diensplig-ouderdomsgrense geval. Anders as in die vroeëre slagtings van Ottomaanse Armeniërs is Armeniërs in 1915 gewoonlik nie in hul dorpe doodgemaak nie, om die vernietiging van eiendom of ongemagtigde plundering te vermy. In plaas daarvan is die mans gewoonlik gedurende die eerste paar dae van die res van die gedeporteerdes geskei en tereggestel. Min het weerstand gebied, omdat hulle geglo het dit sou hul gesinne in groter gevaar stel.{{sfn|Kaiser|2010|p=376}} Seuns bo die ouderdom van twaalf (soms vyftien) is as volwasse mans behandel.{{sfn|Maksudyan|2020|pp=121-122}} Teregstellingsplekke is vir hul nabyheid aan hoofpaaie en vir ruwe terrein, mere, putte of reënbakke gekies wat die versteking of wegdoening van lyke vergemaklik het.{{sfn|Kévorkian|2014|p=91}}{{sfn|Kaiser|2010|p=377}}{{sfn|Bozarslan|Duclert|Kévorkian|2015|p=93}} Die konvooie het by 'n nabygeleë deurgangskamp stilgehou, waar die begeleiers 'n losprys van die Armeniërs geëis het. Dié wat nie kon betaal nie, is vermoor.{{sfn|Kaiser|2010|p=376}} Eenhede van die Spesiale Organisasie, dikwels in gendarmuniform, was by die moordplekke gestasioneer; die begeleidende gendarms het dikwels nie aan die moorde deelgeneem nie.{{sfn|Bozarslan|Duclert|Kévorkian|2015|p=93}} Ten minste 150 000 Armeniërs het vanaf Junie 1915 deur [[Erzincan]] beweeg, waar 'n reeks deurgangskampe opgerig is om die vloei van slagoffers na die moordplek by die nabygeleë Kemah-kloof te beheer.{{sfn|Kaiser|2019|loc=3, 22}} Die Armeniërs van Erzincan is in Junie 1915 deur die Spesiale Organisasie in pare aan mekaar vasgebind en by die Kemah-kloof in die Karasu-rivier gegooi, waarby meer as 20 000 mense omgekom het; die Duitse konsul in Aleppo, Walter Rössler, het berig dat lyke weke lank die [[Eufraat]] afgespoel het.{{sfn|Schaefgen|2010|p=50}} Duisende Armeniërs is naby die Hazarmeer doodgemaak deurdat paramilitêre lede hulle van die kranse afgestoot het.{{sfn|Kévorkian|2014|p=91}} Meer as 500 000 Armeniërs het deur die Firincilar-vlakte suid van Malatya beweeg, een van die dodelikste gebiede tydens die volksmoord. Konvooie wat deur die vlakte na die Kahta-hoogland opgetrek het, het klowe aangetref wat reeds met lyke van vorige konvooie gevul was.{{sfn|Kaiser|2010|p=377}}{{sfn|Kévorkian|2014|p=93}} Baie ander is in systroomdale van die [[Tigris]], die Eufraat of die Murat aangehou en stelselmatig deur die Spesiale Organisasie tereggestel.{{sfn|Kévorkian|2014|p=90}} Armeense mans is dikwels verdrink deur hulle rug teen rug aan mekaar vas te bind voordat hulle in die water gegooi is, 'n metode wat nie op vroue gebruik is nie.{{sfn|Kévorkian|2014|p=92}} In Trabzon is Armeense vroue en kinders op aanwysing van die goewerneur Cemal Azmi in bote na die oop see geneem en verdrink; die Amerikaanse konsul van die stad het berig dat vol bote uitgevaar het en 'n paar uur later leeg teruggekeer het.{{sfn|Kévorkian|2006|p=589}} [[Lêer:Ambassador Morgenthau's Story p314.jpg|duimnael|Die lyke van Armeniërs langs 'n pad, 'n algemene gesig langs die deportasieroetes]] Die owerhede het die wegdoening van liggame deur riviere as 'n goedkoop en doeltreffende metode beskou, maar dit het wydverspreide besoedeling stroomaf veroorsaak. Soveel lyke het die Tigris en die Eufraat afgedryf dat hulle die riviere soms versper het en met plofstof verwyder moes word. Ander verrottende lyke het aan die rivieroewers vasgesit, en nog ander het so ver as die [[Persiese Golf]] gedryf. Die riviere het lank ná die slagtings besoedel gebly en epidemies stroomaf veroorsaak.{{sfn|Kévorkian|2014|p=95}} Tienduisende Armeniërs het langs die paaie gesterf en hul liggame is haastig begrawe of, meer dikwels, eenvoudig langs die paaie gelaat. Die Ottomaanse regering het beveel dat die lyke so gou moontlik verwyder word om sowel fotografiese dokumentasie as siekte-epidemies te voorkom, maar hierdie bevele is nie eenvormig nagekom nie.{{sfn|Akçam|2018|p=158}}{{sfn|Kévorkian|2014|p=94}} Vroue en kinders, wat die oorgrote meerderheid van die gedeporteerdes uitgemaak het, is gewoonlik nie onmiddellik tereggestel nie, maar aan strawwe marse deur bergagtige terrein sonder kos en water onderwerp. Dié wat nie kon byhou nie, is gelaat om te sterf of is doodgeskiet.{{sfn|Kévorkian|2014|pp=92-93}} Gedurende 1915 is sommige gedwing om tot 1 000 km in die somerhitte te loop.{{sfn|Üngör|2012|p=54}} Sommige gedeporteerdes uit westelike Anatolië is toegelaat om per spoor te reis.{{sfn|Kaiser|2010|p=378}} Daar was 'n onderskeid tussen die konvooie uit oostelike Anatolië, wat byna in hul geheel uitgewis is, en dié van verder wes, wat die meeste van dié wat oorleef het om Sirië te bereik, uitgemaak het.{{sfn|Kévorkian|2011|p=808}} Sowat 99 persent van die Armeniërs wat uit Erzerum gedeporteer is, het byvoorbeeld nooit hul bestemming bereik nie.{{sfn|Üngör|2012|p=53}} Die deportasies het oral dieselfde grondpatroon gevolg: ontwapening, die uitskakeling van die weerbare mans, die likwidasie van die plaaslike leierskap, onteiening, dodemarse en slagtings.<ref name="Berlin-Klenner44">Jörg Berlin, Adrian Klenner: ''Völkermord oder Umsiedlung. Das Schicksal der Armenier im Osmanischen Reich. Darstellung und Dokumente''. Keulen 2006, pp. 44 e.v.</ref> Geen maatreëls vir hervestiging is getref nie: die Ministerie van Binnelandse Sake het 'n versoek van die goewerneur van Aleppo om tydelike blyplek vir die gedeporteerdes beskikbaar te stel, van die hand gewys,{{sfn|Akçam|2007|p=202}} en Konstantinopel het alle aanbiedinge van ander state om humanitêre hulp aan die gedeporteerdes te verleen, streng geweier.{{sfn|Akçam|2004|p=72}} Daar bestaan geen bewys dat grond of ander goedere by die bestemming aan die gedeporteerdes toegeken is nie.{{sfn|Akçam|2007|p=206}} Çerkez Hasan, 'n Ottomaanse offisier wat vir die hervestiging van die Armeniërs in die Siriese en Mesopotamiese woestyn verantwoordelik was, het in 1915 bedank toe dit vir hom duidelik geword het dat die doel nie hervestiging nie, maar vernietiging was.<ref name="CerkezHasan">Oorspronklike bron: Çerkez Hasan: ''Peki Yüzbinlerce Ermeni'yi Kim Öldürdü?'' In: ''Alemdar'', 5 April 1919, aangehaal in {{harvnb|Akçam|2007|p=xviii}}.</ref> === Islamisering === [[Lêer:Armenians rescued from Arabs LCCN2014706724.png|duimnael|upright|Geïslamiseerde Armeense vroue wat ná die oorlog "uit Arabiese hande gered" is]] Die islamisering van Armeniërs, wat as 'n stelselmatige staatsbeleid uitgevoer is en die burokrasie, polisie, regbank en geestelikes betrek het, was 'n belangrike strukturele komponent van die volksmoord.{{sfn|Akçam|2012|pp=314, 316}}{{sfn|Kurt|2016|loc=2, 21}} Na raming is 100 000 tot 200 000 Armeniërs geïslamiseer,{{sfn|Akçam|2012|p=331}} en daar word beraam dat soveel as twee miljoen Turkse burgers in die vroeë 21ste eeu ten minste een Armeense grootouer mag hê.{{sfn|Watenpaugh|2013|p=291}} Sommige Armeniërs is toegelaat om hulle tot die Islam te bekeer en deportasie te ontduik, maar die regime het op hul vernietiging aangedring waar hul getalle die drempel van vyf tot tien persent oorskry het, of waar daar 'n risiko was dat hulle hul nasionaliteit en kultuur sou kon behou.{{sfn|Akçam|2012|pp=290-291}} Talaat Pasja het bekerings persoonlik gemagtig en die lojaliteit van bekeerde Armeniërs noukeurig tot die einde van die oorlog gevolg.{{sfn|Kurt|2016|loc=5, 13-14}} Hoewel die eerste en belangrikste stap bekering tot die Islam was, het die proses ook die uitwissing van Armeense name, taal en kultuur vereis, en vir vroue onmiddellike huweliksluiting met 'n Moslem.{{sfn|Kurt|2016|loc=15}} Hoewel islamisering die haalbaarste geleentheid tot oorlewing was, het dit ook Armeense morele en sosiale norme oortree.{{sfn|Kurt|2016|loc=5}} Die Komitee het Armeense vroue toegelaat om in Moslemhuishoudings in te trou, aangesien hierdie vroue hul Armeense identiteit sou verloor.{{sfn|Kaiser|2010|p=377}} Jong vroue en meisies is dikwels as huisbediendes of seksslawe toegeëien. Sommige seuns is ontvoer om as dwangarbeiders vir Moslems te werk.{{sfn|Kaiser|2010|p=377}}{{sfn|Watenpaugh|2013|pp=291-292}} Sommige kinders is met geweld weggeneem, terwyl ander deur hul ouers verkoop of afgestaan is om hul lewens te red.{{sfn|Akçam|2012|p=314}}{{sfn|Watenpaugh|2013|pp=284-285}} Spesiale staatsweeshuise is ook met streng prosedures opgerig wat daarop gemik was om hul pleegkinders van 'n Armeense identiteit te ontneem.{{sfn|Kurt|2016|loc=17}} Die meeste Armeense kinders wat die volksmoord oorleef het, het uitbuiting, harde arbeid sonder betaling, gedwonge bekering tot die Islam en fisieke en seksuele mishandeling verduur.{{sfn|Watenpaugh|2013|pp=291-292}} Armeense vroue wat tydens die reis gevange geneem is, het in Turkse of Koerdiese huishoudings beland; dié wat tydens die tweede fase van die volksmoord geïslamiseer is, het hulle in 'n Arabiese of [[Bedoeïene|Bedoeïen]]-omgewing bevind.{{sfn|Kévorkian|2011|pp=757-758}} Die verkragting, seksuele mishandeling en prostitusie van Armeense vroue was alles baie algemeen.{{sfn|Akçam|2012|p=312}} Hoewel Armeense vroue seksuele geweld probeer vermy het, was selfmoord dikwels die enigste alternatief.{{sfn|Kaiser|2010|pp=377-378}} Gedeporteerdes is naak in [[Damaskus]] uitgestal en in sommige gebiede as seksslawe verkoop, wat 'n belangrike bron van inkomste vir die begeleidende gendarms was.{{sfn|Akçam|2012|pp=312-315}} Sommige is op Arabiese slawemarkte aan Moslem-[[Hadj]]pelgrims verkoop en het so ver weg as Tunisië of Algerië beland.{{sfn|Kévorkian|2011|p=758}} === Beslaglegging op eiendom === [[Lêer:Turkey. Ankara. Palace of Attaturk (i.e., Ataturk) LOC matpc.16728 (cropped).jpg|duimnael|Die Çankaya-herehuis, die amptelike woning van die president van Turkye, is in 1915 op Ohannes Kasabian, 'n Armeense sakeman, gekonfiskeer.{{sfn|Cheterian|2015|pp=245-246}}]] 'n Sekondêre motief vir die volksmoord was die vernietiging van die Armeense burgerklas om vir 'n Turkse en Moslem-middelklas plek te maak{{sfn|Watenpaugh|2013|p=284}} en om 'n staatsbeheerde nasionale ekonomie onder Moslem-Turke op te bou.{{sfn|Kévorkian|2011|p=810}}{{sfn|Kieser|2018|p=273}} Die veldtog om die ekonomie te verturks het in Junie 1914 met 'n wet begin wat baie nie-Moslemhandelaars verplig het om Moslems in diens te neem. Ná die deportasies is die besighede van die slagoffers deur Moslems oorgeneem wat dikwels onbekwaam was, wat tot ekonomiese probleme gelei het.{{sfn|Kévorkian|2011|p=202}} Die volksmoord het rampspoedige gevolge vir die Ottomaanse ekonomie gehad; Moslems is deur die deportasie van geskoolde vakmanne benadeel, en hele distrikte het ná die deportasie van hul boere in hongersnood verval.{{sfn|Suny|2015|pp=316-317}} Die Ottomaanse en Turkse regerings het 'n reeks Wette op Verlate Eiendom aanvaar om eiendom wat op Armeniërs gekonfiskeer is, te bestuur en te herverdeel.{{sfn|Akçam|Kurt|2015|p=2}}{{sfn|Kévorkian|2011|pp=203-204}} Hoewel die wette voorgegee het dat die staat die eiendom slegs namens die afwesige Armeniërs administreer, was daar geen bepaling om dit aan die eienaars terug te gee nie; daar is aanvaar dat hulle opgehou bestaan het.{{sfn|Akçam|Kurt|2015|pp=11-12}} Daar is geen gevalle bekend waar gedeporteerdes vir die onteiening vergoed is nie.{{sfn|Akçam|2007|p=206}} Die historici [[Taner Akçam]] en Ümit Kurt voer aan dat "die Republiek van Turkye en sy regstelsel in 'n sekere sin gebou is op die beslaglegging op Armeense kulturele, maatskaplike en ekonomiese rykdom, en op die verwydering van die Armeense teenwoordigheid".{{sfn|Akçam|Kurt|2015|p=2}} Die opbrengs uit die verkoop van gekonfiskeerde eiendom is dikwels gebruik om die deportasie van Armeniërs en die hervestiging van Moslems te finansier, sowel as vir leër-, burgerwag- en ander staatsuitgawes.{{sfn|Akçam|2012|pp=256-257}} Uiteindelik het dit 'n groot deel van die grondslag van die nywerheid en ekonomie van die ná-1923-republiek gevorm en dit van kapitaal voorsien.{{sfn|Üngör|Polatel|2011|p=80}}{{sfn|Bozarslan|Duclert|Kévorkian|2015|p=189}} Die onteiening en verbanning van Armeense mededingers het baie laerklas-Turke (boere, soldate en arbeiders) in staat gestel om tot die middelklas op te klim.{{sfn|Üngör|Polatel|2011|p=80}} Beslaglegging op Armeense bates het tot in die tweede helfte van die twintigste eeu voortgeduur,{{sfn|Kieser|2018|p=268}} en in 2006 het die Turkse Nasionale Veiligheidsraad beslis dat eiendomsrekords uit 1915 ter wille van nasionale veiligheid gesluit moet bly.{{sfn|Akçam|Kurt|2015|p=3}} Buite Istanboel is die spore van Armeense bestaan in Turkye, waaronder kerke en kloosters, biblioteke, ''khachkars'' (kruisstene) en dier- en plekname, stelselmatig uitgewis, 'n proses wat tydens die oorlog begin het en dekades lank daarna voortgeduur het.{{sfn|Cheterian|2015|pp=64-65}}{{sfn|Göçek|2015|p=411}}{{sfn|Suciyan|2015|p=59}} == Bestemming == [[Lêer:Armenian woman kneeling beside dead child in field.png|duimnael|links|'n Armeense vrou kniel langs 'n dooie kind in 'n veld buite Aleppo]] [[Lêer:Khabur,Rasal-Ain.jpg|duimnael|links|Die Khaboer naby Ras al-Ayn]] Die eerste aankomelinge in die middel van 1915 is in [[Aleppo]] gehuisves. Vanaf middel November is die konvooie toegang tot die stad geweier en is hulle langs die Bagdadspoorlyn of die Eufraat na [[Mosoel]] herlei. Die eerste deurgangskamp is by Sibil, oos van Aleppo, opgerig; een konvooi sou daagliks aankom terwyl 'n ander na Meskene of Deir ez-Zor sou vertrek.{{sfn|Kévorkian|2014|p=97}} Dosyne konsentrasiekampe is in Sirië en Bo-Mesopotamië opgerig.{{sfn|Kévorkian|2011|p=625}} Teen Oktober 1915 het sowat 870 000 gedeporteerdes Sirië en Bo-Mesopotamië bereik. Die meeste is herhaaldelik tussen kampe oorgeplaas en in elke kamp vir 'n paar weke aangehou, totdat daar baie min oorlewendes was.{{sfn|Kévorkian|2014|p=98}} Hierdie strategie het die Armeniërs fisiek verswak en siektes versprei, in so 'n mate dat sommige kampe laat in 1915 gesluit is weens die gevaar dat siektes na die Ottomaanse weermag sou versprei.{{sfn|Shirinian|2017|p=21}}{{sfn|Kévorkian|2011|pp=633-635}} Laat in 1915 is die kampe rondom Aleppo gelikwideer en is die oorlewendes gedwing om na Ras al-Ayn te marsjeer; die kampe rondom Ras al-Ayn is vroeg in 1916 gesluit en die oorlewendes na Deir ez-Zor gestuur.{{sfn|Mouradian|2018|p=155}} Oor die algemeen is Armeniërs kos en water ontsê tydens en ná hul gedwonge mars na die Siriese woestyn;{{sfn|Shirinian|2017|p=21}}{{sfn|Kaiser|2010|p=380}} baie het van hongersnood, uitputting of siekte gesterf, veral [[disenterie]], [[tifus]] en [[longontsteking]].{{sfn|Shirinian|2017|p=21}}{{sfn|Kévorkian|2014|p=96}} Sommige plaaslike amptenare het vir Armeniërs kos gegee; ander het omkoopgeld aanvaar om kos en water te verskaf.{{sfn|Shirinian|2017|p=21}} Hulporganisasies is amptelik verbied om kos aan die gedeporteerdes te verskaf, hoewel sommige hierdie verbod omseil het.{{sfn|Shirinian|2017|p=23}} 'n Verdere wet het verbied dat enige voedsel aan die Armeniërs gegee word.<ref name="Sigrist">{{Cite web |url=http://www.nzz.ch/international/europa/man-treibt-sie-in-die-wueste-um-ihre-kraft-zu-brechen-1.18519809 |title=argiefkopie |access-date=22 September 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150413094955/http://www.nzz.ch/international/europa/man-treibt-sie-in-die-wueste-um-ihre-kraft-zu-brechen-1.18519809 |archive-date=13 April 2015 |url-status=bot: unknown}} "Man treibt sie in die Wüste, um ihre Kraft zu brechen". In: ''Neue Zürcher Zeitung'', 11 April 2015.</ref> Oorlewendes het getuig dat sommige Armeniërs hulp geweier het omdat hulle geglo het dit sou hul lyding net verleng.{{sfn|Shirinian|2017|pp=20-21}} Die wagte het vroulike gevangenes verkrag en het ook Bedoeïene toegelaat om snags op die kampe toe te sak om te plunder en te verkrag; sommige vroue is tot huwelike gedwing.{{sfn|Mouradian|2018|p=152}}{{sfn|Kaiser|2010|p=380}} Duisende Armeense kinders is aan kinderlose Turke, Arabiere en Jode verkoop wat na die kampe gekom het om hulle by hul ouers te koop.{{sfn|Kévorkian|2014|p=98}} In die westelike [[Levant]], wat deur die Ottomaanse Vierde Leër onder Cemal Pasja bestuur is, was daar geen konsentrasiekampe of grootskaalse slagtings nie; Armeniërs is eerder hervestig en gewerf om vir die oorlogspoging te werk. Hulle moes hulle tot die Islam bekeer of andersins deportasie na 'n ander gebied in die gesig staar.{{sfn|Kévorkian|2011|pp=673-674}} Die Armeniërs se vermoë om aan te pas en te oorleef was groter as wat die daders verwag het.{{sfn|Kaiser|2010|p=384}}{{sfn|Kévorkian|2011|p=693}} 'n Los georganiseerde, Armeens-geleide weerstandsnetwerk met sy basis in Aleppo het daarin geslaag om baie gedeporteerdes te help en Armeense lewens te red.{{sfn|Mouradian|2018|p=154}} Aan die begin van 1916 was sowat 500 000 gedeporteerdes in Sirië en Mesopotamië nog aan die lewe.{{sfn|Kévorkian|2011|p=808}} Uit vrees dat oorlewende Armeniërs ná die oorlog sou terugkeer, het Talaat Pasja in Februarie 1916 'n tweede golf slagtings beveel.{{sfn|Kieser|2018|pp=259, 265}} Nog 'n golf deportasies het Armeniërs geteiken wat in Anatolië oorgebly het.{{sfn|Kévorkian|2011|pp=695, 808}} Meer as 200 000 Armeniërs is tussen Maart en Oktober 1916 doodgemaak, dikwels in afgeleë gebiede naby Deir ez-Zor en in dele van die Khaboervallei, waar hul liggame nie 'n openbare gesondheidsgevaar sou inhou nie.{{sfn|Kieser|2018|p=262}}{{sfn|Kévorkian|2014|p=107}} Die slagtings het die meeste Armeniërs doodgemaak wat die kampstelsel oorleef het.{{sfn|Mouradian|2018|p=155}} == Internasionale reaksie == [[Lêer:Lest they perish LCCN2002711981 restored.jpg|duimnael|upright=0.75|Fondsinsamelingsplakkaat vir Near East Relief]] Die Ottomaanse Ryk het probeer verhoed dat joernaliste en fotograwe die gruweldade dokumenteer en hulle met arrestasie gedreig.{{sfn|Leonard|2004|p=297}}{{sfn|Akçam|2018|p=157}} Nietemin is gestaafde berigte oor massamoorde wyd in Westerse koerante gedek.{{sfn|Leonard|2004|p=300}}{{sfn|de Waal|2015|p=2}} Op 24 Mei 1915 het die Drievoudige Entente (Rusland, Brittanje en Frankryk) die Ottomaanse Ryk formeel vir "[[Misdade teen die Mensdom|misdade teen die mensdom]] en die beskawing" veroordeel en gedreig om die daders verantwoordelik te hou.{{sfn|Suny|2015|p=308}} Getuienis van ooggetuies is in boeke soos ''The Treatment of Armenians in the Ottoman Empire'' (1916) en ''Ambassador Morgenthau's Story'' (1918) gepubliseer, wat openbare bewustheid van die volksmoord verhoog het.{{sfn|Tusan|2014|pp=57-58}} Die Amerikaanse ambassadeur Henry Morgenthau het op grond van gesprekke met die Jong Turkse leiers in sy memoires opgesom: "Toe die Turkse owerhede die bevele vir hierdie deportasies gegee het, het hulle bloot 'n doodvonnis oor 'n hele ras uitgespreek; hulle het dit goed verstaan en het in hul gesprekke met my geen besondere poging aangewend om die feit te verberg nie. […] Ek is daarvan oortuig dat die hele geskiedenis van die menslike geslag geen so verskriklike episode as hierdie bevat nie."<ref name="Morgenthau24">Henry Morgenthau: ''Ambassador Morgenthau's Story.'' Hoofstuk XXIV.</ref> Hulppogings is in dosyne lande georganiseer om geld vir Armeense oorlewendes in te samel. Teen 1925 het mense in 49 lande "Golden Rule Sundays" gereël waarop hulle die dieet van Armeense vlugtelinge geëet het om geld vir humanitêre werk in te samel.{{sfn|Anderson|2011|p=200}} Tussen 1915 en 1930 het Near East Relief $110 miljoen vir vlugtelinge uit die Ottomaanse Ryk ingesamel.<ref name="NEF">{{Cite web |title=History |url=https://www.neareast.org/who-we-are/ |website=Near East Foundation |access-date=10 Maart 2021 |archive-date=3 Junie 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150603200305/https://www.neareast.org/who-we-are/ |url-status=live |language=en}}</ref> === Duitsland se rol === Die [[Duitse Keiserryk]] was tydens die Eerste Wêreldoorlog 'n militêre bondgenoot van die Ottomaanse Ryk.{{sfn|Suny|2015|p=298}} Duitse diplomate het vroeg in 1915 beperkte verwyderings van Armeniërs goedgekeur en geen stappe teen die volksmoord gedoen nie,{{sfn|Kieser|Bloxham|2014|pp=600, 606-607}}{{sfn|Kieser|2018|pp=20-21}} wat 'n bron van omstredenheid is.{{sfn|Suny|2015|p=298}}{{sfn|Ihrig|2016|p=134}} Duitse diplomatieke dokumente is terselfdertyd van die belangrikste bewysstukke oor die volksmoord. In Junie 1915 het die Duitse ambassadeur [[Hans von Wangenheim]] uit Konstantinopel aan die Duitse rykskanselier Theobald von Bethmann Hollweg geskryf dat die verbanning van die Armeniërs klaarblyklik nie net deur militêre oorwegings gemotiveer is nie, en dat Talaat Bey onomwonde gesê het dat die Hoë Porte die wêreldoorlog wou gebruik om met sy binnelandse vyande, die inheemse Christene, deeglik af te reken sonder om deur diplomatieke ingryping van die buiteland gepla te word.{{sfn|Gust|2005|p=171}}<ref name="Gottschlich">Jürgen Gottschlich: Beihilfe zum Völkermord. Deutschlands Rolle bei der Vernichtung der Armenier.'' Links, Berlyn 2015, {{ISBN|978-3-86153-817-2}}, pp. 204 e.v.</ref> Die Duitse konsul-generaal in Konstantinopel, Johannes Heinrich Mordtmann, het in dieselfde maand berig: "Dit kan nie meer deur militêre oorwegings geregverdig word nie; dit gaan eerder daarom, soos Talaat Bey my 'n paar weke gelede gesê het, om die Armeniërs te vernietig."{{sfn|Gust|2005|p=182}} [[Max Erwin von Scheubner-Richter]], destyds die Duitse vise-konsul in Erzurum, het laat in Julie 1915 aan Wangenheim berig dat die aanhangers van die "skerper rigting" onomwonde toegee dat die einddoel van hul optrede teen die Armeniërs die algehele uitroeiing van dié volk in Turkye is, en dat 'n gesaghebbende persoon letterlik gesê het dat daar ná die oorlog "geen Armeniërs meer in Turkye" sou wees nie; sover dié doel nie deur die verskeie slagtings bereik kon word nie, is gehoop dat die ontberings van die lang tog na Mesopotamië en die ongewone klimaat die res sou doen.{{sfn|Gust|2005|p=219}} Die Duitse konsul in [[Mosoel]], Walter Holstein, het berig dat 614 Armeense mans, vroue en kinders wat uit [[Diyarbakır]] verban is, almal op die vlottog daarheen afgeslag is.<ref name="Verstrickung">[https://lehrerfortbildung-bw.de/u_gewi/geschichte/gym/bp2016/fb8/3_kl10/11_armenier/03_ue3/03_vertrickung/ab_3-3_deutsche_verstrickung.pdf ''Die deutsche Verstrickung in den Genozid''] (PDF) op ''lehrerfortbildung-bw.de''.</ref> Toe die Duitse ambassadeur in buitengewone sending, Paul graaf Wolff Metternich, in Desember 1915 by Enver Pasja, Halil Bey en Cemal Pasja beswaar gemaak en voorgestel het dat die deportasies en vergrype openbaar gemaak word, het rykskanselier Bethmann Hollweg dit afgekeur met die woorde: "Ons enigste doel is om Turkye tot die einde van die oorlog aan ons kant te hou, ongeag of Armeniërs daaroor omkom of nie."{{sfn|Gust|2005|p=395}} Die Duitse militêre owerheid was ook by die logistiek van die deportasies betrokke, soos blyk uit 'n deportasiebevel wat in Oktober 1915 deur luitenant-kolonel Böttrich, hoof van die vervoerwese in die Turkse hoofkwartier, onderteken is en Armeense werkers van die Bagdadspoorlyn geraak het.{{sfn|Gust|2005|pp=369 e.v.}} Franz Johannes Günther, die visepresident van die Anatoliese Spoorwegmaatskappy, het op 17 Augustus 1915 aan Arthur von Gwinner, die woordvoerder van die direksie van die Deutsche Bank, geskryf: "'n Mens moet ver terug in die geskiedenis van die mensdom gaan om iets soortgelyks aan beesagtige wreedheid te vind as die uitroeiing van die Armeniërs in die hedendaagse Turkye."<ref name="Pohl">Manfred Pohl: ''Von Stambul nach Bagdad''. Piper Verlag, München 1999, pp. 93 e.v.</ref> In Smirna het die Duitse generaal Otto Liman von Sanders hom met die dreigement van militêre teenmaatreëls teen die massa-arrestasies en -deportasies verset.{{sfn|Gust|2005|pp=537 e.v.}} == Einde van die Eerste Wêreldoorlog == [[Lêer:Armenian Genocide deaths.svg|duimnael|upright=1.3|Persentasie van die vooroorlogse Armeense bevolking wat in 1917 onverklaard was, volgens Talaat Pasja se eie rekord. Swart dui aan dat 100 persent van die Armeniërs verdwyn het. Die hervestigingsone word in rooi getoon.]] Doelbewuste, staatsgesteunde moord op Armeniërs het teen die einde van Januarie 1917 grootliks opgehou, hoewel sporadiese slagtings en hongersnood voortgeduur het.{{sfn|Suny|2015|p=330}} Namate die Britse leër in 1917 en 1918 noordwaarts deur die Levant opgeruk het, het hulle sowat 100 000 tot 150 000 Armeniërs bevry wat onder haglike omstandighede vir die Ottomaanse weermag gewerk het, behalwe dié wat deur Arabiese stamme aangehou is.{{sfn|Kévorkian|2020|pp=151-152}} As gevolg van die [[Oktoberrewolusie|Bolsjewistiese Rewolusie]] en die daaropvolgende afsonderlike vrede met die Sentrale Moondhede het die Russiese leër onttrek en het Ottomaanse magte in oostelike Anatolië opgeruk.{{sfn|Payaslian|2007|pp=148-149}} Die Eerste Republiek van Armenië is in Mei 1918 uitgeroep, teen watter tyd 50 persent van sy bevolking vlugtelinge was en 60 persent van sy grondgebied onder Ottomaanse besetting was.{{sfn|Payaslian|2007|pp=150-151}} Ottomaanse troepe het ná die Wapenstilstand van Mudros in Oktober 1918 uit dele van Armenië onttrek.{{sfn|Payaslian|2007|pp=152-153}} Van 1918 tot 1920 het Armeense militante wraakmoorde op duisende Moslems gepleeg, wat agterna as verskoning vir die volksmoord aangevoer is.{{sfn|Kieser|2018|p=367}}{{sfn|Suny|2015|p=342}} In 1918 het ten minste 200 000 mense in Armenië, meestal vlugtelinge, van hongersnood of siekte gesterf, deels weens 'n Turkse blokkade van voedselvoorrade{{sfn|Kévorkian|2011|p=706}} en die doelbewuste vernietiging van gewasse in oostelike Armenië deur Turkse troepe, sowel voor as ná die wapenstilstand.{{sfn|Shirinian|2017|p=24}} Armeniërs het 'n gekoördineerde poging bekend as die ''vorpahavak'' ("die versameling van die weeskinders") georganiseer wat duisende ontvoerde en geïslamiseerde Armeense vroue en kinders teruggewin het.{{sfn|Ekmekçioğlu|2013|pp=534-535}} Armeense leiers het die tradisionele patrilinealiteit laat vaar om kinders wat uit Armeense vroue en hul Moslem-gevangenemers gebore is, as Armeense kinders te klassifiseer.{{sfn|Ekmekçioğlu|2013|pp=530, 545}} 'n Weeshuis in Alexandropol het 25 000 weeskinders gehuisves, die grootste getal ter wêreld.{{sfn|de Waal|2015|p=76}} In 1920 het die Armeense Patriargaat van Konstantinopel berig dat dit vir 100 000 weeskinders sorg en beraam dat nog 100 000 in gevangenskap gebly het.{{sfn|Kévorkian|2011|p=759}} === Slagoffers === Beide tydgenote{{sfn|Kévorkian|2011|p=721}}{{sfn|de Waal|2015|p=20}} en latere historici het beraam dat sowat 'n miljoen Armeniërs tydens die volksmoord gesterf het,{{sfn|Morris|Ze'evi|2019|p=1}}{{sfn|de Waal|2015|p=35}} met syfers wat van 600 000 tot 1,5 miljoen sterftes wissel.{{sfn|Morris|Ze'evi|2019|p=486}}<ref name="Ternon151">Yves Ternon: ''Der verbrecherische Staat. Völkermord im 20. Jahrhundert.'' Hamburg 1996, p. 151.</ref> Tussen 800 000 en 1,2 miljoen Armeniërs is gedeporteer,{{sfn|Morris|Ze'evi|2019|p=486}}{{sfn|Suny|2015|pp=354-355}} en tydgenote het beraam dat teen laat 1916 slegs 200 000 van hulle nog gelewe het.{{sfn|Morris|Ze'evi|2019|p=486}} Die presiese getal is moeilik om te bepaal. Die hoofprobleem is dat die bevolkingstatistiek van die Ottomaanse Ryk in sy laaste dekades ernstige gebreke vertoon, sodat daar geen betroubare gegewens is oor hoeveel Armeniërs voor die oorlog in die ryk gewoon het nie.<ref name="Kieser-Schaller" /> Die ramings hang verder daarvan af watter vooroorlogse getal as uitgangspunt geneem word, en of slegs die hooffase van die volksmoord (1915-1917) of die hele tydperk tot 1923 in ag geneem word. 'n Kommissie van die Ottomaanse minister van binnelandse sake het die getal Armeense slagoffers in 1919 op 800 000 gestel.{{sfn|Akçam|2007|p=199}} Grootvisier Damad Ferid Pasja, [[Mustafa Kemal Atatürk|Mustafa Kemal]] en die Turkse generale staf het in 'n boek wat in 1928 verskyn het dieselfde syfer van 800 000 genoem, en die Turkse historikus Yusuf Hikmet Bayur het geskryf dat hierdie getal juis is.{{sfn|Akçam|2007|p=200}} Raymond Kévorkian het in 'n boek van 2006, gebaseer op die syfers van die patriargaat, die getal wat reeds in Klein-Asië vermoor is op sowat 880 000 geskat.{{sfn|Kévorkian|2006|p=781}} Die Turkse regering gaan amptelik van ongeveer 300 000 Armeense slagoffers uit, maar ontken nie dat daar honderdduisende dooies was nie.<ref name="Guerun227">Kamuran Gürün: ''Ermeni Dosyası''. 3de uitgawe, Ankara 1985, p. 227 (Turks).</ref> Ook die Christelike inheemse Assiriërs was in dieselfde mate slagoffers van slagtings en verdrywing,<ref name="DLF-Assyrer">{{Cite web |url=https://www.deutschlandfunk.de/ein-jahrhundert-nach-dem-voelkermord-die-vergessenen-100.html |title=Ein Jahrhundert nach dem Völkermord – Die vergessenen Assyrer von Anatolien |website=Deutschlandfunk |access-date=29 Julie 2023 |language=de}}</ref> en baie Assiriese slagoffers is in die statistieke as Armeense slagoffers aangegee.<ref name="Gaunt">David Gaunt: ''The Complexity of the Assyrian Genocide''. In: ''Genocide Studies International'', Band 9, nr. 1, 2015, pp. 83-103.</ref> === Vlug en diaspora === [[Lêer:Refugee camp, Beirut from Bain Collection, no date (LOC).jpg|duimnael|Vlugtelingkamp in [[Beiroet]], vroeë 1920's]] Tydens die volksmoord en in die jare daarna het die Armeense diaspora aansienlik gegroei. Hoewel die Jong Turke soveel moontlik Armeniërs wou vernietig, het na raming tot 600 000 van hulle die gebeure van 1915 tot 1917 oorleef. Sowat 150 000 het die deportasies in hul oorspronklike vestigingsgebiede ontkom,{{sfn|Libaridian|1987|p=206}} en ongeveer 250 000 mense het die dodemarse en -kampe oorleef.<ref name="Kevorkian206">Vergelyk die syfers in Raymond Kévorkian: ''Ahmed Djémal pacha et le sort des déportés arméniens de Syrie-Palestine.'' In: Hans-Lukas Kieser, Dominik J. Schaller (reds.): ''Der Völkermord an den Armeniern und die Shoah.'' Chronos, Zürich 2002, pp. 206 e.v.</ref> Saam met lede van ander Christelike minderhede het baie van hierdie oorlewendes eers in die suidelike, Arabiese ryksdele en aan die Middellandse Seekus beland. Van daar het hulle later in groot getalle na die Verenigde State, Rusland, Latyns-Amerika en Australië geëmigreer, of hulle het hulle in die state van die Nabye Ooste gevestig wat kort daarna ontstaan het.{{sfn|Libaridian|1987|p=206}} Ongeveer 20 000 oorlewende Armeniërs het in 1920 en 1921 na Siprus gevlug.<ref name="Heyer19">Friedrich Heyer: ''Einführung''. In: dieselfde (red.): ''Die Kirche Armeniens. Eine Volkskirche zwischen Ost und West''. Evangelisches Verlagswerk, Stuttgart 1978, {{ISBN|3-7715-0187-3}}, pp. 13-28, hier p. 19.</ref> Armeense oorlewendes was hoofsaaklik op drie plekke oor. Sowat 295 000 Armeniërs het tydens die volksmoord na Russies-beheerde gebied gevlug en meestal in Sowjet-Armenië beland. Na raming 200 000 Armeense vlugtelinge het hulle in die Midde-Ooste gevestig en so 'n nuwe golf van die Armeense diaspora gevorm.{{sfn|Cheterian|2015|pp=103-104}} In die Republiek van Turkye het sowat 100 000 Armeniërs in Konstantinopel gewoon en nog 200 000 in die provinsies, grootliks vroue en kinders wat met geweld bekeer is.{{sfn|Cheterian|2015|p=104}} Hoewel Armeniërs in Konstantinopel diskriminasie in die gesig gestaar het, is hulle toegelaat om hul kulturele identiteit te behou, anders as dié elders in Turkye{{sfn|Cheterian|2015|p=104}}{{sfn|Suciyan|2015|p=27}} wat ook ná 1923 aan gedwonge islamisering en die ontvoering van meisies blootgestel gebly het.{{sfn|Cheterian|2015|p=203}}{{sfn|Suciyan|2015|p=65}} Tussen 1922 en 1929 het die Turkse owerhede oorlewende Armeniërs uit suidelike Turkye verwyder en duisende na Frans-mandaat Sirië verdryf.{{sfn|Kévorkian|2020|p=161}} In die 1980's is die getal Armeniërs in Turkye op sowat 25 000 gestel, benewens tot 40 000 sogenaamde kripto-Armeniërs wat hul Armeense afkoms verloën het.<ref name="Kuper52">Leo Kuper: ''The Turkish Genocide of Armenians, 1915-1917.'' In: Richard G. Hovannisian (red.): ''The Armenian Genocide in Perspective.'' Transaction Books, New Brunswick 1986, p. 52.</ref> === Materiële en kulturele verliese === Die gebeure van 1915 tot 1917 het nie net ontelbare lewens geëis nie, maar ook enorme materiële verliese vir die Armeniërs meegebring. Armeense eiendom is byna altyd met geweld en sonder vergoeding onteien: grond, huise en woonstelle sowel as persoonlike besittings van alle soorte. 'n Verslag van die Vredeskonferensie van Parys van 1919/20 het die verliese op 7,84 miljard Franse frank teen die destydse waarde gestel.<ref name="Gerlach">[https://www.hist.net/kieser/aghet/Essays/EssayGerlach.html Christian Gerlach: ''Nationsbildung im Krieg: Wirtschaftliche Faktoren bei der Vernichtung der Armenier und beim Mord an den ungarischen Juden.''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160803063613/http://www.hist.net/kieser/aghet/Essays/EssayGerlach.html |date= 3 Augustus 2016 }}, besoek op 22 November 2011.</ref> Hierdie som het met sowat 1,8 miljard frank van 1914 of 80 miljoen Turkse lira, en daarmee met twee en 'n half jaarbegrotings van die Ottomaanse sentrale regering in vredestyd ooreengestem.<ref name="Kouymjian">Dickran Kouymjian: ''La confiscation des biens et la destruction des monuments historiques comme manifestations du processus génocidaire.'' In: ''L'actualité du Génocide des Arméniens''. Edipol, Parys 1999, pp. 221 e.v.</ref> Die kulturele verlies kan nie eens by benadering gekwantifiseer word nie. Honderde Armeense skole, kerke en kloosters is in die jare 1915-1917 en ook daarna geplunder en verwoes of in moskees omskep; talle ander historiese monumente, kunswerke en kultuurgoedere is vernietig of vir altyd verlore. Die Wes-Armeense kulturele renaissance (''Zartʻōnkʻ''), wat in Smirna begin en hom eers in Konstantinopel ten volle ontplooi het, het 'n abrupte einde beleef. In hierdie tyd is talle Armeense koerante en tydskrifte in Konstantinopel uitgegee, en die stad was die woonplek van baie Armeense intellektuele, digters en skrywers soos Daniel Varoesjan en Siamanto. Albei het tydens die massa-arrestasie van Armeense intellektuele op 24 April 1915 die dood gevind.<ref name="Zartonk">Vergelyk ''Abstracts from the International Conference Armenian Constantinople'', gereël deur R. G. Hovannisian, UCLA, 19-20 Mei 2001; Victoria Rowe: ''A History of Armenian Women's Writing, 1880-1922'', p. 19.</ref> === Die oorlewendes === In vergelyking met oorlewendes van ander volksmoorde is die sielkundige toestand van die oorlewendes van die gebeure van 1915 tot 1917 veel swakker gedokumenteer. Weens die tydsafstand tot die gebeure kon mondelinge-geskiedenisprojekte en stelselmatige ontledings daarvan veel minder dikwels onderneem word.<ref name="Miller-oral">Donald E. Miller en Lorna Touryan-Miller: ''Survivors. An Oral History of the Armenian Genocide.'' University of California Press, Berkeley 1999.</ref> Daarby het die oorlewendes in die diaspora voor 'n verskeidenheid nuwe probleme te staan gekom. As maatskaplik en kultureel ontwortelde, oorwegend landelike mense het hulle hulle nou as meestal heeltemal haweloze vlugtelinge in vreemde stede met 'n vir hulle totaal vreemde kultuur bevind.{{sfn|Libaridian|1987|p=206}} Vir dié Armeniërs wat na Russies-Armenië gevlug het, het die verskrikkings egter voortgeduur: baie van hulle het reeds tydens die vlug aan die ontberings, honger en siektes gesterf,{{sfn|Libaridian|1987|p=206}} en tienduisende ander is tydens die aanvalle van Ottomaanse strydmagte op die Demokratiese Republiek Armenië in 1918 en 1920 gedood.<ref name="Rummel197">Rudolph J. Rummel: ''„Demozid“ – der befohlene Tod. Massenmorde im 20. Jahrhundert.'' Lit Verlag, Berlyn 2006, pp. 197 e.v.</ref> == Regsvervolging ná die oorlog == === Die Unionisteverhore === Ná die wapenstilstand het die regerings van die geallieerdes hulle vir die vervolging van die daders van die Armeense volksmoord beywer.{{sfn|Dadrian|Akçam|2011|pp=23-24}} Frankryk en veral Brittanje het ná die besetting van Istanboel druk op die Ottomaanse regering geplaas om die Armeniermoorde te straf. Op 14 Desember 1918 het sultan Mehmed VI die strafregtelike vervolging van die verantwoordelike Jong Turkse funksionarisse beveel, wat deur 'n militêre hof as spesiale tribunaal bereg sou word. Die instelling van 'n internasionale geregshof, wat deur Brittanje verkies is, het reeds vooraf op die botsende belange van die Ententemoondhede skipbreuk gely.{{sfn|Barth|2006|pp=73 e.v.}}{{sfn|Hofmann|1997|pp=101 e.v.}} Grootvisier [[Damad Ferid Pasja]] het openlik erken dat 800 000 Ottomaanse burgers van Armeense herkoms as gevolg van staatsbeleid gesterf het{{sfn|Dadrian|Akçam|2011|p=47}} en verklaar dat "die mensdom en die beskawings sidder, en vir altyd sal sidder, in die aangesig van hierdie tragedie".{{sfn|Dadrian|Akçam|2011|p=49}} Die naoorlogse Ottomaanse regering het die Ottomaanse Spesiale Militêre Tribunaal gehou, waarmee dit die Armeense volksmoord op die leierskap van die Komitee wou vaspen terwyl dit die Ottomaanse Ryk as geheel vryspreek en sodoende verdeling deur die geallieerdes vermy.{{sfn|Nichanian|2015|p=207}} Die verhoorgronde is op 23 Januarie 1919 op 'n konferensie in Londen vasgestel en die verhore het op 5 Februarie begin. Dit het oor die skending van ooreenkomste oor oorlogvoering, vergrype teen Armeniërs en lede van ander volksgroepe, sowel as roof, plundering en die vernietiging van eiendom, gegaan.{{sfn|Barth|2006|p=75}} Hierdie sogenaamde "Unionisteverhore" (genoem na die Unioniste, soos die lede van die Komitee bekend gestaan het) was die eerste poging in die regsgeskiedenis om staats- en oorlogsmisdade op regeringsvlak te straf. Aangekla is talle streeks- en plaaslike amptenare, offisiere en funksionarisse sowel as 31 ministers van die oorlogskabinette; die verhore teen laasgenoemdes het van 28 April tot 25 Junie 1919 geduur.{{sfn|Barth|2006|p=75}} Die hof het beslis dat "die misdaad van massamoord" op Armeniërs "deur die topleiers van die Komitee georganiseer en uitgevoer is".{{sfn|Dadrian|Akçam|2011|p=120}} Agtien daders (waaronder Talaat, Enver en Cemal) is ter dood veroordeel, van wie slegs drie uiteindelik tereggestel is, aangesien die res gevlug het en by verstek verhoor is.{{sfn|Üngör|2012|p=62}}{{sfn|Dadrian|Akçam|2011|pp=24, 195}} Die Verdrag van Sèvres van 1920, wat 'n groot gebied in oostelike Anatolië aan Armenië toegeken het, het die Ottomaanse regering se doel met die verhore uitgeskakel.{{sfn|Nichanian|2015|p=217}} Vervolging is verder belemmer deur 'n wydverspreide oortuiging onder Turkse Moslems dat die optrede teen die Armeniërs nie strafbare misdade was nie.{{sfn|Kévorkian|2011|p=810}} Toenemend is die volksmoord as noodsaaklik en geregverdig beskou om 'n Turkse nasiestaat te vestig.{{sfn|Göçek|2011|pp=45-46}} Die op Malta geïnterneerde verdagtes is reeds in Oktober 1921 deur die Britte vrygelaat, en op 31 Maart 1923 het die Turkse regering onder Mustafa Kemal 'n algemene amnestie vir almal wat in verband met die volksmoord aangekla is, uitgevaardig.<ref name="Ataturk1923">[https://www.ataturk.net/kronoloji/1923.html Kronologie van die jaar 1923] (Turks).</ref> Hierdie stap is wesenlik veroorsaak deur die feit dat 'n aansienlike aantal van dié wat vir die volksmoord medeverantwoordelik was, tot die Turkse nasionale beweging onder Mustafa Kemal behoort het.{{sfn|Barth|2006|pp=73 e.v.}}{{sfn|Hofmann|1997|pp=101 e.v.}} === Operasie Nemesis === Ná 1921 was niemand behalwe die Armeniërs self nog ernstig daarin geïnteresseerd om die doodvonnisse van die Unionisteverhore uit te voer of verdere daders geregtelik te vervolg nie. Die Dasjnak-party het daarom 'n geheime spesiale eenheid in die lewe geroep wat onder die kodenaam ''Operasie Nemesis'' die verantwoordelikes vir die volksmoord moes doodmaak.{{sfn|Hosfeld|2005|pp=300 e.v.}} Op 15 Maart 1921 is Talaat in Berlyn vermoor.{{sfn|Cheterian|2015|pp=126-127}}{{sfn|Kieser|2018|pp=403-404, 409}}{{sfn|Suny|2015|p=346}} Die verhoor van sy moordenaar, Soghomon Tehlirian, wat die daad erken het, het op Talaat se verantwoordelikheid vir die volksmoord gekonsentreer, en Tehlirian is deur 'n Duitse jurie vrygespreek.{{sfn|Suny|2015|pp=344-346}}{{sfn|Ihrig|2016|pp=226-227, 235, 262, 293}} Die moord op Talaat was die aanloop tot 'n reeks sluipmoorde waarin verdere deelnemers aan die volksmoord omgekom het. Op 6 Desember 1921 is die voormalige grootvisier Said Halim Pasja in Rome doodgeskiet; op 17 April 1922 het twee sluipmoordenaars in Berlyn vir Bahattin Şakir, die hoof van die Spesiale Organisasie, en Cemal Azmi gelikwideer. Op 21 Julie 1922 is Cemal Pasja en sy sekretaris Nusrat Bey deur drie sluipmoordenaars in Tbilisi doodgeskiet.{{sfn|Hosfeld|2005|pp=300 e.v.}}{{sfn|Barth|2006|p=75}} Enver Pasja, wat hom by pan-Islamitiese opstandelinge in Sentraal-Asië aangesluit het, het die wrekers ontkom, maar het op 4 Augustus 1922 in 'n geveg met die Rooi Leër in die Pamir in Tadjikistan gesneuwel.{{sfn|Hosfeld|2005|p=298}} === Turkse Vryheidsoorlog === [[Lêer:The Story of Near East Relief, page 207 (cropped).jpg|duimnael|Kinders wat in 1922 of 1923 deur Near East Relief uit Harput ontruim is]] Die Komitee het hom as die Turkse nasionale beweging hergroepeer om die Turkse Vryheidsoorlog te voer,{{sfn|Suny|2015|pp=338-339}}{{sfn|Kieser|2018|p=319}}{{sfn|Nichanian|2015|p=242}} met steun van daders van die volksmoord en van dié wat daaruit voordeel getrek het.{{sfn|Zürcher|2011|p=316}}{{sfn|Cheterian|2015|p=155}} Hierdie beweging het die terugkeer van Armeense oorlewendes as 'n dodelike bedreiging vir sy nasionalistiese ambisies en die belange van sy ondersteuners beskou. Die terugkeer van oorlewendes was daarom in die grootste deel van Anatolië onmoontlik{{sfn|Bozarslan|Duclert|Kévorkian|2015|p=311}}{{sfn|Nichanian|2015|p=242}} en duisende Armeniërs wat dit probeer het, is vermoor.{{sfn|Nichanian|2015|pp=229-230}} Die historikus Raymond Kévorkian meen dat die vryheidsoorlog "bedoel was om die volksmoord te voltooi deur Armeense, Griekse en Siriese oorlewendes finaal uit te wis".{{sfn|Kévorkian|2020|p=165}} In 1920 het Kâzım Karabekir, 'n Turkse generaal, Armenië met bevele "om Armenië fisiek en polities uit te skakel" binnegeval.{{sfn|Kévorkian|2020|pp=164-165}}{{sfn|Nichanian|2015|p=238}} Byna 100 000 Armeniërs is in Transkaukasië deur die Turkse leër uitgemoor en nog 100 000 het tydens die Franse onttrekking uit Kilikië gevlug.{{sfn|Nichanian|2015|p=238}} Volgens Kévorkian het slegs die Sowjet-besetting van Armenië nog 'n volksmoord verhoed.{{sfn|Kévorkian|2020|pp=164-165}} Op 24 April 1920, 'n dag ná die opening van die Groot Turkse Nasionale Vergadering in Ankara, het Mustafa Kemal op die Britse eis dat slagtings van Armeniërs gestaak word, gereageer met die stelling dat dit uitgesluit is dat sulke slagtings voorgekom het.<ref name="Ataturk-eserleri">Mustafa Kemal Atatürk: ''Atatürk'ün bütün eserleri''. Kaynak Yayınları, Istanboel 1998, Band 8, p. 64; Kazım Öztürk (red.): ''Atatürk'ün Açık ve Gizli Oturumlarındaki Konuşmaları''. Band 1, Ankara 1992, p. 59.</ref> Die oorwinnende nasionaliste het die Republiek van Turkye in 1923 uitgeroep.{{sfn|Nichanian|2015|p=244}} Oorlogsmisdadigers uit die Komitee is immuniteit verleen,{{sfn|Dadrian|Akçam|2011|p=104}} en later daardie jaar het die Verdrag van Lausanne Turkye se huidige grense vasgestel en vir die uitsetting van die Griekse bevolking voorsiening gemaak. Die beskermingsbepalings daarvan vir nie-Moslemminderhede het geen afdwingingsmeganisme gehad nie en is in die praktyk geïgnoreer.{{sfn|Kieser|2018|p=28}}{{sfn|Suny|2015|pp=367-368}} == Nalatenskap == Volgens die historikus Margaret Lavinia Anderson het die Armeense volksmoord voor die Tweede Wêreldoorlog 'n "ikoniese status" as "die toppunt van denkbare verskrikkings" bereik.{{sfn|Anderson|2011|p=199}} Dit is deur tydgenote as "die moord op 'n nasie", "rasuitwissing",{{sfn|Ihrig|2016|pp=9, 55}} "die grootste misdaad van die eeue" en "die swartste bladsy in die moderne geskiedenis" beskryf.{{sfn|de Waal|2015|p=21}}{{sfn|Kieser|2018|pp=289-290}} Volgens die historikus Stefan Ihrig het die [[Nasionaal-Sosialistiese Duitse Arbeidersparty|Nasionaal-Sosialiste]] in Duitsland die Turkye van ná 1923 as 'n paradys ná 'n volksmoord beskou en "die Armeense volksmoord, sy 'lesse', taktieke en 'voordele' in hul eie wêreldbeskouing opgeneem".{{sfn|Ihrig|2016|pp=349, 354}} Die Duitse historikus Wolfgang Benz beskryf die volksmoord as tipies van die latere volksmoorde van die 20ste eeu: dit is "planmatig en koelbloedig in werking gestel", was die gevolg van "stelselmatige beplanning", het etniese, godsdienstige of kulturele minderhede getref, het begin onder die "voorwendsel dat die meerderheid geprovokeer is", en die "oplossing" van die vermeende probleem is as "hervestiging, as 'n vredestigtende maatreël" voorgehou terwyl dit as "verdrywing, roof en moord" uitgevoer is.<ref name="Benz57">Wolfgang Benz: ''Ausgrenzung, Vertreibung, Völkermord. Genozid im 20. Jahrhundert.'' dtv, München 2007, p. 57.</ref> === Turkye === In die 1920's het [[Koerde]] en Alevi's die Armeniërs as die vermeende binnelandse vyand van die Turkse staat vervang. Militarisme, 'n swak regstaat, 'n gebrek aan minderheidsregte, en veral die oortuiging dat Turkye voortdurend bedreig word (wat staatsgeweld sou regverdig) tel onder die belangrikste nalatenskappe van die volksmoord in Turkye.{{sfn|Nichanian|2015|pp=263-264}} In naoorlogse Turkye is die daders van die volksmoord as martelare van die nasionale saak gehuldig.{{sfn|Nichanian|2015|p=242}} Turkye se amptelike ontkenning van die Armeense volksmoord steun steeds op die Komitee se regverdiging van sy optrede. Die Turkse regering hou vol dat die massadeportasie van Armeniërs 'n wettige optrede was om 'n eksistensiële bedreiging vir die ryk te bestry, maar dat daar geen voorneme was om die Armeense volk uit te roei nie.{{sfn|Suny|2015|pp=xii, 361}}{{sfn|Akçam|2012|pp=xi, 451}} Die regering se standpunt word deur die meerderheid Turkse burgers gesteun.{{sfn|Göçek|2015|p=1}} Die amptelike Turkse geskiedskrywing skryf die vele dooies aan oorvalle, honger en siektes toe en verwys na die burgeroorlogagtige toestande waarin volgens dié weergawe ook 570 000 Turke omgekom het.<ref name="Ozdemir-Welt">[https://www.welt.de/print-welt/article682595/Wir-haben-keinen-Genozid-begangen.html "Wir haben keinen Genozid begangen."] Onderhoud met Hikmet Özdemir, Die Welt, 15 Julie 2005.</ref> Turkse wetenskaplikes betwis boonop die bewysvoering van die Istanboelse verhore, wat tydens die geallieerde besetting plaasgevind het, en wys daarop dat daar ook Jong Turkse bevele was om die gedeporteerdes goed te behandel.<ref name="Lewy-revisiting">[https://www.meforum.org/748/revisiting-the-armenian-genocide Guenter Lewy: Revisiting the Armenian Genocide], besoek op 9 November 2011.</ref> In Turkye word die volksmoord amptelik met terme soos ''Ermeni soykırımı iddiaları'' ("beweerde volksmoord op die Armeniërs") en ''sözde Ermeni soykırımı'' ("sogenaamde volksmoord op die Armeniërs") aangedui.<ref name="Bayraktar">Seyhan Bayraktar: ''Politik und Erinnerung: Zwischen Nationalismus und Europäisierung: der Diskurs über den Armeniermord in der Türkei.'' Bielefeld 2010, pp. 180 e.v. en pp. 133-177.</ref> Die Turkse staat beskou openlike bespreking van die volksmoord as 'n bedreiging vir nasionale veiligheid weens die verband daarvan met die stigting van die republiek, en het dit dekades lank streng gesensor.{{sfn|Akçam|Kurt|2015|pp=3-4}}{{sfn|Galip|2020|p=3}} In 2002, ná die AK-Party aan bewind gekom het, is sensuur tot 'n sekere mate verslap, hoewel die kwessie weer opgeduik het ná die sluipmoord in 2007 op [[Hrant Dink]], 'n Turks-Armeense joernalis wat vir sy pleidooie vir versoening bekend was.{{sfn|Galip|2020|pp=3-4}} Hoewel die AK-Party die staat se ontkenningsretoriek versag het deur Armeniërs as deel van die Ottomaanse Ryk se oorlogsverliese te beskryf,{{sfn|Ben Aharon|2019|p=339}} het onderdrukking en sensuur in die 2010's weer toegeneem.{{sfn|Galip|2020|pp=83-85}} Turkye se eeu lange poging om enige erkenning of vermelding van die volksmoord in die buiteland te verhoed, sluit miljoene dollars se lobbywerk in,{{sfn|Göçek|2015|p=2}} asook intimidasie en dreigemente.{{sfn|Chorbajian|2016|p=178}} Binne-Turkse kritici van die amptelike sienswyse kan regsvervolging op grond van die omstrede artikel 301 van die Turkse strafwetboek verwag, wat onder meer die "belediging van die Turkse nasie" strafbaar stel. Kritiese omgang met die onderwerp het hoofsaaklik deur joernaliste soos die in 2007 vermoorde Hrant Dink en deur die skrywer en Nobelpryswenner Orhan Pamuk plaasgevind. Pamuk is in Maart 2011 weens 'n oortreding van artikel 301 gelas om skadevergoeding aan ses klaers te betaal wat hulle deur sy uitlatings uit 2005 oor die dood van Armeniërs beledig gevoel het.<ref name="Pamuk301">{{Cite web |url=http://www.dha.com.tr/orhan-pamuk-erhielt-strafe-wegen-beleidigung-der-turkentum-flash-news_151175.html |title=argiefkopie |access-date=22 September 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120111081355/http://www.dha.com.tr/orhan-pamuk-erhielt-strafe-wegen-beleidigung-der-turkentum-flash-news_151175.html |archive-date=11 Januarie 2012 |url-status=dead}} Doğan Haber Ajansı, 28 Maart 2011, besoek op 15 Junie 2011.</ref> In 2008 het Turkse professore en intellektuele die handtekeningveldtog ''Özür Diliyorum'' ("Ek vra om verskoning") begin om die Armeniërs om vergifnis te vra. Op 24 April 2010 is die eerste openbare gedenkbyeenkoms vir die Armeense slagoffers in Turkye op die Taksimplein in Istanboel gehou. Turkse regerings het by geleentheid voorgestel dat die gebeure deur 'n gesamentlike Turks-Armeense historikuskommissie wetenskaplik ondersoek word; die Armeense regering wys hierdie voorstel af, aangesien die skepping van so 'n liggaam volgens president Serzj Sargsjan sou beteken dat die feit van die volksmoord in twyfel getrek word.<ref name="Spiegel2010">''Dämonen der Vergangenheit''. In: ''[[Der Spiegel]]'', nr. 14, 2010, p. 94 (onderhoud).</ref> In Turkse skoolhandboeke uit 2015 word die volksmoord steeds ontken.<ref name="Hermann-boeke">Rainer Hermann: [https://www.faz.net/aktuell/feuilleton/hundert-jahre-nach-dem-massenmord-an-den-armeniern-13503941.html ''Was Schulweisheit nicht wissen soll''.] In: ''Frankfurter Allgemeine Zeitung'', 25 Maart 2015, p. 9.</ref> Baie Koerde, wat self politieke onderdrukking in Turkye gely het, het die volksmoord erken en veroordeel.{{sfn|Cheterian|2015|pp=273-275}}{{sfn|Galip|2020|pp=162-163}} Koerdiese stamme het talle lede van die Spesiale Organisasie gelewer wat by die Armeniermoorde betrokke was,{{sfn|Akçam|2007|pp=140 en 189}} maar Koerde het andersyds, veral in die streke Dersim en Mardin (soms uit finansiële motiewe) tussen 20 000 en 30 000 Armeniërs uit die kolonnes van gedeporteerdes gered.{{sfn|Akçam|2007|pp=195 e.v.}} In onlangse jare het 'n aantal Koerdiese organisasies en politici die Koerde se aandeel aan die slagtings erken en die Armeense volk om vergifnis gevra.<ref name="AhmetTurk">[http://www.radikal.com.tr/politika/ahmet_turk_ezidi_suryani_ve_ermenilerden_ozur_diledi-1252968 ''Ahmet Türk Ezidi, Süryani ve Ermenilerden özür diledi'']. ''Radikal'', 17 Desember 2014.</ref> === Armenië en Azerbeidjan === [[Lêer:Genocide Memorial complex from air on a sunny day, September 2017.jpg|duimnael|upright=1.1|Lugfoto van die Armeense volksmoordgedenkkompleks op 'n heuwel bo [[Jerewan]]]] Naas godsdiens en taal is die herinnering aan die volksmoord die sterkste emosionele band wat die Armeense volk, wat oor sowat 120 lande versprei is, verenig.{{sfn|Hofmann|1997|pp=172 e.v.}} Die Armeense Volksmoordgedenkdag word elke jaar op 24 April in Armenië en in die buiteland herdenk, die herdenking van die deportasie van die Armeense intellektuele.{{sfn|Cheterian|2015|p=110}}{{sfn|Ben Aharon|2019|p=347}} Op 24 April 1965 het 100 000 Armeniërs in Jerewan betoog, en Armeniërs in die diaspora het wêreldwyd ten gunste van erkenning van die volksmoord gedemonstreer.{{sfn|de Waal|2015|pp=140, 142}}{{sfn|Cheterian|2015|p=110}} Die regering van die Armeense SSR het nie aan die eis om erkenning voldoen nie, maar het wel veroorsaak dat die gedenkteken op Tsitsernakaberd bo Jerewan twee jaar later opgerig is.{{sfn|Cheterian|2015|p=110}}{{sfn|de Waal|2015|pp=146-147}} In die [[Sowjetunie]], waarvan Armenië tot die ontbinding daarvan in 1991 'n deelrepubliek was, was die onderwerp taboe; eers in die sogenaamde "ontdooiingstydperk" ná die dood van Josef Stalin kon dit vir die eerste keer openlik behandel word.{{sfn|Hofmann|1997|pp=172 e.v.}} Tydens die Koue Oorlog was daar vir die Armeniërs geen politieke moontlikheid om hul saak by die internasionale gemeenskap gehoor te kry nie; vir die Weste, en veral die NAVO-state, het dit nie opportuun gelyk om Turkye ('n belangrike geostrategiese vennoot) oor hierdie kwessie te vervreem nie.{{sfn|Barth|2006|p=76}} Daarom het verskeie terreurgroepe in die Armeense diaspora ontstaan, waarvan die aktiefste die Asala (''Armenian Secret Army for the Liberation of Armenia'') was. Hul aanslae het tussen 1975 en 1984 altesaam 79 lewens geëis: 40 Turke, 30 Armeniërs en nege mense van ander nasionaliteite. Die aanslae het wel beweging in die erkenningskwessie gebring deurdat die openbare mening, sowel as kerklike en politieke liggame, hulle toenemend daarmee besig gehou het.{{sfn|Hofmann|1997|pp=85 e.v.}} Sedert 1988 is Armeniërs en Turkse [[Azerbeidjanners|Azeri's]] betrokke in 'n konflik oor [[Republiek Artsach|Nagorno-Karabach]], 'n Armeense enklawe wat internasionaal as deel van Azerbeidjan erken word. Die konflik, wat aanvanklik vreedsame betogings deur Armeniërs behels het, het gewelddadig geword en is deur slagtings aan albei kante gekenmerk, wat tot die ontheemding van meer as 'n halfmiljoen mense gelei het.{{sfn|Bloxham|2005|pp=232-233}}{{sfn|Cheterian|2015|pp=279-282}}{{sfn|de Waal|2015|pp=196-197}} Tydens die konflik het die Azerbeidjaanse en Armeense regerings mekaar gereeld daarvan beskuldig dat hulle volksmoord beplan.{{sfn|Bloxham|2005|pp=232-233}} Azerbeidjan het hom ook by die Turkse poging aangesluit om die Armeense volksmoord te ontken.{{sfn|Koinova|2017|p=122}} === Volkeregtelike aspekte === Vir die volkeregtelike beoordeling van die gebeure as volksmoord is die VN se [[Volksmoordkonvensie|Konvensie oor die Voorkoming en Bestrawwing van Volksmoord]] bepalend. Die ontstaan daarvan gaan op sy beurt op hierdie gebeure terug: die sluipmoorde waarin 'n aantal verantwoordelikes vir die slagtings aan die begin van die 1920's omgekom het, het die Pools-Joodse regsgeleerde Raphael Lemkin op die onderwerp attent gemaak, waarna hy die volkeregtelike misdaadbegrip van volksmoord ontwikkel het.{{sfn|Barth|2006|pp=8 en 15}} Lemkin, wat die term ''genocide'' in 1944 geskep het, het in oorlogsmisdade begin belangstel nadat hy oor die verhoor van Soghomon Tehlirian gelees het, en het die lot van die Armeniërs as een van die betekenisvolste volksmoorde van die twintigste eeu beskou.{{sfn|de Waal|2015|pp=132-133}}{{sfn|Ihrig|2016|pp=9, 370-371}} Die Algemene Vergadering van die Verenigde Nasies het sy ontwerp op 9 Desember 1948 byna onveranderd en eenparig aanvaar. Daarin word volksmoord as 'n handeling omskryf "wat gepleeg word met die bedoeling om 'n nasionale, etniese, rasse- of godsdienstige groep as sodanig geheel of gedeeltelik te vernietig".<ref name="Konvensie">[https://www.admin.ch/ch/d/sr/i3/0.311.11.de.pdf ''Übereinkommen über die Verhütung und Bestrafung des Völkermordes''] (PDF).</ref> Vir die Republiek van Turkye, wat die konvensie op 31 Julie 1950 onderteken het, het dit op 12 Januarie 1951 in werking getree.<ref name="Konvensie" /> Of die gebeure van 1915 tot 1917 as volksmoord in die sin van die konvensie van 1948 beskou kan word, hang ook daarvan af of dit hoegenaamd op gebeure voor die inwerkingtreding daarvan toegepas kan word. Die Ententemoondhede het die misdade van die Jong Turke egter reeds in die Eerste Wêreldoorlog (dus lank voordat die begrip "volksmoord" in die volkereg opgeneem is) as 'n skending van algemeen geldende regsbeginsels en as ernstige, strafwaardige misdade beskou.<ref name="Schwelb">Vergelyk Egon Schwelb: ''Crimes against Humanity.'' In: ''British Yearbook of International Law'' 23 (1946), p. 181.</ref> Die Verdrag van Sèvres het uitdruklik die bestrawwing van die verantwoordelikes vir die slagtings en deportasies geëis en die Ottomaanse regering in artikel 230 verplig om die verdagtes uit te lewer, terwyl artikel 144 van haar geëis het om die wet van 1915, waarmee die besittings van die Armeniërs tot "verlate eiendom" verklaar is, nietig te verklaar.<ref name="Sevres">Vergelyk [https://net.lib.byu.edu/~rdh7/wwi/versa/sevindex.html die Verdrag van Sèvres] (Engels).</ref> Die verdrag is nooit bekragtig nie, maar die materiaal van die Verenigde Nasies se Oorlogsmisdaadkommissie oor die Londense Statuut van Augustus 1945 wys uitdruklik daarop dat artikel 230 van Sèvres 'n presedent vir die artikels oor "misdade teen die mensdom" in die Neurenbergse en Tokiose handveste vorm.<ref name="UNWCC">''History of the United Nations War Crimes Commission and the Development of the Laws of War'', saamgestel deur die United Nations War Crimes Commission, His Majesty's Stationery Office, Londen 1948, p. 45.</ref> In 'n regsadvies van Mei 1951 het die Internasionale Geregshof op die hoë humanitêre doelstellings van die konvensie gewys, wat met die mees elementêre beginsels van sedelikheid ooreenstem, en uitgespel dat beskaafde state daardie onderliggende beginsels in elk geval as bindend beskou; die konvensie kan daarom regtens as ''ius cogens'' beskou word, wat beteken dat dit ook op volksmoorde van toepassing is wat voor die inwerkingtreding daarvan plaasgevind het.<ref name="Neuhold">Hanspeter Neuhold: ''Österreichisches Handbuch des Völkerrechts.'' Band 1, 2de uitgawe, Böhlau, Wenen 1991, p. 72.</ref> === Argiewe en geskiedskrywing === Die volksmoord is omvattend gedokumenteer in die argiewe van Duitsland, Oostenryk, die Verenigde State, Rusland, Frankryk en die Verenigde Koninkryk,{{sfn|Dadrian|Akçam|2011|p=4}} sowel as in die Ottomaanse argiewe, ondanks stelselmatige suiwerings van belastende dokumente deur Turkye.{{sfn|Akçam|2012|pp=xxii-xxiii, 25-26}} Daar is ook duisende ooggetuieverslae van Westerse sendelinge en Armeense oorlewendes.{{sfn|Bloxham|Göçek|2008|p=345}}{{sfn|Chorbajian|2016|p=168}}{{sfn|Akçam|2018|p=11}} Byna alle historici en geleerdes buite Turkye, en 'n toenemende aantal Turkse geleerdes, erken die vernietiging van Armeniërs in die Ottomaanse Ryk as volksmoord.{{sfn|Göçek|2015|p=1}}{{sfn|Suny|2015|pp=374-375}} Onder die belangrikste werke tel dié van Wolfgang Gust, Vahakn N. Dadrian en [[Donald Bloxham]], wat op 'n breë bronnegrondslag uit Duitse en Amerikaanse argiewe tot die ooreenstemmende gevolgtrekking kom dat die drie vernaamste manne van die Komitee (Enver Pasja, Talaat Pasja en Cemal Pasja) die moord op tot 1,5 miljoen Armeniërs in werking gestel het.<ref name="Kieser-bpb">Samevatting volgens Hans-Lukas Kieser: [https://www.bpb.de/geschichte/zeitgeschichte/genozid-an-den-armeniern/218601/der-jungtuerkische-genozid-im-ersten-weltkrieg ''Der jungtürkische Genozid im Ersten Weltkrieg'']. Webwerf van die Bundeszentrale für politische Bildung, 26 April 2016, besoek op 29 Junie 2016.</ref> Die feit dat die vervolging van die Armeniërs in die slotfase van die oorlog en in die Turks-Armeense Oorlog van 1920 ook buite Anatolië voortgesit is, word as bewys beskou dat dit werklik om die volledige uitwissing van alle Armeniërs gegaan het.{{sfn|Barth|2006|pp=70 e.v.}} 'n Aantal wetenskaplikes soos Bernard Lewis, Justin McCarthy en Guenter Lewy huldig die minderheidsmening dat die deportasies en moorde beslis misdade was, maar dat daar in die geheel nie van 'n volksmoord gepraat kan word nie. McCarthy meen op grond van demografiese statistieke dat 600 000 Armeniërs tydens die Eerste Wêreldoorlog omgekom het, dit wil sê 20% van die Armeense bevolking van Anatolië, teenoor 18% (2,5 miljoen) van Anatolië se Moslembevolking in dieselfde tydperk; die geweld was volgens hom nie eensydig nie, maar het in Oos-Anatolië op 'n bloedige burgeroorlog neergekom.<ref name="McCarthy">Justin A. McCarthy: ''Muslims and Minorities. The Population of Ottoman Anatolia and the End of the Empire''. New York University Press, New York/Londen 1983, p. 136; vergelyk dieselfde: ''Death and Exile. The Ethnic Cleansing of Ottoman Muslims 1821-1922.'' Princeton 1995.</ref> Lewy meen dat dit geensins 'n burgeroorlog was nie, maar dat daar ewe min van 'n volksmoord sprake kan wees: volksmoord veronderstel sentrale beheer, waarvoor daar volgens hom geen outentieke bronmateriaal is nie, en die deportasies en slagtings het so geïmproviseerd en chaoties verloop dat sentrale beplanning nie herkenbaar is nie.{{sfn|Lewy|2009|pp=134-140 en 285-290}} Lewis het geen bewys gesien dat die slagtings die gevolg van 'n regeringsbesluit was nie, maar het die getal slagoffers in 2006 nietemin baie hoog gestel: "Ja, daar was geweldige slagtings; die getalle is baie onseker, maar 'n miljoen is heel waarskynlik."<ref name="Lewis-statement">{{Cite web |url=http://www.ataa.org/magazine/blewis_statement.pdf |title=argiefkopie |access-date=22 September 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20061110194427/http://www.ataa.org/magazine/blewis_statement.pdf |archive-date=10 November 2006 |url-status=bot: unknown}} ''Statement of Professor Bernard Lewis, Princeton University'' (PDF).</ref> Sommige Turkse wetenskaplikes sowel as historici van ander nasionaliteite, soos Erik-Jan Zürcher en Klaus Kreiser, beskou die Andonian-dokumente, wat deur verskeie wetenskaplikes as bewys van die vernietigingsvoorneme van die Jong Turke aangevoer word, as vervalsings.<ref name="Orel-Yuca">Şinasi Orel, Süreyya Yuca: {{Cite web |url=http://armenians.1915.googlepages.com/TalatPashaTelegrams.pdf |title=argiefkopie |access-date=22 September 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090306010607/http://armenians.1915.googlepages.com/TalatPashaTelegrams.pdf |archive-date= 6 Maart 2009 |url-status=bot: unknown}} ''The Talat Pasha Telegrams – Fake'' (PDF).</ref> Taner Akçam het hierdie beskuldigings van vervalsing egter weerlê.<ref name="Akcam-Naim">Taner Akçam: [https://link.springer.com/chapter/10.1007/978-3-319-69787-1_3 ''The Story and Authenticity of Naim Efendi and His Memoirs''], In: ''Killing Orders – Talat Pasha's Telegrams and the Armenian Genocide'', SpringerLink, 24 Januarie 2018, besoek op 21 Desember 2023 (Engels).</ref> === Internasionale erkenning === [[Lêer:States recognising the Armenian Genocide recoloured.svg|duimnael|upright=1.4|{{Legend|#009e73|Nasionale wetgewers wat resolusies aangeneem het wat die Armeense volksmoord erken}} {{Legend|#d55e00|State wat die Armeense volksmoord uitdruklik ontken}}]] In reaksie op die voortgesette ontkenning deur die Turkse staat het baie aktiviste in die Armeense diaspora vir internasionale formele erkenning van die Armeense volksmoord gelobby, 'n poging wat 'n sentrale strewe van die Armeense diaspora geword het.{{sfn|Koinova|2017|pp=112, 221-222}}{{sfn|de Waal|2015|p=3}} Sedert die 1970's het baie lande erkenning vermy om diplomatieke betrekkinge met Turkye te bewaar.{{sfn|Ben Aharon|2019|pp=340-341}} Sedert 1965 het etlike state die deportasies en slagtings van 1915 tot 1917 nietemin amptelik as volksmoord ooreenkomstig die VN-Volksmoordkonvensie erken, waaronder Argentinië, België, Brasilië, Frankryk, Griekeland, Italië, Kanada, Libanon, Luxemburg, Nederland, Oostenryk, Rusland, Swede, Switserland, Slowakye, Sirië, Uruguay, die Verenigde State en Siprus.<ref name="ANI-lys">[https://www.armenian-genocide.org/current_category.7/affirmation_list.html Skakels na al die resolusieteks-dokumente], Armenian National Institute.</ref> Ander state, soos Israel, Denemarke, Georgië en Azerbeidjan, praat amptelik nie van volksmoord nie.<ref name="nie-erkennend">{{Cite web |url=http://www.hurriyetdailynews.com/denmark-does-not-recognize-armenian-genocide-claims-minister.aspx?pageID=438&n=denmark-does-not-recognize-armenian-genocide-claims-minister-2008-01-12 |title=argiefkopie |access-date=22 September 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131207124956/http://www.hurriyetdailynews.com/denmark-does-not-recognize-armenian-genocide-claims-minister.aspx?pageID=438&n=denmark-does-not-recognize-armenian-genocide-claims-minister-2008-01-12 |archive-date= 7 Desember 2013 |url-status=bot: unknown}} ''Denmark does not recognize Armenian genocide claims: Minister'', ''Turkish Daily News''; [https://www.panarmenian.net/eng/world/news/24710/ ''Georgia doesn't recognize Armenian Genocide because of dependence on Turkey and Azerbaijan''], PanArmenian.net.</ref> ==== Internasionale instellings ==== Die subkomitee vir die voorkoming van diskriminasie en die beskerming van minderhede van die VN-Menseregtekommissie het die gebeure in 'n verslag oor volksmoordmisdade wat op 29 Augustus 1985 gepubliseer is, as volksmoord benoem. In 'n byvoegsel is aangeteken dat sommige lede van die subkomitee daarteen beswaar gemaak het omdat hulle die slagtings as onvoldoende gedokumenteer beskou het.<ref name="Schabas466">UN Doc, E/CN.4/Sub.2/1985/SR.57, par. 42, aangehaal by William Schabas: ''Genocide in International Law: The Crimes of Crimes''. Cambridge University Press, 2000, p. 466.</ref> Deur die aanvaarding van die verslag deur hierdie subkomitee word die Armeense volksmoord nietemin as deur die VN erken beskou.<ref name="Schaefgen84">Annette Schaefgen: ''Schwieriges Erinnern. Der Völkermord an den Armeniern''. Berlyn 2006, p. 84.</ref> Die [[Europese Parlement]] het met die besluite van 18 Junie 1987 en 15 November 2001 die erkenning van die volksmoord deur die huidige Turkse staat 'n voorwaarde vir Turkye se toetrede tot die Europese Unie gemaak en Turkye op 28 Februarie 2002 in 'n verdere besluit tot die nakoming van hierdie vereiste gemaan.<ref name="EP-pdf">[https://www.europarl.europa.eu/intcoop/euro/jpc/turk/history2004_turkey_de.pdf Europese Parlement] (PDF).</ref> Volgens sy eie gegewens was die Europese Parlement in 1987 die eerste groter internasionale organisasie wat die gebeure van 1915 as volksmoord bestempel het. Op 15 April 2015, ter geleentheid van die 100ste herdenking, het dit 'n resolusie aangeneem en Turkye versoek om die volksmoord as sodanig te erken en sy pogings, insluitende die verlening van toegang tot die argiewe, voort te sit.<ref name="EP2015">[https://www.europarl.europa.eu/news/de/news-room/content/20150413IPR41671/html/ ''Armenien und Türkei sollen zu Normalisierung ihrer Beziehungen übergehen''], Europese Parlement, 15 April 2015.</ref> Die Permanente Volkstribunaal (''Permanent Peoples' Tribunal'') het die slagtings in 1984 ondersoek en geoordeel dat die vernietiging van die Armeense bevolking deur deportasie en slagtings 'n volksmoord uitmaak, en het die Verenigde Nasies en al sy lidstate versoek om die volksmoord te erken.<ref name="Charny82">Israel W. Charny: ''Encyclopedia of Genocide''. Volume 1. Institute on the Holocaust and Genocide, Jerusalem 1999, p. 82.</ref> Die onafhanklike ondersoekkomitee van die tribunaal het die volksmoord 'n "internasionale misdaad" genoem en geoordeel dat die Jong Turkse regering die skuld daarvoor dra en dat die Turkse staat die verantwoordelikheid daarvoor moet aanvaar.<ref name="Libaridian226">Voorwoord van Pierre Vidal-Naquet in: Gerard J. Libaridian: ''A Crime of Silence – The Armenian Genocide, Permanent Peoples' Tribunal''. Londen 1985, p. 226.</ref> In 1997 het die Internasionale Vereniging van Volksmoordnavorsers (IAGS) eenparig 'n resolusie aangeneem wat die slagtings as volksmoord klassifiseer en die ontkenning daarvan deur die Republiek van Turkye veroordeel; tussen 1997 en 2007 het die organisasie altesaam vier resolusies en verklarings oor die Armeense volksmoord uitgereik.<ref name="IAGS">[https://genocidescholars.org/wp-content/uploads/2019/04/Turkish-State-Denial-Open-Letter.pdf ''Turkish State Denial Open Letter''] (PDF), IAGS, besoek op 14 November 2012.</ref> Die Turks-Armeense Versoeningskommissie, wat in 2001 gestig is, het die International Center for Transitional Justice opdrag gegee om die gebeure van 1915 te ondersoek; in 2003 het dié sentrum tot die gevolgtrekking gekom dat die gebeure aan al die misdaadelemente van die VN-Volksmoordkonvensie voldoen.<ref name="ICTJ">[https://sciencev1.orf.at/news/17484.html ''Türkisch-armenische Versöhnungskommission''.] Österreichischer Rundfunk, besoek op 26 Februarie 2015.</ref> Die [[Europese Hof vir Menseregte]] het in Desember 2013 die beslissing van drie Switserse howe, wat Doğu Perinçek weens die ontkenning van die misdade teen die Armeniërs skuldig bevind het, onregmatig verklaar: anders as die ontkenning van die [[Holocaust]] mag dit nie strafregtelik vervolg word nie, omdat die begrip "volksmoord" in die geval van die Armeniërs omstrede is en die skuldigbevinding daarom op die grondreg van vryheid van meningsuiting inbreuk maak.<ref name="Perincek2013">[https://www.spiegel.de/politik/deutschland/meinungsfreiheit-gericht-erlaubt-leugnung-von-voelkermord-an-armeniern-a-939696.html ''Meinungsfreiheit: Gericht erlaubt Leugnung von Völkermord an Armeniern''.] ''Spiegel Online'', 12 Desember 2013.</ref> Die groot kamer van die hof het die uitspraak op 15 Oktober 2015 bevestig, maar uitdruklik beklemtoon dat daar geen beoordeling van die massamoorde en -deportasies daarmee gepaard gaan nie, en dat die hof nie bevoeg was om te oordeel of die gebeure 'n volksmoord was nie.<ref name="Perincek2015">[http://www.zeit.de/politik/ausland/2015-10/eugh-voelkermord-armenier-tuerkei-schweiz-meinungsfreiheit ''EGMR: Leugnen des Völkermords an Armeniern zählt zu Meinungsfreiheit''.] ''Zeit Online'', 15 Oktober 2015.</ref> ==== Erkenning deur lande ==== Frankryk het die misdade teen die Armeniërs op 30 Januarie 2001 by wet as volksmoord geklassifiseer; die wet bestaan uit 'n enkele sin: ''La France reconnaît publiquement le génocide arménien de 1915'' ("Frankryk erken die Armeense volksmoord van 1915 in die openbaar").<ref name="Legifrance">[https://www.legifrance.gouv.fr/affichTexte.do?cidTexte=JORFTEXT000000403928 Wet nr. 2001-70 van 29 Januarie 2001], Légifrance.</ref> Wetsontwerpe om die ontkenning van die volksmoord strafbaar te stel, is in 2006 en in Desember 2011 in die Nasionale Vergadering aanvaar; die Turkse regering het albei kere met sanksies gedreig en in 2011 sy ambassadeur onttrek. Die wet van 2011 is in Februarie 2012 deur die Franse Grondwetlike Raad ongrondwetlik verklaar omdat dit op die vryheid van meningsuiting inbreuk maak.<ref name="FR2012">[https://www.faz.net/aktuell/politik/ausland/frankreich-umstrittenes-voelkermord-gesetz-verfassungswidrig-11665646.html ''Umstrittenes Völkermord-Gesetz verfassungswidrig''.] ''FAZ.net'', 28 Februarie 2012.</ref> Griekeland het die volksmoord reeds in 1996 by wet erken en 24 April tot gedenkdag verklaar; ontkenning is daar strafbaar.<ref name="GR1996">{{Cite web |url=https://www.thepresident.gr/2021/04/25/o-antonis-samaras-kai-i-anagnorisi-tis-genoktonias-ton-armenion-stin-ellada/ |title=Ο Αντώνης Σαμαράς και η αναγνώριση της γενοκτονίας των Αρμενίων |website=The President |date=25 April 2021 |language=el |access-date=3 November 2022}}</ref> Slowakye het die gebeure op 30 November 2004 by resolusie as volksmoord geklassifiseer en stel ontkenning strafbaar.<ref name="SK2004">[https://www.nrsr.sk/web/Static/sk-SK/NRSR/Doc/v_uznesenie1341-20041130.rtf Uznesenie Národnej rady Slovenskej Republiky nr. 1341, 30 November 2004].</ref> Swede het die gebeure op 11 Maart 2010 met 'n meerderheid van een stem as volksmoord bestempel, waarop Turkye sy ambassadeur uit Stockholm onttrek het.<ref name="SE2010">[http://www.zeit.de/politik/ausland/2010-03/schweden-tuerkei-armenien ''Armenien-Resolution: Schweden vergrätzt türkische Regierung''.] ''Zeit Online'', Maart 2010.</ref> Die Oostenrykse Nasionale Raad het op 21 April 2015 'n verklaring uitgereik wat die volksmoord as sodanig benoem en veroordeel en daarop wys dat Oostenryk weens sy historiese verantwoordelikheid as voormalige bondgenoot van die Ottomaanse Ryk tot hierdie stap verplig is.<ref name="AT2015">[http://www.parlament.gv.at/PAKT/PR/JAHR_2015/PK0383/index.shtml ''Klubobleute verurteilen Genozid an Armeniern im Osmanischen Reich''.] Persverklaring van die Oostenrykse parlement, 22 April 2015.</ref> Die Nederlandse Tweede Kamer het die volksmoord op 22 Februarie 2018 met 142 stemme teen 3 erken,<ref name="NL2018">[https://www.faz.net/aktuell/politik/ausland/niederlaendisches-parlament-erkennt-voelkermord-an-armeniern-an-15463464.html ''Niederländisches Parlament erkennt Völkermord an Armeniern an''.] ''FAZ.net'', 22 Februarie 2018.</ref> en die Siriese parlement op 13 Februarie 2020.<ref name="SY2020">{{Cite web |url=https://mirrorspectator.com/2020/02/13/syrian-parliament-recognizes-armenian-genocide/ |title=Syrian Parliament Recognizes Armenian Genocide |website=The Armenian Mirror-Spectator |date=13 Februarie 2020 |language=en |access-date=18 Februarie 2020}}</ref> Die Brasiliaanse Senaat het die volksmoord in 2015 erken; reeds in 1966 is die gedenkteken ''Monumento aos Mártires Armênios'' op die Praça Armênia in [[São Paulo]] opgerig.<ref name="BR2015">[https://armenianweekly.com/2015/06/03/federal-senate-of-brazil-recognizes-armenian-genocide/ ''Federal Senate of Brazil Recognizes Armenian Genocide''], ''The Armenian Weekly'', 3 Junie 2015.</ref> [[Lêer:Armenian Genocide memorial in Aleppo Syria at the Armenian church 40 martyrs.jpg|duimnael|Gedenkplek in die Veertig Martelare-katedraal in [[Aleppo]], Sirië]] In Duitsland het die [[Bundestag]] in Julie 2005 eenparig 'n mosie van alle partye aanvaar waarin na die meer as 'n miljoen slagoffers verwys is en aangevoer is dat talle onafhanklike historici, parlemente en internasionale organisasies die verdrywing en vernietiging van die Armeniërs as volksmoord bestempel.<ref name="BT2005">[https://dipbt.bundestag.de/dip21/btd/15/056/1505689.pdf Resolusie van die Duitse Bondsdag, Junie 2005] (PDF).</ref> Op 23 April 2015 het bondspresident [[Joachim Gauck]] as die eerste bondspresident ooit die Armeniermassamoorde as volksmoord bestempel.<ref name="Gauck2015">[https://www.bundespraesident.de/SharedDocs/Reden/DE/Joachim-Gauck/Reden/2015/04/150423-Gedenken-Armenier.html Toespraak in die woordelikse teks.] bundespraesident.de, April 2015.</ref> Op 2 Junie 2016 het die Bondsdag met een teenstem en een onthouding die resolusie "Erinnerung und Gedenken an den Völkermord an den Armeniern und anderen christlichen Minderheiten in den Jahren 1915 und 1916" aanvaar, wat ook "die roemlose rol van die Duitse Ryk" betreur, wat as vernaamste militêre bondgenoot van die Ottomaanse Ryk ondanks duidelike inligting nie probeer het om hierdie misdade teen die mensdom te stop nie.<ref name="BT2016">[http://dip.bundestag.de/btd/18/086/1808613.pdf Besluit van die Duitse Bondsdag van 2 Junie 2016] (PDF).</ref> Turkye het ná die aanvaarding van die resolusie sy ambassadeur uit Berlyn teruggeroep.<ref name="BT2016-reaksie">[http://www.zeit.de/politik/ausland/2016-06/tuerkei-ruft-wegen-armenien-resolution-botschafter-zurueck ''Türkei ruft Botschafter aus Berlin zurück''.] ''Zeit Online'', 2 Junie 2016.</ref> In die Verenigde State het regeringsadvokate die gebeure van 1915 reeds in 1951 as volksmoord ooreenkomstig die VN-konvensie geklassifiseer toe die Internasionale Geregshof hulle om 'n standpunt gevra het. Ná die moord op die Turkse konsul Kemal Arıkan in Los Angeles in Januarie 1982 het president [[Ronald Reagan]], wat die massamoorde die vorige jaar in 'n proklamasie as volksmoord genoem het, sy houding verander, en die benaming is voorlopig uit die amptelike taalgebruik van die Withuis geskrap.<ref name="deWaal-Gword">Thomas de Waal: [https://www.foreignaffairs.com/articles/united-states/g-word ''The G-Word: The Armenian Massacre and the Politics of Genocide.''] In: ''Foreign Affairs'', jaargang 94, band 1, Januarie/Februarie 2015, pp. 136-149, hier pp. 142 e.v.</ref> Resolusies in die Kongres het herhaaldelik op presidensiële en diplomatieke druk skipbreuk gely. Op 29 Oktober 2019 het die Huis van Verteenwoordigers met 405 teen 11 stemme 'n resolusie aanvaar wat die deportasie en moord op die Armeniërs tot volksmoord verklaar,<ref name="US2019">[https://www.tagesschau.de/ausland/usa-tuerkei-armenien-genozid-101.html ''US-Kongress nennt Mord an Armeniern Genozid''.] Tagesschau, 30 Oktober 2019.</ref> en die Senaat het dit op 12 Desember 2019 eenparig goedgekeur.<ref name="US-Senaat">Catie Edmondson: [https://www.nytimes.com/2019/12/12/us/politics/senate-armenian-genocide.html ''Senate Passes Resolution Recognizing Armenian Genocide, in Defiance of Trump''], ''The New York Times'', 12 Desember 2019.</ref> Op 24 April 2021 het president [[Joe Biden]] die gruweldade as volksmoord erken.<ref name="Biden2021">{{Cite web |url=https://www.abendblatt.de/politik/ausland/article232127277/USA-erkennen-Massaker-an-Armeniern-als-Voelkermord-an.html |title=USA erkennen Massaker an Armeniern als Völkermord an |website=Hamburger Abendblatt |date=24 April 2021 |language=de |access-date=24 April 2021}}</ref> Die Vatikaan het die eerste berigte oor slagtings in Junie 1915 ontvang, en pous Benedictus XV het tussen 1915 en 1918 herhaaldelik maar tevergeefs by die Ottomaanse Ryk sowel as by Duitsland en Oostenryk-Hongarye ten gunste van die Armeniërs ingegryp. Pous [[Pous Johannes Paulus II|Johannes Paulus II]] het die vervolging tydens sy besoek aan Armenië in September 2001 'n volksmoord genoem, en pous [[Pous Franciskus|Franciskus]] het die gruweldade op 3 Junie 2013 en weer op 12 April 2015 as "die eerste volksmoord van die 20ste eeu" bestempel, waarop die Turkse regering die pouslike nuntius in Ankara ontbied het.<ref name="Vatikaan">[http://www.zeit.de/politik/ausland/2015-04/papst-franziskus-armenien-voelkermord ''Papst nennt Massaker an Armeniern Völkermord''.] ''Zeit Online'', 12 April 2015; [https://www.faz.net/aktuell/politik/tuerkei-bestellt-gesandten-des-vatikan-ein-13534582.html ''Türkei erbost über Franziskus''.] ''FAZ.net''.</ref> === Kulturele uitbeeldings === Nadat hy Armeense oorlewendes in die Midde-Ooste ontmoet het, het die Oostenryks-Joodse skrywer Franz Werfel ''The Forty Days of Musa Dagh'' geskryf, 'n gefiksionaliseerde weergawe van die suksesvolle Armeense opstand op [[Musa Dagh]], as 'n waarskuwing teen die gevare van die [[Nasionaal-Sosialisme]].{{sfn|Ihrig|2016|pp=1-2}} Volgens Ihrig is die boek, wat in 1933 verskyn het, een van die belangrikste werke van die twintigste-eeuse letterkunde wat volksmoord behandel en "word dit steeds as noodsaaklike leesstof vir Armeniërs wêreldwyd beskou".{{sfn|Ihrig|2016|p=364}} Die volksmoord het 'n sentrale tema in Engelstalige Armeens-Amerikaanse letterkunde geword.{{sfn|Der Mugrdechian|2016|p=273}} Die eerste film oor die Armeense volksmoord, ''Ravished Armenia'', is in 1919 as 'n fondsinsameling vir Near East Relief vrygestel en was op die oorlewingsverhaal van Aurora Mardiganian gebaseer, wat haarself vertolk het.{{sfn|Marsoobian|2016|pp=73-74}}{{sfn|Tusan|2014|pp=69-70}}{{sfn|de Waal|2015|pp=77-78}} Sedertdien is meer films oor die volksmoord gemaak, hoewel dit etlike dekades geduur het voordat enige van hulle 'n massamark bereik het.{{sfn|Marsoobian|2016|p=73}} Die abstrak-ekspressionistiese skilderye van Arshile Gorky is deur sy ervaring van die volksmoord beïnvloed.{{sfn|Miller|2010|p=393}} Meer as 200 gedenktekens is in 32 lande opgerig om die gebeure te herdenk.<ref name="ANI-gedenktekens">{{Cite web |title=Memorials to the Armenian Genocide |url=https://www.armenian-genocide.org/memorials.html |website=Armenian National Institute |access-date=25 Februarie 2021 |archive-date=9 Augustus 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170809033251/http://www.armenian-genocide.org/memorials.html |url-status=live |language=en}}</ref> == Sien ook == * [[Volksmoord]] * [[Volksmoordkonvensie]] * [[Holocaust]] == Notas == {{Notelist}} == Verwysings == {{Verwysings|2}} === Bronne === {{Refbegin|indent=yes|35em}} * {{Cite book |last=Ahmed |first=Ali |title=Encyclopedia of the Developing World |date=2006 |publisher=Routledge |isbn=978-1-57958-388-0 |pages=1575-1578 |language=en |chapter=Turkey}} * {{Cite book |last=Akçam |first=Taner |title=Armenien und der Völkermord: Die Istanbuler Prozesse und die türkische Nationalbewegung |date=2004 |edition=2de |publisher=Hamburger Edition |location=Hamburg |isbn=3-930908-99-9 |language=de}} * {{Cite book |last=Akçam |first=Taner |title=A Shameful Act: The Armenian Genocide and the Question of Turkish Responsibility |date=2007 |location=Londen |language=en}} * {{Cite book |last=Akçam |first=Taner |title=The Young Turks' Crime against Humanity: The Armenian Genocide and Ethnic Cleansing in the Ottoman Empire |date=2012 |publisher=Princeton University Press |isbn=978-0-691-15333-9 |language=en}} * {{Cite book |last=Akçam |first=Taner |title=Killing Orders: Talat Pasha's Telegrams and the Armenian Genocide |date=2018 |publisher=Palgrave Macmillan |isbn=978-3-319-69787-1 |language=en}} * {{Cite journal |last=Akçam |first=Taner |title=When Was the Decision to Annihilate the Armenians Taken? |journal=Journal of Genocide Research |date=2019 |volume=21 |issue=4 |pages=457-480 |doi=10.1080/14623528.2019.1630893 |issn=1462-3528 |language=en}} * {{Cite book |last1=Akçam |first1=Taner |last2=Kurt |first2=Ümit |title=The Spirit of the Laws: The Plunder of Wealth in the Armenian Genocide |date=2015 |publisher=Berghahn Books |isbn=978-1-78238-624-7 |language=en}} * {{Cite book |last=Anderson |first=Margaret Lavinia |title=A Question of Genocide: Armenians and Turks at the End of the Ottoman Empire |date=2011 |publisher=Oxford University Press |isbn=978-0-19-539374-3 |language=en |chapter=Who Still Talked about the Extermination of the Armenians? |pages=199-217}} * {{Cite book |last=Astourian |first=Stephan |chapter=The Silence of the Land: Agrarian Relations, Ethnicity, and Power |pages=55-81 |title=A Question of Genocide: Armenians and Turks at the End of the Ottoman Empire |date=2011 |publisher=Oxford University Press |isbn=978-0-19-539374-3 |language=en}} * {{Cite book |last=Barth |first=Boris |title=Genozid: Völkermord im 20. Jahrhundert. Geschichte, Theorien, Kontroversen |date=2006 |publisher=C. H. Beck |location=München |isbn=978-3-406-52865-1 |language=de}} * {{Cite journal |last=Ben Aharon |first=Eldad |title=Recognition of the Armenian Genocide after its Centenary: A Comparative Analysis of Changing Parliamentary Positions |journal=Israel Journal of Foreign Affairs |date=2019 |volume=13 |issue=3 |pages=339-352 |doi=10.1080/23739770.2019.1737911 |doi-access=free |language=en}} * {{Cite journal |last=Bjørnlund |first=Matthias |title=The 1914 cleansing of Aegean Greeks as a case of violent Turkification |journal=Journal of Genocide Research |date=2008 |volume=10 |issue=1 |pages=41-58 |doi=10.1080/14623520701850286 |language=en}} * {{Cite book |last=Bloxham |first=Donald |title=The Great Game of Genocide: Imperialism, Nationalism, and the Destruction of the Ottoman Armenians |date=2005 |publisher=Oxford University Press |isbn=978-0-19-927356-0 |language=en}} * {{Cite book |last1=Bloxham |first1=Donald |last2=Göçek |first2=Fatma Müge |title=The Historiography of Genocide |date=2008 |publisher=Palgrave Macmillan UK |isbn=978-0-230-29778-4 |pages=344-372 |language=en |chapter=The Armenian Genocide}} * {{Cite book |last1=Bozarslan |first1=Hamit |last2=Duclert |first2=Vincent |last3=Kévorkian |first3=Raymond H. |title=Comprendre le génocide des arméniens{{snd}}1915 à nos jours |date=2015 |publisher=Tallandier |isbn=979-10-210-0681-2 |language=fr}} * {{Cite book |last=Cheterian |first=Vicken |title=Open Wounds: Armenians, Turks and a Century of Genocide |date=2015 |publisher=Hurst |isbn=978-1-84904-458-5 |language=en}} * {{Cite book |last=Chorbajian |first=Levon |title=The Armenian Genocide Legacy |date=2016 |publisher=Palgrave Macmillan UK |isbn=978-1-137-56163-3 |pages=167-182 |language=en |chapter='They Brought It on Themselves and It Never Happened': Denial to 1939}} * {{Cite book |last=Cora |first=Yaşar Tolga |title=Not All Quiet on the Ottoman Fronts: Neglected Perspectives on a Global War, 1914-1918 |date=2020 |publisher=Ergon-Verlag |isbn=978-3-95650-777-9 |pages=49-72 |language=en |chapter=Towards a Social History of the Ottoman War Economy: Manufacturing and Armenian Forced Skilled-Laborers}} * {{Cite book |last1=Dadrian |first1=Vahakn N. |last2=Akçam |first2=Taner |title=Judgment at Istanbul: The Armenian Genocide Trials |date=2011 |publisher=Berghahn Books |isbn=978-0-85745-286-3 |language=en}} * {{Cite book |last=de Waal |first=Thomas |title=Great Catastrophe: Armenians and Turks in the Shadow of Genocide |date=2015 |publisher=Oxford University Press |isbn=978-0-19-935069-8 |language=en}} * {{Cite book |last=Der Mugrdechian |first=Barlow |title=The Armenian Genocide Legacy |date=2016 |publisher=Palgrave Macmillan UK |isbn=978-1-137-56163-3 |pages=273-286 |language=en |chapter=The Theme of Genocide in Armenian Literature}} * {{Cite book |last=Dündar |first=Fuat |title=A Question of Genocide: Armenians and Turks at the End of the Ottoman Empire |date=2011 |publisher=Oxford University Press |isbn=978-0-19-539374-3 |language=en |chapter=Pouring a People into the Desert: The "Definitive Solution" of the Unionists to the Armenian Question |pages=276-286}} * {{Cite journal |last=Ekmekçioğlu |first=Lerna |title=A Climate for Abduction, a Climate for Redemption: The Politics of Inclusion during and after the Armenian Genocide |journal=Comparative Studies in Society and History |date=2013 |volume=55 |issue=3 |pages=522-553 |doi=10.1017/S0010417513000236 |language=en}} * {{Cite book |last=Galip |first=Özlem Belçim |title=New Social Movements and the Armenian Question in Turkey: Civil Society vs. the State |date=2020 |publisher=Springer International Publishing |isbn=978-3-030-59400-8 |language=en}} * {{Cite book |last=Gingeras |first=Ryan |title=Fall of the Sultanate: The Great War and the End of the Ottoman Empire 1908-1922 |date=2016 |publisher=Oxford University Press |isbn=978-0-19-967607-1 |language=en}} * {{Cite book |last=Göçek |first=Fatma Müge |chapter=Reading Genocide: Turkish Historiography on 1915 |pages=42-52 |title=A Question of Genocide: Armenians and Turks at the End of the Ottoman Empire |date=2011 |publisher=Oxford University Press |isbn=978-0-19-539374-3 |language=en}} * {{Cite book |last=Göçek |first=Fatma Müge |title=Denial of Violence: Ottoman Past, Turkish Present and Collective Violence Against the Armenians, 1789-2009 |date=2015 |publisher=Oxford University Press |isbn=978-0-19-933420-9 |language=en}} * {{Cite book |last=Gust |first=Wolfgang |title=Der Völkermord an den Armeniern: Die Tragödie des ältesten Christenvolkes der Welt |date=1993 |location=München/Wenen |language=de}} * {{Cite book |editor-last=Gust |editor-first=Wolfgang |title=Der Völkermord an den Armeniern 1915/16: Dokumente aus dem Politischen Archiv des deutschen Auswärtigen Amtes |date=2005 |publisher=Zu Klampen Verlag |location=Springe |isbn=3-934920-59-4 |language=de}} * {{Cite book |last=Hofmann |first=Tessa |title=Annäherung an Armenien: Geschichte und Gegenwart |date=1997 |publisher=C. H. Beck |location=München |language=de}} * {{Cite book |last=Hosfeld |first=Rolf |title=Operation Nemesis |date=2005 |location=Keulen |language=de}} * {{Cite book |last=Ihrig |first=Stefan |date=2016 |title=Justifying Genocide: Germany and the Armenians from Bismarck to Hitler |publisher=Harvard University Press |isbn=978-0-674-50479-0 |language=en}} * {{Cite book |last=Kaiser |first=Hilmar |title=The Oxford Handbook of Genocide Studies |publisher=Oxford University Press |isbn=978-0-19-923211-6 |language=en |chapter=Genocide at the Twilight of the Ottoman Empire |date=2010 |pages=365-385}} * {{Cite journal |last=Kaiser |first=Hilmar |title=Financing the Ruling Party and Its Militants in Wartime: The Armenian Genocide and the Kemah Massacres of 1915 |journal=Études arméniennes contemporaines |date=2019 |issue=12 |pages=7-31 |doi=10.4000/eac.1942 |doi-access=free |language=en}} * {{Cite book |last=Kaligian |first=Dikran |title=Genocide in the Ottoman Empire: Armenians, Assyrians, and Greeks, 1913-1923 |date=2017 |publisher=Berghahn Books |isbn=978-1-78533-433-7 |language=en |chapter=Convulsions at the End of Empire: Thrace, Asia Minor, and the Aegean |pages=82-104}} * {{Cite book |last=Kévorkian |first=Raymond |title=Le Génocide des Arméniens |date=2006 |publisher=Odile Jacob |location=Parys |language=fr}} * {{Cite book |last=Kévorkian |first=Raymond |title=The Armenian Genocide: A Complete History |date=2011 |publisher=I.B. Tauris |isbn=978-0-85771-930-0 |language=en}} * {{Cite book |last=Kévorkian |first=Raymond |title=Destruction and Human Remains: Disposal and Concealment in Genocide and Mass Violence |date=2014 |publisher=Manchester University Press |isbn=978-1-84779-906-7 |pages=89-116 |language=en |chapter=Earth, Fire, Water: or How to Make the Armenian Corpses Disappear}} * {{Cite book |last=Kévorkian |first=Raymond |title=Collective and State Violence in Turkey: The Construction of a National Identity from Empire to Nation-State |date=2020 |publisher=Berghahn Books |isbn=978-1-78920-451-3 |pages=147-173 |language=en |chapter=The Final Phase: The Cleansing of Armenian and Greek Survivors, 1919-1922}} * {{Cite book |last=Kieser |first=Hans-Lukas |title=Talaat Pasha: Father of Modern Turkey, Architect of Genocide |date=2018 |publisher=Princeton University Press |isbn=978-1-4008-8963-1 |language=en}} * {{Cite book |last1=Kieser |first1=Hans-Lukas |last2=Bloxham |first2=Donald |title=The Cambridge History of the First World War: Volume 1: Global War |date=2014 |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-0-511-67566-9 |pages=585-614 |language=en |chapter=Genocide}} * {{Cite book |last=Koinova |first=Maria |title=Diaspora as Cultures of Cooperation: Global and Local Perspectives |date=2017 |publisher=Springer International Publishing |isbn=978-3-319-32892-8 |pages=111-129 |language=en |chapter=Conflict and Cooperation in Armenian Diaspora Mobilisation for Genocide Recognition}} * {{Cite book |last1=Kreiser |first1=Klaus |last2=Neumann |first2=Christoph K. |title=Kleine Geschichte der Türkei |date=2003 |location=Stuttgart |language=de}} * {{Cite book |last1=Kreiser |first1=Klaus |last2=Neumann |first2=Christoph K. |title=Kleine Geschichte der Türkei |date=2006 |edition=2de |location=Stuttgart |language=de}} * {{Cite journal |last=Kurt |first=Ümit |title=Cultural Erasure: The Absorption and Forced Conversion of Armenian Women and Children, 1915-1916 |journal=Études arméniennes contemporaines |date=2016 |issue=7 |doi=10.4000/eac.997 |doi-access=free |language=en}} * {{Cite book |last=Leonard |first=Thomas C. |title=America and the Armenian Genocide of 1915 |date=2004 |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-0-521-82958-8 |pages=294-308 |language=en |chapter=When news is not enough: American media and Armenian deaths}} * {{Cite book |last=Lewy |first=Guenter |title=Der armenische Fall: Die Politisierung der Geschichte. Was geschah, wie es geschah und warum es geschah |date=2009 |publisher=Edition Diwan |location=Klagenfurt |language=de}} * {{Cite book |last=Libaridian |first=Gerard J. |chapter=The Ultimate Repression: The Genocide of the Armenians, 1915-1917 |title=Genocide and the Modern Age: Etiology and Case Studies of Mass Death |date=1987 |publisher=Greenwood Press |location=New York |language=en}} * {{Cite book |last=Maksudyan |first=Nazan |title=Gendering Global Humanitarianism in the Twentieth Century: Practice, Politics and the Power of Representation |date=2020 |publisher=Springer International Publishing |isbn=978-3-030-44630-7 |pages=117-142 |language=en |chapter=The Orphan Nation: Gendered Humanitarianism for Armenian Survivor Children in Istanbul, 1919-1922}} * {{Cite book |last=Marsoobian |first=Armen |title=The History of Genocide in Cinema: Atrocities on Screen |date=2016 |publisher=Bloomsbury Publishing |isbn=978-1-78673-047-3 |pages=73-86 |language=en |chapter=The Armenian Genocide in Film: Overcoming Denial and Loss}} * {{Cite journal |last=Miller |first=Angela |title=Achilles the Bitter: Gorky and the Genocide |journal=Oxford Art Journal |date=2010 |volume=33 |issue=3 |pages=392-396 |doi=10.1093/oxartj/kcq025 |language=en}} * {{Cite book |last1=Morris |first1=Benny |last2=Ze'evi |first2=Dror |title=The Thirty-Year Genocide: Turkey's Destruction of Its Christian Minorities, 1894-1924 |date=2019 |publisher=Harvard University Press |isbn=978-0-674-91645-6 |language=en}} * {{Cite book |last=Mouradian |first=Khatchig |title=Internment during the First World War: A Mass Global Phenomenon |date=2018 |publisher=Routledge |isbn=978-1-315-22591-3 |pages=145-161 |language=en |chapter=Internment and destruction: Concentration camps during the Armenian genocide, 1915-16}} * {{Cite book |last=Nichanian |first=Mikaël |title=Détruire les Arméniens. Histoire d'un génocide |date=2015 |publisher=Presses Universitaires de France |isbn=978-2-13-062617-6 |language=fr}} * {{Cite book |last=Payaslian |first=Simon |title=The History of Armenia: From the Origins to the Present |date=2007 |publisher=Palgrave Macmillan |isbn=978-1-4039-7467-9 |language=en}} * {{Cite book |last=Rogan |first=Eugene |title=The Fall of the Ottomans: The Great War in the Middle East |date=2015 |publisher=Basic Books |isbn=978-0-465-05669-9 |language=en}} * {{Cite book |last=Schaefgen |first=Annette |chapter=Von der „treuen millet“ zum Sündenbock oder Die Legende vom armenischen Dolchstoß. Der Völkermord an den Armeniern im Ersten Weltkrieg |title=Vorurteil und Genozid: Ideologische Prämissen des Völkermords |date=2010 |publisher=Böhlau |location=Wenen |language=de}} * {{Cite journal |last=Shirinian |first=George N. |title=Starvation and Its Political Use in the Armenian Genocide |journal=Genocide Studies International |date=2017 |volume=11 |issue=1 |pages=8-37 |doi=10.3138/gsi.11.1.01 |language=en}} * {{Cite book |last=Suciyan |first=Talin |title=The Armenians in Modern Turkey: Post-Genocide Society, Politics and History |date=2015 |publisher=I.B. Tauris |isbn=978-0-85772-773-2 |language=en}} * {{Cite book |last=Suny |first=Ronald Grigor |title="They Can Live in the Desert but Nowhere Else": A History of the Armenian Genocide |date=2015 |publisher=Princeton University Press |isbn=978-1-4008-6558-1 |language=en}} * {{Cite book |last=Ternon |first=Yves |title=Tabu Armenien: Geschichte eines Völkermordes |date=1988 |location=Frankfurt am Main/Berlyn |language=de}} * {{Cite journal |last=Tusan |first=Michelle |title='Crimes against Humanity': Human Rights, the British Empire, and the Origins of the Response to the Armenian Genocide |journal=The American Historical Review |date=2014 |volume=119 |issue=1 |pages=47-77 |doi=10.1093/ahr/119.1.47 |doi-access=free |language=en}} * {{Cite book |last=Üngör |first=Uğur Ümit |title=Holocaust and Other Genocides |date=2012 |publisher=NIOD Institute for War, Holocaust and Genocide Studies / Amsterdam University Press |isbn=978-90-4851-528-8 |pages=45-72 |language=en |chapter=The Armenian Genocide, 1915}} * {{Cite book |last=Üngör |first=Uğur Ümit |title=The Armenian Genocide Legacy |date=2016 |publisher=Palgrave Macmillan UK |isbn=978-1-137-56163-3 |pages=11-25 |language=en |chapter=The Armenian Genocide in the Context of 20th-Century Paramilitarism}} * {{Cite book |last1=Üngör |first1=Uğur Ümit |last2=Polatel |first2=Mehmet |title=Confiscation and Destruction: The Young Turk Seizure of Armenian Property |date=2011 |publisher=Continuum |isbn=978-1-4411-3578-0 |language=en}} * {{Cite journal |last=Watenpaugh |first=Keith David |title='Are There Any Children for Sale?': Genocide and the Transfer of Armenian Children (1915-1922) |journal=Journal of Human Rights |date=2013 |volume=12 |issue=3 |pages=283-295 |doi=10.1080/14754835.2013.812410 |language=en}} * {{Cite book |last=Zürcher |first=Erik Jan |chapter=Renewal and Silence: Postwar Unionist and Kemalist Rhetoric on the Armenian Genocide |pages=306-316 |title=A Question of Genocide: Armenians and Turks at the End of the Ottoman Empire |date=2011 |publisher=Oxford University Press |isbn=978-0-19-539374-3 |language=en}} {{Refend}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie|Armenian Genocide|Armeense volksmoord}} * {{en}} [http://www.genocide-museum.am/eng/index.php ''Webtuiste van die Armeense Volksmoordmuseum en -instituut''] * {{en}} [https://mfa.am/en/genocide ''Armenian Genocide'' – Ministerie van Buitelandse Sake van Armenië] * {{en}} [https://www.sciencespo.fr/mass-violence-war-massacre-resistance/en/document/extermination-ottoman-armenians-young-turk-regime-1915-1916.html Tydlyn van die volksmoord] deur Raymond Kévorkian {{Normdata}} [[Kategorie:Eerste Wêreldoorlog]] [[Kategorie:Geskiedenis van Armenië|Volksmoord]] [[Kategorie:Geskiedenis van Turkye]] [[Kategorie:Ottomaanse Ryk]] [[Kategorie:Volksmoorde]] [[Kategorie:Massamoorde]] [[Kategorie:1915]] ba7xebgtjtf23baq2dm1b4p5ovditmf 0 18390 2974499 2719166 2026-10-01T12:04:36Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.6 2974499 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Nedersetting |amptelike_naam=Goodwood |nedersetting_tipe=Voorstad |duimdrukkerkaart=Kaapstad |duimdrukkeretiketposisie=bokant |onderafdelingtipe=[[Land]] |onderafdelingnaam={{vlag|Suid-Afrika}} |onderafdelingtipe1=[[Provinsies van Suid-Afrika|Provinsie]] |onderafdelingtipe2=Metropolitaanse Munisipaliteit |onderafdelingnaam1=[[Wes-Kaap]] |onderafdelingnaam2=[[Stad Kaapstad Metropolitaanse Munisipaliteit|Kaapstad]] |oppervlak_totaal_km2=17.94 |oppervlak_totaal_myl2=6.93 |hoogte_m= |koördinaattipe= |koördinate = {{Koördinate|33|54|40|S|18|33|02|O|aansig=inlyn,titel}} |bevolking_soos_op=2011 |bevolking_totaal=50285<ref name="census2011">[http://census2011.adrianfrith.com/place/199026 Hoofplek Goodwood] ''2011-sensus''</ref> |bevolkingsdigtheid_km2=2800 |bevolkingsdigtheid_myl2=7300 |tydsone=[[Suid-Afrikaanse Standaardtyd|SAST]] |utcafset=+2 |poskodetipe=Poskode |poskode=7460 |skakelkode=021 |webwerf= }} '''Goodwood''' is 'n [[voorstad]] noord van [[Kaapstad]]. Die woord "Goodwood" beteken "plek van vriend van God". == Geskiedenis == Die eerste huise in Goodwood is ongeveer in [[1900]] tot [[1905]] opgerig en amptelik bestaan Goodwood sedert 1905, toe besluit is om 'n Kaapse woonbuurt te stig rondom 'n perderenbaan. Dié L-vormige baan het van die noordekant van die [[Hoërskool J.G. Meiring]] af tot verby die Laerskool Goodwoodpark gestrek, maar slegs een byeenkoms is ooit daarop gehou. Die woonbuurt is genoem na die beroemde renbaan in [[Sussex]] in Suidoos-[[Engeland]] wat deur 'n kleinseun van Karel II aangelê is. Dit is ook die gebied waar Goodwood House geleë is. == Plaaslike bestuur == Goodwood het vinnig gegroei en het in [[1938]] munisipale status gekry. Tussen [[1944]] en [[1946]] is die dorpsgebiede [[Elsiesrivier]] en Monte Vista by Goodwood ingesluit. Edgemead het gevolg in [[1969]]. Die eerste spoorweg stasie is gebou in 1905; vandag het Goodwood drie stasies: Goodwood, Vasco en Elsiesrivier, almal op die Kaapstad-[[Johannesburg]] hooflyn. == Wapens == '''Munisipaliteit (1)''' — Die munisipale raad het in 1939 'n skynheraldiese "wapen" in gebruik geneem, wat 'n vliegtuig, 'n ossewa, 'n perd wat oor 'n hekkie spring, en 'n ketting uitbeeld.<ref name=gw>Rosenthal, E. (1980). ''Goodwood and Its Story''.</ref> '''Munisipaliteit (2)''' — 'n Behoorlike wapen is in 1959 ontwerp en by die Kaapse Provinsiale Administrasie geregistreer.<ref name=ok>Kaap die Goeie Hoop ''Offisiële Koerant'' 2969 (1 Mei 1959).</ref> Dit is in 1993 by die [[Buro vir Heraldiek]] geregistreer : ''In silwer, 'n rooi faas belaai met 'n gaande luiperd van silwer en swart, in die skildhoof vergesel van vier bome, elk met ses blare, en in die skildvoet van drie stake, alles swart, oor die middelste staak heen 'n tandrat van die een in die ander''. Die helmteken was 'n palomino eenhoring met 'n rooi skyf tussen sy voorbene wat uit 'n goue muurkroon uitkom, en die wapenspreuk was "Procedo".<ref name=bvh>[http://www.national.archsrch.gov.za/sm300cv/smws/sm300dl National Archives of South Africa : Data of the Bureau of Heraldry] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20260624144322/http://www.national.archsrch.gov.za/sm300cv/smws/sm300dl |date=24 Junie 2026 }}.</ref> [[Ivan Mitford-Barberton]] het die wapen ontwerp.Jou ma se poes en jou pa se pous == Kasino == Die Grandwest Kasino is in Goodwood gevestig. == Verwysings == {{Verwysings}} {{Kaapstadse voorstede}} [[Kategorie:Voorstede van Kaapstad]] oryxox10o2cqzmeovbngz0kmvg363y8 0 19692 2974693 2704569 2026-10-02T08:11:35Z Aliwal2012 39067 Skrap leë parameters in inligtingskassie 2974693 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Krieketspeler | naam = Bob Woolmer | beeld = [[Lêer:Bob Woolmer.JPG|250px]] | byskrif = <center>Bob Woolmer in 2005</center> | land = Engeland | vollenaam = Robert Andrew Woolmer | geboortedag = 14 | geboortemaand = 5 | geboortejaar = 1948 | geboorteplek = [[Kanpur]] | geboorteland = [[Indië]] | sterfdag = 18 | sterfmaand = 3 | sterfjaar = 2007 | sterfplek = [[Kingston, Jamaika|Kingston]] | sterfland = [[Jamaika]] | bynaam = Woollie | lengte = 1,83&nbsp;m | kolf = Regshandig | boul = Regterarm medium | rol = Veelsydig | familie = | internasionaal = yes | toetsdebuutdatum = 31 Julie | toetsdebuutjaar = 1975 | toetsdebuutvir = Engeland | toetsdebuutteen = Australië | toetsno = 463 | laastetoetsdatum = 2 Julie | laastetoetsjaar = 1981 | laastetoetsvir = Engeland | laastetoetsteen = Australië | toetshemp = | edidebuutdatum = 24 Augustus | edidebuutjaar = 1972 | edidebuutvir = Engeland | edidebuutteen = Australië | edino = 16 | laasteedidatum = 28 Augustus | laasteedijaar = 1976 | laasteedivir = Engeland | laasteediteen = Australië | edihemp = | klub1 = Kent | jaar1 = 1968–1984 | klub2 = Westelike Provinsiie | jaar2 = 1981–1982 | klub3 = Natal | jaar3 = 1973–1976 | tipe1 = | columns = 4 | column1 = Toets | wedstryde1 = 19 | lopies1 = 1&nbsp;059 | kolfgem1 = 33,09 | 100s/50s1 = 3/2 | hoogtelling1 = 149 | aflewerings1 = 546 | paaltjies1 = 4 | boulgem1 = 74,75 | vyfin1 = 0 | tienin1 = 0 | besteboul1 = 1/8 | vang/stonk1 = 10/– | column2 = [[Internasionale eendagwedstryd|EDI]] | wedstryde2 = 6 | lopies2 = 21 | kolfgem2 = 5,25 | 100s/50s2 = 0/0 | hoogtelling2 = 9 | aflewerings2 = 321 | paaltjies2 = 9 | boulgem2 = 28,88 | vyfin2 = 0 | tienin2 = nvt | besteboul2 = 3/33 | vang/stonk2 = 3/– | column3 = 1ste rang | wedstryde3 = 350 | lopies3 = 15&nbsp;772 | kolfgem3 = 33,55 | 100s/50s3 = 34/71 | hoogtelling3 = 203 | aflewerings3 = 25&nbsp;823 | paaltjies3 = 420 | boulgem3 = 25,87 | vyfin3 = 12 | tienin3 = 1 | besteboul3 = 7/47 | vang/stonk3 = 239/1 | column4 = A-lys | wedstryde4 = 290 | lopies4 = 4&nbsp;078 | kolfgem4 = 20,39 | 100s/50s4 = 1/17 | hoogtelling4 = 112 | aflewerings4 = 13&nbsp;473 | paaltjies4 = 374 | boulgem4 = 20,64 | vyfin4 = 3 | tienin4 = nvt | besteboul4 = 6/9 | vang/stonk4 = 98/– | datum = 22 Augustus | jaar = 2007 | bron = http://cricketarchive.com/Archive/Players/1/1449/1449.html CricketArchive }} '''Robert Andrew "Bob" Woolmer''' ([[Kanpur]], [[Indië]], [[14 Mei]] [[1948]] – [[Kingston, Jamaika|Kingston]], [[Jamaika]], [[18 Maart]] [[2007]]) was 'n [[Engeland|Engelse]] [[krieket]]speler en -[[afrigter]]. Hy het van 1968 tot 1984 vir [[Kent]] gespeel. Van 1975 tot 1982 het hy negentien toetse vir Engeland gespeel en na [[Suid-Afrika]] geïmmigreer in 1985. Hy het onder andere as 'n lewensoriënteringonderwyser gewerk. Hy was van 1994 tot 1999 afrigter van die Suid-Afrikaanse nasionale krieketspan, die [[Proteas]], onder meer tydens die [[Krieketwêreldbeker 1996]], [[Kampioenetrofee 1998]] en [[Krieketwêreldbeker 1999]]. Later het hy teruggekeer na Engeland toe en was die afrigter van die [[Engelse nasionale krieketspan]]. Sedert 2004 was hy die afrigter van [[Pakistanse nasionale krieketspan]]. In Maart van 2007 het Pakistan aan die [[Krieketwêreldbeker 2007]] in [[Wes-Indië]] deelgeneem. Op 17 Maart 2007 het Pakistan onverwags met 'n driepaaltjie-nederlaag verloor teen [[Ierse nasionale krieketspan|Ierland]] en Pakistan is uit die toernooi geskakel. Op 19 Maart 2007 is Bob Woolmer bewusteloos gevind in sy hotelkamer in Kingston, [[hoofstad]] van Jamaika. Hy is later in die hospitaal oorlede. == Verbintenis met die Proteas == Woolmer is in 1994 as die afrigter van die Suid-Afrikaanse krieketspan aangestel. Aanvanklik het die span redelik vrot gevaar, waar hulle al ses van hul wedstryde op hul eerste toer deur Pakistan verloor het. Tog het Suid-Afrika in die daaropvolgende vyf jaar die meeste van hul toetswedstryde (10 uit 15 reekse) en [[internasionale eendagwedstryd]]e (73%) gewen. Die span het egter gefaal om die [[Krieketwêreldbeker 1996|1996-krieketwêreldbeker]] sowel as die [[Krieketwêreldbeker 1999|1999-krieketwêreldbeker]] te wen, ten spyte daarvan dat hulle die hoogste ODI-wenpersentasie op daardie tydstip gehandhaaf het. In die 1996-krieketwêreldbeker het die span al hul uitklopwedstryde gewen, voordat hulle deur [[Wes-Indiese nasionale krieketspan|Wes-Indië]] in die kwarteindstryd geklop is. In die [[Kampioenetrofee 1998]] het Suid-Afrika [[Engelse nasionale krieketspan|Engeland]] in die kwarteindstryd, [[Sri Lankaanse nasionale krieketspan|Sri Lanka]] in die halfeindstryd en Wes-Indië in die eindstryd geklop, waarmee die Proteas hul eerste internasionale kriekettitel kon inpalm.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/firdose-moonda-revisits-south-africa-s-triumph-in-the-1998-champions-trophy-637626 |title=Victorious in Dhaka |publisher=ESPNcricinfo |author=Firdose Moonda |date=27 Maart 2013 |accessdate=7 Desember 2023}}</ref> Tydens die [[Statebondspele]] in dieselfde jaar het Suid-Afrika onder hom met die goue medalje weggestap.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/wills-international-cup-1998-99-61033/south-africa-vs-west-indies-final-66169/full-scorecard |title=Final (D/N), Dhaka, Nov 1 1998, Wills International Cup |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=7 Desember 2023}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/commonwealth-games-1998-99-460200/australia-vs-south-africa-final-460251/full-scorecard |title=Final, Kuala Lumpur, Sep 19 1998, Commonwealth Games |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=7 Desember 2023}}</ref> In die 1999-krieketwêreldbeker het Suid-Afrika teen [[Australiese nasionale krieketspan|Australië]] in die kwarteindstryd van die Super Ses-rondte te staan gekom. Australië moes die wedstryd wen om vir die halfeindstryd te kwalifiseer, terwyl Suid-Afrika reeds gekwalifiseer het. Suid-Afrika het verloor, en kon in die herontmoeting nie die telling omdraai nie. Hierna het Woolmer besluit om uit te tree as die afrigter van die Suid-Afrikaanse krieketspan. == Verbintenis met Pakistan == Woolmer is in 2004 as die afrigter van die [[Pakistanse nasionale krieketspan|Pakistanse krieketspan]] aangestel. Die vorige afrigter, Javed Miandad, is afgedank nadat Pakistan met 2-1 en 3-2 in 'n toets- en EDI-reeks, onderskeidelik, verloor het teen hul aartsvyand, [[Indiese nasionale krieketspan|Indië]]. Dit was ook Indië se eerste oorwinning in 'n reeks in Pakistan in twee dekades. In die tuisreeks wat teen Indië gevolg het, het Woolmer se span die toetsreeks met 1-0 gewen. Hulle het egter die EDI-reeks 4-1 verloor. == Sy dood == Woolmer is dood aangetref in sy hotelkamer in die Jamaica Pegasus Hotel in Kingston, Jamaika, op 18 Maart 2007. Op 22 Maart het die Jamaikaanse polisie bevestig dat hulle 'n moordsaak ondersoek, weens die omstandighede van Woolmer se dood. Volgens 'n verslag deur patoloog Ere Seshaiah, het Woolmer gesterf as gevolg van verstikking a.g.v. opsetlike verwurging. Op 12 Junie 2007 het Lucius Thomas, die kommissaris van die Jamaikaanse Konstabelvors, bekend gemaak dat die ondersoek na Woolmer se dood bevind het dat hy weens natuurlike oorsake gesterf het, en dat hy nie vermoor is nie, soos in die patoloog se verslag aangevoer is nie. Drie onafhanklike patoloë se verslae het bevind dat die aanvanklike bevinding van kunsmatige wurging nie korrek was nie, en toksikologiese toetse het geen bewyse van vergiftiging gevind nie. Verslae het aangevoer dat Woolmer gesondheisprobleme ondervind het, insluitende 'n [[Hartversaking|vergrote hart]] en [[suikersiekte]], wat kon bydra tot sy dood. Op 6 November het lykskouer Patrick Murphy gevra dat verdere toetse uitgevoer moet word op monsters van Woolmer se lyk, nadat hy afgekom het op onreëlmatighede in die toksikologiese verslae deur forensiese wetenskaplikes van die Karibbiese Eilande en die VK. Nadat die jurie vir 26 dae lank na bewyse geluister het, het hulle 'n onbesliste uitspraak gelewer. Hulle het geweier om die moontlike kunsmatige wurging, wat deur Dr. Sheshaiah aangevoer is, uit te skakel. == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie-inlyn}} * {{en}} [https://www.espncricinfo.com/cricketers/bob-woolmer-22520 Bob Woolmer se profiel] op ESPNcricinfo * {{af}} [http://www.dieburger.com/Stories/Sport/14.0.2392275873.aspx Vrou hoor nuus toe hospitaal haar in Kaapstad bel], [[Die Burger]], 19 Maart 2007 {{Navbox |name = Bob Woolmer |state = collapsed |title = Proteaspanne gehaal |list1 = {{Proteas (1996 Krieketwêreldbeker)}} {{Proteas (1998 Kampioenetrofee)}} {{Proteas (1999 Krieketwêreldbeker)}} }} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Woolmer, Bob}} [[Kategorie:Geboortes in 1948]] [[Kategorie:Sterftes in 2007]] [[Kategorie:Engelse krieketspelers]] [[Kategorie:Krieketafrigters]] 1b37sf6kpi9x9qkbfi1wgey0gx5th1l 0 20211 2974664 2562921 2026-10-01T23:58:53Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.6 2974664 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Suid-Afrikaanse dorp | naam = Klawer | inheemse_naam = | ander_naam = | nedersetting_tipe = [[Dorp]] | beeld_stadsilhoeët = Station Klawer.JPG | beeldbyskrif = Klawer se spoorwegstasie | latd = 31 |latm = 47 |lats = | longd = 18 |longm = 37 |longs = | provinsie = Wes-Kaap | distrik = Weskus | munisipaliteit = Matzikama | stigtingsdatum = | regeringstipe = <!-- Wyk --> | leier_party = | leiertitel = <!-- Raadslid --> | leiernaam = | hoogte_m = | bevolking_totaal = | bevolking_soos_op = 2011 | bevolkingvoetnotas = | demografie1_voetnotas = | persent_kleurling = 75.3% | persent_swart = 9.4% | persent_wit = 13.6% | persent_asiër = 1.0% | persent_ander = 0.7% | demografie2_voetnotas = | demografie2_titel1 = [[Afrikaans]] | demografie2_info1 = 89.2% | demografie2_titel2 = [[Xhosa]] | demografie2_info2 = 4.6% | demografie2_titel3 = Gebaretaal | demografie2_info3 = 3.1% | demografie2_titel4 = [[Engels]] | demografie2_info4 = 1.3% | demografie2_titel5 = Ander | demografie2_info5 = 1.8% | poskode = 8145 | poskode2 = 8145 | skakelkode = 027 | sensuskode = 160012 | webwerf = }} [[Beeld:NG kerk Klawer.jpg|duimnael|links|230px|Die NG kerk op Klawer. Ds. Rautenbach het die hoeksteen gelê op 14 April 1962.]] '''Klawer''' is 'n redelike klein dorp in die Noordweste van die [[Wes-Kaap]] aan die [[N7 (Suid-Afrika)|N7]] nasionale pad, 24&nbsp;km wes-suidwes van [[Vanrhynsdorp]] en 283&nbsp;km van [[Kaapstad]]. Die naam is ontleen aan die wildeklawer wat in die omgewing groei. == Geskiedenis == Dit is een van die jonger dorpe in die [[Matzikama Plaaslike Munisipaliteit|Matzikama munisipaliteit]]. Die [[NG gemeente Klawer]] is op [[14 Desember]] [[1949]] afgestig. Die hele gemeente van 560 lidmate was, met uitsondering van 10 huisgesinne, voorheen deel van die gemeente [[Vanrhynsdorp]]. == Wapen == Klawer het op 'n stadium sy eie munisipaliteit gehad. Die raad het in 1987 'n wapen by die [[Buro vir Heraldiek]] geregistreer.<ref name=bvh>[http://www.national.archsrch.gov.za/sm300cv/smws/sm300dl National Archives of South Africa : Data of the Bureau of Heraldry] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20260624144322/http://www.national.archsrch.gov.za/sm300cv/smws/sm300dl |date=24 Junie 2026 }}.</ref> Die wapen is : ''In goud, 'n deurlopende ingeboe groen punt belaai met 'n silwer treinwiel, in die skildhoof vergesel van twee groen klawerblare''. Die helmteken bestaan uit twee druiwetrosse en twee klawerblare. Die wapenspreuk is ''Nil sine labore''. == Besienswaardighede == Klawer word jaarliks in die lente in 'n tipiese Namakwalandse blommeparadys omskep. Vlotry word op die [[Doringrivier]] aangebied, 'n ideale manier om die rivier te verken, asook [[rotskuns]] naby sy oewers. Die plaas Windhoek, sowat 7&nbsp;km buite die dorp, bied 'n geskiedkundige blik op die omgewing. Hier het die troepe van generaal [[Jan Smuts]] in [[1902]] met die Britte slaags geraak. Die [[Khoi]] en [[Boesmans]] se nalatenskap van rotskuns kan ook hier gesien word. == Sien ook == * [[Lys van dorpe in Suid-Afrika]] == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == * [http://www.namakwa.com/dorpe/Klawer/klawer.htm Toeriste-inligting] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070504221009/http://www.namakwa.com/dorpe/Klawer/klawer.htm |date= 4 Mei 2007 }} * [http://www.capewestcoast.org/Towns/KlawerFrame.htm Amptelike Weskus-toerismeblad] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070927191255/http://www.capewestcoast.org/Towns/KlawerFrame.htm |date=27 September 2007 }} {{Suid-Afrikaanse distriksmunisipaliteit navbox|DC1}} {{Normdata}} [[Kategorie:Nedersettings in die Wes-Kaap]] [[Kategorie:Weskus van Suid-Afrika]] li0i4nqwq2abo8wk2pn4zryd1vhtj64 0 23862 2974516 2968223 2026-10-01T14:49:32Z Jcb 223 2974516 wikitext text/x-wiki : ''Hierdie artikel handel oor die Nieu-Seelandse nasionale mansrugbyspan. Vir die artikel oor die nasionale vrouerugbyspan, sien [[Black Ferns]].'' {{Inligtingskas Rugbyspan | land = Nieu-Seeland | beeld = Allblacks.gif | unie = [[Nieu-Seeland Rugby]] (NZR) | bynaam = All Blacks | embleem = Varingblaar | stadion = | kapasiteit = | kaptein = [[Ardie Savea]] | afrigter = {{vlagikoon|Nieu-Seeland}} [[Dave Rennie]] <small>(sedert 2026)</small> | patroon_la1 = _allbkacls2425h | patroon_b1 = _allbkacls2425h | patroon_ra1 = _allbkacls2425h | patroon_sh1 = | patroon_so1 = _3_white_stripes | linkerarm1 = 000000 | liggaam1 = 000000 | regterarm1 = 000000 | broek1 = 000000 | kouse1 = 000000 | patroon_la2 = _allbkacls2425a | patroon_b2 = _allbkacls2425a | patroon_ra2 = _allbkacls2425a | patroon_sh2 = | patroon_so2 = _3_white_stripes | linkerarm2 = ffffff | liggaam2 = ffffff | regterarm2 = ffffff | broek2 = 000000 | kouse2 = 000000 | statistiek = Statistiek | toetse = [[Sam Whitelock]] (153)<ref name="Most tests">{{en}} {{cite web |url=http://stats.allblacks.com/asp/mosttests.ASP?stats_ID=12 |title=All Blacks that have played 50 or more tests. |publisher=All Blacks |accessdate=14 September 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;orderby=matches;team=8;template=results;type=player |title=Most matches |publisher=ESPNscrum |accessdate=14 September 2026}}</ref> | toptoetspuntebehaler = [[Dan Carter]] (1598)<ref name="Most test points">{{en}} {{cite web |url=http://stats.allblacks.com/asp/mostptsinall.ASP?stats_ID=14 |title=All Black Test Match point scorers. |publisher=All Blacks |accessdate=14 September 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;orderby=points;team=8;template=results;type=player |title=Most points |publisher=ESPNscrum |accessdate=14 September 2026}}</ref> | meestedrieë = [[Will Jordan (rugbyspeler)|Will Jordan]] (54)<ref name="Most test tries">{{en}} {{cite web |url=http://stats.allblacks.com/asp/mosttriesintests.ASP?stats_ID=16 |title=Most tries in Test matches. |publisher=All Blacks |accessdate=14 September 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;orderby=tries;team=8;template=results;type=player |title=Most tries |publisher=ESPNscrum |accessdate=14 September 2026}}</ref> | jongstespeler = [[Jonah Lomu]] 1994 (19 jaar, 45 dae) | eerste = {{AUSru}} 3–22 {{NZLru-r}}<br />([[Sydney]], [[Australië]]; 15 Augustus 1903) | grootwen = {{NZLru}} 145–17 {{JPNru-r}}<br />([[Bloemfontein]], [[Suid-Afrika]]; 4 Junie 1995) | grootverloor = {{NZLru}} 10–43 {{RSAru-r}}<br />([[Wellington, Nieu-Seeland|Wellington]], Nieu-Seeland; 13 September 2025) | Wêreldbekerverskynings = 10/10 | jaar = 1987 | beste = Kampioen in [[Rugbywêreldbeker 1987|1987]], [[Rugbywêreldbeker 2011|2011]] en [[Rugbywêreldbeker 2015|2015]] | url = www.allblacks.com | unieurl = www.nzrugby.co.nz }} Die '''All Blacks''' is die nasionale [[rugby]]span wat [[Nieu-Seeland]] in internasionale wedstryde (toetswedstryde) verteenwoordig. Rugby is Nieu-Seeland se nasionale sport en die All Blacks is ’n gedugte mag in internasionale rugby met ’n wenrekord teen al die ander lande. Nieu-Seeland is een van die min lande waar rugby die hoofsport is. Slegs die [[Cookeilande]], [[Fidji]], [[Samoa]], [[Tonga]] en [[Wallis]] kan soortgelyke bewerings maak.<ref>{{en}} {{cite web|url=http://www.teivovo.com/history/|title=Rugby History in Fiji|publisher=Teivovo|accessdate=14 November 2007|archive-url=https://web.archive.org/web/20071114224240/http://www.teivovo.com/history/|archive-date=14 November 2007|url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Sy belangrikste internasionale verskyning het die All Blacks tydens die vierjaarlikse [[rugbywêreldbeker]]toernooi. In [[Rugbywêreldbeker 1987|1987]] was Nieu-Seeland saam met [[Australië]] die gasheer vir die eerste [[Rugbywêreldbeker]] wat die All Blacks gewen het. Tydens die [[Rugbywêreldbeker 1995]] in [[Suid-Afrika]] het die All Blacks die eindstryd gehaal, maar is deur die gasheer in [[ekstra tyd]] met 15–12 verslaan. Die volgende verskyning in die eindstryd het die All Blacks tydens die [[Rugbywêreldbeker 2011]] tuis gemaak, toe hulle [[Franse nasionale rugbyspan|Frankryk]] naelskraap met 8–7 verslaan het. Tydens die [[Rugbywêreldbeker 2015]] het Nieu-Seeland as eerste span daarin geslaag om die [[Webb Ellis-beker]] te verdedig, toe hulle die [[Wallabies]] geklop het. Daarmee het die All Blacks die eerste nasionale rugbyspan geword om die trofee drie keer omhoog te hou, ’n prestasie wat later deur die [[Springbokke]] geëwenaar is. Tydens die [[Rugbywêreldbeker 2023]] het die All Blacks die eindstryd vir ’n vyfde keer gehaal, maar teen die Springbokke naelskraap met 12–11 vasgeval. Die All Blacks speel jaarliks teen die Australiese Wallabies, die Suid-Afrikaanse Springbokke en die [[Argentinië|Argentynse]] [[Argentynse nasionale rugbyspan|Poemas]] in [[die Rugbykampioenskap]], voorheen die Drienasiesreeks, waartydens hulle ook om die [[Bledisloebeker]] teen Australië en die [[Vryheidsbeker]] teen Suid-Afrika meeding. Die All Blacks het die Drienasiesreeks en die Rugbykampioenskap reeds 20 keer in die toernooi se 27 jaar bestaan gewen en is die huidige Bledisloebeker- asook Vryheidsbekerhouer. Die span het vir die eerste keer in 1882 ’n internasionale wedstryd gespeel teen die [[Waratahs (Superrugbyspan)|Nieu-Suid-Walliese Waratahs]], en het hulle eerste toetswedstryd in 1903 gespeel: ’n oorwinning oor Australië. Dit is gevolg deur ’n toer na die [[Noordelike Halfrond]] in 1905 waartydens die span slegs teen [[Walliese nasionale rugbyspan|Wallis]] in [[Cardiff]] verloor het. Tydens hulle 1905-toer het die All Blacks slegs swart gedra, behalwe vir die [[silwervaring]]; die “All Black”-naam dateer uit dié tydperk. Die All Blacks het hulle eerste reeksoorwinning oor hul “aartsvyande Suid-Afrika” (die Springbokke) in Nieu-Seeland in 1956 behaal. ’n Dekade later het hulle hul langste segetog behaal deur sewentien toetse tussen 1965 en 1970 te wen. Die [[Britse en Ierse Leeus]] het hulle enigste reeksoorwinning oor die All Blacks in 1971 behaal, maar sewe jaar later sou die All Blacks hulle eerste [[Grand Slam (Rugby)|Grand Slam]] behaal (oorwinnings oor [[Engelse nasionale rugbyspan|Engeland]], [[Ierse nasionale rugbyspan|Ierland]], [[Skotse nasionale rugbyspan|Skotland]] en Wallis tydens dieselfde toer). Die All Blacks sou nog drie ander keer ’n Grand Slam behaal (in 2005, 2008 en 2010). Die 1981-Springboktoer na Nieu-Seeland het grootskaalse burgerlike onrus veroorsaak as gevolg van proteste teen die Suid-Afrikaanse [[apartheid]]sbeleid. Nieu-Seeland het in 1996 in post-apartheid Suid-Afrika vir die eerste keer daarin geslaag om ’n reeksoorwinning oor die Springbokke in Suid-Afrika te behaal. Die vroeë Nieu-Seelandse nasionale rugbydrag het bestaan uit ’n swart trui met ’n silwervaring en wit broeke. Rugby het ’n belangrike rol gespeel in die integrasie van die [[Maori's]] in die [[Verenigde Koninkryk|Brits]]-beïnvloede Nieu-Seelandse samelewing, aangesien die sport geskik was vir die fisieke vermoëns van die [[Inheemse volke|inheemse mense]] van Nieu-Seeland en hulle is spoedig as gelykwaardige spelers aanvaar. Om die teenstander te intimideer en hulleself te motiveer voer die All Blacks tradisioneel ’n [[haka]] (’n Maori-oorlogsdans) voor elke wedstryd uit. Tradisioneel word ''Te Rauparaha'' se ''Ka Mate haka'' uitgevoer, maar sedert 2005 word ''Kapa o Pango'', ’n aangepaste weergawe van die All Blacks se 1924-haka, ''Kia Whaka-ngawari'', soms ook gebruik. Hulle is tans (September 2026) tweede op Wêreldrugby se wêreldranglys<ref name="ranglys">{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/rankings |title=Women’s and Men’s Rankings |publisher=[[Wêreldrugby]] |accessdate=14 September 2026}}</ref> en is in 2005, 2006, 2008, 2010, 2011, 2012, 2013, 2014, 2015 en 2016 deur Wêreldrugby as “span van die jaar” aangewys. 21 voormalige All Blacks is in Wêreldrugby se Heldesaal opgeneem. == Beheerliggaam == {{Hoofartikel|Nieu-Seeland Rugby}} [[Lêer:NZunions.png|duimnael|’n Kaart van die Nieu-Seelandse plaaslike beheerliggame en hul spanne]] Die beheerliggaam vir rugby in Nieu-Seeland is Nieu-Seeland Rugby (''New Zealand Rugby'', NZR), tot in 2013 die Nieu-Seelandse Rugbyvoetbalunie (NSRVU; ''New Zealand Rugby Football Union'', NZRFU) genoem. Nieu-Seeland Rugby is op 16 April 1892 gestig.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.nzrugby.co.nz/about-nzr/our-history/ |title=Our History |publisher=[[Nieu-Seeland Rugby]] |accessdate=14 September 2026}}</ref> In 1949 het dit ’n volle lid van die Internasionale Rugbyvoetbalraad (IRVR; nou [[Wêreldrugby]]) geword.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/organisation/membership/oceania/new-zealand |title=New Zealand |publisher=[[Wêreldrugby]] |accessdate=14 September 2026}}</ref> Daarbenewens was die Nieu-Seelandse beheerliggaam in 2000 ’n stigterslid van die Vereniging van Oseaniese Rugbyunies (''Federation of Oceania Rugby Unions'', FORU; nou [[Oseanië Rugby]], OR).<ref name="islands">{{en}} {{cite journal |author=Robert F. Dewey |title=Rugby Union Football, Pacific Islands |editor=John Nauright, Charles Parrish |work=Sports around the world: History, culture and practice |edition=1 |publisher=ABC-Clio |location=Santa Barbara |year=2012 |ISBN=978-1-59884-300-2 |pages=445–447}}</ref> Naas die amptelike nasionale span roep NZR ook ander keurspanne byeen. Kinders en jongmense word reeds op skool aan rugby bekend gestel en na gelang van hul belangstelling en talent begin hulle met hul afrigting. Die talentvolste spelers op skoolvlak word vir die skoolspan ''NZ Schools'' gekeur.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.allblacks.com/teams/schools/ |title=New Zealand Schools |publisher=All Blacks |accessdate=14 September 2026}}</ref> Die volgende vlak op pad na die nasionale span All Blacks is die o/20-nasionale span wat aan die o/20-Rugbykampioenskap en die [[Wêreldrugby o/20-kampioenskap]] deelneem.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://super.rugby/therugbychampionship/news/inaugural-rugby-championship-under-20-all-set-for-sunshine-coast-kick-off/ |title=Inaugural rugby championship under-20 all set for sunshine coast kick-off |publisher=[[Superrugby]] |accessdate=14 September 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.allblacks.com/teams/u20/ |title=New Zealand Under 20 |publisher=All Blacks |accessdate=14 September 2026}}</ref> Naas hierdie span vir ’n bepaalde ouderdomsgroep hou NZR ook toesig oor spanne wat volgens spesiale kriteria saamgestel word. Die ''Junior All Blacks'' is, ten spyte van hul naam, geen nasionale span vir jongmense nie, maar die tweede span vir opkomende (toekomstige) All Blacks. Tydens toere van ander spanne deur Nieu-Seeland speel die besoekers gewoonlik ook teen die Nieu-Seeland Māori. ’n Speler moet oor ’n [[Maori|Māori]]-afkoms beskik om vir hierdie span in aanmerking te kan kom.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.allblacks.com/teams/maori-all-blacks/ |title=Māori All Blacks |publisher=All Blacks |accessdate=14 September 2026}}</ref> Die span ''Heartland XV'' bestaan uit amateurspelers.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.allblacks.com/teams/heartland-xv/ |title=Heartland XV |publisher=All Blacks |accessdate=14 September 2026}}</ref> Die ''All Blacks Sevens'' is die Nieu-Seelandse [[sewesrugby]]span en hulle neem aan internasionale toernooie soos Wêreldrugby se Sewesreeks, Sewesrugbywêreldbeker, [[Olimpiese Somerspele]] en [[Statebondspele]] deel.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.allblacks.com/teams/all-blacks-sevens/ |title=All Blacks Sevens |publisher=All Blacks |accessdate=14 September 2026}}</ref> Op ’n nasionale vlak is klubs slegs in ’n plaaslike opsig belangrik. Die 26 plaaslike beheerliggame (17 op die [[Noordeiland]] en nege op die [[Suideiland]]), wat elkeen met ’n keurspan aan die professionele liga, die Mitre 10-beker, of die semi-professionele Heartland-kampioenskap deelneem, is belangriker. Bo die nasionale kampioenskap word jaarliks saam met spanne uit Australië en een elk uit beide [[Fidji]] en die [[Stille Oseaan]]-eilande (feitlik die [[Cookeilande]], Fidji, [[Samoa]] en [[Tonga]]) die internasionale [[Superrugby]]toernooi beslis.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.sarugbymag.co.za/super-rugby-set-twelve-2022/ |title=Reports: Agreement reached for 12-team Super Rugby from 2022 |publisher=www.sarugbymag.co.za |accessdate=14 September 2026}}</ref> Aangesien die seisoene min oorvleuel word talle spelers in al drie ligas gebruik. Volgens NZR se beginsels moet ’n speler vir ’n plaaslike span in die ITM-beker of Superrugby speel om in aanmerking vir die All Blacks te kan kom. Indien ’n speler in die buiteland speel, mag hy nie vir die All Blacks uitdraf nie. As gevolg van hierdie regulasie, wat ander vername rugbylande nie het nie, bly die beste spelers vir enkele jare in Nieu-Seeland en hulle kondig dan hul uittrede uit die nasionale span aan, om aansluitend in die finansieel sterkste rugbyligas ter wêreld (die Engelse Premierskap of die Franse Top 14) te gaan speel. == Geskiedenis == === Invoer van rugby na Nieu-Seeland === [[Lêer:New Zealand in NSW 1884.jpg|duimnael|Die Nieu-Seelandse span wat in 1884 na Nieu-Suid-Wallis getoer het]] Rugbyvoetbal is deur Charles Monro in 1870 in Nieu-Seeland ingevoer.<ref>{{en}} {{cite book |author=Winston McCarthy |title=Haka! The All Blacks Story |url=https://archive.org/details/hakaallblackssto0000wins |publisher=Pelham Books |location=Londen |year=1968 |isbn=978-0-7207-0206-4 |pages=[https://archive.org/details/hakaallblackssto0000wins/page/11 11]}}</ref> Die seun van die destydse speaker van die Nieu-Seelandse huis van verteenwoordigers het die sport ontdek terwyl hy sy studies by Christ’s College Finchley, [[Engeland]], voltooi het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/rugby_union/5387120.stm |title=All Black magic: New Zealand rugby |publisher=[[BBC]] |author=Sean Davies |date=27 September 2006 |accessdate=14 September 2026}}</ref> Die eerste bekende wedstryd in Nieu-Seeland het op 14 Mei 1870 in [[Nelson, Nieu-Seeland|Nelson]] tussen die Nelsonklub en Nelson Kollege plaasgevind.<ref>{{en}} {{cite book |author=Greg Ryan |title=Forerunners of the All Blacks |url=https://archive.org/details/forerunnersofall0000ryan |publisher=Canterbury University Press |location=Christchurch |year=1993 |isbn=0-908812-30-2 |pages=[https://archive.org/details/forerunnersofall0000ryan/page/16 16]}}</ref> Die eerste unie, die Canterbury Rugbyvoetbalunie, is in 1879 gestig.<ref>{{en}} {{cite book |author=Phil Gifford |title=The Passion: The Stories Behind 125 years of Canterbury Rugby |publisher=Wilson Scott Publishing |location=Christchurch |year=2004 |isbn=0-9582535-1-X |pages=27}}</ref> In 1882 is Nieu-Seeland se eerste internasionale wedstryde gespeel toe die Australiese ''Southern Rugby Union'' (later die ''New South Wales Rugby Union'') die land besoek het. Die besoekers het twee keer teen [[Auckland]]se provinsiale klubs gespeel, twee keer teen Wellington en eenkeer teen Canterbury, Otago en West Coast, [[Noord-Eiland]], waarvan hulle vier wedstryde gewen en drie verloor het; hulle het nie teen ’n nasionale span gespeel nie.<ref>{{en}} {{cite book |author=Winston McCarthy |title=Haka! The All Blacks Story |url=https://archive.org/details/hakaallblackssto0000wins |publisher=Pelham Books |location=London |year=1968 |isbn=978-0-7207-0206-4 |pages=[https://archive.org/details/hakaallblackssto0000wins/page/12 12]}}</ref> Twee jaar later het die eerste Nieu-Seelandse span na oorsee getoer. Hulle het teen verskeie spanne uit Nieu-Suid-Wallis te staan gekom en al die wedstryde gewen.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://nzhistory.govt.nz/first-nz-rugby-team-tours-overseas |title=First New Zealand rugby team in action |work=New Zealand History |publisher=Ministerie van Kultuur en Erfenis |date=2 Oktober 2014 |accessdate=14 September 2026}}</ref> Die eerste besoek deur ’n Britse span het in 1888 plaasgevind toe ’n privaat georganiseerde Britse Eilande-span (vandag bekend as die [[Britse en Ierse Leeus]]) Australië en Nieu-Seeland besoek het; geen toetswedstryde (internasionale wedstryd) is egter gespeel nie. Die spelers was meestal afkomstig uit Engeland en die Scottish Borders, alhoewel daar verteenwoordigers uit al vier die Tuisunies was.<ref>{{en}} {{cite book |author=Phil Gifford |title=The Passion: The Stories Behind 125 years of Canterbury Rugby |publisher=Wilson Scott Publishing |location=Christchurch |year=2004 |isbn=0-9582535-1-X |pages=29–30}}</ref> === ’n Internasionale kompetisie begin === [[Lêer:Original allblacks.jpg|duimnael|links|Die 1905-All Blacks, bekend as die ''Originals'']] [[Lêer:Lion rugby.jpg|duimnael|Die Nieu-Seelandse katjie oorwen die Engelse leeu (spotprent in ''Punch'')]] [[Lêer:Wales-v-New-Zealand-1905.jpg|duimnael|links|’n Lynstaan tydens die 1905-wedstryd teen Wallis – die enigste wat die All Blacks tydens die toer verloor het]] In 1888 en 1889 het die ''New Zealand Natives'', ’n deur privaatpersone geborgde, nieamptelike en amper slegs uit [[Maori|Māori]] bestaande span, die eerste keurspan uit ’n [[Britse Ryk|Britse kolonie]] geword om in die [[Verenigde Koninkryk van Groot-Brittanje en Ierland|Verenigde Koninkryk]] wedstryde te speel.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://nzhistory.govt.nz/page/new-zealand-natives-rugby-tour-1888-9 |title=Natives’ Rugby Tour, 1888–89 |work=New Zealand History |publisher=Ministerie van Kultuur en Erfenis |date=2 Oktober 2014 |accessdate=14 September 2026}}</ref> In 1892 is die Nieu-Seelandse Rugbyvoetbalunie (NSRVU; ''New Zealand Rugby Football Union'', NZRFU; nou [[Nieu-Seeland Rugby]], ''New Zealand Rugby'', NZR) gestig wat aanvanklik sewe provinsies verteenwoordig het. Canterbury, Otago en Southland het beswaar aangeteken teen die vereiste dat NSRVU se uitvoerende komiteelede in [[Wellington, Nieu-Seeland|Wellington]] moes bly. Hulle het uiteindelik almal by die NSRVU aangesluit, al is die woonplekreël eers in 1986 verander.<ref>{{en}} {{cite book |author=Phil Gifford |title=The Passion: The Stories Behind 125 years of Canterbury Rugby |publisher=Wilson Scott Publishing |location=Christchurch |year=2004 |isbn=0-9582535-1-X |pages=32}}</ref> Die eerste deur die NSRVU goedgekeurde amptelike Nieu-Seelandse span het in Julie 1893 deur Nieu-Suid-Wallis en Queensland getoer.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/7 |title=1893 New Zealand tour to New South Wales and Queensland |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=14 September 2026}}</ref> Die span se eerste regte toetswedstryd was op 15 Augustus 1903 voor ’n skare van 30&nbsp;000 op die [[Sydney-krieketveld]], wat hulle met 22–3 teen die [[Wallabies|Australiërs]] gewen het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/16 |title=1903 New Zealand tour to Australia |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=14 September 2026}}</ref> ’n Jaar later het die Nieu-Seelanders in die eerste toetswedstryd teen die Britse keurspan, die latere Britse Leeus, geseëvier.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyfootballhistory.com/lions_results.html#A1904 |title=British & Irish Lions Results: 1904 Australia & New Zealand |publisher=rugbyfootballhistory.com |accessdate=14 September 2026}}</ref> In 1905 het die eerste amptelike Nieu-Seeland-verteenwoordigende span na [[Groot-Brittanje]], [[Ierland]], [[Frankryk]] en [[Kalifornië]] getoer. Tydens hierdie toer het die bynaam ''All Blacks'' ([[Afrikaans]]: “die geheel en al in swart geklede”) ontstaan, en na dié span is later as ''Original All Blacks'' (“Oorspronklike All Blacks”) verwys. Hulle het 35 wedstryde gespeel, waaronder vyf toetswedstryde. Die ''Originals'' se enigste nederlaag tydens die toer was ’n 0–3 teen [[Walliese nasionale rugbyspan|Wallis]] in [[Cardiff]]; in al die ander wedstryde het hulle slegs oorwinnings aangeteken.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/20 |title=1905/06 New Zealand tour to Europe and North America |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=14 September 2026}}</ref> Dié wedstryd is as gevolg van die omstredenheid aangaande ’n betwiste drie deur die All Black-speler Bob Deans in die volksgeskiedenis van beide lande opgeneem. As die drie nie toegelaat sou gewees het nie, sou die wedstryd in ’n 3–3 gelykopuitslag geëindig het. Met hierdie toer het die Nieu-Seelanders hul posisie as een van die vorste nasionale rugbyspanne onderstreep. In 1908 het ’n die Britse Eilande verteenwoordigende span, genoem die ''Anglo-Welsh'' aangesien dit slegs uit Engelse en Walliese spelers bestaan het, Nieu-Seeland besoek en is met 2–0 deur die All Blacks verslaan, nadat die derde wedstryd in ’n gelykop geëindig het.<ref>{{en}} {{cite book |author=Winston McCarthy |title=Haka! The All Blacks Story |url=https://archive.org/details/hakaallblackssto0000wins |publisher=Pelham Books |location=London |year=1968 |isbn=978-0-7207-0206-4 |pages=[https://archive.org/details/hakaallblackssto0000wins/page/56 56]}}</ref> Behalwe vir ’n tweemaandse toer in 1913 na die westelike [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]] en [[Brits-Columbië]] het die All Blacks tot ná die einde van die [[Eerste Wêreldoorlog]] slegs teen Australië en verskeie provinsiale spanne te staan gekom. Tussen 1915 en 1919 het geen toetswedstryde plaasgevind nie.<ref>{{en}} {{cite book |author=Winston McCarthy |title=Haka! The All Blacks Story |url=https://archive.org/details/hakaallblackssto0000wins |publisher=Pelham Books |location=Londen |year=1968 |isbn=978-0-7207-0206-4 |pages=[https://archive.org/details/hakaallblackssto0000wins/page/61 61]}}</ref> === Ontstaan van ’n legende === [[Lêer:1924 invincibles all blacks.jpg|duimnael|''The Invincibles'' All Blacks wat in 1924–25 na die Britse Eilande en Frankryk getoer het]] [[Lêer:Allblacks haka 1932.jpg|duimnael|Die All Blacks op die hoogtepunt van hul haka voor ’n toets teen Australië in 1932]] [[Lêer:NoMaorisNoTour.jpg|duimnael|Aankondiging van ’n protesvergadering deur die Nieu-Seelandse “Burgerlike All Blacks Toervereniging” (1959)]] Ná die einde van die oorlog het ’n keurspan van die Nieu-Seelandse Weermag in Engeland aan die King’s-beker deelgeneem. Hulle het die trofee ingepalm en tydens die volgende jare die kerngroep van die All Blacks gevorm.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://nzhistory.govt.nz/culture/1987-ruby-world-cup/origins-of-international-rugby |title=Origins of international rugby |work=New Zealand History |publisher=Ministerie van Kultuur en Erfenis |date=2 Oktober 2014 |accessdate=14 September 2026}}</ref> Tydens die Suid-Afrikaanse toer na Australasië in 1921 het die wedywering tussen die [[Suid-Afrika]]anse [[Springbokke]] en die Nieu-Seelandse All Blacks wat tot op hede voortduur ’n aanvang geneem. Albei spanne is reeds as die beste spanne wêreldwyd beskou, maar het nog nie een toetswedstryd teen mekaar gespeel nie.<ref>{{en}} {{cite book |author=Grant Harding, David Williams |title=The Toughest of Them All: New Zealand and South Africa, the Struggle for Rugby Supremacy |publisher=Penguin Books |location=Auckland/New York |year=2000 |isbn=0-14-029577-1 |pages=16}}</ref> Gevolglik is die Springbokke se toer na [[Australië]] en Nieu-Seeland as ’n soort “rugbywêreldbekertoernooi” beskryf.<ref>{{en}} Spiro Zavos: ''The Passion That Keeps An Old Rivalry Burning.'' In: The Sydney Morning Herald, 9 Augustus 1997, bl. 52.</ref> Die strawwe toer het helaas gelykop geëindig, nadat die drie wedstryde in ’n oorwinning, ’n gelykop en ’n nederlaag geëindig het.<ref>{{en}} {{cite book |author=Grant Harding, David Williams |title=The Toughest of Them All: New Zealand and South Africa, the Struggle for Rugby Supremacy |publisher=Penguin Books |location=Auckland/New York |year=2000 |isbn=0-14-029577-1 |pages=20–21}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/41 |title=1921 South Africa tour to Australasia |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=14 September 2026}}</ref> Die All Blacks het daarna in 1928 na Suid-Afrika gereis vir ’n reeks wat weereens gelykop geëindig het.<ref>{{en}} {{cite book |author=Grant Harding, David Williams |title=The Toughest of Them All: New Zealand and South Africa, the Struggle for Rugby Supremacy |publisher=Penguin Books |location=Auckland/New York |year=2000 |isbn=0-14-029577-1 |pages=234–235}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/59 |title=1928 New Zealand tour to South Africa |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=14 September 2026}}</ref> Ná ’n onderbreking van amper twintig jaar het die NSRVU in 1924 weer ’n toer na Europa gereël, wat na 28 wedstryde teen klubs en provinsiale spanne ook vier toetswedstryde ingesluit het. Die 1924-All Black-besoekers aan die [[Verenigde Koninkryk]] is die bynaam ''The Invincibles'' (“die onoorwinlike”) gegee, aangesien hulle al hulle wedstryde gewen het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/50 |title=1924/25 New Zealand tour to Europe and North America |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=14 September 2026}}</ref> Die span is egter van ’n kans op ’n volle Grand Slam (oorwinnings oor al vier die Britse spanne tydens dieselfde toer) ontneem nadat [[Skotse nasionale rugbyspan|Skotland]] geweier het om te speel, aangesien dié toer deur die [[Engelse Rugbyvoetbalunie]] gereël is.<ref>{{en}} {{cite book |author=Ron Palenski |title=Century in Black: 100 Years of All Black Test Rugby |url=https://archive.org/details/centuryinblack0000ronp |publisher=Hodder Moa Beckett Publishers |location=Auckland |year=2003 |isbn=1-86958-937-8 |pages=[https://archive.org/details/centuryinblack0000ronp/page/42 42]}}</ref> Die eerste werklik-verteenwoordigende Britse Eilande-span, saamgestel uit spelers van al vier die Tuisunies, het Nieu-Seeland in 1930 besoek. Alhoewel die Leeus die eerste toetswedstryd gewen het, het die tuisspan herstel en die toetsreeks met 3–1 beklink.<ref>{{en}} {{cite book |author=Winston McCarthy |title=Haka! The All Blacks Story |url=https://archive.org/details/hakaallblackssto0000wins |publisher=Pelham Books |location=London |year=1968 |isbn=978-0-7207-0206-4 |pages=[https://archive.org/details/hakaallblackssto0000wins/page/132 132]–134}}</ref> Nieu-Seeland het die Verenigde Koninkryk in 1935–36 vir ’n reeks van 30 wedstryde weer besoek, waarvan hulle slegs drie wedstryde, waaronder twee toetswedstryde, verloor het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/81 |title=1935/36 New Zealand tour to UK, Ireland and Canada |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=14 September 2026}}</ref> In een van die nederlae het Prins Alexander Obolensky twee skitterende drieë gedruk om Engeland met 13–0 te laat wen, waarmee hulle hul eerste oorwinning ooit oor die All Blacks aangeteken het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/uk_news/england/suffolk/7813726.stm |title=Statue for rugby's Russian prince |publisher=[[BBC]] |date=9 Januarie 2009 |accessdate=14 September 2026}}</ref> In 1937 het Suid-Afrika ’n reeksoorwinning oor die All Blacks in Nieu-Seeland behaal. Die All Blacks het die eerste toetswedstryd gewen, maar die Springbokke het in die twee oorblywende toetswedstryde geseëvier. Vervolgens is die 1937-Springbokke as die beste span beskryf, wat “Nieu-Seeland ooit verlaat het”.<ref>{{en}} {{cite book |author=Ron Palenski |title=Century in Black: 100 Years of All Black Test Rugby |url=https://archive.org/details/centuryinblack0000ronp |publisher=Hodder Moa Beckett Publishers |location=Auckland |year=2003 |isbn=1-86958-937-8 |pages=[https://archive.org/details/centuryinblack0000ronp/page/192 192]}}</ref><ref name="m152">{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbymuseum.co.nz/asp/container_pages/normal_menu/rmArticle.asp?IDID=152 |title=THE 1956 SPRINGBOK TOUR |publisher=New Zealand Rugby Museum |accessdate=5 Junie 2012 |archive-url=https://archive.today/20120605005815/http://www.rugbymuseum.co.nz/asp/container_pages/normal_menu/rmArticle.asp?IDID=152 |archive-date=5 Junie 2012 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> === Naoorlogse tydperk === [[Lêer:1971 All Blacks.jpg|duimnael|Die All Blacks voor die derde toetswedstryd tydens die Britse Leeus-toer in 1971]] In 1949 het die Nieu-Seelandse beheerliggaam saam met sy [[Rugby Australia|Australiese]] en [[Suid-Afrikaanse Rugbyunie|Suid-Afrikaanse]] eweknieë volle lede geword van die Internasionale Rugbyvoetbalraad (IRVR; nou [[Wêreldrugby]]) wat voorheen slegs uit verteenwoordigers van [[Engelse Rugbyvoetbalunie|Engeland]], [[Ierse Rugbyvoetbalunie|Ierland]], [[Skotse Rugbyunie|Skotland]] en [[Walliese Rugbyunie|Wallis]] bestaan het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyfootballhistory.com/timeline1940s.htm |title=Historical Rugby Milestones 1940s |publisher=rugbyfootballhistory.com |accessdate=14 September 2026}}</ref> Die All Blacks sou eers in dieselfde jaar, ná die einde van die [[Tweede Wêreldoorlog]], weer teen Suid-Afrika speel toe hulle die land met Fred Allen as kaptein besoek het. ’n Berugte All Blacks-rekord is tydens dié besoek opgestel — die All Blacks se nederlaag in twee toetswedstryde op een dag. Gelyktydig het die Wallabies ’n toer na Nieu-Seeland onderneem, omdat die Māorispelers as gevolg van die Apartheidpolitik nie vir die wedstryde teen die Springbokke gekies is nie en saam met reserwespelers ’n tweede span gevorm het. Vervolgens het die Springbokke slegs teen ''Pākehā'' (Nieu-Seelanders met ’n Europese afkoms) gespeel.<ref>{{en}} {{cite book |author=Max Howell |title=Born to Lead: Wallaby Test Captains |publisher=Celebrity Books |location=North Harbour |year=2005 |isbn=1-877252-18-2 |pages=128}}</ref> Die beperking vir nieblanke spelers was tot die 1970-toer in werking, toe vier spelers met ’n Māori- en ’n Samoaanse herkoms as “eerblankes” na Suid-Afrika kon gaan.<ref>{{en}} {{cite book |author=Malcolm Mulholland |title=Beneath the Maori Moon: An Illustrated History of Maori Rugby |publisher=Huia Publishers |location=Wellington |year=2009 |isbn=978-1-86969-305-3 |pages=164–165}}</ref> Op die middag van 3 September (Nieu-Seelandse tyd) is die All Blacks onder kaptein J. B. (Johnny) Smith in Wellington deur Australië met 11–6 verslaan.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/105 |title=1949 Australia tour to New Zealand |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=14 September 2026}}</ref> Dieselfde middag in Suid-Afrika (Suid-Afrikaanse tyd) het die All Blacks onder kaptein Ron Elvidge (Allen was beseer) met 3–9 teen die Springbokke in [[Durban]] verloor.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/103 |title=1949 New Zealand tour to South Africa |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=14 September 2026}}</ref> Die All Blacks in Nieu-Seeland het ook hulle tweede toets met 16–9 verloor, waarmee Australië die Bledisloebeker vir die eerste keer ingepalm het. Alhoewel elke wedstryd ’n taai stryd was, het die All Blacks die reeks met 0–4 verloor, tot op hede ’n negatiewe rekord vir die All Blacks.<ref>{{en}} {{cite book |author=Winston McCarthy |title=Haka! The All Blacks Story |url=https://archive.org/details/hakaallblackssto0000wins |publisher=Pelham Books |location=London |year=1968 |isbn=978-0-7207-0206-4 |pages=[https://archive.org/details/hakaallblackssto0000wins/page/207 207]}}</ref> Sedertdien staan vir die All Blacks die jaar 1949 as “verskriklike jaar” bekend, aangesien hulle hul ses toetswedstryde dié jaar verloor het. Gevolglik het die NSRVU daarop besluit om hul kragte saam te snoer en voortaan geen tweede span gelyktydig te laat speel nie.<ref>{{en}} {{cite book |author=Winston McCarthy |title=Haka! The All Blacks Story |url=https://archive.org/details/hakaallblackssto0000wins |publisher=Pelham Books |location=Londen |year=1968 |isbn=978-0-7207-0206-4 |pages=[https://archive.org/details/hakaallblackssto0000wins/page/217 217]–218}}</ref> Die Britse Leeus het in 1950 na Nieu-Seeland getoer, maar drie van die vier toetswedstryde teen die All Blacks verloor.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.lions-tour.com/1950-australia-new-zealand/ |title=1950 Australia & New Zealand |publisher=Lions-Tour.com |accessdate=14 September 2026 |archive-date= 3 Oktober 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231003110921/http://www.lions-tour.com/1950-australia-new-zealand/ |url-status=dead }}</ref> Die twee reeksnederlae teen Suid-Afrika het beteken dat die Springbokke se 1956-besoek aan Nieu-Seeland met groot afwagting ingewag is. Die All Blacks se kaptein was Bob Duff en die [[afrigter]] Bob Stuart. Die 3–1-reeksoorwinning was die eerste oor die Springbokke en ook die Springbokke se eerste reeksnederlaag teen enige teenstander.<ref>{{en}} {{cite book |author=Grant Harding, David Williams |title=The Toughest of Them All: New Zealand and South Africa, the Struggle for Rugby Supremacy |publisher=Penguin Books |location=Auckland/New York |year=2000 |isbn=0-14-029577-1 |pages=52–53}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/130 |title=1956 South Africa tour to Australasia |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=14 September 2026}}</ref> Tydens dié reeks het die All Blacks Don Clarke en Kevin Skinner vir die laaste twee toetswedstryde benoem om die reeksoorwinning te help beklink.<ref name="m152" /> Skinner is ingesluit om die Springbokstutte “uit te sorteer”, terwyl Don Clarke weens sy doelskopvermoeë vervolgens bekend sou staan as “The Boot”.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://stats.allblacks.com/all-players/profile/Kevin-Skinner-AB-491 |title=Kevin Skinner |publisher=All Blacks |accessdate=14 September 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://stats.allblacks.com/all-players/profile/Don-Clarke-AB-580 |title=Don Clarke #580 |publisher=All Blacks |accessdate=14 September 2026}}</ref> Die All Blacks se 3–1 reeksoorwinning oor die Leeus in 1959 het ’n dominante tydperk van All Black-rugby ingelui.<ref>{{en}} {{cite book |author=Winston McCarthy |title=Haka! The All Blacks Story |url=https://archive.org/details/hakaallblackssto0000wins |publisher=Pelham Books |location=Londen |year=1968 |isbn=978-0-7207-0206-4 |pages=[https://archive.org/details/hakaallblackssto0000wins/page/267 267]–272}}</ref> Dit is opgevolg deur ’n 1963–64-toer na die Verenigde Koninkryk, gelei deur Wilson Whineray, wat baie naby aan ’n Grand Slam gekom het maar daarvan ontneem is deur ’n puntelose gelykopuitslag teen Skotland.<ref name="GrandSlamAttempts">{{en}} {{cite web |url=https://www.nzherald.co.nz/sport/news/article.cfm?c_id=4&objectid=10357266 |title=Beach beckons as All Blacks celebrate history |publisher=[[The New Zealand Herald]] |date=27 November 2005 |accessdate=30 September 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070930014500/http://www.nzherald.co.nz/event/story.cfm?c_id=1500971&ObjectID=10357266 |archive-date=30 September 2007 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Die enigste nederlaag op die toer was teen Newport RFC wat die All Blacks op 30 Oktober 1963 met 3–0 by Rodney Parade, Newport, geklop het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.historyofnewport.co.uk/games/games.php?id=000018 |title=New Zealand, 30 October 1963 |work=History of Newport |publisher=Newport RFC |accessdate=14 September 2026}}</ref> Later sou die 1967-span drie toetswedstryde wen, maar hulle kon nie teen Ierland speel nie as gevolg van ’n [[bek-en-klouseer]]-bedreiging, waarvolgens die All Blacks die Grand Slam nie meer kon aanteken nie.<ref name="GrandSlamAttempts" /> Die toer het deel gevorm van die All Blacks se langste segetog tussen 1965 en 1970 waartydens hulle 17 toetsoorwinnings behaal het;<ref>{{en}} {{cite book |author=Ron Palenski |title=Century in Black: 100 Years of All Black Test Rugby |url=https://archive.org/details/centuryinblack0000ronp |publisher=Hodder Moa Beckett Publishers |location=Auckland |year=2003 |isbn=1-86958-937-8 |pages=[https://archive.org/details/centuryinblack0000ronp/page/269 269]}}</ref> dié rekord is in 1998 deur die Springbokke geëwenaar en in 2010 deur Litaue verbeter.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.nzherald.co.nz/sport/news/article.cfm?c_id=4&objectid=10640778 |title=Lithuania sets rugby record |publisher=[[The New Zealand Herald]] |date=25 April 2010 |accessdate=14 September 2026}} {{dooie skakel}}</ref> Alhoewel die 1966-Leeus tydens hulle Nieu-Seelandse toer met 4–0 verslaan is, is die geluk vyf jaar later omgekeer toe die 1971-Leeus, onder die kapteinskap van die Wallieser John Dawes, die All Blacks in ’n toetsreeks met 2–1 (met een gelykop) verslaan het wat tot op hede steeds die Leeus se enigste reeksoorwinning oor Nieu-Seeland is.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.lions-tour.com/1966-australia-new-zealand/ |title=1966 Australia & New Zealand |publisher=Lions-Tour.com |accessdate=14 September 2026 |archive-date=20 April 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250420164850/http://www.lions-tour.com/1966-australia-new-zealand/ |url-status=dead }}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.lions-tour.com/1971-australia-new-zealand/ |title=1971 Australia & New Zealand |publisher=Lions-Tour.com |accessdate=14 September 2026 }}{{Dooie skakel|date=September 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> In 1972/73 het die All Blacks ’n Europatoer van 32 wedstryde aangepak. Die 1972/3-besoekers aan die Britse Eilande het as gevolg van ’n gelykopuitslag teen Ierland net-net nie daarin geslaag om ’n Grand Slam te behaal nie.<ref name="GrandSlamAttempts" /> Die toer is ook noemenswaardig vir die huistoe stuur van die stut Keith Murdoch wat na bewering tydens feesvieringe ná die oorwinning oor Wallis betrokke was by ’n kroeggeveg in ’n [[Cardiff]]hotel.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.nzherald.co.nz/all-blacks/news/article.cfm?c_id=116&objectid=10348988 |title=Disgraced All Black 'heroic' in dignified silence |publisher=[[The New Zealand Herald]] |author=Robert Lowe |date=7 Oktober 2005 |accessdate=14 September 2026}} {{dooie skakel}}</ref> === Omstrede toere === [[Lêer:AllblacksItalia1980.jpg|duimnael|Die All Blacks teen Italië in 1980]] [[Lêer:1981-springbok-tour-auckland-entry-to-ground.jpg|duimnael|[[Polisie]] buite [[Edenparkstadion|Edenpark]] voor ’n All Blacks-wedstryd tydens die Springbok-toer in 1981]] [[Lêer:Argentina vs all blacks reid running.jpg|duimnael|Die All Blacks speel teen Argentinië tydens hul 1985-toer]] Uit ’n sportiewe oogpunt was die uit 24 wedstryde bestaande All Blacks se 1976-toer na Suid-Afrika minder suksesvol: Die All Blacks het drie wedstryde teen provinsiale spanne en ook drie van hul vier toetswedstryde teen die Springbokke verloor.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/272 |title=1976 New Zealand tour to South Africa |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=14 September 2026}}</ref> Dié toer na Suid-Afrika het veral tot politieke opslae gelei. Weens die Suid-Afrikaanse apartheidsbeleid het baie Māori geweier om in Suid-Afrika te speel. Van die begin van die 1960’s af is met openbare proteste en politieke druk probeer om die NSRVU te oortuig, om óf hoegenaamd geen Māori te keur nie óf toere na Suid-Afrika nie te onderneem nie. Terwyl die eerste minister Norman Kirk in 1973 ’n toer van die All Blacks na Suid-Afrika verbied het, het sy opvolger Robert Muldoon in 1976 egter sy toestemming vir ’n toer van die All Blacks na Suid-Afrika gegee.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.nzherald.co.nz/nz/news/article.cfm?c_id=1&objectid=10392040 |title=It's time to close the final chapter |publisher=[[The New Zealand Herald]] |date=19 Julie 2006 |accessdate=7 Junie 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200607180030/https://www.nzherald.co.nz/nz/news/article.cfm?c_id=1&objectid=10392040 |archive-date=7 Junie 2020 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Nadat die span ondanks skerp proteste na Suid-Afrika vertrek het, het ’n aantal Afrikalande Nieu-Seeland se uitsluiting van die [[Olimpiese Somerspele 1976]] geëis. Die [[Internasionale Olimpiese Komitee]] het egter nie gereageer nie aangesien rugby destyds nie ’n Olimpiese sportsoort was nie. Vervolgens het 28 oorwegend Afrikalande die Olimpiese Spele in [[Montreal]] geboikot.<ref>{{de}} {{cite book |author=Volker Kluge |title=Olympische Sommerspiele – Die Chronik III |publisher=Sportverlag |location=Berlyn |year=2000 |isbn=3-328-00741-5 |pages=450–451}}</ref> Die All Blacks kon weereens nie daarin slaag om ’n toetsreeks in Suid-Afrika te wen nie en het dit eers in 1996, ná die einde van [[Apartheid]], vermaag. Die 1976-toer het bygedra tot die Gleneagles-ooreenkoms wat deur die Staatshoofde van die [[Britse Statebond]] in 1977 goedgekeur is en enige sportiewe verbintenis met Suid-Afrika verbied het.<ref name="Gleneagles">{{en}} {{cite web |url=https://nzhistory.govt.nz/culture/1981-springbok-tour/gleneagles-agreement |title=From Montreal to Gleneagles |work=New Zealand History |publisher=Minister van Kultuur en Erfenis |date=11 April 2014 |accessdate=14 September 2026}}</ref> Ook in 1977 het Nieu-Seeland die toetsreeks teen die Britse Leeus ná drie naelskraapse oorwinnings en ’n ewe naelskraapse nederlaag beklink.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.lions-tour.com/1977-new-zealand/ |title=1977 New Zealand |publisher=Lions-Tour.com |accessdate=14 September 2026 |archive-date=17 Junie 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250617105538/http://www.lions-tour.com/1977-new-zealand/ |url-status=dead }}</ref> ’n Jaar later het Graham Mourie die All Blacks aangevoer tydens hulle eerste Grand Slam wat met ’n 13–12-oorwinning oor Wallis beklink is. Die wedstryd het tot groot omstredenheid gelei nadat die All Blacks gewen het as gevolg van ’n strafskop laat in die wedstryd.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.nzherald.co.nz/sport/news/article.cfm?c_id=4&objectid=10541667 |title=Rugby's 10 worst refereeing howlers |publisher=[[The New Zealand Herald]] |author=Steve Deane |date=7 November 2008 |accessdate=23 Oktober 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121023101148/https://www.nzherald.co.nz/sport/news/article.cfm?c_id=4&objectid=10541667 |archive-date=23 Oktober 2012 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Die slot Andy Haden het in ’n poging om die strafskop te bekom uit die lynstaan geduik; die strafskop wat deur die skeidsregter Roger Quittenton toegeken is, was egter teen Wallis se slot Geoff Wheel wat van die skouer van Frank Oliver afgespring het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.tiscali.co.uk/news/newswire.php/news/reuters/2005/11/24/sport/mouriehasmixedemotionsoverhadendive.html |title=Mourie has mixed emotions over Haden dive |publisher=tiscali.co.uk |date=24 November 2005 |author=John Mehaffey |accessdate=12 Oktober 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071012004557/http://tiscali.co.uk/news/newswire.php/news/reuters/2005/11/24/sport/mouriehasmixedemotionsoverhadendive.html |archive-date=12 Oktober 2007 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Die All Blacks se enigste nederlaag tydens die toer was die berugte 0–12-nederlaag teen die Ierse provinsie [[Munster Rugby|Munster]] op Thomond Park.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/observer/osm/story/0,,678170,00.html |title=The 10 greatest shocks in sport's history |publisher=[[The Guardian]] |author=Oliver Irish |date=7 April 2002 |accessdate=14 September 2026}}</ref> Die nederlaag het bekendheid verwerf deur die toneelstuk “Alone it Stands” deur John Breen.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://nbr.co.nz/smythe/2005/04/alone-it-stands-at-court-theatre.html |title=Alone It Stands – at Court Theatre |publisher=nbr.co.nz/smythe |author=John Smythe |date=1 April 2004 |accessdate=17 Augustus 2005 |archive-url=https://web.archive.org/web/20050817144751/http://nbr.co.nz/smythe/2005/04/alone-it-stands-at-court-theatre.html |archive-date=17 Augustus 2005 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://culturevulture.net/theater/alone-it-stands-john-breen/ |title=Alone It Stands – John Breen |publisher=Culture Vulture |date=6 Junie 2001 |accessdate=14 September 2026}}</ref> Die 1981-Springbokrugbytoer na Nieu-Seeland het gelei tot betogings teen Suid-Afrika se apartheidsbeleid<ref name="1981wairarapa">{{en}} {{cite web |url=http://wairarapa.co.nz/times-age/weekly/2001/springboks_tour.html |title=Dark days of thunder – when a free nation confronted apartheid in sport |publisher=wairarapa.co.nz |author=Sharpe Marty |date=25 Augustus 2001 |accessdate=17 Februarie 2006 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060217223452/http://wairarapa.co.nz/times-age/weekly/2001/springboks_tour.html |archive-date=17 Februarie 2006 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> op ’n skaal wat sedert die 1951-waterfrontdispuut nie in Nieu-Seeland gesien is nie.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.nzhistory.net.nz/culture/springbok-tour |title=A country divided |work=New Zealand History |publisher=Ministerie van Kultuur en Erfenis |accessdate=24 Oktober 2012 |author=Steve Watters |archive-url=https://www.webcitation.org/6Ber9dKmf?url=http://www.nzhistory.net.nz/culture/1981-springbok-tour |archive-date=24 Oktober 2012 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Die NSRVU het die Springbokke na Nieu-Seeland uitgenooi omdat die [[Robert Muldoon|Muldoon]]-regering geweier het om politiek en sport te meng.<ref name="Gleneagles" /> Reeds voor die begin van die toer is dié besluit skerp gekritiseer. Baie het dit as ondersteuning van ’n blanke oorheersing in Suid-Afrika beskou, terwyl ander na die gespanne verhoudings met die Māori tuis verwys het. Van einde Julie tot middel September het die Suid-Afrikaners 17 wedstryde in Nieu-Seeland, waaronder drie toetswedstryde teen die All Blacks, gespeel. Alhoewel die All Blacks die toetsreeks gewen het, is twee van die toer se provinsiale wedstryde gekanselleer. Die wedstryde het groot skare gelok, maar die hele toer is gekenmerk deur geweld en betogings. In [[Hamilton, Nieu-Seeland|Hamilton]] het 350 betogers die versperrings verwyder, die speelveld ingestorm en ’n kansellasie van die wedstryd afgedwing.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://nzhistory.govt.nz/media/video/game-cancelled-in-hamilton |title=Game cancelled in Hamilton, 1981 Springbok tour |work=New Zealand History |publisher=Ministerie van Kultuur en Erfenis |date=4 Julie 2006 |accessdate=14 September 2026}}</ref> In [[Timaru]] moes ook ’n wedstryd afgelas word en Wellington het herhaaldelike straatgevegte gesien. Gedurende die laaste wedstryd in [[Auckland]] is uit ’n laag vlieënde vliegtuig meelsakke, pamflette en ’n plakkaat wat [[Steve Biko]] gehuldig het op die speelveld in [[Edenparkstadion|Edenpark]] neergegooi.<ref name="Tour Diary">{{en}} {{cite web |url=https://nzhistory.govt.nz/culture/1981-springbok-tour/tour-diary |title='A war played out twice a week' |work=New Zealand History |publisher=Ministerie van Kultuur en Erfenis |author=Steve Watters |accessdate=14 September 2026}}</ref> Tydens die toer het die land onrus deurgemaak en die toer het ’n beduidende impak op die Nieu-Seelandse samelewing gehad.<ref name="1981wairarapa" /><ref name="Tour Diary" /><ref name="TurningPoint">{{en}} {{cite web |url=https://www.nzherald.co.nz/nz/news/article.cfm?c_id=1&objectid=10390269 |title=Protests a turning point in the history of New Zealand |publisher=[[The New Zealand Herald]] |author=Ruth Hill |date=8 Julie 2006 |accessdate=29 September 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070929121654/http://www.nzherald.co.nz/section/4/story.cfm?c_id=4&ObjectID=10390269 |archive-date=29 September 2007 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Tydens die Britse Leeus se 1983-toer na Nieu-Seeland het die Britte se verouderde rugby teenoor die Nieu-Seelandse s’n duidelik na vore getree en die besoekers het die toetsreeks met 0–4 verloor.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espn.com/rugby/story/_/id/19176624/the-1983-lions-tour-new-zealand-which-began-hope-ended-calamity |title=The 1983 Lions tour of New Zealand which began in hope but ended in calamity |publisher=ESPNscrum |author=Huw Richards |date=21 April 2017 |accessdate=14 September 2026}}</ref> Die 6–38-nederlaag in die vierde toetswedstryd is die ergste in dié tyd vir die Britse Leeus teen ’n nasionale span.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.scotsman.com/sport/rugby-union/on-this-day-1983-lions-suffer-worst-ever-defeat-2915410 |title=On this day 1983: Lions suffer worst ever defeat |publisher=The Scotsman |author=Duncan Smith |date=16 Julie 2020 |accessdate=14 September 2026}}</ref> Alhoewel daar nuwe protesaksies verwag is en die projek met die Gleneagles-ooreenkoms gebots het, het die NSRVU die Suid-Afrikaanse beheerliggaam se uitnodiging vir ’n teenbesoek aanvaar en in 1985 ’n toer na Suid-Afrika voorberei. Twee advokate het klagte ingedien en aangevoer dat die toer nie in die grondwetlike belang van die Nieu-Seelandse Rugbyvoetbalunie ten einde van die bevordering van die spel was nie.<ref name="TurningPoint" /><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbymuseum.co.nz/ABProfilee.asp?level1=All_Blacks&Level2=ABC&IDID=289 |title=Bernie Fraser |publisher=New Zealand Rugby Museum |author=Bob Luxford |accessdate=24 Oktober 2012 |archive-url=https://www.webcitation.org/6BerCy1qE?url=http://www.rugbymuseum.co.nz/ABProfilee.asp?level1=All_Blacks |archive-date=24 Oktober 2012 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.dnzb.govt.nz/dnzb/default.asp?Find_Quick.asp?PersonEssay=5B31 |title=Blazey, Cecil Albert 1909–1998 |publisher=Dictionary of New Zealand Biography |author=Julia Millen |date=7 April 2006 |accessdate=24 Oktober 2012 |archive-url=https://www.webcitation.org/6BerF93Rm?url=http://www.teara.govt.nz/en/biographies/5b31/1 |archive-date=24 Oktober 2012 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Pleks daarvan is op korttermyn ’n toer na Argentinië gereël.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/430 |title=1985 New Zealand tour to Argentina |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=14 September 2026}}</ref> Beide in Suid-Afrika en Nieu-Seeland was daar mense wat steeds ’n toer van Nieu-Seeland na Suid-Afrika sou ondersteun het. Gevolglik is in 1986 ’n privaat georganiseerde toer met rebellerende spelers gereël. Die span, wat as “die Kavaliers” bekend gestaan het, het 28 van die 30 spelers wat vir die 1985-All Blacks-toer gekies is, ingesluit en twaalf wedstryde in Suid-Afrika gespeel, waaronder vier wat as “toetswedstryde” bestempel is. Die Springbokke het die eerste, derde en vierde toetswedstryde gewen en die rebelle kon nie die droom om die Springbokke in Suid-Afrika te klop verwesenlik nie. Die Geel Bladsye het die toer met R2,5 miljoen geborg wat beskryf is as die grootste rugbyborgskap in Suid-Afrika tot op daardie stadium. Gerugte het die rondte gedoen dat die spelers betaal is, op ’n stadium toe rugby nog streng ’n amateursport was.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbymuseum.co.nz/asp/container_pages/normal_menu/rmArticle.asp?IDID=154 |title=The 1986 Cavaliers Tour |publisher=New Zealand Rugby Museum |accessdate=26 Augustus 2007}} {{dooie skakel}}</ref> Die Kavalierstoer het die All Blacks se voorbereiding op die eerste [[rugbywêreldbeker]]toernooi in [[Rugbywêreldbeker 1987|1987]] ietwat ontwrig. Die rebelle is baie lig gestraf en is slegs vir twee toetswedstryde geskors. Lede van die Kavaliers het maklik gemeng met hul tydelike plaasvervangers, die sogenaamde ‘Baby Blacks’. Die Kavaliers se beproewing op die Suid-Afrikaanse Hoëveld het waarskynlik bygedra tot die All Blacks se oorwinning tydens die eerste wêreldbeker. Meer as die helfte van die span wat Frankryk in die 1987-eindstryd geklop het, was voormalige Kavaliers.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://nzhistory.govt.nz/media/photo/cavaliers-rugby-tour-1985 |title=Cavaliers rugby tour, 1986 |work=New Zealand History |publisher=Ministerie van Kultuur en Erfenis |date=12 Junie 2014 |accessdate=14 September 2026}}</ref> Eers in 1992, ná die apartheidsera, is weer toetswedstryde tussen Nieu-Seeland en Suid-Afrika gereël. === Vroeë wêreldbekertoernooie === [[Lêer:Webb Ellis Cup.jpg|duimnael|upright|Die [[Webb Ellis-beker]] is op die spel tydens rugbywêreldbekertoernooie]] Die Nieu-Seelandse en Australiese rugbyunies was toonaangewend by die invoering van die [[rugbywêreldbeker]]toernooi, waarvolgens beide Nieu-Seeland en Australië die eerste [[Rugbywêreldbeker 1987]] aangebied het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://nzhistory.govt.nz/culture/1987-rugby-world-cup/the-world-cup-is-born |title=1987 Rugby World Cup: The long road to the cup |publisher=New Zealand History |date=2021 |accessdate=14 September 2026}}</ref> Die All Blacks het aan hul status as algehele gunstelinge voldoen. Ná drie maklike oorwinnings tydens die groepfase oor [[Italiaanse nasionale rugbyspan|Italië]], [[Fidjiaanse nasionale rugbyspan|Fidji]] en [[Argentynse nasionale rugbyspan|Argentinië]] het hulle Skotland in die kwarteindstryd en Wallis in die halfeindstryd verslaan. In die eindstryd op [[Edenparkstadion|Edenpark]] in [[Auckland]] het hulle [[Franse nasionale rugbyspan|Frankryk]] met 29–9 geklop.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2019/archive/1987/overview |title=Rugby World Cup 1987: Overview |publisher=rugbyworldcup.com |date=2019 |accessdate=14 September 2026}}</ref> Nieu-Seeland het slegs 52 punte afgestaan en 43 drieë gedruk.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbymuseum.co.nz/toursbreak.asp?level1=All_Black_Tests&Level2=ABC&IDID=103 |title=World Cup in New Zealand and Australia |publisher=New Zealand Rugby Museum |accessdate=24 Oktober 2012 |archive-url=https://www.webcitation.org/6BerL29Xf?url=http://www.rugbymuseum.co.nz/toursbreak.asp?level1=All_Black_Tests |archive-date=24 Oktober 2012 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref name="ruwc">{{en}} {{cite web |url=http://stats.allblacks.com/asp/rwc.asp |title=Match Centre – All Blacks at the Rugby World Cup |publisher=All Blacks |accessdate=7 Oktober 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241007093603/http://stats.allblacks.com/asp/rwc.asp |archive-date=7 Oktober 2024 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Die All Blacks se oorheersing was ook tydens die 1988-toer na Australië duidelik, toe hulle onoorwonne gebly het (twaalf oorwinnings en een gelykop).<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/468 |title=1988 New Zealand tour to Australia |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=14 September 2026}}</ref> Die jaar 1989 het nog beter verloop, toe die All Blacks al hul 19 wedstryde gewen het (waaronder sewe toetswedstryde). In Augustus 1990 is hulle vir die eerste keer in vier jaar deur die Wallabies verslaan.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/513 |title=1990 Australia tour to New Zealand |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=14 September 2026}}</ref> Voor die [[Rugbywêreldbeker 1991]] was die All Blacks ’n verouderde span wat deur Alex Wyllie en John Hart saam afgerig is.<ref>{{en}} {{cite book |author=Ron Palenski |title=Century in Black: 100 Years of All Black Test Rugby |url=https://archive.org/details/centuryinblack0000ronp |publisher=Hodder Moa Beckett Publishers |location=Auckland |year=2003 |isbn=1-86958-937-8 |pages=[https://archive.org/details/centuryinblack0000ronp/page/227 227]}}</ref> Hulle het gesukkel tydens die groepwedstryde teen Engeland, die [[Verenigde State se nasionale rugbyspan|Verenigde State]] en Italië, maar het daarin geslaag om hulle kwarteindstryd teen [[Kanadese nasionale rugbyspan|Kanada]] te wen.<ref>{{en}} {{cite book |author=Ron Palenski |title=Century in Black: 100 Years of All Black Test Rugby |url=https://archive.org/details/centuryinblack0000ronp |publisher=Hodder Moa Beckett Publishers |location=Auckland |year=2003 |isbn=1-86958-937-8 |pages=[https://archive.org/details/centuryinblack0000ronp/page/228 228]}}</ref> Daarna is hulle deur die latere kampioen Australië met 16–6 in die halfeindstryd op Lansdowne Road in Dublin geklop. In die klein finale om die derde plek het hulle Skotland verslaan.<ref name="ruwc" /><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2019/archive/1991/overview |title=Rugby World Cup 1991: Overview |publisher=rugbyworldcup.com |date=2019 |accessdate=14 September 2026}}</ref> Kort ná die toernooi het baie spelers en die afrigter, Wyllie, wat ’n 86%-wentempo in 29 toetse behaal het, uitgetree.<ref name="Palenski290">{{en}} {{cite book |author=Ron Palenski |title=Century in Black: 100 Years of All Black Test Rugby |url=https://archive.org/details/centuryinblack0000ronp |publisher=Hodder Moa Beckett Publishers |location=Auckland |year=2003 |isbn=1-86958-937-8 |pages=[https://archive.org/details/centuryinblack0000ronp/page/290 290]}}</ref> Die aansienlik jonger span het aanvanklik nie op die gewone hoë vlak gespeel nie. Terwyl die All Blacks in 1993 die toetsreeks teen die Britse Leeus met 2–1 beklink het, het hulle ’n jaar later twee agtereenvolgende tuiswedstryde teen Frankryk verloor.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.lions-tour.com/1993-new-zealand/ |title=1993 New Zealand |publisher=Lions-Tour.com |accessdate=14 September 2026 |archive-date=17 Junie 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250617112719/http://www.lions-tour.com/1993-new-zealand/ |url-status=dead }}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/590 |title=1994 France tour to Canada and New Zealand |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=14 September 2026}}</ref> Daarna het die All Blacks die eerste toetsreeks teen Suid-Afrika ná die einde van apartheid met twee oorwinnings en een gelykopuitslag beklink.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/593 |title=1994 South Africa tour to New Zealand |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=14 September 2026}}</ref> Laurie Mains het in 1992 vir Wyllie vervang en opdrag gekry om die span op die [[Rugbywêreldbeker 1995]] in Suid-Afrika voor te berei. Die All Blacks was weereens die gunstelinge om die toernooi te wen.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://worldcupweb.com/WCrugby/donews.asp?ID=1634 |title=All set for World Cup semis |publisher=worldcupweb.com |date=14 November 2003 |accessdate=11 November 2006 |archive-url=https://web.archive.org/web/20061111001951/http://www.worldcupweb.com/WCrugby/donews.asp?ID=1634 |archive-date=11 November 2006 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Hulle het hulle status as gunstelinge onderstreep toe hulle Ierland en Wallis tydens die groepfase verslaan het. Daarna is [[Japannese nasionale rugbyspan|Japan]] met 145–17 verneder, hulle hoogste oorwinning in dié tyd.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/rugby_union/rugby_world_cup/history/3090865.stm |title=World Cup records |publisher=[[BBC]] |date=26 September 2003 |accessdate=14 September 2026}}</ref> Hulle het voortgegaan, toe ’n jong [[Jonah Lomu]] vier drieë teen Engeland gedruk het in die All Blacks se 45–29 halfeindstrydoorwinning.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbymuseum.co.nz/ABProfilee.asp?level1=All_Blacks&Level2=ABC&IDID=506 |title=Jonah Tali Lomu |publisher=New Zealand Rugby Museum |author=Lindsay Knight |accessdate=14 Maart 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070314224022/http://www.rugbymuseum.co.nz/ABProfilee.asp?level1=All_Blacks&Level2=ABC&IDID=506 |archive-date=14 Maart 2007 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Die All Blacks sou egter op die ou einde in die eindstryd teen die gasheer in hulle eerste wêreldbekertoernooi in [[ekstra tyd]] verloor toe die Spingboklosskakel [[Joel Stransky]] die beker met ’n skepskop beklink het.<ref name="ruwc" /><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2019/archive/1995/overview |title=Rugby World Cup 1995: Overview |publisher=rugbyworldcup.com |date=2019 |accessdate=14 September 2026}}</ref> Die All Blacks is skynbaar deur ’n onheilspellende voedselvergiftiging van die vorige dag geteister. Sedertdien doen samesweringsteorië die rondte, waarvolgens Suid-Afrikaanse rugbyamptenare of ’n kelnerin genaamd “Suzie” ’n stof in die All Blacks se ete sou gemeng het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/observer/osm/story/0,,1251765,00.html |title=OSM's sporting plaque |publisher=[[The Guardian]] |accessdate=14 September 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.independent.co.uk/news/rugby-players-food-may-have-been-spiked-1353245.html |title=Rugby players' food may have been spiked |publisher=[[The Independent]] |date=20 November 1996 |accessdate=14 September 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyheaven.smh.com.au/articles/2003/08/11/1060588317125.html |title=Suzie never existed |publisher=Rugby Heaven |accessdate=4 Desember 2003 |archive-url=https://web.archive.org/web/20031204033730/http://www.rugbyheaven.smh.com.au/articles/2003/08/11/1060588317125.html |archive-date=4 Desember 2003 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugby.com.au/news/springboks_poisoned_at_1995_cup:_luyt,12170.html |title=Springboks poisoned at 1995 Cup: Luyt |publisher=[[Rugby Australia]] |date=30 Oktober 2003 |accessdate=27 Augustus 2006 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060827222052/http://rugby.com.au/news/springboks_poisoned_at_1995_cup:_luyt,12170.html |archive-date=27 Augustus 2006 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/rugby_union/rugby_world_cup/history/2960348.stm |title=1995: Party time for SA |publisher=[[BBC]] |date=24 September 2003 |accessdate=14 September 2026}}</ref> === Begin van die professionele tydperk === [[Lêer:France All Blacks 16-11-2002.jpg|duimnael|Frankryk huisves die All Blacks op die [[Stade de France]], [[Saint-Denis]], 2002]] Om die toenemende oorskakeling van goeie spelers na finansieel gevestigde [[rugby league]]-spanne teen te werk het die Internasionale Rugbyvoetbalraad in Augustus 1995 besluit om van rugby ’n professionele sport te maak. In dieselfde jaar het die beheerliggame van Suid-Afrika, Nieu-Seeland en Australië die konsortium SANZAR gestig om televisie-uitsaairegte vir twee nuwe kompetisies te verkoop, die internasionale kompetisie Super 12 (nou [[Superrugby]]) en die Drienasiesreeks van die nasionale spanne (nou [[Die Rugbykampioenskap]]).<ref>{{en}} {{cite book |author=Bob Howitt |title=SANZAR Saga: Ten Years of Super 12 and Tri-Nations Rugby |publisher=HarperCollins Publishers |location=New York |year=2005 |isbn=1-86950-566-2 |pages=7}}</ref> Aangesien die nuwe toernooie min plek vir maandelange oorsese toere gelaat het, het dié tradisie uit die amateurtydperk vinnig tot ’n einde gekom (behalwe vir die vierjaarlikse Leeustoere). Die eerste Drienasiesreeks is in [[1996-Drienasiesreeks|1996]] beslis met die All Blacks wat al vier toetswedstryde gewen het om die trofee in te palm.<ref>{{en}} {{cite book |author=Bob Howitt |title=SANZAR Saga: Ten Years of Super 12 and Tri-Nations Rugby |publisher=HarperCollins Publishers |location=New York |year=2005 |isbn=1-86950-566-2 |pages=170}}</ref> Op die 1996-Drienasiesoorwinning het nog ’n historiese mylpaal gevolg: Tydens die daaropvolgende toetsreeks in Suid-Afrika het die All Blacks onder die nuwe afrigter, John Hart, en hul kaptein Sean Fitzpatrick vir die eerste keer daarin geslaag om ’n toetsreeks in Suid-Afrika te beklink.<ref name="PalenskiSA1996">{{en}} {{cite book |author=Ron Palenski |title=Century in Black: 100 Years of All Black Test Rugby |url=https://archive.org/details/centuryinblack0000ronp |publisher=Hodder Moa Beckett Publishers |location=Auckland |year=2003 |isbn=1-86958-937-8 |pages=[https://archive.org/details/centuryinblack0000ronp/page/206 206]}}</ref> Fitzpatrick het die reeksoorwinning hoër geag as Nieu-Seeland se 1987-wêreldbekeroorwinning, waaraan hy ook deelgeneem het.<ref name="PalenskiSA1996" /> Die volgende twee seisoene het gemengde resultate vir die All Blacks opgelewer: hulle het tydens die [[1997-Drienasiesreeks]] al hul wedstryde gewen en die titel suksesvol verdedig, maar in [[1998-Drienasiesreeks|1998]] sou hulle al hul vier toetse van die reeks verloor.<ref>{{en}} {{cite book |author=Bob Howitt |title=SANZAR Saga: Ten Years of Super 12 and Tri-Nations Rugby |publisher=HarperCollins Publishers |location=New York |year=2005 |isbn=1-86950-566-2 |pages=185}}</ref> Dit sou ook die eerste keer sedert 1949 wees dat hulle vier keer aanmekaar verloor het.<ref>{{en}} {{cite book |author=Bob Howitt |title=SANZAR Saga: Ten Years of Super 12 and Tri-Nations Rugby |publisher=HarperCollins Publishers |location=New York |year=2005 |isbn=1-86950-566-2 |pages=199}}</ref> Op 28 Augustus 1999 het hulle hul ergste toetsnederlaag in dié tyd gely, toe hulle met 7–28 teen Australië in [[Sydney]] verloor het.<ref name="palenski233">{{en}} {{cite book |author=Ron Palenski |title=Century in Black: 100 Years of All Black Test Rugby |url=https://archive.org/details/centuryinblack0000ronp |publisher=Hodder Moa Beckett Publishers |location=Auckland |year=2003 |isbn=1-86958-937-8 |pages=[https://archive.org/details/centuryinblack0000ronp/page/233 233]}}</ref> Die All Blacks het tydens die [[Rugbywêreldbeker 1999]] een maand later herstel en hulle groep oorheers deur onder andere Engeland met 30–16 op [[Twickenham-stadion|Twickenham]] te verslaan; hulle het ook [[Tongaanse nasionale rugbyspan|Tonga]] en Italië heeltemal gedomineer. In die kwarteindstryd het hulle Skotland met 30–18 geklop om in die halfeindstryd teen Frankryk op Twickenham te staan te kom. Die All Blacks het teen halftyd met 17–10 voorgeloop,<ref name="palenski233" /> maar in die tweede helfte het Frankryk skitterende rugby gespeel waarop die All Blacks geen antwoord gehad het nie en Frankryk het uiteindelik met 43–31 gewen.<ref name="palenski233" /> In die klein finale om die derde plek is die All Blacks deur die Springbokke verslaan.<ref name="ruwc" /><ref name="palenski233" /><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2019/archive/1999/overview |title=Rugby World Cup 1999: Overview |publisher=rugbyworldcup.com |date=2019 |accessdate=14 September 2026}}</ref> Daarna het Hart as afrigter bedank hy en is met twee mede-afrigters, Wayne Smith en Tony Gilbert, vervang. In 2000 was die Nieu-Seelandse beheerliggaam een van die stigterslede van die vastelandse beheerliggaam Vereniging van Oseaniese Rugbyunies (''Federation of Oceania Rugby Unions'', FORU; nou [[Oseanië Rugby]], OR).<ref name="islands" /> Onder Smith en Gilbert het die All Blacks telkens tweede geëindig tydens die [[2000-Drienasiesreeks|2000]]- en [[2001-Drienasiesreeks|2001]]-Drienasiestoernooie.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/3?Stagione=2000 |title=2000 Tri Nations |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=14 September 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/3?Stagione=2001 |title=2001 Tri Nations |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=14 September 2026}}</ref> Albei afrigters is op 3 Oktober 2001 met John Mitchell vervang, wat die All Blacks afgerig en gelei het tot Drienasiesoorwinnings in [[2002-Drienasiesreeks|2002]] en [[2003-Drienasiesreeks|2003]] en die herowering van die Bledisloebeker (wat sedert 1998 deur Australië gewen is) in 2003.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/3?Stagione=2002 |title=2002 Tri Nations |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=14 September 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/3?Stagione=2003 |title=2003 Tri Nations |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=14 September 2026}}</ref> Nadat hulle die 2003-Drienasiesreeks gewen het, het hulle die [[Rugbywêreldbeker 2003]] in Australië as een van die gunstelinge afgeskop en weereens hulle groep oorheers met oorwinnings oor Italië, Kanada en Tonga voordat hulle een van die strafste toernooiwedstryde in dié tyd teen Wallis gewen het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/rugby_union/rugby_world_cup/team_pages/wales/3234965.stm |title=Charvis bowed but proud |publisher=[[BBC]] |date=2 November 2003 |accessdate=14 September 2026}}</ref> Hulle het dié keer ook daarin geslaag om Suid-Afrika in ’n wêreldbekerwedstryd te klop (met 29–9), maar die All Blacks het in die halfeindstryd in Sydney met 22–10 teen die verdedigende kampioen Australië vasgeval. Daarna het Nieu-Seeland die klein finale om die derde plek teen Frankryk gewen.<ref name="ruwc" /><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2019/archive/2003/overview |title=Rugby World Cup 2003: Overview |publisher=rugbyworldcup.com |date=2019 |accessdate=14 September 2026}}</ref> Ná die toernooi is Mitchell deur die NSRVU afgedank en met Graham Henry vervang.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espn.com/rugby/story/_/id/15371552/henry-new-all-blacks-coach |title=Henry is new All Blacks coach |publisher=ESPNscrum |date=18 Desember 2003 |accessdate=14 September 2026}}</ref> === Beginnende oorheersing en tweede wêreldbekertitel === [[Lêer:British and Irish Lions scrum.jpg|duimnael|Losskrum tussen die Leeus en die All Blacks in 2005]] [[Lêer:2005 Tri Nations Series - All Blacks vs Wallabies.jpg|duimnael|Die All Blacks teen die Wallabies tydens die [[2005-Drienasiesreeks]]]] [[Lêer:Match NZ-Tonga.JPG|duimnael|Nieu-Seeland teen Tonga tydens die [[Rugbywêreldbeker 2011]]]] [[Lêer:All Blacks parade 2011 RWC (1).jpg|duimnael|Nieu-Seeland nadat hulle in 2011 as die wêreldkampioen gekroon is]] Henry se ampstermyn het afgeskop met twee oorwinnings oor die wêreldkampioen Engeland in 2004. Die twee wedstryde se gesamentlike telling was 72–15, met die All Blacks wat Engeland daarvan weerhou het om enige drieë te druk.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/778 |title=2004 England tour to Australasia |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=14 September 2026}}</ref> Ondanks dié positiewe begin van Henry se ampstermyn was die [[2004-Drienasiesreeks]] ’n gemengde sukses met twee oorwinnings en nederlae elk. Die kompetisie was taaier as ooit tevore en die uitslag moes deur bonuspunte beslis word wat die All Blacks laaste geplaas het.<ref>Bonuspunte kon op twee manier verdien word: deur vier of meer drieë in ’n wedstryd te druk en deur met sewe punte of minder te verloor.</ref><ref>{{en}} {{cite book |author=Bob Howitt |title=SANZAR Saga: Ten Years of Super 12 and Tri-Nations Rugby |publisher=HarperCollins Publishers |location=New York |year=2005 |isbn=1-86950-566-2 |pages=289}}</ref> Die 2004-seisoen het op ’n hoë noot geëindig met die All Blacks wat in Europa gewen het, waaronder ’n 45–6-rekordoorwinning oor Frankryk.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/sport/2004/nov/28/rugbyunion.newzealandrugbyunionteam |title=Carter leads devastating dance of the All Blacks |publisher=[[The Guardian]] |author=Michael Streeter |date=28 November 2004 |accessdate=14 September 2026}}</ref> In 2005 was die Britse en Ierse Leeus op toer in Nieu-Seeland. Die All Blacks het die toetsreeks met 3–0 beklink, die [[2005-Drienasiesreeks]] gewen en die eerste Grand Slam sedert 1978 teen die spanne van die Britse Eilande aangeteken.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.lions-tour.com/2005-new-zealand/ |title=2005 New Zealand |publisher=Lions-Tour.com |accessdate=14 September 2026 }}{{Dooie skakel|date=September 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/3?Stagione=2005 |title=2005 Tri Nations |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=14 September 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/sport/2005/nov/27/rugbyunion.newzealandrugbyunionteam1 |title=Scots unable to derail Blacks' grand slam |publisher=[[The Guardian]] |author=Norman Harris |date=27 November 2005 |accessdate=14 September 2026}}</ref> Die All Blacks is deur die Internasionale Rugbyraad as “span van die jaar”, Graham Henry as “afrigter van die jaar” en [[Dan Carter]] as “speler van die jaar” aangewys.<ref name="World Rugby Awards" /> Die All Blacks se wenstreep het in die volgende jaar aangehou: In [[2006-Drienasiesreeks|2006]] het hulle die Drienasiesreeks weer verower deur die eerste vyf wedstryde te wen (drie teen Australië en twee teen Suid-Afrika).<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/3?Stagione=2006 |title=2006 Tri Nations |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=14 September 2026}}</ref> Hulle het egter hulle laaste wedstryd van die reeks teen Suid-Afrika verloor. Nieu-Seeland het sy einde-van-die-jaar-toer onoorwonne voltooi met rekordoorwinnings oor Engeland, Frankryk en Wallis.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://iol.co.za/sport/rugby/2006-12-22-all-blacks-dominate-with-world-cup-looming/ |title=All Blacks dominate with World Cup looming |publisher=[[IOL]] |author=Foster Niumata |date=22 Desember 2006 |accessdate=14 September 2026}}</ref> Weens hul uitstekende prestasies is die All Blacks in 2006 weer aangewys as die IRR se “span van die jaar” en die [[losvoorspeler]] [[Richie McCaw]] as “speler van die jaar”.<ref name="World Rugby Awards" /> Daarbenewens is hulle as Laureus se “span van die jaar” en die vleuel [[Jonah Lomu]] as “terugkoms van die jaar” genomineer.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.laureus.com/world-sports-awards/2006 |title=Laureus World Sports Awards 2006 winners & nominees |publisher=Laureus Wêreldsporttoekennings |date=2006 |accessdate=14 September 2026}}</ref> In 2007 is die All Blacks weer as Laureus se “span van die jaar” genomineer.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.laureus.com/world-sports-awards/2007 |title=Laureus World Sports Awards 2007 winners & nominees |publisher=Laureus Wêreldsporttoekennings |date=2007 |accessdate=14 September 2026}}</ref> Die All Blacks se eerste [[2007-Drienasiesreeks|Drienasiestoets van 2007]] was teen die Springbokke in Durban waar hulle twee drieë in die laaste tien minute gedruk het om die wedstryd met 26–21 te wen. Die volgende week het die Wallabies die All Blacks teen alle verwagtinge op die [[Melbourne-krieketveld]] in [[Melbourne]] verslaan (met 20–15): die All Blacks se eerste nederlaag teen die Wallabies sedert 2004. Australië se nederlaag teen die Springbokke in Suid-Afrika en die All Blacks se 26–12-oorwinning oor Australië in die finale wedstryd in Auckland het egter meegebring dat die All Blacks ook die 2007-Drienasiesreeks en die Bledisloebeker gewen het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyheaven.smh.com.au/articles/2007/07/21/1184560103146.html |title=Kick in the guts for Wallabies |publisher=rugby heaven |accessdate=7 Augustus 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070807124957/http://www.rugbyheaven.smh.com.au/articles/2007/07/21/1184560103146.html |archive-date=7 Augustus 2007 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Ná hul oorwinning tydens die 2007-Drienasiesreeks het Nieu-Seeland die [[Rugbywêreldbeker 2007]] in Frankryk weer as gunstelinge betree en die verwagtinge met twee oorwinnings oor Frankryk tydens opwarmingswedstryde onderstreep. Die All Blacks het die toetse gewen: met 42–11 op Edenpark en met 61–10 op die [[Westpacstadion]]. In ’n derde wedstryd teen Kanada is die All Blacks effens gevlei deur ’n wentelling van 64–13 wat nie Kanada se aanslag ten volle reflekteer nie.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.abc.net.au/sport/content/200706/s1953312.htm |title=Slick All Blacks belt Canada |publisher=Australian Broadcasting Corporation |date=16 Junie 2007 |accessdate=17 September 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070917054254/http://www.abc.net.au/sport/content/200706/s1953312.htm |archive-date=17 September 2007 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Die All Blacks het ná oorwinnings oor Skotland, Italië, [[Roemeense nasionale rugbyspan|Roemenië]] en [[Portugese nasionale rugbyspan|Portugal]] (elkeen met meer as 40 punte) hul groep gewen. Hulle is egter deur die nominale gasheer Frankryk in die kwarteindstryd in Cardiff met 20–18 geklop, gelykstaande aan hul ergste toernooi-uitslag in dié tyd.<ref name="ruwc" /><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2019/archive/2007/overview |title=Rugby World Cup 2007: Overview |publisher=rugbyworldcup.com |date=2019 |accessdate=14 September 2026}}</ref> Ná die nederlaag teen Frankryk is die kontrak met die afrigter Graham Henry ten spyte van kritiek verleng, alhoewel die destydse [[Crusaders (Superrugbyspan)|Crusader]]-afrigter Robbie Deans ’n sterk aanspraakmaker was.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.nzherald.co.nz/sport/news/article.cfm?c_id=4&objectid=10480740 |title=Reconditioning a mistake – Henry |publisher=[[The New Zealand Herald]] |date=7 Desember 2007 |accessdate=31 Maart 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160331125648/http://www.nzherald.co.nz/sport/news/article.cfm?c_id=4&objectid=10480740 |archive-date=31 Maart 2016 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Die 2008-seisoen het met drie middeljaartoetse teen Ierland en Engeland afgeskop, en Nieu-Seeland het al daardie toetswedstryde gewen.<ref name="2008results">{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/scrum/rugby/records/team/match_results.html?id=2008;team=8;type=year |title=Rugby Union {{!}} 2008 {{!}} New Zealand {{!}} Match results |publisher=ESPNscrum |accessdate=14 September 2026}}</ref> Nieu-Seeland het in sy eerste [[2008-Drienasiesreeks|Drienasieswedstryd]] Suid-Afrika met 19–8 in Wellington verslaan, maar is een week later op [[Carisbrook]] in Dunedin deur die Springbokke met 30–28 geklop, wat ’n reeks van 30 oorwinnings tuis beëindig het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.nytimes.com/2008/07/13/sports/13iht-RUGBY.1.14449484.html |title=Springboks end home streak of All Blacks |publisher=[[The New York Times]] |date=13 Julie 2008 |accessdate=14 September 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbydump.com/news/springboks-end-all-black-home-winning-streak-in-dunedin/ |title=Springboks end All Black home winning streak in Dunedin |publisher=Rugby Dump |date=12 Julie 2008 |accessdate=14 September 2026}}</ref> Nieu-Seeland het sy volgende Drienasieswedstryd op 26 Julie teen Australië in Sydney met 19–34 verloor, maar ’n week later het die All Blacks die Wallabies tuis met 39–10 geklop.<ref name="2008results" /> Hulle het toe Suid-Afrika met 19–0 op [[Nuwelandstadion]] verslaan.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/sport/2008/aug/17/newzealandrugbyunionteam.southafricarugbyteam |title=All Blacks manage crisis |publisher=[[The Guardian]] |author=Michael Aylwin |date=16 Augustus 2008 |accessdate=14 September 2026}}</ref> Nieu-Seeland het sy laaste wedstryd op 13 September teen Australië op Suncorpstadion in [[Brisbane]] met 28–24 gewen en daarmee beide die Bledisloebeker en die Drienasiesitel verdedig.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.espnscrum.com/tri-nations-2008/rugby/match/25714.html |title=Australia v New Zealand |publisher=ESPNscrum |accessdate=8 Oktober 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141008203415/http://www.espnscrum.com/tri-nations-2008/rugby/match/25714.html |archive-date=8 Oktober 2014 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Die All Blacks het die 2009-seisoen met ’n 22–27-nederlaag teen Frankryk op Carisbrook afgeskop, maar het een week later wraak geneem en Frankryk in Wellington met 14–10 verslaan. Volgens punteverskil het Frankryk die Dave Gallaher-trofee vir die eerste keer ingepalm.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/sport/2009/jun/13/new-zealand-france-rugby-union |title=France complete historic win on New Zealand soil |publisher=[[The Guardian]] |date=13 Junie 2009 |accessdate=14 September 2026}}</ref> ’n Week later het die All Blacks Italië met 27–6 in [[Christchurch]] verslaan. Hulle het die [[2009-Drienasiesreeks]] ná Suid-Afrika, wat slegs een wedstryd verloor het, as naaswenner geëindig, en die All Blacks het die reeks met ’n 33–6-oorwinning oor Australië in Wellington afgesluit.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.greenandgoldrugby.com/a-bledisloe-stat-attack/ |title=Statistics and records for Australia Wallabies vs New Zealand All Blacks |publisher=greenandgoldrugby.com |date=15 Julie 2009 |accessdate=14 September 2026}}</ref> In 2010 het die All Blacks die [[2010-Drienasiesreeks|Drienasiesreeks]] ná drie agtereenvolgende oorwinnings oor Suid-Afrika vir die tiende keer ingepalm,<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espn.com/rugby/report?gameId=103851&league=244293 |title=Gritty All Blacks are worthy champions |publisher=ESPNscrum |author=Huw Baines |date=21 Augustus 2010 |accessdate=14 September 2026}}</ref> en hulle het ook die Bledisloebeker ná agtereenvolgende oorwinnings oor Australië gewen.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://edition.cnn.com/2010/SPORT/10/30/rugby.australia.newzealand/index.html |title=Wallabies beat All Blacks with last-minute kick |publisher=[[CNN]] |author=Dean Irvine |date=30 Oktober 2010 |accessdate=23 Augustus 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190823201813/http://edition.cnn.com/2010/SPORT/10/30/rugby.australia.newzealand/index.html |archive-date=23 Augustus 2019 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> ’n Onoorwonne wenstreep, wat in 2009 begin het, het 15 wedstryde bereik.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/scrum/rugby/records/team/most_consecutive_wins.html?id=1;type=class |title=Rugby Union {{!}} Test matches {{!}} Most consecutive wins |publisher=ESPNscrum |accessdate=14 September 2026}}</ref> Gevolglik is die All Blacks in 2011 weer as Laureus se “span van die jaar” genomineer.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.laureus.com/world-sports-awards/2011 |title=Laureus World Sports Awards 2011 winners & nominees |publisher=Laureus Wêreldsporttoekennings |date=2011 |accessdate=14 September 2026}}</ref> Ondanks ’n tweede plek tydens die [[2011-Drienasiesreeks]], nadat hulle deur Australië in Brisbane geklop is,<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/sport/2011/aug/27/australia-win-tri-nations |title=Australia clinch Tri Nations with victory over New Zealand |publisher=The Guardian |author=Mike Averis |date=27 Augustus 2011 |accessdate=14 September 2026}}</ref> het die All Blacks as eerste span op die wêreldranglys die [[Rugbywêreldbeker 2011]] op eie bodem as gunstelinge betree.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/sport/2011/aug/27/rugby-world-cup-preview |title=Rugby World Cup 2011 preview |publisher=[[The Guardian]] |author=Mike Averis |date=27 Augustus 2011 |accessdate=14 September 2026}}</ref> Die All Blacks het die groepfase met Tonga, Japan, Frankryk en Kanada onoorwonne beëindig, en ná oorwinnings oor Argentinië (met 33–10) en toe Australië (met 20–6) het hulle in die eindstryd op 23 Oktober 2011 op Edenpark in Auckland weer teen Frankryk te staan gekom. Nieu-Seeland het een drie gedruk en een strafdoel aangeteken en sodoende net-net met 8–7 gewen, waardeur die All Blacks hul tweede beker ná 1987 ingepalm het.<ref name="ruwc" /><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2019/archive/2011/overview |title=Rugby World Cup 2011: Overview |publisher=rugbyworldcup.com |date=2019 |accessdate=14 September 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/sport/2011/oct/23/rugby-world-cup-richie-mccaw-new-zealand-france?intcmp=239 |title=Richie McCaw's New Zealand beat France in final |publisher=[[The Guardian]] |author=Eddie Butler |date=23 Oktober 2011 |accessdate=14 September 2026}}</ref> Henry het ná die wêreldbekertoernooi as afrigter bedank en hy is deur sy adjunk [[Steve Hansen]] opgevolg.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.telegraph.co.uk/sport/rugbyunion/international/newzealand/8960338/New-Zealand-Rugby-Union-appoints-Steve-Hansen-as-new-All-Blacks-coach.html |title=New Zealand Rugby Union appoints Steve Hansen as new All Blacks coach |publisher=[[Daily Telegraph]] |author=Gavin Mairs |date=17 Desember 2011 |accessdate=14 September 2026}}</ref> Daarop het nog ’n nominasie as Laureus se “span van die jaar” gevolg.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.laureus.com/world-sports-awards/2012 |title=Laureus World Sports Awards 2012 winners & nominees |publisher=Laureus Wêreldsporttoekennings |date=2012 |accessdate=14 September 2026}}</ref> === Derde wêreldbekertitel en daarna === [[Lêer:2012-11-17 ITA-NZL Olympic Stadium.jpg|duimnael|Nieu-Seeland teen Italië in [[Rome]]]] [[Lêer:Crowds along Lambton Quay watching the 2015 RWC All Blacks victory parade (Codie Taylor, Julian Savea, TJ Perenara).jpg|duimnael|Nieu-Seeland nadat hulle in 2015 as die wêreldkampioen gekroon is]] Argentinië het in 2012 by die Drienasiesreeks aangesluit wat tot die Rugbykampioenskap herdoop is. Die All Blacks het in die [[2012-Rugbykampioenskapreeks|eerste toernooi]] al hul ses wedstryde gewen en die titel ingepalm.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/3?Stagione=2012 |title=2012 The Rugby Championship |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=14 September 2026}}</ref> Hulle het deur die jaar heen onoorwonne gebly en is eers in die laaste wedstryd op Twickenham deur Engeland geklop.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/20534229 |title=England 38-21 New Zealand |publisher=[[BBC]] |date=1 Desember 2012 |accessdate=14 September 2026}}</ref> In 2013 het Nieu-Seeland Frankryk vir ’n reeks van drie wedstryde gehuisves – hul eerste ontmoeting sedert die 2011-eindstryd. Die All Blacks het al drie wedstryde gewen en ook die [[2013-Rugbykampioenskapreeks]] onoorwonne afgesluit.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.co.uk/sport/0/rugby-union/24412501 |title=New Zealand beat South Africa for title |publisher=[[BBC]] |date=5 Oktober 2013 |accessdate=14 September 2026}}</ref> In November 2013 het Nieu-Seeland die eerste rugbyland van die professionele tydperk geword wat ’n 100%-wenrekord in ’n kalenderjaar kon behaal.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/25037059 |title=New Zealand deny Ireland to win 24-22 and seal perfect year |publisher=[[BBC]] |date=24 November 2013 |accessdate=14 September 2026}}</ref> Daarna is hulle weer as Laureus se “span van die jaar” genomineer.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.laureus.com/world-sports-awards/2014 |title=Laureus World Sports Awards 2014 winners & nominees |publisher=Laureus Wêreldsporttoekennings |date=2014 |accessdate=14 September 2026}}</ref> Tydens die [[2014-Rugbykampioenskapreeks]] het die All Blacks in hul wegwedstryde gelykop teen Australië gespeel en teen Suid-Afrika verloor, maar hulle het die ander vier toernooiwedstryde gewen.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/3?Stagione=2014 |title=2014 The Rugby Championship |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=14 September 2026}}</ref> Tydens die verkorte [[2015-Rugbykampioenskapreeks]] het die All Blacks teen Australië verloor en as naaswenner geëindig.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/3?Stagione=2015 |title=2015 The Rugby Championship |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=14 September 2026}}</ref> Hulle het egter ’n beduidende terugvegoorwinning in die tweede Bledisloetoets behaal en toe dié beker behou. Die All Blacks het die [[Rugbywêreldbeker 2015]] in Engeland as verdedigende kampioen betree en tydens die groepfase na oorwinnings oor Argentinië, Namibië, Tonga en Georgië weereens onoorwonne gebly. In die kwarteindstryd het hulle die gevreesde teenstander Frankryk met 62–13 verslaan, die hoogste oorwinning in dié tyd tydens ’n uitklopwedstryd.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/34541264 |title=Rugby World Cup: New Zealand beat France 62-13 to reach semis |publisher=[[BBC]] |author=Ben Dirs |date=17 Oktober 2015 |accessdate=14 September 2026}}</ref> Die All Blacks het Suid-Afrika naelskraap met 20–18 in die halfeindstryd en Australië met 34–17 in die eindstryd geklop om sodoende die eerste land geword wat die titel verdedig en ook vir ’n derde keer ingepalm het.<ref name="ruwc" /><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2019/archive/2015/overview |title=Rugby World Cup 2015: Overview |publisher=rugbyworldcup.com |date=2019 |accessdate=14 September 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/sport/2015/oct/31/new-zealand-australia-rugby-world-cup-final-match-report |title=New Zealand retain Rugby World Cup with ruthless display against Australia |publisher=[[The Guardian]] |date=31 Oktober 2015 |accessdate=14 September 2026}}</ref> Daarna het die losskakel [[Dan Carter]] Laureus se toekenning as “terugkoms van die jaar” gewen.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.laureus.com/world-sports-awards/2016 |title=Laureus World Sports Awards 2016 winners & nominees |publisher=Laureus Wêreldsporttoekennings |date=2016 |accessdate=14 September 2026}}</ref> Die All Blacks, onder die nuwe kaptein en [[agsteman]], Kieran Read, en adjunkkaptein en [[heelagter]] Ben Smith, het ook tydens die [[2016-Rugbykampioenskapreeks]] onoorwonne gebly en telkens ’n bonuspuntoorwinning behaal.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/3?Stagione=2016 |title=2016 The Rugby Championship |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=14 September 2026}}</ref> Beide Smith en die vleuel Israel Dagg was met vyf drieë elk die beste driedrukkers van dié toernooi, terwyl die [[losskakel]] [[Beauden Barrett]] met 81 die meeste punte tydens die toernooi aangeteken het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.allblacks.com/News/30192/all-blacks-2016-year-in-review |title=All Blacks 2016: Year in Review |publisher=All Blacks |accessdate=1 Junie 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190601204028/https://www.allblacks.com/News/30192/all-blacks-2016-year-in-review |archive-date=1 Junie 2019 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Tydens die [[2016 eindjaarrugbytoetsreeks]] het die All Blacks hul eerste wedstryd in 111 jaar se wedywering teen Ierland verloor en is met 29–40 op [[Soldier Field]] in [[Chicago]] geklop.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/37886601 |title=Autumn internationals: Ireland 40–29 New Zealand |publisher=[[BBC]] |date=5 November 2016 |accessdate=14 September 2026}}</ref> Nieu-Seeland het vir dié nederlaag wraak geneem en in die terugwedstryd een week later Ierland in Dublin met 21–9 verslaan.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.stuff.co.nz/sport/rugby/all-blacks/86655461/all-blacks-score-three-tries-to-beat-ireland-219-in-dublin-and-avenge-loss-in-chicago |title=All Blacks shake off Chicago shock to defeat Ireland in Dublin |publisher=Stuff |date=20 November 2016 |accessdate=14 September 2026}}</ref> In 2017 het die Britse en Ierse Leeus vir die tweede keer van die professionele tydperk na Nieu-Seeland getoer. Die reeks het in ’n gelykop geëindig, nadat die All Blacks en die Leeus ’n 1–1–1 aangeteken het. Die All Blacks het die eerste toets met 30–15 gewen, die Leeus die tweede met 24–21, en die laaste toets was ’n 15–15-gelykop. Net soos die 2005-toer was hierdie Leeus-toer met omstredenheid geteister, soos die Leeus se taktiek (onder die Nieu-Seelandse afrigter Warren Gatland),<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.standard.co.uk/sport/rugby/it-s-onedimensional-and-boring-for-critics-to-keep-moaning-about-warrenball-a3558391.html |title=It’s one-dimensional and boring for critics to keep moaning about Warrenball |publisher=Evening Standard |date=6 Junie 2017 |accessdate=14 September 2026}}</ref> die toon van plaaslike mediadekking,<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/sport/2016/nov/02/warren-gatland-new-zealand-herald-clown-lions-coach-all-blacks-criticism |title=Warren Gatland mocked as clown by New Zealand media after anti-fan remarks |publisher=[[The Guardian]] |date=2 November 2016 |accessdate=14 September 2026}}</ref> die rooikaart teen Sonny Bill Williams in die tweede toets<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.independent.co.uk/sport/rugby/rugby-union/lionstour/british-and-irish-lions-2017-sonny-bill-williams-red-card-tackle-video-defining-moment-rugbys-greatest-series-a7818371.html |title=British and Irish Lions 2017: Sonny Bill Williams' red card a defining moment in 'rugby's greatest series' |publisher=The Independent |author=Jack de Menezes |date=1 Julie 2017 |accessdate=14 September 2026}}</ref> asook die speelbeheer van die Franse skeidsregters Romain Poite en Jérôme Garcès<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/sport/2017/jul/08/all-blacks-lions-third-test-auckland-new-zealand-reaction |title=New Zealand media attack referee Romain Poite’s late penalty U-turn |publisher=8 Julie 2017 |accessdate=14 September 2026}}</ref> is almal debatteerbaar. Die gelykop van die toetsreeks, saam met die nederlaag teen Ierland die vorige jaar het volgens sommige persberigte daarop gedui dat die span swakker word en die [[Noordelike Halfrond]] nader beweeg.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.allblacks.com/News/31076/rugby-power-swings-back-to-the-north-woodward |title=Rugby power swings back to the north – Woodward |publisher=All Blacks |accessdate=1 Junie 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190601205536/http://www.allblacks.com/News/31076/rugby-power-swings-back-to-the-north-woodward |archive-date=1 Junie 2019 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Huleadle het egter die [[2017-Rugbykampioenskapreeks]] onoorwonne beklink en ook die Bledisloebeker ingepalm, nadat die All Black Australië twee keer geklop het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/3?Stagione=2017 |title=2017 The Rugby Championship |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=14 September 2026}}</ref> In Oktober het Nieu-Seeland in die laaste Bledisloetoets op Suncorpstadion in Brisbane ’n verrassende 18–23-nederlaag teen Australia gely. Tydens die [[2017 eindjaarrugbytoetsreeks]] het die All Blacks met die [[Britse Barbarians]] (met 31–22), Frankryk (met 38–18), Skotland (met 22–17) en Wallis (met 33–18) afgereken.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/1144 |title=2017 New Zealand tour to France and British Isles |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=14 September 2026}}</ref> Met die afskop van die 2018-seisoen het die All Black tydens die Franse toer die reeks met 3–0 beklink,<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/1425 |title=2018 France tour to New Zealand |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=14 September 2026}}</ref> en hul eerste wedstryde van die [[2018-Rugbykampioenskapreeks]] teen Australië 38–13 en 40–12 gewen om sodoende die Bledisloebeker behou. ’n Ander maklike 46–24-oorwinning oor Argentinië het gevolg, maar die All Blacks is vervolgens deur die Springbokke vir die eerste keer sedert 2009 tuis in Wellington in ’n taai wedstryd met 36–34 geklop,<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/45532702 |title=Rugby Championship 2018: South Africa earn thrilling 36–34 win over New Zealand |publisher=[[BBC]] |date=15 September 2018 |accessdate=14 September 2026}}</ref> voordat hulle weer met Argentinië 35–17 afgereken het. In die terugwedstryd teen Suid-Afrika in Pretoria het die All Blacks vir die grootste deel van die wedstryd gesukkel, maar laat in die tweede helfte teruggekom om in die wedstryd met 32–30 te seevier.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.newshub.co.nz/home/sport/2018/10/rugby-championship-all-blacks-survive-springboks-scare.html |title=Rugby Championship: All Blacks survive Springboks scare |publisher=Newshub |date=7 Oktober 2018 |accessdate=30 Junie 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190630104834/https://www.newshub.co.nz/home/sport/2018/10/rugby-championship-all-blacks-survive-springboks-scare.html |archive-date=30 Junie 2019 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Hulle het later nog ’n verpletterende 37–20-oorwinning oor Australië in [[Jokohama]] aangeteken en sodoende ’n suiwer Bledisloereeks verseker.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.news.com.au/sport/rugby/live-bledisloe-cup-game-three-australia-vs-new-zealand/news-story/6e6a65540f10db153e5147d41ecbd8b7 |title=New Zealand secures Bledisloe Cup clean sweep against Australia |publisher=NewsComAu |date=27 Oktober 2018 |accessdate=14 September 2026}}</ref> ’n Ontwikkelingspan het aangebly om [[Japannese nasionale rugbyspan|Japan]] met 69–31 te klop, terwyl die eerste span vir die [[2018 eindjaarrugbytoetsreeks]] na Europa getoer het. Dit sou ’n taai reeks vir die All Blacks word, waartydens hulle Engeland net-net met een punt (16–15) in ’n strawwe wedstryd oorwin het,<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/sport/2018/nov/10/england-new-zealand-autumn-international-series-report |title=England denied by All Blacks and late decision in Twickenham thriller |publisher=[[The Guardian]] |author=Paul Rees |date=10 November 2018 |accessdate=14 September 2026}}</ref> gevolg deur die tweede nederlaag ooit teen Ierland met 9–16 onder ’n kookpotatmosfeer op [[Aviva-stadion]] in Dublin.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/sport/2018/nov/17/ireland-new-zealand-autumn-international-match-report |title=Jacob Stockdale scores only try as Ireland earn historic win over All Blacks |publisher=[[The Guardian]] |author=Robert Kitson |date=17 November 2018 |accessdate=14 September 2026}}</ref> Die All Blacks het toe 66–3 met Italië afgereken en sodoende hul reeks met een oorwinning beëindig.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/1427 |title=2018 New Zealand tour to Japan and Europe |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=14 September 2026}}</ref> === Opkomende mededingers === [[Lêer:New Zealand national rugby 20191101a11.jpg|duimnael|Klein finale om die derde plek tydens die [[Rugbywêreldbeker 2019]] tussen die All Blacks en Wallis]] [[Lêer:2023 Rugby World Cup – France vs New Zealand – 2.jpg|duimnael|Openingswedstryd van die Rugbywêreldbeker 2023 tussen die gasheer Frankryk en Nieu-Seeland]] [[Lêer:All Blacks vs Argentina - 10 August 2024.jpg|duimnael|Wedstryd tussen die All Blacks en die Poemas tydens die [[2024-Rugbykampioenskapreeks]]]] Aan die begin van die 2019-seisoen het die All Blacks slegs die derde plek van die [[2019-Rugbykampioenskapreeks|Rugbykampioenskapreeks]] behaal; die eerste keer sedert dié toernooi van stapel gestuur is – die laaste keer wat Nieu-Seeland die derde plek (en destyds laaste plek) gemaak het, was tydens die [[2004-Drienasiesreeks]]. In die kampioenskap het die All Blacks vir die eerste keer sedert 1994 teen die Springbokke gelykop geëindig, gevolg deur ’n rekordnederlaag teen die Wallabies met 26–47.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/3?Stagione=2019 |title=2019 The Rugby Championship |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=14 September 2026}}</ref> Ongeag dié uitslag het Nieu-Seeland die Bledisloebeker verdedig, nadat hulle in die terugwedstryd Australië met 36–0 geklop het. Die All Blacks se eerste wedstryd tydens die [[Rugbywêreldbeker 2019]] in Japan teen die Springbokke is met spanning verwag en Nieu-Seeland het met 23–13 geseëvier.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.allblacks.com/news/all-blacks-turn-kicking-pressure-back-on-springboks-for-win/ |title=All Blacks turn kicking pressure back on Springboks for win |publisher=All Blacks |author=Lynn McConnell |date=21 September 2019 |accessdate=22 September 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230922053708/https://www.allblacks.com/news/all-blacks-turn-kicking-pressure-back-on-springboks-for-win/ |archive-date=22 September 2023 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Daarna het Nieu-Seeland Kanada en Namibië verslaan. Hul laaste groepwedstryd teen Italië is net soos twee ander wedstryde weens [[tifoon]] Hagibis se verwoestinge afgelas en as ’n 0–0-gelykop geag.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.nzherald.co.nz/sport/news/article.cfm?c_id=4&objectid=12275294 |title=Rugby World Cup clash between All Blacks and Italy cancelled |publisher=[[The New Zealand Herald]] |date=10 Oktober 2019 |accessdate=30 Desember 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191230023508/https://www.nzherald.co.nz/sport/news/article.cfm?c_id=4&objectid=12275294 |archive-date=30 Desember 2019 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Ná hul kwarteindstrydoorwinning oor Ierland het hulle in die halfeindstryd teen Engeland met 7–19 vasgeval.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.stuff.co.nz/sport/rugby/rugby-world-cup/rwc-2019-japan/115611398/all-blacks-v-england-new-zealands-threepeat-hopes-over-after-crushing-loss-to-england |title=All Blacks v England: New Zealand's three-peat hopes over after heavy loss to England |publisher=stuff.co.nz |author=Richard Knowler |date=26 Oktober 2019 |accessdate=14 September 2026}}</ref> Hulle het daarmee die kans op ’n titeldriekuns misgeloop en as troosprys in die klein finale om die derde plek teen Wallis te staan gekom. Dit was vir beide die Nieu-Seelandse afrigter [[Steve Hansen]] en die Walliese afrigter [[Warren Gatland]] die laaste wedstryd in hul onderskeidelike poste, en hul spanne wou albei met ’n goeie wedstryd groet. Die All Blacks het daarin geslaag en met 40–17 gewen.<ref name="ruwc" /><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/50232481 |title=Rugby World Cup 2019 bronze match: Wales 17-40 New Zealand |publisher=[[BBC]] |date=1 November 2019 |accessdate=14 September 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.stuff.co.nz/sport/rugby/all-blacks/117137284/a-tribute-to-steve-hansen-one-of-the-greatest-coaches-in-rugby-history |title=A tribute to Steve Hansen: One of the greatest coaches in rugby history |publisher=Stuff |date=4 November 2019 |accessdate=14 September 2026}}</ref> Steve Hansen is in Desember 2019 deur Ian Foster opgevolg.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.stuff.co.nz/sport/rugby/all-blacks/118113331/all-blacks-name-ian-foster-next-head-coach-live |title=Ian Foster named next All Blacks coach – coverage of the announcement and reaction as Scott Robertson loses out |publisher=Stuff |date=11 Desember 2019 |accessdate=14 September 2026}}</ref> Die Springbokke het vanweë die wêreldwye [[Covid-19-pandemie]] nie aan die [[2020-Drienasiesreeks]] deelgeneem nie en die All Blacks het dié toernooi ná twee oorwinnings en nederlae elk beklink, waaronder die eerste nederlaag teen die Poemas ooit.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/sport/live/2020/nov/14/nz-all-blacks-vs-argentina-live-scores-tri-nations-rugby-union-new-zealand-game-match-sydney-bankwest-stadium-score-kickoff-news-teams-latest |title=New Zealand All Blacks 15–25 Argentina: Rugby Tri-Nations – as it happened |publisher=[[The Guardian]] |author=Jonathan Howcroft |date=14 November 2020 |accessdate=14 September 2026}}</ref> In die tweede ontmoeting met Argentinië het Nieu-Seeland wraak geneem en vir die eerste keer enige Argentynse punte verhoed. Tydens die [[2021-Rugbykampioenskapreeks]] het Nieu-Seeland sy titel ná vyf oorwinnings en een nederlaag verdedig.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/58689678 |title=Rugby Championship – New Zealand 19–17 South Africa: All Blacks seal title with late penalty |publisher=[[BBC]] |date=25 September 2021 |accessdate=14 September 2026}}</ref> Die [[2021 eindjaarrugbytoetsreeks]] het vir Nieu-Seeland met oorwinnings oor die Verenigde State, Wallis en Italië begin, maar daarop het nederlae teen Ierland en Frankryk gevolg, waarmee die Franse die Dave Gallaher-trofee vir ’n tweede keer ingepalm het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/59363034 |title=France 40–25 New Zealand: Hosts beat All Blacks for first time since 2009 |publisher=[[BBC]] |date=20 November 2021 |accessdate=14 September 2026}}</ref> Tydens die 2022 midjaarrugbytoetsreeks is Nieu-Seeland vir die eerste keer deur Ierland in ’n tuisreeks met 1–2 verslaan. Dit was ook Ierland se eerste oorwinnings in Nieu-Seeland ooit.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/sport/2022/jul/16/new-zealand-ireland-third-test-rugby-union-match-report |title=Ireland stun All Blacks again to make history with series triumph |publisher=[[The Guardian]] |author=Lee Calvert |date=16 Julie 2022 |accessdate=14 September 2026}}</ref> Die [[2022-Rugbykampioenskapreeks]] kon die All Blacks slegs met een bonuspunt meer as die Springbokke beklink.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://super.rugby/therugbychampionship/news/trc-rd-6-pumas-make-springboks-work-hard-for-victory/ |title=Pumas Make Springboks Work Hard for Victory |publisher=[[Superrugby]] |date=25 September 2022 |accessdate=14 September 2026}}</ref> Tydens die verkorte [[2023-Rugbykampioenskapreeks]] het die All Blacks ná oorwinnings in al hul drie wedstryde hul algehele 20ste titel in dié toernooi se geskiedenis ingepalm.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/66348302 |title=Australia 7–38 New Zealand: All Blacks hammer Wallabies to win Rugby Championship |publisher=[[BBC]] |date=29 Julie 2023 |accessdate=14 September 2026}}</ref> In hul laaste opwarmingswedstryd voor die [[Rugbywêreldbeker 2023]] in Frankryk het Nieu-Seeland teen hul aartsvyand Suid-Afrika op Twickenham met 7–35 hul ergste nederlaag in dié tyd gely.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.nzherald.co.nz/sport/all-blacks-v-springboks-live-updates-at-twickenham/ISFKUMXIWRD7ZGW4MIS4HCWATU/ |title=All Blacks suffer record defeat to Springboks at Twickenham – as it happened |publisher=[[The New Zealand Herald]] |date=25 Augustus 2023 |accessdate=26 Augustus 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230826032944/https://www.nzherald.co.nz/sport/all-blacks-v-springboks-live-updates-at-twickenham/ISFKUMXIWRD7ZGW4MIS4HCWATU/ |archive-date=26 Augustus 2023 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Die All Blacks was vir die hooftoernooi tradisioneel een van die gunstelinge op die titel. In die openingswedstryd het die All Blacks teen die medegunsteling en gasheer Frankryk hul ergste nederlaag in dié tyd tydens ’n toernooi en hul eerste in die groepfase gely (met 13–27). Die All Blacks kon egter herstel en die groepfase met maklike oorwinnings oor Namibië (met 71–3), Italië (met 96–17) en Uruguay (met 73–0) afsluit. In die kwarteindstryd het hulle met Ierland nog ’n gunsteling ontmoet en kon ’n naelskraapse 28–24-oorwinning behaal. In die halfeindstryd het die All Blacks Argentinië met 44–6 oorrompel en die eerste span geword wat vyf eindstryde gehaal het. Hier het hulle die aartsvyand Suid-Afrika ontmoet, waardeur een span vir die eerste keer ’n vierde wêreldbekertitel kon inpalm. In een van die nouste eindstryde in dié tyd het Nieu-Seeland met 11–12 verloor, waartydens die kaptein [[Sam Cane]] die eerste speler geword het wat ’n rooikaart in ’n eindstryd ontvang het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2023/news/888879/new-zealand-rugby-world-cup-2023-review |title=New Zealand: Rugby World Cup 2023 review |publisher=rugbyworldcup.com |date=29 Oktober 2023 |accessdate=31 Oktober 2023}}</ref> Vroeg in 2024 het die voormalige All Black [[Scott Robertson]] as hoofafrigter oorgeneem.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.nzrugby.co.nz/news-and-events/latest-news/scott-robertson-appointed-all-blacks-head-coach-from-2024 |title=Scott Robertson appointed All Blacks Head Coach from 2024 |publisher=[[The New Zealand Herald]] |date=21 Maart 2024 |accessdate=14 September 2026}}</ref> Tydens die [[2024-Rugbykampioenskapreeks]] moes die All Blacks die titel aan die aartsvyand die Springbokke oorhandig nadat die Suid-Afrikaners vir die eerste keer sedert 1949 hul vierde agtereenvolgende oorwinning oor die Nieu-Seelanders kon behaal.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/articles/ce81zgvqqmgo |title=What have we learned from the Rugby Championship? |publisher=[[BBC]] |author=Alastair Telfer |date=29 September 2024 |accessdate=14 September 2026}}</ref> Tydens die [[2025-Rugbykampioenskapreeks]] is Nieu-Seeland se ergste nederlaag teen die aartsvyand Suid-Afrika met 10–43 oortref.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.nzherald.co.nz/sport/all-blacks-v-south-africa-new-zealand-out-to-regain-freedom-cup-at-wellingtons-sky-stadium/JMY2764YCRGOPAEWVLIAZCRRMI |title=All Blacks v South Africa recap: Springboks hand All Blacks record defeat in Wellington |publisher=[[The New Zealand Herald]] |authors=Benjamin Plummer, Alex Powell, Christopher Reive |date=13 September 2025 |accessdate=14 September 2026}}</ref> Die Springbokke het ook met die toernooititel weggestap.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/articles/c2375g123zgo |title=What did we learn from the Rugby Championship? |publisher=[[BBC]] |author=Alastair Telfer |date=5 Oktober 2025 |accessdate=14 September 2026}}</ref> In Januarie 2026 het Robertson as hoofafrigter bedank.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.nzherald.co.nz/sport/rugby/all-blacks/all-blacks-coach-scott-robertson-set-to-be-axed-reports/E5C3QKLUDNA7XFK4YMXOE7AW6Q/ |title=All Blacks coach Scott Robertson departs his role |publisher=[[The New Zealand Herald]] |date=15 Januarie 2026 |accessdate=14 September 2026}}</ref> Twee maande later is die voormalige All Black [[Dave Rennie]] as sy opvolger benoem en hy sal die All Blacks voorberei op die [[Rugbywêreldbeker 2027]] in Australië.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.allblacks.com/news/new-zealand-rugby-appoints-dave-rennie-as-all-blacks-head-coach |title=New Zealand Rugby appoints Dave Rennie as All Blacks Head Coach |publisher=All Blacks |date=4 Maart 2026 |accessdate=14 September 2026}}</ref> In die ook in 2026 vir die eerste keer besliste „Rugby se Grootste Wedywering“-reeks van vier toetswedstryde teen die aartsvyand Suid-Afrika is Nieu-Seeland met 1–3 verslaan.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/articles/c8e3xk48wk9o |titel=Boks power & All Blacks of old – what did we learn from series? |publisher=[[BBC]] |author=Alastair Telfer |date=13 September 2026 |accessdate=14 September 2026}}</ref> == Die bynaam „All Blacks“ == Billy Wallace, die laaste oorblywende speler van die 1905/06-''Original All Blacks'', het in 1955 in ’n onderhoud vertel, dat ’n joernalis van die koerant ''Daily Mail'' na afloop van die wedstryd teen Hartlepool na die Nieu-Seelandse span as „all backs“ verwys het. Dié joernalis het die gewoonlik swaar en groot voorspelers bedoel, wat in teenstelling met hul teenstanders vinnig en rats was en die bal net só goed soos die agterspelers bemeester het, asof hulle almal sou speel soos die agterspan (''as if they were all backs'', “asof almal agterspelers was”). Wallace het verder beweer, dat weens ’n tikfout in ’n artikel voor die komende speel teen Somerset almal na die span slegs as “All Blacks” verwys het.<ref>{{en}} {{cite book |author=Ron Palenski |title=Century in Black: 100 Years of All Black Test Rugby |url=https://archive.org/details/centuryinblack0000ronp |publisher=Hodder Moa Beckett Publishers |location=Auckland |year=2003 |isbn=1-86958-937-8 |pages=[https://archive.org/details/centuryinblack0000ronp/page/16 16]–17}}</ref> Wallace se verduideliking word vandag algemeen verwerp, aangesien vir die tydperk van 1905/06 geen Engelse koerant beskikbaar is wat die term “All Backs” gebruik nie. Die term “All Backs” word wel in ’n verslag deur die plaaslike koerant ''Northern Daily Mail'' ná die wedstryd teen Hartlepool gebruik, wat vervolgens deur die ''Daily Mail'' se nasionale uitgawe oorgeneem is. Die outeur van dié artikel is J. A. Buttery, die ''Daily Mail'' se rugbyverslaggewer tydens die Nieu-Seelandse toer, wat met die bynaam na die geheel-en-al swart gekleede span (met uitsondering van die silwervaring) verwys het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://rugbymuseum.co.nz/article-all-blacks-the-name/ |title=“All Blacks” – The Name. |publisher=New Zealand Rugby Museum |accessdate=4 Februarie 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180204171307/http://rugbymuseum.co.nz/article-all-blacks-the-name/ |archive-date=4 Februarie 2018 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> == All Black-trui == [[Lêer:All Blacks 1905.JPG|duimnael|links|Die 1905-''Originals'' se trui]] [[Lêer:All blacks jersey whitebackg.jpg|duimnael|Die [[Adidas]]-trui tussen Julie 1999 en Augustus 2011]] [[Lêer:NZ All Blacks Mens XV's Shirt.jpg|duimnael|Die 2012-trui, geborg deur AIG]] Die huidige Nieu-Seelandse trui is heeltemal swart (na dié trui word soms as die “swartste” trui ooit verwys), met uitsondering van die borg se kenteken en die NSRVU se silwervaring op die embleem. Die 1884-Nieu-Seeland-toer na Australië was die eerste oorsese rugbytoer vir Nieu-Seeland en het heeltemal ander truie as vandag s’n gesien. Destyds het die span ’n donkerblou hemp met ’n goue varing op die linkerkant van die trui aangetrek.<ref>{{en}} {{cite book |author=Phil Gifford |title=The Passion: The Stories Behind 125 years of Canterbury Rugby |publisher=Wilson Scott Publishing |location=Christchurch |year=2004 |isbn=0-9582535-1-X |pages=28}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://rugbymuseum.co.nz/a-history-of-nz-rugby-in-four-jerseys/ |title=A history of New Zealand rugby in four jerseys |author=Malcolom Woods |publisher=New Zealand Rugby Museum |date=September 2011 |accessdate=30 September 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190930025244/http://rugbymuseum.co.nz/a-history-of-nz-rugby-in-four-jerseys/ |archive-date=30 September 2019 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.massey.ac.nz/massey/about-massey/news/article.cfm?mnarticle_uuid=1B1C2AFC-A0D1-F2F9-1B0B-EC682E8B332C |title=Early All Blacks jerseys recreated |publisher=Massey Universiteit |accessdate=5 Februarie 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190205045155/http://www.massey.ac.nz/massey/about-massey/news/article.cfm?mnarticle_uuid=1B1C2AFC-A0D1-F2F9-1B0B-EC682E8B332C |archive-date=5 Februarie 2019 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> In 1893 het die NSRVU op hul jaarlikse algemene vergadering bepaal dat die trui uit ’n swart hemp met ’n silwervaring op en wit poefbroeke sal bestaan.<ref>{{en}} {{cite book |author=Ron Palenski |title=Century in Black: 100 Years of All Black Test Rugby |url=https://archive.org/details/centuryinblack0000ronp |publisher=Hodder Moa Beckett Publishers |location=Auckland |year=2003 |isbn=1-86958-937-8 |pages=[https://archive.org/details/centuryinblack0000ronp/page/17 17]}}</ref> Historiese prente toon egter dat wit broeke gedurende die vroeë jare gedra is. Iewers tussen 1897 en 1901 is die trui verander; die span wat in 1901 teen Nieu-Suid-Wallis te staan gekom het, het ’n swart hemp sonder kraag en ’n silwervaring gedra.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.teara.govt.nz/en/1966/all-blacks/page-3 |title=The “All Black” Uniform |publisher=Te Ara – the Encyclopedia of New Zealand |accessdate=14 September 2026}}</ref> Sedert 2000 vertoon Nieu-Seeland tydens hul eindjaarrugbytoetsreekse in Frankryk ’n geborduurde herinneringspapawer op hul truimou.<ref>{{en}} {{cite journal |journal=The Press (Christchurch) |title=ABs Remember |date=11 November 2006 |page=F1}}</ref> Die papawer het die ANZAC-soldate wat aan die strande van [[Gallipoli]] gesneuwel het geëer.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://media.newzealand.com/en/story-ideas/new-zealand-france-strong-links/ |title=New Zealand & France – strong links |publisher=www.newzealand.com |accessdate=24 Januarie 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190124115200/https://media.newzealand.com/en/story-ideas/new-zealand-france-strong-links/ |archive-date=24 Januarie 2019 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Kaptein Richie McCaw het gesê “Ons wil die oorsese diens van Nieu-Seelanders gedenk. Dit is ’n belangrike deel van ons geskiedenis as ’n land en as ’n span.”<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.iol.co.za/index.php?sf=117&set_id=6&click_id=18&art_id=qw116167788450S163 |title=All Blacks to honour fallen soldiers |work=[[IOL]] |publisher=[[Sekunjalo Independent Media]] |date=24 Oktober 2006 |accessdate=24 Oktober 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121024025916/http://www.iol.co.za/sport/all-blacks-to-honour-fallen-soldiers-1.564093 |archive-date=24 Oktober 2012 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Gedurende die Rugbywêreldbeker 2011 het die All Blacks ’n geborduurde Webb Ellis-beker op die mou van hul trui met die jaar “1987” onderaan in herinnering aan hul eerste wêreldtitel vertoon. Elkeen van die vier spanne wat voorheen die toernooi gewen het, het dieselfde detail op hul truie getoon.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.allblacks.com/News/16938/the-new-all-blacks-jersey-a-tribute-to-history- |title=The new All Blacks jersey – a tribute to history |publisher=All Blacks |date=30 Julie 2011 |accessdate=29 Oktober 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141029130037/https://www.allblacks.com/News/16938/the-new-all-blacks-jersey-a-tribute-to-history- |archive-date=29 Oktober 2014 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Adidas betaal aan die NSRVU $200&nbsp;miljoen oor nege jaar, met die verwagting dat Nieu-Seeland omtrent 75% van hul wedstryde sal wen.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.unlimited.co.nz/unlimited.nsf/0/13565E280545E3FACC256DA30017EA5A?OpenDocument&Highlight=2,team,new,zealand,and,teamwork |title=God defend the All Black brand |publisher=Fairfax New Zealand |work=Unlimited Magazine |author=Russell Brown |date=22 September 2003 |accessdate=11 Oktober 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071011212110/http://unlimited.co.nz/unlimited.nsf/0/13565E280545E3FACC256DA30017EA5A?OpenDocument&Highlight=2%2Cteam%2Cnew%2Czealand%2Cand%2Cteamwork |archive-date=11 Oktober 2007 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Nike het in 1996 ook aansoek gedoen om die All Blacks te borg, maar het eerder die gholfspeler[[Tiger Woods]] geborg.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://content.time.com/time/subscriber/article/0,33009,1609776,00.html |title=Member of the Club |publisher=[[Time (tydskrif)]] |author=Alice Park |location=Fort Worth |date=12 April 2007 |accessdate=14 September 2026}}</ref> Die wegtrui was tradisioneel wit met swart broeke. Nadat die All Blacks vir ’n aantal jare in ’n alternatiewe uitrusting met ’n grys trui en swart broek uitgedraf het, het die NSRVU in Mei 2009 teruggekeer na die tradisionele wit truie met swart broeke. Vir hul wedstryd teen die Springbokke op 30 Julie 2011 in Wellington het die All Blacks se trui ’n wit kraag in eerbetoon vir die span wat die 1987-wêreldbeker gewen het getoon. Net selde speel die All Blacks hul wegwedstryde nie in swart nie, veral as hulle teen spanne te staan kom wat tradisioneel ook in donker kleure speel (byvoorbeeld die Skotte se donkerblou). In 2006 is die wit trui met ’n grys een vervang, maar drie jaar later was dit weer die gewone wit trui. In 2012 het die NSRVU ’n omstrede stap geneem en die Amerikaanse versekerings- en finansiëledienstemaatskappy, AIG, toegelaat om hulself op die sentrale bodeel van die All Black-trui te adverteer. In ruil daarvoor sou die NSRVU ’n geheime, direkte finansiële borgskap met ’n waarde van sowat $80&nbsp;miljoen oor vyf jaar bekom.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.odt.co.nz/sport/rugby/rugby-all-blacks-aig-deal-worth-80m |title=All Blacks' AIG deal worth $80m |publisher=Otago Daily Times |date=4 November 2012 |accessdate=14 September 2026}}</ref> Nadat AIG besluit het om nie sy borgooreenkoms met die span te verleng nie, is aangekondig dat die Altrad Group vanaf 2022 die All Blacks se nuwe hoofborg sou wees met ’n sesjaarooreenkoms ter waarde van meer as $120&nbsp;miljoen.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.nzherald.co.nz/sport/rugby-french-billionaire-mohed-altrad-reveals-hidden-detail-in-massive-all-blacks-sponsorship-deal/TN4ZPRCLR7JMQD5T2P5DZAONLM/ |title=Rugby: French billionaire Mohed Altrad reveals hidden detail in massive All Blacks sponsorship deal |publisher=[[The New Zealand Herald]] |date=30 Augustus 2021 |accessdate=28 September 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220928174608/https://www.nzherald.co.nz/sport/rugby-french-billionaire-mohed-altrad-reveals-hidden-detail-in-massive-all-blacks-sponsorship-deal/TN4ZPRCLR7JMQD5T2P5DZAONLM/ |archive-date=28 September 2022 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Steinlager was die eerste borg wat, tussen 1994 en 1999, op die All Blacks se trui verskyn het, op die linkerbors van die trui (oorkant die silwervaring); voordat Adidas in 1999 as verskaffer oorgeneem het. Adidas tree sedert die [[1999-Drienasiesreeks]] as Nieu-Seeland se truivervaardiger op, nadat hulle by Canterbury oorgeneem het, wat sedert 1924 die truie vervaardig het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://nz.canterbury.com/canterbury-1924-i46 |title=Canterbury 1924 |publisher=nz.canterbury.com |accessdate=25 Junie 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180625050132/https://nz.canterbury.com/canterbury-1924-i46 |archive-date=25 Junie 2018 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Ná die vrystelling van ’n spesiale trui vir die komende drie toetse teen die [[Britse en Ierse Leeus]] is in Junie 2017 aangekondig dat die vennootskap tussen die All Blacks en Adidas tot minstens 2023 uitgebrei is.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rnz.co.nz/news/sport/331970/adidas-and-all-blacks-unveil-new-jersey |title=Adidas and All Blacks unveil new jersey |publisher=Radio New Zealand |date=31 Mei 2017 |accessdate=14 September 2026}}</ref> Voor die Rugbywêreldbeker 2023 het die All Blacks en Adidas hul vennootskap vir ’n onbekende tydperk verleng.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.allblacks.com/news/nzr-look-to-the-future-and-renew-long-standing-partnership-with-adidas |title=NZR look to the future and renew long-standing partnership with adidas |publisher=All Blacks |date=29 Maart 2023 |accessdate=14 September 2026}}</ref> == Tuisstadions == [[Lêer:Eden Park.jpg|duimnael|links|[[Edenparkstadion|Edenpark]] in [[Auckland]]]] {{Location map+ |Nieu-Seeland |caption=Kaart van Nieu-Seeland se huidige tuistadions |places= {{Location map~ |Nieu-Seeland |label=[[Edenparkstadion|Edenpark]] |position=right |mark=Red pog.svg |marksize=5 |lat_deg=-36 |lat_min=-52 |lat_sec=-30 |lon_deg=174 |lon_min=44 |lon_sec=41 }} {{Location map~ |Nieu-Seeland |label={{nowrap|[[North Harbour-stadion|North Harbour]]}} |position=left |mark=Red pog.svg |marksize=5 |lat_deg=-36 |lat_min=-43 |lat_sec=-37 |lon_deg=174 |lon_min=42 |lon_sec=6 }} {{Location map~ |Nieu-Seeland |label=[[Waikatostadion|Waikato]] |position=left |mark=Red pog.svg |marksize=5 |lat_deg=-37 |lat_min=-46 |lat_sec=-52 |lon_deg=175 |lon_min=16 |lon_sec=6 }} {{Location map~ |Nieu-Seeland |label=[[Westpacstadion|Westpac]] |position=bottom |mark=Red pog.svg |marksize=5 |lat_deg=-41 |lat_min=-16 |lat_sec=-23 |lon_deg=174 |lon_min=47 |lon_sec=9 }} {{Location map~ |Nieu-Seeland |label={{nowrap|[[Forsyth Barr-stadion|Forsyth Barr]]}} |position=bottom |mark=Red pog.svg |marksize=5 |lat_deg=-45 |lat_min=-52 |lat_sec=-9 |lon_deg=170 |lon_min=31 |lon_sec=28 }} {{Location map~ |Nieu-Seeland |label={{nowrap|[[Rugby League Park]]}} |position=bottom |mark=Red pog.svg |marksize=5 |lat_deg=-43.5437 |lon_deg=172.6041 }} {{Location map~ |Nieu-Seeland |label=[[Yarrowstadion|Yarrow]] |position=left |mark=Red pog.svg |marksize=5 |lat_deg=-39 |lat_min=-4 |lat_sec=-13 |lon_deg=174 |lon_min=3 |lon_sec=54 }} {{Location map~ |Nieu-Seeland |label=[[McLeanpark]] |position=bottom |mark=Red pog.svg |marksize=5 |lat_deg=-39 |lat_min=-30 |lat_sec=-7 |lon_deg=176 |lon_min=54 |lon_sec=46 }} {{Location map~ |Nieu-Seeland |label=[[Trafalgarpark]] |position=top |mark=Red pog.svg |marksize=5 |lat_deg=-41 |lat_min=-16 |lat_sec=-1 |lon_deg=173 |lon_min=16 |lon_sec=59 }} }} Net soos ander vername rugbylande soos Argentinië, Australië, Frankryk en Suid-Afrika beskik Nieu-Seeland oor geen amptelike tuisstadion vir sy nasionale span nie. Die All Blacks gebruik vir hul tuiswedstryde eerder ’n verskeidenheid stadions dwarsdeur Nieu-Seeland in. Veral [[Edenparkstadion|Edenpark]] in [[Auckland]], [[Westpacstadion]] in [[Wellington, Nieu-Seeland|Wellington]] und die [[Waikatostadion]] in [[Hamilton, Nieu-Seeland|Hamilton]] word gereeld vir toetswedstryde gebruik. Voor die oprigting van die Westpacstadion in 1999 was Wellington se toetsstadion [[Athletic Park]]. Athletic Park het die eerste All Blacks-toets in Nieu-Seeland teen Groot-Brittanje in 1904 gehuisves.<ref name="2ndTest">{{en}} {{cite web |url=http://stats.allblacks.com/asp/teamsheet.asp?MT_ID=1047 |title=Match Centre – All Blacks vs British & Irish Lions |publisher=All Blacks |accessdate=8 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230408164322/http://stats.allblacks.com/asp/teamsheet.asp?MT_ID=1047 |archive-date=8 April 2023 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Hul eerste tuistoets buite die hoofsentra Auckland, Christchurch, Dunedin en Wellington is in 1996 op [[McLeanpark]] in [[Napier, Nieu-Seeland|Napier]] gespeel.<ref name="296thTest">{{en}} {{cite web |url=http://stats.allblacks.com/asp/teamsheet.asp?MT_ID=2004 |title=Match Centre – All Blacks vs Samoa |publisher=All Blacks |accessdate=6 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230406162445/http://stats.allblacks.com/asp/teamsheet.asp?MT_ID=2004 |archive-date=6 April 2023}}</ref> Edenpark het albei eindstryde van die rugbywêreldbekertoernooie in 1987 en 2011 aangebied. Beide Edenpark en [[Lancasterpark]] is met die oog op die Rugbywêreldbeker 2011 opgeknap en hulle kapasiteite is verhoog. Die Nieu-Seelandse regering het alternatiewelik vir die uitbreiding van Edenpark die oprigting van ’n nasionale stadion by die ou hawe van Auckland voorgestel. Dié voorstel het is egter deur die owerhede in Auckland en die streek verwerp en is einde November 2006 laat vaar.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.nzherald.co.nz/nz/news/article.cfm?c_id=1&objectid=10412665 |title=It's Eden Park says disappointed Mallard |publisher=[[The New Zealand Herald]] |date=27 November 2006 |accessdate=5 Augustus 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110805132327/http://www.nzherald.co.nz/nz/news/article.cfm?c_id=1&objectid=10412665 |archive-date=5 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Destyds het die NSRVU Carisbrook nie langer as ’n geskikte toetsstadion beskou nie, en ’n [[Forsyth Barr-stadion|bedekte sportstadion]] is as vervanging voorgestel.<ref name="CarisbrookReplacement">{{en}} {{cite web |url=http://tvnz.co.nz/view/page/411317/811408 |title=Proposed stadium a NZ first |publisher=Television New Zealand |date=10 Augustus 2006 |accessdate=14 September 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200914055955/http://tvnz.co.nz/view/page/411317/811408 |archive-date=14 September 2020 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Die stad [[Dunedin]] het die nuwe stadion in Maart 2008 goedgekeur,<ref>{{en}} {{cite web |url=http://tvnz.co.nz/view/page/1320238/1642915 |title=Dunedin council to help fund stadium |publisher=Television New Zealand |date=17 Maart 2008 |accessdate=24 Oktober 2012 |archive-url=https://www.webcitation.org/6BeuvOBVD?url=http://tvnz.co.nz/view/page/1320238/1642915 |archive-date=24 Oktober 2012 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> die verkryging van grond het van Augustus tot Oktober daardie jaar plaasgevind,<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.odt.co.nz/news/dunedin/council-starts-buying-stadium-land |title=Council starts buying stadium land |publisher=Otago Daily Times |author=David Loughrey |date=29 Augustus 2008 |accessdate=14 September 2026}}</ref> en die nuwe stadion is in Augustus 2011 ingewy, net betyds vir die Rugbywêreldbeker. Lancasterpark is tydens die Christchurch-aardbewing in Februarie 2011 ernstig beskadig, met krake in sommige staanplekke en die speeloppervlak is deur oorvloedig erg beskadig, maar ook die infrastruktuur en strate rondom dié stadion. As gevolg van die groot skade is al die wedstryde, wat in Christchurch beplan was, na ander plekke verskuif. Toetsrugby het in 2012 na Christchurch se [[Rugby League Park]] teruggekeer. Alhoewel die staanplekke op daardie stadion ernstig beskadig is, sodat hulle afgebreek moes word, was die skade aan die infrastruktuur heelwat minder as by Lancasterpark, en die speeloppervlak het die aardbewing relatief onbeskadig oorleef. Die stadion is herbou met ’n permanente sitplekkapasiteit van 17&nbsp;000, met tydelike sitplekke vir ’n bykomende 9&nbsp;000 toeskouers. === Rugbywêreldbekerstadions === {{Hoofartikel|Rugbywêreldbeker 1987|Rugbywêreldbeker 2011}} [[Lêer:Rugby World Cup 2011 New Zealand.jpg|duimnael|Speelstede in Nieu-Seeland tydens die Rugbywêreldbeker 2011]] Die eerste Rugbywêreldbeker 1987 is saam deur Australië en Nieu-Seeland aangebied. Van die wedstryde was soos volg opgedeel: Vyf wedstryde van Groep 2, asook al die wedstryde van beide Groep 3 (wat die All Blacks ingesluit het) en Groep 4 is dwarsdeur Nieu-Seeland aangebied. Daarbenewens is een kwarteindstryd elk in Auckland en Christchurch, asook die klein finale om die derde plek in Rotorua en die eindstryd tussen die All Blacks en Frankryk in Auckland aangebied. Nieu-Seeland het altesaam 21 wedstryde gehuisves, met die oorblywende elf wedstryde wat in Australië gespeel is. Van Nieu-Seeland se ander stadions tydens dié toernooi was: Athletic Park in Wellington, Lancasterpark in Christchurch, [[Carisbrook]] in [[Dunedin]], [[McLeanpark]] in [[Napier]], [[Waikatostadion]] in [[Hamilton, Nieu-Seeland|Hamilton]], [[Rugby Park-stadion|Rugby Park]] in [[Invercargill]] en [[Arena Manawatu|Showgrounds-ovaal]] in [[Palmerston North]]. Die [[Rugbywêreldbeker 2003]] sou oorspronklik oor deur beide Australië en Nieu-Seeland aangebied word, maar ná ’n dispuut tussen die [[Nieu-Seeland Rugby|Nieu-Seelandse Rugbyunie]] en die IRR is Australië as alleenlike gasheer aangewys.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/rugby_union/1861398.stm |title=New Zealand loses Cup status |publisher=[[BBC]] |date=8 Maart 2002 |accessdate=14 September 2026}}</ref> Nieu-Seeland sou oorspronklik 23 van die 48 wedstryde huisves, maar is van hul gasheerregte ontneem.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/rugby_union/international/1937084.stm |title=NZ loses Rugby World Cup |publisher=[[BBC]] |date=18 April 2002 |accessdate=14 September 2026}}</ref> Die Rugbywêreldbeker 2011 is dwarsdeur Nieu-Seeland aangebied. Die 48 wedstryde is in 13 stadions gehuisves, met [[Edenparkstadion|Edenpark]] in Auckland wat die openingswedstryd, die halfeindrondte, die klein finale om die derde plek en die eindstryd tussen die All Blacks en Frankryk aangebied het. Van Nieu-Seeland se ander stadions tydens dié toernooi was: [[Westpacstadion|Westpac]] in Wellington, [[Forsyth Barr-stadion|Otago]] in [[Dunedin]], [[North Harbour-stadion|North Harbour]] in Auckland, Waikatostadion in Hamilton, [[Rotorua Internasionale Stadion|Rotorua Int’l Stadion]] in [[Rotorua]], [[Yarrowstadion]] in [[Nieu-Plymouth]], [[Trafalgarpark]] in [[Nelson, Nieu-Seeland|Nelson]], Rugby Park in Invercargill, [[Okarapark]] in [[Whangarei]], McLeanpark in Napier en Showgrounds-ovaal in Palmerston North. == Haka == {{Hoofartikel|Haka}} [[Lêer:New Zealand Haka vs Portugal 15-09-2007.jpg|duimnael|links|Haka voor ’n wedstryd teen Portugal in Lyon, Frankryk, tydens die Rugbywêreldbeker 2007]] [[Lêer:New zealand haka 1917.jpg|duimnael|’n Haka in 1917, Parys]] [[Lêer:Maori allblacks paris.jpg|duimnael|Die Maori-All Blacks se haka in 1926, Parys]] [[Lêer:haka 2006.jpg|duimnael|Die All Blacks besig om die Haka uit te voer voor ’n wedstryd teen Frankryk in 2006]] [[Lêer:Haka.jpg|duimnael|’n 2009-haka]] [[Lêer:Ka mate.jpg|duimnael|Frankryk beantwoord die haka tydens die 2007-kwarteindstryd met ’n nabystaan – en sal die wedstryd later wen]] [[Lêer:2015 Rugby World Cup New Zealand vs Argentina (21391939030).jpg|duimnael|Haka tydens die Rugbywêreldbeker 2015 teen Argentinië]] Die All Blacks voer ’n haka (’n [[Maori|Māori]]-oorlogsdans) voor elke toetswedstryd uit wat as ’n motivering vir hulleself en ’n intimidasie van hul teenstanders dien. Die haka word soms as ’n uitnodiging vir ’n geveg beskryf. Die haka word met Nieu-Seeland geassosieer sedert ’n toer van Nieu-Suid-Wallis in 1888/89.<ref>{{en}} {{cite book |author=Malcolm Mulholland |title=Beneath the Maori Moon: An Illustrated History of Maori Rugby |publisher=Huia Publishers |location=Wellington |year=2009 |isbn=978-1-86969-305-3 |pages=17}}</ref> Die Nieu-Seelandse “Native”-span (die span wat in Brittanje, Australië en Nieu-Seeland getoer het in 1888 en 1889) het die ''Ake Ake Kia Kaha'' gebruik en die 1903-span in Australië het ’n spottende haka, ''Tupoto koe, Kangaru!'' gebruik. Die 1905-All Blacks het die tradisie begin om die ''Ka Mate'' te gebruik en teen 1914 was dit goed gevestig in Nieu-Seelandse rugby. Die 1924-All Blacks het ’n spesiaal gekomponeerde haka, ''Kia Whaka-ngawari'', gebruik, maar later het die All Blacks weer teruggeval op die ''Ka Mate''.<ref>{{en}} {{cite book |author=Malcolm Mulholland |title=Beneath the Maori Moon: An Illustrated History of Maori Rugby |publisher=Huia Publishers |location=Wellington |year=2009 |isbn=978-1-86969-305-3 |pages=24}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://teara.govt.nz/en/1966/haka/page-3 |title=All Blacks' Haka |publisher=Te Ara – the Encyclopedia of New Zealand |accessdate=14 September 2026}}</ref> Die haka is tot in 1986 veral buite Nieu-Seeland opgevoer, maar sedert die [[Rugbywêreldbeker 1987]] ook op eie bodem. Dit moes egter geoefen word om 'n ritmiese akkuraatheid en intensiteit wat voorheen ontbreek het, te bereik. Die spelers Wayne Shelford en Hika Reid het hierin ’n sleutelrol gespeel.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.allblacks.com/the-haka/ |title=The Haka |publisher=All Blacks |accessdate=14 September 2026}}</ref> In Augustus 2005, voor die Drienasiestoets tussen Nieu-Seeland en Suid-Afrika op Carisbrook in [[Dunedin]], het die All Blacks ’n ander haka, ''Kapa o Pango'', uitgevoer. ''Kapa o Pango'' was ’n haka wat spesiaal deur Derek Lardelli ontwikkel is en “...ontwerp is om die multi-kulturele aard van kontemporêre Nieu-Seeland te reflekteer — in besonder die invloed van [[Polinesië|Polinesiese]] kulture”.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.nzherald.co.nz/nz/news/article.cfm?c_id=1&objectid=10342926 |title=New haka the cutting edge of sport |publisher=[[The New Zealand Herald]] |author=Jon Stokes |date=29 Augustus 2005 |accessdate=29 September 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070929164431/http://www.nzherald.co.nz/section/4/story.cfm?c_id=4&objectid=10342926 |archive-date=29 September 2007 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> ''Kapa o Pango'' is bedoel om gebruik te word by spesiale geleenthede en nie om die ''Ka Mate'' te vervang nie.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://xtramsn.co.nz/rugby/0,,12428-4704719,00.html |title=ABs Reveal New Haka |publisher=xtramsn.co.nz |author=Marc Hinton |date=27 Augustus 2005 |accessdate=29 Junie 2006 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060629234113/http://xtramsn.co.nz/rugby/0,,12428-4704719,00.html |archive-date=29 Junie 2006 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> ''Kapa o Pango'' eindig met ’n “keel-afsny”-aksie wat ’n bron van omstredenheid was en gelei het tot aantygings dat ''Kapa o Pango'' geweld aanmoedig wat die verkeerde boodskap aan All Blacks-ondersteuners sou stuur.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.telegraph.co.uk/sport/rugbyunion/international/newzealand/2364899/Cut-throat-haka-does-All-Blacks-no-favours.html |title=Cut-throat haka does All Blacks no favours |publisher=[[Daily Telegraph]] |author=Mick Cleary |date=5 September 2005 |accessdate=14 September 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.theage.com.au/sport/haka-furore-adds-spice-to-bledisloe-duel-20060728-gdo27b.html |title=Haka furore adds spice to Bledisloe duel |publisher=theage.com.au |date=28 Julie 2006 |accessdate=14 September 2026}}</ref> Volgens die “Kapo o Pango”-komponis, Derek Lardelli, stel die gebaar die “trek van lewenskragtige energie in die longe en hart in” voor.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.planet-rugby.com/News/story_52333.shtml |title=Kapa O Pango gets green light |publisher=Planet Rugby |date=8 Julie 2006 |accessdate=7 Junie 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190607091559/http://www.planet-rugby.com/News/story_52333.shtml |archive-date=7 Junie 2019 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Indien die All Blacks in [[Wellington, Nieu-Seeland|Wellington]] speel, word uit respek teenoor Te Rauparaha altyd die Ka Mate uitgevoer. By ander speelplekke besluit die kaptein en die haka se leier gedurende die dae voor die wedstryd op die haka wat wat die beste pas by die bui van die spel.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.espn.com/espn/feature/story/_/id/27583628/understanding-all-blacks-supreme-success |title=Understanding the All Blacks' supreme success |publisher=ESPNscrum |accessdate=14 September 2026}}</ref> In November 2006, by die [[Millennium-stadion]] in [[Cardiff]], het die All Blacks die haka in hulle kleedkamers voor die wedstryd uitgevoer, in plaas van net voor die afskop. Die Walliese Rugbyunie wou gehad het dat die Walliese volkslied gesing moes word ná die uitvoering van die haka. Die All Blacks wou nie instem tot die versoek nie en het daarom die haka in hulle kleedkamers uitgevoer.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://icwales.icnetwork.co.uk/0500rugbyunion/0200news/tm_method=full%26objectid=18166940%26siteid=50082-name_page.html |title=So just who is to blame for no Millennium haka? |publisher=icwales.co.uk |date=27 November 2006 |accessdate=18 Desember 2006}}</ref> Ander nasionale spanne uit [[Eilandstaat|eilandstate]] in die [[Stille Oseaan]]-gebied voer soortgelyke oorlogsdanse voor internasionale wedstryde uit; dit sluit in [[Samoaanse nasionale rugbyspan|Samoa]] se weergawe van die haka, Tonga se ''Sipi Tau'' en Fidji se ''cibi''. Suid-Afrika se Springbokke het ook al oorweg om ’n [[Zoeloes|Zoeloe]]-oorlogsdans as deel van die voorwedstrydverrigtinge in te voer.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/rugby_union/6902661.stm |title=Springboks aim to unveil own haka |publisher=[[BBC]] |date=17 Julie 2007 |accessdate=14 September 2026}}</ref> Die “Ka Mate”-haka begin algemeen met ’n stel van vyf voorbereidingsinstruksies wat deur die leier geskree word, voordat die hele span by hom aansluit:<ref>{{en}} {{cite web |url=http://haka.co.nz/haka/ |title=Haka |date=30 November 2015 |accessdate=22 Oktober 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191022020138/http://haka.co.nz/haka/ |archive-date=22 Oktober 2019 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref>{{en}} {{cite book |title=Haka! The Dance of a Noble People |date=17 Junie 1993 |publisher=Raupo Publishing (NZ) Ltd}}</ref> {| border="0" cellpadding="4" cellspacing="2" style="margin-left:3em" |+'''"Ka Mate"''' |- |'''Leier''': |''Taringa whakarongo!'' | |Ore op! |- | |''Kia rite! Kia rite! Kia mau! '' | |Maak reg...! Staan in een ry...! Staan vas! |- |'''Span''': |''Hī!'' | |Ja! |- |'''Leier''': |''Ringa ringa pakia!'' | | Klap die hande teen die dye! |- | |''Waewae takahia kia kino nei hoki!'' | |Stamp met die voete so hard as wat jy kan! |- |'''Span''': |''Kia kino nei hoki!'' | |So hard as wat ons kan! |- |'''Leier''': |''Ka mate, ka mate'' | |Ek sterf! Ek sterf! |- |'''Span''': |''Ka ora' Ka ora' | |Ek lewe! Ek lewe! |- |'''Leier''': |''Ka mate, ka mate'' | |Ek sterf! Ek sterf! |- |'''Span''': |''Ka ora' Ka ora' | |Ek lewe! Ek lewe! |- |'''Almal''': |''Tēnei te tangata pūhuruhuru'' | |Hier staan die harige man... |- | | ''Nāna ne I tiki mai whakawhiti te rā'' | |...wat die son roep en dit op ons laat skyn! |- | |''A Upane! Ka Upane!'' | |Ry nou! Ry nou! |- | |''A Upane Kaupane" | |Neem die eerste stap! |- | |''Whiti te rā,!'' | |Laat die sonskyn in! |- | |''Hī!'' | |Maak klaar! |} == Toetswedstryde == [[Lêer:New Zealand IRB World Rankings.png|duimnael|400px|Nieu-Seeland se plek op [[Wêreldrugby]] se ranglys vanaf 10 Oktober 2003 tot op hede]] Die All Blacks het teen elke teenstander ’n positiewe wenrekord. Nieu-Seeland het 511 van sy 668 toetswedstryde gewen, ’n wenrekord van 76,50%. Daarmee is die All Blacks die suksesvolste nasionale rugbyspan wêreldwyd. Drie nasionale spanne, wat deur Wêreldrugby as ’n vlak-een-span geag word, het nog nooit teen die All Blacks ’n oorwinning aangeteken nie ([[Italiaanse nasionale rugbyspan|Italië]], [[Japannese nasionale rugbyspan|Japan]] en [[Skotse nasionale rugbyspan|Skotland]]). Die slegste wenrekord het die All Blacks teen die Suid-Afrikaanse Springbokke (57,02%). Sedert die bekendstelling van Wêreldrugby se ranglys in Oktober 2003 was Nieu-Seeland oorwegend in die eerste plek. Nieu-Seeland se statistieke in toetswedstryde teen al die lande, in alfabetiese volgorde, is soos volg (korrek teen September 2026):<ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;orderby=team;team=8;template=results;type=team;view=opposition |title=International Rugby Union Statistics – New Zealand |publisher=ESPNscrum |accessdate=14 September 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://stats.allblacks.com/rivalries |title=Rivalries |publisher=All Blacks |accessdate=14 September 2026}}</ref> {| class="sortable wikitable" ! Teenstander ! Gespeel ! Gewen ! Verloor ! Gelykop ! % Gewen |- bgcolor="#d0ffd0" align="center" |- | {{ARGru}} || 41 || 36 || 4 || 1 || 87,80 |- | {{AUSru}} || 181 || 128 || 45 || 8 || 70,72 |- | {{BILru}} || 41 || 30 || 7 || 4 || 73,17 |- | {{ENGru}} || 47 || 36 || 9 || 2 || 76,60 |- | {{FIJru}} || 8 || 8 || 0 || 0 || 100,00 |- | {{FRAru}} || 68 || 52 || 15 || 1 || 76,47 |- | {{GEOru}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 100,00 |- | {{IRLru}} || 40 || 34 || 5 || 1 || 85,00 |- | {{ITAru}} || 18 || 18 || 0 || 0 || 100,00 |- | {{JPNru}} || 6 || 6 || 0 || 0 || 100,00 |- | {{CANru}} || 6 || 6 || 0 || 0 || 100,00 |- | {{NAMru}} || 3 || 3 || 0 || 0 || 100,00 |- | [[Lêer:Flag of rugby Pacific Islanders.svg|24px|raam]] Pasifiese Eilanders || 1 || 1 || 0 || 0 || 100,00 |- | {{PORru}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 100,00 |- | {{ROMru}} || 2 || 2 || 0 || 0 || 100,00 |- | {{SAMru}} || 7 || 7 || 0 || 0 || 100,00 |- | {{SCOru}} || 33 || 31 || 0 || 2 || 93,94 |- | {{RSAru}} || 114 || 64 || 46 || 4 || 56,14 |- | {{TGAru}} || 7 || 7 || 0 || 0 || 100,00 |- | {{URUru}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 100,00 |- | {{USAru}} || 4 || 4 || 0 || 0 || 100,00 |- | {{WALru}} || 38 || 35 || 3 || 0 || 92,11 |- class="sortbottom" ! Algeheel || 668 !! 511 !! 134 !! 23 !! 76,50 |} Wedstryde teen verskeie saamgestelde spanne tydens oorsese toere van die amateurtydperk en die deur [[Nieu-Seeland Rugby]] nieerkende wedstryde teen die Nieu-Suid-Walliese Waratahs (1920–1928) is nie in die lys nie. Wedstryde teen die [[Britse Barbarians]] word deur Nieu-Seeland Rugby ook nie as sulks erken nie. == Wedywering met ander nasionale spanne == === Noordelike Halfrond === Net soos die ander rugbylande van die Suidelike Halfrond handhaaf Nieu-Seeland ’n wedywering met die nasionale spanne van die Noordelike Halfrond. Net só het Nieu-Seeland tydens twee van sy eindstrydverskynings teen Frankryk te staan gekom (in 1987 en 2011), wat hulle albei kon wen. Sedert 2000 ding Nieu-Seeland en Frankryk mee om die [[Dave Gallaher-trofee]] en sedert 2008 ding Nieu-Seeland en Engeland mee om die [[Hillary-skild]].<ref name="Part One">{{en}} {{cite web |url=http://en.espn.co.uk/scrum/rugby/story/84191.html |title=The Scrum.com trophy guide – Part One |publisher=ESPNscrum |date=29 Oktober 2008 |accessdate=13 Mei 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230513190107/http://en.espn.co.uk/scrum/rugby/story/84191.html |archive-date=13 Mei 2023 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref name="Part Two">{{en}} {{cite web |url=http://en.espn.co.uk/scrum/rugby/story/84879.html |title=The Scrum.com trophy guide – Part Two |publisher=ESPNscrum |date=5 November 2008 |accessdate=13 Mei 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230513190101/http://en.espn.co.uk/scrum/rugby/story/84879.html |archive-date=13 Mei 2023 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> In 2005 en 2017 was teen die Britse en Ierse Leeus die New Zealand Lions Series-trofee op die spel.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espn.co.uk/rugby/story/_/id/15380001/lions-trophy-unveiled |title=Lions trophy unveiled |publisher=ESPNscrum |date=29 Mei 2005 |accessdate=2 Augustus 2025}}</ref> Dié trofee is in 2021 met die Lions Series-trofee vervang, wat aan die wenner van elke vierjaarlikse Leeus-reeks oorhandig word.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.lionsrugby.com/en/news/lions-and-springboks-to-play-for-new-tour-trophy-created-by-thomas-lyte |title=Lions and Springboks to play for new Tour trophy created by Thomas Lyte |publisher=[[Britse en Ierse Leeus]] |date=4 Mei 2021 |accessdate=2 Augustus 2025}}</ref> === Suid-Afrika === [[Lêer:1981-springbok-tour-auckland-1.jpg|duimnael|Die All Blacks se 1981-toetswedstryd teen die Springbokke in Auckland moes agter doringdraad plaasvind en is deur betogings begelei]] Sedert die eerste ontmoeting in 1921 op Nieu-Seelandse bodem handhaaf die Springbokke en die All Blacks, wat albei as die beste nasionale rugbyspanne wêreldwyd beskou word, ’n intensiewe wedywering. Reeds destyds is albei spanne as die bestes beskou, wat deur die gelykopuitslag van die eerste toetsreeks bevestig is. Die tweede toetsreeks tydens die teenbesoek van 1928 in Suid-Afrika het ook in ’n gelykopuitslag geëindig. In 1937 het die Springbokke daarin geslaag om in Nieu-Seeland ’n toetsreeks teen die All Blacks te wen. In 1949 het die Springbokke die tuisreeks teen die All Blacks met ’n negatiewe rekord vir die Nieu-Seelanders, wat vandag nog bestaan, gewen. In 1956 het die All Blacks egter die tuisreeks teen die Springbokke gewen. In 1960 was die Springbokke weer tydens die tuisreeks teen die All Blacks suksesvol; dié toer word egter vir politieke rusies as vir sportiewe suksesse onthou. Daarna is die wedersydse toetsreekse veral deur die Suid-Afrikaanse apartheidsbeleid en die gepaardgaande twis oor die All Blacks se Māorispelers gekenmerk. Tot in die 1980’s is onderlinge toere onderneem, maar hulle het veral politieke weerstand van anti-apartheidsaktiviste ontlok en is vervolgens deur proteste van ander lande begelei. Die Nieu-Seelandse regering se vashou aan die 1976-toer na Suid-Afrika en die Internasionale Olimpiese Komitee se weiering (rugby was destyds nie ’n Olimpiese sportsoort nie) om Nieu-Seeland ná proteste deur Afrikalande van die [[Olimpiese Somerspele 1976]] te skors het tot die boikot van dié Olimpiese Spele deur 30 oorwegend Afrikalande gelei.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.cbc.ca/sports/olympics-summer/african-nations-boycott-costly-montreal-games-1.770807 |title=African nations boycott costly Montreal Games |publisher=Canadian Broadcasting Corporation |date=7 Augustus 2009 |accessdate=14 September 2026}}</ref> Eers ná die einde van die apartheidsbewind in Suid-Afrika het die onderlinge wedywering genormaliseer. Tot vandag toe het die Springbokke slegs teen die All Blacks ’n negatiewe wenrekord.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.investec.com/en_za/sponsorships/rugby/all-blacks-vs-springboks-the-greatest-sports-rivalry.html |title=Springboks vs the All Blacks – The Great Rivalry |publisher=Investec |accessdate=14 September 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.allblacks.com/news/a-rivalry-in-numbers-all-blacks-vs-south-africa |title=A Rivalry in Numbers: All Blacks vs South Africa |publisher=All Blacks |date=23 Julie 2019 |accessdate=4 Oktober 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221004192056/https://www.allblacks.com/news/a-rivalry-in-numbers-all-blacks-vs-south-africa |archive-date=4 Oktober 2022 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Die wedywering sluit intussen ook die rugbywêreldbekertoernooie in, aangesien die Springbokke die Webb Ellis-beker reeds vier keer omhoog kon hou en die All Blacks drie keer. In 2023 het die Springbokke die eerste span geword wat die toernooi vir ’n vierde keer kon wen (by altesaam tien rugbywêreldbekertoernooie). Albei spanne het tot dusver tydens ses rugbywêreldbekertoernooie ontmoet, waarvan die All Blacks en die Springbokke drie wedstryde elk kon wen. Die Springbokke se belangrikste oorwinnings was die 1995-eindstryd, toe hulle met 15–12 in ekstra tyd gewen het, en die 2023-eindstryd, wat hulle met 12–11 kon wen. Sedert 1996 ontmoet albei spanne tydens die jaarlikse Drienasiesreeks, sedert 2012 die Rugbykampioenskap. Tydens die [[2017-Rugbykampioenskapreeks]] moes die Springbokke hul (tot dusver) ergste nederlaag verduur: 0–57 teen die All Blacks.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://super.rugby/therugbychampionship/news/rampant-all-blacks-blow-springboks-away/ |title=Rampant All Blacks blow Springboks away |publisher=Super Rugby |date=17 Augustus 2017 |accessdate=14 September 2026}}</ref> Tydens die [[2025-Rugbykampioenskapreeks]] het die Springbokke op hul beurt die All Blacks hul ergste nederlaag in dié tyd toegedien: 10–43. As gevolg van die Springbokke se geskiedenis as ’n suiwer “wit” span het baie Suid-Afrikaners, wat destyds onder die rassistiese diskriminasie gely het, die All Blacks pleks van die Springbokke ondersteun, ook oor generasies heen. Dit het sy oorsprong in apartheid, toe anti-apartheidsaktiviste by elke geleentheid die teenstander van die Springbokke as ’n soort weerstand teen apartheid en sy simbole ondersteun het. Ná die einde van apartheid is hierdie gedrag deur ander Suid-Afrikaners egter as “onpatrioties” en “verraad” bestempel. Sedert die oorwinnings van ’n span toenemend saamgestel uit “swart”, “wit” en “bruin” spelers (sedert die Rugbywêreldbeker 1995), asook herstrukturering in die bestuurspan kon al hoe meer Suid-Afrikaners van alle etniese agtergronde hulself met die nasionale rugbyspan identifiseer, en om hierdie rede het die ondersteuning vir die All Blacks of ander spanne gekwyn.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://theconversation.com/cape-crusaders-why-some-south-africans-still-support-the-kiwis-not-the-springboks-87207 |title=Cape Crusaders: why some South Africans (still) support the Kiwis, not the Springboks |publisher=The Conversation |accessdate=14 September 2026}}</ref> === Australië === [[Lêer:Australia nz first 1903.jpg|duimnael|Die eerste toetswedstryd tussen Australië en Nieu-Seeland op 15 Augustus 1903 in Sydney]] Soos in ander sportsoorte (veral [[krieket]], [[rugby league]], [[netbal]] en op die [[Statebondspele]]) handhaaf Nieu-Seeland tradisioneel goeie wedywering met sy buurland Australië,<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.foxsports.com.au/more-sports/mad-tuesday-11-things-you-never-wanted-to-know-about-the-trans-tasman-sporting-rivalry/news-story/ae6dd16e7f4cec90ec146c176f497ebf |title=Mad Tuesday: 11 things you never wanted to know about the Trans Tasman sporting rivalry |publisher=Fox Sports |author=Trevor Marshallsea |date=3 Mei 2016 |accessdate=15 November 2021}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/sport/blog/2015/oct/29/the-encounters-that-have-underpinned-trans-tasman-sporting-rivalry |title=The encounters that have underpinned trans-Tasman sporting rivalry |publisher=[[The Guardian]] |author=Russell Jackson |date=28 Oktober 2015 |accessdate=15 November 2021}}</ref> waarna dikwels as “wedywering onder sibbes” (''sibling rivalry'') verwys word.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.cricketcountry.com/articles/australia-vs-new-zealand-an-intense-sibling-rivalry-where-nothing-else-matters-than-win-502235 |title=Australia vs New Zealand, an intense sibling rivalry where nothing else matters than 'win' |publisher=Cricket Country |author=Suvajit Mustafi |date=28 Maart 2015 |accessdate=15 November 2021}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.stuff.co.nz/sport/cricket/67529059/top-ten-nzaustralia-clashes |title=Top ten NZ/Australia clashes |publisher=Stuff |author=Rosanna Price, Henry Cooke |date=27 Maart 2015 |accessdate=15 November 2021}}</ref> Die eerste toetswedstryd tussen albei spanne is tydens die Nieu-Seelandse besoek aan Australië in 1903 gespeel. Sedert 1932 ding albei spanne mee om die Bledisloebeker, een van die oudste trofeë in internasionale rugby. Van die 181 toetswedstryde tot dusver het Nieu-Seeland 128 gewen, Australië 45, met agt gelykopuitslae. Gedurende wêreldbekertoernooie het albei spanne tot dusver vier keer ontmoet (in 1991, 2003, 2011 en 2015), waarvan albei spanne twee wedstryde elk gewen het. Albei lande het al belangrike rugbytoernooie soos die [[Rugbywêreldbeker 1987]] saam aangebied. Die [[Rugbywêreldbeker 2003]] is oorspronklik ook aan albei rugbylande toegewys, maar ná ’n kontraktuele dispuut oor grondtekenregte tussen die [[Nieu-Seeland Rugby|Nieu-Seelandse Rugbyunie]] en die IRR is Australië as alleenlike gasheer aangewys. Daarbenewens het hulle in die eindstryd van die Rugbywêreldbeker 2015 ontmoet, wat die All Blacks gewen het. == Rekords == === Wêreldbekerrekord === [[Lêer:Richie McCaw and the Webb Ellis cup after the Rugby World Cup final 2011.jpg|duimnael|upright|Nieu-Seeland het in 1987, 2011 en 2015 die [[Webb Ellis-beker]] omhoog gehou]] Alhoewel die All Blacks altyd een van die groot gunstelinge is om die vierjaarlikse [[rugbywêreldbeker]]toernooi te wen, het hulle die [[Webb Ellis-beker]] slegs drie keer ingepalm: tydens die eerste [[Rugbywêreldbeker 1987]] in Nieu-Seeland en Australië, tydens die [[Rugbywêreldbeker 2011]] tuis en tydens die [[Rugbywêreldbeker 2015]] in Engeland. Daarmee het die All Blacks die eerste nasionale rugbyspan geword wat die titel verdedig het. In [[Rugbywêreldbeker 1991|1991]] het hulle die halfeindstryd teen die Wallabies verloor en in [[Rugbywêreldbeker 1995|1995]] die eindstryd teen die Springbokke. Hul tweede ergste uitslag was in [[Rugbywêreldbeker 1999|1999]] die vierde plek. In [[Rugbywêreldbeker 2003|2003]] het hulle weereens die halfeindstryd teen Australië verloor. Hul ergste toernooiverloop was tydens die [[Rugbywêreldbeker 2007|2007]], toe hulle reeds in die kwarteindstryd deur Frankryk uitgeskakel is. {| class="wikitable" ! Jaar !! Uitslag |- style="background:#F7F6A8;" | align=center | [[Rugbywêreldbeker 1987|1987]] || '''Kampioen''' |- style="background:#FFDAB9;" | align=center | [[Rugbywêreldbeker 1991|1991]] || Derde plek |- style="background:#DCE5E5;" | align=center | [[Rugbywêreldbeker 1995|1995]] || Tweede plek |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 1999|1999]] || Vierde plek |- style="background:#FFDAB9;" | align=center | [[Rugbywêreldbeker 2003|2003]] || Derde plek |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 2007|2007]] || Kwarteindrondte |- style="background:#F7F6A8;" | align=center | [[Rugbywêreldbeker 2011|2011]] || '''Kampioen''' |- style="background:#F7F6A8;" | align=center | [[Rugbywêreldbeker 2015|2015]] || '''Kampioen''' |- style="background:#FFDAB9;" | align=center | [[Rugbywêreldbeker 2019|2019]] || Derde plek |- style="background:#DCE5E5;" | align=center | [[Rugbywêreldbeker 2023|2023]] || Tweede plek |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 2027|2027]] || ''gekwalifiseer'' |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 2031|2031]] || {{n.v.t.}} |} === Drienasies/Rugbykampioenskap === [[Lêer:Bledisloe Cup on display in Sydney 2014.jpg|duimnael|upright|Tydens die Rugbykampioenskap ding onder andere Australië en Nieu-Seeland om die [[Bledisloebeker]] mee]] Nieu-Seeland se enigste jaarlikse toernooi is die Rugbykampioenskap (voorheen die Drienasies), waar hulle teen drie ander lande van die Suidelike Halfrond speel: Australië en Suid-Afrika sedert 1996; Argentinië het in 2012 by dié toernooi aangesluit. Nieu-Seeland se rekord van 20 toernooikampioenskappe (1996, 1997, 1999, 2002, 2003, 2005–2008, 2010, 2012–2014, 2016–2018 en 2020–2023) en 99 wedstrydoorwinnings is verreweg meer as die rekords van die ander spanne. As deel van die Rugbykampioenskap ding die All Blacks ook met die Wallabies om die [[Bledisloebeker]] (sedert 1932) en met die Springbokke om die [[Vryheidsbeker]] (sedert 2004) mee.<ref name="Part Two" /> {{Drie-Nasiesrekord}} {{Die Rugbykampioenskap-rekord}} <small>Punte word soos volg toegeken: 4 punte vir ’n oorwinning, 2 punte vir ’n gelykopuitslag, 0 punte vir ’n nederlaag (saam met moontlike bonuspunte), 1 bonuspunt vir ten minste drie drieë meer as die teenstander, 1 bonuspunt vir ’n nederlaag met minder as sewe punte.</small> === Ander toetswedstryde === Gedurende die amateurtydperk het die All Blacks maandelange oorsese toere onderneem, waartydens hulle teen ander nasionale spanne, plaaslike saamgestelde spanne en klubspanne gespeel het. Eweneens het oorsese spanne na Nieu-Seeland getoer. Die All Blacks het al vier keer ’n Grand Slam behaal, d.w.s. ’n oorwinning oor die vier Tuisnasies Engeland, Ierland, Skotland en Wallis tydens dieselfde toer (die Grand Slam-toere was in 1978, 2005, 2008 en 2010). Teen die jaar 2000 het die oorsese toere volgens die ou tradisie tot ’n einde gekom, aangesien die professionalisering van die rugbyspel te min tyd vir toere oorlaat (’n uitsondering is die [[Britse en Ierse Leeus]] se vierjaarlikse toere). Deesdae is toetswedstryde teen die spanne van die Noordelike Halfrond tweekeer per jaar moontlik. Gedurende Juniemaand se [[midjaarrugbytoetsreeks]] vertrek Europese spanne na Nieu-Seeland en gedurende Novembermaand se [[eindjaarrugbytoetsreeks]] reis die All Blacks na Europa. Een van die mees tradisionele trofee in internasionale rugby is die Bledisloebeker. Australië en Nieu-Seeland ding sedert 1932 om dié beker mee, sedert 1996 tydens die Drienasiesreeks en sedert 2012 as deel van die Rugbykampioenskap. Tydens dié toernooi ding Nieu-Seeland sedert 2004 ook met Suid-Afrika om die [[Vryheidsbeker]] mee. Sedert 2000 ding Nieu-Seeland en Frankryk mee om die [[Dave Gallaher-trofee]] (genoem na [[David Gallaher|David „Dave“ Gallaher]], die kaptein van die ''Original All Blacks'' van 1905/06, wie tydens die [[Eerste Wêreldoorlog]] in Frankryk gesneuwel het) en hulle moes dié trofee in 2009 en 2021 oorhandig. Sedert 2008 ding Nieu-Seeland en Engeland mee om die [[Hillary-skild]] (genoem na die in 2008 oorlede [[Edmund Hillary]]) wat die All Blacks slegs in 2012 moes oorhandig.<ref name="Part One" /><ref name="Part Two" /> In 2005 en 2017 het die All Blacks teen die Britse en Ierse Leeus om die New Zealand Lions Series-trofee meegeding, wat in 2021 met die Lions Series-trofee vervang is. == Spelers == === Huidige span === Die volgende spelers het die All Blacks-span gevorm tydens die 2026-„Rugby se Grootste Wedywering“-reeks:<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.allblacks.com/news/all-blacks/all-blacks-squad-named-for-rugby-s-greatest-rivalry-tour |title=All Blacks Squad Named for Rugby's Greatest Rivalry Tour |publisher=[[Nieu-Seeland Rugby]] |date=26 Julie 2026 |accessdate=14 September 2026}}</ref> {| | valign="top"| {| class="wikitable" |+ Agterspelers ''(backs)'' |- ! Speler !! Posisie !! Klub / Provinsie !! Toetswedstryde |- | [[Beauden Barrett]] || [[Skrumskakel]] || [[Blues (Superrugbyspan)|Blues]] / Taranaki || style="text-align:center" | 144 |- | [[Josh Jacomb]] || Skrumskakel || [[Chiefs (Superrugbyspan)|Chiefs]] / Taranaki || style="text-align:center" | {{0|00}}0 |- | [[Ruben Love]] || Skrumskakel || [[Hurricanes (Superrugbyspan)|Hurricanes]] / Wellington || style="text-align:center" | {{0|00}}8 |- | [[Damian McKenzie]] || Skrumskakel || [[Chiefs (Superrugbyspan)|Chiefs]] / Waikato || style="text-align:center" | {{0}}77 |- | [[Richie Mo’unga]] || Skrumskakel || [[Crusaders (Superrugbyspan)|Crusaders]] / Canterbury || style="text-align:center" | {{0}}56 |- | [[Noah Hotham]] || [[Losskakel]] || [[Crusaders (Superrugbyspan)|Crusaders]] / Tasman || style="text-align:center" | {{0|00}}3 |- | [[Kyle Preston]] || Losskakel || [[Crusaders (Superrugbyspan)|Crusaders]] / Wellington || style="text-align:center" | {{0|00}}1 |- | [[Cortez Ratima]] || Losskakel || [[Chiefs (Superrugbyspan)|Chiefs]] / Waikato || style="text-align:center" | {{0}}24 |- | [[Cam Roigard]] || Losskakel || [[Hurricanes (Superrugbyspan)|Hurricanes]] / Counties Manukau || style="text-align:center" | {{0}}20 |- | [[Jordie Barrett]] || [[Senter]] || [[Hurricanes (Superrugbyspan)|Hurricanes]] / Taranaki || style="text-align:center" | {{0}}81 |- | [[Anton Lienert-Brown]] || Senter || [[Chiefs (Superrugbyspan)|Chiefs]] / Waikato || style="text-align:center" | {{0}}90 |- | [[Timoci Tavatavanawai]] || Senter || [[Highlanders (Superrugbyspan)|Highlanders]] / Tasman || style="text-align:center" | {{0|00}}2 |- | [[Quinn Tupaea]] || Senter || [[Chiefs (Superrugbyspan)|Chiefs]] / Waikato || style="text-align:center" | {{0}}26 |- | [[Leroy Carter]] || [[Vleuel]] || [[Chiefs (Superrugbyspan)|Chiefs]] / Bay of Plenty || style="text-align:center" | {{0|00}}7 |- | [[Fehi Fineanganofo]] || Vleuel || [[Hurricanes (Superrugbyspan)|Hurricanes]] / Bay of Plenty || style="text-align:center" | {{0|00}}1 |- | [[Rieko Ioane]] || Vleuel || [[Blues (Superrugbyspan)|Blues]] / Auckland || style="text-align:center" | {{0}}88 |- | [[Josh Moorby]] || Vleuel || [[Hurricanes (Superrugbyspan)|Hurricanes]] / Waikato || style="text-align:center" | {{0|00}}2 |- | [[Emoni Narawa]] || Vleuel || [[Chiefs (Superrugbyspan)|Chiefs]] / Bay of Plenty || style="text-align:center" | {{0|00}}4 |- | [[Will Jordan (rugbyspeler)|Will Jordan]] || [[Heelagter]] || [[Crusaders (Superrugbyspan)|Crusaders]] / Tasman || style="text-align:center" | {{0}}57 |} | | valign="top" | {| class="wikitable" |+ Voorspelers ''(forwards)'' |- ! Speler !! Posisie !! Klub / Provinsie !! Toetswedstryde |- | [[Asafo Aumua]] || [[Haker]] || [[Hurricanes (Superrugbyspan)|Hurricanes]] / Wellington || style="text-align:center" | {{0}}22 |- | [[Bradley Slater]] || Haker || [[Blues (Superrugbyspan)|Blues]] / Taranaki || style="text-align:center" | {{0|00}}0 |- | [[Samisoni Taukei’aho]] || Haker || [[Chiefs (Superrugbyspan)|Chiefs]] / Waikato || style="text-align:center" | {{0}}44 |- | [[Codie Taylor]] || Haker || [[Crusaders (Superrugbyspan)|Crusaders]] / Canterbury || style="text-align:center" | 109 |- | [[George Bower]] || [[Stut]] || [[Crusaders (Superrugbyspan)|Crusaders]] / Otago || style="text-align:center" | {{0}}26 |- | [[Ethan de Groot]] || Stut || [[Highlanders (Superrugbyspan)|Highlanders]] / Southland || style="text-align:center" | {{0}}43 |- | [[Siale Lauaki]] || Stut || [[Hurricanes (Superrugbyspan)|Hurricanes]] / Wellington || style="text-align:center" | {{0|00}}0 |- | [[Tyrel Lomax]] || Stut || [[Hurricanes (Superrugbyspan)|Hurricanes]] / Tasman || style="text-align:center" | {{0}}51 |- | [[Saula Ma’u]] || Stut || [[Highlanders (Superrugbyspan)|Highlanders]] / Otago || style="text-align:center" | {{0|00}}0 |- | [[Fletcher Newell]] || Stut || [[Crusaders (Superrugbyspan)|Crusaders]] / Canterbury || style="text-align:center" | {{0}}37 |- | [[Xavier Numia]] || Stut || [[Hurricanes (Superrugbyspan)|Hurricanes]] / Wellington || style="text-align:center" | {{0|00}}2 |- | [[Pasilio Tosi]] || Stut || [[Hurricanes (Superrugbyspan)|Hurricanes]] / Bay of Plenty || style="text-align:center" | {{0}}17 |- | [[Ofa Tu’ungafasi]] || Stut || [[Blues (Superrugbyspan)|Blues]] / Northland || style="text-align:center" | {{0}}68 |- | [[Sam Darry]] || [[Slot (rugby)|Slot]] || [[Blues (Superrugbyspan)|Blues]] / Canterbury || style="text-align:center" | {{0}}10 |- | [[Jamie Hannah]] || Slot || [[Crusaders (Superrugbyspan)|Crusaders]] / Canterbury || style="text-align:center" | {{0|00}}1 |- | [[Fabian Holland]] || Slot || [[Highlanders (Superrugbyspan)|Highlanders]] / Otago || style="text-align:center" | {{0}}12 |- | [[Josh Lord]] || Slot || [[Chiefs (Superrugbyspan)|Chiefs]] / Taranaki || style="text-align:center" | {{0}}15 |- | [[Patrick Tuipulotu]] || Slot || [[Blues (Superrugbyspan)|Blues]] / Auckland || style="text-align:center" | {{0}}57 |- | [[Tupou Vaa’i]] || Slot || [[Chiefs (Superrugbyspan)|Chiefs]] / Taranaki || style="text-align:center" | {{0}}47 |- | [[Ethan Blackadder]] || [[Losvoorspeler]] || [[Crusaders (Superrugbyspan)|Crusaders]] / Tasman || style="text-align:center" | {{0}}14 |- | [[Luke Jacobson]] || Losvoorspeler || [[Chiefs (Superrugbyspan)|Chiefs]] / Waikato || style="text-align:center" | {{0}}27 |- | [[Peter Lakai]] || Losvoorspeler || [[Hurricanes (Superrugbyspan)|Hurricanes]] / Wellington || style="text-align:center" | {{0}}10 |- | [[Simon Parker]] || Losvoorspeler || [[Chiefs (Superrugbyspan)|Chiefs]] / Northland || style="text-align:center" | {{0|00}}8 |- | [[Ardie Savea]] [[Lêer:Captain sports.svg|15px|Kaptein]] || Losvoorspeler || [[Moana Pasifika]] / Wellington || style="text-align:center" | 109 |- | [[Wallace Sititi]] || Losvoorspeler || [[Chiefs (Superrugbyspan)|Chiefs]] / North Harbour || style="text-align:center" | {{0}}21 |- | [[Semisi Tupou Ta’eiloa]] || Losvoorspeler || [[Moana Pasifika]] / Southland || style="text-align:center" | {{0|00}}0 |} |} === Bekende spelers === [[Lêer:Dave Gallaher 1905c.jpg|duimnael|upright|Dave Gallaher (1905)]] [[Lêer:Colin Meads.jpg|duimnael|upright|Colin Meads (1956)]] [[Lêer:Jonah Lomu (cropped).jpg|duimnael|upright|Jonah Lomu (2004)]] 21 voormalige Nieu-Seelandse spelers is vir hul uitstekende prestasies in Wêreldrugby se Heldesaal opgeneem:<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/halloffame/inductees |title=Inductees |publisher=[[Wêreldrugby]] |accessdate=14 September 2026}}</ref> {| class="wikitable" ! Speler !! Posisie !! Inskrywing |- | [[Fred Allen (rugbyspeler)|Fred Allen]] || [[Losskakel]] || 2014 |- | [[Zinzan Brooke]] || [[Agsteman]], [[Vleuel]] || 2026 |- | [[Dan Carter]] || [[Losskakel]], [[Senter]] || 2023 |- | [[Don Clarke]] || [[Heelagter]] || 2014 |- | [[Sean Fitzpatrick]] || [[Haker]] || 2014 |- | [[Grant Fox]] || [[Losskakel]] || 2014 |- | [[David Gallaher]] || [[Losvoorspeler]] || 2010 |- | [[Michael Jones (rugbyspeler)|Michael Jones]] || [[Losvoorspeler]], [[Agsteman]] || 2014 |- | [[David Kirk]] || [[Skrumskakel]] || 2011 |- | [[Ian Kirkpatrick (Nieu-Seelandse rugbyspeler)|Ian Kirkpatrick]] || [[Losvoorspeler]] || 2014 |- | [[John Kirwan]] || [[Vleuel]] || 2014 |- | [[Chris Laidlaw]] || [[Skrumskakel]] || 2024 |- | [[Brian Lochore]] || [[Agsteman]], [[Slot (rugby)|Slot]] || 2011 |- | [[Jonah Lomu]] || [[Vleuel]] || 2011 |- | [[Richie McCaw]] || [[Losvoorspeler]] || 2019 |- | [[Colin Meads]] || [[Slot (rugby)|Slot]], [[Agsteman]] || 2014 |- | [[Graham Mourie]] || [[Losvoorspeler]] || 2014 |- | [[George Nepia]] || [[Heelagter]] || 2014 |- | [[Joe Warbrick]] || [[Heelagter]] || 2008 |- | [[Wilson Whineray]] || [[Stut]] || 2007 |- | [[Bryan Williams]] || [[Vleuel]], [[Senter]], [[Heelagter]] || 2018 |} Daarbenewens is die wêreldkampioenafrigter [[Graham Henry]] en die span ''New Zealand Natives'' ingeskryf.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/halloffame/inductees/706696 |title=Graham Henry – World Rugby – Hall of Fame |publisher=[[Wêreldrugby]] |accessdate=14 September 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/halloffame/inductees/59180 |title=1888 New Zealand Team – World Rugby – Hall of Fame |publisher=[[Wêreldrugby]] |accessdate=14 September 2026}}</ref> 14 spelers is tweeledige wêreldkampioene: [[Dan Carter]], [[Ben Franks]], [[Owen Franks]], [[Jerome Kaino]], [[Richie McCaw]], [[Keven Mealamu]], [[Ma’a Nonu]], [[Kieran Read]], [[Colin Slade]], [[Conrad Smith]], [[Victor Vito (rugbyspeler)|Victor Vito]], [[Sam Whitelock]], [[Sonny Bill Williams]] en [[Tony Woodcock (rugbyspeler)|Tony Woodcock]] (almal in 2011 en in 2015). [[Wêreldrugby]] het ses spelers as speler van die jaar benoem: [[Dan Carter]] (in 2005, 2012 en 2015), [[Richie McCaw]] (in 2006, 2009 en 2010), [[Kieran Read]] (in 2013), [[Brodie Retallick]] (in 2014), [[Beauden Barrett]] (in 2016 en 2017) en [[Ardie Savea]] (in 2023).<ref name="World Rugby Awards">{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/tournaments/awards/past-winners/ |title=World Rugby Awards Past Winners |publisher=[[Wêreldrugby]] |accessdate=14 September 2026}}</ref> === Spelerstatistieke === [[Lêer:Kieran Read 2011.jpg|duimnael|upright|Kieran Read (2011)]] [[Lêer:Richie McCaw ONZ (cropped).jpg|duimnael|upright|Richie McCaw (2016)]] [[Lêer:Dan Carter ONZM (cropped).jpg|duimnael|upright|Dan Carter (2019)]] Vervolgens die belangrikste statistieke van die All Blacks se spelers.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.allblacks.com/asp/statlist.asp |title=All Blacks se statistieke |publisher=All Blacks |accessdate=14 September 2026}}</ref> Die spelers wat met <nowiki>*</nowiki> gekenmerk is, is nog aktief en kan hul statistieke verbeter. Die verskil tussen die aantal wedstryde en die aantal toetswedstryde is ’n gevolg van die All Blacks se groot aantal wedstryde teen plaaslike spanne en keurspanne tydens oorsese toere in die amateurtydperk. <small>(Korrek teen September 2026)</small> {| | {| class="wikitable" |+ Meeste toetswedstryde<ref name="Most tests" /><ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;team=8;template=results;type=player |title=Total matches played (descending) |publisher=ESPNscrum |accessdate=14 September 2026}}</ref> |- ! style="width:50px"| Rang !! style="width:175px"| Naam !! style="width:100px"| Tydperk !! style="width:75px"| Toetswedstryde |- | {{0}}1 || [[Sam Whitelock]] || 2010–2023 || 153 |- | {{0}}2 || [[Richie McCaw]] || 2001–2015 || 148 |- | {{0}}3 || [[Beauden Barrett]] * || 2012–2026 || 145 |- | {{0}}4 || [[Keven Mealamu]] || 2002–2015 || 132 |- | {{0}}5 || [[Kieran Read]] || 2008–2019 || 127 |- | {{0}}6 || [[Aaron Smith]] || 2012–2023 || 125 |- | {{0}}7 || [[Tony Woodcock]] || 2002–2015 || 118 |- |rowspan="3"| {{0}}8 || [[Ardie Savea]] * || 2016–2026 |rowspan="3"| 112 |- | [[Codie Taylor]] * || 2015–2026 |- | [[Dan Carter]] || 2003–2015 |} | {| class="wikitable" |+ Meeste wedstryde<ref name="Most matches">{{en}} {{cite web |url=http://stats.allblacks.com/asp/mostgames.ASP?stats_ID=11 |title=All Blacks that have played 75 or more matches. |publisher=All Blacks |accessdate=14 September 2026}}</ref> |- ! style="width:50px"| Rang !! style="width:175px"| Naam !! style="width:100px"| Tydperk !! style="width:75px"| Wedstryde |- | {{0}}1 || [[Sam Whitelock]] || 2010–2023 || 153 |- |rowspan="2"| {{0}}2 || [[Richie McCaw]] || 2001–2015 |rowspan="2"| 149 |- | [[Beauden Barrett]] * || 2012–2026 |- |rowspan="2"| {{0}}4 || [[Colin Meads]] || 1957–1971 |rowspan="2"| 133 |- | [[Keven Mealamu]] || 2002–2015 |- |rowspan="2"| {{0}}6 || [[Sean Fitzpatrick]] || 1986–1997 |rowspan="2"| 128 |- | [[Kieran Read]] || 2008–2019 |- | {{0}}8 || [[Aaron Smith]] || 2012–2023 || 125 |- | {{0}}9 || [[Tony Woodcock]] || 2002–2015 || 118 |- | 10 || [[Andy Haden]] || 1972–1985 || 117 |} |- | {| class="wikitable" |+ Meeste punte aangeteken<ref name="Most test points" /><ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;filter=advanced;orderby=points;team=8;template=results;type=player |title=Total points scored (descending) |publisher=ESPNscrum |accessdate=14 September 2026}}</ref> |- ! style="width:50px"| Rang !! style="width:175px"| Naam !! style="width:100px"| Tydperk !! style="width:75px"| Punte |- | {{0}}1 || [[Dan Carter]] || 2003–2015 || 1598 |- | {{0}}2 || [[Andrew Mehrtens]] || 1995–2004 || {{0}}967 |- | {{0}}3 || [[Beauden Barrett]] * || 2012–2026 || {{0}}813 |- | {{0}}4 || [[Grant Fox]] || 1985–1993 || {{0}}645 |- | {{0}}5 || [[Richie Mo’unga]] || 2017–2023 || {{0}}466 |- | {{0}}6 || [[Damian McKenzie]] * || 2016–2026 || {{0}}392 |- | {{0}}7 || [[Aaron Cruden]] || 2010–2017 || {{0}}322 |- | {{0}}8 || [[Jordie Barrett]] * || 2017–2026 || {{0}}306 |- | {{0}}9 || [[Carlos Spencer]] || 1997–2004 || {{0}}291 |- | 10 || [[Doug Howlett]] || 2000–2007 || {{0}}245 |} | {| class="wikitable" |+ Meeste drieë gedruk<ref name="Most test tries" /><ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;filter=advanced;orderby=tries;team=8;template=results;type=player |title=Total tries scored (descending) |publisher=ESPNscrum |accessdate=14 September 2026}}</ref> |- ! style="width:50px"| Rang !! style="width:175px"| Naam !! style="width:100px"| Tydperk !! style="width:75px"| Drieë |- | {{0}}1 || [[Will Jordan (rugbyspeler)|Will Jordan]] * || 2020–2026 || 54 |- | {{0}}2 || [[Doug Howlett]] || 2000–2007 || 49 |- |rowspan="3"| {{0}}3 || [[Julian Savea]] || 2012–2017 |rowspan="3"| 46 |- | [[Christian Cullen]] || 1996–2002 |- | [[Joe Rokocoko]] || 2003–2010 |- | {{0}}6 || [[Beauden Barrett]] * || 2012–2026 || 45 |- | {{0}}7 || [[Jeff Wilson]] || 1993–2001 || 44 |- |rowspan="2"| {{0}}8 || [[Ben Smith]] || 2012–2019 |rowspan="2"| 39 |- | [[Rieko Ioane]] * || 2016–2026 |- | 10 || [[Jonah Lomu]] || 1995–2002 || 37 |} |} == Afrigters == [[Lêer:Wayne Smith CNZM (cropped).jpg|duimnael|upright|Wayne Smith (2012)]] [[Lêer:Graham Henry knight 2012.jpg|duimnael|upright|Graham Henry (2012)]] [[Lêer:Steve Hansen 2012.jpg|duimnael|upright|Steve Hansen (2020)]] Aangesien die definisie en rol van afrigters tot die Suid-Afrikaanse toer in 1949 baie uiteenlopend was, bevat die volgende tabel slegs afrigters wat sedertdien benoem is.<ref>{{en}} {{cite book |author=Ron Palenski |title=Century in Black: 100 Years of All Black Test Rugby |url=https://archive.org/details/centuryinblack0000ronp |publisher=Hodder Moa Beckett Publishers |location=Auckland |year=2003 |isbn=1-86958-937-8 |pages=[https://archive.org/details/centuryinblack0000ronp/page/290 290]}}</ref> Sedert die begin af was al die All Blacks se afrigters Nieu-Seelanders. {| class="wikitable" ! Naam ! Tydperk ! Wedstryde ! Oorwinnings ! Gelykop ! Nederlae ! % Gewen |- | Alex McDonald | 1949 | 4 | 0 | 0 | 4 | 0 |- | Tom Morrison | 1950, 1955–56 | 12 | 8 | 1 | 3 | 66,7 |- | Len Clode | 1951 | 3 | 3 | 0 | 0 | 100 |- | Arthur Marslin | 1953–1954 | 5 | 3 | 0 | 2 | 60 |- | Dick Everest | 1957 | 2 | 2 | 0 | 0 | 100 |- | Jack Sullivan | 1958–1960 | 11 | 6 | 1 | 4 | 54,5 |- | Neil McPhail | 1961–1965 | 20 | 16 | 2 | 2 | 80 |- | Ron Bush | 1962 | 2 | 2 | 0 | 0 | 100 |- | Fred Allen | 1966–1968 | 14 | 14 | 0 | 0 | 100 |- | Ivan Vodanovich | 1969–1971 | 10 | 4 | 1 | 5 | 40 |- | Bob Duff | 1972–1973 | 8 | 6 | 1 | 1 | 75 |- | John Stewart | 1974–1976 | 11 | 6 | 1 | 4 | 54,5 |- | Jack Gleeson | 1977–1978 | 13 | 10 | 0 | 3 | 76,9 |- | Eric Watson | 1979–1980 | 9 | 5 | 0 | 4 | 55,5 |- | Peter Burke | 1981–1982 | 11 | 9 | 0 | 2 | 81,8 |- | Bryce Rope | 1983–1984 | 12 | 9 | 1 | 2 | 75 |- | Sir Brian Lochore | 1985–1987 | 18 | 14 | 1 | 3 | 77,7 |- | Alex Wyllie | 1988–1991 | 29 | 25 | 1 | 3 | 86,2 |- | Laurie Mains | 1992–1995 | 34 | 23 | 1 | 10 | 67,6 |- | John Hart | 1996–1999 | 41 | 31 | 1 | 9 | 75,6 |- | Wayne Smith | 2000–2001 | 17 | 12 | 0 | 5 | 70,5 |- | John Mitchell | 2002–2003 | 28 | 23 | 1 | 4 | 82,1 |- | Graham Henry | 2004–2011 | 103 | 88 | 0 | 15 | 85,4 |- | Steve Hansen | 2012–2019 | 107 | 93 | 4 | 10 | 86,9 |- | Ian Foster | 2020–2023 | 46 | 32 | 2 | 12 | 69,5 |- | Scott Robertson | 2024–2026 | 27 | 20 | 0 | 7 | 74,1 |- | Dave Rennie | sedert 2026 | 7 | 4 | 0 | 3 | 57,1 |} == Toekennings == Die Italiaanse sporttydskrif ''Gazzetta dello Sport'' het die All Blacks in 2005 as “wêreldspan van die jaar” aangewys. Die Internasionale Rugbyraad, sedert 2014 Wêreldrugby, het die All Blacks elf keer as “span van die jaar” benoem (in 2005, 2006, 2008, 2010, 2011, 2012, 2013, 2014, 2015 en 2016).<ref name="World Rugby Awards" /> Die All Blacks het ook die Laureus Wêreldsporttoekennings as “span van die jaar” ontvang (in 2016).<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.laureus.com/world-sports-awards/2016 |title=Laureus World Sports Awards 2016 |publisher=Laureus Wêreldsporttoekennings |date=2016 |accessdate=14 September 2026}}</ref> == Sien ook == {{Portaal|Rugby|Ru ball.svg}} * [[Nieu-Seelandse nasionale krieketspan]] * [[Black Ferns]], Nieu-Seeland se nasionale vrouerugbyspan * [[Nieu-Seelandse nasionale sokkerspan]] == Verwysings == {{Verwysings|4}} == Bronnelys == * {{en}} {{cite book |author=Winston McCarthy |title=Haka! The All Blacks Story |url=https://archive.org/details/hakaallblackssto0000wins |publisher=Pelham Books |location=London |year=1968 |isbn=978-0-7207-0206-4}} * {{de}} {{cite book |author=James Kerr |title=Das Geheimnis der All Blacks |publisher=Copress Verlag |location=Grünwald |year=2021 |isbn=978-3-7679-1230-4}} * {{en}} {{cite book |author=Terry McLean |title=New Zealand Rugby Legends |publisher=MOA Publications |location=Auckland |year=1987 |isbn=0-908570-15-5}} * {{en}} {{cite book |author=Greg Ryan |title=Forerunners of the All Blacks |url=https://archive.org/details/forerunnersofall0000ryan |publisher=Canterbury University Press |location=Christchurch |year=1993 |isbn=0-908812-30-2}} * {{en}} {{cite book |author=Grant Harding, David Williams |title=The Toughest of Them All: New Zealand and South Africa, the Struggle for Rugby Supremacy |publisher=Penguin Books |location=Auckland/New York |year=2000 |isbn=0-14-029577-1}} * {{en}} {{cite book |author=Ron Palenski |title=Century in Black: 100 Years of All Black Test Rugby |url=https://archive.org/details/centuryinblack0000ronp |publisher=Hodder Moa Beckett Publishers |location=Auckland |year=2003 |isbn=1-86958-937-8}} * {{en}} {{cite book |author=Phil Gifford |title=The Passion: The Stories Behind 125 years of Canterbury Rugby |publisher=Wilson Scott Publishing |location=Christchurch |year=2004 |isbn=0-9582535-1-X}} * {{en}} {{cite book |author=Bob Howitt |title=SANZAR Saga: Ten Years of Super 12 and Tri-Nations Rugby |publisher=HarperCollins Publishers |location=New York |year=2005 |isbn=1-86950-566-2}} * {{en}} {{cite book |author=Max Howell |title=Born to Lead: Wallaby Test Captains |publisher=Celebrity Books |location=North Harbour |year=2005 |isbn=1-877252-18-2}} * {{fr}} {{cite book |author=Ian Borthwick |title=France/All Blacks: 100 ans de rencontres |publisher=Au vent des îles |location=Papeete |year=2006 |isbn=2-915654-07-7}} * {{en}} {{cite book |author=Malcolm Mulholland |title=Beneath the Maori Moon: An Illustrated History of Maori Rugby |publisher=Huia Publishers |location=Wellington |year=2009 |isbn=978-1-86969-305-3}} * {{en}} {{cite book |author=Sean Fagan |title=The First Lions of Rugby |publisher=Slattery Media Group |location=Richmond |year=2013 |isbn=978-0-9875002-7-4}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie|New Zealand national rugby union team|All Blacks}} * {{en}} [http://www.allblacks.com/ Amptelike webwerf van die All Blacks] * {{en}} [https://www.nzrugby.co.nz/ Amptelike webwerf van Nieu-Seeland Rugby] * {{en}} [https://www.world.rugby/organisation/membership/oceania/new-zealand Nieu-Seeland by Wêreldrugby] * {{en}} [https://www.planetrugby.com/team/new-zealand/ Nieu-Seeland op Planet Rugby] {{Nasionale rugbyspanne}} {{Die Rugbykampioenskap}} {{Normdata}} {{Voorbladster}} [[Kategorie:Nieu-Seelandse rugbyspanne]] [[Kategorie:Nasionale rugbyspanne van Oseanië]] 5gk1rov4824go5nid5e759gx7ae24xr 0 25244 2974528 2969259 2026-10-01T15:10:33Z Jcb 223 2974528 wikitext text/x-wiki : ''Hierdie artikel handel oor die Franse nasionale mansrugbyspan. Vir die artikel oor die nasionale vrouerugbyspan, sien [[Franse nasionale vrouerugbyspan]].'' {{Inligtingskas Rugbyspan | land = Frankryk | beeld = France Rugby Logo.svg | unie = [[Franse Rugbyfederasie]] (FFR) | bynaam = ''XV de France'', ''Les Tricolores'' of ''Les Bleus'' | embleem = die Galliese hoenderhaan | kaptein = [[Antoine Dupont]] | afrigter = {{vlagikoon|Frankryk}} [[Fabien Galthié]] <small>(sedert 2020)</small> | stadion = [[Stade de France]], [[Parys]] | kapasiteit = 81&nbsp;338 | patroon_la1 = _whiteborder | patroon_b1 = _France2526h | patroon_ra1 = _whiteborder | patroon_sh1 = _France2526h | patroon_so1 = _Adidas_white | linkerarm1 = 2F5DBF | liggaam1 = 2F5DBF | regterarm1 = 2F5DBF | broek1 = FFFFFF | kouse1 = E63C34 | patroon_la2 = _France2526a | patroon_b2 = _France2526a | patroon_ra2 = _France2526a | patroon_sh2 = _France2526a | patroon_so2 = _Adidas_white | linkerarm2 = FFFFFF | liggaam2 = FFFFFF | regterarm2 = FFFFFF | broek2 = 2C2D61 | kouse2 = E3363A | statistiek = Statistiek | toetse = [[Fabien Pelous]] (118)<ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;orderby=matches;team=9;template=results;type=player |title=Most matches |publisher=ESPNscrum |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> | toptoetspuntebehaler = [[Thomas Ramos]] (563)<ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;orderby=points;team=9;template=results;type=player |title=Most points |publisher=ESPNscrum |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> | meestedrieë = [[Damian Penaud]] (40)<ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;orderby=tries;team=9;template=results;type=player |title=Most tries |publisher=ESPNscrum |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> | jongstespeler = | eerste = {{FRAru}} 8–38 {{NZLru-r}}<br />([[Parys]], [[Frankryk]]; 1 Januarie 1906) | grootwen = {{FRAru}} 96–0 {{NAMru-r}}<br />([[Marseille]], Frankryk; 21 September 2023) | grootverloor = {{NZLru}} 61–10 {{FRAru-r}}<br />([[Wellington, Nieu-Seeland|Wellington]], [[Nieu-Seeland]]; 9 Junie 2007) | Wêreldbekerverskynings = 10/10 | jaar = 1987 | beste = Naaswenner in [[Rugbywêreldbeker 1987|1987]], [[Rugbywêreldbeker 1999|1999]] en [[Rugbywêreldbeker 2011|2011]] | url = | unieurl = www.ffr.fr }} Die '''Franse nasionale rugbyspan''' ([[Frans]]: ''Équipe de France de rugby à XV'') is die nasionale [[rugby]]span wat [[Frankryk]] in internasionale wedstryde (toetswedstryde) verteenwoordig. Rugby word in Frankryk deur die [[Franse Rugbyfederasie]] (''Fédération française de rugby'', FFR) geadministreer. Frankryk neem aan die jaarlikse [[Sesnasies-toernooi]] deel, saam met [[Engelse nasionale rugbyspan|Engeland]], [[Ierse nasionale rugbyspan|Ierland]], [[Italiaanse nasionale rugbyspan|Italië]], [[Skotse nasionale rugbyspan|Skotland]] en [[Walliese nasionale rugbyspan|Wallis]]. Frankryk het die kampioenskap reeds 20 keer gewen, insluitende tien [[Grand Slam (Rugby)|Grand Slams]], en het nog agt ander kere die titel gedeel. Frankryk se belangrikste internasionale verskyning is tydens die vierjaarlikse [[rugbywêreldbeker]]toernooi wat sedert 1987 beslis word. Sedert die eerste [[Rugbywêreldbeker 1987]] het Frankryk by elke toernooi tot die uitklopfase gevorder. Frankryk het die eindstryd drie keer gehaal, waar hulle in 1987 en [[Rugbywêreldbeker 2011|2011]] teen die [[All Blacks]] en in [[Rugbywêreldbeker 1999|1999]] teen [[Wallabies|Australië]] verloor het. Frankryk het die [[Rugbywêreldbeker 2007]] aangebied, maar hulle is soos tydens die [[Rugbywêreldbeker 2003]] deur Engeland in die halfeindrondte uitgeskakel. Frankryk het as gasheer van die [[Rugbywêreldbeker 2023]] opgetree. Al is Frankryk telkens een van die gunstelingspanne om die rugbywêreldbeker te verower, het dié eer hulle nog nie te beurt geval nie. Franse rugby dateer terug na 1872 toe dié sport deur Britse setlaars na Frankryk gebring is. Op [[Nuwejaarsdag]] 1906 het Frankryk sy eerste toetswedstryd teen Nieu-Seeland in [[Parys]] gespeel. Frankryk het toe sporadies teen die Tuisnasies begin speel, totdat die Franse in 1910 by die Tuisuniekampioenskap aangesluit het om die Vyfnasies (die huidige Sesnasies) te vorm. Frankryk het ook aan die rugbytoernooie van vroeë [[Olimpiese Somerspele]] deelgeneem, en die goue medalje in 1900 asook twee silwermedaljes in die 1920’s gewen. Die nasionale rugbyspan het in die 1950’s en 1960’s nog suksesse behaal en die Vyfnasies in 1959 vir die eerste keer gewen. Frankryk het hul eerste Grand Slam in 1968 ingepalm. Frankryk speel tradisioneel in blou truie met wit broeke en rooi sokkies – wat aan die kleure van die [[vlag van Frankryk]] ontleen is. Naas hul kortnaam ''XV de France'' (''XV'' of ''quinze'' verwys na die 15 spelers) dra die span dus die byname ''les tricolores'' of ''les bleus''. Die Franse embleem is ’n goue Galliese hoenderhaan op ’n rooi skild. Hul alternatiewe kleure bestaan uit ’n wit trui met donkerblou broeke en sokkies. Frankryk se internasionale wedstryde word op verskeie plekke dwarsdeur die land gespeel; die [[Stade de France]] in die Paryse voorstad [[Saint-Denis, Seine-Saint-Denis|Saint-Denis]] word tydens die [[Sesnasies-toernooi]] gebruik, en Frankryk het ’n indrukwekkende tuisrekord op die [[Stade Vélodrome]] in [[Marseille]] waar hulle slegs twee keer verloor het: teen [[Argentynse nasionale rugbyspan|Argentinië]] in 2004 en Nieu-Seeland in 2009. In 2002 is Frankryk deur Wêreldrugby as die “span van die jaar” aangewys. 13 voormalige Franse rugbyspelers is in Wêreldrugby se Heldesaal opgeneem. Frankryk is tans (Maart 2026) vierde op [[Wêreldrugby]] se wêreldranglys gelys.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/rankings |title=Women’s and Men’s Rankings |publisher=[[Wêreldrugby]] |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> == Beheerliggaam == {{Hoofartikel|Franse Rugbyfederasie}} [[Lêer:Occitània - Rugbi.svg|duimnael|Ligging van al die spanne, wat reeds aan die Franse Top 14 deelgeneem het (rooi punte); binne die rooi lyn is [[Oksitanië]], die tradisionele sentrum van Franse rugby]] Die beheerliggaam vir rugby in Frankryk is die Franse Rugbyfederasie (''Fédération française de rugby'', FFR). Die FFR is op 13 Mei 1919 gestig en het die sportkommissie van die polisportiewe beheerliggaam, die Unie van Franse atletiese sportverenigings (''Union des sociétés françaises de sports athlétiques'', USFSA), vervang.<ref>{{fr}} {{cite web |url=https://www.ffr.fr/ffr/la_federation/presentation_de_la_federation |title=La Fédération |publisher=[[Franse Rugbyfederasie]] |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Die FFR het op sy beurt in 1934 ''Fédération internationale de rugby amateur'' (FIRA; nou [[Rugby Europa]], RE) as ’n mededinger vir die Internasionale Rugbyvoetbalraad (IRVR; nou [[Wêreldrugby]]) gestig;<ref name="rugbyfootballhistory">{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyfootballhistory.com/timeline1930s.htm |title=Historical Rugby Milestones 1930s |publisher=rugbyfootballhistory.com |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> hulle het eers in 1978 ’n lid van laasgenoemde geword.<ref name="Wêreldrugby">{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/organisation/membership/europe/france |title=France |publisher=[[Wêreldrugby]] |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> As gevolg van die baie groter gewildheid van rugby in Suid-Frankryk was dié sport veral in [[Oksitanië]] oor dekades heen deur ’n kleinskaalse strukturering gekenmerk. In die noorde van die land het elke plaaslike beheerliggaam toesig gehou oor ’n groter geografiese gebied. As deel van ’n fundamentele strukturele hervorming van die FFR in 2018 het die destydse 26 plaaslike beheerliggame 13 nuwes gevorm, wat nou amper met die geografiese uitbreiding van dié van die [[Franse geweste]] ooreenstem.<ref>{{fr}} {{cite web |url=https://www.ffr.fr/actualites/federation/reforme-territoriale-ligues-regionales |title=Réforme Territoriale : Ligues Régionales |publisher=[[Franse Rugbyfederasie]] |date=17 Oktober 2017 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Drie plaaslike beheerliggame is oorgrens: Aan die ''Ligue régionale Auvergne-Rhône-Alpes de rugby'' behoort ook ’n Switserse span,<ref>{{fr}} {{cite web |url=https://www.lamontagne.fr/clermont-ferrand-63000/sports/decouvrez-l-incroyable-servette-de-geneve-prochain-adversaire-de-cusset_13536638/ |title=Découvrez l'incroyable Servette de Genève, prochain adversaire de Cusset |publisher=[[Franse Rugbyfederasie]] |date=11 April 2019 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> terwyl [[Andorra]] en [[Monaco]] onderskeidelik onder toesig van die ''Ligue régionale Occitanie de rugby'' en die ''Ligue régionale Provence Alpes Côte d'Azur de rugby'' is. Die ''Ligue nationale de rugby'' reël die professionele spelbedryf in Frankryk; hulle hou toesig oor die twee belangrikste Franse rugbytoernooie, die Top 14 met 14 spanne en die Pro D2 met 16 spanne.<ref>{{fr}} {{cite web |url=https://www.lnr.fr/ligue-nationale-rugby/qui-sommes-nous |title=Qui sommes-nous? |publisher=Ligue nationale de rugby |date=2020 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Bo die nasionale kampioenskap word jaarliks saam met klubs uit Engeland, Ierland, Italië, Skotland en Wallis die Europese Rugbykampioenskapbeker en die Europese Rugby-uitdaagbeker beslis. Naas die amptelike nasionale span roep die FFR ook ander keurspanne byeen. Net soos ander rugbylande beskik Frankryk oor ’n o/20-nasionale span wat aan die o/20-Sesnasies-toernooi en die [[Wêreldrugby o/20-kampioenskap]] deelneem.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.sixnationsrugby.com/team/france-u20/#latest |title=France U20 |publisher=[[Sesnasies-toernooi|Sesnasies]] |accessdate=25 Maart 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220325063644/https://www.sixnationsrugby.com/team/france-u20/#latest |archive-date=25 Maart 2022 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/tournaments/u20/championship |title=World Rugby U20 Championship |publisher=[[Wêreldrugby]] |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Kinders en jongmense word reeds op skool aan rugby bekend gestel en na gelang van hul belangstelling en talent begin hulle met hul afrigting.<ref>{{fr}} {{cite web |url=https://www.ffr.fr/ffr/ecol_ovale/informations_generales |title=Le rugby à l’école |publisher=[[Franse Rugbyfederasie]] |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Sedert die 2017/18-seisoen is die Franse Barbarians die tweede nasionale span van Frankryk.<ref>{{fr}} {{cite web |url=https://www.ffr.fr/actualites/barbarians-francais/barbarians-francais-une-equipe-dexception |title=Barbarians Français : Une équipe d’exception |publisher=[[Franse Rugbyfederasie]] |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> == Geskiedenis == === Vroeë jare === [[Lêer:France v great britain 1900.jpg|duimnael|Die Franse keurspan in hul eerste trui (wit met die USFSA se twee ringe), voordat hulle tydens die Olimpiese Somerspele 1900 teen Groot-Brittanje speel]] [[Lêer:France XV v New Zealand 1906.jpeg|duimnael|Die eerste Franse span wat op 1 Januarie 1906 in Parys in die eerste toetswedstryd teen Nieu-Seeland te staan gekom het]] Britse handelaars en studente wat in die [[Le Havre]]-streek van Frankryk gewoon het, het die rugbysport na Frankryk geneem en in 1872 die eerste Franse rugbyklub, Le Havre AC, gestig.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.terrynorm.ic24.net/rugby%20union%20history.htm#rugbyinfrance |title=How Le Havre became the birthplace of French rugby |publisher=terrynorm.ic24.net |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Kort daarna het die Britte die spel ook aan die Franse hoofstad [[Parys]] bekend gestel. Van dié stad het dit deur skole en universiteite oor die hele land begin versprei.<ref name="hundyears">{{en}} {{cite web |url=http://www.irb.com/EN/News/Features/061114+dk+fre+rugby+100.htm |title=100 years of French Test rugby: part one |publisher=[[Wêreldrugby]] |author=Chris Thau |date=14 November 2006 |accessdate=11 Julie 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070711235014/http://www.irb.com/EN/News/Features/061114%2Bdk%2Bfre%2Brugby%2B100.htm |archive-date=11 Julie 2007 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Alhoewel rugby oorspronklik in Noord-Frankryk ingevoer is, is dit in Suid-Frankryk meer gewild. In Parys is rugby – net soos in Engeland – deur die hoër klas en die elitistiese [[bourgeoisie]] beoefen. In Suid-Frankryk het dit veral [[Boer (landbou)|boere]] en [[landbou]]werkers van wingerde betrek. Rugby is hier as ’n soort weerstand teen die kulturele oorheersing van die hoofstad Parys beskou. Veral laïsisties-gesinde plaaslike politici het die sport ondersteun, omdat die [[Rooms-Katolieke Kerk]] dit as ’n gewelddadige en sondige sport bestempel het. Die plaaslike bevolking het dit ook as ’n middel vir die handhawing van hul eeue oue wedywering tussen enkele valleie, dorpe en nedersettings gebruik.<ref name="secret">{{en}} {{cite web |url=https://www.independent.co.uk/sport/rugby/rugby-union/badge-of-dishonour-french-rugbys-shameful-secret-5329198.html |title=Badge of dishonour: French rugby's shameful secret |author=John Lichfield |publisher=[[The Independent]] |date=6 September 2007 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Die beheerliggaam Unie van Franse atletiese sportverenigings (''Union des sociétés françaises de sports athlétiques'', USFSA), wat in 1890 gestig is en verskeie sportsoorte in Frankryk bestuur het, het in 1892 die eerste Rugbytoernooi aangebied (sonder spanne van buite die hoofstadgebied [[Île-de-France]], wat eers van 1898 af kon deelneem).<ref name="hundyears" /> Die volgende jaar het die USFSA uit spelers van die Paryse klubs Racing Club de France en Stade Français ’n nasionale keurspan saamgestel, wat wedstryde teen Engelse klubs gespeel het.<ref>{{fr}} {{cite web |url=http://rugby-nomades.qc.ca/info-nomades/histoire_tournament.php |title=Histoire du jeu |publisher=rugby-nomades.qc.ca |date=14 November 2006 |accessdate=17 Januarie 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120117120944/http://rugby-nomades.qc.ca/info-nomades/histoire_tournament.php |archive-date=17 Januarie 2012 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Tydens die [[Olimpiese Somerspele 1900]] in Parys is ook ’n rugbytoernooi aangebied en die USFSA het weer ’n keurspan saamgestel. Ná oorwinnings oor Groot-Brittanje (met 27–8; verteenwoordig deur die Moseley Wanderers) en Duitsland (met 27–17; verteenwoordig deur die SC Frankfurt 1880) het Frankryk die goue medalje ingepalm.<ref name="olympics">{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyfootballhistory.com/olympics.htm |title=Rugby at the Olympics |publisher=rugbyfootballhistory.com |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Die destydse Franse span word egter nie as ’n amptelike nasionale span erken nie.<ref name="hundyears" /> Op 1 Januarie 1906 is voor ’n skare van 3&nbsp;000 toeskouers op die Paryse [[Parc des Princes]] die eerste toetswedstryd gespeel. Frankryk is deur die [[Nieu-Seeland]]se [[All Blacks]] tydens hul Europatoer met 38–8 verslaan.<ref name="ABGame88">{{en}} {{cite web |url=https://stats.allblacks.com/match-centre/report/All-Blacks-France-01-January-1906 |title=All Blacks vs France |publisher=All Blacks |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Later het die Nieu-Seelandse spelers [[Dave Gallaher]] en Billy Stead in die tydskrif ''The Complete Rugby Footballer'' die volgende skynbaar profetiese sin oor die Franse rugby geskryf:<ref name="ABGame88" /> {{cquote|We are strongly of the opinion that the game will spread in their country and that in the course of time they will put a team in the field which will command the utmost respect of any other.}} {{cquote|Ons is oortuig daarvan dat die spel in hul land sal versprei en dat hulle mettertyd ’n span sal saamstel wat die grootste respek van enige ander sal kry.}} Op 22 Maart dieselfde jaar het Frankryk, weer in Parys, vir die eerste keer teen Engeland gespeel, en dié keer met 8–35 verloor.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://worldrugbymuseum.blog/2015/08/14/match-report-france-v-england-1906/ |title=Match report – France v England, 1906 |publisher=World Rugby Museum |date=14 Augustus 2015 |accessdate=18 April 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210418230650/https://worldrugbymuseum.blog/2015/08/14/match-report-france-v-england-1906/ |archive-date=18 April 2021 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Frankryk het op 5 Januarie 1907 sy eerste oorsese toetswedstryd op Athletic Ground in [[Richmond, Londen|Richmond]] gespeel, maar hulle is deur Engeland met 13–41 geklop. Dié wedstryd was die eerste tussen albei spanne in Engeland en is enkele dae voor die afskop van die Tuisnasies-toernooi 1907 gespeel, waarby die Franse drie jaar later sou aansluit.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/news/570281/le-crunch-what-is-it-where-is-it-and-who-wins-it |title=Le Crunch: What is it? Where is it? And who wins it? |publisher=[[Wêreldrugby]] |date=12 Maart 2021 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Twee dae vroeër het ’n ander Franse span op die Paryse [[Parc des Princes]] teen die [[Suid-Afrika]]anse [[Springbokke]] te staan gekom. Die Franse span het uitsluitlik uit spelers van die twee Paryse klubs Stade Français en Racing Club de France bestaan. Aangesien die beste Franse spelers destyds in Engeland was, het hierdie wedstryd geen toetsstatus geniet nie. Net twee van die span wat teen die All Blacks gespeel het, het teen Suid-Afrika uitgedraf – die vleuel Paul Sagot en die flank Georges Jérôme – en geen uit die span teen Engeland nie. Die heelwat meer ervare Springbokke het 13 drieë gedruk en Frankryk met 55–6 verslaan.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyrelics.com/Museum/countries/SA/tr-1906.htm |title=1906-07 Springboks tour |publisher=rugbyrelics.com |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> === Vyfnasies en Olimpiese Spele === [[Lêer:Stade de Colombes, 22.06.1919, jeux interalliés, rugby, match France contre Roumanie.JPG|duimnael|links|[[Roemeense nasionale rugbyspan|Roemenië]] teen Frankryk tydens die Inter-Geallieerde Spele in 1919]] [[Lêer:France vs England 1914.jpg|duimnael|Die Franse nasionale rugbyspan voor die wedstryd teen Engeland in 1914]] [[Lêer:1924 France vs USA rugby match.jpg|duimnael|links|Rugbywedstryd tussen Frankryk en die [[Verenigde State se nasionale rugbyspan|Verenigde State]] tydens die Olimpiese Somerspele 1924]] [[Lêer:France rugby 1924.jpg|duimnael|Die nasionale rugbyspan wat Frankryk tydens die [[Olimpiese Somerspele 1924]] verteenwoordig het]] Frankryk het op 2 Maart 1908 vir die eerste keer [[Walliese nasionale rugbyspan|Wallis]] ontmoet, maar hulle is met 14–36 verslaan, en op 20 Maart 1909 het Frankryk vir die eerste keer teen [[Ierse nasionale rugbyspan|Ierland]] gespeel en met 8–19 verloor. Daarna het die beheerliggame van die Britse Tuisnasies die Franse vir hul jaarlikse toernooi genooi, waardeur die destydse Tuisnasies- die Vyfnasies-toernooi (vandag die [[Sesnasies-toernooi]]) geword het.<ref>{{fr}} {{cite book |author=Henri Garcia |title=La fabuleuse histoire du rugby |publisher=Éditions de La Martinière |location=Parys |year=2011 |isbn=978-2-7324-4528-1 |pages=218}}</ref> Kort voor hul vertrek vir die eerste wedstryd tydens die Vyfnasies-toernooi 1910 teen Wallis het slegs 14 spelers by die treinstasie Parys-Saint-Lazare byeengekom, een man te min vir ’n volledige rugbyspan. Die spanbestuurder kon net betyds in ’n nabygeleë skilderyversameling ’n aan hom bekende plaasvervanger kry en hom van die saamgaan na [[Swansea]] oortuig.<ref>{{fr}} {{cite web |url=http://rugby-nomades.qc.ca/info-nomades/histoire_pionniers.php |title=Joe Anduran : international contre un… Corot |publisher=Rugby Nomades |accessdate=27 November 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121127163048/http://rugby-nomades.qc.ca/info-nomades/histoire_pionniers.php |archive-date=27 November 2012 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Gedurende die toernooi het Frankryk vir die eerste keer teen [[Skotse nasionale rugbyspan|Skotland]] te staan gekom. Sy eerste Vyfnasies-oorwinning het Frankryk in 1911 teen Skotland aangeteken (’n naelskraapse 16–15), andersins het die Franse tydens die eerste ses toernooie slegs nederlae gely.<ref name="bbc391">{{en}} {{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/rugby_union/international/1776391.stm |title=Six Nations history |publisher=[[BBC]] |date=28 Januarie 2002 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Op 11 Januarie 1913 het die Springbokke tydens hul Europatoer Frankryk besoek; die eerste toetswedstryd tussen albei spanne het in ’n 38–5-oorwinning vir Suid-Afrika geëindig.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/rugby_union/international/3984061.stm |title=History favours Springbok slam |publisher=[[BBC]] |author=James Standley |date=5 November 2004 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Dié wedstryd het in ’n tydperk van 1911 tot 1920 geval, waarin Frankryk 18 agtereenvolgende wedstryde verloor het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbydata.com/southafrica/france/gamesplayed/3/ |title=South Africa vs France > Games Played |publisher=rugbydata.com |accessdate=9 Oktober 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191009110656/http://www.rugbydata.com/southafrica/france/gamesplayed/3/ |archive-date=9 Oktober 2019 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Die [[Eerste Wêreldoorlog]] het die internasionale spelbedryf vir vyf jaar stopgesit. Ses maande ná die wapenstilstand het die Franse op 11 Mei 1919 in ’n nieamptelike wedstryd teen die keurspan van die in Europa gestasioneerde Nieu-Seelandse Weermag te staan gekom en naelskraap met 13–14 verloor.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://rugbymuseum.co.nz/tdih-may-11-1919-nz-army-team-leaves-europe/ |title=NZ Army team leaves Europe |publisher=New Zealand Rugby Museum |accessdate=25 Februarie 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210225021450/http://rugbymuseum.co.nz/tdih-may-11-1919-nz-army-team-leaves-europe/ |archive-date=25 Februarie 2021 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Twee dae later het die rugbykommissie van die USFSA afgestig en met die [[Franse Rugbyfederasie]] (FFR) sy eie beheerliggaam gestig. Tydens die Vyfnasies 1920 het Frankryk vir die eerste keer Ierland verslaan.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.irishexaminer.com/sport-columnists/arid-41221885.html |title=How France v Ireland became a sporting and cultural spectacle |publisher=Irish Examiner |author=Paul Rouse |date=7 September 2023 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Tydens die [[Olimpiese Somerspele 1920]] in [[Antwerpen]], [[België]], se rugbytoernooi was Frankryk saam met die [[Verenigde State se nasionale rugbyspan|Verenigde State]] die enigste deelnemers. In die enigste wedstryd van dié toernooi is die Franse verrassend met 8–0 verslaan, waarvolgens hulle net die silwermedalje gewen het.<ref name="olympics" /> In hul laaste wedstryd tydens die Vyfnasies 1921 het Frankryk teikens van ’n nuwe sterkte getoon en Ierland met 20–10 geklop. Alhoewel Frankryk in die volgende jaar nie een wedstryd gewen het nie, het hulle teen beide Skotland en Engeland gelykop gespeel.<ref name="SNHistory">{{en}} {{cite web| url=http://www.rugbyfootballhistory.com/6nations.htm#1999 |title=6 Nations History |publisher=rugbyfootballhistory.com |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Tydens die [[Olimpiese Somerspele 1924]] in Parys was rugbyunie vir die laaste keer op die program. Die gasheer Frankryk het in die eerste wedstryd teen [[Roemeense nasionale rugbyspan|Roemenië]] 13 drieë gedruk en hulle maklik met 59–3 verslaan; die vleuel Adolphe Jaureguy het vier drieë gedruk. In die eindstryd op 18 Mei 1924 op die Paryse Colombes-stadion het Frankryk weer teen die VSA te staan gekom. Die toernooi was baie omstrede: eers moes die Amerikaanse span twaalf ure waag voordat hulle toegelaat is om Frankryk binne te tree, en dan is aan hulle geen oefenveld aangebied nie. Met anti-Amerikaanse berigte het die Franse pers die situasie verder aangehits. In die eindstryd voor ’n oproerige skare van 30&nbsp;000 is Frankryk met 17–3 verslaan, alhoewel hulle die gunstelinge was. Die Amerikaanse spelers is tydens die oorhandiging van die medaljes bestook en moes deur die polisie uit die stadion begelei word.<ref name="olympics" /><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.californiagoldenblogs.com/2012/6/20/3067036/1924-rugby-a-wild-olympic-rematch |title=1924 Rugby: A Wild Olympic Rematch |publisher=California Golden Blogs |date=20 Junie 2012 |accessdate=26 Augustus 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190826002655/https://www.californiagoldenblogs.com/2012/6/20/3067036/1924-rugby-a-wild-olympic-rematch |archive-date=26 Augustus 2019 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Met hierdie mislukking het ’n reeks van 13 agtereenvolgende nederlae afgeskop. Onder andere is hulle in 1925 deur die All Blacks met 30–6 verslaan, wat die eerste keer sedert hul toets in 1906 weer na Europa getoer het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/50 |title=1924/25 New Zealand tour to Europe and North America |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> === Skorsing uit die Vyfnasies === [[Lêer:Philippe Marcombes-Equipe de France de rugby.jpg|duimnael|Die Franse nasionale rugbyspan in 1933]] Gedurende die tweede helfte van die 1920’s was die Franse meer en meer mededingend teenoor die ander deelnemende spanne en hulle het daarin geslaag om die afstand te laat krimp. In 1927 het Frankryk sy eerste oorwinning oor Engeland aangeteken en in 1928 oor Wallis.<ref name="SNHistory" /> In dieselfde jaar het hulle vir die eerste keer teen die [[Australië|Australiese]] [[Wallabies]] te staan gekom en net naelskraap verloor.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/57 |title=1927/28 New South Wales tour to Europe and Canada |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Teen 1930 het die Franse Rugbyfederasie egter beheer oor die Franse rugby verloor. Berigte oor ’n beweerde professionalisme in die destyds streng amateursport – veral betaling en stropery van spelers deur middel van geheime ooreenkomste – het die Internasionale Rugbyraad merkbaar omgekrap. ’n Bydraende faktor was die probleem, dat wedstryde toenemend in gevegte ontaard en ook die toeskouers gewelddadig begin optree het.<ref name="secret" /> Veral tydens die Vyfnasies 1931 was die geweld sigbaar, toe tydens die wedstryd tussen Frankryk en Wallis verskeie spelers beserings opgedoen het. Uit protes teen die situasie het 14 toonaangewende klubs die ''Union française de rugby amateur'' gestig, wat van 1930 tot 1932 bestaan het. Ondanks verskeie waarskuwings het die FFR nie teen die IRVR se tevredenheid reageer nie, waarvolgens Frankryk van 1932 af as ’n nielid van die IRVR nie meer vir die Vyfnasies genooi is nie (gevolglik het die Vyfnasies weer die Tuisnasies-toernooi geword).<ref name="liberation">{{fr}} {{cite web |url=https://www.liberation.fr/sports/2019/03/16/1931-violence-amateurisme-marron-la-france-exclue-du-tournoi-des-cinq-nations_1714764 |title=1931 : violence, amateurisme marron, la France exclue du Tournoi des cinq nations |publisher=Libération |author=Gilles Dhers |date=16 Maart 2019 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyworld.com/Story/0,18830,3551_1884973,00.html |title=2/3/4/5/6 Nations Winners |publisher=Rugby World |accessdate=6 Oktober 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071006193153/http://www.rugbyworld.com/Story/0%2C18830%2C3551_1884973%2C00.html |archive-date=6 Oktober 2007 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref name="bbc391" /> Ten einde van die spelbedryf se voortbestaan was die FFR op soek na nuwe vennote. Aangesien Frankryk sedert 1927 jaarliks minstens een toetswedstryd teen [[Duitse nasionale rugbyspan|Duitsland]] gespeel het, is dié beheerliggaam se voorstel, ’n nuwe internasionale beheerliggaam te stig, goed ontvang. Onder leiding van die FFR is in 1934 die ''Fédération internationale de rugby amateur'' (FIRA; nou [[Rugby Europa]], RE) met nege lede gestig, wat daarna die Europese Rugbybeker aangebied het.<ref name="rugbyfootballhistory" /> Die Franse nasionale rugbyspan het tydens dié toernooi uitsluitlik teen swakker spanne te staan gekom. Dit het tussen 1931 en 1937 tot ’n wenreeks van twaalf agtereenvolgende oorwinnings gelei – ’n rekord wat tot in 2022 bestaan het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbydata.com/france/mostwinsinarow/ |title=France > Most Wins in a row |publisher=rugbydata.com |accessdate=9 Oktober 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191009110649/http://www.rugbydata.com/france/mostwinsinarow/ |archive-date=9 Oktober 2019 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> In 1939 is die FFR deur die IRVR genooi, om vanaf die volgende jaar weer by die Tuisnasies aan te sluit. Die beplande Vyfnasies 1940 kon weens die [[Tweede Wêreldoorlog]] egter nie aangebied word nie.<ref name="liberation" /> Die internasionale spelbedryf is stopgesit, met een uitsondering: Op 25 Februarie 1940, twee en ’n half maande voor die Slag om Frankryk, het die nasionale span in Parys ’n wedstryd teen ’n keurspan van die [[Britse Weermag]] gespeel en is met 3–36 verslaan.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://en.espn.co.uk/scrum/rugby/story/111894.html |title=Wooller inspires British Army triumph |publisher=ESPNscrum |author=Huw Richards |date=24 Februarie 2010 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Met die swak nederlaag het die agteruitgang van die Franse rugby na vore getree. Tydens die skorsing het baie rugbyspelers by die professionele kode [[rugby league]] aangesluit. Tot in 1939 is binne enkele jare meer as 200 klubs gestig, wat bowendien meer toeskouers as rugby-unie-klubs gelok het. Voor die uitbreek van die oorlog was dit skynbaar onvermydelik, dat, soos in Australië, rugby league die dominante kode sou word. In Augustus 1940, net ses weke ná die insetting van die Vichy-regering deur die Duitse besetters, het die minister van sport, Jean Ybarnégaray, die verbod van rugby league aangekondig. Vier maande later het die maarskalk Philippe Pétain ’n dekreet onderteken, wat die onteiening van al die rugby-league-klubs en hul samesmelting met rugby-unie-klubs afgedwing het. Die regering wou met hierdie stap veral Frankryk se “morele waardes” laat “herleef” en die professionalisering in sport beëindig. Ander professionele sportsoorte soos [[sokker]], [[fietsry]] en [[boks]] is hierdeur egter nie geraak nie. Dekades later het aan die lig gekom dat die verbod veral aan die invloed van ampsdraers by die FFR te danke is, wat noue verhoudinge met die Vichy-regime gehandhaaf en die eerste geleentheid gegryp het om van die ernstige konkurrensie ontslae te raak. Rugby League kon ná die bevryding van Frankryk nooit van hierdie nekslag herstel nie en word vandag deur rugby unie oorheers.<ref name="secret" /><ref>{{en}} {{cite web |url=http://rl1908.com/Rugby-League-News/vichy.htm |title=French Rugby League – Still Awaiting An Apology |publisher=rl1908.com |accessdate=11 Mei 2006 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060511184130/http://rl1908.com/Rugby-League-News/vichy.htm |archive-date=11 Mei 2006 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> === Van hertoelating tot die eerste Grand Slam === [[Lêer:Rugby Italia Francia J Prat e Rosi.png|duimnael|Frankryk teen Italië in Rome, 1954, links Jean Prat]] [[Lêer:Argentina France rugby 1954.jpeg|duimnael|Wedstryd tussen Argentinië en Frankryk in 1954, voorblad van ''El grafico'']] [[Lêer:Rugby Italy vs France 1960.jpg|duimnael|Frankryk teen Italië in April 1960]] Gedurende die naoorlogse tydperk het die Franse rugby ’n ontwikkeling begin toon. In 1945 en 1946 is die ''Victory Internationals'' beslis – ’n reeks wedstryde teen nasionale en militêre keurspanne wat nie die volle toetsstatus geniet het nie.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://worldrugbymuseum.com/from-the-vaults/players/after-the-war-the-victory-internationals-1945-46 |title=After the War: The Victory Internationals, 1945-46 |publisher=World Rugby Museum |author=J. R. Suber |date=10 Junie 2019 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Van 1947 af het Frankryk weer aan die Vyfnasies deelgeneem. Frankryk het in 1948 Wallis vir die eerste keer in [[Cardiff]] verslaan en in 1951 Engeland in Londen.<ref>{{en}} {{cite book |authors=Alex Potter, Georges Duthen |title=The Rise of French Rugby |publisher=A.H. & A.W. Reed |location=Wellington |date=1961 |pages=99}}</ref> Ook in 1948 het hulle hul eerste oorwinning oor die Wallabies aangeteken.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/97 |title=1947/48 Australia tour to Europe and North America |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> In 1949 het Frankryk as eerste Europese span [[Argentinië]] besoek en die toetsreeks van twee wedstryde teen die [[Argentynse nasionale rugbyspan|Poemas]] beklink.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/104 |title=1949 France tour to Argentina |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> In 1952 het Frankryk sy tweede wedstryd teen die Springbokke met 3–25 verloor.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/109 |title=1951/52 South Africa tour to Europe |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Frankryk het in 1954 vir die eerste keer die Vyfnasies-titel met Engeland en Wallis gedeel.<ref name="SNHistory" /> In dieselfde jaar het Frankryk ook sy eerste 3–0-oorwinning oor Nieu-Seeland op die Stade de Colombes aangeteken.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espn.com/rugby/story/_/id/15334046/loss-ended-generation-all-blacks |title=The loss that ended a generation of All Blacks |publisher=ESPNscrum |author=Huw Richards |date=18 Februarie 2014 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> In Augustus 1954 het Frankryk Argentinië weer vir twee toetswedstryde besoek.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/121 |title=1954 France tour to South America |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> In 1955 het Frankryk Engeland, Ierland en Skotland verslaan, en ’n oorwinning oor Wallis sou aan hulle die eerste Grand Slam besorg het, d.w.s. oorwinnings oor al die deelnemende spanne gedurende dieselfde toernooi. Frankryk is egter deur Wallis met 16–11 op die Stade de Colombes in Parys geklop en van die historiese geleentheid ontneem; hulle het egter daarin geslaag om die Vyfnasies-titel te deel.<ref>{{fr}} {{cite book |authors=Pierre Salviac, Roger Couderc |title=Le tournoi des cinq nations: 1910–1980 Tous le matches, tous les résultats, tous les jouers |publisher=Éditions Nathan |location=Parys |year=1981 |pages=71–72}}</ref> Die boumeesters van die Franse rugbyrenaissance was die spankapteins [[Jean Prat]] en [[Lucien Mias]]. Laasgenoemde het die lynstaan se ingooi verder ontwikkel en ’n nuwe aanvallende dimensie by die voorspel gevoeg. Frankryk het in 1958 die eerste span van die [[Noordelike Halfrond]] geword om ’n toer na Suid-Afrika te onderneem. Hulle is voor die toer as groot buiteperde beskou, maar Frankryk het die Springbokke verras en die twee-toetsreeks gewen. Onder hul kaptein Lucien Mias, wat die beseerde toerkaptein Michel Celaya vervang het, het die onderskatte Franse span die eerste toets op [[Nuwelandstadion|Nuweland]] in [[Kaapstad]] 3–3 geëwenaar en toe nog ’n groter skok aan die Springbokke besorg deur Suid-Afrika op die [[Johannesburg]]se [[Ellispark-stadion|Ellispark]] met 9–5 te klop. Daardie reeksoorwinning word as ’n keerpunt in die Franse rugbygeskiedenis beskou én het aangedui dat Frankryk nou ’n toprugbyland is. Nogtans het Frankryk aan die FIRA verbonde gebly en aan die onreëlmatige [[Europese Rugbykampioenskap|Europese Nasiesbeker]] deelgeneem. In die wedstryde tydens hierdie toernooie, wat amper almal deur Frankryk gewen is, het meestal die Franse reserwespanne uitgedraf; gevolglik word hulle nie as toetswedstryde geag nie (behalwe vir die wedstryde teen die hoër geagte Roemene).<ref>{{en}} {{cite book |authors=Alex Potter, Georges Duthen |title=The Rise of French Rugby |publisher=A.H. & A.W. Reed |location=Wellington |date=1961 |pages=83–91}}</ref> Oorwinnings oor Skotland en Wallis op die Stade de Colombes, saam met ’n 3–3-gelykop teen Engeland op Twickenham, het aan Frankryk in 1959 die eerste alleenlike Vyfnasies-titel besorg. Hulle het in Dublin reeds as kampioen aangekom, en slegs die Grand Slam deur ’n 5–9-nederlaag afgestaan.<ref name="SNHistory" /> Tydens die Vyfnasies 1960 het ''Les Bleus'' op Cardiff Arms Park vier drieë gedruk en een afgestaan en daarna Ierland met ’n rekordtelling van 23–6 verslaan. Aangesien Frankryk se wedstryd teen Engeland vroeër gelykop geëindig het, moes dié twee spanne die trofee deel. Pierre Albaladejo het tydens die 23–6-oorwinning oor Ierland ’n nuwe rekord vir die meeste skepdoele aangeteken, naamlik drie.<ref name="SNHistory" /> Frankryk het toe vir ’n toer na Argentinië vertrek. In drie toetswedstryde het Frankryk in sy drie oorwinnings 78 punte aangeteken, teenoor die Poemas se twaalf punte.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/156 |title=1960 France tour to South America |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> In 1961 het Frankryk die Vyfnasies-trofee ongedeeld ingepalm.<ref name="SNHistory" /> Gelyktydig het die Springbokke hul Europatoer van 1960/61 onderneem en ’n Grand Slam aangeteken, nadat hulle die vier Tuisnasies – Skotland, Ierland, Engeland en Wallis – tydens dieselfde toer geklop het, maar hulle is deur Frankryk in ’n 0–0-gelykop op die Stade de Colombes vasgebind.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/157 |title=1960/61 South Africa tour to Europe and East Africa |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Nadat gevegte uitgebreek het, is dié wedstryd amper afgelas. Verskeie sportjoernaliste het na die wedstryd as “wedstryd van die eeu” verwys.<ref>{{fr}} {{cite web |url=https://www.cairn.info/revue-le-temps-des-medias-2007-2-page-121.htm |title=Le rugby n'est pas devenu un sport national grâce à la télévision ! |publisher=cairn.info |authors=Hubert Cahuzac, Guy Lochard, Joris Vincent |date=Februarie 2007 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> ''Les Tricolours'' het in 1961 die eerste Europese span geword om na Nieu-Seeland te toer. ''Les Bleus'' het egter die helfte van die provinsiale wedstryde en al drie toetswedstryde teen die All Blacks verloor. Op pad huis toe het die Franse in Australië vasgemaak en in [[Sydney]] die eerste wegoorwinning oor die Wallabies (met 15–8) aangeteken.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/160 |title=1961 France tour to Australasia |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Frankryk het die 1962-Vyfnasies gewen, maar ná ’n nederlaag teen Wallis weer ’n Grand Slam in die vierde agtereenvolgende jaar misgeloop.<ref name="SNHistory" /> Eers in 1964 het die Franse span sy eerste nasionale afrigter gekry; voorheen het die spankaptein dié rol vervul. In dieselfde jaar het hulle weer na Suid-Afrika getoer. Hulle het net een van hul ses wedstryde verloor en Suid-Afrika in die enigste toetswedstryd met 8–6 verslaan. Die Suid-Afrikaanse afrigter [[Danie Craven]] was tot sy dood in 1993 daarvan oortuig dat dit die ergste toetswedstryd was waarin die Springbokke in dié tyd gespeel het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://rugby365.com/countries/france/springbok-tricolour-the-first-10-encounters |title=Springbok & Tricolour – the First 10 Encounters |publisher=rugby365.com |date=8 November 2018 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Frankryk het tydens die Vyfnasies 1966 ’n rekordoorwinning oor Engeland (13–0) aanteken. Ná agtereenvolgende oorwinnings oor Wallis het Frankryk die 1967-Vyfnasies-titel ingepalm. Hulle het die titel in die laaste wedstryd teen Ierland op Lansdowne Road, wat Frankryk met 11–6 gewen het, beklink; net ’n 8–9-nederlaag teen Skotland in die eerste wedstryd het egter verhoed dat hulle ook ’n Grand Slam gewen het.<ref name="SNHistory" /> Frankryk het gedurende somer 1967 weer ’n toer na Suid-Afrika aangepak. Hulle is in [[Durban]] met 26–3 en tydens die “slag van [[Bloemfontein]]” met 16–3 geklop, maar hulle was in staat om te herstel en die derde toets in Johannesburg met 19–14 te wen en in die laaste in Kaapstad ’n 6–6-gelykop aan te teken.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/188 |title=1967 France tour to South Africa |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Aan die begin van Januarie 1968 moes die nasionale span twee ernstige terugslae verwerk: Op Nuwejaarsdag het die nasionale speler [[Guy Boniface]] aan die gevolge van ’n motorongeluk beswyk. Vier dae later is Jean-Michael Capendeguy oorlede, toe hy op pad huis toe van Boniface se begrafnis ook in ’n noodlottige ongeluk dood is.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espn.com/rugby/story/_/id/21931330/mercurial-french-centre-guy-boniface-remembered-50th-anniversary |title=Mercurial French centre Guy Boniface remembered on 50th anniversary |publisher=ESPNscrum |author=Huw Richards |date=1 Januarie 2018 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Dié tragiese gebeurtenisse het die span laat saam staan en tydens die daaropvolgende Vyfnasies 1968 het hulle nie net die toernooi gewen nie, maar ook vir die eerste keer ’n Grand Slam ingepalm. Die spankaptein [[Christian Carrère]] het daarna gemeen, dat die Franse voorheen net as gaste geduld is, maar vanaf nou het die Britte hulle as ’t ware gerespekteer.<ref>{{fr}} {{cite web |url=https://sport24.lefigaro.fr/rugby/xv-de-france/actualites/il-y-a-cinquante-ans-le-xv-de-france-lancait-sa-revolution-894722 |title=Il y a cinquante ans, le XV de France lançait sa révolution |publisher=Le Figaro |author=David Reyrat |date=31 Maart 2018 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> === Tweede Grand Slam en politieke inmenging === [[Lêer:Rugby argentina vs france.jpg|duimnael|Frankryk teen Argentinië tydens hul [[Suid-Amerika]]toer in 1974, voorblad van ''El grafico'']] Vier maande ná hierdie historiese sukses het die Franse ’n maandelange toer na Australië en Nieu-Seeland onderneem. Hulle het al die drie toetswedstryde teen die All Blacks verloor en is ook in die vierde toetswedstryd deur die Wallabies verslaan (laasgenoemde met slegs een punt verskil).<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/193 |title=1968 France tour to Australiasia |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Nog twee nederlae het in November 1968 gevolg, toe Suid-Afrika Frankryk besoek het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/197 |title=1968 South Africa tour to France |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Altesaam het ''Les Bleus'' sedert hul Grand Slam tien agtereenvolgende nederlae gely. Nadat hulle herstel het, het ''Les Bleus'' voortgegaan om as ’n belangrike meedinger in die Vyfnasies op te tree, die titel in 1970 gedeel, en in 1971 as naaswenner geëindig.<ref name="SNHistory" /> Vir hul 1971-toer na Suid-Afrika is die gekleurde speler [[Roger Bourgarel]] in ooreenstemming met die [[apartheid]]sbeleid aanvanklik deur die keurkommissie van die span uitgesluit, maar ná intervensie deur die FFR-president [[Albert Ferrasse]] weer vir die span gekeur. Die met Ferrasse bevriende Danie Craven, intussen president van die Suid-Afrikaanse beheerliggaam, het sy uitdruklike toestemming hiervoor gegee. Die twee toetswedstryde het in ’n gelykop en ’n oorwinning vir die Springbokke geëindig.<ref>{{fr}} {{cite web |url=https://www.lequipe.fr/Rugby/Actualites/-le-respect-je-l-ai-gagne-sur-le-terrain/419378 |title=«Le respect, je l'ai gagné sur le terrain» |publisher=L’Équipe |author=Gilles Navarro |date=24 November 2013 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> ’n Toetsreeks tuis teen die Wallabies gedurende laatherfs 1971 het in ’n oorwinning en ’n nederlaag geëindig.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/222 |title=1971 Australia tour to France and North America |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Tydens die Vyfnasies 1972 het Frankryk in die toetswedstryd op [[Stade Olympique Yves-du-Manoir|Yves du Manoir Stadium]] in Colombes ses drieë gedruk en slegs een drie afgestaan om sodoende hul hoogste oorwinning (met 37–12) in dié tyd oor die “aartsvyand” Engeland aan te teken. Dié toernooi kon weens die [[Noord-Ierland]]-konflik nie voltooi word nie, waardeur geen span die titel ingepalm het nie. Ná die Bloed-Sondag op 30 Januarie is die Britse ambassade in [[Dublin]] deur ’n woedende skare afgebrand en baie spelers het dreigbriewe, vermoedelik van die IRA, ontvang.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.walesonline.co.uk/sport/rugby/rugby-news/wales-rugby-team-faced-death-14308714 |title=When the Wales rugby team faced 'death threats' in Ireland before a performance from the gods |author=Mark Orders |publisher=Wales Online |date=19 Februarie 2018 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Daarna het Frankryk vir sy teenbesoek na Australië getoer, waar hulle ’n gelykop en ’n naelskraapse oorwinning aangeteken het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/227 |title=1972 France tour to Australia |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Die Vyfnasies 1973 het op ’n unieke manier geëindig: Ná twee oorwinnings en twee nederlae elk het al die vyf deelnemende spanne in dieselfde plek geëindig en die titel gedeel.<ref name="SNHistory" /> In 1974 het Frankryk twee toetswedstryde in Argentinië gewen, tydens die eerste teenbesoek van die Poemas die volgende jaar het nog twee oorwinnings gevolg.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/248 |title=1974 France tour to South America |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/264 |title=1975 Argentina tour to France |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> In 1975 het die Franse na Suid-Afrika getoer en elf wedstryde gespeel, waarvan hulle ses gewen het (in albei toetswedstryde het die Springbokke geseëvier). Tydens dié toer het Craven drie wedstryde teen swart en multietniese spanne gereël – ’n voorwaarde “sine qua non”, wat Ferrasse vir die Franse besoek geëis het.<ref>{{fr}} {{cite book |author=Henri Garcia |title=La fabuleuse histoire du rugby |publisher=Éditions de La Martinière |location=Parys |year=2011 |isbn=978-2-7324-4528-1 |pages=574–576}}</ref> Die Vyfnasies 1976 het vir Frankryk goed verloop, hul enigste nederlaag was teen Wallis en hulle het Engeland met 30–9 geklop.<ref name="SNHistory" /> Tydens die Vyfnasies 1977 het die Franse onder hul kaptein [[Jacques Fouroux]] hul tweede Grand Slam aangeteken. Hulle het die ander spanne heeltemal oorheers en gedurende die vier wedstryde geen enkele drie toegelaat nie, die eerste span in die toernooigeskiedenis wat daarin geslaag het; daarbenewens het hulle elke wedstryd met dieselfde beginspan aangepak.<ref>{{fr}} {{cite web |url=https://www.franceinter.fr/emissions/la-chronique-de-xavier-mauduit/la-chronique-de-xavier-mauduit-05-fevrier-2017 |title=Le Grand Chelem d’anthologie du XV de France en 1977 |publisher=France Inter |date=5 Februarie 2017 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Tydens die toer in vroegsomer 1977 na Argentinië het Frankryk in die twee toetswedstryde ’n oorwinning en ’n gelykop aangeteken.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/300 |title=1977 France tour to Argentina |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> In November dieselfde jaar het Frankryk die All Blacks in [[Toulouse]] met 18–10 verslaan, maar hulle is in Parys met 15–3 geklop, waardeur die toetsreeks gelykop geëindig het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/305 |title=1977 New Zealand tour to France and Italy |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Tydens die Vyfnasies 1978 het Frankryk die kans op nog ’n Grand Slam gehad. In die laaste beslissende wegwedstryd in Cardiff het Wallis egter met 16–9 geseëvier en op sy beurt ’n Grand Slam ingepalm.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.telegraph.co.uk/sport/rugbyunion/international/france/2294438/1978-Finest-hour-of-the-Welsh-golden-boys.html |title=1978: The finest hour of the Welsh golden boys |publisher=[[Daily Telegraph]] |author=Brendan Gallagher |date=14 Maart 2008 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> In Maart 1978 het die Franse beheerliggaam uiteindelik ’n volle lid van die Internasionale Rugbyvoetbalraad (IRVR; nou [[Wêreldrugby]]) geword – 65 jaar nadat die USFSA se eerste aansoek op lidmaatskap verwerp is.<ref name="Wêreldrugby" /><ref>{{en}} {{cite book |author=Huw Richards |title=A Game for Hooligans: The History of Rugby Union |publisher=Mainstream Publishing |location=Edinburg |year=2007 |isbn=978-1-84596-255-5 |url=https://books.google.ch/books?id=-VhvJML6xa4C&printsec=frontcover&hl=de#v=onepage&q&f=false}}</ref> Gelyktydig het die FFR aan die FIRA verbonde gebly. Op 14 Julie 1979, die [[Franse Nasionale Dag]], het Frankryk die All Blacks weg in [[Auckland]] verslaan.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/320 |title=1979 France tour to New Zealand and Pacific |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> [[Lêer:Jean-Pierre Rives (1981).jpg|duimnael|upright|Jean-Pierre Rives, spankaptein in 1981]] In 1979 het die Franse regering ’n beplande toer van die Springboks na Frankryk verbied en verklaar dat dit “onvanpas” sou wees om Suid-Afrikaanse spanne te huisves.<ref>{{fr}} {{cite book |author=Henri Garcia |title=La fabuleuse histoire du rugby |publisher=Éditions de La Martinière |location=Parys |year=2011 |isbn=978-2-7324-4528-1 |pages=607}}</ref> Nadat die Visa-aansoeke vir die Suid-Afrikaanse spelers in September 1979 deur die Franse owerhede afgekeur is, het die buitelandse ministers van albei lande vergader. Daarna het die Suid-Afrikaanse buitelandse minister die Suid-Afrikaanse Rugbyraad (SARR) oor die Franse houding ingelig, waarvolgens tot minstens ná die [[Olimpiese Somerspele 1980]] ’n wedersydse ontmoeting op sportiewe vlak onmoontlik sou wees. Ten spyte van die Franse regering se protes het die Franse Rugbyfederasie daarop besluit om ’n uitnodiging van die SARR te aanvaar en in 1980 na Suid-Afrika te toer, maar ook om vooraf die stand van sake in Suid-Afrika te laat ondersoek.<ref>{{en}} [[Suid-Afrikaanse Instituut vir Rasseverhoudings|SAIRV]]: ''Survey of Race Relations in South Africa 1979''. Johannesburg 1980, bl. 592.</ref> Dié ontmoeting het in Oktober 1980 te midde van internasionale betogings plaasgevind. Ná afsluit van die Franse ondersoek in Suid-Afrika het die president van die Franse beheerliggaam, Albert Ferrasse, verklaar, dat hy nog nie met die vordering rakende die opheffing van rasseskeiding in die Suid-Afrikaanse rugbyspel tevrede was nie.<ref>{{en}} SAIRV: ''Survey of Race Relations in South Africa 1980''. Johannesburg 1981, bl. 598.</ref> In November 1980 het Frankryk in die laaste wedstryd teen Suid-Afrika gedurende die apartheidsera te staan gekom; in die sogenoemde “[[somer]]toets” teen die Springbokke op die Kaapstadse [[Nuwelandstadion]] is die Franse span onder hul kaptein [[Jean-Pierre Rives]] deur die Springbokke met 37–15 maklik verslaan. Op 8 April 1983 het die Franse regering al die sportbeheerliggame verbied om in verbinding met hul Suid-Afrikaanse eweknieë te tree, wat onder andere die skrapping van die Franse span se toer na Suid-Afrika tot gevolg gehad het.<ref>{{fr}} {{cite book |author=Henri Garcia |title=La fabuleuse histoire du rugby |publisher=Éditions de La Martinière |location=Parys |year=2011 |isbn=978-2-7324-4528-1 |pages=638–639}}</ref> === Laaste jare van die amateurtydperk === [[Lêer:Argentina francia peleando ingoal.jpg|duimnael|Argentinië teen Frankryk in 1988, ''El grafico'']] Jacques Fouroux is net voor die afskop van die Vyfnasies 1981 as Franse afrigter aangestel. Gedurende die tien jaar onder sy bestuur het Frankryk die Vyfnasies ses keer gewen, in 1983, 1986 en 1988 die titel met onderskeidelik Ierland, Skotland en Wallis gedeel en ook twee Grand Slams (in 1981 en 1987) ingepalm. In 1981 het Frankryk die Grand Slam op Twickenham beklink. Die Vyfnasies 1983 het in die laaste wedstryd teen die verdedigende kampioen Ierland op Lansdowne Road neergekom, wat Ierland met 22–16 gewen het. Skotland en Frankryk het die Grand Slam op Murrayfield beslis, wat die Skotte ingepalm het. Die 1986-Vyfnasies-titel is deur Skotland en Frankryk gedeel, nadat albei spanne drie wedstryde gewen en een elk verloor het.<ref name="SNHistory" /> Tydens die Vyfnasies 1989 het ’n 0–11-nederlaag teen Engeland die Franse van nog ’n Grand Slam ontneem.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/sport/that-1980s-sports-blog/2013/mar/20/remembering-england-cardiff-five-nations-1989 |title=Remembering England’s woe in Cardiff in the 1989 Five Nations |publisher=[[The Guardian]] |author=Pyem Steven |date=20 Maart 2013 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Frankryk se sukses was gegrond op hul sterk skrum. Dié taktiek het nie met die Franse se gewone spelstyl ooreengestem nie, want hulle het veral op wye gooie, feintjies en ’n algemeen lewendige spel met baie entoesiasme staat gemaak. Die feit het ’n aantal Franse kommentators, wat ’n meer tegniese benadering verkies het, ontstel. Teenoor die Britse pers het Fouroux sy resep vir sukses bondig met “geen skrum, geen oorwinning” (''no scrum, no win'') omskryf, wat ’n [[Gevleuelde uitdrukking|gevleuelde woord]] geword het.<ref>{{fr}} {{cite web |url=https://www.lequipe.fr/Rugby/Article/Les-grandes-phrases-du-sport-6-6-jacques-fouroux-no-scrum-no-win/1095114 |title=Les grandes phrases du sport (6/6) – Jacques Fouroux : « No scrum, no win » |author=Francois-Guillaume Lemouton |publisher=L’Équipe |date=3 Januarie 2020 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Bekende name uit hierdie tydperk sluit in Philippe Sella, Daniel Dubroca en Serge Blanco. Teen spanne van die Suidelike Halfrond het ''Les Bleus'' ook ’n aantal suksesse behaal, veral teen Argentinië en Australië. In teenstelling daarmee is hulle verskeie kere deur Nieu-Seeland verslaan. Veral die All Blacks se Frankryktoer gedurende herfs 1986 is noemenswaardig. Die Nieu-Seelanders het ’n grootliks onervare span ontbied, aangesien baie van die beste spelers ten spyte van ’n verbod as “Nieu-Seelandse Kavaliers” ’n nieamptelike toer na Suid-Afrika onderneem het en gevolglik geskors is. Die ''Baby Blacks'' het nogtans in Toulouse met 19–7 geseëvier. Frankryk het daarna in die “Slag in [[Nantes]]” wraak geneem en met 16–3 gewen. Drie dekades later het ’n aantal Nieu-Seelandse spelers aan die ondersoekjoernalis Pierre Ballester verklap dat hierdie die hardste en wreedste spel in hul lewe was. Die Franse was blykbaar “met amfetamiene toegegooi”. Alhoewel hierdie bewerings nooit bevestig is nie, het dit vir die IRVR aanleiding gegee om voortaan die gebruik van opkikkers te bestry.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.stuff.co.nz/sport/rugby/all-blacks/66622194/france-loaded-on-drugs-for-infamous-1986-all-blacks-battle-of-nantes-test |title=France 'loaded' on drugs for infamous 1986 All Blacks 'Battle of Nantes' test |publisher=stuff.co.nz |date=25 Februarie 2015 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Ná hul Grand Slam tydens die Vyfnasies 1987 het Frankryk die eerste [[Rugbywêreldbeker 1987]] in Australië en Nieu-Seeland enkele maande later as een van die gunstelinge betree. Alhoewel hulle in die eerste groepwedstryd teen Skotland net gelykop gespeel het, het hulle maklik met Roemenië en [[Zimbabwiese nasionale rugbyspan|Zimbabwe]] afgereken en sodoende hul groep gewen. In die kwarteindstryd het hulle [[Fidjiaanse nasionale rugbyspan|Fidji]] en in die halfeindstryd Australië met 30–24 verslaan (nadat hulle drie keer agterna was). Frankryk kon die prestasie in die eindstryd teen die gunstelinge Nieu-Seeland nie herhaal nie en is toe met 29–9 geklop.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2019/archive/1987/overview |title=Rugby World Cup 1987: Overview |publisher=rugbyworldcup.com |date=2019 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> In 1988 het Frankryk vier keer agtereenvolgens teen Argentinië te staan gekom (elk twee keer weg en tuis) en drie keer geseëvier.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/467 |title=1988 France tour to South America |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/478 |title=1988 Argentina tour to France |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> In 1990 het Daniel Dubroca as afrigter oorgeneem, maar hy het nie oortuig nie. Onder andere het ''Les Bleus'' in dieselfde jaar twee keer elk teen Australië en Nieu-Seeland verloor, maar ook teen Roemenië.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/510 |title=1990 France tour to Australia |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/518 |title=1990 New Zealand tour to France |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/39?Stagione=1989%2F90 |title=1989/90 FIRA Trophy |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Tydens die [[Rugbywêreldbeker 1991]] het die span blykbaar weer herstel. Ná oorwinnings oor Roemenië, Fidji en [[Kanadese nasionale rugbyspan|Kanada]] het die Franse hul groep gewen. Frankryk het egter in die kwarteindstryd teen Engeland vasgeval.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2019/archive/1991/overview |title=Rugby World Cup 1991: Overview |publisher=rugbyworldcup.com |date=2019 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Gevolglik het met Pierre Berbizier nog ’n bekende voormalige nasionale speler uit die 1980’s die leisels oorgeneem. Nadat ná die einde van die apartheidstelsel Suid-Afrika se verbanning uit internasionale sport gelig is, het die Springbokke in 1992 na Frankryk getoer (’n nederlaag en ’n oorwinning elk).<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/553 |title=1992 South Africa tour to France and England |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> In 1993 het Frankryk sy teenbesoek na Suid-Afrika aangepak. Die toerkaptein Jean-Francois Tordo is in ’n wedstryd teen die [[Westelike Provinsie]] beseer en met Olivier Roumat vervang. Frankryk het die toetsreeks gewen, deur ’n gelykop en ’n oorwinning oor hul gashere aan te teken – hulle het met 18–17 op die [[Johannesburg]]se Ellispark gewen, nadat hulle in die vorige toetswedstryd in [[Durban]] met 20–20 gelykop gespeel het. Die reeksoorwenning was onverwags: Frankryk het voorheen teen ’n Suid-Afrikaanse B-span en die provinsiale span [[Blou Bulle|Noord-Transvaal]] verloor, en gelykop teen die Vrystaat gespeel.<ref>{{fr}} {{cite book |author=Henri Garcia |title=La fabuleuse histoire du rugby |publisher=Éditions de La Martinière |location=Parys |year=2011 |isbn=978-2-7324-4528-1 |pages=830–840}}</ref> Gedurende die vroeë 1990’s is Frankryk tydens die Vyfnasies-toernooi deur Engeland oorheers. Agt agtereenvolgende nederlae teen Will Carling se span, beginnende in 1989, het die Franse rugby se gebrek aan dissipline onderstreep. ’n Enkele Vyfnasies-titel is in 1993 ingepalm, nadat Engeland in beide Cardiff en Dublin verslaan is.<ref name="SNHistory" /> In 1992 het Argentinië Frankryk met 24–20 in Nantes laat verstom, die Poemas se eerste oorwinning op Franse bodem ooit.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/558 |title=1992 Argentina tour to Europe |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Tydens hul somertoer 1994 na Nieu-Seeland het die Franse onder hul kaptein Philippe Saint-André ’n 2–0-reeksoorwinning oor die All Blacks aangeteken.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/590 |title=1994 France tour to Canada and New Zealand |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Dié reeksoorwinning is deur die beroemde “drie aan die einde van die wêreld” (''essai du bout du monde'') tydens die tweede toetswedstryd op 3 Julie in Auckland verseël, toe die Franse kaptein [[Philippe Saint-André]] gedurende die laaste minute vanaf die Franse helfte ’n teenaanval begin en [[Jean-Luc Sadourny]] die wendrie gedruk het.<ref>{{fr}} {{cite web |url=https://www.liberation.fr/sports/1994/12/29/au-bout-de-la-terre-les-francais-marquent-un-essai-du-bout-du-monde_117447 |title=Au bout de la terre, les Français marquent un essai du bout du monde |publisher=Libération |author=Jacques Maigne |date=29 Desember 1994 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Ná ’n gemengde Vyfnasies 1995 was die Franse voor die afskop van die [[Rugbywêreldbeker 1995]] in Suid-Afrika nie een van die gunstelinge nie. ''Les Bleus'' het egter in een van die verassings van dié toernooi ontpop. Tydens die groepfase het hulle [[Ivoriaanse nasionale rugbyspan|Ivoorkus]] en [[Tongaanse nasionale rugbyspan|Tonga]] verslaan, voordat hulle met ’n oorwinning oor Skotland hul groep gewen het. In die kwarteindstryd het hulle Ierland verslaan, voordat Frankryk in die halfeindstryd ná ’n naelskraapse nederlaag teen die latere kampioen Suid-Afrika uitgeskakel is. In die klein finale om die derde plek het Frankryk Engeland verslaan en sodoende ’n nederlaagreeks teen hul “aartsvyande”, wat in 1989 begin het, beëindig.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2019/archive/1995/overview |title=Rugby World Cup 1995: Overview |publisher=rugbyworldcup.com |date=2019 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> === Van professionalisering tot die wêreldbeker op eie bodem === [[Lêer:France All Blacks 16-11-2002.jpg|duimnael|Frankryk huisves die [[All Blacks]] in die [[Stade de France]], [[Saint-Denis, Seine-Saint-Denis|Saint-Denis]], 2002]] [[Lêer:France Ecosse 6-02-2004.jpg|duimnael|Frankryk (in wit) teen Skotland in 2004]] [[Lêer:France-Wales 24022007 - 10.jpg|duimnael|Frankryk teen Wallis tydens die [[Sesnasies-toernooi]] 2007]] [[Lêer:2007 Corleto Paris.jpg|duimnael|Openingswedstryd van die [[Rugbywêreldbeker 2007]] tussen Argentinië en Frankryk]] [[Lêer:Ka mate.jpg|duimnael|Frankryk beantwoord die Nieu-Seelandse [[haka]] tydens die 2007-kwarteindstryd met ’n nabystaan – en sou die wedstryd later wen]] In Augustus 1995 het die Internasionale Rugbyvoetbalraad (IRVR; nou [[Wêreldrugby]]) al die beperkinge rakende die spelers se betaling opgehef en daarmee die professionele tydperk van die rugbyspel ingelui. Gedurende hierdie oorgangsfase het [[Jean-Claude Skrela]], nog ’n voormalige nasionale speler, die span afgerig. Sy doel was, om die Engelse oorheersing te beëindig. Die Vyfnasies is veral deur Engeland gewen, wat die Vyfnasies-trofee in 1995 ingepalm en die titel in 1996 verdedig het. Tydens dié toernooi het Frankryk Engeland geklop, maar hulle is deur hul een-punt-nederlaag teen Wallis in die laaste wedstryd van die titel ontneem.<ref name="SNHistory" /> Ná die Vyfnasies het Frankryk Roemenië gehuisves en later vir ’n twee-toetsreeks na Argentinië vertrek; die Franse het al daardie wedstryde gewen.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/628 |title=1996 France tour to Argentina |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Aan die einde van die jaar het hulle Wallis ontmoet, wat Frankryk in die laaste wedstryd van die Vyfnasies geklop het, maar hierdie keer het Frankryk met 40–33 gewen; dié prestasie is egter deur twee tuisnederlae teen die Springbokke opgevolg.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/636 |title=1996 South Africa tour to Argentina, France and Wales |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Nadat hulle die 1996-Vyfnasies-kampioenskap net-net misgeloop het, het Frankryk die nuwe seisoen met vertroue begin, tydens die Vyfnasies 1997 onoorwonne gebly en hul vyfde Grand Slam ingepalm.<ref name="SNHistory" /> Die beslissende wedstryd teen Skotland was ook die laaste Vyfnasies-wedstryd op die Paryse [[Parc des Princes]], aangesien die Franse sedert 1998 die nuwe [[Stade de France]] vir hul tuiswedstryde gebruik.<ref>{{fr}} {{cite web |url=https://www.rugbyrama.fr/rugby/6-nations/2017/flashback-le-france-ecosse-de-1997-un-match-pour-l-histoire_sto6051562/story.shtml |title=Flashback : Le France – Écosse de 1997, un match pour l'histoire |publisher=rugbyrama.fr |author=Grégory Letort |date=8 Februarie 2017 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Een week ná hierdie sukses het Frankryk vir die laaste keer in ’n wedstryd van die Europese Nasiesbeker te staan gekom. Hulle is vir die eerste keer deur die latere Vyfnasies-toetreder Italië met 40–32 verslaan en van die titel ontneem. Die Italianers het op hul beurt bewys, dat hulle aan die beste Europese rugbyspanne behoort.<ref>{{fr}} {{cite web |url=https://www.rugbyrama.fr/rugby/6-nations/2018/flashback-france-italie-1997-gueule-de-bois-a-grenoble_sto6638434/story.shtml |title=Flashback : France/Italie 1997, gueule de bois à Grenoble |publisher=rugbyrama.fr |author=Grégory Letort |date=20 Februarie 2018 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Ná ’n oorwinning oor Roemenië het Frankryk teen Australië vir ’n twee-toetsreeks gespeel, maar verloor.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/649 |title=1997 France tour to Australia |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Aan die einde van die jaar het Frankryk Italië, Roemenië en Argentinië tuis geklop; en weer Suid-Afrika vir ’n twee-toetsreeks gehuisves, maar albei wedstryde verloor, die tweede met meer as 40 punte.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/6?Stagione=1997 |title=1997 Latin Cup |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/659 |title=1997 South Africa tour to Europe |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Ondanks hul swak vertoning tenoor die Suidelike Halfrond-spanne Australië en Suid-Afrika in 1997 het Frankryk sy Vyfnasies-titel in 1998 suksesvol en onoorwonne verdedig, en hul sesde Grand Slam ingepalm (vir die eerste keer in twee agtereenvolgende toernooie). In die beslissende wedstryd, wat weens bouwerk in Cardiff vir eens op die Londense [[Wembley-stadion]] aangebied is, was Wallis van die Franse offensiewe benadering oorweldig en is met 51–0 verneder.<ref>{{fr}} {{cite web |url=https://www.rugbyrama.fr/rugby/6-nations/2017/6-nations-flashback-pays-de-galles-france-1998-le-chef-d-oeuvre-de-wembley_sto6093765/story.shtml |title=Flashback : pays de Galles – France 1998, le chef d'oeuvre de Wembley |publisher=rugbyrama.fr |author=Grégory Letort |date=15 Maart 2017 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Drie oorwinnings oor Argentinië het Frankryk se nuwe sterkte onderstreep.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/673 |title=1998 France tour to Argentina and Fiji |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Frankryk het aan die einde van dié jaar ook Australië gehuisves, maar die Wallabies het die toetswedstryd met 32–21 gewen.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/685 |title=1998 Australia tour to France and England |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Hul verdediging van die Vyfnasies-titel in 1999 het swak begin, nadat Frankryk Ierland met slegs een punt geklop het. Daarna is Frankryk in al die ander wedstryde verslaan en het die toernooi vir die eerste keer met die “houtlepel” afgesluit.<ref name="SNHistory" /> Tydens die [[Rugbywêreldbeker 1999]] het die Franse weer heeltemal anders opgetree. Hulle het hul drie groepwedstryde teen Kanada, [[Namibiese nasionale rugbyspan|Namibië]] en Fidji gewen. Daarna het hulle in die kwarteindstryd Argentinië verslaan en in die halfeindstryd teen die toernooigunsteling Nieu-Seeland te staan gekom. Teen al die verwagtinge het hulle die All Blacks met 43–31 verslaan, nadat Frankryk aan die begin van die tweede helfte met 14 punte agterna was, het Fabien Pelous se span ’n uitstaande vertoning van aanvallende rugby getoon en 30 agtereenvolgende punte aangeteken. Dié wedstryd word tot vandag toe as een van die bestes in die toernooigeskiedenis beskou.<ref>{{fr}} {{cite web |url=https://www.francetvinfo.fr/sports/rugby/coupe-du-monde/recit-coupe-du-monde-de-rugby-ce-jour-de-1999-ou-la-france-a-terrasse-l-ogre-neo-zelandais_1126089.html |title=France-Nouvelle-Zélande 1999 : dans les coulisses du "plus grand match" de l'histoire de la Coupe du monde du rugby |publisher=France Info |author=Pierre Godon |date=17 Oktober 2015 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Die onstuimige aanvalle het egter sy tribuut geëis, aangesien Frankryk sy moegheid gewys het toe hulle deur die Wallabies op Cardiff se nuwe [[Millennium-stadion]] oortuigend met 35–12 verslaan is.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2019/archive/1999/overview |title=Rugby World Cup 1999: Overview |publisher=rugbyworldcup.com |date=2019 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Teen die draai van die millennium het die amateurtydperk se tradisie van wekelange toere deur lande van die Suidelike Halfrond tot ’n vinnige einde gekom, aangesien die professionele spelbedtryd net min tyd oorgelaat het. Die toere is deur die eindjaarrugbytoetsreeks in Novembermaand en die midjaarrugbytoetsreeks in Juniemaand vervang. Tot op daardie punt was al die Franse nasionale afrigters deeltyds aangestel. Bernard Laporte, wat Stade Français ná 90 jaar weer die Franse kampioenskap laat wen het, het in November 1999 die eerste voltydse professionele hoofafrigter van Frankryk geword.<ref>{{fr}} {{cite web |url=https://www.liberation.fr/sports/1999/11/22/rugby-un-nouveau-coach-pour-le-xv-de-francebernard-laporte-l-homme-du-president_288773 |title=Rugby. Un nouveau coach pour le XV de France.Bernard Laporte, l'homme du président. |publisher=Libération |author=Philippe Rochette |date=22 November 1999 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Met die aansluiting van Italië in 2000 het die jaarlikse Vyfnasies-toernooi die huidige Sesnasies-toernooi geword. Frankryk het aan die begin van die uitgebreide toernooi nie aan die verwagtinge voldoen nie, tydens die Sesnasies 2000 teen beide Engeland en Ierland nederlae gely en sodoende as naaswenner ná Engeland geëindig.<ref name="SNHistory" /> Nadat hulle Roemenië met 67–20 geklop het, het Frankryk Australië in Parys gehuisves en die Wallabies in die herontmoeting van die 1999-eindstryd met 18–13 verslaan.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/705 |title=2000 Australia tour to Japan and Europe |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Daarna het Frankryk in ’n twee-toetsreeks teen Nieu-Seeland te staan gekom, waarvan hulle een gewen en een verloor het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/707 |title=2000 New Zealand tour to Japan and Europe |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Tydens die Sesnasies 2001 het Frankryk weereens nie goed gevaar nie en teen Ierland, Wallis en Engeland verloor; hulle het slegs die vyfde plek behaal.<ref name="SNHistory" /> Aan die einde van die jaar het hulle egter beide Suid-Afrika en Australië verslaan, maar ook ’n indrukwekkende 77–10-oorwinning oor Fidji aangeteken.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/727 |title=2001 South Africa tour to Europe and United States |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/722 |title=2001 Australia tour to Europe |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/725 |title=2001 Fiji tour to Italy and France |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Frankryk het tydens die Sesnasies 2002 onoorwonne gebly en sodoende sy eerste Sesnasies-titel en die sewende Grand Slam ingepalm. Onder andere het Frankryk sy hoogste oorwinning in dié tyd oor Ierland aangeteken.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/sport/2002/apr/08/rugbyunion.sixnationsrugby2002 |title=France masterclass in doing Le Slam |publisher=[[The Guardian]] |author=Robert Kitson |date=8 April 2002 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Daarna het hulle egter twee toetswedstryde teen Australië verloor, maar Frankryk het daarin geslaag om Suid-Afrika te verslaan en teen Nieu-Seeland gelykop te speel.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/741 |title=2002 France tour to Argentina and Australia |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/750 |title=2002 South Africa tour to Europe |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/751 |title=2002 New Zealand tour to Europe |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Die spelers het verskeie toekennings deur die IRR ontvang, waaronder “span van die jaar”, Laporte as “afrigter van die jaar” en [[Fabien Galthié]] as “speler van die jaar”.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/tournaments/awards/past-winners/2002 |title=IRB Awards 2002 |publisher=[[Wêreldrugby]] |date=2002 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Frankryk het twee wedstryde tydens die Sesnasies 2003, waaronder hul openingswedstryd teen Engeland, verloor; Engeland sou tydens dié toernooi ’n Grand Slam inpalm. Frankryk het slegs die derde plek behaal.<ref name="SNHistory" /> In voorbereiding op die [[Rugbywêreldbeker 2003]] in Australië het Frankryk teen Argentinië, die All Blacks en Engeland gespeel, maar gemengde resultate aangeteken. Tydens die groepfase van die wêreldbeker het hulle teen Fidji, [[Japannese nasionale rugbyspan|Japan]], Skotland en die VSA onoorwonne gebly, en ook in die kwarteindstryd op die [[Telstra Dome]] in [[Melbourne]] Ierland met 43–21 verslaan. In die halfeindstryd op die [[Sydney Voetbalstadion|Telstra-stadion]] in [[Sydney]] is hulle egter deur die latere kampioen Engeland met 24–7 verslaan en ook in die klein finale om die derde plek op dieselfde stadion het Frankryk teen die All Blacks met 13–40 swak verloor.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2019/archive/2003/overview |title=Rugby World Cup 2003: Overview |publisher=rugbyworldcup.com |date=2019 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Tydens die Sesnasies 2004 het Frankryk onder sy afrigter [[Fabien Pelous]] al sy vyf wedstryde gewen en sy agtste Grand Slam ingepalm. Die beslissende wedstryd het in ’n 24–21-oorwinning oor die wêreldkampioen Engeland neergekom, wat op sy beurt die kans gehad het om die titel in te palm. Die skare van 79&nbsp;900 op die Stade de France was ’n nuwe toeskouerrekord, met ’n bykomende nege miljoen huishoudings agter die televisieskerms.<ref>{{fr}} {{cite book |author=Henri Garcia |title=La légende du tournoi |publisher=Minerva |location=Parys |year=2005 |isbn=2-8307-0793-1 |pages=246}}</ref> Ná ’n kort suksesvolle toer na [[Noord-Amerika]] het Frankryk teen spanne van die Suidelike Halfrond te staan gekom: Australië, Argentinië en die All Blacks, maar teen die laaste twee nederlae gely.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/784 |title=2004 France tour to North America |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/789 |title=2004 Australia tour to British Isles and France |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/794 |title=2004 Argentina tour to France and Ireland |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/792 |title=2004 New Zealand tour to Europe |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Die Sesnasies 2005 het Frankryk as naaswenner ná Wallis afgesluit.<ref name="SNHistory" /> Frankryk het ’n twee-toetsreeks teen Suid-Afrika en een toetswedstryd teen Australië gedurende die middeljaar verloor.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/806 |title=2005 France tour to South Africa and Australia |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Aan die einde van dié jaar het Frankryk sy nederlaagreeks teen die Wallabies voortgesit, en maklike oorwinnings oor Kanada en Tonga aangeteken, gevolg deur ’n taai oorwinning oor Suid-Afrika.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/807 |title=2005 Australia tour to France, UK and Ireland |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/815 |title=2005 Canada tour to Europe |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/813 |title=2005 Tonga tour to Italy and France |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/809 |title=2005 South Africa tour to Argentina and Europe |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Tydens die Sesnasies 2006 het Frankryk sy derde Sesnasies-titel onder Laporte gewen, nadat hulle in die openingswedstryd deur Skotland met 16–20 verslaan is.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/rugby_union/international/4674072.stm |title=Scotland 20–16 France |publisher=[[BBC]] |date=5 Februarie 2006 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Tydens die laaste Sesnasies voor die [[Rugbywêreldbeker 2007]] was Frankryk se verdediging van die titel weer suksesvol, alhoewel hulle eers in die laaste minute van die laaste wedstryd die titel beklink het. Om die titel te behou moes Frankryk teen Skotland meer punte aanteken as die Iere teen Italië. Hulle was suksesvol en het die toernooi met ’n verskil van vier punte gewen, maar Frankryk is ná ’n naelskraapse nederlaag teen Engeland van ’n Grand Slam ontneem.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/sport/2007/mar/18/sixnations2007.sixnations |title=Elvis is back and France are the kings |publisher=[[The Guardian]] |author=Michael Streeter |date=19 Maart 2007 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> In voorbereiding op die wêreldbeker tuis het ''Les Bleus'' onder andere twee wedstryde elk teen Nieu-Seeland en Engeland gespeel, met gemengde uitslae. Nietemin was die verwagtinge voor die afskop van die toernooi hoog. Tydens die openingswedstryd van die Rugbywêreldbeker 2007 het Argentinië Frankryk met 17–12 geklop, waardeur die gasheer nie meer die groep kon wen nie. Ná oorwinnings oor Namibië (die 87–10 was hul hoogste oorwinning in dié tyd), Ierland (met 25–3) en [[Georgiese nasionale rugbyspan|Georgië]] het hulle nogtans die kwarteindstryd gehaal.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/rugby_union/6990780.stm |title=France 87-10 Namibia |publisher=[[BBC]] |author=James Standley |date=16 September 2007 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> In dié wedstryd het hulle teen die All Blacks te staan gekom en die groot gunstelinge met 20–18 verras. Hulle het egter in die halfeindstryd teen die verdedigende wêreldkampioen Engeland met 14–9 vasgeval. In die klein finale om die derde plek is Frankryk ’n tweede keer deur Argentinië (met 34–10) verslaan.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2019/archive/2007/overview |title=Rugby World Cup 2007: Overview |publisher=rugbyworldcup.com |date=2019 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> === Derde eindstrydnederlaag en langdurige krisis === [[Lêer:RWC 2011 final FRA - NZL lineout.jpg|duimnael|Eindstryd van die [[Rugbywêreldbeker 2011]] tussen Frankryk en Nieu-Seeland]] [[Lêer:2015 Rugby World Cup, France vs. Romania (21048401024).jpg|duimnael|Frankryk teen Roemenië tydens die [[Rugbywêreldbeker 2015]]]] [[Lêer:Rugby France v Italy 2022 cropped.jpg|duimnael|Frankryk teen Italië tydens die Sesnasies 2022]] Marc Lièvremont het ná die wêreldbeker op eie bodem die nuwe nasionale afrigter van Frankryk geword.<ref>{{fr}} {{cite web |url=https://www.rugby365.fr/lievremont-aux-commandes-2152821.html |title=Lièvremont aux commandes |publisher=rugby365.fr |author=Thomas Mico |date=20 Julie 2011 |accessdate=21 Desember 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211221101507/https://www.rugby365.fr/lievremont-aux-commandes-2152821.html |archive-date=21 Desember 2021 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Sowel in 2008 as in 2009 het Frankryk tydens die Sesnasies die derde plek behaal.<ref name="SNHistory" /> In Junie 2009 het hulle vir die eerste keer die Dave Gallaher-trofee omhoog gehou, nadat hulle die All Blacks weg geklop het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.odt.co.nz/sport/rugby/all-blacks-beat-france-14-10-n1847qqo |title=All Blacks beat France 14-10 |publisher=Otago Daily Times |author=Hayden Meikle |date=25 Junie 2009 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Tydens die Sesnasies 2010 het ''Les Bleus'' veral die skrum gedomineer, wat nie heeltemal met hul gewone benadering van die spel ooreengestem het nie. Met hierdie taktiek het hulle al die ander deelnemende spanne verslaan en ’n negende Grand Slam ingepalm.<ref>{{fr}} {{cite web |url=https://www.rugbyrama.fr/rugby/6-nations/2010/30-pour-un-grand-chelem_sto2261624/story.shtml |title=30 pour un grand chelem |publisher=rugbyrama.fr |date=20 Maart 2010 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Frankryk het dié prestasie met ’n 12–10-oorwinning oor Engeland in die laaste wedstryd behaal.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.telegraph.co.uk/sport/rugbyunion/international/england/7487203/Six-Nations-2010-France-12-England-10.html |title=France 12 England 10: match report |publisher=[[Daily Telegraph]] |author=Paul Ackford |date=30 Maart 2010 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Hul titelverdediging het die volgende jaar ná ’n 21–22-nederlaag teen Italië misluk.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.telegraph.co.uk/sport/rugbyunion/international/sixnations/8378214/Italy-22-France-21-match-report.html |title=Italy 22 France 21: match report |publisher=[[Daily Telegraph]] |date=12 Maart 2011 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Frankryk se veldtog tydens die [[Rugbywêreldbeker 2011]] in Nieu-Seeland is deur onrus binne-in die span oorheers. Volgens berigte voor die toernooi het sowat 25 van die 30-spanlede oor die hoofafrigter Marc Lièvremont se benadering gekla.<ref name="Imanol postmortem">{{en}} {{cite web |url=http://en.espn.co.uk/france/rugby/story/153440.html |title=Harinordoquy admits to French uprising |publisher=ESPNscrum |date=31 Oktober 2011 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Tydens die groepfase het Frankryk wenig indrukwekkende oorwinnings oor [[Japannese nasionale rugbyspan|Japan]] en [[Kanadese nasionale rugbyspan|Kanada]], ’n verwagte nederlaag teen Nieu-Seeland, en ’n skoknederlaag teen Tonga gely. In hierdie stadium het Lièvremont die span in die media hewig gekritiseer en baie van sy spelers kwaad gemaak. Die [[agsteman]]veteraan Imanol Harinordoquy het Lièvremont openlik gekritiseer, omdat hy sy kritiek openbaar gemaak het pleks daarvan om dit met die span te bespreek.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://en.espn.co.uk/france/rugby/story/151169.html |title=Harinordoquy hits back at Lièvremont |publisher=ESPNscrum |date=4 Oktober 2011 |accessdate=17 November 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191117191540/http://en.espn.co.uk/france/rugby/story/151169.html |archive-date=17 November 2019 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Ondanks die nederlae het hulle tot die uitklopfase gevorder. Die spelers het teen hierdie tyd teen Lièvremont in opstand gekom, en Harinordoquy het vir die Franse rugbyverslaggewer ''Midi Olympique'' ná die toernooi vertel, dat “ons onsself van sy toesig moes bevry.”<ref name="Imanol postmortem" /> Die span het Engeland nogtans met 19–12 in die kwarteindstryd verslaan en op ’n omstrede manier Wallis met 9–8 in die halfeindstryd geklop, nadat die Walliese kaptein Sam Warburton met ’n rooi kaart van die veld gesit is.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/15307018 |title=Wales 8–9 France |publisher=[[BBC]] |date=15 Oktober 2011 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.telegraph.co.uk/sport/rugbyunion/rugby-world-cup/8827806/Wales-8-France-9-match-report.html |title=Wales 8 France 9: match report |publisher=[[Daily Telegraph]] |date=15 Oktober 2011 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Die Franse het in die eindstryd bewonderenswaardige teenstanders gebly en naelskraap met 8–7 teen die gasheer Nieu-Seeland verloor,<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2019/archive/2011/overview |title=Rugby World Cup 2011: Overview |publisher=rugbyworldcup.com |date=2019 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> alhoewel hulle in die tweede helfte die spel meestal oorheers het; gevolglik het Frankryk vir die derde keer as naaswenner van ’n rugbywêreldbekertoernooi geëindig.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/15405316 |title=2011 Rugby World Cup final: New Zealand 8-7 France |publisher=[[BBC]] |author=Tom Fordyce |date=23 Oktober 2011 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Daarna is [[Thierry Dusautoir]] deur die IRR as “speler van die jaar” benoem.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/tournaments/awards/past-winners/2002 |title=IRB Awards 2002 |publisher=[[Wêreldrugby]] |date=2011 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Onder Lièvrement se opvolger Philippe Saint-André het ’n langdurige krisis begin, wat tot vandag toe aanhou. Onder andere het die Franse tydens die Sesnasies 2013 slegs die laaste plek behaal. Die grootste verrassing was hul 18–23-nederlaag teen Italië, die derde tot dusver.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.sixnationsrugby.com/report/orquera-leads-italy-to-stunning-success-in-rome/#report |title=Orquera leads Italy to stunning success in Rome |publisher=[[Sesnasies-toernooi|Sesnasies]] |date=3 Februarie 2013 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Deur die jaar heen het hulle vier agtereenvolgende nederlae teen Nieu-Seeland gely, in 2014 is hulle drie keer agtereenvolgens deur Australië verslaan.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/1051 |title=2013 France tour to New Zealand |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/1054 |title=2013 New Zealand tour to Japan and Europe |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/1070 |title=2014 France tour to Australia |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Tydens die [[Rugbywêreldbeker 2015]] in Engeland het Frankryk sy groepwedstryde teen Italië, Roemenië en Kanada gewen, maar sy wedstryd teen Ierland verloor, waardeur hulle die eerste plek in die groep se tabel misgeloop het. In die kwarteindstryd het hulle teen die verdedigende en latere kampioen Nieu-Seeland te staan gekom en is met 13–62 verneder.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2019/archive/2015/overview |title=Rugby World Cup 2015: Overview |publisher=rugbyworldcup.com |date=2019 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Ná die teleurstellende wêreldbeker het Guy Novès die span begin afrig, maar hy het ook nie daarin geslaag om die afwaartse neiging om te keer nie. Onder hom het die Franse net een derde van hul wedstryde gewen (onder andere is hulle in 2017 in al vier die wedstryde teen Suid-Afrika verslaan), waarvolgens die FFR hom in Desember 2017 afgedank en met Jacques Brunel vervang het.<ref>{{fr}} {{cite web |url=https://www.lequipe.fr/Rugby/Actualites/Xv-de-france-jacques-brunel-remplace-guy-noves-avec-fabien-galthie/861534 |title=XV de France : Jacques Brunel remplace Guy Novès, avec Fabien Galthié ? |publisher=L’Équipe |date=21 Desember 2017 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Brunel se rekord was nie beter nie; onder andere het ''Les Bleus'' in 2018 al drie hul wedstryde teen Nieu-Seeland deels swak verloor, daarbenewens is hulle deur die andersins heeltemal swakker Fidjiane verslaan.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/1425 |title=2018 France tour to New Zealand |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/1432 |title=2018 Fiji tour to Europe |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Tydens die [[Rugbywêreldbeker 2019]] in [[Japan]] is Frankryk saam met Engeland en Argentinië in ’n sogenaamde “doodsgroep” geloot. Tydens die groepfase het hulle Argentinië, die VSA en Tonga verslaan en as gevolg van minder bonuspunte tweede in hul groep ná Engeland geëindig. Hul laaste groepwedstryd teen Engeland is net soos twee ander wedstryde weens [[tifoon]] Hagibis se verwoestinge afgelas en as ’n 0–0-gelykop geag.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/49995604 |title=Rugby World Cup: Typhoon Hagibis forces England-France off; Scotland wait & Ireland play |publisher=[[BBC]] |date=10 Oktober 2019}}</ref> In die kwarteindstryd is Frankryk deur Wallis met 20–19 uitgeskakel, nadat hulle in die eerste helfte met 19–10 voorgeloop het. Sébastien Vahaamahina is kort ná die rustyd met ’n rooi kaart van die veld gesit, waarna Wallis die leisels oorgeneem het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/archive/2019/matches |title=Rugby World Cup 2019: Matches |publisher=rugbyworldcup.com |date=2019 |accessdate=27 Maart 2021}}</ref> [[Lêer:2023 Rugby World Cup – France vs New Zealand – 2.jpg|duimnael|Openingswedstryd van die Rugbywêreldbeker 2023 tussen die gasheer Frankryk en Nieu-Seeland]] Sedert die begin van 2020 word Frankryk deur Fabien Galthié afgerig en hy sal die span by ou suksesse laat aanknoop. Tydens die Sesnasies 2020, wat vanweë die wêreldwye [[Covid-19-pandemie]] eers in Oktober afgesluit kon word, het Frankryk die toernooititel slegs weens sy swakker punteverskil ná Engeland misgeloop.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/54720100 |title=France 35–27 Ireland: England win Six Nations despite hosts sealing bonus-point win |publisher=[[BBC]] |author=Michael Morrow |date=31 Oktober 2020 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> In die daaropvolgende Herfsnasiesbeker, wat pleks van die tradisionele [[eindjaarrugbytoetsreeks]] beslis is, het Frankryk die eindstryd gehaal, waar hulle deur Engeland geklop is.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/55204300 |title=Autumn Nations Cup: England beat France in sudden death |publisher=[[BBC]] |author=Mike Henson |date=6 Desember 2020 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Tydens die Sesnasies 2021 het die span ook die tweede plek behaal, dié keer ná Wallis.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.telegraph.co.uk/rugby-union/2021/03/20/ireland-v-england-live-six-nations-2021-score-latest-updates/ |title=Tame England suffer third Six Nations defeat in comprehensive loss to Ireland |publisher=[[The Daily Telegraph]] |author=Gavin Mairs, Charles Richardson |date=20 Maart 2021 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> In November 2021 het hulle hul eerste oorwinning oor Nieu-Seeland in meer as twaalf jaar aangeteken, waarmee die Franse die Dave Gallaher-trofee vir ’n tweede keer ingepalm het, en [[Antoine Dupont]] is deur [[Wêreldrugby]] as “speler van die jaar” benoem.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/tournaments/awards/past-winners/2021 |title=World Rugby Awards 2021 |publisher=[[Wêreldrugby]] |date=2021 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Tydens die [[2021 midjaarrugbytoetsreeks]] het die Franse hul wegreeks teen die Wallabies met 1–2 verloor.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugby.com.au/news/wallabies-v-france-third-test-how-to-watch-chanel-live-blog-match-report-rugby-union-2021717 |title=Wallabies pull off famous win over France after Koroibete red card |publisher=[[Rugby Australia]] |author=Nathan Williamson |date=17 Julie 2021 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Tydens die Sesnasies 2022 het die Franse in al vyf hul wedstryde onoorwonne gebly, waarmee hulle vir die eerste keer sedert 2010 met die titel weggestap en hul tiende Grand Slam aangeteken het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/sport/2022/mar/19/france-england-six-nations-rugby-union-match-report |title=Antoine Dupont try sinks England and secures grand slam for France |publisher=[[The Guardian]] |date=19 Maart 2022 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Tydens die daaropvolgende wegreeks in Japan en die [[2022 eindjaarrugbytoetsreeks]] het die Franse ook onoorwonne gebly.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://autumnnationsseries.com/report/penaud-and-jalibert-shine-as-france-finish-perfect-year-with-japan-win/#report |title=Penaud and Jalibert shine as France finish perfect year with Japan win |publisher=Autumn Nations Series |date=20 November 2022 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Tydens die Sesnasies 2023 het hulle weer die tweede plek behaal, dié keer ná die Iere, teen wie hulle hul enigste nederlaag gely het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/sport/2023/mar/21/six-nations-2023-verdict-rugby-union |title=Six Nations verdict: dominant Ireland and super Dupont take the plaudits |publisher=[[The Guardian]] |author=Robert Kitson |date=21 Maart 2023 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Weens hul uitstekende prestasies is die Franse in 2023 as Laureus se “span van die jaar” genomineer.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.laureus.com/world-sports-awards/2023 |title=Laureus World Sports Awards 2023 winners & nominees |publisher=Laureus Wêreldsporttoekennings |date=2023 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Frankryk was gasheer van die [[Rugbywêreldbeker 2023]], waar hulle vanweë hul goeie prestasies in die onlangse jare as een van die gunstelinge op die titel beskou is. In die openingswedstryd het die Franse die medegunsteling Nieu-Seeland hul grootste nederlaag in dié tyd tydens ’n toernooi en hul eerste in die groepfase toegedien (met 27–13). In die daaropvolgende groepwedstryd het die reserwespan teen Uruguay ietwat gesukkel (met 27–12). Daarna kon hulle teen Namibië hul grootste oorwinning in dié tyd aanteken (met 96–0) en teen Italië hul maklikste oorwinning oor dié teenstander (met 60–7). In die groepwedstryd teen Namibië het die sleutelspeler en kaptein [[Antoine Dupont]] egter ’n kake- en wangbeenfraktuur opgedoen, waarvolgens sy verskyning in die kwarteindstryd teen Suid-Afrika twyfelagtig was. In dié wedstryd het die gasheer teen die verdedigende en nuwe wêreldkampioen naelskraap met 28–29 vasgeval.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2023/news/881295/france-rugby-world-cup-2023-review |title=France: Rugby World Cup 2023 review |publisher=rugbyworldcup.com |date=17 Oktober 2023 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Tydens die Sesnasies 2024 het die Franse net soos in die vorige jaar die tweede plek ná Ierland behaal.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.telegraph.co.uk/rugby-union/2024/03/08/six-nations-championship-2024-when-how-to-watch/ |title=Six Nations 2024 results: Final standings as Ireland crowned champions |publisher=[[Daily Telegraph]] |author=Will Conroy |date=16 Maart 2024 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Een jaar later het die span sy 27ste algehele titel ingepalm, maar die Grand Slam ná ’n naelskraapse nederlaag teen Engeland misgeloop. [[Louis Bielle-Biarrey]] het met sy agtste drie ’n nuwe rekord opgestel.<ref>{{fr}} {{cite web |url=https://www.lequipe.fr/Rugby/Actualites/La-france-domine-l-ecosse-et-remporte-le-tournoi-des-6-nations/1547141 |title=La France domine l'Écosse et remporte le Tournoi des 6 Nations |publisher=L’Équipe |author=Laurent Campistron |date=15 Maart 2025 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> In 2026 het die Franse tydens die Sesnasies hulle titel suksesvol ná ’n naelskraapse 48–46-oorwinning oor Engeland in die laaste wedstryd verdedig. Daarby het Bielle-Biarrey sy eie vorige rekord oortref en nege drieë gedruk.<ref>{{fr}} {{cite web |url=https://www.eurosport.fr/rugby/6-nations/2026/tournoi-des-six-nations-2026-le-meilleur-ailier-du-monde-il-marche-sur-les-traces-dantoine-dupont-louis-bielle-biarrey-na-aucune-limite_sto23280969/story.shtml |title=Tournoi des Six Nations 2026 – "Le meilleur ailier du monde", "il marche sur les traces d'Antoine" Dupont : Louis Bielle-Biarrey n'a aucune limite |publisher=Eurosport |author=Paul Citron |date=15 Maart 2026 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> == Kleure, embleem en bynaam == [[Lêer:Logo XV de france.JPG|duimnael|links|Trui van die Franse rugbyspan tydens die [[Rugbywêreldbeker 2007]] met die tradisionele hoenderhaan op]] {{multiple image | align = right | direction = vertical | width = 180 | header = | image1 = France tshirt museumrugby 1910.jpg | alt1 = | caption1 = Frankryk se rugbytrui in 1910, met die Galliese haan en die USFSA se twee ringe op | image2 = Rugby France shirt - 2007.jpg | alt2 = | caption2 = Frankryk se trui tydens die Rugbywêreldbeker 2007 | footer = }} Tot in 1912 was die trui van die Franse span wit met twee ringe (die simbool van ''Union des Sociétés Françaises de Sports Athlétiques'', die destydse beheerliggaam van die meeste sportsoorte in Frankryk). Nadat Frankryk sy eerste wedstryd teen Skotland in 1911 gewen het, het die Franse kaptein Marcel Communeau voorgestel dat die span die ''coq gaulois'' (Galliese haan), ’n historiese embleem van Frankryk, as sy simbool gebruik.<ref>{{fr}} {{cite web |url=http://rugby-nomades.qc.ca/info-nomades/histoire_1911.php |title=2 janvier 1911 : la naissance d'une Nation |publisher=Rugby Nomades |accessdate=20 September 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070920174513/http://rugby-nomades.qc.ca/info-nomades/histoire_1911.php |archive-date=20 September 2007 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Die Galliese haan is waarskynlik deels gekies omdat dit as ’n trotse en dapper dier beskou word wat soms aggressief kan word; dit is egter reeds vroeër deur Franse spanne as ’n simbool gebruik – ’n voormalige [[sokker]]speler, Jean Rigal, het reeds in Mei 1910 ’n trui met dié simbool gedra.<ref>{{fr}} {{cite web |url=http://crdp.ac-bordeaux.fr/rugby/arts/5-01-02.pdf |title=Le coq dans le sport |publisher=Crdp.ac-bordeaux.fr |accessdate=15 Augustus 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180815164225/http://crdp.ac-bordeaux.fr/rugby/arts/5-01-02.pdf |archive-date=15 Augustus 2018 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Die kenteken was oorspronklik wit en rooi, maar dit is ná 1945 in ’n veelkleurige, geborduurde beeld verander, en is sedert 1970 goud.<ref>{{fr}} {{cite web |url=http://crdp.ac-bordeaux.fr/rugby/arts/5-01-01.pdf |title=Le coq sportif |publisher=Crdp.ac-bordeaux.fr |accessdate=14 Junie 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070614043732/http://crdp.ac-bordeaux.fr/rugby/arts/5-01-01.pdf |archive-date=14 Junie 2007 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Die Franse rugbyspan se simbool het gewild geword, en is later deur die Franse afvaardiging by die [[Olimpiese Somerspele 1920]] gebruik, waar die haan op vyf Olimpiese ringe geplaas is.<ref>{{fr}} {{cite web |url=http://www.museedusport.fr/histoire_objet.php |title=Ecusson en forme de coq, devenu emblème national |publisher=Musee du Sport |accessdate=10 Oktober 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071010023538/http://www.museedusport.fr/histoire_objet.php |archive-date=10 Oktober 2007 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Die haan het sedertdien ’n bekende simbool van Franse sportspanne geword. Na Franse spelers word soms as ''les coqs'' (“die hane”) verwys en party Franse ondersteuners laat voor wedstryde hane op die speelveld rondloop.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://news.nationalgeographic.com/news/2006/03/0302_060302_france_birdflu_2.html |title=Bird Flu Strikes at French Identity, Cuisine |publisher=[[National Geographic Society|National Geographic]] |author=James Owen |date=2 Maart 2006 |accessdate=3 Maart 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160303174041/http://news.nationalgeographic.com/news/2006/03/0302_060302_france_birdflu_2.html |archive-date=3 Maart 2016 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Die Franse rugbyspan dra gewoonlik blou truie, wit broeke, en rooi sokkies, die kleure van die [[Vlag van Frankryk|nasionale vlag]], en hulle word dus ''les tricolores'' (“die driekleuriges”) genoem. Aangesien die Franse span nou veral blou truie dra, word na die span, net soos baie ander Franse sportspanne, dikwels as ''les Bleus'' (“die bloues”) verwys. As die trui met dié van hul teenstanders ooreenstem – soos in wedstryde teen Argentinië, Skotland en Italië – dra Franse spelers wit. Vir die Rugbywêreldbeker 2007 is nuwe truie ontwerp, waarvan een donkerblou is. In Junie 2011 het hulle ’n ander trui bekend gestel met ’n blou hemp, blou broeke en blou sokkies vir hul tuistrui en ’n wit trui, wit broeke en wit sokkies vir hul wegtrui. In 2011 het die Franse Rugbyfederasie (FFR) aangekondig dat Adidas vir ’n tydperk van ses jaar hul nuwe vennoot sou wees, en die vervaardiging van die Franse nasionale rugbytrui vanaf 1 Julie 2012 tot op 30 Junie 2018 sou oorneem.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://rugbyshirts.net/france-adidas-rugby-deal-5607.html |publisher=RugbyShirts.net |title=France into adidas for International Rugby from 2012 |date=9 Julie 2012 |accessdate=22 Februarie 2013 |archive-url=https://archive.is/20130222010308/http://rugbyshirts.net/france-adidas-rugby-deal-5607.html |archive-date=22 Februarie 2013 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Van Julie 2018 af is die trui vir ’n tydperk van ses jaar deur die Franse uitruster [[Le Coq Sportif]] vervaardig.<ref>{{fr}} {{cite web |url=https://www.lefigaro.fr/sports/rugby/xv-de-france/fil-info/le-coq-sportif-equipementier-du-xv-de-france-des-2018-862857 |title=Le Coq Sportif nouvel équipementier du XV de France à partir de 2018 |publisher=Le Figaro |date=6 Junie 2017 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref><ref>{{fr}} {{cite web |url=https://www.midi-olympique.fr/breve/30188-xv-france-coq-sportif-remporte-sa-finale |title=XV de France : Le coq sportif remporte sa finale |publisher=Midi olympique |date=3 Junie 2017 |accessdate=4 Junie 2017}} {{dooie skakel}}</ref> In 2024 het die Duitse uitruster Adidas vir vier jaar as truiverskaffer teruggekeer.<ref>{{fr}} {{cite web |url=https://www.lequipe.fr/Rugby/Actualites/Adidas-sera-l-equipementier-des-equipes-de-france-de-rugby-a-partir-de-2024/1402863 |title=Adidas sera l'équipementier des équipes de France de rugby à partir de 2024 |publisher=L’Équipe |date=15 Junie 2023 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Onder die nuwe voorsitterskap van president Bernard Laporte het die federasie beoog om die trui aan ’n borg te verhuur. Die FFR het op 24 Januarie 2017 bekend gemaak dat hulle met die bemarking van die trui begin het. In Februarie dieselfde jaar is besluit om die trui te gebruik om Frankryk se aansoek vir die Rugbywêreldbeker 2023 deur ''#France2023'' op die voorkant van die trui te ondersteun.<ref>{{fr}} {{cite web |url=https://www.letelegramme.fr/sports/rugby/spanequipe-de-francespan-une-publicite-sur-le-maillot-pour-la-coupe-du-monde-2023-2925870.php |title=Équipe de France. Une publicité sur le maillot... pour la Coupe du monde 2023 |publisher=Le Télégramme |date=9 Februarie 2017 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> In Maart 2017 het die Groupe Altrad sy ondersteuning vir Frankryk se bod getoon en die maatskappy se kenteken is by die ''#France2023'' op die Franse trui bygevoeg. Die groep het die eerste private maatskappy geword wat op ’n Franse nasionale trui verskyn het. Ná Frankryk se suksesvolle aansoek vir die Rugbywêreldbeker 2023 het Groupe Altrad ’n verdrag met die FFR onderteken en hul kenteken verskyn nou alleenlik op die truie.<ref>{{fr}} {{cite web |url=https://www.rugbyrama.fr/rugby/6-nations/2017/xv-de-france-le-nouveau-maillot-des-bleus-avec-le-logo-altrad_sto6084155/story.shtml |title=XV de France – Le nouveau maillot des Bleus avec le logo Altrad |publisher=Rugbyrama |date=7 Maart 2017 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> == Truiverskaffers en -borge == Sedert 1970 het die volgende truiverskaffers en -borge verskyn: {| class="wikitable" ! Tydperk !! Verskaffer !! Borg |- | 1970–1975 ||style=text-align:left| [[Le Coq Sportif]] ||rowspan=8| — |- | 1976–1979 ||style=text-align:left| [[Adidas]] |- | 1980–1986 ||style=text-align:left| Le Coq Sportif |- | 1985–1986 ||style=text-align:left| [[Nike (maatskappy)|Nike]] |- | 1986–1998 ||style=text-align:left| Adidas |- | 1998–2012 ||style=text-align:left| Nike |- | 2012–2017 ||style=text-align:left| Adidas |- | 2017–2018 ||style=text-align:left| Adidas |- | 2018–2024 ||style=text-align:left| Le Coq Sportif ||rowspan=2|Groupe Altrad |- | 2024–2028 ||style=text-align:left| Adidas |} == Tuisstadions == [[Lêer:07-09-07 Cérémonie d'ouverture (33).jpg|duimnael|Openingseremonie van die [[Rugbywêreldbeker 2007]] op die [[Stade de France]] in [[Saint-Denis, Seine-Saint-Denis|Saint-Denis]], naby [[Parys]]]] Net soos ander vername rugbylande soos Argentinië, Australië, Nieu-Seeland en Suid-Afrika beskik Frankryk oor geen amptelike tuisstadion vir sy nasionale span nie. Die Franse gebruik vir hul toetse eerder ’n verskeidenheid stadions dwarsdeur Frankryk. Wedstryde tydens die Sesnasies en vorige toernooie word egter altyd in die metropolitaanse gebied van Parys gehou. Voorheen het Frankryk sy internasionale wedstryde in stadions soos [[Parc des Princes]] en [[Stade Olympique Yves-du-Manoir|Stade Olympique de Colombes]], albei in Parys, gespeel.<ref>{{en}} {{cite journal |url=http://quod.lib.umich.edu/cgi/p/pod/dod-idx?c=wsfh;idno=0642292.0035.014 |title=Crowd Control: Transforming Stadium Spectatorship in Interwar France |journal=Proceedings of the Western Society for French History |author=Rob Lewis |year=2007 |volume=35 |pages=219–232}}</ref> Die [[Stade Olympique Yves-du-Manoir|Stade Olympique de Colombes]] was die hoofstadion tydens die [[Olimpiese Somerspele 1924]], waartydens ook rugby aangebied is.<ref name="olympics" /> Sedert die Franse nasionale rugbyspan aan die einde van 1997 die Parc des Princes verlaat het, dien [[Stade de France]] in [[Saint-Denis, Seine-Saint-Denis|Saint-Denis]] as hul tuisstadion, en hier speel Frankryk ook sy tuiswedstryde tydens die jaarlikse Sesnasies-toernooi. Dit het ’n kapasiteit van 80&nbsp;000.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rbs6nations.com/stadium_france.htm |title=Stade de France |publisher=[[Sesnasies-toernooi|Sesnasies]] |accessdate=23 Maart 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070323115906/http://www.rbs6nations.com/stadium_france.htm |archive-date=23 Maart 2007 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Sedert 2005 het Frankryk ook tuiswedstryde in ’n aantal ander stadions dwarsdeur die land gespeel: [[Stade Chaban-Delmas]] in [[Bordeaux]], [[Stade Pierre-Mauroy|Grand Stade Lille Métropole]] (nou bekend as Stade Pierre-Mauroy) in [[Villeneuve-d'Ascq]], [[Stade de Gerland]] in [[Lyon]], [[Stade Vélodrome]] in [[Marseille]], [[Stade de la Mosson]] in [[Montpellier]], [[Stade de la Beaujoire]] in [[Nantes]], [[Stade Auguste Bonal]] in [[Montbéliard]], [[Stadium Municipal (Toulouse)|Stadium Municipal]] in [[Toulouse]] en [[U Arena]] in [[Nanterre]].<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbydata.com/france/gamesplayed/ |title=Games played by France |publisher=rugbydata.com |accessdate=29 Augustus 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180829125606/http://www.rugbydata.com/france/gamesplayed/ |archive-date=29 Augustus 2018 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> In Junie 2012 het die FFR planne vir ’n nuwe rugbystadion in [[Évry, Essonne|Évry]], sowat 25&nbsp;km suid van Parys, bekend gemaak. Na verwagting sou die boukoste sowat 600&nbsp;miljoen&nbsp;€ beloop en die kapasiteit sou omtrent 82&nbsp;000 wees. Sy voltooiing was oorspronklik vir 2017 beplan,<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.telegraph.co.uk/sport/rugbyunion/international/france/9365481/French-rugby-federation-chooses-new-82000-seater-stadium-south-of-Paris.html |title=French rugby federation chooses new 82,000-seater stadium south of Paris |publisher=The Telegraph |date=29 Junie 2012 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> maar dit is later na 2021 of 2022 uitgestel.<ref>{{fr}} {{cite web |url=http://grandstaderugby.fr/le-stade/les-dates-cles/ |title=Le Stade: Les dates clés |publisher=[[Franse Rugbyfederasie]] |accessdate=24 Oktober 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161024144722/http://grandstaderugby.fr/le-stade/les-dates-cles/ |archive-date=24 Oktober 2016 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> In Desember 2016 het FFR die stadionprojek amptelik laat vaar.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.skysports.com/rugby-union/news/12508/10695930/the-french-rugby-federation-abandon-plans-for-new-stadium |title=The French rugby federation abandon plans for new stadium |publisher=Sky Sports |author=Charlotte Bates |date=14 Desember 2016 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> === Rugbywêreldbekerstadions === {{Hoofartikel|Rugbywêreldbeker 1991|Rugbywêreldbeker 1999|Rugbywêreldbeker 2007|Rugbywêreldbeker 2023}} [[Lêer:2007 Rugby Final England medals.jpg|duimnael|Die Stade de France-stadion net nadat die eindstryd van die Rugbywêreldbeker 2007 gespeel is]] Gedurende die Rugbywêreldbeker 1991 is wedstryde van Groep D (wat Frankryk ingesluit het) regdeur Frankryk aangebied, insluitende [[Béziers]], [[Bayonne]], [[Grenoble]], [[Toulouse]], [[Brive]] en [[Agen]]. Beide Parc des Princes en Stadium Municipal het ook een kwarteindstryd gehuisves.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.worldcupweb.com/WCrugby/1991.asp |title=1991 Rugby World Cup Results |publisher=worldcupweb.com |accessdate=28 September 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070928025833/http://www.worldcupweb.com/WCrugby/1991.asp |archive-date=28 September 2007 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Groep C-wedstryde tydens die Rugbywêreldbeker 1999 is regdeur Frankryk aangebied: Béziers, [[Bordeaux]] en Toulouse. ’n Tweede groepwedstryd is in [[Stade Félix-Bollaert]] gehuisves een een kwarteindstryd is op die Stade de France gehou; albei was ook 2007-stadions. Gedurende die Rugbywêreldbeker 2007 het Frankryk as die nominale gasheer opgetree en tydens dié toernooi is tien stadions dwarsdeur die land gebruik ([[Cardiff]] in Wallis en [[Edinburg]] in Skotland het ook enkele wedstryde aangebied).<ref name=wcvenues>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyworldcup.com/destinationFrance/index.html |title=Destination France |publisher=rugbyworldcup.com |accessdate=27 Oktober 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071027111553/http://www.rugbyworldcup.com/destinationFrance/index.html |archive-date=27 Oktober 2007 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Van die Franse stede wat wedstryde gehuisves het, sluit in Bordeaux (Stade Chaban-Delmas), [[Lens, Pas-de-Calais|Lens]] (Stade Félix-Bollaert), Lyon (Stade Gerland), [[Marseille]] (Stade Vélodrome), [[Montpellier]] (Stade de la Mosson), [[Nantes]] (Stade de la Beaujoire), Parys (Stade de France, Saint-Denis en Parc des Princes), [[Saint-Étienne]] ([[Stade Geoffroy-Guichard]]) en [[Toulouse]] (Stadium Municipal).<ref name="wcvenues" /> Die eindstryd is op Stade de France beslis. Hulle het in 2023 weer as gasheer opgetree; dit was die vierde rugbywêreldbekertoernooi waartydens Franse rugbystadions gebruik is. == Toetswedstryde == [[Lêer:France IRB World Rankings.png|duimnael|400px|Frankryk se plek op [[Wêreldrugby]] se ranglys vanaf 10 Oktober 2003 tot op hede]] Frankryk het 465 van sy 834 toetswedstryde gewen, ’n wenrekord van 55,76%. Frankryk se statistieke in toetswedstryde teen al die lande, in alfabetiese volgorde, is soos volg (korrek teen September 2026):<ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;team=9;template=results;type=team;view=opposition |title=International Rugby Union Statistics – France |publisher=ESPNscrum |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> {| class="sortable wikitable" ! Teenstander ! Gespeel ! Gewen ! Verloor ! Gelykop ! % Gewen |- bgcolor="#d0ffd0" align="center" |- | align="left" | {{ARGru}} || 56 || 40 || 15 || 1 || 71,43 |- | align="left" | {{AUSru}} || 54 || 23 || 29 || 2 || 42,59 |- | align="left" | {{BILru}} || 1 || 0 || 1 || 0 || 0,00 |- | align="left" | {{GERru}} || 16 || 14 || 2 || 0 || 87,50 |- | align="left" | {{ENGru}} || 113 || 45 || 61 || 7 || 39,82 |- | align="left" | {{FIJru}} || 12 || 11 || 1 || 0 || 91,67 |- | align="left" | {{GEOru}} || 2 || 2 || 0 || 0 || 100,00 |- | align="left" | {{IRLru}} || 105 || 61 || 37 || 7 || 58,10 |- | align="left" | {{ITAru}} || 51 || 47 || 3 || 1 || 92,16 |- | align="left" | {{CIVru}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 100,00 |- | align="left" | {{JPNru}} || 9 || 8 || 0 || 1 || 88,89 |- | align="left" | {{CANru}} || 9 || 8 || 1 || 0 || 88,89 |- | align="left" | {{NAMru}} || 3 || 3 || 0 || 0 || 100,00 |- | align="left" | {{NZLru}} || 68 || 15 || 52 || 1 || 22,06 |- | align="left" | [[Lêer:Flag of rugby Pacific Islanders.svg|24px|raam]] Pasifiese Eilanders || 1 || 1 || 0 || 0 || 100,00 |- | align="left" | {{ROMru}} || 52 || 42 || 8 || 2 || 80,77 |- | align="left" | {{SAMru}} || 4 || 4 || 0 || 0 || 100,00 |- | align="left" | {{SCOru}} || 105 || 61 || 41 || 3 || 58,10 |- | align="left" | {{RSAru}} || 47 || 12 || 29 || 6 || 25,53 |- | align="left" | {{TGAru}} || 6 || 4 || 2 || 0 || 66,67 |- | align="left" | {{CZEru}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 100,00 |- | align="left" | {{URUru}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 100,00 |- | align="left" | {{USAru}} || 9 || 7 || 2 || 0 || 77,78 |- | align="left" | {{WALru}} || 106 || 52 || 51 || 3 || 49,06 |- | align="left" | {{ZIMru}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 100,00 |- | align="left" |'''Algeheel''' || '''834''' || '''465''' || '''335''' || '''34''' || '''55,76''' |} Wedstryde teen verskeie saamgestelde spanne tydens oorsese toere van die amateurtydperk en die deur die [[Franse Rugbyfederasie]] (FFR) nieerkende wedstryde teen nielede het vir ’n lang tydperk nie die volle status van toetswedstryde geniet nie – selfs nie terugwerkend nie. Die wedstryde tydens die ''Victory Internationals'' word nie as toetswedstryde beskou nie, die meeste wedstryde tydens die Europese Nasiesbeker, wat oorwegend deur die tweede span gespeel is, word ook nie as sulks erken nie. == Wedywering met ander nasionale spanne == [[Lêer:ParcdesPrincesParisFrance-NouvelleZélande1906.jpg|duimnael|Die eerste toetswedstryd tussen Frankryk en Nieu-Seeland op 1 Januarie 1901 in [[Parys]]]] [[Lêer:Frace england first rugby 1906.jpg|duimnael|Die eerste toetswedstryd tussen Engeland en Frankryk op 22 Maart 1906 in Parys]] Frankryk en Engeland het tot dusver in 113 toetswedstryde ontmoet, waarvan Engeland 61 gewen het en Frankryk 45, met sewe gelykopuitslae. Gedurende wêreldbekertoernooie het albei spanne tot dusver vyf keer ontmoet; Engeland het drie keer gewen en Frankryk twee keer. Wedstryde tussen albei spanne word deur die pers en die ondersteuners in albei lande ''Le Crunch'' genoem.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/news/570281 |title=Le Crunch: What is it? Where is it? And who wins it? |publisher=[[Rugbywêreldbeker]] |date=10 Junie 2020 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Veral tydens rugbywêreldbekertoernooie is Engeland en Frankryk die suksesvolste spanne van die Noordelike Halfrond. Albei spanne het amper afwisselend die eindstryd behaal (net in 1995, 2015 en 2023 het spanne van die Suidelike Halfrond die [[Webb Ellis-beker]] beslis). Engeland het tot dusver in vier eindstryde gespeel, terwyl Frankryk tot dusver in drie eindstryde gespeel het, gedurende altesaam tien rugbywêreldbekertoernooie. Albei spanne beskik ook oor die finansieel sterkste ligas ter wêreld (die Engelse Premierskap en die Franse Top 14). Net soos die ander rugbylande van die Noordelike Halfrond handhaaf Frankryk ’n wedywering met die groot spanne van die Suidelike Halfrond. Eweneens het Frankryk tydens al sy eindstrydverskynings teen spanne van die Suidelike Halfrond te staan gekom (twee keer teen die All Blacks en een keer teen die Wallabies). Teen die All Blacks het Frankryk die eindstryde van 1987 en 2011 beslis, maar geen gewen nie. In 1999 het hulle teen die Wallabies gespeel en is ook verslaan. Die Springbokke het Frankryk gedurende wêreldbekertoernooie twee keer ontmoet: in 1995 is hulle in die kwarteindstryd deur die gasheer verslaan en in 2023 het hulle in die kwarteindstryd teen die verdedigende en latere wêreldkampioen verloor. Teen die All Blacks het Frankryk gedurende wêreldbekertoernooie tot dusver agt wedstryde gespeel, waarvan Frankryk die halfeindstryd in 1999 en die kwarteindstryd in 2007 teen die gunsteling Nieu-Seeland gewen het. Teen die Wallabies is hul wenrekord meer gebalanseerd: Van tot dusver vier wedstryde het albei spanne twee elk gewen. == Rekords == === Wêreldbekerrekord === [[Lêer:Coupe du monde rugby - tour Eiffel.JPG|duimnael|upright|Die Paryse [[Eiffeltoring]] tydens die [[Rugbywêreldbeker 2007]]]] Frankryk het tot dusver aan elke [[rugbywêreldbeker]]toernooi deelgeneem en tydens drie toernooie die eindstryd gehaal, maar teen Nieu-Seeland (in 1987), Australië (in 1999) en weer Nieu-Seeland (in 2011) verloor. Daarmee is Frankryk die tweede mees suksesvolle span van die Noordelike Halfrond, net na Engeland wat die [[Webb Ellis-beker]] tot dusver een keer omhoog gehou het. Tydens die eerste Rugbywêreldbeker 1987 in Australië en Nieu-Seeland het Frankryk die eindstryd gemaak, maar hulle is deur Nieu-Seeland maklik verslaan. Tydens die tweede Rugbywêreldbeker 1991 in die destydse Vyfnasies is Frankryk in die kwarteindstryd deur Engeland uitgeskakel. In 1995 het Frankryk die halfeindstryd behaal, maar hulle is deur die gasheer en latere kampioen Suid-Afrika geklop, in die daaropvolgende klein finale om die derde plek het hulle Engeland verslaan. Tydens die Rugbywêreldbeker 1999, wat eweneens in die destydse Vyfnasies aangebied is, het Frankryk ná ’n sterk optrede teen Nieu-Seeland weer die eindstryd behaal, maar hulle is dié keer deur Australië verslaan. In 2003 is Frankryk in die halfeindstryd deur die latere kampioen Engeland geklop en is ook in die klein finale om die derde plek deur Nieu-Seeland maklik verslaan. Die Rugbywêreldbeker 2007 tuis het met ’n verrassende nederlaag teen sterk Argentyne afgeskop, maar Frankryk het nogtans die halfeindstryd behaal, waar hulle deur Engeland verslaan is; in die klein finale om die derde plek is hulle weereens deur Argentinië geklop. In 2011 het Frankryk ten spyte van die span se weerstand teen die nasionale afrigter die eindstryd behaal, maar hulle is naelskraap deur die gasheer Nieu-Seeland verslaan. Tydens die Rugbywêreldbeker 2015 is Frankryk in die kwarteindstryd deur die verdedigende en latere kampioen Nieu-Seeland maklik uitgeskakel. Tydens die Rugbywêreldbeker 2019 het Frankryk sy oorwinning in die kwarteindstryd teen Wallis uit die hand gegee en is naelskraap verslaan. Tydens die Rugbywêreldbeker 2023 is die gasheer in die kwarteindstryd naelskraap deur die verdedigende en latere wêreldkampioen Suid-Afrika uit die toernooi geskakel. {| class="wikitable" ! Jaar !! Uitslag |- style="background:#DCE5E5;" | align=center | [[Rugbywêreldbeker 1987|1987]] || Naaswenner |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 1991|1991]] || Kwarteindrondte |- style="background:#FFDAB9;" | align=center | [[Rugbywêreldbeker 1995|1995]] || Derde plek |- style="background:#DCE5E5;" | align=center | [[Rugbywêreldbeker 1999|1999]] || Naaswenner |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 2003|2003]] || Vierde plek |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 2007|2007]] || Vierde plek |- style="background:#DCE5E5;" | align=center | [[Rugbywêreldbeker 2011|2011]] || Naaswenner |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 2015|2015]] || Kwarteindrondte |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 2019|2019]] || Kwarteindrondte |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 2023|2023]] || Kwarteindrondte |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 2027|2027]] || ''gekwalifiseer'' |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 2031|2031]] || {{n.v.t.}} |} === Vyfnasies / Sesnasies === [[Lêer:AAT Murrayfield.jpg|duimnael|upright|Tydens die Sesnasies-toernooi ding onder andere Frankryk en Skotland om die Auld Alliance-trofee mee]] Frankryk se enigste jaarlikse toernooi is die Sesnasies-toernooi waar hulle teen vyf ander Europese lande speel: Engeland, Ierland, Italië, Skotland en Wallis. Die Sesnasies het begin as die Tuisnasies-toernooi in 1883 en Frankryk het in 1910 by hulle aangesluit om sodoende die Vyfnasies te vorm. In 1932 is Frankryk weens beweerde professionaliteit in die destydse amateursport uit die toernooi gesit, maar het in 1947 weer by dié toernooi aangesluit. Hulle het die toernooi in 1954 vir die eerste keer gewen en die titel met beide Engeland en Wallis gedeel. In die volgende seisoen het Frankryk die titel weer met Wallis gedeel en in 1959 vir die eerste keer alleenlik ingepalm. Die span se langste tussenpose in titels was 37 jaar (1910–1954).<ref name="SNHistory" /> As deel van die Sesnasies-toernooi ding Frankryk sedert 2007 met Italië om die Giuseppe Garibaldi-trofee, sedert 2018 met Skotland om die Auld Alliance-trofee<ref>{{en}} {{cite web |url=http://en.espn.co.uk/scrum/rugby/story/84191.html |title=The Scrum.com trophy guide – Part One |publisher=ESPNscrum |date=29 Oktober 2008 |accessdate=13 Mei 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230513190107/http://en.espn.co.uk/scrum/rugby/story/84191.html |archive-date=13 Mei 2023 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> en sedert 2026 met Ierland om die Solidarity-trofee mee.<ref>{{fr}} {{cite web |url=https://www.rugbyrama.fr/2026/02/02/6-nations-2026-un-nouveau-trophee-recompensera-les-vainqueurs-des-france-irlande-13203703.php |title=6 Nations 2026. Un nouveau trophée récompensera les vainqueurs des France-Irlande |publisher=Rugbyrama |author=Tristan Failler |date=2 Februarie 2026 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Oor die hele geskiedenis van die toernooi heen is Frankryk die derde suksesvolste land, hulle het nege kampioenskappe minder as Engeland ingepalm. Daar moet egter in ag geneem word dat Frankryk in 34 toernooie minder as die Tuisnasies deelgeneem het. Frankryk het ook bykans dieselfde aantal toernooie gewen waaraan hulle deelgeneem het as Engeland oor dieselfde tydperk heen; Frankryk is ook die suksesvolste span in die naoorlogse tydperk (1945–hede). Frankryk het die titel tot dusver 20 keer gewen en die kampioenskap agt keer gedeel.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworld.com/tournaments/rugby-six-nations/six-nations-winners-106318 |title=Six Nations Winners List |publisher=Rugby World |author=Ryan Dabbs |date=16 Maart 2025 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Hulle het tot dusver met tien Grand Slams weggestap. Die wedstryde tussen Engeland en Frankryk word dikwels “Le Crunch” genoem.<ref>{{en}} ''The Irish Times'', 27 Mei 1981, bl. 27.</ref> * 20 ongedeelde titels (1959, 1961, 1962, 1967, 1968, 1977, 1981, 1987, 1989, 1993, 1997, 1998, 2002, 2004, 2006, 2007, 2010, 2022, 2025, 2026) * 8 gedeelde titels (1954, 1955, 1960, 1970, 1973, 1983, 1986, 1988) * 10 Grand Slams (1968, 1977, 1981, 1987, 1997, 1998, 2002, 2004, 2010, 2022) {{Sesnasiesoorwinnings}} === Ander toetswedstryde === [[Lêer:Rugby1.jpg|duimnael|Die Trophée des Bicentenaires]] Gedurende die amateurtydperk het Frankryk maandelange oorsese toere onderneem, waartydens hulle teen ander nasionale spanne, plaaslike saamgestelde spanne en klubspanne gespeel het. Eweneens het oorsese spanne na Frankryk getoer. Teen die jaar 2000 het die oorsese toere volgens die ou tradisie tot ’n einde gekom, aangesien die professionalisering van die rugbyspel te min tyd vir toere oorlaat (’n uitsondering is die [[Britse en Ierse Leeus]] se vierjaarlikse toere). Deesdae is toetswedstryde teen die spanne van die Suidelike Halfrond en ander spanne buite die Sesnasies-toernooi tweekeer per jaar moontlik. Gedurende Juniemaand se [[midjaarrugbytoetsreeks]] vertrek Frankryk na die Suidelike Halfrond en gedurende Novembermaand se [[eindjaarrugbytoetsreeks]] tree Frankryk as gasheer op. As deel daarvan ding Frankryk sedert 1989 met Australië om die Trophée des Bicentenaires (geskenk ter geleentheid van die tweede eeufees van die [[Franse Rewolusie]]) en sedert 2000 teen Nieu-Seeland om die Dave Gallaher-trofee (genoem na David “Dave” Gallaher, die kaptein van die “Original All Blacks” van 1905/06, wat tydens die Eerste Wêreldoorlog in Frankryk gesneuwel het) mee.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://en.espn.co.uk/scrum/rugby/story/84879.html |title=The Scrum.com trophy guide – Part Two |publisher=ESPNscrum |date=5 November 2008 |accessdate=13 Mei 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230513190101/http://en.espn.co.uk/scrum/rugby/story/84879.html |archive-date=13 Mei 2023 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> === Olimpiese Spele === Frankryk het drie keer aan Olimpiese rugbytoernooie deelgeneem. Hulle is een keer as Olimpiese kampioen gekroon en twee keer in die eindstryd verslaan (in albei gevalle deur die [[Verenigde State se nasionale rugbyspan|Verenigde State]]).<ref name="olympics" /> * [[Olimpiese Somerspele 1900|1900]]: '''Olimpiese kampioen''' * [[Olimpiese Somerspele 1920|1920]]: Naaswenner * [[Olimpiese Somerspele 1924|1924]]: Naaswenner === Europese Nasiesbeker === Die Franse nasionale span het tussen 1935 en 1954 aan die [[Europese Rugbykampioenskap|Europese Nasiesbeker]] deelgeneem en gedurende hierdie tydperk al die ses toernooie gewen. Aansluitend het die Franse beheerliggaam vanaf 1965 net met die reserwespan ''France A'' aan die Europese Nasiesbeker deelgeneem – met uitsondering van die wedstryde teen die hoër gekeurde span [[Roemeense nasionale rugbyspan|Roemenië]] – en tot hul uiteindelike onttrekking in 1997 nog 20 titels gewen. * Titeloorwinnings deur die nasionale span (6): 1935, 1936, 1937, 1938, 1952, 1954 * Titeloorwinnings deur ''France A'' (20): 1965/66, 1966/67, 1967/68, 1969/70, 1970/71, 1971/72, 1972/73, 1973/74, 1975/76, 1977/78, 1978/1979, 1979/80, 1981/82, 1983/84, 1984/85, 1985–1987, 1987–1989, 1989/90, 1990–1992, 1992–1994 === Mediterreense Spele === Tot op hede is tydens Mediterreense Spele vier rugbytoernooie aangebied. Die Franse nasionale span het aan al die toernooie deelgeneem en gedurende hierdie tydperk al die vier toernooie gewen. * Titeloorwinnings (4): 1955, 1979, 1983, 1993 == Spelers == === Huidige span === Die volgende spelers het die Franse gevorm span tydens die [[Sesnasies-toernooi]] 2026:<ref>{{fr}} {{cite web |url=https://www.ffr.fr/actualites/xv-de-france/xv-de-france-masculin-le-groupe-pour-preparer-le-tournoi-des-six-nations-2026 |title=XV de France masculin : Le groupe pour préparer le Tournoi des Six Nations 2026 |publisher=[[Franse Rugbyfederasie]] |date=26 Januarie 2026 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> {| | valign="top"| {| class="wikitable" |+ Agterspelers ''(arrières)'' |- ! Speler !! Posisie !! Klub !! Toetswedstryde |- | [[Thibault Daubagna]] || [[Skrumskakel]] || [[Section Paloise|Pau]] || style="text-align:center" | {{0}}2 |- | [[Antoine Dupont]] [[Lêer:Captain sports.svg|15px|Kaptein]] || Skrumskakel || [[Stade Toulousain|Toulouse]] || style="text-align:center" | 59 |- | [[Baptiste Serin]] || Skrumskakel || [[RC Toulon|Toulon]] || style="text-align:center" | 46 |- | [[Matthieu Jalibert]] || [[Losskakel]] || [[Union Bordeaux Bègles|Bordeaux Bègles]] || style="text-align:center" | 35 |- | [[Ugo Seunes]] || Losskakel || [[Racing 92]] || style="text-align:center" | {{0}}0 |- | [[Fabien Brau-Boirie]] || [[Senter]] || [[Section Paloise|Pau]] || style="text-align:center" | {{0}}0 |- | [[Nicolas Depoortère]] || Senter || [[Union Bordeaux Bègles|Bordeaux Bègles]] || style="text-align:center" | {{0}}7 |- | [[Kalvin Gourgues]] || Senter || [[Stade Toulousain|Toulouse]] || style="text-align:center" | {{0}}1 |- | [[Yoram Moefana]] || Senter || [[Union Bordeaux Bègles|Bordeaux Bègles]] || style="text-align:center" | 36 |- | [[Noah Nene]] || Senter || [[Stade Français]] || style="text-align:center" | {{0}}0 |- | [[Théo Attissogbe]] || [[Vleuel]] || [[Section Paloise|Pau]] || style="text-align:center" | {{0}}8 |- | [[Louis Bielle-Biarrey]] || Vleuel || [[Union Bordeaux Bègles|Bordeaux Bègles]] || style="text-align:center" | 22 |- | [[Gaël Dréan]] || Vleuel || [[RC Toulon|Toulon]] || style="text-align:center" | {{0}}0 |- | [[Aaron Grandidier-Nkanang]] || Vleuel || [[Section Paloise|Pau]] || style="text-align:center" | {{0}}0 |- | [[Grégoire Arfeuil]] || [[Heelagter]] || [[Section Paloise|Pau]] || style="text-align:center" | {{0}}0 |- | [[Romain Buros]] || Heelagter || [[Union Bordeaux Bègles|Bordeaux Bègles]] || style="text-align:center" | {{0}}1 |- | [[Thomas Ramos]] || Heelagter || [[Stade Toulousain|Toulouse]] || style="text-align:center" | 47 |} | | valign="top"| {| class="wikitable" |+ Voorspelers ''(avants)'' |- ! Speler !! Posisie !! Klub !! Toetswedstryde |- | [[Maxime Lamothe]] || [[Haker]] || [[Union Bordeaux Bègles|Bordeaux Bègles]] || style="text-align:center" | {{0}}2 |- | [[Julien Marchand]] || Haker || [[Stade Toulousain|Toulouse]] || style="text-align:center" | 48 |- | [[Peato Mauvaka]] || Haker || [[Stade Toulousain|Toulouse]] || style="text-align:center" | 42 |- | [[Dorian Aldegheri]] || [[Stut]] || [[Stade Toulousain|Toulouse]] || style="text-align:center" | 23 |- | [[Uini Atonio]] || Stut || [[Stade Rochelais|La Rochelle]] || style="text-align:center" | 68 |- | [[Cyril Baille]] || Stut || [[Stade Toulousain|Toulouse]] || style="text-align:center" | 57 |- | [[Georges-Henri Colombe]] || Stut || [[Stade Toulousain|Toulouse]] || style="text-align:center" | {{0}}9 |- | [[Jean-Baptiste Gros]] || Stut || [[RC Toulon|Toulon]] || style="text-align:center" | 40 |- | [[Régis Montagne]] || Stut || [[ASM Clermont Auvergne|Clermont]] || style="text-align:center" | {{0}}5 |- | [[Rodrigue Neti]] || Stut || [[Stade Toulousain|Toulouse]] || style="text-align:center" | {{0}}4 |- | [[Dany Priso]] || Stut || [[RC Toulon|Toulon]] || style="text-align:center" | 18 |- | [[Tevita Tatafu]] || Stut || [[Aviron Bayonnais|Bayonne]] || style="text-align:center" | {{0}}2 |- | [[Hugo Auradou]] || [[Slot (rugby)|Slot]] || [[Section Paloise|Pau]] || style="text-align:center" | 10 |- | [[Joshua Brennan]] || Slot || [[Stade Toulousain|Toulouse]] || style="text-align:center" | {{0}}2 |- | [[Thibaud Flament]] || Slot || [[Stade Toulousain|Toulouse]] || style="text-align:center" | 34 |- | [[Mickaël Guillard]] || Slot || [[Lyon Olympique Universitaire|Lyon]] || style="text-align:center" | 13 |- | [[Emmanuel Meafou]] || Slot || [[Stade Toulousain|Toulouse]] || style="text-align:center" | 11 |- | [[Tom Staniforth]] || Slot || [[Castres Olympique|Castres]] || style="text-align:center" | {{0}}0 |- | [[Cameron Woki]] || Slot || [[Union Bordeaux Bègles|Bordeaux Bègles]] || style="text-align:center" | 31 |- | [[Paul Boudehent]] || [[Losvoorspeler]] || [[Stade Rochelais|La Rochelle]] || style="text-align:center" | 21 |- | [[François Cros]] || Losvoorspeler || [[Stade Toulousain|Toulouse]] || style="text-align:center" | 39 |- | [[Alexandre Fischer]] || Losvoorspeler || [[Aviron Bayonnais|Bayonne]] || style="text-align:center" | {{0}}3 |- | [[Oscar Jégou]] || Losvoorspeler || [[Stade Rochelais|La Rochelle]] || style="text-align:center" | {{0}}9 |- | [[Anthony Jelonch]] || Losvoorspeler || [[Stade Toulousain|Toulouse]] || style="text-align:center" | 35 |- | [[Temo Matiu]] || Losvoorspeler || [[Union Bordeaux Bègles|Bordeaux Bègles]] || style="text-align:center" | {{0}}0 |- | [[Lenni Nouchi]] || Losvoorspeler || [[Montpellier Hérault Rugby|Montpellier]] || style="text-align:center" | {{0}}2 |- | [[Charles Ollivon]] || Losvoorspeler || [[RC Toulon|Toulon]] || style="text-align:center" | 48 |- | [[Alexandre Roumat]] || Losvoorspeler || [[Stade Toulousain|Toulouse]] || style="text-align:center" | 10 |} |} === Bekende spelers === [[Lêer:Jo Maso.JPG|duimnael|upright|Jo Maso (2011)]] [[Lêer:Pierre Villepreux.jpg|duimnael|upright|Pierre Villepreux (1978)]] [[Lêer:Fabien Pelous - Moudenc's rallye, Toulouse town election, 2008 - 1295.jpg|duimnael|upright|Fabien Pelous (2008)]] [[Lêer:Serge Blanco cropped.jpg|duimnael|upright|Serge Blanco (2010)]] 13 voormalige Franse spelers is vir hul uitstekende prestasies in Wêreldrugby se Heldesaal opgeneem:<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/halloffame/inductees |title=Inductees |publisher=[[Wêreldrugby]] |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> {| class="wikitable" ! Speler !! Posisie !! Inskrywing |- | [[Philippe Sella]] || [[Senter]] || 2008 |- | [[Serge Blanco]] || [[Heelagter]], [[Vleuel]] || 2010 |- | [[André Boniface]] || [[Senter]], [[Vleuel]] || 2010 |- | [[Guy Boniface]] || [[Senter]] || 2010 |- | [[Lucien Mias]] || [[Slot (rugby)|Slot]] || 2010 |- | [[Jean Prat]] || [[Losvoorspeler]] || 2010 |- | [[Jo Maso]] || [[Senter]] || 2014 |- | [[Jean-Pierre Rives]] || [[Losvoorspeler]] || 2015 |- | [[Marcel Communeau]] || [[Slot (rugby)|Slot]] || 2015 |- | [[Fabien Pelous]] || [[Slot (rugby)|Slot]] || 2017 |- | [[Pierre Villepreux]] || [[Heelagter]] || 2018 |- | [[Thierry Dusautoir]] || [[Losvoorspeler]] || 2023 |- | [[Abdelatif Benazzi]] || [[Agsteman]] || 2026 |} Daarbenewens is [[Pierre de Coubertin]] (vir sy invloed op die sport) ingeskryf.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/halloffame/inductees/704757 |title=Pierre de Coubertin |work=World Rugby Hall of Fame |publisher=[[Wêreldrugby]] |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> [[Wêreldrugby]] het drie Franse spelers as speler van die jaar benoem: [[Fabien Galthié]] (in 2002), [[Thierry Dusautoir]] (in 2011) en [[Antoine Dupont]] (2021).<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/tournaments/awards/past-winners/ |title=World Rugby Awards Past Winners |publisher=[[Wêreldrugby]] |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> === Spelerstatistieke === Vervolgens die belangrikste statistieke van Frankryk se spelers. Die spelers wat met <nowiki>*</nowiki> gekenmerk is, is nog aktief en kan hul statistieke verbeter. <small>(Korrek teen Maart 2026)</small> {| | {| class="wikitable" |+ Meeste toetswedstryde<ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;team=9;template=results;type=player |title=Total matches played (descending) |publisher=ESPNscrum |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> |- ! style="width:50px"| Rang !! style="width:175px"| Naam !! style="width:100px"| Tydperk !! style="width:75px"| Toetswedstryde |- | {{0}}1 || [[Fabien Pelous]] || 1995–2007 || 118 |- | {{0}}2 || [[Philippe Sella]] || 1982–1995 || 111 |- | {{0}}3 || [[Raphaël Ibañez]] || 1996–2007 || {{0}}98 |- | {{0}}4 || [[Gaël Fickou]] * || 2013–2026 || {{0}}98 |- | {{0}}5 || [[Serge Blanco]] || 1980–1991 || {{0}}93 |- | {{0}}6 || [[Olivier Magne]] || 1997–2007 || {{0}}90 |- | {{0}}7 || [[Damien Traille]] || 2001–2011 || {{0}}86 |- | {{0}}8 || [[Nicolas Mas]] || 2003–2015 || {{0}}85 |- | {{0}}9 || [[Sylvain Marconnet]] || 1998–2011 || {{0}}84 |- | 10 || [[Dimitri Szarzewski]] || 2004–2015 || {{0}}83 |} | {| class="wikitable" |+ Meeste toetswedstryde as kaptein<ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?captain=1;class=1;filter=advanced;orderby=matches;team=9;template=results;type=player |title=Total matches played as captain (descending) |publisher=ESPNscrum |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> |- ! style="width:50px"| Rang !! style="width:175px"| Naam !! style="width:100px"| Tydperk !! style="width:75px"| Toetswedstryde |- | {{0}}1 || [[Thierry Dusautoir]] || 2009–2015 || 56 |- | {{0}}2 || [[Fabien Pelous]] || 1997–2006 || 42 |- | {{0}}3 || [[Raphaël Ibañez]] || 1998–2007 || 41 |- | {{0}}4 || [[Jean-Pierre Rives]] || 1978–1984 || 34 |- | {{0}}5 || [[Philippe Saint-André]] || 1994–1997 || 34 |- | {{0}}6 || [[Guilhem Guirado]] || 2016–2019 || 33 |- | {{0}}7 || [[Antoine Dupont]] * || 2021–2026 || 32 |- | {{0}}8 || [[Daniel Dubroca]] || 1986–1988 || 25 |- | {{0}}9 || [[Fabien Galthié]] || 1999–2003 || 25 |- | 10 || [[Guy Basquet]] || 1948–1952 || 24 |} |- | {| class="wikitable" |+ Meeste punte aangeteken<ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;filter=advanced;orderby=points;team=9;template=results;type=player |title=Total points scored (descending) |publisher=ESPNscrum |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> |- ! style="width:50px"| Rang !! style="width:175px"| Naam !! style="width:100px"| Tydperk !! style="width:75px"| Punte |- | {{0}}1 || [[Thomas Ramos]] * || 2019–2026 || 563 |- | {{0}}2 || [[Frédéric Michalak]] || 2001–2015 || 436 |- | {{0}}3 || [[Christophe Lamaison]] || 1996–2001 || 380 |- | {{0}}4 || [[Dimitri Yachvili]] || 2002–2012 || 373 |- | {{0}}5 || [[Morgan Parra]] || 2008–2019 || 370 |- | {{0}}6 || [[Thierry Lacroix]] || 1989–1997 || 367 |- | {{0}}7 || [[Didier Camberabero]] || 1982–1993 || 354 |- | {{0}}8 || [[Gérald Merceron]] || 1999–2003 || 267 |- | {{0}}9 || [[Jean-Pierre Romeu]] || 1972–1977 || 265 |- | 10 || [[Thomas Castaignède]] || 1995–2007 || 252 |} | {| class="wikitable" |+ Meeste drieë gedruk<ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;filter=advanced;orderby=tries;team=9;template=results;type=player |title=Total tries scored (descending) |publisher=ESPNscrum |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> |- ! style="width:50px"| Rang !! style="width:175px"| Naam !! style="width:100px"| Tydperk !! style="width:75px"| Drieë |- | {{0}}1 || [[Damian Penaud]] * || 2017–2026 || 40 |- | {{0}}2 || [[Serge Blanco]] || 1980–1991 || 38 |- | {{0}}3 || [[Vincent Clerc]] || 2002–2013 || 34 |- | {{0}}4 || [[Philippe Saint-André]] || 1990–1997 || 32 |- | {{0}}5 || [[Philippe Sella]] || 1982–1995 || 30 |- | {{0}}6 || [[Louis Bielle-Biarrey]] * || 2023–2026 || 29 |- | {{0}}7 || [[Philippe Bernat-Salles]] || 1992–2001 || 26 |- | {{0}}8 || [[Émile Ntamack]] || 1994–2000 || 26 |- | {{0}}9 || [[Christophe Dominici]] || 1998–2007 || 25 |- | 10 || colspan=3 | Twee spelers met 23 drieë elk |} |} === Spelerkeuring en -voorbereiding === [[Lêer:CNR de Linas-Marcoussis.jpg|duimnael|Oefenkamp in Marcoussis]] In Desember 2016 het die FFR-president Bernard Laporte ’n verandering in die keuringskriterias vir internasionale toernooie aangekondig, waarvolgens net spelers vir die nasionale span mag speel wat Franse staatsburgers is. Dié regulasie is bykomend tot Wêreldrugby se reëls, waarvolgens spelers vir nasionale spanne gekeur mag word, nadat hulle ten minste drie jaar rugby in die betrokke land gespeel het. Ná 31 Desember 2020 beloop die tydperk volgens die reël vyf jaar.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/news/245382 |title=World Rugby announces historic eligibility regulation reform |publisher=[[Wêreldrugby]] |date=10 Mei 2017 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Voor die verandering in die FFR se regulasies kon ook spelers met ’n Franse herkoms vir die nasionale span speel, al was hulle nie Franse staatsburgers nie.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/38389827 |title=France rugby team to stop selecting 'foreign' players, says Laporte |publisher=[[BBC]] |date=21 Desember 2016 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> As gevolg daarvan het Frankryk tydens Sesnasies die minste aandeel buitelandse spelers in sy span.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.americasrugbynews.com/2019/01/30/foreign-born-players-in-2019-six-nations/ |title=Foreign-Born Players in 2019 Six Nations |publisher=Americas Rugby News |date=30 Januarie 2019 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Sedert die 1970’s berei die nasionale span op sy tuiswedstryde in die fasiliteite van die Club Shell in Rueil-Malmaison voor. Vanaf 1980 tot 2002 het hulle die boedel La Voisine in Clairefontaine-en-Yvelines gebruik, wat in besit van die Pernod Ricard-groep en aan die Franse beheerliggaam beskikbaar gestel is. Dié kasteeltjie naby die ''Centre technique national Fernand-Sastre'' staan ook as ''Château Ricard'' bekend.<ref>{{fr}} {{cite web |url=https://www.lesechos.fr/2001/04/chateau-ricard-domaine-reserve-du-xv-de-france-715205 |title=« Château Ricard », domaine réservé du XV de France |publisher=Les Échos |date=6 April 2001 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Sedert 2002 word elke tuiswedstryd in die ''Centre national du rugby'' in [[Marcoussis]] voorberei, wat oor al die nodige fasiliteite beskik.<ref>{{fr}} {{cite web |url=https://www.ffr.fr/entreprises/offres-entreprises-et-stages-sportifs/stages-sportifs |title=Offres entreprises et stages sportifs |publisher=[[Franse Rugbyfederasie]] |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> == Afrigters == [[Lêer:Jubilé Chabal-Nallet - 20150604 - Bernard Laporte.jpg|duimnael|upright|Bernard Laporte (2015)]] [[Lêer:Fabien Galthié Feb 2023.jpg|duimnael|upright|Fabien Galthié (2023)]] Frankryk het in 1964 sy eerste hoofafrigter benoem: Jean Prat. Die huidige hoofafrigter is Fabien Galthié wat die pos in 2020 oorgeneem het. {| class="wikitable sortable" ! Naam !! Tydperk !! % Gewen |- | Jean Prat || 1964–1968 || 66 |- | Fernand Cazenave || 1968–1973 || 32 |- | Jean Desclaux || 1973–1980 || 58 |- | Jacques Fouroux || 1981–1990 || 60 |- | Daniel Dubroca || 1990–1991 || 65 |- | Pierre Berbizier || 1991–1995 || 67 |- | Jean-Claude Skrela || 1995–1999 || 65 |- | Bernard Laporte || 1999–2007 || 63 |- | Marc Lièvremont || 2007–2011 || 60 |- | Philippe Saint-André || 2011–2015 || 44 |- | Guy Novès || 2015–2017 || 33 |- | Jacques Brunel || 2017–2019 || 42 |- | Fabien Galthié || sedert 2020 || 74 |} == Toekennings == Die Internasionale Rugbyraad, sedert 2014 Wêreldrugby, het Frankryk in 2002 as “span van die jaar” benoem. == Sien ook == {{Portaal|Rugby|Ru ball.svg}} * [[Franse nasionale vrouerugbyspan]] * [[Franse nasionale sokkerspan]] == Verwysings == {{Verwysings|4}} == Bronnelys == * {{en}} {{cite book |author=Philip Dine |title=French Rugby Football—Cultural History |url=https://archive.org/details/frenchrugbyfootb0000dine |publisher=Berg |year=2001 |isbn=978-1-85973-327-1}} * {{fr}} {{cite book |author=Ian Borthwick |title=France/All Blacks: 100 ans de rencontres |publisher=Au vent des îles |location=Papeete |year=2006 |isbn=2-915654-07-7}} * {{fr}} {{cite book |author=Henri Garcia |title=La fabuleuse histoire du rugby |publisher=Éditions de La Martinière |location=Parys |year=2011 |isbn=978-2-7324-4528-1}} * {{en}} {{cite book |authors=Alex Potter, Georges Duthen |title=The Rise of French Rugby |publisher=A.H. & A.W. Reed |location=Wellington |year=1961 |pages=83–91}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie|France national rugby union team|Franse nasionale rugbyspan}} * {{fr}} [http://www.ffr.fr/ Amptelike webwerf van die Franse Rugbyfederasie] * {{en}} [https://www.world.rugby/organisation/membership/europe/france Frankryk by Wêreldrugby] * {{en}} [https://www.planetrugby.com/team/france/ Frankryk op Planet Rugby] {{Nasionale rugbyspanne}} {{Normdata}} {{Voorbladster}} [[Kategorie:Rugby in Frankryk]] [[Kategorie:Nasionale rugbyspanne van Europa]] 8gxlaifh2fe9oaecg9qoixjkmcu1fou 0 25906 2974636 2968193 2026-10-01T21:03:04Z Jcb 223 2974636 wikitext text/x-wiki : ''Hierdie artikel handel oor die Australiese nasionale mansrugbyspan. Vir die artikel oor die nasionale vrouerugbyspan, sien [[Wallaroos]].'' {{Inligtingskas Rugbyspan | land = Australië | beeld = Wallabies.gif | unie = [[Rugby Australia]] (Rugby AU) | bynaam = Wallabies | embleem = Wallaby | stadion = | kapasiteit = | kaptein = [[James Slipper]] | afrigter = {{vlagikoon|Australië}} [[Les Kiss]] <small>(sedert 2026)</small> | patroon_la1 = _australia_rugby23h | patroon_b1 = _australia_rugby23h | patroon_ra1 = _australia_rugby23h | patroon_sh1 = | patroon_so1 = _wallabiessocks | linkerarm1 = FF8300 | liggaam1 = FF8300 | regterarm1 = FF8300 | broek1 = 02545D | kouse1 = 02545D | patroon_la2 = | patroon_b2 = _australia_rugby23a | patroon_ra2 = | patroon_sh2 = | patroon_so2 = | linkerarm2 = ffffff | liggaam2 = ffffff | regterarm2 = ffffff | broek2 = 004044 | kouse2 = ffffff | statistiek = Statistiek | toetse = [[James Slipper]] (151)<ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;orderby=matches;team=6;template=results;type=player |title=Most matches |publisher=ESPNscrum |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> | toptoetspuntebehaler = [[Michael Lynagh]] (911)<ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;orderby=points;team=6;template=results;type=player |title=Most points |publisher=ESPNscrum |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> | meestedrieë = [[David Campese]] (64)<ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;orderby=tries;team=6;template=results;type=player |title=Most tries |publisher=ESPNscrum |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> | jongstespeler = | eerste = [[Lêer:Flag of New South Wales.svg|22px]] '''Nieu-Suid-Wallis (as Australië)''' 13–3 [[Britse en Ierse Leeus|Britse Leeus]] {{vlagikoon|Verenigde Koninkryk}}<br />([[Sydney]], [[Australië]]; 24 Junie 1899)<ref name="smh-1899">{{en}} {{cite web |url=https://trove.nla.gov.au/newspaper/article/14250165 |title=The English Footballers. England v. Australia. |publisher=The Sydney Morning Herald |date=24 Junie 1899 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> | grootwen = {{AUSru}} 142–0 {{NAMru-r}}<br />([[Adelaide (Suid-Australië)|Adelaide]], Australië; 25 Oktober 2003) | grootverloor = {{RSAru}} 53–8 {{AUSru-r}}<br />([[Johannesburg]], [[Suid-Afrika]]; 30 Augustus 2008) | Wêreldbekerverskynings = 10/10 | jaar = 1987 | beste = Kampioen in [[Rugbywêreldbeker 1991|1991]] en [[Rugbywêreldbeker 1999|1999]] | url = | unieurl = www.rugby.com.au/ }} Die '''Wallabies''' is die nasionale [[rugby]]span wat [[Australië]] in internasionale wedstryde (toetswedstryde) verteenwoordig. Die Wallabies is na die wallaby, een van verskeie [[spesies]] uit die [[Familie (biologie)|familie]] van die [[kangaroe]]s genoem, wat die nasionale dier van Australië is. Vir die Wallabies is hul belangrikste internasionale verskyning om aan die vierjaarlikse [[rugbywêreldbeker]]toernooi deel te neem. Die Wallabies het aan al die wêreldbekertoernooie tot nou deelgeneem en is met twee titels die derde suksesvolste span in die geskiedenis van dié toernooi ná die [[Suid-Afrika]]anse [[Springbokke]] en die [[Nieu-Seeland]]se [[All Blacks]]. Die Wallabies het die eindstryde van die [[Rugbywêreldbeker 1991]] teen [[Engelse nasionale rugbyspan|Engeland]],<ref>{{en}} {{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/rugby_union/rugby_world_cup/history/2960338.stm |title=1991: Wallabies pip England |publisher=[[BBC]] |date=24 September 2003 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/rugby_union/rugby_world_cup/history/3109133.stm |title=World Cup 1991 |publisher=[[BBC]] |date=18 November 2003 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> en die [[Rugbywêreldbeker 1999]] teen [[Franse nasionale rugbyspan|Frankryk]] gewen.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/rugby_union/rugby_world_cup/history/2960358.stm |title=1999: Aussies rule world again |publisher=[[BBC]] |date=24 September 2003 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Die Wallabies het daarbenewens in [[ekstra tyd]] die eindstryd in [[Rugbywêreldbeker 2003|2003]] teen Engeland en in [[Rugbywêreldbeker 2015|2015]] teen Nieu-Seeland verloor. Die Wallabies neem sedert 1996 jaarliks aan [[die Rugbykampioenskap]]stoernooi (tot in 2011 die Drienasiesreeks) deel. Aan dié toernooi neem die vier beste spanne van die [[Suidelike Halfrond]] deel, naamlik die Nieu-Seelandse All Blacks, die Suid-Afrikaanse Springbokke, die [[Argentinië|Argentynse]] [[Argentynse nasionale rugbyspan|Poemas]] en die Wallabies. Tydens die Rugbykampioenskapstoernooi ding die Wallabies teen Argentinië om die [[Poematrofee]], teen Nieu-Seeland om die [[Bledisloebeker]] en teen Suid-Afrika om die [[Mandela Uitdaagplaat]] mee. Die Wallabies het vorige Drienasiesreekse reeds drie keer gewen (in [[2000-Drienasiesreeks|2000]], [[2001-Drienasiesreeks|2001]] en [[2011-Drienasiesreeks|2011]]), en later ook een keer die uitgebreide Rugbykampioenskapreeks (in [[2015-Rugbykampioenskapreeks|2015]]). Op 2 Julie 2007 het die span, ná ’n verrassende oorwinning oor die All Blacks in die [[Die Rugbykampioenskap|Drienasies]], na die tweede plek op die IRR se wêreldranglys verbeter.<ref name="ranglys" /> In 1899 het die Wallabies in hul eerste internasionale wedstryd teen die [[Britse en Ierse Leeus|Britse Leeus]] in [[Sydney]] te staan gekom. Rugby word in Australië geadministreer deur [[Rugby Australia]] (Rugby AU), wat deur [[Wêreldrugby]] saam met tien ander beheerliggame as ’n vlak-een-span beskou word. Die Australiese rugbyspan is tans (Oktober 2025) sewende op Wêreldrugby se wêreldranglys gelys<ref name="ranglys">{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/rankings |title=Women’s and Men’s Rankings |publisher=[[Wêreldrugby]] |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> en in 2001 is die Wallabies deur Wêreldrugby as die “span van die jaar” aangewys. 16 voormalige Wallabies is in Wêreldrugby se Heldesaal opgeneem. Die Wallabies speel beide hul tuis- en wegwedstryde in goud en groen, die tradisionele sportkleure van Australië. == Beheerliggaam == {{Hoofartikel|Rugby Australia}} [[Lêer:Australian Super 15 Map.svg|duimnael|’n Kaart van die Australiese plaaslike beheerliggame en hul spanne]] Die beheerliggaam vir rugby in Australië is Rugby Australia (Rugby AU), tot in 2017 die Australiese Rugbyunie (''Australian Rugby Union'', ARU) genoem. Rugby Australia is in 1949 as die Australiese Rugbyvoetbalunie (''Australian Rugby Football Union'', ARFU) gestig en het in dieselfde jaar ’n volle lid van die Internasionale Rugbyvoetbalraad (IRVR; nou [[Wêreldrugby]]) geword.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://australia.rugby/about/about-us/history |title=Our History |publisher=[[Rugby Australia]] |date=2020 |accessdate=2 Junie 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250602210025/https://australia.rugby/about/about-us/history |archive-date=2 Junie 2025 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Daarbenewens was die Australiese beheerliggaam in 2000 ’n stigterslid van die Vereniging van Oseaniese Rugbyunies (''Federation of Oceania Rugby Unions'', FORU; nou [[Oseanië Rugby]], OR).<ref name="islands">{{en}} {{cite journal |author=Robert F. Dewey |title=Rugby Union Football, Pacific Islands |editor=John Nauright, Charles Parrish |journal=Sports around the world: History, culture and practice |edition=1 |publisher=ABC-Clio |location=Santa Barbara |year=2012 |ISBN=978-1-59884-300-2 |pages=445–447}}</ref> Rugby Australia bestaan uit agt plaaslike beheerliggame, wat elkeen ’n [[Deelstate en gebiede van Australië|deelstaat of gebied]] verteenwoordig.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://australia.rugby/about/about-us/governance |title=Governance |publisher=[[Rugby Australia]] |date=2020 |accessdate=2 Junie 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250602210025/https://australia.rugby/about/about-us/governance |archive-date=2 Junie 2025 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Die belangrikste rugbyliga in Australië is [[Superrugby]] wat saam met spanne uit Nieu-Seeland en een elk uit beide [[Fidji]] en die [[Stille Oseaan]]-eilande (feitlik die [[Cookeilande]], Fidji, [[Samoa]] en [[Tonga]]) beslis word.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugby.com.au/news/melbourne-rebels-super-rugby-pacific-rugby-australia-2024529 |title=Rugby Australia statement regarding Melbourne Rebels |publisher=[[Rugby Australia]] |date=30 Mei 2024 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Naas die amptelike nasionale span roep Rugby Australia ook ander keurspanne byeen. Die ''Junior Wallabies'' is die o/20-nasionale span en hulle neem aan die o/20-Rugbykampioenskap en die [[Wêreldrugby o/20-kampioenskap]] deel.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://super.rugby/therugbychampionship/news/inaugural-rugby-championship-under-20-all-set-for-sunshine-coast-kick-off/ |title=Inaugural rugby championship under-20 all set for sunshine coast kick-off |publisher=[[Superrugby]] |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/tournaments/u20/championship |title=World Rugby U20 Championship |publisher=[[Wêreldrugby]] |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Kinders en jongmense word reeds op skool aan rugby bekend gestel en na gelang van hul belangstelling en talent begin hulle met hul afrigting. Australië beskik oor ’n nasionale span vir studente, die ''Australian Schoolboys'', wat as ’n voorbereiding op die Australiese nasionale rugbyspan dien. == Geskiedenis == === Vroeë jare === [[Lêer:1899 Australian Team.jpg|duimnael|Die Australiese span in 1899]] Europese immigrante het al vroeg aan [[sokker]] verwante sportsoorte beoefen, en die eerste persberig is in 1829 in [[Sydney]] gepubliseer. Die meeste van hierdie vroeë wedstryde het tydens plaaslike feeste plaasgevind, maar geen algemene reëls of gekodifiseerde weergawe het bestaan nie. Van die destydse weergawes het elemente van vandag aparte stel reëls bevat, waaronder [[Australiese voetbal]], sokker en [[rugby]]. As twee spanne ontmoet het, moes hulle vooraf op die toepaslike reëls besluit. Aangesien destyds alle weergawes algemeen “sokker” genoem is, is dit nie meer moontlik om te bepaal watter weergawe in watter gebied oorheers het nie.<ref>{{en}} {{cite journal |authors=Rob Hess, Matthew Nicholason, Bob Stewart, Gregory De Moore |title=Australian Rules football begins |journal=A national game : the history of Australian rules football |publisher=Viking |location=Camberwell, Victoria |date=2008 |isbn=978-0-670-07089-3 |pages=1–18}}</ref> Die eerste span buite die moederland [[Verenigde Koninkryk|Groot-Brittanje]], wat ’n stel gekodifiseerde rugbyreëls gebruik het (die wêreldwyd agtste oudste), was die in 1863 gestigte [[Sydney Universiteitsvoetbalklub]], wat op 19 Augustus 1865 sy eerste wedstryd gespeel het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.sydneyunirugby.com.au/club-history.html |title=Our history |publisher=Sydney Universiteitsvoetbalklub |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> In 1874 is die eerste beheerliggaam gestig, die Suidelike Rugbyunie (vandag Nieu-Suid-Walliese Rugbyunie), wat in dieselfde jaar die eerste plaaslike kampioenskap aangebied het. Twee jaar later het die eerste kampioenskap rondom [[Brisbane]] gevolg, wat vanaf 1883 deur die Noordelike Rugbyunie (vandag Queensland Rugbyunie) aangebied is. Rugby het toe die gewildste sportsoort in [[Nieu-Suid-Wallis]] en [[Queensland]] geword, veral als gevolg van die vanaf 1882 gereelde wedstryde tussen die keurspanne van albei kolonies. Daarteenoor was rugby in die ander kolonies ([[Victoria (Australië)|Victoria]], [[Suid-Australië]], [[Wes-Australië]] en [[Tasmanië]]) minder gewild, en is veral deur Australiese voetbal oorskadu. Die aanhangers van Australiese voetbal het ook probeer om hul sport in Nieu-Suid-Wallis te laat vestig. ’n In 1880 gestigte plaaslike beheerliggaam het aan die begin effens daarin geslaag, maar verskeie sosiale en ekonomiese faktore het daartoe bygedra, dat hy homself in 1893 weer ontbind het en die twee oostelike kolonies en latere deelstate deur rugby oorheers is.<ref>{{en}} {{cite web |author=Matthew Healy |url=https://nswfootballhistory.com.au/wp-content/uploads/2016/06/HardSell.pdf |title=Hard Sell: Australian Football in Sydney |publisher=Victoria University |date=Augustus 2002 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> In 1882 het die Suidelike Rugbyunie die wêreldwyd eerste beheerliggaam geword om ’n oorsese toer aan te pak, toe hul keurspan, die [[Waratahs (Superrugbyspan)|Waratahs]], in [[Nieu-Seeland]] vyf wedstryde gespeel het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://rugbymuseum.co.nz/tdih-september-9-1882-rugby-tours-to-new-zealand-begin-2/ |title=1882 – Rugby tours to New Zealand begin |publisher=Nieu-Seelandse Rugbymuseum |accessdate=22 Oktober 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201022161033/http://rugbymuseum.co.nz/tdih-september-9-1882-rugby-tours-to-new-zealand-begin-2/ |archive-date=22 Oktober 2020 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Die eerste besoek deur ’n Britse span het in 1888 plaasgevind toe ’n privaat georganiseerde [[Britse en Ierse Leeus|Britse Eilande]]-span Australië en Nieu-Seeland besoek het; geen toetswedstryde (internasionale wedstryd) is egter gespeel nie. Die spelers was meestal afkomstig uit Engeland en die Scottish Borders, alhoewel daar verteenwoordigers uit al vier die Tuisunies was.<ref>{{en}} {{cite book |author=Clem Thomas |title=125 Years of the British and Irish Lions: The Official History |publisher=Random House |year=2013 |isbn=978-1-78057-738-8}}</ref> In 1896 het Queensland se span, die [[Reds (Superrugbyspan)|Reds]], die Waratahs se voorbeeld gevolg. Die eerste toetswedstryd van ’n die hele Australië verteenwoordigende span is op 24 Junie 1899 op die [[Sydney-krieketveld]] aangebied, toe hulle teen die Britse Leeus te staan gekom het. Hulle het die eerste wedstryd met 13–3 gewen, maar die Leeus het in die oorblywende drie toetse geseëvier.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.lions-tour.com/1899-australia/ |title=1899 Australia |publisher=Lions-Tour.com |accessdate=6 Oktober 2025 |archive-date=17 Junie 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250617104116/https://www.lions-tour.com/1899-australia/ |url-status=dead }}</ref> Die Australiese span het ses spelers uit Queensland en nege uit Nieu-Suid-Wallis ingesluit.<ref name="smh-1899" /> In Sydney het hulle in die blou trui van Nieu-Suid-Wallis en in Brisbane in die maroen trui van Queensland uitgedraf, maar met ’n Australiese wapen pleks van die twee beheerliggame se kentekens.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugby.com.au/ARUHQ.aspx#History |title=History of the Australian Jersey |publisher=[[Rugby Australia]] |accessdate=14 Oktober 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131014215050/http://www.rugby.com.au/ARUHQ.aspx |archive-date=14 Oktober 2013 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://trove.nla.gov.au/newspaper/article/14250165 |title=The English Footballers |publisher=The Sydney Morning Herald |date=24 Junie 1899 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> === Vroeë 20ste eeu === [[Lêer:Australia rugby touring team 1905.jpg|duimnael|Die Australiese span tydens die 1905-toer]] [[Lêer:Australia squad 1908.jpg|duimnael|Die span wat in 1908–09 getoer het]] Die eerste toetswedstryd tussen Australië en die Nieu-Seelandse All Blacks is op 15 Augustus 1903 op die Sydney-krieketveld gespeel en met 22–3 deur Nieu-Seeland gewen.<ref name="smh-17-3-03">{{en}} {{cite web |url=https://trove.nla.gov.au/newspaper/article/14554348 |title=The New Zealand Footballers: Match Against Australia |publisher=The Sydney Morning Herald |page=7 |date=17 Augustus 1903 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/16 |title=1903 New Zealand tour to Australia |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Die All Blacks se toer het tot ’n tydelike toename in gewildheid van rugby in beide Sydney en Brisbane gelei, nadat meer toeskouers die wedstryde in albei stede bygewoon het.<ref name="aru-hist">{{en}} {{cite web |title=History |website=[[Rugby Australia]] |accessdate=3 Julie 2011 |url=http://www.rugby.com.au/tryrugby/Playing/RugbyExplained/History.aspx |archive-url=https://web.archive.org/web/20110703044643/http://www2.rugby.com.au/tryrugby/Playing/RugbyExplained/History.aspx |archive-date=3 Julie 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> ’n Jaar later het die Britse Leeus Australië weer besoek en het die Australiërs in al drie toetswedstryde verslaan.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyfootballhistory.com/lions_results.html#A1904 |title=British & Irish Lions Results: 1904 Australia & New Zealand |publisher=rugbyfootballhistory.com |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Die stigting van die Nieu-Suid-Walliese Voetballiga (''New South Wales Football League'', NSWFL) in 1903 het ’n verswakking van die rugbysport in Nieu-Suid-Wallis meegebring, aangesien verskeie toonaangewende private skole vir enkele jare slegs Australiese voetbal pleks van rugby aangebied het. Vir ’n kort tyd het Australiese voetbal blykbaar ook die guns van die gehoor geniet.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rl1908.com/articles/aust-rules.htm |title="Rules" Almost Had Sydney's Paddock |publisher=rl1908.com |author=Sean Fagan |date=2008 |accessdate=17 Mei 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080517144716/http://www.rl1908.com/articles/aust-rules.htm |archive-date=17 Mei 2008 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Die suiwer amateursport rugby is deur die invoering van [[rugby league]] in 1905 erg geraak. Baie klubs rondom Sydney het na die professionele weergawe oorgeskakel en ’n beheerliggaam gestig, wat veral [[Rooms-Katolieke Kerk|Rooms-Katolieke]] skole van ’n oorskakeling na rugby league kon oortuig. Van dié skole vorm tot vandag toe die fondament van rugby league se dominansie rondom Sydney. Bekende nasionale spelers soos [[Dally Messenger]] het ook by rugby league aangesluit en gehelp om van dié sportkode die dominerende een te maak.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.bbc.co.uk/wales/scrumv/features/history/australianhistory.shtml |title=Australian Rugby |publisher=[[BBC]] |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> In dieselfde jaar het die eerste toer na Nieu-Seeland plaasgevind.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/19 |title=1905 Australia tour to New Zealand |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> In 1908 het ’n die Britse Eilande verteenwoordigende span, genoem die ''Anglo-Welsh'' aangesien dit slegs uit Engelse en Walliese spelers bestaan het, Australië besoek, maar in geen toetswedstryd gespeel nie.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.lions-tour.com/1908-australia-new-zealand/ |title=1908 Australia & New Zealand |publisher=Lions-Tour.com |accessdate=6 Oktober 2025 |archive-date= 6 September 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230906143809/http://www.lions-tour.com/1908-australia-new-zealand/ |url-status=dead }}</ref> Later dieselfde jaar het die nasionale span vanaf Sydney vir die eerste keer op ’n maandelange toer na die [[Britse Eilande]] en [[Noord-Amerika]] vertrek. Tydens die [[Olimpiese Somerspele 1908]] in [[Londen]], wat tydens die Australiese toer plaasgevind het, het Australië ná ’n 32–3-oorwinning oor ’n keurspan uit [[Cornwall]] in die enigste wedstryd van die toernooi met die goue medalje weggestap. Tydens die eerste toetswedstryd teen [[Walliese nasionale rugbyspan|Wallis]] is Australië met 9–6 verslaan, maar hulle het [[Engelse nasionale rugbyspan|Engeland]] in hul eerste wegoorwinning met 9–3 geklop. Engelse koerante het aanvanklik na dié span as ''rabbits'' (“konyne”) verwys.<ref name="Annual Report 2008">{{en}} {{cite web |url=http://myrugby.rugby.com.au/myrugby/Images/ARUimages/2011/AnnualReports/ARU_Annual_Report_2008.pdf |title=Australian Rugby Union, Annual Report 2008 |publisher=[[Rugby Australia]] |date=2008 |accessdate=1 April 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150401201859/http://myrugby.rugby.com.au/myrugby/Images/ARUimages/2011/AnnualReports/ARU_Annual_Report_2008.pdf |archive-date=1 April 2015 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref name="Reason58">{{en}} {{cite book |authors=John Reason, James Carwyn |title=The World of Rugby – A History of Rugby Union Football |url=https://archive.org/details/worldofrugbyhist0000reas |publisher=[[BBC]] |year=1979 |isbn=0-563-16280-5 |pages=[https://archive.org/details/worldofrugbyhist0000reas/page/58 58]}}</ref> Die Australiese rugbyspelers het dié bynaam as neerhalend beskou en dit met ''Wallabies'' vervang.<ref name="Wallabies">{{en}} {{cite web |url=http://www.rl1908.com/clubcomps/origins.htm |title=Club Histories – New Speculations |author=Sean Fagan |accessdate=21 Oktober 2006 |archive-url=https://web.archive.org/web/20061021080342/http://www.rl1908.com/clubcomps/origins.htm |archive-date=21 Oktober 2006 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Ná hul terugkoms het elf spelers, wat saam gereis het, na rugby league-klubs oorgeskakel.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyfootballhistory.com/wallabies.html#5 |title=The first Wallabies 1908/1909 |publisher=rugbyfootballhistory.com |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> In 1909, toe die nuwe “Noordelike Unie” se kode in Australië nog in sy kinderskoene was, is ’n wedstryd tussen die Kangaroos (die Australiese nasionale rugbyligaspan) en die Wallabies voor ’n skare van 20&nbsp;000 gespeel, wat deur die rugbyligaspan met 29–26 gewen is.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://paperspast.natlib.govt.nz/cgi-bin/paperspast?a=d&cl=search&d=WCT19090906.2.33.3 |title=Kangaroos v. Wallabies |publisher=West Coast Times |place=Nieu-Seeland |page=4 |date=6 September 1909 |accessdate=3 Maart 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160303214454/http://paperspast.natlib.govt.nz/cgi-bin/paperspast?a=d&cl=search&d=WCT19090906.2.33.3 |archive-date=3 Maart 2016 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Naas die verskil tussen amateurisme en professionalisme het daar ook ’n kulturele verskil begin ontwikkel: rugby is meer en meer as sportsoort van die opgevoede, Britse hoër- en middelklas beskou, terwyl rugby league veral in die werkersklas, wat uit Rooms-Katolieke [[Iere]] bestaan en die [[Britse Ryk]] verwerp het, aanhangers gewerf het. Die tradisionele rugby is deur hulle as ’n simbool van [[Imperialisme]] beskou. Dikwels was die personeel van rugby league klubs dieselfde as by filiale van die Australiese Werkersparty. Binne enkele jare het rugby league die dominerende kode geword, terwyl rugby unie agteruitgegaan het.<ref>{{en}} {{cite book |author=Peter Horton |title=Rugby Union Football in the Land of the Wallabies, 1874–1949: same game, different ethos – The International Journal of the History of Sport |edition=26 |series=11 |publisher=Routledge |location=Abingdon |date=15 September 2009 |issn=1743-9035 |doi=10.1080/09523360903169925 |pages=1617}}</ref> === Impak van die wêreldoorloë === [[Lêer:StateLibQld 1 105568 Springboks v. Australia, 1937.jpg|duimnael|Australië teen Suid-Afrika in 1937]] Nog erger is rugby in Australië deur die [[Eerste Wêreldoorlog]] geraak. Al die plaaslike beheerliggame het die vraag in die gesig gestaar of dit gepas is om met rugby voort te gaan, terwyl op Europa se slagvelde duisende jong Australiërs sneuwel. Die beheerliggame van Australiese voetbal en rugby league het met hul toernooie voortgegaan, terwyl rugby se beheerliggame daarop besluit het om tydens die oorlog alle aktiwiteite te staak en die ander sportsoorte herhaaldelik van onpatriotiese optrede beskuldig het. Die sosiale skeurings wat destyds ontstaan het, sou die verhoudings tussen die sportsoorte en hul aanhangers vir die volgende dekades oorheers.<ref>{{en}} {{cite book |author=Peter Horton |title=Rugby Union Football in the Land of the Wallabies, 1874–1949: same game, different ethos – The International Journal of the History of Sport |edition=26 |series=11 |publisher=Routledge |location=Abingdon |date=15 September 2009 |issn=1743-9035 |doi=10.1080/09523360903169925 |pages=1617–1619}}</ref> Tydens die oorlog het meer as 35 nasionale spelers in Europa geveg, waarvan tien gesneuwel het.<ref>{{en}} {{cite web |author=Sean Fagan |url=https://www.smh.com.au/sport/rugby-union/rugby-answered-the-empires-call-in-world-war-i-20150421-1mpjys.html |title=Rugby answered the Empire's call in World War I |publisher=The Sydney Morning Herald |date=24 April 2015 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Ná die oorlog het weer baie spelers by rugby league klubs aangesluit. In 1920 moes Queensland se beheerliggaam weens die gebrek aan spelers homself ontbind.<ref>{{en}} {{cite book |author=Peter Horton |title=Rugby Union Football in the Land of the Wallabies, 1874–1949: same game, different ethos – The International Journal of the History of Sport |edition=26 |series=11 |publisher=Routledge |location=Abingdon |date=15 September 2009 |issn=1743-9035 |doi=10.1080/09523360903169925 |pages=1619–1620}}</ref> Gedurende die 1920’s was die Wallabies basies identies aan die [[Waratahs (Superrugbyspan)|Waratahs]], die keurspan uit Nieu-Suid-Wallis, aangesien slegs in dié deelstaat ’n gereguleerde speelprogram bestaan het. Die Waratahs het gereeld teen die [[Suid-Afrika]]anse [[Springbokke]] en die Nieu-Seelandse All Blacks te staan gekom, maar die meeste wedstryde verloor. Die Australiese beheerliggaam het aan hierdie wedstryde terugwerkende toetsstatus toegeken, terwyl die beheerliggame van Suid-Afrika en Nieu-Seeland hulle nie as sulks erken nie. In 1927/28 het die Waratahs ’n halwe jaar se baie suksesvolle toer deur Europa en [[Kanada]] onderneem, waartydens hulle 31 van hul 37 wedstryde gewen het. Onder andere het hulle teen die nasionale spanne van [[Ierse nasionale rugbyspan|Ierland]], Wallis en [[Franse nasionale rugbyspan|Frankryk]] gewen, maar hulle is deur [[Skotse nasionale rugbyspan|Skotland]] en Engeland verslaan; aan alle wedstryde is terugwerkende toetsstatus toegeken.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/57 |title=1927/28 New South Wales tour to Europe and Canada |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> In 1928 het die herstigting van die beheerliggaam Queensland Rugbyunie tot ’n gees van optimisme gelei, wat tot die herinvoering van ’n nasionale span gelei het en ’n jaar later het hulle in drie agtereenvolgende wedstryde teen die All Blacks geseëvier.<ref name="aru-hist" /> Die eerste werklik-verteenwoordigende Britse Eilande-span, saamgestel uit spelers van al die vier Tuisunies (vandag bekend as die [[Britse en Ierse Leeus]]), het in 1930 Australië besoek, waartydens die gashere in die toetswedstryd ’n naelskraapse 6–5-oorwinning aangeteken het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.lions-tour.com/1930-australia-new-zealand/ |title=1930 Australia & New Zealand |publisher=Lions-Tour.com |accessdate=6 Oktober 2025 |archive-date=27 Maart 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250327161821/http://www.lions-tour.com/1930-australia-new-zealand/ |url-status=dead }}</ref> In 1931 het Lord Bledisloe, die Nieu-Seelandse goewerneur-generaal, ’n beker geskenk, waarom die nasionale spanne van Nieu-Seeland en Australië gereeld sou speel. In 1934 het die Wallabies vir die eerste keer daarin geslaag om die [[Bledisloebeker]] in te palm.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://trove.nla.gov.au/newspaper/article/17082710 |title=Bledisloe Cup to remain in Australia |publisher=The Sydney Morning Herald |date=27 Augustus 1934 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Die krygsheld Edward “Weary” Dunlop was deel van dié span.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbymuseum.co.nz/teamsheet.asp?level1=All_Blacks&Level2=ABC&MT_ID=1278 |title=278th All Black Game |publisher=rugbymuseum.co.nz |accessdate=14 Junie 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110614234354/http://www.rugbymuseum.co.nz/teamsheet.asp?level1=All_Blacks&Level2=ABC&MT_ID=1278 |archive-date=14 Junie 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Die vorige jaar het hulle vir die eerste keer ’n toer na Suid-Afrika onderneem, waar hulle drie toetswedstryde teen die Springbokke verloor en twee gewen het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://southcoastherald.co.za/364873/july-8-day-world-history-briefly-2/ |title=July 8: On This Day in World History … briefly |publisher=South Coast Herald |date=8 Julie 2019 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Ná hul suksesvolle toer deur Nieu-Seeland het die Springbokke in 1937 Australië besoek en twee toetswedstryde gewen.<ref>{{en}} {{cite web |author=Steven White |url=http://www.clubrugby.co.nz/wellington/story.php?id=1312 |title=Wellington against International teams: versus South Africa 1937 |publisher=Club Rugby |date=7 April 2015 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Die Wallabies se beplande 1939-toer deur Europa kon nie soos beplan plaasvind nie. Slegs een dag ná hul aankoms in Engeland het die [[Tweede Wêreldoorlog]] uitgebreek en alle wedstryde is afgelas. Ná twee weke se verblyf het die Wallabies na Australië teruggekeer. Hul enigste wedstryd het die Wallabies tydens ’n oorstaan in [[Mumbai]] gespeel.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://worldrugbymuseum.blog/2018/08/06/the-ill-fated-1939-wallabies-tour/ |title=The ill-fated 1939–40 Wallabies tour |publisher=World Rugby Museum |date=6 Augustus 2018 |accessdate=25 November 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201125221448/https://worldrugbymuseum.blog/2018/08/06/the-ill-fated-1939-wallabies-tour/ |archive-date=25 November 2020 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Ter vermyding van die foute uit die Eerste Wêreldoorlog het die toonaangewende beheerliggame daarop besluit om ten minste ’n beperkte speelprogram te handhaaf.<ref>{{en}} {{cite book |author=Peter Horton |title=Rugby Union Football in the Land of the Wallabies, 1874–1949: same game, different ethos – The International Journal of the History of Sport |edition=26 |series=11 |publisher=Routledge |location=Abingdon |date=15 September 2009 |issn=1743-9035 |doi=10.1080/09523360903169925 |pages=1623}}</ref> === Naoorlogse tydperk === [[Lêer:Solomon chaired 1953.jpg|duimnael|upright|Die Wallabies-kaptein John Solomon word deur die Springbokke gedra (1953)]] Die eerste toetswedstryd ná die Tweede Wêreldoorlog is in 1946 op [[Carisbrook]], [[Dunedin]], tussen Australië en Nieu-Seeland gespeel, en deur die All Blacks met 31–8 gewen. Australië het ook die vier oorblywende wedstryde van dié toer verloor; hulle is met 20–0 deur die Nieu-Seeland [[Maori|Māori]] en die volgende week met 14–10 deur die All Blacks geklop. In 1947/48 het Australië ’n suksesvolle toer na [[Europa]] en [[Noord-Amerika]] onderneem, waartydens die Wallabies 32 van hul 39 wedstryde gewen het. Hulle het drie van die vyf toetswedstryde gewen, maar Australië is deur Wallis en Frankryk verslaan.<ref>{{en}} {{cite book |author=Jack Pollard |title=Australian Rugby The Game and the Players |url=https://archive.org/details/australianrugbyg0000poll |publisher=Ironbark |location=Sydney |date=1994 |isbn=978-0-207-15006-7 |pages=[https://archive.org/details/australianrugbyg0000poll/page/654 654]}}</ref> Van die opkomende spelers was Trevor Allan, Cyril Burke en Nicholas Shehadie.<ref name="Nicholas Shehadie">{{en}} {{cite web |url=http://www.rugby.com.au/qantas_wallabies/wallaby_hall_of_fame/sir_nicholas_shehadie_ac_obe,49730.html |title=Sir Nicholas Shehadie AC OBE |publisher=[[Rugby Australia]] |accessdate=1 Februarie 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080201075443/http://www.rugby.com.au/qantas_wallabies/wallaby_hall_of_fame/sir_nicholas_shehadie_ac_obe%2C49730.html |archive-date=1 Februarie 2008 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Ná hul terugkoms van die suksesvolle toer het Australië in 1949 die Nieu-Seeland Māori vir ’n reeks van drie toetse gehuisves; albei spanne het een wedstryd elk gewen, met een gelykop. In September dieselfde jaar het Australië twee keer teen die All Blacks in Nieu-Seeland gespeel, albei wedstryde gewen en die Bledisloebeker vir die eerste keer op Nieu-Seelandse bodem ingepalm. Die Nieu-Seelanders het daarna beweer, dat hulle slegs ’n tweede span ontbied het, aangesien die All Blacks se eerste span destyds op toer in Suid-Afrika was. In agting vir die destydse [[apartheid]]stelsel in Suid-Afrika het die NZRU nie Māorispelers vir hul Suid-Afrikaanse toer saamgeneem nie. Baie van die All Blacks se gewone Māorispelers het vervolgens teen Australië uitgedraf, dus kon die Nieu-Seelandse span wat teen Australië gespeel het as ewe goed as die All-Black-span in Suid-Afrika beskou word. Vanuit ’n Nieu-Seelandse perspektief was eers die All Blacks se drie toetswedstryde twee jaar later in Australië gelykwaardig (Nieu-Seeland het al drie toetswedstryde gewen).<ref>{{en}} {{cite book |author=Max Howell |title=Born to Lead: Wallaby Test Captains |publisher=Celebrity Books |location=North Harbour |date=2005 |isbn=1-877252-18-2 |pages=128}}</ref> In 1949 is ook die Australiese beheerliggaam Australiese Rugbyvoetbalunie (''Australian Rugby Football Union'', ARFU; later Australiese Rugbyunie, ''Australian Rugby Union'' ARU; nou [[Rugby Australia]], Rugby AU) gestig, waarvolgens die as ’t ware onafhanklike beheerliggame van Nieu-Suid-Wallis en Queensland onderafdelings geword het. Die hoofrede vir hierdie saamsluiting was die uitnodiging van die Internasionale Rugbyvoetbalraad (IRVR; nou [[Wêreldrugby]]) aan Australië, [[Nieu-Seeland Rugby|Nieu-Seeland]] en [[Suid-Afrikaanse Rugbyunie|Suid-Afrika]], om as volle lede by die wêreldwye beheerliggaam aan te sluit. Die IRVR het voorheen slegs uit die vier beheerliggame van die Britse Tuisnasies ([[Engelse Rugbyvoetbalunie|Engeland]], [[Ierse Rugbyvoetbalunie|Ierland]], [[Skotse Rugbyunie|Skotland]] en [[Walliese Rugbyunie|Wallis]]) bestaan.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyfootballhistory.com/timeline1940s.htm |title=Historical Rugby Milestones 1940s |publisher=rugbyfootballhistory.com |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Australië was sedert 1926 ’n geassosieerde lid en het sy sake deur die afgevaardigdes van die Engelse beheerliggaam ingedien.<ref>{{en}} {{cite book |author=Peter Horton |title=Rugby Union Football in the Land of the Wallabies, 1874–1949: same game, different ethos – The International Journal of the History of Sport |edition=26 |series=11 |publisher=Routledge |location=Abingdon |date=15 September 2009 |issn=1743-9035 |doi=10.1080/09523360903169925 |pages=1624}}</ref> Die Britse Leeus het in 1950 na Australië getoer en albei toetswedstryde teen die Wallabies gewen.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.lions-tour.com/1950-australia-new-zealand/ |title=1950 Australia & New Zealand |publisher=Lions-Tour.com |accessdate=6 Oktober 2025 |archive-date= 3 Oktober 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231003110921/http://www.lions-tour.com/1950-australia-new-zealand/ |url-status=dead }}</ref> Die volgende jaar het die All Blacks in ’n drie-toetstoer skoonskip met Australië afgereken.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/107 |title=1951 New Zealand tour to Australia |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> In Julie en Augustus 1952 het Australië vir die eerste keer teen [[Fidjiaanse nasionale rugbyspan|Fidji]] gespeel en die eerste toetswedstryd op die Sydney-krieketveld gewen, maar hulle is in die tweede toetswedstryd verrassend met twee punte geklop.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://worldrugbymuseum.blog/2019/11/04/historic-rugby-internationals-australia-v-fiji-1952/ |title=Historic Rugby Internationals: Australia v Fiji, 1952 |publisher=World Rugby Museum |date=4 November 2019 |accessdate=28 Oktober 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201028031006/https://worldrugbymuseum.blog/2019/11/04/historic-rugby-internationals-australia-v-fiji-1952/ |archive-date=28 Oktober 2020 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Een maand later het die Wallabies herstel en die All Blacks op [[Lancasterpark]] geklop, maar hulle is in die tweede toetswedstryd verslaan.<ref name="tour113">{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/113 |title=1952 Australia tour to New Zealand |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Die volgende jaar het die All Blacks in ’n drie-toetstoer skoonskip met Australië afgereken.<ref name="tour113" /> In 1953 het Australië weer deur Suid-Afrika getoer. In die tweede toetswedstryd het hulle die Springbokke vir die eerste keer in 15 jaar verslaan. Die Suid-Afrikaanse span was van dié prestasie baie beïndruk en sodoende het twee spelers die Australiese kaptein [[John Solomon]] op hul skouers die speelveld uitgedra.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://apnews.com/0dc38e8ae9061de37d728432778835c3 |title=Ex-Wallabies skipper John Solomon dies at age 90 |publisher=Associated Press |date=18 Maart 2020 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Op hierdie toer het hulle ook 8–8-gelykop gespeel teen [[Zimbabwiese nasionale rugbyspan|Rhodesië]] in Kitwe. In 1957/58 het die Wallabies weer deur Europa getoer, maar hulle het nie een toetswedstryd teen die destydse [[Sesnasies-toernooi|Vyfnasies]] gewen nie. Sedertdien het geen nasionale span van die Suidelike Halfrond dié negatiewe rekord herhaal nie.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/140 |title=1957/58 Australia tour to Europe and North America |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Dié negatiewe tendens is tydens die Leeus se besoek in 1959 voortgesit, toe die Wallabies in albei toetswedstryde verslaan is.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.lions-tour.com/1959-australia-new-zealand/ |title=1959 Australia & New Zealand |publisher=Lions-Tour.com |accessdate=6 Oktober 2025 }}{{Dooie skakel|date=September 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> === Gemengde prestasies gedurende die 1960’s en 1970’s === [[Lêer:Australia v Ireland 1979.jpg|duimnael|’n Ierse lynstaan tydens hul tweede toetswedstryd teen die Wallabies in Sydney, 1979]] [[Lêer:Argentina vs australia rugby en ferro.jpg|duimnael|Toetswedstryd tussen Australië en Argentinië in [[Buenos Aires]], 1979]] Die eerste toetswedstryd van die nuwe dekade was die oorwinning oor Fidji op die Sydney-krieketveld gedurende ’n drie-toetsreeks in 1961. Daarop het ’n tweede oorwinning gevolg, maar Fidji het in die derde toetswedstryd daarin geslaag om gelykop te speel.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/159 |title=1961 Fiji tour to Australia |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> In 1961 het die Wallabies weer deur Suid-Afrika getoer, waar hulle deur die Springbokke in [[Gqeberha|Port Elizabeth]] en [[Johannesburg]] maklik verslaan is.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/161 |title=1961 Australia tour to South Africa |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Ná hul terugkoms het die Wallabies hul eerste tuisnederlaag teen Frankryk op die Sydney-krieketveld met 8–15 gely.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.nobok.co.uk/page/RugbyTimeDetail/0,,10301~791047,00.html |title=1961: A debut to remember |publisher=nobok.co.uk |accessdate=16 Julie 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110716055628/http://www.nobok.co.uk/page/RugbyTimeDetail/0,,10301~791047,00.html |archive-date=16 Julie 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> In 1962 het Australië vyf keer teen die All Blacks te staan gekom; ’n 9–9-gelykop op Athletic Park was die enigste prestasie tydens dié twee toetsreekse.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/162 |title=1962 New Zealand tour to Australia |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/164 |title=1962 Australia tour to New Zealand |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Nadat hulle in 1963 die besoekende Engelse span vir die eerste keer met 18–9 in Sydney verslaan het, het die Wallabies deur Suid-Afrika getoer en twee van die vier toetswedstryde gewen; sedert die Britse Leeus van 1896 die eerste span wat dit kon vermag.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/167 |title=1963 England tour to Australasia |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/168 |title=1963 Australia tour to South Africa |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Australië het in 1964 ’n drie-toetsreeks teen die All Blacks gespeel. Die Wallabies het die derde toetswedstryd gewen nadat hulle in die eerste twee toetswedstryde verslaan is.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/176 |title=1964 Australia tour to New Zealand |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> ’n Jaar later het die Wallabies twee tuisoorwinnings met onderskeidelik 18–11 en 12–8 oor die Springbokke aangeteken. Daarmee het die Australiërs vir die eerste keer ’n toetsreeks teen Suid-Afrika beklink.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugby-talk.com/2010/02/springbok-history-1965/ |title=Springbok History 1965 |publisher=rugby-talk.com |date=16 Februarie 2010 |accessdate=8 Mei 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250508095354/https://www.rugby-talk.com/2010/02/springbok-history-1965/ |archive-date=8 Mei 2025 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> In Junie 1966 het die Britse Leeus deur Australië getoer en die Wallabies in albei toetswedstryde verslaan.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.lions-tour.com/1966-australia-new-zealand/ |title=1966 Australia & New Zealand |publisher=Lions-Tour.com |accessdate=6 Oktober 2025 |archive-date=20 April 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250420164850/http://www.lions-tour.com/1966-australia-new-zealand/ |url-status=dead }}</ref> Die Wallabies se toer deur Europa en Kanada gedurende [[winter]] 1966/67 was nie suksesvol nie, aangesien die Wallabies slegs 19 van hul 36 wedstryde gewen het. Van die vyf toetswedstryde, wat hulle gespeel het, het die Wallabies dié teen Wallis en Engeland gewen, maar Australië is deur Skotland, Ierland en Frankryk verslaan.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/184 |title=1966/67 Australia tour to Europe and Canada |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Ná die toer het Australië in Sydney weer teen Ierland te staan gekom en is opnuut verslaan; daarmee het Ierland die eerste van die Tuisnasies geword wat ’n wegoorwinning in die Suidelike Halfrond aangeteken het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/186 |title=1967 Ireland tour to Australia |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Tot aan die einde van die 1960’s het die Wallabies – met uitsondering van ’n naelskraapse 11–10-tuisoorwinning oor Frankryk – slegs nederlae gely, waaronder in 1968 die derde agtereenvolgende nederlaag teen Nieu-Seeland en in 1969 vier agtereenvolgende nederlae teen Suid-Afrika.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/192 |title=1968 New Zealand tour to Australia and Fiji |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/193 |title=1968 France tour to Australiasia |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/196 |title=1968 Australia tour to Ireland and Scotland |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/200 |title=1969 Wales tour to Oceania |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/202 |title=1969 Australia tour to South Africa |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Australië het in 1970 Skotland gehuisves en hulle met 20 punte geklop.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/209 |title=1970 Scotland tour to Australia |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Die Wallabies se aktiwiteite in 1971 sou die mees omstrede in die Australiese rugbygeskiedenis word. In Julie en Augustus het die Springbokke Australië vir ses weke besoek, nadat die Wallabies twee jaar vroeër Suid-Afrika besoek het. Terwyl die Australiese regering die Springbokke se toer ondersteun het, is in [[Adelaide (Suid-Australië)|Adelaide]], Brisbane, [[Melbourne]], [[Perth]] en Sydney protes teen die Suid-Afrikaanse [[apartheid]]sbeleid aangeteken. Tydens hierdie protesaksies het deelnemers met die polisie slaags geraak. Na ramings is tussen 500 en 700 protesdeelnemers in hegtenis geneem. Die toer is nie afgelas nie, maar die stadions het soos met doringdraad beweerde vestings gelyk en moes met ’n groot polisieteenwoordigheid beskerm word. Johannes Bjelke-Petersen, die eerste minister van Queensland, het op 14 Julie ’n noodtoestand van een maand verklaar, wat tot ’n 24 uur se staking van 125&nbsp;000 werknemers gelei het. Tot aan die einde van apartheid het die Wallabies nie meer teen die Springbokke te staan gekom nie.<ref>{{en}} SAIRV: ''A Survey of Race Relations in South Africa 1971''. Johannesburg 1972, bl. 320.</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://trove.nla.gov.au/newspaper/article/110667470 |title=Queensland in state of emergency |publisher=The Canberra Times |date=14 Julie 1971 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> In November 1971 het die Wallabies ’n toer na Frankryk onderneem; hulle het Frankryk tydens die eerste toetswedstryd in [[Toulouse]] geklop, maar hulle is in die tweede in Parys verslaan.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/222 |title=1971 Australia tour to France and North America |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Frankryk het toe Australië in Junie 1972 vir ’n twee-toetsreeks besoek, waarvan hulle een gewen en in die ander een gelykop gespeel het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/227 |title=1972 France tour to Australia |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Australië het aansluitend ’n drie-toetsreeks teen die All Blacks in Nieu-Seeland gespeel, maar al drie verloor. Die Wallabies het tydens hul terugkoms in [[Suva]] aangedoen om teen Fidji te speel en hul enigste oorwinning in daardie jaar aangeteken.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/229 |title=1972 Australia tour to New Zealand and Fiji |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> In Junie 1973 het [[Tongaanse nasionale rugbyspan|Tonga]] vir die eerste keer Australië besoek; die Wallabies het die eerste toetswedstryd gewen, maar hulle is in die tweede verslaan.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/234 |title=1973 Tonga tour to Australia and Fiji |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> In November 1973 het Australië ’n kort toer na die Verenigde Koninkryk onderneem, maar hulle het twee swak nederlae teen Wallis en Engeland gely.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/241 |title=1973 Australia tour to Europe |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> In 1974 het Australië die All Blacks vir ’n drie-toetsreeks gehuisves, waarvan die Wallabies twee verloor en in een gelykop gespeel het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/245 |title=1974 New Zealand tour to Australia and Fiji |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> In 1975 het Australië tydens ’n twee-toetsreeks tuis Engeland twee keer verslaan en sodoende wraak geneem.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/255 |title=1975 England tour to Australia |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Australië het daarna sy eerste twee toetswedstryde teen [[Japannese nasionale rugbyspan|Japan]] gespeel en albei maklik gewen.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/259 |title=1975 Japan tour to Australia |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Tydens hul Europatoer in 1975/76 is die Wallabies deur Skotland, Wallis en Engeland verslaan, maar hulle het daarin geslaag om Ierland te klop. Op pad huis toe het Australië een bykomende wedstryd gespeel en vir die eerste keer teen die [[Verenigde State se nasionale rugbyspan|Verenigde State]] in [[Los Angeles]] te staan gekom en met 24–12 gewen.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/265 |title=1975/76 Australia tour to UK, Ireland and United States |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> In Junie 1976 het Australië Fidji vir ’n drie-toetsreeks gehuisves en al drie toetswedstryde gewen.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/269 |title=1976 Fiji tour to Australia |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Australië het die jaar met ’n kort toer na Europa afgesluit en twee toetswedstryde teen Frankryk gespeel, maar albei verloor.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/294 |title=1976 Australia tour to France and Italy |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Nadat in 1977 geen toetswedstryd plaasgevind het nie, het die Wallabies in 1978 twee tuisoorwinnings oor Wallies aangeteken, maar hulle is in twee wegwedstryde deur Nieu-Seeland verslaan.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/306 |title=1978 Wales tour to Australia |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/310 |title=1978 Australia tour to New Zealand |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> In die derde toetswedstryd het die Wallabies met 30–16 gewen, danksy vier drieë deur die uitstekende [[Greg Cornelsen]].<ref>{{en}} {{cite web |author=Jamie Wall |url=https://www.rnz.co.nz/news/sport/364706/before-eden-park-was-a-fortress-there-was-greg-cornelsen |title=Before Eden Park was a fortress there was Greg Cornelsen |publisher=Radio New Zealand |date=22 Augustus 2018 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> In Junie 1979 het Ierland Australië besoek en albei toetswedstryde gewen.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/319 |title=1979 Ireland tour to Australia |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Daarna het Australië die All Blacks vir een toetswedstryd op die Sydney-krieketveld gehuisves en met 12–6 geseëvier.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/323 |title=1979 New Zealand tour to Australia |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> In Oktober 1979 het die Wallabies vir die eerste keer [[Argentinië]] besoek. Hulle is in hul eerste toetswedstryd deur die [[Argentynse nasionale rugbyspan|Poemas]] verslaan, maar die Wallabies het met ’n oorwinning in die tweede toetswedstryd die toetsreeks geëwenaar.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/330 |title=1979 Australia tour to Argentina |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> === Groeiende sterkte gedurende die 1980’s === [[Lêer:Argentina australia 1987.jpg|duimnael|Australië teen [[Argentynse nasionale rugbyspan|Argentinië]] op [[José Amalfitani-stadion|Vélez Sarsfield-stadion]], 7 November 1987]] In 1980 het Australië die [[Bledisloebeker]] slegs vir ’n vierde keer ingepalm, nadat die Wallabies Nieu-Seeland met 2–1 in ’n drie-toetsreeks in Australië verslaan het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/338 |title=1980 New Zealand tour to Australia and Fiji |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> In 1981/82 het die toer na die Britse Eilande teleurstellend verloop, nadat die Wallabies van die vier toetswedstryde slegs dié teen Ierland gewen het; daarbenewens het hulle drie wedstryde teen provinsiale en plaaslike spanne verloor. Die Australiese span het egter veral uit jong, onervare spelers bestaan, wat hul beste tye nog sou beleef.<ref>{{en}} {{cite book |author=Nicholas Shehadie |title=A Life Worth Living |publisher=Simon & Schuster Australia |location=Sydney |date=2003 |isbn=978-0-7318-1161-8 |pages=175}}</ref> Gedurende [[herfs]] 1984 het die Wallabies opnuut die Tuisnasies met ’n jong span en ’n nuwe afrigter, Alan Jones, kom besoek en ’n historiese prestasie aangeteken: Hulle het die eerste Australiese span geword wat ’n [[Grand Slam (Rugby)|Grand Slam]] behaal het, nadat hulle tydens dieselfde toer al die vier Tuisnasies verslaan het: Engeland, Ierland, Wallis en Skotland. Hulle het ook ’n volstoomspan van die [[Britse Barbarians]] verslaan. Tydens dié toer het veral [[Mark Ella]] uitgeblink en as eerste speler in al die vier toetswedstryde ’n drie gedruk. Dié toer het die opkoms van Australië as ’n gedugte krag in internasionale rugby ingelui.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.couriermail.com.au/sport/rugby/video-mark-ella-stars-as-wallabies-achieve-grand-slam-in-1984/news-story/be8bedee8f163b3e532cd222ad77027e |title=Mark Ella stars as Wallabies achieve Grand Slam in 1984 |publisher=The Courier-Mail |date=31 Oktober 1984 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> In 1986 het Australië vir ’n drie-toetsreeks om die Bledisloebeker na Nieu-Seeland getoer. Die Nieu-Seelandse rugby was in onrus nadat ’n nieamptelike span – die Nieu-Seelandse Kavaliers – met die grootste deel van die All Black-spelers die sportboikot van apartheid geïgnoreer en na Suid-Afrika vertrek het. Ná hul terugkeer is dié spelers vir die eerste toetswedstryd om die Bledisloebeker uit die All Black-span weggelaat. Australië het toe die eerste wedstryd met 13–12 gewen. Die verbanning is met die oog op die tweede toets op 23 Augustus op Carisbrook opgehef. Nieu-Seeland het die reeks geëwenaar nadat hulle die tweede wedstryd met 13–12 gewen het. Dié wedstryd is deur omstredenheid geteister nadat die Walliese skeidsregter Derek Bevan nie ’n Australiese drie deur die [[agsteman]] Steve Tuynman toegeken het nie. Die eindstryd is op 6 September 1986 op Edenpark gehou. Australië het ’n volsterkte Nieu-Seelandse span met 22–9 geklop en sodoende hul eerste toetsreeks op Nieu-Seelandse bodem beklink.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espn.com/rugby/story/_/id/15286390/all-blacks-rebel-tour-created-split-new-zealand-public |title=All Blacks rebel tour that created a split with New Zealand public |publisher=ESPNscrum |author=Huw Richards |date=22 April 2016 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Die Australiese en Nieu-Seelandse rugbyunies was toonaangewend by die invoering van die [[rugbywêreldbeker]]toernooi, waarvolgens beide Australië en Nieu-Seeland die eerste [[Rugbywêreldbeker 1987]] aangebied het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://nzhistory.govt.nz/culture/1987-rugby-world-cup/the-world-cup-is-born |title=1987 Rugby World Cup: The long road to the cup |publisher=New Zealand History |date=2021 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Tydens die groepfase het die selfbewuste Wallabies Engeland, die VSA en Japan verslaan, en in die kwarteindstryd Ierland. In die halfeindstryd is hulle egter op Sydney se [[Concord-ovaal]] deur Frankryk met 30–26 verslaan, in die klein finale om die derde plek het die Wallabies teen Wallis verloor.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2019/archive/1987/overview |title=Rugby World Cup 1987: Overview |publisher=rugbyworldcup.com |date=2019 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Die prestasies van die Wallabies oor die drie jaar onder die afrigter Alan Jones het deurlopend verbeter, maar Jones het ook ’n polariserende effek op die span gehad, aangesien hy ook as ’n radio-omroeper gewerk het en baie spelers nie tevrede was met sy bestuurstyl nie. Mark Ella, wat ná die 1984-seisoen homself onttrek het, het beweer dat hy moontlik nie sou uitgetree het as Jones nie die afrigter was nie. Daar was veral ernstige afwykings tussen die afrigter Alan Jones en die invloedryke [[skrumskakel]] Nick Farr-Jones.<ref>{{en}} {{cite web |author=Peter FitzSimons |url=https://www.smh.com.au/sport/rugby-union/the-wallabies-have-passed-by-alan-jones-20141022-119y3r.html |title=The Wallabies have passed by Alan Jones |publisher=The Sydney Morning Herald |date=22 Oktober 2014 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Voor en tydens die Rugbywêreldbeker 1987 het Alan Jones sy aktiwiteite buite die afrigting van Australië, waaronder die radio-uitsaaiwese, uitgebrei. Ná die rugbywêreldbekertoernooi is Jones van sy pos as afrigter verwyder en Bob Dwyer, wat Australië in 1982 en 1983 afgerig het, is in 1988 heraangestel. Die tuisreeks teen die All Blacks dieselfde jaar het teleurstellend verloop, nadat die Wallabies in drie toetswedstryde slegs een gelykop aangeteken het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/468 |title=1988 New Zealand tour to Australia |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> In 1989 het die Britse en Ierse Leeus vir die eerste keer sedert 1966 na Australië getoer. Ná hul oorwinning in die eerste toetswedstryd het Australië die tweede en derde toetswedstryde en sodoende die toetsreeks met 1–2 verloor.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.lions-tour.com/1989-australia/ |title=1989 Australia |publisher=Lions-Tour.com |accessdate=6 Oktober 2025 |archive-date=17 Junie 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250617112219/http://www.lions-tour.com/1989-australia/ |url-status=dead }}</ref> Bob Dwyer het ’n gebrek aan oorheersing deur die voorspelers as ’n belangrike faktor geïdentifiseer wat tot die verlore reeks bygedra het en die negentigerjare met die doel om hierdie faset van die Wallabies se speel te verbeter betree. === Wêreldbekertitels in 1991 en 1999 === [[Lêer:1991 - David Campese's autographed shirt.jpg|duimnael|David Campese se trui, versier met handtekeninge, in ’n [[Hongkong]]se kroeg]] In Augustus 1990 het Australië ná vier jaar weer ’n toetswedstryd in Nieu-Seeland gewen.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/513 |title=1990 Australia tour to New Zealand |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> In voorbereiding op die [[Rugbywêreldbeker 1991]] is die All Blacks weer verslaan, maar ook Wallis en Engeland. Die Wallabies het die rugbywêreldbekertoernooi vervolgens met nuwe selfvertroue aangepak en tydens die groepfase Argentinië, Wallis en [[Samoaanse nasionale rugbyspan|Wes-Samoa]] deels maklik verslaan. Gedurende die kwarteindstryd teen Ierland in [[Dublin]] was Australië op die rand van ’n uitskakeling. Nadat letterlik sekondes op die klok oorgebly het, was Ierland met 18–15 voor, voordat [[Michael Lynagh]] in die hoek ’n drie gedruk het om sodoende die Ierse harte te laat breek en Australië tot die halfeindstryd teen Nieu-Seeland te laat vorder.<ref>{{en}} {{cite web |author=Richard Seeckts |url=http://en.espn.co.uk/scrum/rugby/story/171646.html |title=Lynagh silences Lansdowne Road |publisher=ESPNscrum |date=20 Oktober 1991 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> In die eerste helfte het die Wallabies met 13–3 voorgeloop en toe hul verdedigingsvermoë teen die All Blacks gewys en die wedstryd beklink. In die eindstryd op Twickenham het die Wallabies teen Engeland te staan gekom. Engeland het hul meestal vooruit gedomineerde spelplan in ’n meer vloeiende spel verander. Dit was egter nie suksesvol nie en Australië het ’n 12–6-oorwinning behaal.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2019/archive/1991/overview |title=Rugby World Cup 1991: Overview |publisher=rugbyworldcup.com |date=2019 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> David Campese is as die speler van die toernooi aangewys, nadat hy ses drieë in ’n reeks van uitstekende vertonings gedruk het. Oorwinningsparades is in Australië vir hul nasionale span gehou. Nadat die Springbokke in 1992 ná die einde van apartheid weer vir internasionale rugby toegelaat is, het die Wallabies Suid-Afrika besoek en die eerste toetswedstryd tussen albei spanne in meer as twee dekades gewen.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/551 |title=1992 Australia tour to South Africa |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> In 1993 het die Springbokke se teenbesoek in Australië vir drie toetswedstryde plaasgevind, waarvan die Wallabies twee gewen het.<ref>{{fr}} {{cite book |author=Henri Garcia |title=La fabuleuse histoire du rugby |publisher=Éditions de La Martinière |location=Parys |year=2011 |isbn=978-2-7324-4528-1 |pages=830–840}}</ref> In 1994 het die Wallabies onder andere twee keer elk Ierland en [[Italiaanse nasionale rugbyspan|Italië]] geklop, asook in 1995 Argentinië.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/587 |title=1994 Ireland tour to Australia |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/591 |title=1994 Italy tour to Australia |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/610 |title=1995 Argentina tour to Australia |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Die titelverdediging tydens die [[Rugbywêreldbeker 1995]] in Suid-Afrika het met ’n nederlaag teen die gasheer afgeskop, gevolg deur oorwinnings oor [[Kanadese nasionale rugbyspan|Kanada]] en [[Roemeense nasionale rugbyspan|Roemenië]]. In die kwarteindstryd is die Wallabies deur Engeland uitgeskakel, nadat [[Rob Andrew]] in [[ekstra tyd]] ’n skepdoel aangeteken en die wedstryd met 22–25 beëindig het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2019/archive/1995/overview |title=Rugby World Cup 1995: Overview |publisher=rugbyworldcup.com |date=2019 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/rugby_union/rugby_world_cup/history/3086827.stm |title=1995: England 25-22 Australia |publisher=[[BBC]] |date=24 September 2003 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Dit was Australië se ergste vertoning in dié tyd ’n wêreldbekertoernooi. Om die toenemende oorskakeling van goeie spelers na finansieel gevestigde [[rugby league]]-spanne teen te werk het die Internasionale Rugbyvoetbalraad in Augustus 1995 besluit om van rugby ’n professionele sport te maak. In dieselfde jaar het die beheerliggame van Suid-Afrika, Nieu-Seeland en Australië die konsortium SANZAR gestig om televisie-uitsaairegte vir twee nuwe kompetisies te verkoop, die internasionale kompetisie Super 12 (nou [[Superrugby]]) en die Drienasiesreeks van die nasionale spanne (nou [[Die Rugbykampioenskap]]).<ref>{{en}} {{cite book |author=Bob Howitt |title=SANZAR Saga: Ten Years of Super 12 and Tri-Nations Rugby |publisher=HarperCollins Publishers |location=New York |year=2005 |isbn=1-86950-566-2 |pages=7}}</ref> Aangesien die nuwe toernooie min plek vir maandelange oorsese toere gelaat het, het hierdie tradisie uit die amateurtydperk vinnig tot ’n einde gekom (met uitsondering van die vierjaarlikse Leeustoere). In reaksie op rugby se skuif na professionaliteit is in Oktober 1995 die Rugbyunie Spelersvereniging (RUPA, ''Rugby Union Players' Association'') gestig om die belange van Australië se professionele rugbyspelers te beskerm.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://rupa.rugby/about-rupa/what-is-rupa |title=What is RUPA? |publisher=Rugby Union Players' Association |date=2020 |accessdate=1 November 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251101070205/https://rupa.rugby/about-rupa/what-is-rupa |archive-date=1 November 2025 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Greg Smith was in [[1996-Drienasiesreeks|1996]] en [[1997-Drienasiesreeks|1997]] Australië se hoofafrigter, gedurende dié jare het die Wallabies slegs twee van hul agt toetse in die eerste twee Drienasiesreeks gewen, albei teen Suid-Afrika tuis, maar hulle het rekordnederlae teen beide die All Blacks en Springbokke weg gely.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/3?Stagione=1996 |title=1996 Tri Nations |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/3?Stagione=1997 |title=1997 Tri Nations |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Nadat Rod Macqueen in 1998 by Smith oorgeneem het, het Australië sy twee toetswedstryde teen die All Blacks gewen en sodoende die Bledisloebeker teruggewen.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/3?Stagione=1998 |title=1998 Tri Nations |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> In dieselfde jaar het die Wallabies tydens die besoek van ’n onervare Engelse span in die Suidelike Halfrond ’n rekordoorwinning van 76–0 aangeteken, Engeland se ergste nederlaag in dié tyd.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.thetimes.co.uk/article/tour-from-hell-that-left-some-players-burnt-bf39t5hgpgw |title=Tour from Hell that left some players burnt |publisher=[[The Times]] |author=Mark Baldwin |date=9 November 2002 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> In 1999 het die Wallabies die Bledisloebeker suksesvol verdedig, nadat hulle Nieu-Seeland met ’n rekordoorwinning van 28–7 in Sydney verslaan het.<ref>{{en}} {{cite book |author=Ron Palenski |title=Century in Black |url=https://archive.org/details/centuryinblack0000ronp |publisher=Hodder Moa Beckett |location=Auckland |date=2003 |isbn=978-1-86958-937-0 |pages=[https://archive.org/details/centuryinblack0000ronp/page/233 233]}}</ref> Tydens die [[Rugbywêreldbeker 1999]] het die Wallabies hul groep gewen, nadat hulle in die drie wedstryde teen Roemenië, Ierland en die VSA altesaam slegs 31 punte afgestaan het. In die kwarteindstryd het hulle teen Wallis te staan gekom, met 24–9 geseëvier en die halfeindstryd bereik. Hulle het die verdedigende kampioen Suid-Afrika met 27–21 verslaan. Die halfeindstryd is deur ’n onvergeetlike skepdoel in ekstra tyd deur die [[losskakel]] Stephen Larkham (sy eerste skepdoel in ’n toetswedstryd) en ’n strafdoel van die [[heelagter]] [[Matt Burke]] beslis. Australië het die eindstryd op die nuwe [[Millennium-stadion]] maklik met 35–12 teen die blykbaar moeë Frankryk gewen, die Franse het voorheen in hul halfeindstryd die gunsteling Nieu-Seeland uitgeskakel. Die meeste punte is deur die heelagter Matt Burke aangeteken.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2019/archive/1999/overview |title=Rugby World Cup 1999: Overview |publisher=rugbyworldcup.com |date=2019 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> In 1999 het vyf Australiese spelers daarin geslaag om hul tweede rugbywêreldbekertoernooi te wen: Phil Kearns, John Eales, Tim Horan, Jason Little en Dan Crowley. Australië was ook die eerste rugbyspan wat die [[Webb Ellis-beker]] vir ’n tweede keer omhoog kon hou. Weens hul uitstekende prestasies is die Wallabies in 2000 as Laureus se “span van die jaar” genomineer.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.laureus.com/world-sports-awards/2000 |title=Laureus World Sports Awards 2000 winners & nominees |publisher=Laureus Wêreldsporttoekennings |date=2000 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> === Die nuwe millennium === [[Lêer:World Cup Telstra stadium.jpg|duimnael|Openingswedstryd van die [[Rugbywêreldbeker 2003]] tussen Argentinië en Australië op die Aussiestadion in Sydney]] [[Lêer:RWC-2007-AUSvsJAP.JPG|duimnael|Australië teen Japan tydens die [[Rugbywêreldbeker 2007]]]] In 2000 was die Australiese beheerliggaam een van die stigterslede van die vastelandse beheerliggaam Vereniging van Oseaniese Rugbyunies (''Federation of Oceania Rugby Unions'', FORU; nou [[Oseanië Rugb]]y, OR).<ref name="islands" /> In dieselfde jaar het Australië die Bledisloebeker verdedig en die [[2000-Drienasiesreeks|Drienasiesreeks]] vir die eerste keer gewen.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/3?Stagione=2000 |title=2000 Tri Nations |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Die Wallabies het hierdie prestasie in 2001 herhaal en ook hul eerste reeksoorwinning ooit oor die Britse en Ierse Leeus aangeteken.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/3?Stagione=2001 |title=2001 Tri Nations |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.lions-tour.com/2001-australia/ |title=2001 Australia |publisher=Lions-Tour.com |accessdate=6 Oktober 2025 |archive-date=20 April 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250420160949/https://www.lions-tour.com/2001-australia/ |url-status=dead }}</ref> Beide die afrigter MacQueen en kaptein John Eales het gou ná hierdie mylpale afgetree. Hulle is deur die afrigter [[Eddie Jones]] en kaptein George Gregan opgevolg.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbypass.com/news/watch-epic-video-of-eddie-jones-first-wallabies-training-in-2001/ |title=Watch: Epic video of Eddie Jones' first Wallabies training in 2001 |publisher=RugbyPass |author=Liam Heagney |date=18 Januarie 2023 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> As gevolg van die toenemende gewildheid het topvlak-[[rugby league]]spelers soos Mat Rogers, Wendell Sailor en Lote Tuqiri na rugbyunie oorgeskakel en voortaan vir die Wallabies uitgedraf. Dit was in kontras met die vorige eeu, waartydens baie rugbyunie-spelers met salarisse na rugby league gelok is.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://rugbyfix.com/rugbyfix-com-rugby-union-versus-rugby-league-the-cultural-divide/ |title=Switching Between Rugby Union and Rugby League |publisher=rugbyfix.com |date=15 Maart 2010 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> In 2001 is die Wallabies deur die IRR as “span van die jaar” en Rod Macqueen as “afrigter van die jaar” aangewys.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/tournaments/awards/past-winners/2001 |title=IRB Awards 2001 |publisher=[[Wêreldrugby]] |date=2021 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Die Wallabies het tydens die [[2002-Drienasiesreeks]] nie daarin geslaag om hul titel te verdedig nie.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/3?Stagione=2002 |title=2002 Tri Nations |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Aansluitend is hulle weg deur beide Ierland en Engeland verras.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/sport/2002/nov/11/rugbyunion.irelandrugbyunionteam |title=Australia caught on green tide |publisher=[[The Guardian]]|author=Ian Malin |date=12 November 2002 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/rugby_union/international/2484021.stm |title=England stun Aussies |publisher=[[BBC]] |author=Matt Majendie |date=16 November 2002 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Tydens die [[2003-Drienasiesreeks|Drienasiesreeks in 2003]] moes Australië die Bledisloebeker afstaan.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/3?Stagione=2003 |title=2003 Tri Nations |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> In dieselfde jaar het die gasheer Australië sy [[Rugbywêreldbeker 2003]]-veldtog op indrukwekkende wyse afgeskop. Tydens die groepfase het die Wallabies Argentinië maklik geklop, gevolg deur [[Namibiese nasionale rugbyspan|Namibië]] en Roemenië. Hulle 142–0-oorwinning oor die Namibiërs is beide die hoogste Australiese oorwinning en die hoogste tydens ’n rugbywêreldbekerwedstryd in dié tyd.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.abc.net.au/news/2003-10-25/wallabies-142-namibia-0/1499838 |title=Wallabies 142, Namibia 0 |publisher=Australian Broadcasting Corporation |author=Stuart Watt |date=25 Oktober 2003 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> In die laaste groepwedstryd het hulle Ierland naelskraap met 17–16 geklop. Vervolgens het hulle Skotland met 33–16 in die kwarteindstryd uitgeskakel. Die Wallabies het hul grootste oorwinning in dié tyd oor Nieu-Seeland aangeteken deur hulle met 22–10 in die halfeindstryd te verslaan. Daarna het George Gregan die Nieu-Seelanders met die woorde ''Four more years boys, four more years'' (“Nog vier jaar seuns, nog vier jaar”) geterg.<ref name="1995Favourites">{{en}} {{cite web |url=http://worldcupweb.com/WCrugby/donews.asp?ID=1634 |title=All set for World Cup semis |publisher=worldcupweb.com |date=14 November 2003 |accessdate=11 November 2006 |archive-url=https://web.archive.org/web/20061111001951/http://www.worldcupweb.com/WCrugby/donews.asp?ID=1634 |archive-date=11 November 2006 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Tydens ’n spannende eindstryd is die Wallabies deur Engeland met 20–17 verslaan, die eindstryd is kort voor afloop van ekstra tyd deur [[Jonny Wilkinson]] se skepdoel beslis.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2019/archive/2003/overview |title=Rugby World Cup 2003: Overview |publisher=rugbyworldcup.com |date=2019 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Tydens die tienjarige herdenking van die professionalisering van rugby in 2005 is die Wallabies se span van die dekade aangekondig. John Eales is deur ’n keuringspaneel van 30 as kaptein aangewys. Ná afloop van die Europese toer in 2005, wat met ’n negatiewe rekord van agt nederlae in nege wedstryde geëindig het, het die pers soos die ''Daily Telegraph'' ’n beroep op die afdanking van beide Eddie Jones en George Gregan gedoen. Die voormalige afrigter Alan Jones het ook vir hul afdanking gepleit. In Desember 2005 het die Australiese Rugbyunie aan die groeiende druk oorgegee en Eddie Jones met John Connolly vervang.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.abc.net.au/pm/content/2005/s1522635.htm |title=Eddie Jones sacked from Wallabies |publisher=Australian Broadcasting Corporation |date=2 Desember 2005 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Tydens die [[2006-Drienasiesreeks|Drienasiesreeks in 2006]] het die Wallabies ’n noemenswaardige 49–0-oorwinning oor die Springbokke aangeteken, maar in die oorblywende wedstryde slegs gemengde prestasies behaal.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/3?Stagione=2006 |title=2006 Tri Nations |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> In November dieselfde jaar het ’n skaars wegnederlaag teen Ierland gevolg.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/rugby_union/6163680.stm |title=Ireland 21-6 Australia |publisher=[[BBC]] |date=19 November 2006 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Op 10 Mei 2007 het beide die Walliese en Australiese beheerliggame met die stigting van die James Bevan-trofee daarop besluit om 100 jaar se toetsrugby tussen die twee lande te vier.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/rugby_union/welsh/6643203.stm |title=New trophy for Wales v Australia |publisher=[[BBC]] |date=10 Mei 2007 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Dit is genoem na die Australies-gebore Wallies-opgevoede man wat die Walliese span se eerste kaptein was; Australië het die eerste reeks om dié trofee met 2–0 gewen.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/941 |title=2007 Wales tour to Australia |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Tydens die [[Rugbywêreldbeker 2007]] het die Wallabies ná deels maklike oorwinnings oor Japan, Wallis, Fidji en Kanada hul groep gewen. In die kwarteindstryd is hulle egter deur Engeland met 12–10 uitgeskakel.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2019/archive/2007/overview |title=Rugby World Cup 2007: Overview |publisher=rugbyworldcup.com |date=2019 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Connolly het sy bedanking as hoofafrigter aangebied en is aan die begin van 2008 met Robbie Deans vervang.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.abc.net.au/pm/archive/articles/2007/12/14/s2119539.htm |title=Robbie Deans appointed as Wallabies coach |publisher=Australian Broadcasting Corporation |author=Jennifer Macey |date=14 Desember 2007 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Nadat die sleutelspelers George Gregan en [[Stephen Larkham]] ná die teleurstellende toernooi hul loopbane beëindig het, het hy die taak gehad om ’n nuwe span saam te stel. Tydens die [[2008-Drienasiesreeks]] het die Wallabies ’n ambivalente indruk agtergelaat. Hulle het die All Blacks slegs een keer en die Springbokke twee keer verslaan.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/3?Stagione=2008 |title=2008 Tri Nations |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Hulle het ook hul ergste nederlaag in dié tyd gely: 8–53 teen Suid-Afrika in [[Johannesburg]].<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.theroar.com.au/2008/08/31/springboks-inflict-wallabies-worst-test-loss-ever/ |title=Springboks inflict Wallabies' worst Test loss ever |publisher=The Roar |author=David Beniuk |date=30 Augustus 2008 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> In 2009 het die Wallabies Italië twee keer en Frankryk een keer verslaan, aansluitend het hul prestasies egter agteruitgegaan, nadat hulle tydens die [[2009-Drienasiesreeks]] drie keer deur Nieu-Seeland en twee keer deur Suid-Afrika verslaan is.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/977 |title=2009 Italy tour to Australasia |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/978 |title=2009 France tour to Australasia |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/3?Stagione=2009 |title=2009 Tri Nations |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Tydens die [[2009 eindjaarrugbytoetsreeks]] is die Wallabies vir die eerste keer in 27 jaar deur Skotland verslaan.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/rugby_union/scottish/8369615.stm |title=Scotland 9–8 Australia |publisher=[[BBC]] |author=James Standley |date=21 November 2009 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> === Heen en weer sedert 2010 === [[Lêer:Australia vs USA 2011 RWC (2).jpg|duimnael|Australië teen die [[Verenigde State se nasionale rugbyspan|VSA]] tydens die [[Rugbywêreldbeker 2011]]]] [[Lêer:England vs Australia 2015 RWC (2).jpg|duimnael|Australië klop Engeland 33–13 tydens die [[Rugbywêreldbeker 2015]] op Twickenham in Londen]] [[Lêer:2017.08.19.20.21.25-AUSvNZL-0003 (35890784923).jpg|duimnael|Australië teen Nieu-Seeland tydens die [[2017 midjaarrugbytoetsreeks]] in Sydney]] [[Lêer:2017.06.17.15.06.26-AUSvSCO anthems-0001 (35370281985).jpg|duimnael|Australië teen Skotland tydens die 2017 midjaarrugbytoetsreeks in Sydney]] [[Lêer:Adelaide Oval hosts Wallabies and Springboks Rugby Union 27 August 2022.jpg|duimnael|Australië teen Suid-Afrika tydens die [[2022-Rugbykampioenskapreeks]] in Adelaide]] Die Wallabies het tydens [[2010-Drienasiesreeks|Drienasiesreeks in 2010]] Suid-Afrika geklop, maar hulle is deur Nieu-Seeland verslaan, die Wallabies se tiende agtereenvolgende nederlaag teen die All Blacks, ’n nuwe negatiewe rekord.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/3?Stagione=2010 |title=2010 Tri Nations |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Tydens die [[2010 eindjaarrugbytoetsreeks]] het die Wallabies die All Blacks egter in ’n naelskraapse wedstryd in [[Hongkong]] verslaan. Dit was Australië se eerste oorwinning oor Nieu-Seeland in drie jaar.<ref>{{en}} {{cite web |author=Richard Knowler |url=https://www.stuff.co.nz/sport/rugby/all-blacks/4290888/Wallabies-steal-win-from-All-Blacks |title=Wallabies steal win from All Blacks |publisher=stuff.co.nz |date=31 Oktober 2010 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> 2011 het vir die Wallabies met ’n verrassende tuisnederlaag teen Samoa afgeskop, aansluitend het hulle egter die [[2011-Drienasiesreeks|Drienasiesreeks in 2011]] gewen en sodoende hul eerste titel in tien jaar ingepalm.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/3?Stagione=2011 |title=2011 Tri Nations |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Tydens die [[Rugbywêreldbeker 2011]] in Nieu-Seeland het die Wallabies Italië verslaan, maar hulle is in die daaropvolgende wedstryd deur Ierland geklop. Ná twee bykomende oorwinnings oor die VSA en [[Russiese nasionale rugbyspan|Rusland]] het hulle nogtans daarin geslaag om tot die kwarteindstryd te vorder. Hulle het teen die verdedigende kampioen Suid-Afrika te staan gekom, en die Springbokke danksy ’n amper foutlose verdediging naelskraap met 11–9 verslaan.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/rugby_union/14830348.stm |title=Rugby World Cup 2011: South Africa 9-11 Australia |publisher=[[BBC]] |date=9 Oktober 2011 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> In die halfeindstryd is die Wallabies egter deur die gasheer en latere kampioen Nieu-Seeland met 20–6 verslaan.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.stuff.co.nz/sport/rugby/teams/australia/5793924/All-Blacks-out-muscle-Wallabies-into-final |title=All Blacks out-muscle Wallabies, into final |publisher=stuff |date=17 Oktober 2011 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> In die klein finale om die derde plek het hulle Wallis met 21–18 geklop.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/rugby_union/9620926.stm |title=Rugby World Cup 2011: Wales 18-21 Australia – as it happened |publisher=[[BBC]] |date=21 Oktober 2011 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2019/archive/2011/overview |title=Rugby World Cup 2011: Overview |publisher=rugbyworldcup.com |date=2019 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> In 2012 is Australië tuis deur Skotland verslaan, dit was hul eerste tuisnederlaag teen die Skotte sedert 1982.<ref>{{en}} {{cite web |author=Colin Moffat |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/18324263 |title=Australia 6–9 Scotland |publisher=[[BBC]] |date=5 Junie 2012 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Ná die aansluiting van Argentinië by die Drienasiesreeks het dié toernooi [[die Rugbykampioenskap]] geword. Tydens die eerste [[2012-Rugbykampioenskapreeks|Rugbykampioenskapreeks]] het die Australiërs nie daarin geslaag om hul titel te verdedig nie, alhoewel hulle die nuweling twee keer verslaan het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/3?Stagione=2012 |title=2012 The Rugby Championship |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> In dieselfde jaar is Italië slegs naelskraap verslaan, nadat [[Luciano Orquera]] in die laaste minuut ’n strafdoel, wat aan Italië sy eerste gelykopuitslag teen die Wallabies sou besorg het, misgeskop het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/sport/2012/nov/24/italy-australia-autumn-internationals |title=Australia survive fightback to maintain perfect record against Italy |publisher=[[The Guardian]] |date=24 November 2012 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> In 2013 het die Britse en Ierse Leeus na Australië getoer en twee van die drie toetswedstryde gewen.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.abc.net.au/news/2013-07-06/lions-roar-past-wallabies-to-break-tour-drought/4803966 |title=Lions Tour 2013: British and Irish Lions break tour drought with third Test rout of Wallabies |publisher=Australian Broadcasting Corporation |date=6 Julie 2013 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Hierdie mislukking en ’n maer wenrekord het daartoe bygedra, dat die hoofafrigter Deans toenemende druk ervaar het. Hy het in Julie 2013, ná ses jaar in die pos, bedank; sy opvolger was Ewen McKenzie.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.abc.net.au/news/2013-07-09/ewen-mckenzie-unveiled-as-wallabies-coach/4808328 |title=Australian Rugby Union confirms Robbie Deans 'stood down' from Wallabies job on Monday |publisher=Australian Broadcasting Corporation |date=9 Julie 2013 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Tydens die [[2013-Rugbykampioenskapreeks]] het die Wallabies twee nederlae elk teen Suid-Afrika en Nieu-Seeland gely, maar twee oorwinnings oor Argentinië aangeteken.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/3?Stagione=2013 |title=2013 The Rugby Championship |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Die 12–38-tuisnederlaag teen die Springbokke was die destyds ergste vir die Wallabies.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://en.espn.co.uk/the-rugby-championship-2013/rugby/story/197175.html |title=Springboks embarrass Wallabies |publisher=ESPNscrum |date=7 September 2013 |accessdate=14 September 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170914173403/http://en.espn.co.uk/the-rugby-championship-2013/rugby/story/197175.html |archive-date=14 September 2017 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Tydens die [[2013 eindjaarrugbytoetsreeks]] het McKenzie die Wallabies na vier oorwinnings oor Italië, Ierland, Skotland en Wallis geneem. Nadat hulle egter in die eerste wedstryd van die reeks deur Engeland verslaan is, het die Wallabies die Grand Slam misgeloop.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://super.rugby/therugbychampionship/news/wallabies-fall-at-first-grand-slam-hurdle-to-england/ |title=Wallabies fall at first Grand Slam hurdle to England |publisher=[[Superrugby]] |date=3 November 2013 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> In 2014 het die Wallabies vir die eerste keer in vier jaar die Trophée des Bicentenaires ingepalm, nadat hulle drie agtereenvolgende oorwinnings oor Frankryk aangeteken het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/1070 |title=2014 France tour to Australia |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Nadat die Wallabies aansluitend in hul openingswedstryd van die [[2014-Rugbykampioenskapreeks]] teen die All Blacks gelykop gespeel het en daarmee vir die agste agtereenvolgende keer onoorwonne was, het hulle die kans gehad om hul reeks nederlae om die Bledisloebeker, wat in 2012 begin het, te beëindig. Maar ’n 20–51-nederlaag het alle hoop laat gaan.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.abc.net.au/news/2014-08-23/new-zealand-retains-bledisloe-cup/5692018 |title=All Blacks thump Wallabies 51-20 to retain Bledisloe Cup in thumping bonus point win |publisher=Australian Broadcasting Corporation |date=23 Augustus 2014 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> In die verdere verloop van die toernooi het die Wallabies hul eerste nederlaag teen Argentinië in 17 jaar gely; dit was die Poemas se eerste oorwinning sedert hul aansluiting by die Rugbykampioenskap.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/29495348 |title=Rugby Championship: Argentina 21-17 Australia |publisher=[[BBC]] |date=5 Oktober 2014 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Op 18 Oktober 2014 het McKenzie as hoofafrigter bedank, vier dae later het die ARU [[Michael Cheika]] as sy opvolger aangestel.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.abc.net.au/news/2014-10-22/aru-announce-michael-cheika-as-wallabies-coach/5832484 |title=Michael Cheika announced as new Wallabies head coach |publisher=Australian Broadcasting Corporation |date=22 Oktober 2014 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> In sy eerste toetswedstryd onder Cheika het Australië in [[Cardiff]] sy tiende agtereenvolgende oorwinning oor Wallis aangeteken.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.smh.com.au/sport/rugby-union/bernard-foley-leads-wallabies-to-tight-win-against-wales-20141108-11j7qx.html |title=Bernard Foley leads Wallabies to tight win against Wales |publisher=The Sydney Morning Herald |date=9 November 2014 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.abc.net.au/news/2014-11-09/wallabies-post-10th-straight-win-over-wales-with-33-28-triumph-/5877378 |title=Wallabies post 10th straight win over Wales with 33-28 triumph at Millennium Stadium |publisher=Australian Broadcasting Corporation |date=8 November 2014 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Tydens die [[2014 eindjaarrugbytoetsreeks]] is die Wallabies deur Frankryk, Ierland en Wallis verslaan, waardeur hulle na die sesde plek op die wêreldranglys gegly het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.abc.net.au/news/2015-03-17/wallabies-fall-to-lowest-ever-world-ranking-of-sixth/6324482 |title=Wallabies fall to lowest-ever ranking of sixth ahead of Rugby World Cup |publisher=Australian Broadcasting Corporation |date=16 Maart 2015 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Tydens die [[2015-Rugbykampioenskapreeks]] het die Wallabies hul eerste titel in die nuwe formaat ingepalm, nadat hulle Suid-Afrika, Argentinië en Nieu-Seeland een keer elk verslaan het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/sport/blog/live/2015/aug/08/australia-v-new-zealand-rugby-championship-decider |title=Australia 27–19 New Zealand: Rugby Championship decider – as it happened |publisher=[[The Guardian]] |author=Richard Gadsby |date=19 Oktober 2019 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Tydens die [[Rugbywêreldbeker 2015]] in Engeland is Australië saam met Wallis, Fidji, die gasheer en [[Uruguaanse nasionale rugbyspan|Uruguay]] in ’n soort “doodsgroep” geloot. Die Wallabies het in die moeilike tak geslaag en al sy wedstryde gewen, terwyl Engeland vroeg uit die toernooi geskel is. In die kwarteindstryd het Australië teen Skotland te staan gekom, wat 30 sekondes voor die eindfluitjie voorgeloop het, toe die skeidsregter [[Craig Joubert]] aan Australië ’n omstrede strafskop toegeken het, wat deur [[Bernard Foley]] aangeteken is en die Wallabies met 35–34 laat wen het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/sport/2015/oct/19/craig-joubert-mistake-penalty-australia-scotland-world-cup |title=Craig Joubert 'made mistake' awarding Australia penalty against Scotland |publisher=[[The Guardian]] |author=James Riach |date=19 Oktober 2015 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.telegraph.co.uk/sport/rugbyunion/rugby-world-cup/11938951/Australia-35-Scotland-34-match-report-Agony-for-Scots-as-last-minute-Bernard-Foley-penalty-snatches-late-victory.html |title=Australia 35 Scotland 34, match report: Agony for Scots as last-minute Bernard Foley penalty snatches late victory |publisher=[[The Daily Telegraph]] |author=Mick Cleary |date=18 Oktober 2015 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Australië het vervolgens Argentinië in die halfeindstryd met 29–15 verslaan. In die eindstryd het die Wallabies teen die All Blacks met 17–34 verloor, nadat hulle 15 minuut voor die eindfluitjie op 17–21 was.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2019/archive/2015/overview |title=Rugby World Cup 2015: Overview |publisher=rugbyworldcup.com |date=2019 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Later dieselfde jaar is die Australiese afrigter Cheika deur Wêreldrugby benoem as “afrigter van die jaar”.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.abc.net.au/news/2015-11-02/rugby-world-cup3a-wallabies-boss-michael-cheika-named-world-ru/6904622 |title=Rugby World Cup: Wallabies boss Michael Cheika named World Rugby Coach of the Year |publisher=Australian Broadcasting Corporation |date=2 November 2015 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Die jaar 2016 was die begin van ’n ernstige agteruitgang. In Junie het die Wallabies Engeland onder hul afrigter Eddie Jones gehuisves en drie agtereenvolgende toetswedstryde verloor.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/1108 |title=2016 England tour to Australia |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Hulle is ook in al drie wedstryde teen die All Blacks verslaan. Australië het die jaar met nederlae teen Ierland en die vierde keer teen Engeland beëindig.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/1118 |title=2016 Australia tour to UK, Ireland and France |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Die 2017-seisoen het min vordering gesien, nadat die Wallabies verslaan is deur ’n verswakte Skotse span, wat ’n aantal spelers aan die Britse en Ierse Leeus vir hul toer na Nieu-Seeland afgestaan het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/sport/2017/jun/17/scotland-australia-rugby-union-gregor-townsend |title=Gregor Townsend hails Scotland’s unity in hard-fought win over Australia |publisher=[[The Guardian]] |date=17 Junie 2017 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Australië het sy middelmatige prestasies tydens die [[2017-Rugbykampioenskapreeks]] voortgesit.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/3?Stagione=2017 |title=2017 The Rugby Championship |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Aan die einde van die seisoen het Australië sy vyfde agtereenvolgende nederlaag teen Engeland gely, saam met ’n rekordnederlaag teen Skotland.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/42016805 |title=Autumn international: England 30–6 Australia |publisher=[[BBC]] |author=Tom Fordyce |date=18 November 2017 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/sport/2017/nov/25/scotland-australia-autumn-international-match-report |title=Byron McGuigan and Scotland hammer Australia after Sekope Kepu’s red |publisher=[[The Guardian]] |author=Stuart Bathgate |date=25 November 2017 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> In Junie 2018 het die Wallabies twee van drie toetswedstryde teen Ierland verloor, en vervolgens vier van hul ses wedstryde tydens die [[2018-Rugbykampioenskapreeks]].<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/1423 |title=2018 Ireland tour to Australia |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/3?Stagione=2018 |title=2018 The Rugby Championship |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Gedurende herfs het die Wallabies hul eerste nederlaag teen Wallis in tien jaar gely.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/46130635 |title=Autumn internationals: Wales 9–6 Australia |publisher=[[BBC]] |author=Dafydd Pritchard |date=10 November 2018 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Altesaam het hulle in 2018 slegs vier van hul 13 toetswedstryde gewen, wat as hul ergste kalenderjaar beskou word.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.smh.com.au/sport/rugby-union/rugby-year-in-review-wallabies-suffer-tough-year-on-and-off-the-field-20181216-p50mkd.html |title=Rugby year in review: Wallabies suffer tough year on and off the field |publisher=The Sydney Morning Herald |author=Georgina Robinson |date=22 Desember 2018 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/sport/2018/nov/26/rugby-australia-must-act-as-wallabies-worst-calendar-year-finishes |title=Rugby Australia must act as Wallabies' worst calendar year finishes |publisher=[[The Guardian]] |author=Bret Harris |date=25 November 2018 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Tydens die [[2019-Rugbykampioenskapreeks]] het Australië die All Blacks met 47–26 verslaan, een van die ergste Nieu-Seelandse nederlae in dié tyd.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/49305836 |title=Australia thrash All Blacks 47–26 in Rugby Championship in Perth |publisher=[[BBC]] |date=10 Augustus 2019 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> In die daaropvolgende wedstryd om die Bledisloebeker het Nieu-Seeland met 36–0 wraak geneem. Tydens die [[Rugbywêreldbeker 2019]] in [[Japan]] het die Wallabies in die groepfase Fidji, Uruguay en [[Georgiese nasionale rugbyspan|Georgië]] verslaan. ’n Naelskraapse nederlaag teen Wallis in hul laaste groepwedstryd het beteken, dat die Wallabies in die kwarteindstryd teen Engeland te staan gekom het. Ná ’n swak 16–40-nederlaag is die toernooi én die seisoen vir die Wallabies beëindig.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/archive/2019/matches |title=Rugby World Cup 2019: Matches |publisher=rugbyworldcup.com |date=2019 |accessdate=26 September 2022}} {{dooie skakel}}</ref> Michael Cheika het die volgende dag van sy pos as hoofafrigter bedank.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.smh.com.au/sport/rugby-union/cheika-quits-wallabies-coach-falls-on-sword-after-world-cup-exit-20191020-p532h2.html |title=Cheika quits: Wallabies coach falls on sword after World Cup exit |publisher=The Sydney Morning Herald |author=Ton Decent |date=20 Oktober 2019 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> In November 2019 is Dave Rennie as sy opvolger benoem.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugby.com.au/news/2019/11/19/wallabies-coach-announcement |title=UPDATED: Wallabies win \"significant fight\" for Rennie's services after \"late\" All Blacks interest |publisher=[[Rugby Australia]] |author=Beth Newman |date=20 November 2019 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Ná sy terugkeer in die span is [[Christian Leali’ifano]] in 2020 as Laureus se “terugkoms van die jaar” genomineer.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.laureus.com/world-sports-awards/2020 |title=Laureus World Sports Awards 2020 winners & nominees |publisher=Laureus Wêreldsporttoekennings |date=2020 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Die Springbokke het vanweë die wêreldwye [[Covid-19-pandemie]] nie aan die [[2020-Drienasiesreeks]] deelgeneem nie en die Wallabies het ná een oorwinning en nederlaag elk teen die All Blacks asook twee gelykopuitslae teen die Poemas in die derde en dus laaste plek geëindig.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/3?Stagione=2020 |title=2020 The Rugby Championship |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> In die eerste wedstryd is Australië deur Nieu-Seeland met 43–5 verneder, hul ergste nederlaag teen dié buurland in dié tyd.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.abc.net.au/news/2020-10-31/all-blacks-thrash-wallabies-to-retain-bledisloe-cup-in-sydney/12831976 |title=Australia thrashed 43–5 by New Zealand in record loss as All Blacks retain Bledisloe Cup in Sydney |publisher=Australian Broadcasting Corporation |date=31 Oktober 2020 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Tydens die [[2021 midjaarrugbytoetsreeks]] het die Wallabies hul tuisreeks teen die Franse met 2–1 gewen.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugby.com.au/news/wallabies-v-france-third-test-how-to-watch-chanel-live-blog-match-report-rugby-union-2021717 |title=Wallabies pull off famous win over France after Koroibete red card |publisher=[[Rugby Australia]] |author=Nathan Williamson |date=17 Julie 2021 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Tydens die [[2021-Rugbykampioenskapreeks]] kon hulle vir die eerste keer vier wedstryde wen, waarna hulle ná die All Blacks die tweede plek behaal het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://super.rugby/therugbychampionship/news/four-straight-as-wallabies-power-past-pumas/ |title=Four Straight As Wallabies Power Past Pumas |publisher=[[Superrugby]] |date=2 Oktober 2021 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Die [[2021 eindjaarrugbytoetsreeks]] het met ’n oorwinning oor Japan begin, maar die Wallabies het vir die eerste keer in 45 jaar al hul wedstryde in Europa verloor.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.stuff.co.nz/sport/rugby/300459372/horrendous-rennie-rips-into-officials-after-14man-wallabies-fall-to-wales |title='Horrendous’: Rennie rips into officials after 14-man Wallabies fall to Wales |publisher=Stuff |author=Sam Phillips |date=21 November 2021 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Die [[2022 midjaarrugbytoetsreeks]] se tuisreeks teen Engeland het Australië met 1–2 verloor.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/sport/2022/jul/16/australia-england-third-test-rugby-union-match-report |title=Marcus Smith’s breakaway sparks England to series victory over Australia |publisher=[[The Guardian]] |author=Robert Kitson |date=16 Julie 2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Tydens die [[2022-Rugbykampioenskapreeks]] het die Wallabies twee oorwinnings aangeteken, maar ook vier nederlae gely, waaronder ’n rekordnederlaag teen Argentinië (met 17–48).<ref>{{en}} {{cite web |url=https://super.rugby/therugbychampionship/news/trc-rd2-argentina-cruise-to-victory-over-australia/ |title=Argentina Cruise to victory over Australia |publisher=[[Superrugby]] |date=14 Augustus 2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Tydens die [[2022 eindjaarrugbytoetsreeks]] is Australië vir die eerste keer ooit deur Italië geklop.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://autumnnationsseries.com/report/capuozzo-double-inspires-italy-to-historic-success/#report |title=Capuozzo double inspires Italy to historic success |publisher=Autum Nations Series |date=12 November 2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> In Januarie 2023 is die hoofafrigter Rennie vervang met Eddie Jones, wat voorheen van 2001 tot 2005 dié pos beklee het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.abc.net.au/news/2023-01-16/wallabies-sack-dave-rennie-coach-eddie-jones-rugby-world-cup/101858008 |title=Dave Rennie sacked, Eddie Jones back as Wallabies coach eight months before 2023 Rugby World Cup |publisher=Australian Broadcasting Corporation |date=15 Januarie 2023 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Tydens die verkorte [[2023-Rugbykampioenskapreeks]] het hulle al drie hul wedstryde verloor en vir die eerste keer in die laaste plek geëindig.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/66348302 |title=Australia 7–38 New Zealand: All Blacks hammer Wallabies to win Rugby Championship |publisher=[[BBC]] |date=29 Julie 2023 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Hierdie afwaartse neiging het tydens die [[Rugbywêreldbeker 2023]] in Frankryk aangehou, toe die Wallabies [[Portugese nasionale rugbyspan|Portugal]] met 35–15 en Georgië met 34–14 kon klop, maar teen Fidji hul eerste nederlaag in 69 jaar met 15–22 en teen Wallis ’n rekordnederlaag met 6–40 gely het, waarmee hulle vir die eerste keer ooit die uitklopfase misgeloop het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/news/876552/australia-rugby-world-cup-2023-review |title=Australia: Rugby World Cup 2023 review |publisher=[[Wêreldrugby]] |date=9 Oktober 2023 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> In Januarie 2024 het Joe Schmidt as hoofafrigter oorgeneem by Eddie Jones.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/sport/2024/jan/18/joe-schmidt-replace-eddie-jones-australia-head-coach-rugby-union |title=Joe Schmidt confirmed to replace Eddie Jones as Wallabies coach |publisher=[[The Guardian]] |author=Angus Fontaine |date=19 Januarie 2024 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Die [[2024-Rugbykampioenskapreeks]] het vir die Wallabies weer teleurstellend verloop, nadat hulle slegs een naelskraapse wegoorwinning oor die Poemas kon aanteken (met 20–19), waarop ’n rekordwegnederlaag teen dié span gevolg het (met 27–67), waarmee hulle weer die laaste plek beklee het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/articles/ce81zgvqqmgo |title=What have we learned from the Rugby Championship? |publisher=[[BBC]] |author=Alastair Telfer |date=29 September 2024 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> In 2025 het die Wallabies hul tweede agtereenvolgende reeksnederlaag teen die Britse en Ierse Leeus gely.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/sport/live/2025/aug/02/australia-v-british-irish-lions-third-test-live-score-updates-wallabies-rugby-union |title=Australia beat British & Irish Lions 22-12 in third Test after weather delay – as it happened |publisher=[[The Guardian]] |author=Lee Calvert |date=2 Augustus 2025 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Tydens die daaropvolgende [[2025-Rugbykampioenskapreeks]] het die Wallabies een oorwinning elk oor die Springbokke en die Pumas aangeteken, maar in albei wedstryde teen die All Blacks nederlae gely.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/articles/c2375g123zgo |title=What did we learn from the Rugby Championship? |publisher=[[BBC]] |author=Alastair Telfer |date=5 Oktober 2025 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> In Junie 2026 is Joe Schmidt opgevolg deur Les Kiss wat die Wallabies op die [[Rugbywêreldbeker 2027]] tuis sal voorberei.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugby.com.au/news/joe-schmidt-to-stay-as-wallabies-coach-until-2026-les-kiss-anointed-successor-2025429 |title=Joe Schmidt to stay as Wallabies coach until mid-2026, Les Kiss anointed successor |publisher=[[Rugby Australia]] |author=Nathan Williamson |date=25 April 2025 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> == Kleure, embleem en bynaam == [[Lêer:Red necked wallaby444.jpg|duimnael|’n Jong Australiese wallaby-wyfie]] Die Wallabies speel in Australië se tradisionele sportkleure groen en goud. Voor die bekendstelling van ’n nasionale trui het die Wallabies in die spankleure van die gasheerdeelstaat gespeel.<ref name="jerseyinfo">{{en}} {{cite web |url=http://aru.rugby.com.au/about_the_aru/history_of_the_aru/history_of_the_aru,183.html |title=History of the Australian Jersey |publisher=[[Rugby Australia]] |accessdate=7 Augustus 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070807135510/http://aru.rugby.com.au/about_the_aru/history_of_the_aru/history_of_the_aru%2C183.html |archive-date=7 Augustus 2007 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Die Australiese wapen het dikwels die deelstaatskenteken op die trui vervang, en verskeie skakerings van hierdie kleure is in ’n aantal wedstryde in die vroeë 1900’s gebruik.<ref name="jerseyinfo" /> In 1928 het die beheerliggame saamgestem “dat die Australiese verteenwoordigende amateurkleure groen en goud gebruik sal word”.<ref name="jerseyinfo" /> In die volgende jaar het die All Blacks na Australië getoer, en die Wallabies se trui was smaraggroen met die Australiese wapen op; met groen sokkies met tralies aan die bokant.<ref name="jerseyinfo" /> Gedurende die 1930’s het die trui amper dieselfde gebly, met klein veranderinge hier en daar.<ref name="jerseyinfo" /> Toe die Wallabies in 1933 vir die eerste keer na Suid-Afrika getoer het, het die besoekers hemelblou truie gedra om verwarring te voorkom, omdat destyds albei spanne donkergroen truie gebruik het. Tydens die Australiese toer in 1953 het die Suid-Afrikaners tydens die toetswedstryde wit truie gedra. Tydens hul 1961-toer het die Wallabies in goue truie uitgedraf om verdere verwarring te vermy.<ref name="strip">{{en}} {{cite web |url=http://rugby.com.au/about_the_aru/history_of_the_aru/history_of_the_aru,183.html |title=History of the ARU |publisher=[[Rugby Australia]] |accessdate=19 Augustus 2006 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060819163106/http://rugby.com.au/about_the_aru/history_of_the_aru/history_of_the_aru%2C183.html |archive-date=19 Augustus 2006 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Die wegtrui is gewoonlik groen of wit, alhoewel die Wallabies tydens die [[Rugbywêreldbeker 1995]] se wedstryd teen [[Roemeense nasionale rugbyspan]] ’n groen en goud streeptrui, met groen broeke en sokkies gedra het. Canterbury se ontwerp vir Australië se [[Rugbywêreldbeker 2007]]-trui met ’n geboë geelbruin paneel regoor die bors het soos ’n [[bra]] gelyk en heelwat kritiek ontlok.<ref name="RWC07Jersey">{{en}} {{cite web |url=http://www.rucksandrolls.com/larkham-gregan-giteau-wallabies-rwc-07-jersey/ |title=The Wallabies New World Cup Jersey...ouch... |publisher=rucksandrolls.com |date=25 Junie 2007 |accessdate=27 Junie 2007 |archive-url= https://web.archive.org/web/20070627154006/http://www.rucksandrolls.com/larkham-gregan-giteau-wallabies-rwc-07-jersey/ |archive-date=27 Junie 2007 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Dit het die ''Sydney Morning Herald''' se hoof-rugbykorrespondent ’n satiriese stuk in sy rubriek laat verskyn, waarin die trui met Kramer en Frank Costanza se bekende mansbra van ''Seinfeld'' vergelyk word.<ref name=growden-2007>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyheaven.smh.com.au/articles/2007/07/12/1183833690325.html |title=Just one big Boks of contradictions |publisher=The Sydney Morning Herald |author=Greg Growden |date=13 Julie 2007 |accessdate=15 Julie 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070715064706/http://rugbyheaven.smh.com.au/articles/2007/07/12/1183833690325.html |archive-date=15 Julie 2007 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> In 2010 het KooGa die klereborg geword.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://rugby.com.au/news/article,134179.html |title=KooGa appointed apparel sponsor for Qantas Wallabies from 2010 |accessdate=30 Oktober 2009 |publisher=[[Rugby Australia]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20091030052448/http://rugby.com.au/news/article%2C134179.html |archive-date=30 Oktober 2009 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Die eerste KooGa-trui vir die Wallabies is gebruik van 2010 tot die afsluiting van die 2012-seisoen; vir die 2012-seisoen is egter ’n ander soort broeke en sokkies ontwerp. KooGa het in 2013 ’n nuwe uitrusting vir die reeks teen die Britse en Ierse Leeus bekendgestel. BLK Sport, voorheen die Australiese onderafdeling van KooGa, het die klereborg ná hierdie toer geword, en die BLK-embleem het KooGa s’n op die trui vir die 2013-[[lente]]toer vervang. In Oktober 2013 het die ARU aangekondig dat Asics vanaf 2014 die klereborg sal word. Tydens die derde 2017-Bledisloebekertoets het die Wallabies vir die eerste keer ’n trui met ’n inheemse [[Aborigines]]-ontwerp gedra. Tydens die [[Rugbywêreldbeker 2019]] het hulle in ’n soortgelyke trui uitgedraf. Die bynaam “Wallabies” verwys na die wallaby wat aan die grootste deel van Australië inheems is. Die naam het tydens die span se eerste toer na die Verenigde Koninkryk en Noord-Amerika in 1908 ontstaan. Die Nieu-Seelandse span het pas ’n toer voltooi en die Engelse pers het hulle “All Blacks” gedoop. Daar is voorgestel dat Australië ook ’n bynaam sal kry, en ''rabbits'' (“konyne”) was een van die byname wat deur die Engelse koerante voorgestel is.<ref name="Annual Report 2008" /><ref name="Reason58" /> Die Australiërs het dit verwerp, en wou nie hê dat die nasionale span deur ’n ingevoerde “pes” verteenwoordig word nie. Hulle het eerder die inheemse Wallaby gekies, wat dadelik gewild geword het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rl1908.com/clubcomps/origins.htm |title=Club Histories – New Speculations |author=Sean Fagan |accessdate=21 Oktober 2006 |archive-url=https://web.archive.org/web/20061021080342/http://www.rl1908.com/clubcomps/origins.htm |archive-date=21 Oktober 2006 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Oorspronklik is slegs toerende spanne “Wallabies” genoem; as Australië tuis gespeel het, is na hulle as “Internasionale” verwys.<ref name="Annual Report 2008" /><ref name="wallabyinfo">{{en}} {{cite web |url=http://aru.rugby.com.au/qantas_wallabies/brief_history/who_are_the_wallabies,143.html |title=A brief history |publisher=[[Rugby Australia]] |accessdate=14 Augustus 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070814162752/http://aru.rugby.com.au/qantas_wallabies/brief_history/who_are_the_wallabies%2C143.html |archive-date=14 Augustus 2007 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Die span se gelukbringer staan bekend as ''Wally'' en is ’n Wallaby. == Truiverskaffers en -borge == [[Lêer:Australia - Ireland 15-11-2006-1.jpg|duimnael|Die ou Australiese rugbytrui gedurende die 2000’s]] Sedert die 1970’s het die volgende truiverskaffers en -borge verskyn: {| class="wikitable" style="text-align:center;" ! colspan=2| Truiverskaffer ! colspan=2| Truiborg |- ! scope="col" style="width:6.6em;"| Tydperk ! scope="col" style="width:8.9em;"| Handelsmerk ! scope="col" style="width:8.9em;"| Handelsmerk ! scope="col" style="width:6.6em;"| Tydperk |- |1975–1988 |[[Adidas]] |style="border-bottom:0;"| – |style="border-bottom:0;"|tot 1989 |- |rowspan=3|1989–1996 |rowspan=3|[[Canterbury of New Zealand|Canterbury]] |style="border-top:0; font-size:60%;"|&nbsp; |style="border-top:0; font-size:60%;"|&nbsp; |- |[[Castlemaine XXXX]] |1990–1994 |- |rowspan=2|[[Schweppes]] |rowspan=2|1995–1997 |- |rowspan=2|1997–1999 |rowspan=2|[[Reebok (maatskappy)|Reebok]] |- |rowspan=2|[[Vodafone]] |rowspan=2|1998–2003 |- |rowspan=2|2000–2009 |rowspan=2|[[Canterbury of New Zealand|Canterbury]] |- |rowspan=4|[[Qantas]] |rowspan=4|2004–2020 |- |rowspan=2|2010–2013 |[[KooGa]] |- |[[Beyond Limits Known|BLK]] |- |style="border-bottom:1px solid transparent;padding:2px;"| |style="border-bottom:1px solid transparent;padding:2px;"| |- |rowspan="2" style="border-top:1px solid transparent;"| sedert 2014 |rowspan="2" style="border-top:1px solid transparent;"| [[Asics]] |- |[[Cadbury]]<ref>{{en}} {{cite web |url=https://sydneynewstoday.com/rugby-australia-announces-cadbury-as-major-wallabies-sponsor/182299/ |title=Rugby Australia announces Cadbury as major Wallabies sponsor |publisher=Sydney News Today |author=Quinton Tahiri |date=13 Mei 2021 |accessdate=6 Julie 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210706040214/https://sydneynewstoday.com/rugby-australia-announces-cadbury-as-major-wallabies-sponsor/182299/ |archive-date=6 Julie 2021 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> |sedert 2014 |} == Tuisstadions == {{Location map+ |Australië |caption=Kaart van Australië se huidige tuistadions |places= {{Location map~ |Australië |label=[[ANZ-stadion|ANZ]] |position=top |mark=Red pog.svg |marksize=5 |lat_deg=-33 |lat_min=-50 |lat_sec=-50 |lon_deg=151 |lon_min=3 |lon_sec=48 }} {{Location map~ |Australië |label=[[Perth Ovaal|nib]] |position=right |mark=Red pog.svg |marksize=5 |lat_deg=-31 |lat_min=-57 |lat_sec=-4 |lon_deg=115 |lon_min=53 |lon_sec=20.5 }} {{Location map~ |Australië |label=[[Docklands-stadion|Docklands]] |position=bottom |mark=Red pog.svg |marksize=5 |lat_deg=-37 |lat_min=-48 |lat_sec=-59 |lon_deg=144 |lon_min=56 |lon_sec=51 }} {{Location map~ |Australië |label=[[Suncorpstadion|Langpark]] |position=left |mark=Red pog.svg |marksize=5 |lat_deg=-27 |lat_min=-27 |lat_sec=-53 |lon_deg=153 |lon_min=0 |lon_sec=34 }} {{Location map~ |Australië |label=[[Sydney Voetbalstadion|Allianz]] |position=left |mark=Red pog.svg |marksize=5 |lat_deg=-33 |lat_min=-53 |lat_sec=-21 |lon_deg=151 |lon_min=13 |lon_sec=31 }} {{Location map~ |Australië |label=[[Melbourne Reghoekige Stadion|AAMI]] |position=left |mark=Red pog.svg |marksize=5 |lat_deg=-37 |lat_min=-49 |lat_sec=-31 |lon_deg=144 |lon_min=59 |lon_sec=2 }} {{Location map~ |Australië |label=[[Perthstadion|Optus]] |position=top |mark=Red pog.svg |marksize=5 |lat_deg=-31 |lat_min=-56 |lat_sec=-45 |lon_deg=115 |lon_min=52 |lon_sec=12 }} }} Net soos ander vername rugbylande soos Argentinië, Frankryk, Nieu-Seeland en Suid-Afrika beskik Australië oor geen amptelike tuisstadion vir sy nasionale span nie. Die Wallabies speel hul toetse eerder op ’n verskeidenheid stadions dwarsoor Australië. Van die stadions sluit in [[ANZ-stadion]] in Sydney, [[Suncorpstadion|Langpark]] in Brisbane, [[Melbourne Reghoekige Stadion|AAMI-park]] en [[Docklands-stadion]] in Melbourne, asook [[Perthstadion|Optusstadion]] en [[Perth Ovaal|nib-stadion]] in Perth. Van die stadions wat voorheen tradisioneel vir Wallabies-wedstryde gebruik is, sluit in Sydney se Concord-ovaal, die [[Sydney-krieketveld]] en Sportgrond, asook [[Ballymorestadion|Ballymore]] en die Exhibition Ground in Brisbane. Die Sydney-krieketveld het in 1899 Australië se eerste toetswedstryd teen die Britse Leeus gehuisves. Met een uitsondering (in 1958 in Melbourne) het die Wallabies hul tuiswedstryde tot in 1998 slegs in Sydney of Brisbane gespeel. Die Wallabies speel hul meeste tuiswedstryde op die ANZ-stadion in Sydney (met ’n rekordskare van 109&nbsp;874 teen die All Blacks), op die Docklands-stadion in Melbourne, met ’n rekordskare (teen Engeland) van 54&nbsp;868, op die [[Suncorpstadion]] in Brisbane, met ’n rekordskare van 52&nbsp;498 of op die [[Subiaco Ovaal]] in Perth. Die rekordskare in die ANZ-stadion teen die All Blacks is die hoogste aantal toeskouers tydens enige rugbywedstryd. === Rugbywêreldbekerstadions === {{Hoofartikel|Rugbywêreldbeker 1987|Rugbywêreldbeker 2003|Rugbywêreldbeker 2027}} [[Lêer:World Cup Australia.jpg|duimnael|Die [[Sydneyhawebrug]] tydens die Rugbywêreldbeker 2003]] Die eerste Rugbywêreldbeker 1987 is saam deur Australië en Nieu-Seeland aangebied. Van die wedstryde was soos volg opgedeel: Groep 1 (wat die Wallabies ingesluit het) is in [[Brisbane]] en [[Sydney]] gespeel, een wedstryd van Groep 2 (dié tussen Ierland en Tonga) is ook in Brisbane se [[Ballymorestadion]] aangebied. Daarbenewens het Brisbane en Sydney een kwarteindstryd elk, asook onderskeidelik een halfeindstryd, aangebied. Al die ander wedstryde het in Nieu-Seeland plaasgevind. Australië het altesaam elf wedstryde gehuisves, terwyl die oorblywende 21 wedstryde in Nieu-Seeland gespeel is. Die Rugbywêreldbeker 2003 is dwarsdeur Australië aangebied, veral langs die ooskus, hoewel oorspronklik ook wedstryde in Nieu-Seeland beplan was. Die 48 wedstryde is in elf stadions gehuisves, met die [[Sydney Voetbalstadion|Telstra-stadion]] in Sydney wat die halfeindrondte, die klein finale om die derde plek en die eindstryd tussen die Wallabies en Engeland aangebied het. Van Australië se ander stadions tydens dié toernooi was: die ANZ-stadion in Sydney, Docklands-stadion in [[Melbourne]], [[Suncorpstadion|Langpark]] in Brisbane, [[Subiaco Ovaal]] in Perth, Adelaide Ovaal in Adelaide, Willows Sportkompleks in [[Townsville]], Canberrastadion in [[Canberra]], Central Coast-stadion in Gosford, Yorkpark in Launceston en Wollongong Showground in [[Wollongong]]. Australië sal die Rugbywêreldbeker 2027 aanbied.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/news/714742/rugby-world-cup-host-locations-confirmed-through-to-2033 |title=Rugby World Cup host locations confirmed through to 2033 |publisher=[[Wêreldrugby]] |date=12 Mei 2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> == Toetswedstryde == [[Lêer:Australia IRB World Rankings.png|duimnael|400px|Australië se plek op [[Wêreldrugby]] se ranglys vanaf 10 Oktober 2003 tot op hede]] Australië het 350 van sy 692 toetswedstryde gewen, ’n wenrekord van 50,58%. Australië se statistieke in toetswedstryde teen alle lande, in alfabetiese volgorde, is soos volg (korrek teen September 2026):<ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;orderby=team;team=6;template=results;type=team;view=opposition |title=International Rugby Union Statistics – Australia |publisher=ESPNscrum |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> {| class="sortable wikitable" ! Teenstander ! Gespeel ! Gewen ! Verloor ! Gelykop ! % Gewen |- bgcolor="#d0ffd0" align="center" |- | {{ARGru}} || 45 || 31 || 10 || 4 || 68,89 |- | {{BILru}} || 26 || 7 || 19 || 0 || 26,92 |- | {{ENGru}} || 57 || 27 || 29 || 1 || 47,37 |- | {{FIJru}} || 24 || 20 || 3 || 1 || 83,33 |- | {{FRAru}} || 54 || 29 || 23 || 2 || 53,70 |- | {{GEOru}} || 3 || 3 || 0 || 0 || 100,00 |- | {{IRLru}} || 40 || 22 || 17 || 1 || 55,00 |- | {{ITAru}} || 21 || 19 || 2 || 0 || 90,48 |- | {{JPNru}} || 9 || 9 || 0 || 0 || 100,00 |- | {{CANru}} || 6 || 6 || 0 || 0 || 100,00 |- | {{KORru}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 100,00 |- | {{NAMru}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 100,00 |- | {{NZLru}} || 181 || 45 || 128 || 8 || 24,86 |- | {{vlagikoon|Nieu-Seeland}} Nieu-Seeland Māori || 16 || 8 || 6 || 2 || 50,00 |- | [[Lêer:Flag of rugby Pacific Islanders.svg|24px|raam]] Pasifiese Eilanders || 1 || 1 || 0 || 0 || 100,00 |- | {{PORru}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 100,00 |- | {{ROMru}} || 3 || 3 || 0 || 0 || 100,00 |- | {{RUSru}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 100,00 |- | {{SAMru}} || 6 || 5 || 1 || 0 || 83,33 |- | {{SCOru}} || 35 || 22 || 13 || 0 || 62,86 |- | {{ESPru}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 100,00 |- | {{RSAru}} || 97 || 41 || 53 || 3 || 42,27 |- | {{TGAru}} || 4 || 3 || 1 || 0 || 75,00 |- | {{URUru}} || 2 || 2 || 0 || 0 || 100,00 |- | {{USAru}} || 8 || 8 || 0 || 0 || 100,00 |- | {{WALru}} || 49 || 34 || 14 || 1 || 69,39 |- | align="left" |'''Algeheel''' || '''692''' || '''350''' || '''319''' || '''23''' || '''50,58''' |} Wedstryde teen verskeie saamgestelde spanne tydens oorsese toere van die amateurtydperk en die deur beide [[Nieu-Seeland Rugby]] en die [[Suid-Afrikaanse Rugbyunie]] nieerkende wedstryde teen die [[Waratahs (Superrugbyspan)|Waratahs]] (1920–1928) is nie in die lys nie, alhoewel [[Rugby Australia]] hulle as toetswedstryde erken. == Wedywering met ander nasionale spanne == [[Lêer:Australia nz first 1903.jpg|duimnael|Die eerste toetswedstryd tussen Australië en Nieu-Seeland op 15 Augustus 1903 in Sydney]] [[Lêer:England v australia 1909.jpg|duimnael|Die eerste toetswedstryd tussen Australië en Engeland op 9 Januarie 1909 in [[Blackheath, Londen|Blackheath]]]] Veral met die ander twee groot spanne van die Suidelike Halfrond, die Nieu-Seelandse All Blacks en die Suid-Afrikaanse Springbokke, handhaaf Australië ’n intensiewe wedywering. Die tradisionele sportiewe wedywering teen die buurland Nieu-Seeland geniet in Australië ’n besondere status. Sedert 1996 neem al drie spanne aan die jaarlikse Drienasies of die Rugbykamioenskap deel. Soos in ander sportsoorte (veral [[krieket]], [[rugby league]], [[netbal]] en op die [[Statebondspele]]) handhaaf Australië tradisioneel goeie wedywering met sy buurland Nieu-Seeland,<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.foxsports.com.au/more-sports/mad-tuesday-11-things-you-never-wanted-to-know-about-the-trans-tasman-sporting-rivalry/news-story/ae6dd16e7f4cec90ec146c176f497ebf |title=Mad Tuesday: 11 things you never wanted to know about the Trans Tasman sporting rivalry |publisher=Fox Sports |author=Trevor Marshallsea |date=3 Mei 2016 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/sport/blog/2015/oct/29/the-encounters-that-have-underpinned-trans-tasman-sporting-rivalry |title=The encounters that have underpinned trans-Tasman sporting rivalry |publisher=[[The Guardian]] |author=Russell Jackson |date=28 Oktober 2015 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> waarna dikwels as “wedywering onder sibbes” (''sibling rivalry'') verwys word.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.cricketcountry.com/articles/australia-vs-new-zealand-an-intense-sibling-rivalry-where-nothing-else-matters-than-win-502235 |title=Australia vs New Zealand, an intense sibling rivalry where nothing else matters than 'win' |publisher=Cricket Country |author=Suvajit Mustafi |date=28 Maart 2015 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.stuff.co.nz/sport/cricket/67529059/top-ten-nzaustralia-clashes |title=Top ten NZ/Australia clashes |publisher=Stuff |authors=Rosanna Price, Henry Cooke |date=27 Maart 2015 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Die eerste toetswedstryd tussen albei spanne is tydens die Nieu-Seelandse besoek aan Australië in 1903 gespeel. Sedert 1932 ding albei spanne mee om die Bledisloebeker, een van die oudste trofeë in internasionale rugby. Van die 181 toetswedstryde tot dusver het Nieu-Seeland 128 gewen, Australië 45, met agt gelykopuitslae. Gedurende wêreldbekertoernooie het albei spanne tot dusver vier keer ontmoet (in 1991, 2003, 2011 en 2015), waarvan albei spanne twee wedstryde elk gewen het. Albei lande het al belangrike rugbytoernooie soos die [[Rugbywêreldbeker 1987]] saam aangebied. Die [[Rugbywêreldbeker 2003]] is oorspronklik ook aan albei rugbylande toegewys, maar ná ’n kontraktuele dispuut oor grondtekenregte tussen die [[Nieu-Seeland Rugby|Nieu-Seelandse Rugbyunie]] en die IRR is Australië as alleenlike gasheer aangewys. Daarbenewens het hulle in die eindstryd van die Rugbywêreldbeker 2015 ontmoet, wat die All Blacks gewen het. Net soos die ander rugbylande van die Suidelike Halfrond handhaaf Australië ’n wedywering met die nasionale spanne van die Noordelike Halfrond. Net só het Australië tydens drie van sy vier eindstrydverskynings teen spanne van die Noordelike Halfrond te staan gekom (twee keer teen Engeland en een keer teen Frankryk, waarvan die Wallabies die eindstryd in 1991 teen Engeland en in 1999 teen Frankryk gewen het). ’n Bykomende aspek in hul wedywering met Engeland is die sedert die laat 19de eeu bestaande intensiewe, sportiewe wedywering tussen Australië en Engeland, wat ook in ander sportsoorte (veral [[krieket]] en op die Statebondspele) ’n besondere status geniet.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.newstatesman.com/politics/sport/2017/11/why-england-and-australia-love-hate-each-other |title=Why England and Australia love to hate each other |publisher=New Statesman |author=Simon Barnes |date=25 November 2017 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Van 1997 tot 2022 het Australië en Engeland meegeding om die Cookbeker (genoem na [[James Cook]]), asook in 2001 en 2013 teen die Britse en Ierse Leeus om die Tom Richards-beker; teen Frankryk is sedert 1989 die Trophée des Bicentenaires op die spel, teen Skotland sedert 1998 die Hopetounbeker, teen Ierland sedert 1999 die Lansdownebeker en teen Wallis sedert 2007 die James Bevan-trofee.<ref name="Part One">{{en}} {{cite web |url=http://en.espn.co.uk/scrum/rugby/story/84191.html |title=The Scrum.com trophy guide – Part One |publisher=ESPNscrum |date=29 Oktober 2008 |accessdate=13 Mei 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230513190107/http://en.espn.co.uk/scrum/rugby/story/84191.html |archive-date=13 Mei 2023 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref name="Part Two">{{en}} {{cite web |url=http://en.espn.co.uk/scrum/rugby/story/84879.html |title=The Scrum.com trophy guide – Part Two |publisher=ESPNscrum |date=5 November 2008 |accessdate=13 Mei 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230513190101/http://en.espn.co.uk/scrum/rugby/story/84879.html |archive-date=13 Mei 2023 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Die Cookbeker is in 2022 met die Ella-Mobbs-trofee (genoem na die Australiese rugbyspeler en [[Aborigines|Aborigine]] [[Mark Ella]], asook die Engelse rugbyspeler [[Edgar Mobbs]]) vervang.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.smh.com.au/sport/rugby-union/doing-the-right-thing-ella-welcomes-cook-cup-name-change-20220616-p5aub8.html |title=‘Doing the right thing’: Ella welcomes Cook Cup name change |publisher=The Sydney Morning Herald |author=Iain Payten |date=17 Junie 2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Die Tom Richards-beker is in 2021 met die Lions Series-trofee vervang, wat aan die wenner van elke vierjaarlikse Leeus-reeks oorhandig word.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.lionsrugby.com/en/news/lions-and-springboks-to-play-for-new-tour-trophy-created-by-thomas-lyte |title=Lions and Springboks to play for new Tour trophy created by Thomas Lyte |publisher=[[Britse en Ierse Leeus]] |date=4 Mei 2021 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> == Rekords == === Wêreldbekerrekord === [[Lêer:Webb Ellis Cup.jpg|duimnael|upright|Australië het in 1991 en 1999 die [[Webb Ellis-beker]] omhoog gehou]] Australië het tot dusver aan elke [[rugbywêreldbeker]]toernooi deelgeneem en die [[Webb Ellis-beker]], waarom vierjaarliks meegeding word, twee keer omhoog gehou: tydens die tweede Rugbywêreldbeker 1991 en die vierde Rugbywêreldbeker 1999. Daarmee het die Wallabies die eerste span geword, wat die titel twee keer ingepalm het. Tydens die eerste Rugbywêreldbeker 1987, wat Australië saam met Nieu-Seeland aangebied het, is die Wallabies in die halfeindstryd deur Frankryk uitgeskakel en is in die daaropvolgende klein finale om die derde plek deur Wallis verslaan. Tydens die Rugbywêreldbeker 2003 tuis is die Wallabies in die eindstryd in ekstra tyd deur Engeland geklop. In 2011 is hulle deur die verdedigende kampioen en gasheer Nieu-Seeland in die halfeindstryd verslaan, maar het die klein finale om die derde plek teen Wallis gewen. In 2015 het hulle die eindstryd gehaal, maar Australië is deur Nieu-Seeland verslaan. Die Wallabies se tot dusver ergste toernooiverloop tydens rugbywêreldbekertoernooie is hul uitskakeling ná die groepfase tydens die 2023-toernooi. {| class="wikitable" ! Jaar !! Uitslag |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 1987|1987]] || Vierde plek |- style="background:#F7F6A8;" | align=center | [[Rugbywêreldbeker 1991|1991]] || '''Kampioen''' |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 1995|1995]] || Kwarteindrondte |- style="background:#F7F6A8;" | align=center | [[Rugbywêreldbeker 1999|1999]] || '''Kampioen''' |- style="background:#DCE5E5;" | align=center | [[Rugbywêreldbeker 2003|2003]] || Naaswenner |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 2007|2007]] || Kwarteindrondte |- style="background:#FFDAB9;" | align=center | [[Rugbywêreldbeker 2011|2011]] || Derde plek |- style="background:#DCE5E5;" | align=center | [[Rugbywêreldbeker 2015|2015]] || Naaswenner |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 2019|2019]] || Kwarteindrondte |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 2023|2023]] || Groepfase |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 2027|2027]] || ''gekwalifiseer as gasheer'' |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 2031|2031]] || {{n.v.t.}} |} === Drienasies/Rugbykampioenskap === [[Lêer:Bledisloe Cup on display in Sydney 2014.jpg|duimnael|upright|Tydens die Rugbykampioenskap ding onder andere Australië en Nieu-Seeland om die [[Bledisloebeker]] mee]] Australië se enigste jaarlikse toernooi is die Rugbykampioenskap (voorheen die Drienasies), waar hulle teen drie ander lande van die Suidelike Halfrond speel: Nieu-Seeland en Suid-Afrika sedert 1996; Argentinië het in 2012 by dié toernooi aangesluit. Australië het die toernooi tot dusver vier keer gewen: in [[2000-Drienasiesreeks|2000]], [[2001-Drienasiesreeks|2001]], [[2011-Drienasiesreeks|2011]] en [[2015-Rugbykampioenskapreeks|2015]]. As deel van die Rugbykampioenskap ding die Wallabies ook met die Poemas om die [[Poematrofee]] (sedert 2000), met die All Blacks om die [[Bledisloebeker]] (sedert 1932) en met die Springbokke om die [[Mandela Uitdaagplaat]] (sedert 2000) mee.<ref name="Part Two" /> {{Drie-Nasiesrekord}} {{Die Rugbykampioenskap-rekord}} <small>Punte word soos volg toegeken: 4 punte vir ’n oorwinning, 2 punte vir ’n gelykopuitslag, 0 punte vir ’n nederlaag (saam met moontlike bonuspunte), 1 bonuspunt vir ten minste drie drieë meer as die teenstander, 1 bonuspunt vir ’n nederlaag met minder as sewe punte.</small> === Ander toetswedstryde === [[Lêer:Rugby1.jpg|duimnael|Die Trophée des Bicentenaires]] [[Lêer:Hopetoun Cup.jpg|duimnael|upright|Die Hopetounbeker]] Gedurende die amateurtydperk het die Wallabies maandelange oorsese toere onderneem, waartydens hulle teen ander nasionale spanne, plaaslike saamgestelde spanne en klubspanne gespeel het. Eweneens het oorsese spanne na Australië getoer. Die Wallabies het een keer ’n Grand Slam behaal, d.w.s. ’n oorwinning oor die vier Tuisnasies Engeland, Ierland, Skotland en Wallis tydens dieselfde toer (in 1984). Australië is ook die enigste span van die Suidelike Halfrond wat tydens dieselfde toer deur al die vier Tuisnasies verslaan is (in 1957/58); met ’n bykomende nederlaag teen Frankryk. Teen die jaar 2000 het die oorsese toere volgens die ou tradisie tot ’n einde gekom, aangesien die professionalisering van die rugbyspel te min tyd vir toere oorlaat (’n uitsondering is die [[Britse en Ierse Leeus]] se vierjaarlikse toere). Deesdae is toetswedstryde teen die spanne van die Noordelike Halfrond tweekeer per jaar moontlik. Gedurende Juniemaand se [[midjaarrugbytoetsreeks]] vertrek Europese spanne na Australië en gedurende Novembermaand se [[eindjaarrugbytoetsreeks]] reis die Wallabies na Europa. Een van die mees tradisionele trofee in internasionale rugby is die Bledisloebeker. Australië en Nieu-Seeland ding sedert 1932 om dié beker mee, sedert 1996 tydens die Drienasiesreeks en sedert 2012 as deel van die Rugbykampioenskap. Tydens dié toernooi ding Australië sedert 2000 ook met Suid-Afrika mee om die [[Mandela Uitdaagplaat]]. Sedert 1989 ding die Wallabies met Frankryk mee om die Trophée des Bicentenaires, van 1997 tot 2022 met Engeland om die Cookbeker, sedert 1998 met Skotland om die Hopetounbeker, sedert 1999 met Ierland om die Lansdownebeker, in 2001 en 2013 met die Britse en Ierse Leeus om die Tom Richards-beker, sedert 2007 met Wallis om die James Bevan-trofee<ref name="Part One" /><ref name="Part Two" /> en sedert 2025 met Fidji om die Vuvale Bowl.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://pmn.co.nz/read/sports/why-flyings-fijians-are-priority-for-wallabies-not-lions |title=Why Wallabies are prioritising Flying Fijians over the Lions |publisher=Pacific Media Network |author=Christine Rovoi |date=4 Julie 2025 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Die Cookbeker is in 2022 met die Ella-Mobbs-trofee vervang en die Tom Richards-beker in 2021 met die Lions Series-trofee. === Olimpiese Spele === Australië het een keer aan Olimpiese rugbytoernooie deelgeneem en is dié keer as Olimpiese kampioen gekroon. * [[Olimpiese Somerspele 1908]]: '''Olimpiese kampioen''' == Spelers == === Huidige span === Die volgende spelers het die Wallabiesspan gevorm tydens die [[2025-Rugbykampioenskapreeks]]:<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugby.com.au/news/wallabies-squad-springboks-tests-rugby-championship-edmed-salakaia-loto-202587 |title=Edmed, Salakaia-Loto named in Wallabies squad for Springboks Tests |publisher=[[Rugby Australia]] |author=Nathan Williamson |date=7 Augustus 2025 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> {| | valign="top"| {| class="wikitable" |+ Agterspelers ''(backs)'' |- ! Speler !! Posisie !! Klub !! Toetswedstryde |- | [[Ryan Lonergan]] || [[Skrumskakel]] || [[Brumbies (Superrugbyspan)|Brumbies]] || style="text-align:center" | {{0}}0 |- | [[Tate McDermott]] || Skrumskakel || [[Reds (Superrugbyspan)|Reds]] || style="text-align:center" | 45 |- | [[Nic White]] || Skrumskakel || [[Western Force (Superrugbyspan)|Western Force]] || style="text-align:center" | 73 |- | [[Ben Donaldson]] || [[Losskakel]] || [[Western Force (Superrugbyspan)|Western Force]] || style="text-align:center" | 19 |- | [[Tane Edmed]] || Losskakel || [[Waratahs (Superrugbyspan)|Waratahs]] || style="text-align:center" | {{0}}1 |- | [[James O’Connor]] || Losskakel || [[Crusaders (Superrugbyspan)|Crusaders]] || style="text-align:center" | 64 |- | [[Josh Flook]] || [[Senter]] || [[Reds (Superrugbyspan)|Reds]] || style="text-align:center" | {{0}}4 |- | [[Len Ikitau]] || Senter || [[Brumbies (Superrugbyspan)|Brumbies]] || style="text-align:center" | 43 |- | [[Hunter Paisami]] || Senter || [[Reds (Superrugbyspan)|Reds]] || style="text-align:center" | 31 |- | [[Joseph Suaʻaliʻi]] || Senter || [[Waratahs (Superrugbyspan)|Waratahs]] || style="text-align:center" | {{0}}8 |- | [[Max Jorgensen]] || [[Vleuel]] || [[Waratahs (Superrugbyspan)|Waratahs]] || style="text-align:center" | 11 |- | [[Andrew Kellaway]] || Vleuel || [[Waratahs (Superrugbyspan)|Waratahs]] || style="text-align:center" | 41 |- | [[Dylan Pietsch]] || Vleuel || [[Waratahs (Superrugbyspan)|Waratahs]] || style="text-align:center" | {{0}}6 |- | [[Corey Toole]] || Vleuel || [[Brumbies (Superrugbyspan)|Brumbies]] || style="text-align:center" | {{0}}0 |- | [[Tom Wright]] || [[Heelagter]] || [[Brumbies (Superrugbyspan)|Brumbies]] || style="text-align:center" | 41 |} | | valign="top" | {| class="wikitable" |+ Voorspelers ''(forwards)'' |- ! Speler !! Posisie !! Klub !! Toetswedstryde |- | [[Josh Nasser]] || [[Haker]] || [[Reds (Superrugbyspan)|Reds]] || style="text-align:center" | {{0|00}}6 |- | [[Brandon Paenga-Amosa]] || Haker || [[Western Force (Superrugbyspan)|Western Force]] || style="text-align:center" | {{0}}21 |- | [[Billy Pollard]] || Haker || [[Brumbies (Superrugbyspan)|Brumbies]] || style="text-align:center" | {{0}}10 |- | [[Angus Bell]] || [[Stut]] || [[Waratahs (Superrugbyspan)|Waratahs]] || style="text-align:center" | {{0}}39 |- | [[Zane Nonggorr]] || Stut || [[Reds (Superrugbyspan)|Reds]] || style="text-align:center" | {{0}}12 |- | [[Tom Robertson]] || Stut || [[Western Force (Superrugbyspan)|Western Force]] || style="text-align:center" | {{0}}33 |- | [[Aidan Ross]] || Stut || [[Reds (Superrugbyspan)|Reds]] || style="text-align:center" | {{0|00}}0 |- | [[James Slipper]] [[Lêer:Captain sports.svg|15px|Kaptein]] || Stut || [[Brumbies (Superrugbyspan)|Brumbies]] || style="text-align:center" | 147 |- | [[Taniela Tupou]] || Stut || [[Waratahs (Superrugbyspan)|Waratahs]] || style="text-align:center" | {{0}}59 |- | [[Nick Frost (rugbyspeler)|Nick Frost]] || [[Slot (rugby)|Slot]] || [[Brumbies (Superrugbyspan)|Brumbies]] || style="text-align:center" | {{0}}29 |- | [[Lukhan Salakaia-Loto]] || Slot || [[Reds (Superrugbyspan)|Reds]] || style="text-align:center" | {{0}}41 |- | [[Will Skelton]] || Slot || [[Stade Rochelais|La Rochelle]] || style="text-align:center" | {{0}}33 |- | [[Jeremy Williams]] || Slot || [[Western Force (Superrugbyspan)|Western Force]] || style="text-align:center" | {{0}}14 |- | [[Nick Champion de Crespigny]] || [[Losvoorspeler]] || [[Western Force (Superrugbyspan)|Western Force]] || style="text-align:center" | {{0|00}}1 |- | [[Langi Gleeson]] || Losvoorspeler || [[Waratahs (Superrugbyspan)|Waratahs]] || style="text-align:center" | {{0}}17 |- | [[Tom Hooper]] || Losvoorspeler || [[Brumbies (Superrugbyspan)|Brumbies]] || style="text-align:center" | {{0}}13 |- | [[Fraser McReight]] || Losvoorspeler || [[Reds (Superrugbyspan)|Reds]] || style="text-align:center" | {{0}}29 |- | [[Carlo Tizzano]] || Losvoorspeler || [[Western Force (Superrugbyspan)|Western Force]] || style="text-align:center" | {{0|00}}8 |- | [[Rob Valetini]] || Losvoorspeler || [[Brumbies (Superrugbyspan)|Brumbies]] || style="text-align:center" | {{0}}53 |- | [[Harry Wilson]] || Losvoorspeler || [[Reds (Superrugbyspan)|Reds]] || style="text-align:center" | {{0}}26 |} |} === Bekende spelers === [[Lêer:Dan Carroll 1908.jpg|duimnael|upright|Dan Carroll (1908)]] [[Lêer:Tom Richards 1908.jpg|duimnael|upright|Tom Richards (1908)]] 16 voormalige Australiese spelers is vir hul uitstekende prestasies in Wêreldrugby se Heldesaal opgeneem:<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/halloffame/inductees |title=Inductees |publisher=[[Wêreldrugby]] |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> {| class="wikitable" ! Speler !! Posisie !! Inskrywing |- | [[John Eales]] || [[Slot (rugby)|Slot]] || 2007 |- | [[Nick Farr-Jones]] || [[Skrumskakel]] || 2011 |- | [[Nicholas Shehadie]] || [[Stut]], [[Slot (rugby)|Slot]] || 2011 |- | [[David Campese]] || [[Vleuel]], [[Heelagter]] || 2013 |- | [[Ken Catchpole]] || [[Skrumskakel]] || 2013 |- | [[Mark Ella]] || [[Losskakel]] || 2013 |- | [[George Gregan]] || [[Skrumskakel]] || 2013 |- | [[Tom Lawton]] || [[Losskakel]] || 2013 |- | [[John Thornett]] || [[Stut]], [[Slot (rugby)|Slot]], [[Vleuel]] || 2013 |- | [[Michael Lynagh]] || [[Losskakel]] || 2014 |- | [[Tim Horan]] || [[Losskakel]], [[Senter]] || 2015 |- | [[Tom Richards]] || Voorspeler || 2015 |- | [[Dan Carroll]] || [[Senter]], [[Losskakel]]<br />[[Vleuel]], [[Skrumskakel]] || 2016 |- | [[Stephen Larkham]] || [[Losskakel]], [[Heelagter]] || 2018 |- | [[George Smith]] || [[Vleuel]] || 2023 |- | [[Matt Burke]] || [[Heelagter]] || 2025 |} Daarbenewens is die twee wêreldkampioenafrigters [[Bob Dwyer]] en [[Rod Macqueen]], asook die skeidsregter en kommentator [[Roger Vanderfield]] ingeskryf. Vyf spelers is tweeledige wêreldkampioene: [[Dan Crowley]], [[John Eales]], [[Tim Horan]], [[Phil Kearns]] en [[Jason Little]] (almal in 1991 en in 1999). === Spelerstatistieke === [[Lêer:George Smith Stade francais 2012-03-03 (cropped).jpg|duimnael|upright|George Smith (2012)]] [[Lêer:George Gregan.jpg|duimnael|upright|George Gregan (2013)]] [[Lêer:David Campese 2020.jpg|duimnael|upright|David Campese (2020)]] Vervolgens die belangrikste statistieke van Australië se spelers. Die spelers wat met <nowiki>*</nowiki> gekenmerk is, is nog aktief en kan hul statistieke verbeter. <small>(Korrek teen Oktober 2025)</small> {| | {| class="wikitable" |+ Meeste toetswedstryde<ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;team=6;template=results;type=player |title=Total matches played (descending) |publisher=ESPNscrum |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> |- ! style="width:50px"| Rang !! style="width:175px"| Naam !! style="width:100px"| Tydperk !! style="width:75px"| Toetswedstryde |- | {{0}}1 || [[James Slipper]] * || 2010–2025 || 151 |- | {{0}}2 || [[George Gregan]] || 1994–2007 || 139 |- | {{0}}3 || [[Stephen Moore (rugbyspeler)|Stephen Moore]] || 2005–2017 || 129 |- | {{0}}4 || [[Michael Hooper]] || 2012–2023 || 125 |- | {{0}}5 || [[Adam Ashley-Cooper]] || 2005–2019 || 121 |- | {{0}}6 || [[Nathan Sharpe]] || 2002–2012 || 116 |- | {{0}}7 || [[George Smith]] || 2000–2013 || 111 |- | {{0}}8 || [[Will Genia]] || 2009–2019 || 110 |- | {{0}}9 || [[Sekope Kepu]] || 2008–2019 || 110 |- | 10 || [[Rob Simmons]] || 2010–2020 || 106 |} | {| class="wikitable" |+ Meeste toetswedstryde as kaptein<ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?captain=1;class=1;filter=advanced;orderby=matches;team=6;template=results;type=player |title=Total matches played as captain (descending) |publisher=ESPNscrum |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> |- ! style="width:50px"| Rang !! style="width:175px"| Naam !! style="width:100px"| Tydperk !! style="width:75px"| Toetswedstryde |- | {{0}}1 || [[Michael Hooper]] || 2014–2023 || 69 |- | {{0}}2 || [[George Gregan]] || 2001–2007 || 59 |- | {{0}}3 || [[John Eales]] || 1996–2001 || 55 |- | {{0}}4 || [[Nick Farr-Jones]] || 1988–1992 || 36 |- | {{0}}5 || [[Stirling Mortlock]] || 2006–2009 || 29 |- | {{0}}6 || [[Stephen Moore]] || 2014–2017 || 26 |- | {{0}}7 || [[Rocky Elsom]] || 2009–2011 || 24 |- | {{0}}8 || [[Andrew Slack]] || 1984–1987 || 19 |- | {{0}}9 || [[Greg Davis]] || 1969–1972 || 16 |- | 10 || [[James Horwill]] || 2011–2013 || 16 |} |- | {| class="wikitable" |+ Meeste punte aangeteken<ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;filter=advanced;orderby=points;team=6;template=results;type=player |title=Total points scored (descending) |publisher=ESPNscrum |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> |- ! style="width:50px"| Rang !! style="width:175px"| Naam !! style="width:100px"| Tydperk !! style="width:75px"| Punte |- | {{0}}1 || [[Michael Lynagh]] || 1984–1995 || 911 |- | {{0}}2 || [[Matt Burke]] || 1993–2004 || 878 |- | {{0}}3 || [[Matt Giteau]] || 2002–2016 || 698 |- | {{0}}4 || [[Bernard Foley]] || 2013–2023 || 674 |- | {{0}}5 || [[Stirling Mortlock]] || 2000–2009 || 489 |- | {{0}}6 || [[David Campese]] || 1982–1996 || 315 |- | {{0}}7 || [[James O’Connor]] || 2008–2023 || 279 |- | {{0}}8 || [[Paul McLean]] || 1982–1996 || 260 |- | {{0}}9 || [[Joe Roff]] || 1995–2004 || 244 |- | 10 || [[Quade Cooper]] || 2008–2024 || 216 |} | {| class="wikitable" |+ Meeste drieë gedruk<ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;filter=advanced;orderby=tries;team=6;template=results;type=player |title=Total tries scored (descending) |publisher=ESPNscrum |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> |- ! style="width:50px"| Rang !! style="width:175px"| Naam !! style="width:100px"| Tydperk !! style="width:75px"| Drieë |- | {{0}}1 || [[David Campese]] || 1982–1996 || 64 |- | {{0}}2 || [[Chris Latham]] || 1998–2007 || 40 |- | {{0}}3 || [[Adam Ashley-Cooper]] || 2005–2019 || 39 |- | {{0}}4 || [[Israel Folau]] || 2013–2018 || 37 |- | {{0}}5 || [[Drew Mitchell]] || 2005–2016 || 34 |- | {{0}}6 || [[Matt Giteau]] || 2002–2016 || 30 |- | {{0}}7 || [[Tim Horan]] || 1989–2000 || 30 |- | {{0}}8 || [[Joe Roff]] || 1995–2004 || 30 |- | {{0}}9 || [[Lote Tuqiri]] || 2003–2008 || 30 |- | 10 || [[Matt Burke]] || 1993–2004 || 29 |} |} == Afrigters == [[Lêer:Eddie Jones Rugby.jpg|duimnael|upright|Eddie Jones (2009)]] [[Lêer:Michael Cheika June 2017.jpg|duimnael|upright|Michael Cheika (2017)]] Voor 1982 het Australië geen afrigters op ’n langer basis benoem nie. Die ARU het bestuurders opdrag gegee om oorsese toere te reël, en die adjunkbestuurder het tydens hierdie toere dikwels as afrigter gedien. Soms het die kaptein die pos van afrigter beklee, veral tydens tuiswedstryde, aangesien volgens die IRR se destydse reëls tuisspanne eers drie dae voor die toetswedstryd genomineer kon word.<ref>{{en}} {{cite web |author=Sheek |title=Wallabies coaches since 1962: Part I |url=http://www.theroar.com.au/2011/08/10/a-look-at-wallabies-coaches-since-1962-part-1/ |publisher=The Roar |date=10 Augustus 2011 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |author=Sheek |url=http://www.theroar.com.au/2011/08/11/wallabies-coaches-since-1962-part-ii |title=Wallabies coaches since 1962: Part II |publisher=The Roar |date=10 Augustus 2011 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> {| class="wikitable sortable" ! Naam !! Tydperk !! colspan="2" | % Gewen |- | rowspan="2" | Bob Dwyer || 1982–1983 || 41,67 || rowspan="2" | 63,01 |- | 1988–1995 || 67,21 |- | Alan Jones || 1984–1987 || colspan="2" align=center | 70,00 |- | Greg Smith || 1996–1997 || colspan="2" align=center | 63,16 |- | Rod Macqueen || 1997–2001 || colspan="2" align=center | 79,07 |- | [[Eddie Jones]] || 2001–2005 || colspan="2" align=center | 57,89 |- | John Connolly || 2006–2007 || colspan="2" align=center | 64,00 |- | Robbie Deans || 2008–2013 || colspan="2" align=center | 58,67 |- | Ewen McKenzie || 2013–2014 || colspan="2" align=center | 50,00 |- | Michael Cheika || 2014–2019 || colspan="2" align=center | 50,00 |- | Dave Rennie || 2020–2023 || colspan="2" align=center | 36,40 |- | Eddie Jones || 2023 || colspan="2" align=center | 22,22 |- | Joe Schmidt || 2024–2026 || colspan="2" align=center | 38,70 |- | Les Kiss || sedert 2026 || colspan="2" align=center | 50,00 |} == Toekennings == In 2001 het die Internasionale Rugbyraad, sedert 2014 Wêreldrugby, Australië as “span van die jaar” benoem. == Sien ook == {{Portaal|Rugby|Ru ball.svg}} * [[Australiese nasionale krieketspan]] * [[Wallaroos]] * [[Australiese nasionale sokkerspan]] == Verwysings == {{Verwysings|4}} == Bronnelys == * {{en}} {{cite book |author=Sean Fagan |year=2005 |title=''The Rugby Rebellion'' – The Divide of League and Union in Australasia |publisher=RL1908 |isbn=1-903659-25-6}} * {{en}} {{cite book |author=Thomas Hickie |year=1993 |title=They Ran With the Ball – How Rugby Football Began in Australia |publisher=Longman Cheshire |isbn=0-582-91062-5}} * {{en}} {{cite book |author=Bob Howitt |year=2005 |title=SANZAR Saga – Ten Years of Super 12 and Tri-Nations Rugby |publisher=Harper Collins Publishers |isbn=1-86950-566-2}} * {{en}} {{cite book |authors=John Reason, James Carwyn |title=The World of Rugby – A History of Rugby Union Football |url=https://archive.org/details/worldofrugbyhist0000reas |publisher=[[BBC]] |year=1979 |isbn=0-563-16280-5}} * {{en}} {{cite book |author=Peter Horton |title=Rugby Union Football in the Land of the Wallabies, 1874–1949: same game, different ethos – The International Journal of the History of Sport |edition=26 |series=11 |publisher=Routledge |location=Abingdon |date=15 September 2009 |pages=1611–1629 |issn=1743-9035 |doi=10.1080/09523360903169925 |url=https://www.tandfonline.com/doi/pdf/10.1080/09523360903169925}} {{dooie skakel}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie|Australia national rugby union team|Wallabies}} * {{en}} [https://australia.rugby/ Amptelike webwerf van Rugby Australia] * {{en}} [https://wallabies.rugby/about/about-us/our-history/wallaby-honours-and-milestones Rugby Australia se Wallabies Heldesaal] * {{en}} [https://www.world.rugby/organisation/membership/oceania/australia Australië by Wêreldrugby] * {{en}} [https://www.planetrugby.com/team/australia/ Australië op Planet Rugby] {{Nasionale rugbyspanne}} {{Die Rugbykampioenskap}} {{Normdata}} {{Voorbladster}} [[Kategorie:Australiese rugbyspanne]] [[Kategorie:Nasionale rugbyspanne van Oseanië]] adylbveuz8bqz65thgiqwthk82vigl7 2974653 2974636 2026-10-01T21:30:49Z SpesBona 2720 Jammer! 2974653 wikitext text/x-wiki : ''Hierdie artikel handel oor die Australiese nasionale mansrugbyspan. Vir die artikel oor die nasionale vrouerugbyspan, sien [[Wallaroos]].'' {{Inligtingskas Rugbyspan | land = Australië | beeld = Wallabies.gif | unie = [[Rugby Australia]] (Rugby AU) | bynaam = Wallabies | embleem = Wallaby | stadion = | kapasiteit = | kaptein = [[James Slipper]] | afrigter = {{vlagikoon|Australië}} [[Les Kiss]] <small>(sedert 2026)</small> | patroon_la1 = _australia_rugby23h | patroon_b1 = _australia_rugby23h | patroon_ra1 = _australia_rugby23h | patroon_sh1 = | patroon_so1 = _wallabiessocks | linkerarm1 = FF8300 | liggaam1 = FF8300 | regterarm1 = FF8300 | broek1 = 02545D | kouse1 = 02545D | patroon_la2 = | patroon_b2 = _australia_rugby23a | patroon_ra2 = | patroon_sh2 = | patroon_so2 = | linkerarm2 = ffffff | liggaam2 = ffffff | regterarm2 = ffffff | broek2 = 004044 | kouse2 = ffffff | statistiek = Statistiek | toetse = [[James Slipper]] (151)<ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;orderby=matches;team=6;template=results;type=player |title=Most matches |publisher=ESPNscrum |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> | toptoetspuntebehaler = [[Michael Lynagh]] (911)<ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;orderby=points;team=6;template=results;type=player |title=Most points |publisher=ESPNscrum |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> | meestedrieë = [[David Campese]] (64)<ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;orderby=tries;team=6;template=results;type=player |title=Most tries |publisher=ESPNscrum |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> | jongstespeler = | eerste = [[Lêer:Flag of New South Wales.svg|22px]] '''Nieu-Suid-Wallis (as Australië)''' 13–3 [[Britse en Ierse Leeus|Britse Leeus]] {{vlagikoon|Verenigde Koninkryk}}<br />([[Sydney]], [[Australië]]; 24 Junie 1899)<ref name="smh-1899">{{en}} {{cite web |url=https://trove.nla.gov.au/newspaper/article/14250165 |title=The English Footballers. England v. Australia. |publisher=The Sydney Morning Herald |date=24 Junie 1899 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> | grootwen = {{AUSru}} 142–0 {{NAMru-r}}<br />([[Adelaide (Suid-Australië)|Adelaide]], Australië; 25 Oktober 2003) | grootverloor = {{RSAru}} 53–8 {{AUSru-r}}<br />([[Johannesburg]], [[Suid-Afrika]]; 30 Augustus 2008) | Wêreldbekerverskynings = 10/10 | jaar = 1987 | beste = Kampioen in [[Rugbywêreldbeker 1991|1991]] en [[Rugbywêreldbeker 1999|1999]] | url = | unieurl = www.rugby.com.au/ }} Die '''Wallabies''' is die nasionale [[rugby]]span wat [[Australië]] in internasionale wedstryde (toetswedstryde) verteenwoordig. Die Wallabies is na die wallaby, een van verskeie [[spesies]] uit die [[Familie (biologie)|familie]] van die [[kangaroe]]s genoem, wat die nasionale dier van Australië is. Vir die Wallabies is hul belangrikste internasionale verskyning om aan die vierjaarlikse [[rugbywêreldbeker]]toernooi deel te neem. Die Wallabies het aan al die wêreldbekertoernooie tot nou deelgeneem en is met twee titels die derde suksesvolste span in die geskiedenis van dié toernooi ná die [[Suid-Afrika]]anse [[Springbokke]] en die [[Nieu-Seeland]]se [[All Blacks]]. Die Wallabies het die eindstryde van die [[Rugbywêreldbeker 1991]] teen [[Engelse nasionale rugbyspan|Engeland]],<ref>{{en}} {{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/rugby_union/rugby_world_cup/history/2960338.stm |title=1991: Wallabies pip England |publisher=[[BBC]] |date=24 September 2003 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/rugby_union/rugby_world_cup/history/3109133.stm |title=World Cup 1991 |publisher=[[BBC]] |date=18 November 2003 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> en die [[Rugbywêreldbeker 1999]] teen [[Franse nasionale rugbyspan|Frankryk]] gewen.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/rugby_union/rugby_world_cup/history/2960358.stm |title=1999: Aussies rule world again |publisher=[[BBC]] |date=24 September 2003 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Die Wallabies het daarbenewens in [[ekstra tyd]] die eindstryd in [[Rugbywêreldbeker 2003|2003]] teen Engeland en in [[Rugbywêreldbeker 2015|2015]] teen Nieu-Seeland verloor. Die Wallabies neem sedert 1996 jaarliks aan [[die Rugbykampioenskap]]stoernooi (tot in 2011 die Drienasiesreeks) deel. Aan dié toernooi neem die vier beste spanne van die [[Suidelike Halfrond]] deel, naamlik die Nieu-Seelandse All Blacks, die Suid-Afrikaanse Springbokke, die [[Argentinië|Argentynse]] [[Argentynse nasionale rugbyspan|Poemas]] en die Wallabies. Tydens die Rugbykampioenskapstoernooi ding die Wallabies teen Argentinië om die [[Poematrofee]], teen Nieu-Seeland om die [[Bledisloebeker]] en teen Suid-Afrika om die [[Mandela Uitdaagplaat]] mee. Die Wallabies het vorige Drienasiesreekse reeds drie keer gewen (in [[2000-Drienasiesreeks|2000]], [[2001-Drienasiesreeks|2001]] en [[2011-Drienasiesreeks|2011]]), en later ook een keer die uitgebreide Rugbykampioenskapreeks (in [[2015-Rugbykampioenskapreeks|2015]]). Op 2 Julie 2007 het die span, ná ’n verrassende oorwinning oor die All Blacks in die [[Die Rugbykampioenskap|Drienasies]], na die tweede plek op die IRR se wêreldranglys verbeter.<ref name="ranglys" /> In 1899 het die Wallabies in hul eerste internasionale wedstryd teen die [[Britse en Ierse Leeus|Britse Leeus]] in [[Sydney]] te staan gekom. Rugby word in Australië geadministreer deur [[Rugby Australia]] (Rugby AU), wat deur [[Wêreldrugby]] saam met tien ander beheerliggame as ’n vlak-een-span beskou word. Die Australiese rugbyspan is tans (Oktober 2025) sewende op Wêreldrugby se wêreldranglys gelys<ref name="ranglys">{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/rankings |title=Women’s and Men’s Rankings |publisher=[[Wêreldrugby]] |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> en in 2001 is die Wallabies deur Wêreldrugby as die “span van die jaar” aangewys. 16 voormalige Wallabies is in Wêreldrugby se Heldesaal opgeneem. Die Wallabies speel beide hul tuis- en wegwedstryde in goud en groen, die tradisionele sportkleure van Australië. == Beheerliggaam == {{Hoofartikel|Rugby Australia}} [[Lêer:Australian Super 15 Map.svg|duimnael|’n Kaart van die Australiese plaaslike beheerliggame en hul spanne]] Die beheerliggaam vir rugby in Australië is Rugby Australia (Rugby AU), tot in 2017 die Australiese Rugbyunie (''Australian Rugby Union'', ARU) genoem. Rugby Australia is in 1949 as die Australiese Rugbyvoetbalunie (''Australian Rugby Football Union'', ARFU) gestig en het in dieselfde jaar ’n volle lid van die Internasionale Rugbyvoetbalraad (IRVR; nou [[Wêreldrugby]]) geword.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://australia.rugby/about/about-us/history |title=Our History |publisher=[[Rugby Australia]] |date=2020 |accessdate=2 Junie 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250602210025/https://australia.rugby/about/about-us/history |archive-date=2 Junie 2025 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Daarbenewens was die Australiese beheerliggaam in 2000 ’n stigterslid van die Vereniging van Oseaniese Rugbyunies (''Federation of Oceania Rugby Unions'', FORU; nou [[Oseanië Rugby]], OR).<ref name="islands">{{en}} {{cite journal |author=Robert F. Dewey |title=Rugby Union Football, Pacific Islands |editor=John Nauright, Charles Parrish |journal=Sports around the world: History, culture and practice |edition=1 |publisher=ABC-Clio |location=Santa Barbara |year=2012 |ISBN=978-1-59884-300-2 |pages=445–447}}</ref> Rugby Australia bestaan uit agt plaaslike beheerliggame, wat elkeen ’n [[Deelstate en gebiede van Australië|deelstaat of gebied]] verteenwoordig.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://australia.rugby/about/about-us/governance |title=Governance |publisher=[[Rugby Australia]] |date=2020 |accessdate=2 Junie 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250602210025/https://australia.rugby/about/about-us/governance |archive-date=2 Junie 2025 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Die belangrikste rugbyliga in Australië is [[Superrugby]] wat saam met spanne uit Nieu-Seeland en een elk uit beide [[Fidji]] en die [[Stille Oseaan]]-eilande (feitlik die [[Cookeilande]], Fidji, [[Samoa]] en [[Tonga]]) beslis word.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugby.com.au/news/melbourne-rebels-super-rugby-pacific-rugby-australia-2024529 |title=Rugby Australia statement regarding Melbourne Rebels |publisher=[[Rugby Australia]] |date=30 Mei 2024 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Naas die amptelike nasionale span roep Rugby Australia ook ander keurspanne byeen. Die ''Junior Wallabies'' is die o/20-nasionale span en hulle neem aan die o/20-Rugbykampioenskap en die [[Wêreldrugby o/20-kampioenskap]] deel.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://super.rugby/therugbychampionship/news/inaugural-rugby-championship-under-20-all-set-for-sunshine-coast-kick-off/ |title=Inaugural rugby championship under-20 all set for sunshine coast kick-off |publisher=[[Superrugby]] |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/tournaments/u20/championship |title=World Rugby U20 Championship |publisher=[[Wêreldrugby]] |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Kinders en jongmense word reeds op skool aan rugby bekend gestel en na gelang van hul belangstelling en talent begin hulle met hul afrigting. Australië beskik oor ’n nasionale span vir studente, die ''Australian Schoolboys'', wat as ’n voorbereiding op die Australiese nasionale rugbyspan dien. == Geskiedenis == === Vroeë jare === [[Lêer:1899 Australian Team.jpg|duimnael|Die Australiese span in 1899]] Europese immigrante het al vroeg aan [[sokker]] verwante sportsoorte beoefen, en die eerste persberig is in 1829 in [[Sydney]] gepubliseer. Die meeste van hierdie vroeë wedstryde het tydens plaaslike feeste plaasgevind, maar geen algemene reëls of gekodifiseerde weergawe het bestaan nie. Van die destydse weergawes het elemente van vandag aparte stel reëls bevat, waaronder [[Australiese voetbal]], sokker en [[rugby]]. As twee spanne ontmoet het, moes hulle vooraf op die toepaslike reëls besluit. Aangesien destyds alle weergawes algemeen “sokker” genoem is, is dit nie meer moontlik om te bepaal watter weergawe in watter gebied oorheers het nie.<ref>{{en}} {{cite journal |authors=Rob Hess, Matthew Nicholason, Bob Stewart, Gregory De Moore |title=Australian Rules football begins |journal=A national game : the history of Australian rules football |publisher=Viking |location=Camberwell, Victoria |date=2008 |isbn=978-0-670-07089-3 |pages=1–18}}</ref> Die eerste span buite die moederland [[Verenigde Koninkryk|Groot-Brittanje]], wat ’n stel gekodifiseerde rugbyreëls gebruik het (die wêreldwyd agtste oudste), was die in 1863 gestigte [[Sydney Universiteitsvoetbalklub]], wat op 19 Augustus 1865 sy eerste wedstryd gespeel het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.sydneyunirugby.com.au/club-history.html |title=Our history |publisher=Sydney Universiteitsvoetbalklub |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> In 1874 is die eerste beheerliggaam gestig, die Suidelike Rugbyunie (vandag Nieu-Suid-Walliese Rugbyunie), wat in dieselfde jaar die eerste plaaslike kampioenskap aangebied het. Twee jaar later het die eerste kampioenskap rondom [[Brisbane]] gevolg, wat vanaf 1883 deur die Noordelike Rugbyunie (vandag Queensland Rugbyunie) aangebied is. Rugby het toe die gewildste sportsoort in [[Nieu-Suid-Wallis]] en [[Queensland]] geword, veral als gevolg van die vanaf 1882 gereelde wedstryde tussen die keurspanne van albei kolonies. Daarteenoor was rugby in die ander kolonies ([[Victoria (Australië)|Victoria]], [[Suid-Australië]], [[Wes-Australië]] en [[Tasmanië]]) minder gewild, en is veral deur Australiese voetbal oorskadu. Die aanhangers van Australiese voetbal het ook probeer om hul sport in Nieu-Suid-Wallis te laat vestig. ’n In 1880 gestigte plaaslike beheerliggaam het aan die begin effens daarin geslaag, maar verskeie sosiale en ekonomiese faktore het daartoe bygedra, dat hy homself in 1893 weer ontbind het en die twee oostelike kolonies en latere deelstate deur rugby oorheers is.<ref>{{en}} {{cite web |author=Matthew Healy |url=https://nswfootballhistory.com.au/wp-content/uploads/2016/06/HardSell.pdf |title=Hard Sell: Australian Football in Sydney |publisher=Victoria University |date=Augustus 2002 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> In 1882 het die Suidelike Rugbyunie die wêreldwyd eerste beheerliggaam geword om ’n oorsese toer aan te pak, toe hul keurspan, die [[Waratahs (Superrugbyspan)|Waratahs]], in [[Nieu-Seeland]] vyf wedstryde gespeel het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://rugbymuseum.co.nz/tdih-september-9-1882-rugby-tours-to-new-zealand-begin-2/ |title=1882 – Rugby tours to New Zealand begin |publisher=Nieu-Seelandse Rugbymuseum |accessdate=22 Oktober 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201022161033/http://rugbymuseum.co.nz/tdih-september-9-1882-rugby-tours-to-new-zealand-begin-2/ |archive-date=22 Oktober 2020 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Die eerste besoek deur ’n Britse span het in 1888 plaasgevind toe ’n privaat georganiseerde [[Britse en Ierse Leeus|Britse Eilande]]-span Australië en Nieu-Seeland besoek het; geen toetswedstryde (internasionale wedstryd) is egter gespeel nie. Die spelers was meestal afkomstig uit Engeland en die Scottish Borders, alhoewel daar verteenwoordigers uit al vier die Tuisunies was.<ref>{{en}} {{cite book |author=Clem Thomas |title=125 Years of the British and Irish Lions: The Official History |publisher=Random House |year=2013 |isbn=978-1-78057-738-8}}</ref> In 1896 het Queensland se span, die [[Reds (Superrugbyspan)|Reds]], die Waratahs se voorbeeld gevolg. Die eerste toetswedstryd van ’n die hele Australië verteenwoordigende span is op 24 Junie 1899 op die [[Sydney-krieketveld]] aangebied, toe hulle teen die Britse Leeus te staan gekom het. Hulle het die eerste wedstryd met 13–3 gewen, maar die Leeus het in die oorblywende drie toetse geseëvier.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.lions-tour.com/1899-australia/ |title=1899 Australia |publisher=Lions-Tour.com |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Die Australiese span het ses spelers uit Queensland en nege uit Nieu-Suid-Wallis ingesluit.<ref name="smh-1899" /> In Sydney het hulle in die blou trui van Nieu-Suid-Wallis en in Brisbane in die maroen trui van Queensland uitgedraf, maar met ’n Australiese wapen pleks van die twee beheerliggame se kentekens.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugby.com.au/ARUHQ.aspx#History |title=History of the Australian Jersey |publisher=[[Rugby Australia]] |accessdate=14 Oktober 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131014215050/http://www.rugby.com.au/ARUHQ.aspx |archive-date=14 Oktober 2013 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://trove.nla.gov.au/newspaper/article/14250165 |title=The English Footballers |publisher=The Sydney Morning Herald |date=24 Junie 1899 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> === Vroeë 20ste eeu === [[Lêer:Australia rugby touring team 1905.jpg|duimnael|Die Australiese span tydens die 1905-toer]] [[Lêer:Australia squad 1908.jpg|duimnael|Die span wat in 1908–09 getoer het]] Die eerste toetswedstryd tussen Australië en die Nieu-Seelandse All Blacks is op 15 Augustus 1903 op die Sydney-krieketveld gespeel en met 22–3 deur Nieu-Seeland gewen.<ref name="smh-17-3-03">{{en}} {{cite web |url=https://trove.nla.gov.au/newspaper/article/14554348 |title=The New Zealand Footballers: Match Against Australia |publisher=The Sydney Morning Herald |page=7 |date=17 Augustus 1903 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/16 |title=1903 New Zealand tour to Australia |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Die All Blacks se toer het tot ’n tydelike toename in gewildheid van rugby in beide Sydney en Brisbane gelei, nadat meer toeskouers die wedstryde in albei stede bygewoon het.<ref name="aru-hist">{{en}} {{cite web |title=History |website=[[Rugby Australia]] |accessdate=3 Julie 2011 |url=http://www.rugby.com.au/tryrugby/Playing/RugbyExplained/History.aspx |archive-url=https://web.archive.org/web/20110703044643/http://www2.rugby.com.au/tryrugby/Playing/RugbyExplained/History.aspx |archive-date=3 Julie 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> ’n Jaar later het die Britse Leeus Australië weer besoek en het die Australiërs in al drie toetswedstryde verslaan.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyfootballhistory.com/lions_results.html#A1904 |title=British & Irish Lions Results: 1904 Australia & New Zealand |publisher=rugbyfootballhistory.com |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Die stigting van die Nieu-Suid-Walliese Voetballiga (''New South Wales Football League'', NSWFL) in 1903 het ’n verswakking van die rugbysport in Nieu-Suid-Wallis meegebring, aangesien verskeie toonaangewende private skole vir enkele jare slegs Australiese voetbal pleks van rugby aangebied het. Vir ’n kort tyd het Australiese voetbal blykbaar ook die guns van die gehoor geniet.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rl1908.com/articles/aust-rules.htm |title="Rules" Almost Had Sydney's Paddock |publisher=rl1908.com |author=Sean Fagan |date=2008 |accessdate=17 Mei 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080517144716/http://www.rl1908.com/articles/aust-rules.htm |archive-date=17 Mei 2008 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Die suiwer amateursport rugby is deur die invoering van [[rugby league]] in 1905 erg geraak. Baie klubs rondom Sydney het na die professionele weergawe oorgeskakel en ’n beheerliggaam gestig, wat veral [[Rooms-Katolieke Kerk|Rooms-Katolieke]] skole van ’n oorskakeling na rugby league kon oortuig. Van dié skole vorm tot vandag toe die fondament van rugby league se dominansie rondom Sydney. Bekende nasionale spelers soos [[Dally Messenger]] het ook by rugby league aangesluit en gehelp om van dié sportkode die dominerende een te maak.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.bbc.co.uk/wales/scrumv/features/history/australianhistory.shtml |title=Australian Rugby |publisher=[[BBC]] |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> In dieselfde jaar het die eerste toer na Nieu-Seeland plaasgevind.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/19 |title=1905 Australia tour to New Zealand |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> In 1908 het ’n die Britse Eilande verteenwoordigende span, genoem die ''Anglo-Welsh'' aangesien dit slegs uit Engelse en Walliese spelers bestaan het, Australië besoek, maar in geen toetswedstryd gespeel nie.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.lions-tour.com/1908-australia-new-zealand/ |title=1908 Australia & New Zealand |publisher=Lions-Tour.com |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Later dieselfde jaar het die nasionale span vanaf Sydney vir die eerste keer op ’n maandelange toer na die [[Britse Eilande]] en [[Noord-Amerika]] vertrek. Tydens die [[Olimpiese Somerspele 1908]] in [[Londen]], wat tydens die Australiese toer plaasgevind het, het Australië ná ’n 32–3-oorwinning oor ’n keurspan uit [[Cornwall]] in die enigste wedstryd van die toernooi met die goue medalje weggestap. Tydens die eerste toetswedstryd teen [[Walliese nasionale rugbyspan|Wallis]] is Australië met 9–6 verslaan, maar hulle het [[Engelse nasionale rugbyspan|Engeland]] in hul eerste wegoorwinning met 9–3 geklop. Engelse koerante het aanvanklik na dié span as ''rabbits'' (“konyne”) verwys.<ref name="Annual Report 2008">{{en}} {{cite web |url=http://myrugby.rugby.com.au/myrugby/Images/ARUimages/2011/AnnualReports/ARU_Annual_Report_2008.pdf |title=Australian Rugby Union, Annual Report 2008 |publisher=[[Rugby Australia]] |date=2008 |accessdate=1 April 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150401201859/http://myrugby.rugby.com.au/myrugby/Images/ARUimages/2011/AnnualReports/ARU_Annual_Report_2008.pdf |archive-date=1 April 2015 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref name="Reason58">{{en}} {{cite book |authors=John Reason, James Carwyn |title=The World of Rugby – A History of Rugby Union Football |url=https://archive.org/details/worldofrugbyhist0000reas |publisher=[[BBC]] |year=1979 |isbn=0-563-16280-5 |pages=[https://archive.org/details/worldofrugbyhist0000reas/page/58 58]}}</ref> Die Australiese rugbyspelers het dié bynaam as neerhalend beskou en dit met ''Wallabies'' vervang.<ref name="Wallabies">{{en}} {{cite web |url=http://www.rl1908.com/clubcomps/origins.htm |title=Club Histories – New Speculations |author=Sean Fagan |accessdate=21 Oktober 2006 |archive-url=https://web.archive.org/web/20061021080342/http://www.rl1908.com/clubcomps/origins.htm |archive-date=21 Oktober 2006 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Ná hul terugkoms het elf spelers, wat saam gereis het, na rugby league-klubs oorgeskakel.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyfootballhistory.com/wallabies.html#5 |title=The first Wallabies 1908/1909 |publisher=rugbyfootballhistory.com |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> In 1909, toe die nuwe “Noordelike Unie” se kode in Australië nog in sy kinderskoene was, is ’n wedstryd tussen die Kangaroos (die Australiese nasionale rugbyligaspan) en die Wallabies voor ’n skare van 20&nbsp;000 gespeel, wat deur die rugbyligaspan met 29–26 gewen is.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://paperspast.natlib.govt.nz/cgi-bin/paperspast?a=d&cl=search&d=WCT19090906.2.33.3 |title=Kangaroos v. Wallabies |publisher=West Coast Times |place=Nieu-Seeland |page=4 |date=6 September 1909 |accessdate=3 Maart 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160303214454/http://paperspast.natlib.govt.nz/cgi-bin/paperspast?a=d&cl=search&d=WCT19090906.2.33.3 |archive-date=3 Maart 2016 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Naas die verskil tussen amateurisme en professionalisme het daar ook ’n kulturele verskil begin ontwikkel: rugby is meer en meer as sportsoort van die opgevoede, Britse hoër- en middelklas beskou, terwyl rugby league veral in die werkersklas, wat uit Rooms-Katolieke [[Iere]] bestaan en die [[Britse Ryk]] verwerp het, aanhangers gewerf het. Die tradisionele rugby is deur hulle as ’n simbool van [[Imperialisme]] beskou. Dikwels was die personeel van rugby league klubs dieselfde as by filiale van die Australiese Werkersparty. Binne enkele jare het rugby league die dominerende kode geword, terwyl rugby unie agteruitgegaan het.<ref>{{en}} {{cite book |author=Peter Horton |title=Rugby Union Football in the Land of the Wallabies, 1874–1949: same game, different ethos – The International Journal of the History of Sport |edition=26 |series=11 |publisher=Routledge |location=Abingdon |date=15 September 2009 |issn=1743-9035 |doi=10.1080/09523360903169925 |pages=1617}}</ref> === Impak van die wêreldoorloë === [[Lêer:StateLibQld 1 105568 Springboks v. Australia, 1937.jpg|duimnael|Australië teen Suid-Afrika in 1937]] Nog erger is rugby in Australië deur die [[Eerste Wêreldoorlog]] geraak. Al die plaaslike beheerliggame het die vraag in die gesig gestaar of dit gepas is om met rugby voort te gaan, terwyl op Europa se slagvelde duisende jong Australiërs sneuwel. Die beheerliggame van Australiese voetbal en rugby league het met hul toernooie voortgegaan, terwyl rugby se beheerliggame daarop besluit het om tydens die oorlog alle aktiwiteite te staak en die ander sportsoorte herhaaldelik van onpatriotiese optrede beskuldig het. Die sosiale skeurings wat destyds ontstaan het, sou die verhoudings tussen die sportsoorte en hul aanhangers vir die volgende dekades oorheers.<ref>{{en}} {{cite book |author=Peter Horton |title=Rugby Union Football in the Land of the Wallabies, 1874–1949: same game, different ethos – The International Journal of the History of Sport |edition=26 |series=11 |publisher=Routledge |location=Abingdon |date=15 September 2009 |issn=1743-9035 |doi=10.1080/09523360903169925 |pages=1617–1619}}</ref> Tydens die oorlog het meer as 35 nasionale spelers in Europa geveg, waarvan tien gesneuwel het.<ref>{{en}} {{cite web |author=Sean Fagan |url=https://www.smh.com.au/sport/rugby-union/rugby-answered-the-empires-call-in-world-war-i-20150421-1mpjys.html |title=Rugby answered the Empire's call in World War I |publisher=The Sydney Morning Herald |date=24 April 2015 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Ná die oorlog het weer baie spelers by rugby league klubs aangesluit. In 1920 moes Queensland se beheerliggaam weens die gebrek aan spelers homself ontbind.<ref>{{en}} {{cite book |author=Peter Horton |title=Rugby Union Football in the Land of the Wallabies, 1874–1949: same game, different ethos – The International Journal of the History of Sport |edition=26 |series=11 |publisher=Routledge |location=Abingdon |date=15 September 2009 |issn=1743-9035 |doi=10.1080/09523360903169925 |pages=1619–1620}}</ref> Gedurende die 1920’s was die Wallabies basies identies aan die [[Waratahs (Superrugbyspan)|Waratahs]], die keurspan uit Nieu-Suid-Wallis, aangesien slegs in dié deelstaat ’n gereguleerde speelprogram bestaan het. Die Waratahs het gereeld teen die [[Suid-Afrika]]anse [[Springbokke]] en die Nieu-Seelandse All Blacks te staan gekom, maar die meeste wedstryde verloor. Die Australiese beheerliggaam het aan hierdie wedstryde terugwerkende toetsstatus toegeken, terwyl die beheerliggame van Suid-Afrika en Nieu-Seeland hulle nie as sulks erken nie. In 1927/28 het die Waratahs ’n halwe jaar se baie suksesvolle toer deur Europa en [[Kanada]] onderneem, waartydens hulle 31 van hul 37 wedstryde gewen het. Onder andere het hulle teen die nasionale spanne van [[Ierse nasionale rugbyspan|Ierland]], Wallis en [[Franse nasionale rugbyspan|Frankryk]] gewen, maar hulle is deur [[Skotse nasionale rugbyspan|Skotland]] en Engeland verslaan; aan alle wedstryde is terugwerkende toetsstatus toegeken.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/57 |title=1927/28 New South Wales tour to Europe and Canada |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> In 1928 het die herstigting van die beheerliggaam Queensland Rugbyunie tot ’n gees van optimisme gelei, wat tot die herinvoering van ’n nasionale span gelei het en ’n jaar later het hulle in drie agtereenvolgende wedstryde teen die All Blacks geseëvier.<ref name="aru-hist" /> Die eerste werklik-verteenwoordigende Britse Eilande-span, saamgestel uit spelers van al die vier Tuisunies (vandag bekend as die [[Britse en Ierse Leeus]]), het in 1930 Australië besoek, waartydens die gashere in die toetswedstryd ’n naelskraapse 6–5-oorwinning aangeteken het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.lions-tour.com/1930-australia-new-zealand/ |title=1930 Australia & New Zealand |publisher=Lions-Tour.com |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> In 1931 het Lord Bledisloe, die Nieu-Seelandse goewerneur-generaal, ’n beker geskenk, waarom die nasionale spanne van Nieu-Seeland en Australië gereeld sou speel. In 1934 het die Wallabies vir die eerste keer daarin geslaag om die [[Bledisloebeker]] in te palm.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://trove.nla.gov.au/newspaper/article/17082710 |title=Bledisloe Cup to remain in Australia |publisher=The Sydney Morning Herald |date=27 Augustus 1934 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Die krygsheld Edward “Weary” Dunlop was deel van dié span.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbymuseum.co.nz/teamsheet.asp?level1=All_Blacks&Level2=ABC&MT_ID=1278 |title=278th All Black Game |publisher=rugbymuseum.co.nz |accessdate=14 Junie 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110614234354/http://www.rugbymuseum.co.nz/teamsheet.asp?level1=All_Blacks&Level2=ABC&MT_ID=1278 |archive-date=14 Junie 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Die vorige jaar het hulle vir die eerste keer ’n toer na Suid-Afrika onderneem, waar hulle drie toetswedstryde teen die Springbokke verloor en twee gewen het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://southcoastherald.co.za/364873/july-8-day-world-history-briefly-2/ |title=July 8: On This Day in World History … briefly |publisher=South Coast Herald |date=8 Julie 2019 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Ná hul suksesvolle toer deur Nieu-Seeland het die Springbokke in 1937 Australië besoek en twee toetswedstryde gewen.<ref>{{en}} {{cite web |author=Steven White |url=http://www.clubrugby.co.nz/wellington/story.php?id=1312 |title=Wellington against International teams: versus South Africa 1937 |publisher=Club Rugby |date=7 April 2015 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Die Wallabies se beplande 1939-toer deur Europa kon nie soos beplan plaasvind nie. Slegs een dag ná hul aankoms in Engeland het die [[Tweede Wêreldoorlog]] uitgebreek en alle wedstryde is afgelas. Ná twee weke se verblyf het die Wallabies na Australië teruggekeer. Hul enigste wedstryd het die Wallabies tydens ’n oorstaan in [[Mumbai]] gespeel.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://worldrugbymuseum.blog/2018/08/06/the-ill-fated-1939-wallabies-tour/ |title=The ill-fated 1939–40 Wallabies tour |publisher=World Rugby Museum |date=6 Augustus 2018 |accessdate=25 November 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201125221448/https://worldrugbymuseum.blog/2018/08/06/the-ill-fated-1939-wallabies-tour/ |archive-date=25 November 2020 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Ter vermyding van die foute uit die Eerste Wêreldoorlog het die toonaangewende beheerliggame daarop besluit om ten minste ’n beperkte speelprogram te handhaaf.<ref>{{en}} {{cite book |author=Peter Horton |title=Rugby Union Football in the Land of the Wallabies, 1874–1949: same game, different ethos – The International Journal of the History of Sport |edition=26 |series=11 |publisher=Routledge |location=Abingdon |date=15 September 2009 |issn=1743-9035 |doi=10.1080/09523360903169925 |pages=1623}}</ref> === Naoorlogse tydperk === [[Lêer:Solomon chaired 1953.jpg|duimnael|upright|Die Wallabies-kaptein John Solomon word deur die Springbokke gedra (1953)]] Die eerste toetswedstryd ná die Tweede Wêreldoorlog is in 1946 op [[Carisbrook]], [[Dunedin]], tussen Australië en Nieu-Seeland gespeel, en deur die All Blacks met 31–8 gewen. Australië het ook die vier oorblywende wedstryde van dié toer verloor; hulle is met 20–0 deur die Nieu-Seeland [[Maori|Māori]] en die volgende week met 14–10 deur die All Blacks geklop. In 1947/48 het Australië ’n suksesvolle toer na [[Europa]] en [[Noord-Amerika]] onderneem, waartydens die Wallabies 32 van hul 39 wedstryde gewen het. Hulle het drie van die vyf toetswedstryde gewen, maar Australië is deur Wallis en Frankryk verslaan.<ref>{{en}} {{cite book |author=Jack Pollard |title=Australian Rugby The Game and the Players |url=https://archive.org/details/australianrugbyg0000poll |publisher=Ironbark |location=Sydney |date=1994 |isbn=978-0-207-15006-7 |pages=[https://archive.org/details/australianrugbyg0000poll/page/654 654]}}</ref> Van die opkomende spelers was Trevor Allan, Cyril Burke en Nicholas Shehadie.<ref name="Nicholas Shehadie">{{en}} {{cite web |url=http://www.rugby.com.au/qantas_wallabies/wallaby_hall_of_fame/sir_nicholas_shehadie_ac_obe,49730.html |title=Sir Nicholas Shehadie AC OBE |publisher=[[Rugby Australia]] |accessdate=1 Februarie 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080201075443/http://www.rugby.com.au/qantas_wallabies/wallaby_hall_of_fame/sir_nicholas_shehadie_ac_obe%2C49730.html |archive-date=1 Februarie 2008 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Ná hul terugkoms van die suksesvolle toer het Australië in 1949 die Nieu-Seeland Māori vir ’n reeks van drie toetse gehuisves; albei spanne het een wedstryd elk gewen, met een gelykop. In September dieselfde jaar het Australië twee keer teen die All Blacks in Nieu-Seeland gespeel, albei wedstryde gewen en die Bledisloebeker vir die eerste keer op Nieu-Seelandse bodem ingepalm. Die Nieu-Seelanders het daarna beweer, dat hulle slegs ’n tweede span ontbied het, aangesien die All Blacks se eerste span destyds op toer in Suid-Afrika was. In agting vir die destydse [[apartheid]]stelsel in Suid-Afrika het die NZRU nie Māorispelers vir hul Suid-Afrikaanse toer saamgeneem nie. Baie van die All Blacks se gewone Māorispelers het vervolgens teen Australië uitgedraf, dus kon die Nieu-Seelandse span wat teen Australië gespeel het as ewe goed as die All-Black-span in Suid-Afrika beskou word. Vanuit ’n Nieu-Seelandse perspektief was eers die All Blacks se drie toetswedstryde twee jaar later in Australië gelykwaardig (Nieu-Seeland het al drie toetswedstryde gewen).<ref>{{en}} {{cite book |author=Max Howell |title=Born to Lead: Wallaby Test Captains |publisher=Celebrity Books |location=North Harbour |date=2005 |isbn=1-877252-18-2 |pages=128}}</ref> In 1949 is ook die Australiese beheerliggaam Australiese Rugbyvoetbalunie (''Australian Rugby Football Union'', ARFU; later Australiese Rugbyunie, ''Australian Rugby Union'' ARU; nou [[Rugby Australia]], Rugby AU) gestig, waarvolgens die as ’t ware onafhanklike beheerliggame van Nieu-Suid-Wallis en Queensland onderafdelings geword het. Die hoofrede vir hierdie saamsluiting was die uitnodiging van die Internasionale Rugbyvoetbalraad (IRVR; nou [[Wêreldrugby]]) aan Australië, [[Nieu-Seeland Rugby|Nieu-Seeland]] en [[Suid-Afrikaanse Rugbyunie|Suid-Afrika]], om as volle lede by die wêreldwye beheerliggaam aan te sluit. Die IRVR het voorheen slegs uit die vier beheerliggame van die Britse Tuisnasies ([[Engelse Rugbyvoetbalunie|Engeland]], [[Ierse Rugbyvoetbalunie|Ierland]], [[Skotse Rugbyunie|Skotland]] en [[Walliese Rugbyunie|Wallis]]) bestaan.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyfootballhistory.com/timeline1940s.htm |title=Historical Rugby Milestones 1940s |publisher=rugbyfootballhistory.com |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Australië was sedert 1926 ’n geassosieerde lid en het sy sake deur die afgevaardigdes van die Engelse beheerliggaam ingedien.<ref>{{en}} {{cite book |author=Peter Horton |title=Rugby Union Football in the Land of the Wallabies, 1874–1949: same game, different ethos – The International Journal of the History of Sport |edition=26 |series=11 |publisher=Routledge |location=Abingdon |date=15 September 2009 |issn=1743-9035 |doi=10.1080/09523360903169925 |pages=1624}}</ref> Die Britse Leeus het in 1950 na Australië getoer en albei toetswedstryde teen die Wallabies gewen.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.lions-tour.com/1950-australia-new-zealand/ |title=1950 Australia & New Zealand |publisher=Lions-Tour.com |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Die volgende jaar het die All Blacks in ’n drie-toetstoer skoonskip met Australië afgereken.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/107 |title=1951 New Zealand tour to Australia |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> In Julie en Augustus 1952 het Australië vir die eerste keer teen [[Fidjiaanse nasionale rugbyspan|Fidji]] gespeel en die eerste toetswedstryd op die Sydney-krieketveld gewen, maar hulle is in die tweede toetswedstryd verrassend met twee punte geklop.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://worldrugbymuseum.blog/2019/11/04/historic-rugby-internationals-australia-v-fiji-1952/ |title=Historic Rugby Internationals: Australia v Fiji, 1952 |publisher=World Rugby Museum |date=4 November 2019 |accessdate=28 Oktober 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201028031006/https://worldrugbymuseum.blog/2019/11/04/historic-rugby-internationals-australia-v-fiji-1952/ |archive-date=28 Oktober 2020 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Een maand later het die Wallabies herstel en die All Blacks op [[Lancasterpark]] geklop, maar hulle is in die tweede toetswedstryd verslaan.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/113 |title=1952 Australia tour to New Zealand |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> In 1953 het Australië weer deur Suid-Afrika getoer. In die tweede toetswedstryd het hulle die Springbokke vir die eerste keer in 15 jaar verslaan. Die Suid-Afrikaanse span was van dié prestasie baie beïndruk en sodoende het twee spelers die Australiese kaptein [[John Solomon]] op hul skouers die speelveld uitgedra.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://apnews.com/0dc38e8ae9061de37d728432778835c3 |title=Ex-Wallabies skipper John Solomon dies at age 90 |publisher=Associated Press |date=18 Maart 2020 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Op hierdie toer het hulle ook 8–8-gelykop gespeel teen [[Zimbabwiese nasionale rugbyspan|Rhodesië]] in Kitwe. In 1957/58 het die Wallabies weer deur Europa getoer, maar hulle het nie een toetswedstryd teen die destydse [[Sesnasies-toernooi|Vyfnasies]] gewen nie. Sedertdien het geen nasionale span van die Suidelike Halfrond dié negatiewe rekord herhaal nie.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/140 |title=1957/58 Australia tour to Europe and North America |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Dié negatiewe tendens is tydens die Leeus se besoek in 1959 voortgesit, toe die Wallabies in albei toetswedstryde verslaan is.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.lions-tour.com/1959-australia-new-zealand/ |title=1959 Australia & New Zealand |publisher=Lions-Tour.com |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> === Gemengde prestasies gedurende die 1960’s en 1970’s === [[Lêer:Australia v Ireland 1979.jpg|duimnael|’n Ierse lynstaan tydens hul tweede toetswedstryd teen die Wallabies in Sydney, 1979]] [[Lêer:Argentina vs australia rugby en ferro.jpg|duimnael|Toetswedstryd tussen Australië en Argentinië in [[Buenos Aires]], 1979]] Die eerste toetswedstryd van die nuwe dekade was die oorwinning oor Fidji op die Sydney-krieketveld gedurende ’n drie-toetsreeks in 1961. Daarop het ’n tweede oorwinning gevolg, maar Fidji het in die derde toetswedstryd daarin geslaag om gelykop te speel.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/159 |title=1961 Fiji tour to Australia |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> In 1961 het die Wallabies weer deur Suid-Afrika getoer, waar hulle deur die Springbokke in [[Gqeberha|Port Elizabeth]] en [[Johannesburg]] maklik verslaan is.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/161 |title=1961 Australia tour to South Africa |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Ná hul terugkoms het die Wallabies hul eerste tuisnederlaag teen Frankryk op die Sydney-krieketveld met 8–15 gely.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.nobok.co.uk/page/RugbyTimeDetail/0,,10301~791047,00.html |title=1961: A debut to remember |publisher=nobok.co.uk |accessdate=16 Julie 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110716055628/http://www.nobok.co.uk/page/RugbyTimeDetail/0,,10301~791047,00.html |archive-date=16 Julie 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> In 1962 het Australië vyf keer teen die All Blacks te staan gekom; ’n 9–9-gelykop op Athletic Park was die enigste prestasie tydens dié twee toetsreekse.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/162 |title=1962 New Zealand tour to Australia |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/164 |title=1962 Australia tour to New Zealand |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Nadat hulle in 1963 die besoekende Engelse span vir die eerste keer met 18–9 in Sydney verslaan het, het die Wallabies deur Suid-Afrika getoer en twee van die vier toetswedstryde gewen; sedert die Britse Leeus van 1896 die eerste span wat dit kon vermag.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/167 |title=1963 England tour to Australasia |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/168 |title=1963 Australia tour to South Africa |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Australië het in 1964 ’n drie-toetsreeks teen die All Blacks gespeel. Die Wallabies het die derde toetswedstryd gewen nadat hulle in die eerste twee toetswedstryde verslaan is.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/176 |title=1964 Australia tour to New Zealand |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> ’n Jaar later het die Wallabies twee tuisoorwinnings met onderskeidelik 18–11 en 12–8 oor die Springbokke aangeteken. Daarmee het die Australiërs vir die eerste keer ’n toetsreeks teen Suid-Afrika beklink.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugby-talk.com/2010/02/springbok-history-1965/ |title=Springbok History 1965 |publisher=rugby-talk.com |date=16 Februarie 2010 |accessdate=8 Mei 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250508095354/https://www.rugby-talk.com/2010/02/springbok-history-1965/ |archive-date=8 Mei 2025 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> In Junie 1966 het die Britse Leeus deur Australië getoer en die Wallabies in albei toetswedstryde verslaan.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.lions-tour.com/1966-australia-new-zealand/ |title=1966 Australia & New Zealand |publisher=Lions-Tour.com |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Die Wallabies se toer deur Europa en Kanada gedurende [[winter]] 1966/67 was nie suksesvol nie, aangesien die Wallabies slegs 19 van hul 36 wedstryde gewen het. Van die vyf toetswedstryde, wat hulle gespeel het, het die Wallabies dié teen Wallis en Engeland gewen, maar Australië is deur Skotland, Ierland en Frankryk verslaan.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/184 |title=1966/67 Australia tour to Europe and Canada |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Ná die toer het Australië in Sydney weer teen Ierland te staan gekom en is opnuut verslaan; daarmee het Ierland die eerste van die Tuisnasies geword wat ’n wegoorwinning in die Suidelike Halfrond aangeteken het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/186 |title=1967 Ireland tour to Australia |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Tot aan die einde van die 1960’s het die Wallabies – met uitsondering van ’n naelskraapse 11–10-tuisoorwinning oor Frankryk – slegs nederlae gely, waaronder in 1968 die derde agtereenvolgende nederlaag teen Nieu-Seeland en in 1969 vier agtereenvolgende nederlae teen Suid-Afrika.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/192 |title=1968 New Zealand tour to Australia and Fiji |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/193 |title=1968 France tour to Australiasia |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/196 |title=1968 Australia tour to Ireland and Scotland |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/200 |title=1969 Wales tour to Oceania |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/202 |title=1969 Australia tour to South Africa |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Australië het in 1970 Skotland gehuisves en hulle met 20 punte geklop.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/209 |title=1970 Scotland tour to Australia |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Die Wallabies se aktiwiteite in 1971 sou die mees omstrede in die Australiese rugbygeskiedenis word. In Julie en Augustus het die Springbokke Australië vir ses weke besoek, nadat die Wallabies twee jaar vroeër Suid-Afrika besoek het. Terwyl die Australiese regering die Springbokke se toer ondersteun het, is in [[Adelaide (Suid-Australië)|Adelaide]], Brisbane, [[Melbourne]], [[Perth]] en Sydney protes teen die Suid-Afrikaanse [[apartheid]]sbeleid aangeteken. Tydens hierdie protesaksies het deelnemers met die polisie slaags geraak. Na ramings is tussen 500 en 700 protesdeelnemers in hegtenis geneem. Die toer is nie afgelas nie, maar die stadions het soos met doringdraad beweerde vestings gelyk en moes met ’n groot polisieteenwoordigheid beskerm word. Johannes Bjelke-Petersen, die eerste minister van Queensland, het op 14 Julie ’n noodtoestand van een maand verklaar, wat tot ’n 24 uur se staking van 125&nbsp;000 werknemers gelei het. Tot aan die einde van apartheid het die Wallabies nie meer teen die Springbokke te staan gekom nie.<ref>{{en}} SAIRV: ''A Survey of Race Relations in South Africa 1971''. Johannesburg 1972, bl. 320.</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://trove.nla.gov.au/newspaper/article/110667470 |title=Queensland in state of emergency |publisher=The Canberra Times |date=14 Julie 1971 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> In November 1971 het die Wallabies ’n toer na Frankryk onderneem; hulle het Frankryk tydens die eerste toetswedstryd in [[Toulouse]] geklop, maar hulle is in die tweede in Parys verslaan.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/222 |title=1971 Australia tour to France and North America |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Frankryk het toe Australië in Junie 1972 vir ’n twee-toetsreeks besoek, waarvan hulle een gewen en in die ander een gelykop gespeel het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/227 |title=1972 France tour to Australia |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Australië het aansluitend ’n drie-toetsreeks teen die All Blacks in Nieu-Seeland gespeel, maar al drie verloor. Die Wallabies het tydens hul terugkoms in [[Suva]] aangedoen om teen Fidji te speel en hul enigste oorwinning in daardie jaar aangeteken.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/229 |title=1972 Australia tour to New Zealand and Fiji |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> In Junie 1973 het [[Tongaanse nasionale rugbyspan|Tonga]] vir die eerste keer Australië besoek; die Wallabies het die eerste toetswedstryd gewen, maar hulle is in die tweede verslaan.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/234 |title=1973 Tonga tour to Australia and Fiji |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> In November 1973 het Australië ’n kort toer na die Verenigde Koninkryk onderneem, maar hulle het twee swak nederlae teen Wallis en Engeland gely.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/241 |title=1973 Australia tour to Europe |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> In 1974 het Australië die All Blacks vir ’n drie-toetsreeks gehuisves, waarvan die Wallabies twee verloor en in een gelykop gespeel het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/245 |title=1974 New Zealand tour to Australia and Fiji |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> In 1975 het Australië tydens ’n twee-toetsreeks tuis Engeland twee keer verslaan en sodoende wraak geneem.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/255 |title=1975 England tour to Australia |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Australië het daarna sy eerste twee toetswedstryde teen [[Japannese nasionale rugbyspan|Japan]] gespeel en albei maklik gewen.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/259 |title=1975 Japan tour to Australia |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Tydens hul Europatoer in 1975/76 is die Wallabies deur Skotland, Wallis en Engeland verslaan, maar hulle het daarin geslaag om Ierland te klop. Op pad huis toe het Australië een bykomende wedstryd gespeel en vir die eerste keer teen die [[Verenigde State se nasionale rugbyspan|Verenigde State]] in [[Los Angeles]] te staan gekom en met 24–12 gewen.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/265 |title=1975/76 Australia tour to UK, Ireland and United States |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> In Junie 1976 het Australië Fidji vir ’n drie-toetsreeks gehuisves en al drie toetswedstryde gewen.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/269 |title=1976 Fiji tour to Australia |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Australië het die jaar met ’n kort toer na Europa afgesluit en twee toetswedstryde teen Frankryk gespeel, maar albei verloor.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/294 |title=1976 Australia tour to France and Italy |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Nadat in 1977 geen toetswedstryd plaasgevind het nie, het die Wallabies in 1978 twee tuisoorwinnings oor Wallies aangeteken, maar hulle is in twee wegwedstryde deur Nieu-Seeland verslaan.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/306 |title=1978 Wales tour to Australia |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/310 |title=1978 Australia tour to New Zealand |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> In die derde toetswedstryd het die Wallabies met 30–16 gewen, danksy vier drieë deur die uitstekende [[Greg Cornelsen]].<ref>{{en}} {{cite web |author=Jamie Wall |url=https://www.rnz.co.nz/news/sport/364706/before-eden-park-was-a-fortress-there-was-greg-cornelsen |title=Before Eden Park was a fortress there was Greg Cornelsen |publisher=Radio New Zealand |date=22 Augustus 2018 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> In Junie 1979 het Ierland Australië besoek en albei toetswedstryde gewen.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/319 |title=1979 Ireland tour to Australia |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Daarna het Australië die All Blacks vir een toetswedstryd op die Sydney-krieketveld gehuisves en met 12–6 geseëvier.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/323 |title=1979 New Zealand tour to Australia |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> In Oktober 1979 het die Wallabies vir die eerste keer [[Argentinië]] besoek. Hulle is in hul eerste toetswedstryd deur die [[Argentynse nasionale rugbyspan|Poemas]] verslaan, maar die Wallabies het met ’n oorwinning in die tweede toetswedstryd die toetsreeks geëwenaar.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/330 |title=1979 Australia tour to Argentina |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> === Groeiende sterkte gedurende die 1980’s === [[Lêer:Argentina australia 1987.jpg|duimnael|Australië teen [[Argentynse nasionale rugbyspan|Argentinië]] op [[José Amalfitani-stadion|Vélez Sarsfield-stadion]], 7 November 1987]] In 1980 het Australië die [[Bledisloebeker]] slegs vir ’n vierde keer ingepalm, nadat die Wallabies Nieu-Seeland met 2–1 in ’n drie-toetsreeks in Australië verslaan het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/338 |title=1980 New Zealand tour to Australia and Fiji |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> In 1981/82 het die toer na die Britse Eilande teleurstellend verloop, nadat die Wallabies van die vier toetswedstryde slegs dié teen Ierland gewen het; daarbenewens het hulle drie wedstryde teen provinsiale en plaaslike spanne verloor. Die Australiese span het egter veral uit jong, onervare spelers bestaan, wat hul beste tye nog sou beleef.<ref>{{en}} {{cite book |author=Nicholas Shehadie |title=A Life Worth Living |publisher=Simon & Schuster Australia |location=Sydney |date=2003 |isbn=978-0-7318-1161-8 |pages=175}}</ref> Gedurende [[herfs]] 1984 het die Wallabies opnuut die Tuisnasies met ’n jong span en ’n nuwe afrigter, Alan Jones, kom besoek en ’n historiese prestasie aangeteken: Hulle het die eerste Australiese span geword wat ’n [[Grand Slam (Rugby)|Grand Slam]] behaal het, nadat hulle tydens dieselfde toer al die vier Tuisnasies verslaan het: Engeland, Ierland, Wallis en Skotland. Hulle het ook ’n volstoomspan van die [[Britse Barbarians]] verslaan. Tydens dié toer het veral [[Mark Ella]] uitgeblink en as eerste speler in al die vier toetswedstryde ’n drie gedruk. Dié toer het die opkoms van Australië as ’n gedugte krag in internasionale rugby ingelui.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.couriermail.com.au/sport/rugby/video-mark-ella-stars-as-wallabies-achieve-grand-slam-in-1984/news-story/be8bedee8f163b3e532cd222ad77027e |title=Mark Ella stars as Wallabies achieve Grand Slam in 1984 |publisher=The Courier-Mail |date=31 Oktober 1984 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> In 1986 het Australië vir ’n drie-toetsreeks om die Bledisloebeker na Nieu-Seeland getoer. Die Nieu-Seelandse rugby was in onrus nadat ’n nieamptelike span – die Nieu-Seelandse Kavaliers – met die grootste deel van die All Black-spelers die sportboikot van apartheid geïgnoreer en na Suid-Afrika vertrek het. Ná hul terugkeer is dié spelers vir die eerste toetswedstryd om die Bledisloebeker uit die All Black-span weggelaat. Australië het toe die eerste wedstryd met 13–12 gewen. Die verbanning is met die oog op die tweede toets op 23 Augustus op Carisbrook opgehef. Nieu-Seeland het die reeks geëwenaar nadat hulle die tweede wedstryd met 13–12 gewen het. Dié wedstryd is deur omstredenheid geteister nadat die Walliese skeidsregter Derek Bevan nie ’n Australiese drie deur die [[agsteman]] Steve Tuynman toegeken het nie. Die eindstryd is op 6 September 1986 op Edenpark gehou. Australië het ’n volsterkte Nieu-Seelandse span met 22–9 geklop en sodoende hul eerste toetsreeks op Nieu-Seelandse bodem beklink.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espn.com/rugby/story/_/id/15286390/all-blacks-rebel-tour-created-split-new-zealand-public |title=All Blacks rebel tour that created a split with New Zealand public |publisher=ESPNscrum |author=Huw Richards |date=22 April 2016 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Die Australiese en Nieu-Seelandse rugbyunies was toonaangewend by die invoering van die [[rugbywêreldbeker]]toernooi, waarvolgens beide Australië en Nieu-Seeland die eerste [[Rugbywêreldbeker 1987]] aangebied het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://nzhistory.govt.nz/culture/1987-rugby-world-cup/the-world-cup-is-born |title=1987 Rugby World Cup: The long road to the cup |publisher=New Zealand History |date=2021 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Tydens die groepfase het die selfbewuste Wallabies Engeland, die VSA en Japan verslaan, en in die kwarteindstryd Ierland. In die halfeindstryd is hulle egter op Sydney se [[Concord-ovaal]] deur Frankryk met 30–26 verslaan, in die klein finale om die derde plek het die Wallabies teen Wallis verloor.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2019/archive/1987/overview |title=Rugby World Cup 1987: Overview |publisher=rugbyworldcup.com |date=2019 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Die prestasies van die Wallabies oor die drie jaar onder die afrigter Alan Jones het deurlopend verbeter, maar Jones het ook ’n polariserende effek op die span gehad, aangesien hy ook as ’n radio-omroeper gewerk het en baie spelers nie tevrede was met sy bestuurstyl nie. Mark Ella, wat ná die 1984-seisoen homself onttrek het, het beweer dat hy moontlik nie sou uitgetree het as Jones nie die afrigter was nie. Daar was veral ernstige afwykings tussen die afrigter Alan Jones en die invloedryke [[skrumskakel]] Nick Farr-Jones.<ref>{{en}} {{cite web |author=Peter FitzSimons |url=https://www.smh.com.au/sport/rugby-union/the-wallabies-have-passed-by-alan-jones-20141022-119y3r.html |title=The Wallabies have passed by Alan Jones |publisher=The Sydney Morning Herald |date=22 Oktober 2014 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Voor en tydens die Rugbywêreldbeker 1987 het Alan Jones sy aktiwiteite buite die afrigting van Australië, waaronder die radio-uitsaaiwese, uitgebrei. Ná die rugbywêreldbekertoernooi is Jones van sy pos as afrigter verwyder en Bob Dwyer, wat Australië in 1982 en 1983 afgerig het, is in 1988 heraangestel. Die tuisreeks teen die All Blacks dieselfde jaar het teleurstellend verloop, nadat die Wallabies in drie toetswedstryde slegs een gelykop aangeteken het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/468 |title=1988 New Zealand tour to Australia |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> In 1989 het die Britse en Ierse Leeus vir die eerste keer sedert 1966 na Australië getoer. Ná hul oorwinning in die eerste toetswedstryd het Australië die tweede en derde toetswedstryde en sodoende die toetsreeks met 1–2 verloor.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.lions-tour.com/1989-australia/ |title=1989 Australia |publisher=Lions-Tour.com |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Bob Dwyer het ’n gebrek aan oorheersing deur die voorspelers as ’n belangrike faktor geïdentifiseer wat tot die verlore reeks bygedra het en die negentigerjare met die doel om hierdie faset van die Wallabies se speel te verbeter betree. === Wêreldbekertitels in 1991 en 1999 === [[Lêer:1991 - David Campese's autographed shirt.jpg|duimnael|David Campese se trui, versier met handtekeninge, in ’n [[Hongkong]]se kroeg]] In Augustus 1990 het Australië ná vier jaar weer ’n toetswedstryd in Nieu-Seeland gewen.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/513 |title=1990 Australia tour to New Zealand |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> In voorbereiding op die [[Rugbywêreldbeker 1991]] is die All Blacks weer verslaan, maar ook Wallis en Engeland. Die Wallabies het die rugbywêreldbekertoernooi vervolgens met nuwe selfvertroue aangepak en tydens die groepfase Argentinië, Wallis en [[Samoaanse nasionale rugbyspan|Wes-Samoa]] deels maklik verslaan. Gedurende die kwarteindstryd teen Ierland in [[Dublin]] was Australië op die rand van ’n uitskakeling. Nadat letterlik sekondes op die klok oorgebly het, was Ierland met 18–15 voor, voordat [[Michael Lynagh]] in die hoek ’n drie gedruk het om sodoende die Ierse harte te laat breek en Australië tot die halfeindstryd teen Nieu-Seeland te laat vorder.<ref>{{en}} {{cite web |author=Richard Seeckts |url=http://en.espn.co.uk/scrum/rugby/story/171646.html |title=Lynagh silences Lansdowne Road |publisher=ESPNscrum |date=20 Oktober 1991 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> In die eerste helfte het die Wallabies met 13–3 voorgeloop en toe hul verdedigingsvermoë teen die All Blacks gewys en die wedstryd beklink. In die eindstryd op Twickenham het die Wallabies teen Engeland te staan gekom. Engeland het hul meestal vooruit gedomineerde spelplan in ’n meer vloeiende spel verander. Dit was egter nie suksesvol nie en Australië het ’n 12–6-oorwinning behaal.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2019/archive/1991/overview |title=Rugby World Cup 1991: Overview |publisher=rugbyworldcup.com |date=2019 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> David Campese is as die speler van die toernooi aangewys, nadat hy ses drieë in ’n reeks van uitstekende vertonings gedruk het. Oorwinningsparades is in Australië vir hul nasionale span gehou. Nadat die Springbokke in 1992 ná die einde van apartheid weer vir internasionale rugby toegelaat is, het die Wallabies Suid-Afrika besoek en die eerste toetswedstryd tussen albei spanne in meer as twee dekades gewen.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/551 |title=1992 Australia tour to South Africa |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> In 1993 het die Springbokke se teenbesoek in Australië vir drie toetswedstryde plaasgevind, waarvan die Wallabies twee gewen het.<ref>{{fr}} {{cite book |author=Henri Garcia |title=La fabuleuse histoire du rugby |publisher=Éditions de La Martinière |location=Parys |year=2011 |isbn=978-2-7324-4528-1 |pages=830–840}}</ref> In 1994 het die Wallabies onder andere twee keer elk Ierland en [[Italiaanse nasionale rugbyspan|Italië]] geklop, asook in 1995 Argentinië.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/587 |title=1994 Ireland tour to Australia |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/591 |title=1994 Italy tour to Australia |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/610 |title=1995 Argentina tour to Australia |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Die titelverdediging tydens die [[Rugbywêreldbeker 1995]] in Suid-Afrika het met ’n nederlaag teen die gasheer afgeskop, gevolg deur oorwinnings oor [[Kanadese nasionale rugbyspan|Kanada]] en [[Roemeense nasionale rugbyspan|Roemenië]]. In die kwarteindstryd is die Wallabies deur Engeland uitgeskakel, nadat [[Rob Andrew]] in [[ekstra tyd]] ’n skepdoel aangeteken en die wedstryd met 22–25 beëindig het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2019/archive/1995/overview |title=Rugby World Cup 1995: Overview |publisher=rugbyworldcup.com |date=2019 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/rugby_union/rugby_world_cup/history/3086827.stm |title=1995: England 25-22 Australia |publisher=[[BBC]] |date=24 September 2003 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Dit was Australië se ergste vertoning in dié tyd ’n wêreldbekertoernooi. Om die toenemende oorskakeling van goeie spelers na finansieel gevestigde [[rugby league]]-spanne teen te werk het die Internasionale Rugbyvoetbalraad in Augustus 1995 besluit om van rugby ’n professionele sport te maak. In dieselfde jaar het die beheerliggame van Suid-Afrika, Nieu-Seeland en Australië die konsortium SANZAR gestig om televisie-uitsaairegte vir twee nuwe kompetisies te verkoop, die internasionale kompetisie Super 12 (nou [[Superrugby]]) en die Drienasiesreeks van die nasionale spanne (nou [[Die Rugbykampioenskap]]).<ref>{{en}} {{cite book |author=Bob Howitt |title=SANZAR Saga: Ten Years of Super 12 and Tri-Nations Rugby |publisher=HarperCollins Publishers |location=New York |year=2005 |isbn=1-86950-566-2 |pages=7}}</ref> Aangesien die nuwe toernooie min plek vir maandelange oorsese toere gelaat het, het hierdie tradisie uit die amateurtydperk vinnig tot ’n einde gekom (met uitsondering van die vierjaarlikse Leeustoere). In reaksie op rugby se skuif na professionaliteit is in Oktober 1995 die Rugbyunie Spelersvereniging (RUPA, ''Rugby Union Players' Association'') gestig om die belange van Australië se professionele rugbyspelers te beskerm.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://rupa.rugby/about-rupa/what-is-rupa |title=What is RUPA? |publisher=Rugby Union Players' Association |date=2020 |accessdate=1 November 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251101070205/https://rupa.rugby/about-rupa/what-is-rupa |archive-date=1 November 2025 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Greg Smith was in [[1996-Drienasiesreeks|1996]] en [[1997-Drienasiesreeks|1997]] Australië se hoofafrigter, gedurende dié jare het die Wallabies slegs twee van hul agt toetse in die eerste twee Drienasiesreeks gewen, albei teen Suid-Afrika tuis, maar hulle het rekordnederlae teen beide die All Blacks en Springbokke weg gely.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/3?Stagione=1996 |title=1996 Tri Nations |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/3?Stagione=1997 |title=1997 Tri Nations |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Nadat Rod Macqueen in 1998 by Smith oorgeneem het, het Australië sy twee toetswedstryde teen die All Blacks gewen en sodoende die Bledisloebeker teruggewen.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/3?Stagione=1998 |title=1998 Tri Nations |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> In dieselfde jaar het die Wallabies tydens die besoek van ’n onervare Engelse span in die Suidelike Halfrond ’n rekordoorwinning van 76–0 aangeteken, Engeland se ergste nederlaag in dié tyd.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.thetimes.co.uk/article/tour-from-hell-that-left-some-players-burnt-bf39t5hgpgw |title=Tour from Hell that left some players burnt |publisher=[[The Times]] |author=Mark Baldwin |date=9 November 2002 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> In 1999 het die Wallabies die Bledisloebeker suksesvol verdedig, nadat hulle Nieu-Seeland met ’n rekordoorwinning van 28–7 in Sydney verslaan het.<ref>{{en}} {{cite book |author=Ron Palenski |title=Century in Black |url=https://archive.org/details/centuryinblack0000ronp |publisher=Hodder Moa Beckett |location=Auckland |date=2003 |isbn=978-1-86958-937-0 |pages=[https://archive.org/details/centuryinblack0000ronp/page/233 233]}}</ref> Tydens die [[Rugbywêreldbeker 1999]] het die Wallabies hul groep gewen, nadat hulle in die drie wedstryde teen Roemenië, Ierland en die VSA altesaam slegs 31 punte afgestaan het. In die kwarteindstryd het hulle teen Wallis te staan gekom, met 24–9 geseëvier en die halfeindstryd bereik. Hulle het die verdedigende kampioen Suid-Afrika met 27–21 verslaan. Die halfeindstryd is deur ’n onvergeetlike skepdoel in ekstra tyd deur die [[losskakel]] Stephen Larkham (sy eerste skepdoel in ’n toetswedstryd) en ’n strafdoel van die [[heelagter]] [[Matt Burke]] beslis. Australië het die eindstryd op die nuwe [[Millennium-stadion]] maklik met 35–12 teen die blykbaar moeë Frankryk gewen, die Franse het voorheen in hul halfeindstryd die gunsteling Nieu-Seeland uitgeskakel. Die meeste punte is deur die heelagter Matt Burke aangeteken.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2019/archive/1999/overview |title=Rugby World Cup 1999: Overview |publisher=rugbyworldcup.com |date=2019 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> In 1999 het vyf Australiese spelers daarin geslaag om hul tweede rugbywêreldbekertoernooi te wen: Phil Kearns, John Eales, Tim Horan, Jason Little en Dan Crowley. Australië was ook die eerste rugbyspan wat die [[Webb Ellis-beker]] vir ’n tweede keer omhoog kon hou. Weens hul uitstekende prestasies is die Wallabies in 2000 as Laureus se “span van die jaar” genomineer.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.laureus.com/world-sports-awards/2000 |title=Laureus World Sports Awards 2000 winners & nominees |publisher=Laureus Wêreldsporttoekennings |date=2000 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> === Die nuwe millennium === [[Lêer:World Cup Telstra stadium.jpg|duimnael|Openingswedstryd van die [[Rugbywêreldbeker 2003]] tussen Argentinië en Australië op die Aussiestadion in Sydney]] [[Lêer:RWC-2007-AUSvsJAP.JPG|duimnael|Australië teen Japan tydens die [[Rugbywêreldbeker 2007]]]] In 2000 was die Australiese beheerliggaam een van die stigterslede van die vastelandse beheerliggaam Vereniging van Oseaniese Rugbyunies (''Federation of Oceania Rugby Unions'', FORU; nou [[Oseanië Rugb]]y, OR).<ref name="islands" /> In dieselfde jaar het Australië die Bledisloebeker verdedig en die [[2000-Drienasiesreeks|Drienasiesreeks]] vir die eerste keer gewen.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/3?Stagione=2000 |title=2000 Tri Nations |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Die Wallabies het hierdie prestasie in 2001 herhaal en ook hul eerste reeksoorwinning ooit oor die Britse en Ierse Leeus aangeteken.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/3?Stagione=2001 |title=2001 Tri Nations |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.lions-tour.com/2001-australia/ |title=2001 Australia |publisher=Lions-Tour.com |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Beide die afrigter MacQueen en kaptein John Eales het gou ná hierdie mylpale afgetree. Hulle is deur die afrigter [[Eddie Jones]] en kaptein George Gregan opgevolg.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbypass.com/news/watch-epic-video-of-eddie-jones-first-wallabies-training-in-2001/ |title=Watch: Epic video of Eddie Jones' first Wallabies training in 2001 |publisher=RugbyPass |author=Liam Heagney |date=18 Januarie 2023 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> As gevolg van die toenemende gewildheid het topvlak-[[rugby league]]spelers soos Mat Rogers, Wendell Sailor en Lote Tuqiri na rugbyunie oorgeskakel en voortaan vir die Wallabies uitgedraf. Dit was in kontras met die vorige eeu, waartydens baie rugbyunie-spelers met salarisse na rugby league gelok is.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://rugbyfix.com/rugbyfix-com-rugby-union-versus-rugby-league-the-cultural-divide/ |title=Switching Between Rugby Union and Rugby League |publisher=rugbyfix.com |date=15 Maart 2010 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> In 2001 is die Wallabies deur die IRR as “span van die jaar” en Rod Macqueen as “afrigter van die jaar” aangewys.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/tournaments/awards/past-winners/2001 |title=IRB Awards 2001 |publisher=[[Wêreldrugby]] |date=2021 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Die Wallabies het tydens die [[2002-Drienasiesreeks]] nie daarin geslaag om hul titel te verdedig nie.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/3?Stagione=2002 |title=2002 Tri Nations |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Aansluitend is hulle weg deur beide Ierland en Engeland verras.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/sport/2002/nov/11/rugbyunion.irelandrugbyunionteam |title=Australia caught on green tide |publisher=[[The Guardian]]|author=Ian Malin |date=12 November 2002 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/rugby_union/international/2484021.stm |title=England stun Aussies |publisher=[[BBC]] |author=Matt Majendie |date=16 November 2002 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Tydens die [[2003-Drienasiesreeks|Drienasiesreeks in 2003]] moes Australië die Bledisloebeker afstaan.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/3?Stagione=2003 |title=2003 Tri Nations |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> In dieselfde jaar het die gasheer Australië sy [[Rugbywêreldbeker 2003]]-veldtog op indrukwekkende wyse afgeskop. Tydens die groepfase het die Wallabies Argentinië maklik geklop, gevolg deur [[Namibiese nasionale rugbyspan|Namibië]] en Roemenië. Hulle 142–0-oorwinning oor die Namibiërs is beide die hoogste Australiese oorwinning en die hoogste tydens ’n rugbywêreldbekerwedstryd in dié tyd.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.abc.net.au/news/2003-10-25/wallabies-142-namibia-0/1499838 |title=Wallabies 142, Namibia 0 |publisher=Australian Broadcasting Corporation |author=Stuart Watt |date=25 Oktober 2003 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> In die laaste groepwedstryd het hulle Ierland naelskraap met 17–16 geklop. Vervolgens het hulle Skotland met 33–16 in die kwarteindstryd uitgeskakel. Die Wallabies het hul grootste oorwinning in dié tyd oor Nieu-Seeland aangeteken deur hulle met 22–10 in die halfeindstryd te verslaan. Daarna het George Gregan die Nieu-Seelanders met die woorde ''Four more years boys, four more years'' (“Nog vier jaar seuns, nog vier jaar”) geterg.<ref name="1995Favourites">{{en}} {{cite web |url=http://worldcupweb.com/WCrugby/donews.asp?ID=1634 |title=All set for World Cup semis |publisher=worldcupweb.com |date=14 November 2003 |accessdate=11 November 2006 |archive-url=https://web.archive.org/web/20061111001951/http://www.worldcupweb.com/WCrugby/donews.asp?ID=1634 |archive-date=11 November 2006 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Tydens ’n spannende eindstryd is die Wallabies deur Engeland met 20–17 verslaan, die eindstryd is kort voor afloop van ekstra tyd deur [[Jonny Wilkinson]] se skepdoel beslis.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2019/archive/2003/overview |title=Rugby World Cup 2003: Overview |publisher=rugbyworldcup.com |date=2019 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Tydens die tienjarige herdenking van die professionalisering van rugby in 2005 is die Wallabies se span van die dekade aangekondig. John Eales is deur ’n keuringspaneel van 30 as kaptein aangewys. Ná afloop van die Europese toer in 2005, wat met ’n negatiewe rekord van agt nederlae in nege wedstryde geëindig het, het die pers soos die ''Daily Telegraph'' ’n beroep op die afdanking van beide Eddie Jones en George Gregan gedoen. Die voormalige afrigter Alan Jones het ook vir hul afdanking gepleit. In Desember 2005 het die Australiese Rugbyunie aan die groeiende druk oorgegee en Eddie Jones met John Connolly vervang.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.abc.net.au/pm/content/2005/s1522635.htm |title=Eddie Jones sacked from Wallabies |publisher=Australian Broadcasting Corporation |date=2 Desember 2005 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Tydens die [[2006-Drienasiesreeks|Drienasiesreeks in 2006]] het die Wallabies ’n noemenswaardige 49–0-oorwinning oor die Springbokke aangeteken, maar in die oorblywende wedstryde slegs gemengde prestasies behaal.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/3?Stagione=2006 |title=2006 Tri Nations |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> In November dieselfde jaar het ’n skaars wegnederlaag teen Ierland gevolg.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/rugby_union/6163680.stm |title=Ireland 21-6 Australia |publisher=[[BBC]] |date=19 November 2006 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Op 10 Mei 2007 het beide die Walliese en Australiese beheerliggame met die stigting van die James Bevan-trofee daarop besluit om 100 jaar se toetsrugby tussen die twee lande te vier.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/rugby_union/welsh/6643203.stm |title=New trophy for Wales v Australia |publisher=[[BBC]] |date=10 Mei 2007 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Dit is genoem na die Australies-gebore Wallies-opgevoede man wat die Walliese span se eerste kaptein was; Australië het die eerste reeks om dié trofee met 2–0 gewen.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/941 |title=2007 Wales tour to Australia |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Tydens die [[Rugbywêreldbeker 2007]] het die Wallabies ná deels maklike oorwinnings oor Japan, Wallis, Fidji en Kanada hul groep gewen. In die kwarteindstryd is hulle egter deur Engeland met 12–10 uitgeskakel.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2019/archive/2007/overview |title=Rugby World Cup 2007: Overview |publisher=rugbyworldcup.com |date=2019 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Connolly het sy bedanking as hoofafrigter aangebied en is aan die begin van 2008 met Robbie Deans vervang.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.abc.net.au/pm/archive/articles/2007/12/14/s2119539.htm |title=Robbie Deans appointed as Wallabies coach |publisher=Australian Broadcasting Corporation |author=Jennifer Macey |date=14 Desember 2007 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Nadat die sleutelspelers George Gregan en [[Stephen Larkham]] ná die teleurstellende toernooi hul loopbane beëindig het, het hy die taak gehad om ’n nuwe span saam te stel. Tydens die [[2008-Drienasiesreeks]] het die Wallabies ’n ambivalente indruk agtergelaat. Hulle het die All Blacks slegs een keer en die Springbokke twee keer verslaan.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/3?Stagione=2008 |title=2008 Tri Nations |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Hulle het ook hul ergste nederlaag in dié tyd gely: 8–53 teen Suid-Afrika in [[Johannesburg]].<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.theroar.com.au/2008/08/31/springboks-inflict-wallabies-worst-test-loss-ever/ |title=Springboks inflict Wallabies' worst Test loss ever |publisher=The Roar |author=David Beniuk |date=30 Augustus 2008 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> In 2009 het die Wallabies Italië twee keer en Frankryk een keer verslaan, aansluitend het hul prestasies egter agteruitgegaan, nadat hulle tydens die [[2009-Drienasiesreeks]] drie keer deur Nieu-Seeland en twee keer deur Suid-Afrika verslaan is.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/977 |title=2009 Italy tour to Australasia |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/978 |title=2009 France tour to Australasia |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/3?Stagione=2009 |title=2009 Tri Nations |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Tydens die [[2009 eindjaarrugbytoetsreeks]] is die Wallabies vir die eerste keer in 27 jaar deur Skotland verslaan.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/rugby_union/scottish/8369615.stm |title=Scotland 9–8 Australia |publisher=[[BBC]] |author=James Standley |date=21 November 2009 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> === Heen en weer sedert 2010 === [[Lêer:Australia vs USA 2011 RWC (2).jpg|duimnael|Australië teen die [[Verenigde State se nasionale rugbyspan|VSA]] tydens die [[Rugbywêreldbeker 2011]]]] [[Lêer:England vs Australia 2015 RWC (2).jpg|duimnael|Australië klop Engeland 33–13 tydens die [[Rugbywêreldbeker 2015]] op Twickenham in Londen]] [[Lêer:2017.08.19.20.21.25-AUSvNZL-0003 (35890784923).jpg|duimnael|Australië teen Nieu-Seeland tydens die [[2017 midjaarrugbytoetsreeks]] in Sydney]] [[Lêer:2017.06.17.15.06.26-AUSvSCO anthems-0001 (35370281985).jpg|duimnael|Australië teen Skotland tydens die 2017 midjaarrugbytoetsreeks in Sydney]] [[Lêer:Adelaide Oval hosts Wallabies and Springboks Rugby Union 27 August 2022.jpg|duimnael|Australië teen Suid-Afrika tydens die [[2022-Rugbykampioenskapreeks]] in Adelaide]] Die Wallabies het tydens [[2010-Drienasiesreeks|Drienasiesreeks in 2010]] Suid-Afrika geklop, maar hulle is deur Nieu-Seeland verslaan, die Wallabies se tiende agtereenvolgende nederlaag teen die All Blacks, ’n nuwe negatiewe rekord.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/3?Stagione=2010 |title=2010 Tri Nations |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Tydens die [[2010 eindjaarrugbytoetsreeks]] het die Wallabies die All Blacks egter in ’n naelskraapse wedstryd in [[Hongkong]] verslaan. Dit was Australië se eerste oorwinning oor Nieu-Seeland in drie jaar.<ref>{{en}} {{cite web |author=Richard Knowler |url=https://www.stuff.co.nz/sport/rugby/all-blacks/4290888/Wallabies-steal-win-from-All-Blacks |title=Wallabies steal win from All Blacks |publisher=stuff.co.nz |date=31 Oktober 2010 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> 2011 het vir die Wallabies met ’n verrassende tuisnederlaag teen Samoa afgeskop, aansluitend het hulle egter die [[2011-Drienasiesreeks|Drienasiesreeks in 2011]] gewen en sodoende hul eerste titel in tien jaar ingepalm.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/3?Stagione=2011 |title=2011 Tri Nations |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Tydens die [[Rugbywêreldbeker 2011]] in Nieu-Seeland het die Wallabies Italië verslaan, maar hulle is in die daaropvolgende wedstryd deur Ierland geklop. Ná twee bykomende oorwinnings oor die VSA en [[Russiese nasionale rugbyspan|Rusland]] het hulle nogtans daarin geslaag om tot die kwarteindstryd te vorder. Hulle het teen die verdedigende kampioen Suid-Afrika te staan gekom, en die Springbokke danksy ’n amper foutlose verdediging naelskraap met 11–9 verslaan.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/rugby_union/14830348.stm |title=Rugby World Cup 2011: South Africa 9-11 Australia |publisher=[[BBC]] |date=9 Oktober 2011 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> In die halfeindstryd is die Wallabies egter deur die gasheer en latere kampioen Nieu-Seeland met 20–6 verslaan.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.stuff.co.nz/sport/rugby/teams/australia/5793924/All-Blacks-out-muscle-Wallabies-into-final |title=All Blacks out-muscle Wallabies, into final |publisher=stuff |date=17 Oktober 2011 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> In die klein finale om die derde plek het hulle Wallis met 21–18 geklop.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/rugby_union/9620926.stm |title=Rugby World Cup 2011: Wales 18-21 Australia – as it happened |publisher=[[BBC]] |date=21 Oktober 2011 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2019/archive/2011/overview |title=Rugby World Cup 2011: Overview |publisher=rugbyworldcup.com |date=2019 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> In 2012 is Australië tuis deur Skotland verslaan, dit was hul eerste tuisnederlaag teen die Skotte sedert 1982.<ref>{{en}} {{cite web |author=Colin Moffat |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/18324263 |title=Australia 6–9 Scotland |publisher=[[BBC]] |date=5 Junie 2012 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Ná die aansluiting van Argentinië by die Drienasiesreeks het dié toernooi [[die Rugbykampioenskap]] geword. Tydens die eerste [[2012-Rugbykampioenskapreeks|Rugbykampioenskapreeks]] het die Australiërs nie daarin geslaag om hul titel te verdedig nie, alhoewel hulle die nuweling twee keer verslaan het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/3?Stagione=2012 |title=2012 The Rugby Championship |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> In dieselfde jaar is Italië slegs naelskraap verslaan, nadat [[Luciano Orquera]] in die laaste minuut ’n strafdoel, wat aan Italië sy eerste gelykopuitslag teen die Wallabies sou besorg het, misgeskop het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/sport/2012/nov/24/italy-australia-autumn-internationals |title=Australia survive fightback to maintain perfect record against Italy |publisher=[[The Guardian]] |date=24 November 2012 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> In 2013 het die Britse en Ierse Leeus na Australië getoer en twee van die drie toetswedstryde gewen.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.abc.net.au/news/2013-07-06/lions-roar-past-wallabies-to-break-tour-drought/4803966 |title=Lions Tour 2013: British and Irish Lions break tour drought with third Test rout of Wallabies |publisher=Australian Broadcasting Corporation |date=6 Julie 2013 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Hierdie mislukking en ’n maer wenrekord het daartoe bygedra, dat die hoofafrigter Deans toenemende druk ervaar het. Hy het in Julie 2013, ná ses jaar in die pos, bedank; sy opvolger was Ewen McKenzie.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.abc.net.au/news/2013-07-09/ewen-mckenzie-unveiled-as-wallabies-coach/4808328 |title=Australian Rugby Union confirms Robbie Deans 'stood down' from Wallabies job on Monday |publisher=Australian Broadcasting Corporation |date=9 Julie 2013 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Tydens die [[2013-Rugbykampioenskapreeks]] het die Wallabies twee nederlae elk teen Suid-Afrika en Nieu-Seeland gely, maar twee oorwinnings oor Argentinië aangeteken.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/3?Stagione=2013 |title=2013 The Rugby Championship |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Die 12–38-tuisnederlaag teen die Springbokke was die destyds ergste vir die Wallabies.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://en.espn.co.uk/the-rugby-championship-2013/rugby/story/197175.html |title=Springboks embarrass Wallabies |publisher=ESPNscrum |date=7 September 2013 |accessdate=14 September 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170914173403/http://en.espn.co.uk/the-rugby-championship-2013/rugby/story/197175.html |archive-date=14 September 2017 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Tydens die [[2013 eindjaarrugbytoetsreeks]] het McKenzie die Wallabies na vier oorwinnings oor Italië, Ierland, Skotland en Wallis geneem. Nadat hulle egter in die eerste wedstryd van die reeks deur Engeland verslaan is, het die Wallabies die Grand Slam misgeloop.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://super.rugby/therugbychampionship/news/wallabies-fall-at-first-grand-slam-hurdle-to-england/ |title=Wallabies fall at first Grand Slam hurdle to England |publisher=[[Superrugby]] |date=3 November 2013 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> In 2014 het die Wallabies vir die eerste keer in vier jaar die Trophée des Bicentenaires ingepalm, nadat hulle drie agtereenvolgende oorwinnings oor Frankryk aangeteken het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/1070 |title=2014 France tour to Australia |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Nadat die Wallabies aansluitend in hul openingswedstryd van die [[2014-Rugbykampioenskapreeks]] teen die All Blacks gelykop gespeel het en daarmee vir die agste agtereenvolgende keer onoorwonne was, het hulle die kans gehad om hul reeks nederlae om die Bledisloebeker, wat in 2012 begin het, te beëindig. Maar ’n 20–51-nederlaag het alle hoop laat gaan.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.abc.net.au/news/2014-08-23/new-zealand-retains-bledisloe-cup/5692018 |title=All Blacks thump Wallabies 51-20 to retain Bledisloe Cup in thumping bonus point win |publisher=Australian Broadcasting Corporation |date=23 Augustus 2014 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> In die verdere verloop van die toernooi het die Wallabies hul eerste nederlaag teen Argentinië in 17 jaar gely; dit was die Poemas se eerste oorwinning sedert hul aansluiting by die Rugbykampioenskap.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/29495348 |title=Rugby Championship: Argentina 21-17 Australia |publisher=[[BBC]] |date=5 Oktober 2014 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Op 18 Oktober 2014 het McKenzie as hoofafrigter bedank, vier dae later het die ARU [[Michael Cheika]] as sy opvolger aangestel.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.abc.net.au/news/2014-10-22/aru-announce-michael-cheika-as-wallabies-coach/5832484 |title=Michael Cheika announced as new Wallabies head coach |publisher=Australian Broadcasting Corporation |date=22 Oktober 2014 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> In sy eerste toetswedstryd onder Cheika het Australië in [[Cardiff]] sy tiende agtereenvolgende oorwinning oor Wallis aangeteken.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.smh.com.au/sport/rugby-union/bernard-foley-leads-wallabies-to-tight-win-against-wales-20141108-11j7qx.html |title=Bernard Foley leads Wallabies to tight win against Wales |publisher=The Sydney Morning Herald |date=9 November 2014 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.abc.net.au/news/2014-11-09/wallabies-post-10th-straight-win-over-wales-with-33-28-triumph-/5877378 |title=Wallabies post 10th straight win over Wales with 33-28 triumph at Millennium Stadium |publisher=Australian Broadcasting Corporation |date=8 November 2014 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Tydens die [[2014 eindjaarrugbytoetsreeks]] is die Wallabies deur Frankryk, Ierland en Wallis verslaan, waardeur hulle na die sesde plek op die wêreldranglys gegly het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.abc.net.au/news/2015-03-17/wallabies-fall-to-lowest-ever-world-ranking-of-sixth/6324482 |title=Wallabies fall to lowest-ever ranking of sixth ahead of Rugby World Cup |publisher=Australian Broadcasting Corporation |date=16 Maart 2015 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Tydens die [[2015-Rugbykampioenskapreeks]] het die Wallabies hul eerste titel in die nuwe formaat ingepalm, nadat hulle Suid-Afrika, Argentinië en Nieu-Seeland een keer elk verslaan het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/sport/blog/live/2015/aug/08/australia-v-new-zealand-rugby-championship-decider |title=Australia 27–19 New Zealand: Rugby Championship decider – as it happened |publisher=[[The Guardian]] |author=Richard Gadsby |date=19 Oktober 2019 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Tydens die [[Rugbywêreldbeker 2015]] in Engeland is Australië saam met Wallis, Fidji, die gasheer en [[Uruguaanse nasionale rugbyspan|Uruguay]] in ’n soort “doodsgroep” geloot. Die Wallabies het in die moeilike tak geslaag en al sy wedstryde gewen, terwyl Engeland vroeg uit die toernooi geskel is. In die kwarteindstryd het Australië teen Skotland te staan gekom, wat 30 sekondes voor die eindfluitjie voorgeloop het, toe die skeidsregter [[Craig Joubert]] aan Australië ’n omstrede strafskop toegeken het, wat deur [[Bernard Foley]] aangeteken is en die Wallabies met 35–34 laat wen het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/sport/2015/oct/19/craig-joubert-mistake-penalty-australia-scotland-world-cup |title=Craig Joubert 'made mistake' awarding Australia penalty against Scotland |publisher=[[The Guardian]] |author=James Riach |date=19 Oktober 2015 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.telegraph.co.uk/sport/rugbyunion/rugby-world-cup/11938951/Australia-35-Scotland-34-match-report-Agony-for-Scots-as-last-minute-Bernard-Foley-penalty-snatches-late-victory.html |title=Australia 35 Scotland 34, match report: Agony for Scots as last-minute Bernard Foley penalty snatches late victory |publisher=[[The Daily Telegraph]] |author=Mick Cleary |date=18 Oktober 2015 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Australië het vervolgens Argentinië in die halfeindstryd met 29–15 verslaan. In die eindstryd het die Wallabies teen die All Blacks met 17–34 verloor, nadat hulle 15 minuut voor die eindfluitjie op 17–21 was.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2019/archive/2015/overview |title=Rugby World Cup 2015: Overview |publisher=rugbyworldcup.com |date=2019 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Later dieselfde jaar is die Australiese afrigter Cheika deur Wêreldrugby benoem as “afrigter van die jaar”.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.abc.net.au/news/2015-11-02/rugby-world-cup3a-wallabies-boss-michael-cheika-named-world-ru/6904622 |title=Rugby World Cup: Wallabies boss Michael Cheika named World Rugby Coach of the Year |publisher=Australian Broadcasting Corporation |date=2 November 2015 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Die jaar 2016 was die begin van ’n ernstige agteruitgang. In Junie het die Wallabies Engeland onder hul afrigter Eddie Jones gehuisves en drie agtereenvolgende toetswedstryde verloor.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/1108 |title=2016 England tour to Australia |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Hulle is ook in al drie wedstryde teen die All Blacks verslaan. Australië het die jaar met nederlae teen Ierland en die vierde keer teen Engeland beëindig.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/1118 |title=2016 Australia tour to UK, Ireland and France |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Die 2017-seisoen het min vordering gesien, nadat die Wallabies verslaan is deur ’n verswakte Skotse span, wat ’n aantal spelers aan die Britse en Ierse Leeus vir hul toer na Nieu-Seeland afgestaan het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/sport/2017/jun/17/scotland-australia-rugby-union-gregor-townsend |title=Gregor Townsend hails Scotland’s unity in hard-fought win over Australia |publisher=[[The Guardian]] |date=17 Junie 2017 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Australië het sy middelmatige prestasies tydens die [[2017-Rugbykampioenskapreeks]] voortgesit.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/3?Stagione=2017 |title=2017 The Rugby Championship |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Aan die einde van die seisoen het Australië sy vyfde agtereenvolgende nederlaag teen Engeland gely, saam met ’n rekordnederlaag teen Skotland.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/42016805 |title=Autumn international: England 30–6 Australia |publisher=[[BBC]] |author=Tom Fordyce |date=18 November 2017 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/sport/2017/nov/25/scotland-australia-autumn-international-match-report |title=Byron McGuigan and Scotland hammer Australia after Sekope Kepu’s red |publisher=[[The Guardian]] |author=Stuart Bathgate |date=25 November 2017 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> In Junie 2018 het die Wallabies twee van drie toetswedstryde teen Ierland verloor, en vervolgens vier van hul ses wedstryde tydens die [[2018-Rugbykampioenskapreeks]].<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/1423 |title=2018 Ireland tour to Australia |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/3?Stagione=2018 |title=2018 The Rugby Championship |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Gedurende herfs het die Wallabies hul eerste nederlaag teen Wallis in tien jaar gely.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/46130635 |title=Autumn internationals: Wales 9–6 Australia |publisher=[[BBC]] |author=Dafydd Pritchard |date=10 November 2018 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Altesaam het hulle in 2018 slegs vier van hul 13 toetswedstryde gewen, wat as hul ergste kalenderjaar beskou word.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.smh.com.au/sport/rugby-union/rugby-year-in-review-wallabies-suffer-tough-year-on-and-off-the-field-20181216-p50mkd.html |title=Rugby year in review: Wallabies suffer tough year on and off the field |publisher=The Sydney Morning Herald |author=Georgina Robinson |date=22 Desember 2018 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/sport/2018/nov/26/rugby-australia-must-act-as-wallabies-worst-calendar-year-finishes |title=Rugby Australia must act as Wallabies' worst calendar year finishes |publisher=[[The Guardian]] |author=Bret Harris |date=25 November 2018 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Tydens die [[2019-Rugbykampioenskapreeks]] het Australië die All Blacks met 47–26 verslaan, een van die ergste Nieu-Seelandse nederlae in dié tyd.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/49305836 |title=Australia thrash All Blacks 47–26 in Rugby Championship in Perth |publisher=[[BBC]] |date=10 Augustus 2019 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> In die daaropvolgende wedstryd om die Bledisloebeker het Nieu-Seeland met 36–0 wraak geneem. Tydens die [[Rugbywêreldbeker 2019]] in [[Japan]] het die Wallabies in die groepfase Fidji, Uruguay en [[Georgiese nasionale rugbyspan|Georgië]] verslaan. ’n Naelskraapse nederlaag teen Wallis in hul laaste groepwedstryd het beteken, dat die Wallabies in die kwarteindstryd teen Engeland te staan gekom het. Ná ’n swak 16–40-nederlaag is die toernooi én die seisoen vir die Wallabies beëindig.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/archive/2019/matches |title=Rugby World Cup 2019: Matches |publisher=rugbyworldcup.com |date=2019 |accessdate=26 September 2022}} {{dooie skakel}}</ref> Michael Cheika het die volgende dag van sy pos as hoofafrigter bedank.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.smh.com.au/sport/rugby-union/cheika-quits-wallabies-coach-falls-on-sword-after-world-cup-exit-20191020-p532h2.html |title=Cheika quits: Wallabies coach falls on sword after World Cup exit |publisher=The Sydney Morning Herald |author=Ton Decent |date=20 Oktober 2019 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> In November 2019 is Dave Rennie as sy opvolger benoem.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugby.com.au/news/2019/11/19/wallabies-coach-announcement |title=UPDATED: Wallabies win \"significant fight\" for Rennie's services after \"late\" All Blacks interest |publisher=[[Rugby Australia]] |author=Beth Newman |date=20 November 2019 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Ná sy terugkeer in die span is [[Christian Leali’ifano]] in 2020 as Laureus se “terugkoms van die jaar” genomineer.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.laureus.com/world-sports-awards/2020 |title=Laureus World Sports Awards 2020 winners & nominees |publisher=Laureus Wêreldsporttoekennings |date=2020 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Die Springbokke het vanweë die wêreldwye [[Covid-19-pandemie]] nie aan die [[2020-Drienasiesreeks]] deelgeneem nie en die Wallabies het ná een oorwinning en nederlaag elk teen die All Blacks asook twee gelykopuitslae teen die Poemas in die derde en dus laaste plek geëindig.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/3?Stagione=2020 |title=2020 The Rugby Championship |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> In die eerste wedstryd is Australië deur Nieu-Seeland met 43–5 verneder, hul ergste nederlaag teen dié buurland in dié tyd.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.abc.net.au/news/2020-10-31/all-blacks-thrash-wallabies-to-retain-bledisloe-cup-in-sydney/12831976 |title=Australia thrashed 43–5 by New Zealand in record loss as All Blacks retain Bledisloe Cup in Sydney |publisher=Australian Broadcasting Corporation |date=31 Oktober 2020 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Tydens die [[2021 midjaarrugbytoetsreeks]] het die Wallabies hul tuisreeks teen die Franse met 2–1 gewen.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugby.com.au/news/wallabies-v-france-third-test-how-to-watch-chanel-live-blog-match-report-rugby-union-2021717 |title=Wallabies pull off famous win over France after Koroibete red card |publisher=[[Rugby Australia]] |author=Nathan Williamson |date=17 Julie 2021 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Tydens die [[2021-Rugbykampioenskapreeks]] kon hulle vir die eerste keer vier wedstryde wen, waarna hulle ná die All Blacks die tweede plek behaal het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://super.rugby/therugbychampionship/news/four-straight-as-wallabies-power-past-pumas/ |title=Four Straight As Wallabies Power Past Pumas |publisher=[[Superrugby]] |date=2 Oktober 2021 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Die [[2021 eindjaarrugbytoetsreeks]] het met ’n oorwinning oor Japan begin, maar die Wallabies het vir die eerste keer in 45 jaar al hul wedstryde in Europa verloor.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.stuff.co.nz/sport/rugby/300459372/horrendous-rennie-rips-into-officials-after-14man-wallabies-fall-to-wales |title='Horrendous’: Rennie rips into officials after 14-man Wallabies fall to Wales |publisher=Stuff |author=Sam Phillips |date=21 November 2021 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Die [[2022 midjaarrugbytoetsreeks]] se tuisreeks teen Engeland het Australië met 1–2 verloor.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/sport/2022/jul/16/australia-england-third-test-rugby-union-match-report |title=Marcus Smith’s breakaway sparks England to series victory over Australia |publisher=[[The Guardian]] |author=Robert Kitson |date=16 Julie 2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Tydens die [[2022-Rugbykampioenskapreeks]] het die Wallabies twee oorwinnings aangeteken, maar ook vier nederlae gely, waaronder ’n rekordnederlaag teen Argentinië (met 17–48).<ref>{{en}} {{cite web |url=https://super.rugby/therugbychampionship/news/trc-rd2-argentina-cruise-to-victory-over-australia/ |title=Argentina Cruise to victory over Australia |publisher=[[Superrugby]] |date=14 Augustus 2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Tydens die [[2022 eindjaarrugbytoetsreeks]] is Australië vir die eerste keer ooit deur Italië geklop.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://autumnnationsseries.com/report/capuozzo-double-inspires-italy-to-historic-success/#report |title=Capuozzo double inspires Italy to historic success |publisher=Autum Nations Series |date=12 November 2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> In Januarie 2023 is die hoofafrigter Rennie vervang met Eddie Jones, wat voorheen van 2001 tot 2005 dié pos beklee het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.abc.net.au/news/2023-01-16/wallabies-sack-dave-rennie-coach-eddie-jones-rugby-world-cup/101858008 |title=Dave Rennie sacked, Eddie Jones back as Wallabies coach eight months before 2023 Rugby World Cup |publisher=Australian Broadcasting Corporation |date=15 Januarie 2023 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Tydens die verkorte [[2023-Rugbykampioenskapreeks]] het hulle al drie hul wedstryde verloor en vir die eerste keer in die laaste plek geëindig.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/66348302 |title=Australia 7–38 New Zealand: All Blacks hammer Wallabies to win Rugby Championship |publisher=[[BBC]] |date=29 Julie 2023 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Hierdie afwaartse neiging het tydens die [[Rugbywêreldbeker 2023]] in Frankryk aangehou, toe die Wallabies [[Portugese nasionale rugbyspan|Portugal]] met 35–15 en Georgië met 34–14 kon klop, maar teen Fidji hul eerste nederlaag in 69 jaar met 15–22 en teen Wallis ’n rekordnederlaag met 6–40 gely het, waarmee hulle vir die eerste keer ooit die uitklopfase misgeloop het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/news/876552/australia-rugby-world-cup-2023-review |title=Australia: Rugby World Cup 2023 review |publisher=[[Wêreldrugby]] |date=9 Oktober 2023 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> In Januarie 2024 het Joe Schmidt as hoofafrigter oorgeneem by Eddie Jones.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/sport/2024/jan/18/joe-schmidt-replace-eddie-jones-australia-head-coach-rugby-union |title=Joe Schmidt confirmed to replace Eddie Jones as Wallabies coach |publisher=[[The Guardian]] |author=Angus Fontaine |date=19 Januarie 2024 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Die [[2024-Rugbykampioenskapreeks]] het vir die Wallabies weer teleurstellend verloop, nadat hulle slegs een naelskraapse wegoorwinning oor die Poemas kon aanteken (met 20–19), waarop ’n rekordwegnederlaag teen dié span gevolg het (met 27–67), waarmee hulle weer die laaste plek beklee het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/articles/ce81zgvqqmgo |title=What have we learned from the Rugby Championship? |publisher=[[BBC]] |author=Alastair Telfer |date=29 September 2024 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> In 2025 het die Wallabies hul tweede agtereenvolgende reeksnederlaag teen die Britse en Ierse Leeus gely.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/sport/live/2025/aug/02/australia-v-british-irish-lions-third-test-live-score-updates-wallabies-rugby-union |title=Australia beat British & Irish Lions 22-12 in third Test after weather delay – as it happened |publisher=[[The Guardian]] |author=Lee Calvert |date=2 Augustus 2025 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Tydens die daaropvolgende [[2025-Rugbykampioenskapreeks]] het die Wallabies een oorwinning elk oor die Springbokke en die Pumas aangeteken, maar in albei wedstryde teen die All Blacks nederlae gely.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/articles/c2375g123zgo |title=What did we learn from the Rugby Championship? |publisher=[[BBC]] |author=Alastair Telfer |date=5 Oktober 2025 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> In Junie 2026 is Joe Schmidt opgevolg deur Les Kiss wat die Wallabies op die [[Rugbywêreldbeker 2027]] tuis sal voorberei.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugby.com.au/news/joe-schmidt-to-stay-as-wallabies-coach-until-2026-les-kiss-anointed-successor-2025429 |title=Joe Schmidt to stay as Wallabies coach until mid-2026, Les Kiss anointed successor |publisher=[[Rugby Australia]] |author=Nathan Williamson |date=25 April 2025 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> == Kleure, embleem en bynaam == [[Lêer:Red necked wallaby444.jpg|duimnael|’n Jong Australiese wallaby-wyfie]] Die Wallabies speel in Australië se tradisionele sportkleure groen en goud. Voor die bekendstelling van ’n nasionale trui het die Wallabies in die spankleure van die gasheerdeelstaat gespeel.<ref name="jerseyinfo">{{en}} {{cite web |url=http://aru.rugby.com.au/about_the_aru/history_of_the_aru/history_of_the_aru,183.html |title=History of the Australian Jersey |publisher=[[Rugby Australia]] |accessdate=7 Augustus 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070807135510/http://aru.rugby.com.au/about_the_aru/history_of_the_aru/history_of_the_aru%2C183.html |archive-date=7 Augustus 2007 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Die Australiese wapen het dikwels die deelstaatskenteken op die trui vervang, en verskeie skakerings van hierdie kleure is in ’n aantal wedstryde in die vroeë 1900’s gebruik.<ref name="jerseyinfo" /> In 1928 het die beheerliggame saamgestem “dat die Australiese verteenwoordigende amateurkleure groen en goud gebruik sal word”.<ref name="jerseyinfo" /> In die volgende jaar het die All Blacks na Australië getoer, en die Wallabies se trui was smaraggroen met die Australiese wapen op; met groen sokkies met tralies aan die bokant.<ref name="jerseyinfo" /> Gedurende die 1930’s het die trui amper dieselfde gebly, met klein veranderinge hier en daar.<ref name="jerseyinfo" /> Toe die Wallabies in 1933 vir die eerste keer na Suid-Afrika getoer het, het die besoekers hemelblou truie gedra om verwarring te voorkom, omdat destyds albei spanne donkergroen truie gebruik het. Tydens die Australiese toer in 1953 het die Suid-Afrikaners tydens die toetswedstryde wit truie gedra. Tydens hul 1961-toer het die Wallabies in goue truie uitgedraf om verdere verwarring te vermy.<ref name="strip">{{en}} {{cite web |url=http://rugby.com.au/about_the_aru/history_of_the_aru/history_of_the_aru,183.html |title=History of the ARU |publisher=[[Rugby Australia]] |accessdate=19 Augustus 2006 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060819163106/http://rugby.com.au/about_the_aru/history_of_the_aru/history_of_the_aru%2C183.html |archive-date=19 Augustus 2006 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Die wegtrui is gewoonlik groen of wit, alhoewel die Wallabies tydens die [[Rugbywêreldbeker 1995]] se wedstryd teen [[Roemeense nasionale rugbyspan]] ’n groen en goud streeptrui, met groen broeke en sokkies gedra het. Canterbury se ontwerp vir Australië se [[Rugbywêreldbeker 2007]]-trui met ’n geboë geelbruin paneel regoor die bors het soos ’n [[bra]] gelyk en heelwat kritiek ontlok.<ref name="RWC07Jersey">{{en}} {{cite web |url=http://www.rucksandrolls.com/larkham-gregan-giteau-wallabies-rwc-07-jersey/ |title=The Wallabies New World Cup Jersey...ouch... |publisher=rucksandrolls.com |date=25 Junie 2007 |accessdate=27 Junie 2007 |archive-url= https://web.archive.org/web/20070627154006/http://www.rucksandrolls.com/larkham-gregan-giteau-wallabies-rwc-07-jersey/ |archive-date=27 Junie 2007 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Dit het die ''Sydney Morning Herald''' se hoof-rugbykorrespondent ’n satiriese stuk in sy rubriek laat verskyn, waarin die trui met Kramer en Frank Costanza se bekende mansbra van ''Seinfeld'' vergelyk word.<ref name=growden-2007>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyheaven.smh.com.au/articles/2007/07/12/1183833690325.html |title=Just one big Boks of contradictions |publisher=The Sydney Morning Herald |author=Greg Growden |date=13 Julie 2007 |accessdate=15 Julie 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070715064706/http://rugbyheaven.smh.com.au/articles/2007/07/12/1183833690325.html |archive-date=15 Julie 2007 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> In 2010 het KooGa die klereborg geword.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://rugby.com.au/news/article,134179.html |title=KooGa appointed apparel sponsor for Qantas Wallabies from 2010 |accessdate=30 Oktober 2009 |publisher=[[Rugby Australia]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20091030052448/http://rugby.com.au/news/article%2C134179.html |archive-date=30 Oktober 2009 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Die eerste KooGa-trui vir die Wallabies is gebruik van 2010 tot die afsluiting van die 2012-seisoen; vir die 2012-seisoen is egter ’n ander soort broeke en sokkies ontwerp. KooGa het in 2013 ’n nuwe uitrusting vir die reeks teen die Britse en Ierse Leeus bekendgestel. BLK Sport, voorheen die Australiese onderafdeling van KooGa, het die klereborg ná hierdie toer geword, en die BLK-embleem het KooGa s’n op die trui vir die 2013-[[lente]]toer vervang. In Oktober 2013 het die ARU aangekondig dat Asics vanaf 2014 die klereborg sal word. Tydens die derde 2017-Bledisloebekertoets het die Wallabies vir die eerste keer ’n trui met ’n inheemse [[Aborigines]]-ontwerp gedra. Tydens die [[Rugbywêreldbeker 2019]] het hulle in ’n soortgelyke trui uitgedraf. Die bynaam “Wallabies” verwys na die wallaby wat aan die grootste deel van Australië inheems is. Die naam het tydens die span se eerste toer na die Verenigde Koninkryk en Noord-Amerika in 1908 ontstaan. Die Nieu-Seelandse span het pas ’n toer voltooi en die Engelse pers het hulle “All Blacks” gedoop. Daar is voorgestel dat Australië ook ’n bynaam sal kry, en ''rabbits'' (“konyne”) was een van die byname wat deur die Engelse koerante voorgestel is.<ref name="Annual Report 2008" /><ref name="Reason58" /> Die Australiërs het dit verwerp, en wou nie hê dat die nasionale span deur ’n ingevoerde “pes” verteenwoordig word nie. Hulle het eerder die inheemse Wallaby gekies, wat dadelik gewild geword het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rl1908.com/clubcomps/origins.htm |title=Club Histories – New Speculations |author=Sean Fagan |accessdate=21 Oktober 2006 |archive-url=https://web.archive.org/web/20061021080342/http://www.rl1908.com/clubcomps/origins.htm |archive-date=21 Oktober 2006 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Oorspronklik is slegs toerende spanne “Wallabies” genoem; as Australië tuis gespeel het, is na hulle as “Internasionale” verwys.<ref name="Annual Report 2008" /><ref name="wallabyinfo">{{en}} {{cite web |url=http://aru.rugby.com.au/qantas_wallabies/brief_history/who_are_the_wallabies,143.html |title=A brief history |publisher=[[Rugby Australia]] |accessdate=14 Augustus 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070814162752/http://aru.rugby.com.au/qantas_wallabies/brief_history/who_are_the_wallabies%2C143.html |archive-date=14 Augustus 2007 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Die span se gelukbringer staan bekend as ''Wally'' en is ’n Wallaby. == Truiverskaffers en -borge == [[Lêer:Australia - Ireland 15-11-2006-1.jpg|duimnael|Die ou Australiese rugbytrui gedurende die 2000’s]] Sedert die 1970’s het die volgende truiverskaffers en -borge verskyn: {| class="wikitable" style="text-align:center;" ! colspan=2| Truiverskaffer ! colspan=2| Truiborg |- ! scope="col" style="width:6.6em;"| Tydperk ! scope="col" style="width:8.9em;"| Handelsmerk ! scope="col" style="width:8.9em;"| Handelsmerk ! scope="col" style="width:6.6em;"| Tydperk |- |1975–1988 |[[Adidas]] |style="border-bottom:0;"| – |style="border-bottom:0;"|tot 1989 |- |rowspan=3|1989–1996 |rowspan=3|[[Canterbury of New Zealand|Canterbury]] |style="border-top:0; font-size:60%;"|&nbsp; |style="border-top:0; font-size:60%;"|&nbsp; |- |[[Castlemaine XXXX]] |1990–1994 |- |rowspan=2|[[Schweppes]] |rowspan=2|1995–1997 |- |rowspan=2|1997–1999 |rowspan=2|[[Reebok (maatskappy)|Reebok]] |- |rowspan=2|[[Vodafone]] |rowspan=2|1998–2003 |- |rowspan=2|2000–2009 |rowspan=2|[[Canterbury of New Zealand|Canterbury]] |- |rowspan=4|[[Qantas]] |rowspan=4|2004–2020 |- |rowspan=2|2010–2013 |[[KooGa]] |- |[[Beyond Limits Known|BLK]] |- |style="border-bottom:1px solid transparent;padding:2px;"| |style="border-bottom:1px solid transparent;padding:2px;"| |- |rowspan="2" style="border-top:1px solid transparent;"| sedert 2014 |rowspan="2" style="border-top:1px solid transparent;"| [[Asics]] |- |[[Cadbury]]<ref>{{en}} {{cite web |url=https://sydneynewstoday.com/rugby-australia-announces-cadbury-as-major-wallabies-sponsor/182299/ |title=Rugby Australia announces Cadbury as major Wallabies sponsor |publisher=Sydney News Today |author=Quinton Tahiri |date=13 Mei 2021 |accessdate=6 Julie 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210706040214/https://sydneynewstoday.com/rugby-australia-announces-cadbury-as-major-wallabies-sponsor/182299/ |archive-date=6 Julie 2021 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> |sedert 2014 |} == Tuisstadions == {{Location map+ |Australië |caption=Kaart van Australië se huidige tuistadions |places= {{Location map~ |Australië |label=[[ANZ-stadion|ANZ]] |position=top |mark=Red pog.svg |marksize=5 |lat_deg=-33 |lat_min=-50 |lat_sec=-50 |lon_deg=151 |lon_min=3 |lon_sec=48 }} {{Location map~ |Australië |label=[[Perth Ovaal|nib]] |position=right |mark=Red pog.svg |marksize=5 |lat_deg=-31 |lat_min=-57 |lat_sec=-4 |lon_deg=115 |lon_min=53 |lon_sec=20.5 }} {{Location map~ |Australië |label=[[Docklands-stadion|Docklands]] |position=bottom |mark=Red pog.svg |marksize=5 |lat_deg=-37 |lat_min=-48 |lat_sec=-59 |lon_deg=144 |lon_min=56 |lon_sec=51 }} {{Location map~ |Australië |label=[[Suncorpstadion|Langpark]] |position=left |mark=Red pog.svg |marksize=5 |lat_deg=-27 |lat_min=-27 |lat_sec=-53 |lon_deg=153 |lon_min=0 |lon_sec=34 }} {{Location map~ |Australië |label=[[Sydney Voetbalstadion|Allianz]] |position=left |mark=Red pog.svg |marksize=5 |lat_deg=-33 |lat_min=-53 |lat_sec=-21 |lon_deg=151 |lon_min=13 |lon_sec=31 }} {{Location map~ |Australië |label=[[Melbourne Reghoekige Stadion|AAMI]] |position=left |mark=Red pog.svg |marksize=5 |lat_deg=-37 |lat_min=-49 |lat_sec=-31 |lon_deg=144 |lon_min=59 |lon_sec=2 }} {{Location map~ |Australië |label=[[Perthstadion|Optus]] |position=top |mark=Red pog.svg |marksize=5 |lat_deg=-31 |lat_min=-56 |lat_sec=-45 |lon_deg=115 |lon_min=52 |lon_sec=12 }} }} Net soos ander vername rugbylande soos Argentinië, Frankryk, Nieu-Seeland en Suid-Afrika beskik Australië oor geen amptelike tuisstadion vir sy nasionale span nie. Die Wallabies speel hul toetse eerder op ’n verskeidenheid stadions dwarsoor Australië. Van die stadions sluit in [[ANZ-stadion]] in Sydney, [[Suncorpstadion|Langpark]] in Brisbane, [[Melbourne Reghoekige Stadion|AAMI-park]] en [[Docklands-stadion]] in Melbourne, asook [[Perthstadion|Optusstadion]] en [[Perth Ovaal|nib-stadion]] in Perth. Van die stadions wat voorheen tradisioneel vir Wallabies-wedstryde gebruik is, sluit in Sydney se Concord-ovaal, die [[Sydney-krieketveld]] en Sportgrond, asook [[Ballymorestadion|Ballymore]] en die Exhibition Ground in Brisbane. Die Sydney-krieketveld het in 1899 Australië se eerste toetswedstryd teen die Britse Leeus gehuisves. Met een uitsondering (in 1958 in Melbourne) het die Wallabies hul tuiswedstryde tot in 1998 slegs in Sydney of Brisbane gespeel. Die Wallabies speel hul meeste tuiswedstryde op die ANZ-stadion in Sydney (met ’n rekordskare van 109&nbsp;874 teen die All Blacks), op die Docklands-stadion in Melbourne, met ’n rekordskare (teen Engeland) van 54&nbsp;868, op die [[Suncorpstadion]] in Brisbane, met ’n rekordskare van 52&nbsp;498 of op die [[Subiaco Ovaal]] in Perth. Die rekordskare in die ANZ-stadion teen die All Blacks is die hoogste aantal toeskouers tydens enige rugbywedstryd. === Rugbywêreldbekerstadions === {{Hoofartikel|Rugbywêreldbeker 1987|Rugbywêreldbeker 2003|Rugbywêreldbeker 2027}} [[Lêer:World Cup Australia.jpg|duimnael|Die [[Sydneyhawebrug]] tydens die Rugbywêreldbeker 2003]] Die eerste Rugbywêreldbeker 1987 is saam deur Australië en Nieu-Seeland aangebied. Van die wedstryde was soos volg opgedeel: Groep 1 (wat die Wallabies ingesluit het) is in [[Brisbane]] en [[Sydney]] gespeel, een wedstryd van Groep 2 (dié tussen Ierland en Tonga) is ook in Brisbane se [[Ballymorestadion]] aangebied. Daarbenewens het Brisbane en Sydney een kwarteindstryd elk, asook onderskeidelik een halfeindstryd, aangebied. Al die ander wedstryde het in Nieu-Seeland plaasgevind. Australië het altesaam elf wedstryde gehuisves, terwyl die oorblywende 21 wedstryde in Nieu-Seeland gespeel is. Die Rugbywêreldbeker 2003 is dwarsdeur Australië aangebied, veral langs die ooskus, hoewel oorspronklik ook wedstryde in Nieu-Seeland beplan was. Die 48 wedstryde is in elf stadions gehuisves, met die [[Sydney Voetbalstadion|Telstra-stadion]] in Sydney wat die halfeindrondte, die klein finale om die derde plek en die eindstryd tussen die Wallabies en Engeland aangebied het. Van Australië se ander stadions tydens dié toernooi was: die ANZ-stadion in Sydney, Docklands-stadion in [[Melbourne]], [[Suncorpstadion|Langpark]] in Brisbane, [[Subiaco Ovaal]] in Perth, Adelaide Ovaal in Adelaide, Willows Sportkompleks in [[Townsville]], Canberrastadion in [[Canberra]], Central Coast-stadion in Gosford, Yorkpark in Launceston en Wollongong Showground in [[Wollongong]]. Australië sal die Rugbywêreldbeker 2027 aanbied.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/news/714742/rugby-world-cup-host-locations-confirmed-through-to-2033 |title=Rugby World Cup host locations confirmed through to 2033 |publisher=[[Wêreldrugby]] |date=12 Mei 2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> == Toetswedstryde == [[Lêer:Australia IRB World Rankings.png|duimnael|400px|Australië se plek op [[Wêreldrugby]] se ranglys vanaf 10 Oktober 2003 tot op hede]] Australië het 350 van sy 692 toetswedstryde gewen, ’n wenrekord van 50,58%. Australië se statistieke in toetswedstryde teen alle lande, in alfabetiese volgorde, is soos volg (korrek teen September 2026):<ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;orderby=team;team=6;template=results;type=team;view=opposition |title=International Rugby Union Statistics – Australia |publisher=ESPNscrum |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> {| class="sortable wikitable" ! Teenstander ! Gespeel ! Gewen ! Verloor ! Gelykop ! % Gewen |- bgcolor="#d0ffd0" align="center" |- | {{ARGru}} || 45 || 31 || 10 || 4 || 68,89 |- | {{BILru}} || 26 || 7 || 19 || 0 || 26,92 |- | {{ENGru}} || 57 || 27 || 29 || 1 || 47,37 |- | {{FIJru}} || 24 || 20 || 3 || 1 || 83,33 |- | {{FRAru}} || 54 || 29 || 23 || 2 || 53,70 |- | {{GEOru}} || 3 || 3 || 0 || 0 || 100,00 |- | {{IRLru}} || 40 || 22 || 17 || 1 || 55,00 |- | {{ITAru}} || 21 || 19 || 2 || 0 || 90,48 |- | {{JPNru}} || 9 || 9 || 0 || 0 || 100,00 |- | {{CANru}} || 6 || 6 || 0 || 0 || 100,00 |- | {{KORru}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 100,00 |- | {{NAMru}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 100,00 |- | {{NZLru}} || 181 || 45 || 128 || 8 || 24,86 |- | {{vlagikoon|Nieu-Seeland}} Nieu-Seeland Māori || 16 || 8 || 6 || 2 || 50,00 |- | [[Lêer:Flag of rugby Pacific Islanders.svg|24px|raam]] Pasifiese Eilanders || 1 || 1 || 0 || 0 || 100,00 |- | {{PORru}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 100,00 |- | {{ROMru}} || 3 || 3 || 0 || 0 || 100,00 |- | {{RUSru}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 100,00 |- | {{SAMru}} || 6 || 5 || 1 || 0 || 83,33 |- | {{SCOru}} || 35 || 22 || 13 || 0 || 62,86 |- | {{ESPru}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 100,00 |- | {{RSAru}} || 97 || 41 || 53 || 3 || 42,27 |- | {{TGAru}} || 4 || 3 || 1 || 0 || 75,00 |- | {{URUru}} || 2 || 2 || 0 || 0 || 100,00 |- | {{USAru}} || 8 || 8 || 0 || 0 || 100,00 |- | {{WALru}} || 49 || 34 || 14 || 1 || 69,39 |- | align="left" |'''Algeheel''' || '''692''' || '''350''' || '''319''' || '''23''' || '''50,58''' |} Wedstryde teen verskeie saamgestelde spanne tydens oorsese toere van die amateurtydperk en die deur beide [[Nieu-Seeland Rugby]] en die [[Suid-Afrikaanse Rugbyunie]] nieerkende wedstryde teen die [[Waratahs (Superrugbyspan)|Waratahs]] (1920–1928) is nie in die lys nie, alhoewel [[Rugby Australia]] hulle as toetswedstryde erken. == Wedywering met ander nasionale spanne == [[Lêer:Australia nz first 1903.jpg|duimnael|Die eerste toetswedstryd tussen Australië en Nieu-Seeland op 15 Augustus 1903 in Sydney]] [[Lêer:England v australia 1909.jpg|duimnael|Die eerste toetswedstryd tussen Australië en Engeland op 9 Januarie 1909 in [[Blackheath, Londen|Blackheath]]]] Veral met die ander twee groot spanne van die Suidelike Halfrond, die Nieu-Seelandse All Blacks en die Suid-Afrikaanse Springbokke, handhaaf Australië ’n intensiewe wedywering. Die tradisionele sportiewe wedywering teen die buurland Nieu-Seeland geniet in Australië ’n besondere status. Sedert 1996 neem al drie spanne aan die jaarlikse Drienasies of die Rugbykamioenskap deel. Soos in ander sportsoorte (veral [[krieket]], [[rugby league]], [[netbal]] en op die [[Statebondspele]]) handhaaf Australië tradisioneel goeie wedywering met sy buurland Nieu-Seeland,<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.foxsports.com.au/more-sports/mad-tuesday-11-things-you-never-wanted-to-know-about-the-trans-tasman-sporting-rivalry/news-story/ae6dd16e7f4cec90ec146c176f497ebf |title=Mad Tuesday: 11 things you never wanted to know about the Trans Tasman sporting rivalry |publisher=Fox Sports |author=Trevor Marshallsea |date=3 Mei 2016 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/sport/blog/2015/oct/29/the-encounters-that-have-underpinned-trans-tasman-sporting-rivalry |title=The encounters that have underpinned trans-Tasman sporting rivalry |publisher=[[The Guardian]] |author=Russell Jackson |date=28 Oktober 2015 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> waarna dikwels as “wedywering onder sibbes” (''sibling rivalry'') verwys word.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.cricketcountry.com/articles/australia-vs-new-zealand-an-intense-sibling-rivalry-where-nothing-else-matters-than-win-502235 |title=Australia vs New Zealand, an intense sibling rivalry where nothing else matters than 'win' |publisher=Cricket Country |author=Suvajit Mustafi |date=28 Maart 2015 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.stuff.co.nz/sport/cricket/67529059/top-ten-nzaustralia-clashes |title=Top ten NZ/Australia clashes |publisher=Stuff |authors=Rosanna Price, Henry Cooke |date=27 Maart 2015 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Die eerste toetswedstryd tussen albei spanne is tydens die Nieu-Seelandse besoek aan Australië in 1903 gespeel. Sedert 1932 ding albei spanne mee om die Bledisloebeker, een van die oudste trofeë in internasionale rugby. Van die 181 toetswedstryde tot dusver het Nieu-Seeland 128 gewen, Australië 45, met agt gelykopuitslae. Gedurende wêreldbekertoernooie het albei spanne tot dusver vier keer ontmoet (in 1991, 2003, 2011 en 2015), waarvan albei spanne twee wedstryde elk gewen het. Albei lande het al belangrike rugbytoernooie soos die [[Rugbywêreldbeker 1987]] saam aangebied. Die [[Rugbywêreldbeker 2003]] is oorspronklik ook aan albei rugbylande toegewys, maar ná ’n kontraktuele dispuut oor grondtekenregte tussen die [[Nieu-Seeland Rugby|Nieu-Seelandse Rugbyunie]] en die IRR is Australië as alleenlike gasheer aangewys. Daarbenewens het hulle in die eindstryd van die Rugbywêreldbeker 2015 ontmoet, wat die All Blacks gewen het. Net soos die ander rugbylande van die Suidelike Halfrond handhaaf Australië ’n wedywering met die nasionale spanne van die Noordelike Halfrond. Net só het Australië tydens drie van sy vier eindstrydverskynings teen spanne van die Noordelike Halfrond te staan gekom (twee keer teen Engeland en een keer teen Frankryk, waarvan die Wallabies die eindstryd in 1991 teen Engeland en in 1999 teen Frankryk gewen het). ’n Bykomende aspek in hul wedywering met Engeland is die sedert die laat 19de eeu bestaande intensiewe, sportiewe wedywering tussen Australië en Engeland, wat ook in ander sportsoorte (veral [[krieket]] en op die Statebondspele) ’n besondere status geniet.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.newstatesman.com/politics/sport/2017/11/why-england-and-australia-love-hate-each-other |title=Why England and Australia love to hate each other |publisher=New Statesman |author=Simon Barnes |date=25 November 2017 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Van 1997 tot 2022 het Australië en Engeland meegeding om die Cookbeker (genoem na [[James Cook]]), asook in 2001 en 2013 teen die Britse en Ierse Leeus om die Tom Richards-beker; teen Frankryk is sedert 1989 die Trophée des Bicentenaires op die spel, teen Skotland sedert 1998 die Hopetounbeker, teen Ierland sedert 1999 die Lansdownebeker en teen Wallis sedert 2007 die James Bevan-trofee.<ref name="Part One">{{en}} {{cite web |url=http://en.espn.co.uk/scrum/rugby/story/84191.html |title=The Scrum.com trophy guide – Part One |publisher=ESPNscrum |date=29 Oktober 2008 |accessdate=13 Mei 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230513190107/http://en.espn.co.uk/scrum/rugby/story/84191.html |archive-date=13 Mei 2023 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref name="Part Two">{{en}} {{cite web |url=http://en.espn.co.uk/scrum/rugby/story/84879.html |title=The Scrum.com trophy guide – Part Two |publisher=ESPNscrum |date=5 November 2008 |accessdate=13 Mei 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230513190101/http://en.espn.co.uk/scrum/rugby/story/84879.html |archive-date=13 Mei 2023 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Die Cookbeker is in 2022 met die Ella-Mobbs-trofee (genoem na die Australiese rugbyspeler en [[Aborigines|Aborigine]] [[Mark Ella]], asook die Engelse rugbyspeler [[Edgar Mobbs]]) vervang.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.smh.com.au/sport/rugby-union/doing-the-right-thing-ella-welcomes-cook-cup-name-change-20220616-p5aub8.html |title=‘Doing the right thing’: Ella welcomes Cook Cup name change |publisher=The Sydney Morning Herald |author=Iain Payten |date=17 Junie 2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Die Tom Richards-beker is in 2021 met die Lions Series-trofee vervang, wat aan die wenner van elke vierjaarlikse Leeus-reeks oorhandig word.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.lionsrugby.com/en/news/lions-and-springboks-to-play-for-new-tour-trophy-created-by-thomas-lyte |title=Lions and Springboks to play for new Tour trophy created by Thomas Lyte |publisher=[[Britse en Ierse Leeus]] |date=4 Mei 2021 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> == Rekords == === Wêreldbekerrekord === [[Lêer:Webb Ellis Cup.jpg|duimnael|upright|Australië het in 1991 en 1999 die [[Webb Ellis-beker]] omhoog gehou]] Australië het tot dusver aan elke [[rugbywêreldbeker]]toernooi deelgeneem en die [[Webb Ellis-beker]], waarom vierjaarliks meegeding word, twee keer omhoog gehou: tydens die tweede Rugbywêreldbeker 1991 en die vierde Rugbywêreldbeker 1999. Daarmee het die Wallabies die eerste span geword, wat die titel twee keer ingepalm het. Tydens die eerste Rugbywêreldbeker 1987, wat Australië saam met Nieu-Seeland aangebied het, is die Wallabies in die halfeindstryd deur Frankryk uitgeskakel en is in die daaropvolgende klein finale om die derde plek deur Wallis verslaan. Tydens die Rugbywêreldbeker 2003 tuis is die Wallabies in die eindstryd in ekstra tyd deur Engeland geklop. In 2011 is hulle deur die verdedigende kampioen en gasheer Nieu-Seeland in die halfeindstryd verslaan, maar het die klein finale om die derde plek teen Wallis gewen. In 2015 het hulle die eindstryd gehaal, maar Australië is deur Nieu-Seeland verslaan. Die Wallabies se tot dusver ergste toernooiverloop tydens rugbywêreldbekertoernooie is hul uitskakeling ná die groepfase tydens die 2023-toernooi. {| class="wikitable" ! Jaar !! Uitslag |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 1987|1987]] || Vierde plek |- style="background:#F7F6A8;" | align=center | [[Rugbywêreldbeker 1991|1991]] || '''Kampioen''' |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 1995|1995]] || Kwarteindrondte |- style="background:#F7F6A8;" | align=center | [[Rugbywêreldbeker 1999|1999]] || '''Kampioen''' |- style="background:#DCE5E5;" | align=center | [[Rugbywêreldbeker 2003|2003]] || Naaswenner |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 2007|2007]] || Kwarteindrondte |- style="background:#FFDAB9;" | align=center | [[Rugbywêreldbeker 2011|2011]] || Derde plek |- style="background:#DCE5E5;" | align=center | [[Rugbywêreldbeker 2015|2015]] || Naaswenner |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 2019|2019]] || Kwarteindrondte |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 2023|2023]] || Groepfase |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 2027|2027]] || ''gekwalifiseer as gasheer'' |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 2031|2031]] || {{n.v.t.}} |} === Drienasies/Rugbykampioenskap === [[Lêer:Bledisloe Cup on display in Sydney 2014.jpg|duimnael|upright|Tydens die Rugbykampioenskap ding onder andere Australië en Nieu-Seeland om die [[Bledisloebeker]] mee]] Australië se enigste jaarlikse toernooi is die Rugbykampioenskap (voorheen die Drienasies), waar hulle teen drie ander lande van die Suidelike Halfrond speel: Nieu-Seeland en Suid-Afrika sedert 1996; Argentinië het in 2012 by dié toernooi aangesluit. Australië het die toernooi tot dusver vier keer gewen: in [[2000-Drienasiesreeks|2000]], [[2001-Drienasiesreeks|2001]], [[2011-Drienasiesreeks|2011]] en [[2015-Rugbykampioenskapreeks|2015]]. As deel van die Rugbykampioenskap ding die Wallabies ook met die Poemas om die [[Poematrofee]] (sedert 2000), met die All Blacks om die [[Bledisloebeker]] (sedert 1932) en met die Springbokke om die [[Mandela Uitdaagplaat]] (sedert 2000) mee.<ref name="Part Two" /> {{Drie-Nasiesrekord}} {{Die Rugbykampioenskap-rekord}} <small>Punte word soos volg toegeken: 4 punte vir ’n oorwinning, 2 punte vir ’n gelykopuitslag, 0 punte vir ’n nederlaag (saam met moontlike bonuspunte), 1 bonuspunt vir ten minste drie drieë meer as die teenstander, 1 bonuspunt vir ’n nederlaag met minder as sewe punte.</small> === Ander toetswedstryde === [[Lêer:Rugby1.jpg|duimnael|Die Trophée des Bicentenaires]] [[Lêer:Hopetoun Cup.jpg|duimnael|upright|Die Hopetounbeker]] Gedurende die amateurtydperk het die Wallabies maandelange oorsese toere onderneem, waartydens hulle teen ander nasionale spanne, plaaslike saamgestelde spanne en klubspanne gespeel het. Eweneens het oorsese spanne na Australië getoer. Die Wallabies het een keer ’n Grand Slam behaal, d.w.s. ’n oorwinning oor die vier Tuisnasies Engeland, Ierland, Skotland en Wallis tydens dieselfde toer (in 1984). Australië is ook die enigste span van die Suidelike Halfrond wat tydens dieselfde toer deur al die vier Tuisnasies verslaan is (in 1957/58); met ’n bykomende nederlaag teen Frankryk. Teen die jaar 2000 het die oorsese toere volgens die ou tradisie tot ’n einde gekom, aangesien die professionalisering van die rugbyspel te min tyd vir toere oorlaat (’n uitsondering is die [[Britse en Ierse Leeus]] se vierjaarlikse toere). Deesdae is toetswedstryde teen die spanne van die Noordelike Halfrond tweekeer per jaar moontlik. Gedurende Juniemaand se [[midjaarrugbytoetsreeks]] vertrek Europese spanne na Australië en gedurende Novembermaand se [[eindjaarrugbytoetsreeks]] reis die Wallabies na Europa. Een van die mees tradisionele trofee in internasionale rugby is die Bledisloebeker. Australië en Nieu-Seeland ding sedert 1932 om dié beker mee, sedert 1996 tydens die Drienasiesreeks en sedert 2012 as deel van die Rugbykampioenskap. Tydens dié toernooi ding Australië sedert 2000 ook met Suid-Afrika mee om die [[Mandela Uitdaagplaat]]. Sedert 1989 ding die Wallabies met Frankryk mee om die Trophée des Bicentenaires, van 1997 tot 2022 met Engeland om die Cookbeker, sedert 1998 met Skotland om die Hopetounbeker, sedert 1999 met Ierland om die Lansdownebeker, in 2001 en 2013 met die Britse en Ierse Leeus om die Tom Richards-beker, sedert 2007 met Wallis om die James Bevan-trofee<ref name="Part One" /><ref name="Part Two" /> en sedert 2025 met Fidji om die Vuvale Bowl.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://pmn.co.nz/read/sports/why-flyings-fijians-are-priority-for-wallabies-not-lions |title=Why Wallabies are prioritising Flying Fijians over the Lions |publisher=Pacific Media Network |author=Christine Rovoi |date=4 Julie 2025 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Die Cookbeker is in 2022 met die Ella-Mobbs-trofee vervang en die Tom Richards-beker in 2021 met die Lions Series-trofee. === Olimpiese Spele === Australië het een keer aan Olimpiese rugbytoernooie deelgeneem en is dié keer as Olimpiese kampioen gekroon. * [[Olimpiese Somerspele 1908]]: '''Olimpiese kampioen''' == Spelers == === Huidige span === Die volgende spelers het die Wallabiesspan gevorm tydens die [[2025-Rugbykampioenskapreeks]]:<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugby.com.au/news/wallabies-squad-springboks-tests-rugby-championship-edmed-salakaia-loto-202587 |title=Edmed, Salakaia-Loto named in Wallabies squad for Springboks Tests |publisher=[[Rugby Australia]] |author=Nathan Williamson |date=7 Augustus 2025 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> {| | valign="top"| {| class="wikitable" |+ Agterspelers ''(backs)'' |- ! Speler !! Posisie !! Klub !! Toetswedstryde |- | [[Ryan Lonergan]] || [[Skrumskakel]] || [[Brumbies (Superrugbyspan)|Brumbies]] || style="text-align:center" | {{0}}0 |- | [[Tate McDermott]] || Skrumskakel || [[Reds (Superrugbyspan)|Reds]] || style="text-align:center" | 45 |- | [[Nic White]] || Skrumskakel || [[Western Force (Superrugbyspan)|Western Force]] || style="text-align:center" | 73 |- | [[Ben Donaldson]] || [[Losskakel]] || [[Western Force (Superrugbyspan)|Western Force]] || style="text-align:center" | 19 |- | [[Tane Edmed]] || Losskakel || [[Waratahs (Superrugbyspan)|Waratahs]] || style="text-align:center" | {{0}}1 |- | [[James O’Connor]] || Losskakel || [[Crusaders (Superrugbyspan)|Crusaders]] || style="text-align:center" | 64 |- | [[Josh Flook]] || [[Senter]] || [[Reds (Superrugbyspan)|Reds]] || style="text-align:center" | {{0}}4 |- | [[Len Ikitau]] || Senter || [[Brumbies (Superrugbyspan)|Brumbies]] || style="text-align:center" | 43 |- | [[Hunter Paisami]] || Senter || [[Reds (Superrugbyspan)|Reds]] || style="text-align:center" | 31 |- | [[Joseph Suaʻaliʻi]] || Senter || [[Waratahs (Superrugbyspan)|Waratahs]] || style="text-align:center" | {{0}}8 |- | [[Max Jorgensen]] || [[Vleuel]] || [[Waratahs (Superrugbyspan)|Waratahs]] || style="text-align:center" | 11 |- | [[Andrew Kellaway]] || Vleuel || [[Waratahs (Superrugbyspan)|Waratahs]] || style="text-align:center" | 41 |- | [[Dylan Pietsch]] || Vleuel || [[Waratahs (Superrugbyspan)|Waratahs]] || style="text-align:center" | {{0}}6 |- | [[Corey Toole]] || Vleuel || [[Brumbies (Superrugbyspan)|Brumbies]] || style="text-align:center" | {{0}}0 |- | [[Tom Wright]] || [[Heelagter]] || [[Brumbies (Superrugbyspan)|Brumbies]] || style="text-align:center" | 41 |} | | valign="top" | {| class="wikitable" |+ Voorspelers ''(forwards)'' |- ! Speler !! Posisie !! Klub !! Toetswedstryde |- | [[Josh Nasser]] || [[Haker]] || [[Reds (Superrugbyspan)|Reds]] || style="text-align:center" | {{0|00}}6 |- | [[Brandon Paenga-Amosa]] || Haker || [[Western Force (Superrugbyspan)|Western Force]] || style="text-align:center" | {{0}}21 |- | [[Billy Pollard]] || Haker || [[Brumbies (Superrugbyspan)|Brumbies]] || style="text-align:center" | {{0}}10 |- | [[Angus Bell]] || [[Stut]] || [[Waratahs (Superrugbyspan)|Waratahs]] || style="text-align:center" | {{0}}39 |- | [[Zane Nonggorr]] || Stut || [[Reds (Superrugbyspan)|Reds]] || style="text-align:center" | {{0}}12 |- | [[Tom Robertson]] || Stut || [[Western Force (Superrugbyspan)|Western Force]] || style="text-align:center" | {{0}}33 |- | [[Aidan Ross]] || Stut || [[Reds (Superrugbyspan)|Reds]] || style="text-align:center" | {{0|00}}0 |- | [[James Slipper]] [[Lêer:Captain sports.svg|15px|Kaptein]] || Stut || [[Brumbies (Superrugbyspan)|Brumbies]] || style="text-align:center" | 147 |- | [[Taniela Tupou]] || Stut || [[Waratahs (Superrugbyspan)|Waratahs]] || style="text-align:center" | {{0}}59 |- | [[Nick Frost (rugbyspeler)|Nick Frost]] || [[Slot (rugby)|Slot]] || [[Brumbies (Superrugbyspan)|Brumbies]] || style="text-align:center" | {{0}}29 |- | [[Lukhan Salakaia-Loto]] || Slot || [[Reds (Superrugbyspan)|Reds]] || style="text-align:center" | {{0}}41 |- | [[Will Skelton]] || Slot || [[Stade Rochelais|La Rochelle]] || style="text-align:center" | {{0}}33 |- | [[Jeremy Williams]] || Slot || [[Western Force (Superrugbyspan)|Western Force]] || style="text-align:center" | {{0}}14 |- | [[Nick Champion de Crespigny]] || [[Losvoorspeler]] || [[Western Force (Superrugbyspan)|Western Force]] || style="text-align:center" | {{0|00}}1 |- | [[Langi Gleeson]] || Losvoorspeler || [[Waratahs (Superrugbyspan)|Waratahs]] || style="text-align:center" | {{0}}17 |- | [[Tom Hooper]] || Losvoorspeler || [[Brumbies (Superrugbyspan)|Brumbies]] || style="text-align:center" | {{0}}13 |- | [[Fraser McReight]] || Losvoorspeler || [[Reds (Superrugbyspan)|Reds]] || style="text-align:center" | {{0}}29 |- | [[Carlo Tizzano]] || Losvoorspeler || [[Western Force (Superrugbyspan)|Western Force]] || style="text-align:center" | {{0|00}}8 |- | [[Rob Valetini]] || Losvoorspeler || [[Brumbies (Superrugbyspan)|Brumbies]] || style="text-align:center" | {{0}}53 |- | [[Harry Wilson]] || Losvoorspeler || [[Reds (Superrugbyspan)|Reds]] || style="text-align:center" | {{0}}26 |} |} === Bekende spelers === [[Lêer:Dan Carroll 1908.jpg|duimnael|upright|Dan Carroll (1908)]] [[Lêer:Tom Richards 1908.jpg|duimnael|upright|Tom Richards (1908)]] 16 voormalige Australiese spelers is vir hul uitstekende prestasies in Wêreldrugby se Heldesaal opgeneem:<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/halloffame/inductees |title=Inductees |publisher=[[Wêreldrugby]] |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> {| class="wikitable" ! Speler !! Posisie !! Inskrywing |- | [[John Eales]] || [[Slot (rugby)|Slot]] || 2007 |- | [[Nick Farr-Jones]] || [[Skrumskakel]] || 2011 |- | [[Nicholas Shehadie]] || [[Stut]], [[Slot (rugby)|Slot]] || 2011 |- | [[David Campese]] || [[Vleuel]], [[Heelagter]] || 2013 |- | [[Ken Catchpole]] || [[Skrumskakel]] || 2013 |- | [[Mark Ella]] || [[Losskakel]] || 2013 |- | [[George Gregan]] || [[Skrumskakel]] || 2013 |- | [[Tom Lawton]] || [[Losskakel]] || 2013 |- | [[John Thornett]] || [[Stut]], [[Slot (rugby)|Slot]], [[Vleuel]] || 2013 |- | [[Michael Lynagh]] || [[Losskakel]] || 2014 |- | [[Tim Horan]] || [[Losskakel]], [[Senter]] || 2015 |- | [[Tom Richards]] || Voorspeler || 2015 |- | [[Dan Carroll]] || [[Senter]], [[Losskakel]]<br />[[Vleuel]], [[Skrumskakel]] || 2016 |- | [[Stephen Larkham]] || [[Losskakel]], [[Heelagter]] || 2018 |- | [[George Smith]] || [[Vleuel]] || 2023 |- | [[Matt Burke]] || [[Heelagter]] || 2025 |} Daarbenewens is die twee wêreldkampioenafrigters [[Bob Dwyer]] en [[Rod Macqueen]], asook die skeidsregter en kommentator [[Roger Vanderfield]] ingeskryf. Vyf spelers is tweeledige wêreldkampioene: [[Dan Crowley]], [[John Eales]], [[Tim Horan]], [[Phil Kearns]] en [[Jason Little]] (almal in 1991 en in 1999). === Spelerstatistieke === [[Lêer:George Smith Stade francais 2012-03-03 (cropped).jpg|duimnael|upright|George Smith (2012)]] [[Lêer:George Gregan.jpg|duimnael|upright|George Gregan (2013)]] [[Lêer:David Campese 2020.jpg|duimnael|upright|David Campese (2020)]] Vervolgens die belangrikste statistieke van Australië se spelers. Die spelers wat met <nowiki>*</nowiki> gekenmerk is, is nog aktief en kan hul statistieke verbeter. <small>(Korrek teen Oktober 2025)</small> {| | {| class="wikitable" |+ Meeste toetswedstryde<ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;team=6;template=results;type=player |title=Total matches played (descending) |publisher=ESPNscrum |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> |- ! style="width:50px"| Rang !! style="width:175px"| Naam !! style="width:100px"| Tydperk !! style="width:75px"| Toetswedstryde |- | {{0}}1 || [[James Slipper]] * || 2010–2025 || 151 |- | {{0}}2 || [[George Gregan]] || 1994–2007 || 139 |- | {{0}}3 || [[Stephen Moore (rugbyspeler)|Stephen Moore]] || 2005–2017 || 129 |- | {{0}}4 || [[Michael Hooper]] || 2012–2023 || 125 |- | {{0}}5 || [[Adam Ashley-Cooper]] || 2005–2019 || 121 |- | {{0}}6 || [[Nathan Sharpe]] || 2002–2012 || 116 |- | {{0}}7 || [[George Smith]] || 2000–2013 || 111 |- | {{0}}8 || [[Will Genia]] || 2009–2019 || 110 |- | {{0}}9 || [[Sekope Kepu]] || 2008–2019 || 110 |- | 10 || [[Rob Simmons]] || 2010–2020 || 106 |} | {| class="wikitable" |+ Meeste toetswedstryde as kaptein<ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?captain=1;class=1;filter=advanced;orderby=matches;team=6;template=results;type=player |title=Total matches played as captain (descending) |publisher=ESPNscrum |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> |- ! style="width:50px"| Rang !! style="width:175px"| Naam !! style="width:100px"| Tydperk !! style="width:75px"| Toetswedstryde |- | {{0}}1 || [[Michael Hooper]] || 2014–2023 || 69 |- | {{0}}2 || [[George Gregan]] || 2001–2007 || 59 |- | {{0}}3 || [[John Eales]] || 1996–2001 || 55 |- | {{0}}4 || [[Nick Farr-Jones]] || 1988–1992 || 36 |- | {{0}}5 || [[Stirling Mortlock]] || 2006–2009 || 29 |- | {{0}}6 || [[Stephen Moore]] || 2014–2017 || 26 |- | {{0}}7 || [[Rocky Elsom]] || 2009–2011 || 24 |- | {{0}}8 || [[Andrew Slack]] || 1984–1987 || 19 |- | {{0}}9 || [[Greg Davis]] || 1969–1972 || 16 |- | 10 || [[James Horwill]] || 2011–2013 || 16 |} |- | {| class="wikitable" |+ Meeste punte aangeteken<ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;filter=advanced;orderby=points;team=6;template=results;type=player |title=Total points scored (descending) |publisher=ESPNscrum |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> |- ! style="width:50px"| Rang !! style="width:175px"| Naam !! style="width:100px"| Tydperk !! style="width:75px"| Punte |- | {{0}}1 || [[Michael Lynagh]] || 1984–1995 || 911 |- | {{0}}2 || [[Matt Burke]] || 1993–2004 || 878 |- | {{0}}3 || [[Matt Giteau]] || 2002–2016 || 698 |- | {{0}}4 || [[Bernard Foley]] || 2013–2023 || 674 |- | {{0}}5 || [[Stirling Mortlock]] || 2000–2009 || 489 |- | {{0}}6 || [[David Campese]] || 1982–1996 || 315 |- | {{0}}7 || [[James O’Connor]] || 2008–2023 || 279 |- | {{0}}8 || [[Paul McLean]] || 1982–1996 || 260 |- | {{0}}9 || [[Joe Roff]] || 1995–2004 || 244 |- | 10 || [[Quade Cooper]] || 2008–2024 || 216 |} | {| class="wikitable" |+ Meeste drieë gedruk<ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;filter=advanced;orderby=tries;team=6;template=results;type=player |title=Total tries scored (descending) |publisher=ESPNscrum |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> |- ! style="width:50px"| Rang !! style="width:175px"| Naam !! style="width:100px"| Tydperk !! style="width:75px"| Drieë |- | {{0}}1 || [[David Campese]] || 1982–1996 || 64 |- | {{0}}2 || [[Chris Latham]] || 1998–2007 || 40 |- | {{0}}3 || [[Adam Ashley-Cooper]] || 2005–2019 || 39 |- | {{0}}4 || [[Israel Folau]] || 2013–2018 || 37 |- | {{0}}5 || [[Drew Mitchell]] || 2005–2016 || 34 |- | {{0}}6 || [[Matt Giteau]] || 2002–2016 || 30 |- | {{0}}7 || [[Tim Horan]] || 1989–2000 || 30 |- | {{0}}8 || [[Joe Roff]] || 1995–2004 || 30 |- | {{0}}9 || [[Lote Tuqiri]] || 2003–2008 || 30 |- | 10 || [[Matt Burke]] || 1993–2004 || 29 |} |} == Afrigters == [[Lêer:Eddie Jones Rugby.jpg|duimnael|upright|Eddie Jones (2009)]] [[Lêer:Michael Cheika June 2017.jpg|duimnael|upright|Michael Cheika (2017)]] Voor 1982 het Australië geen afrigters op ’n langer basis benoem nie. Die ARU het bestuurders opdrag gegee om oorsese toere te reël, en die adjunkbestuurder het tydens hierdie toere dikwels as afrigter gedien. Soms het die kaptein die pos van afrigter beklee, veral tydens tuiswedstryde, aangesien volgens die IRR se destydse reëls tuisspanne eers drie dae voor die toetswedstryd genomineer kon word.<ref>{{en}} {{cite web |author=Sheek |title=Wallabies coaches since 1962: Part I |url=http://www.theroar.com.au/2011/08/10/a-look-at-wallabies-coaches-since-1962-part-1/ |publisher=The Roar |date=10 Augustus 2011 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |author=Sheek |url=http://www.theroar.com.au/2011/08/11/wallabies-coaches-since-1962-part-ii |title=Wallabies coaches since 1962: Part II |publisher=The Roar |date=10 Augustus 2011 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> {| class="wikitable sortable" ! Naam !! Tydperk !! colspan="2" | % Gewen |- | rowspan="2" | Bob Dwyer || 1982–1983 || 41,67 || rowspan="2" | 63,01 |- | 1988–1995 || 67,21 |- | Alan Jones || 1984–1987 || colspan="2" align=center | 70,00 |- | Greg Smith || 1996–1997 || colspan="2" align=center | 63,16 |- | Rod Macqueen || 1997–2001 || colspan="2" align=center | 79,07 |- | [[Eddie Jones]] || 2001–2005 || colspan="2" align=center | 57,89 |- | John Connolly || 2006–2007 || colspan="2" align=center | 64,00 |- | Robbie Deans || 2008–2013 || colspan="2" align=center | 58,67 |- | Ewen McKenzie || 2013–2014 || colspan="2" align=center | 50,00 |- | Michael Cheika || 2014–2019 || colspan="2" align=center | 50,00 |- | Dave Rennie || 2020–2023 || colspan="2" align=center | 36,40 |- | Eddie Jones || 2023 || colspan="2" align=center | 22,22 |- | Joe Schmidt || 2024–2026 || colspan="2" align=center | 38,70 |- | Les Kiss || sedert 2026 || colspan="2" align=center | 50,00 |} == Toekennings == In 2001 het die Internasionale Rugbyraad, sedert 2014 Wêreldrugby, Australië as “span van die jaar” benoem. == Sien ook == {{Portaal|Rugby|Ru ball.svg}} * [[Australiese nasionale krieketspan]] * [[Wallaroos]] * [[Australiese nasionale sokkerspan]] == Verwysings == {{Verwysings|4}} == Bronnelys == * {{en}} {{cite book |author=Sean Fagan |year=2005 |title=''The Rugby Rebellion'' – The Divide of League and Union in Australasia |publisher=RL1908 |isbn=1-903659-25-6}} * {{en}} {{cite book |author=Thomas Hickie |year=1993 |title=They Ran With the Ball – How Rugby Football Began in Australia |publisher=Longman Cheshire |isbn=0-582-91062-5}} * {{en}} {{cite book |author=Bob Howitt |year=2005 |title=SANZAR Saga – Ten Years of Super 12 and Tri-Nations Rugby |publisher=Harper Collins Publishers |isbn=1-86950-566-2}} * {{en}} {{cite book |authors=John Reason, James Carwyn |title=The World of Rugby – A History of Rugby Union Football |url=https://archive.org/details/worldofrugbyhist0000reas |publisher=[[BBC]] |year=1979 |isbn=0-563-16280-5}} * {{en}} {{cite book |author=Peter Horton |title=Rugby Union Football in the Land of the Wallabies, 1874–1949: same game, different ethos – The International Journal of the History of Sport |edition=26 |series=11 |publisher=Routledge |location=Abingdon |date=15 September 2009 |pages=1611–1629 |issn=1743-9035 |doi=10.1080/09523360903169925 |url=https://www.tandfonline.com/doi/pdf/10.1080/09523360903169925}} {{dooie skakel}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie|Australia national rugby union team|Wallabies}} * {{en}} [https://australia.rugby/ Amptelike webwerf van Rugby Australia] * {{en}} [https://wallabies.rugby/about/about-us/our-history/wallaby-honours-and-milestones Rugby Australia se Wallabies Heldesaal] * {{en}} [https://www.world.rugby/organisation/membership/oceania/australia Australië by Wêreldrugby] * {{en}} [https://www.planetrugby.com/team/australia/ Australië op Planet Rugby] {{Nasionale rugbyspanne}} {{Die Rugbykampioenskap}} {{Normdata}} {{Voorbladster}} [[Kategorie:Australiese rugbyspanne]] [[Kategorie:Nasionale rugbyspanne van Oseanië]] 2kg224wsw2iiiakkjolflazka1m3488 0 26387 2974563 2964855 2026-10-01T17:20:46Z Jcb 223 2974563 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Stift Melk Nordseite 01.jpg|duimnael|Benediktyne-abdy van Melk, [[Wachau]], [[Neder-Oostenryk]] (noordaansig)]] [[Lêer:La Grande Chartreuse.JPG|duimnael|Die klooster La Grande Chartreuse, [[Frankryk]]]] [[Lêer:San Juan de la Peña.jpg|duimnael|Die bouvalle van die klooster San Juan de la Peña, [[Spanje]]]] [[Lêer:Sumela From Across Valley.JPG|duimnael|Die Grieks-Ortodokse Sümela-klooster, [[Turkye]] ]] 'n '''Klooster''' is 'n gebouekompleks met woonvertrekke en werkplekke waarin mense – meestal monnike en nonne – hulle toewy aan 'n leefwyse wat van die wêreldlike sfeer afgesonder en heeltemal op die beoefening van 'n bepaalde godsdiens toegespits is. Die huidige [[Afrikaans]]e, [[Nederlands]]e en [[Duits]]e terme ''klooster'' en ''Kloster'' is afgelei van die [[Latyn]]se ''claustrum'' (letterlik "afgeslote plek"). Later het hierdie Latynse term veral na die tipiese kruisgang van die westerse kloosterargitektuur begin verwys. Die Latynse wortel leef in tale soos [[Engels]] (''cloister''), [[Frans]] (''cloître''), [[Italiaans]] (''chiostro'') en [[Spaans]] (''claustro'') in hierdie spesifieke betekenis voort. In Nederlands en Duits is die term egter veralgemeen en verwys nou na die hele kloostergebou of die instelling as sulks. In die westerse kultuur staan veral Christelike kloosters bekend wat grotendeels met die [[Rooms-Katolieke Kerk|Rooms-Katolieke]] en die [[Oosters-Ortodokse Kerk|Ortodokse Kerke]] verbind word, alhoewel daar ook Protestantse (soos die Duitse vroueklooster Ebstorf) en ekumeniese (soos die [[Frankryk|Franse]] gemeenskap van Taizé) kloostergemeenskappe bestaan. Protestantse kloosters in Duitsland was oorspronklik instellings vir ongetroude adellike vroue of ongetroude dogters van predikante. Die huidige vroueklooster Ebstorf staan oop vir alle Evangelies-Lutherse vroue. Die monnike van die klooster Loccum (tans in Rehburg-Loccum, 'n stad in die Duitse deelstaat [[Nedersakse]]) het tydens die [[Protestantse Hervorming|Reformasie]] die Lutherse geloofsbelydenis aangeneem sonder om hulle kloostergemeenskap te ontbind. Die klooster is tans 'n instelling wat vikarisse as Evangelies-Lutherse pastore oplei.<ref>''DreiStromLand. Ems – Weser – Elbe. Boekdeel 2''. Hamburg: edition nordwest im Europa Verlag 2005, bl. 327</ref> Die kloosterlike leefwyse word in die [[Christendom]] ook [[monastisisme]] genoem – afgelei van die Latynse ''monachus'' ("monnik"). Die Griekse ''monasterion'' en die gelatiniseerde afleiding ''monasterium'' het in 'n aantal tale die wortel van leenwoorde geword wat "klooster" beteken: ''Monastery'' (Engels), ''monastère'' (Frans), ''monasterio'' (Spaans). Die kloosters ([[abdy]]e) van monastiese ordes soos die Benediktyne of [[Cisterciënsers]] word deur abte ("geestelike vaders") of abdisse ("geestelike moeders") gelei. Hulle oefen die gesag oor die abdy uit en is slegs aan die plaaslike biskop of regstreeks aan die [[pous]] verantwoordelik. Vanaf die 10de eeu tot by die laat Middeleeue was abdye meestal [[feodalisme|feodale]] instellings wat oor landgoedere beskik en politieke, regterlike en ekonomiese gesag uitgeoefen het.<ref>Grabois, Aryeh: ''Enzyklopädie des Mittelalters''. Zürich: Edition Atlantis 1988, bl. 17</ref> == Geskiedenis == === Vroeë kloosters === [[Lêer:Monastery Mor Gabriel Turkey.jpg|duimnael|Die Siries-Ortodokse klooster Mor Gabriël in Turkye (gestig in 397)]] [[Lêer:Katharinenkloster Sinai BW 2.jpg|duimnael|Die Sint-Katarinaklooster op die Egiptiese Sinaï-skiereiland is in 565 gestig]] [[Lêer:Nun procession ceremony.jpg|duimnael|'n Non sluit met 'n godsdienstige plegtigheid amptelik by haar kloosterorde aan]] [[Lêer:St Martin's Cross.jpg|duimnael|Die Keltiese klooster Iona is omtrent 563 deur Sint Columbaan gestig en het vinnig tot die basis van die sendingwerk in Skotland en Noord-Engeland ontwikkel. Die Sint-Maartenskruis in die voorgrond is 'n tipiese voorbeeld van Keltiese hoogkruise]] [[Lêer:Santa Maria de Huerta Almacen.jpg|duimnael|Die stoorhuis van die Spaanse klooster Santa María de Huerta]] [[Lêer:Kreuzgang Stiftskirche Lilienfeld.jpg|duimnael|Kruisgang in die kapittelkerk Lilienfeld, [[Neder-Oostenryk]]]] [[Lêer:Blaubeuren Kreuzgarten 2.jpg|duimnael|Kloostertuin in Blaubeuren, Duitsland: Die kruisgang skep 'n gunstige mikroklimaat vir die tuin se boorde]] [[Lêer:Rievaulx Abbey MMB 15.jpg|duimnael|Die bouvalle van die [[Rievaulx-abdy]], [[Noord-Yorkshire]], [[Engeland]]]] Die kloostergemeenskappe het hulle vroegste oorspronge in die asketiese lewe van die eerste Christelike gemeentes. Hierdie asketisme was aanvanklik tot die gesin beperk, maar het geleidelik tot 'n afsonderlike godsdienstige wêreld begin ontwikkel wat sedert die 3de eeu as 'n nuwe orde tussen die leke en die klerus bestaan het.<ref>Prinz, Friedrich: ''Kelten, Römer, Germanen. Deutschlands Frühgeschichte''. München: Piper 2007, bl. 244</ref> Die askete was nou afgesonder van hul gesinne en Christelike gemeentes, maar het nogtans 'n deel van die [[Kerk (organisasie)|kerkorganisasie]] gebly. Ondanks die spanninge, wat hierdie besondere status geskep het, was dit dikwels aan die monnike te danke dat die kerk en Christelike leke hul wêreldlike gesindheid laat vaar het en weer op die spirituele betekenis van hul geloof gaan besin het. Die eerste monnike, wat 'n strenge godsdienstige ideaal van die Christendom nagestreef het, het in die laat-antieke tydperk in Egipte en Sirië geleef. Die eerste Christelike kloosters het in die 4de eeu uit kluisenaargemeenskappe in [[Egipte]] en Palestina ontstaan. Omtrent 300 het Antonius as 'n kluisenaar na die woestyn gegaan, terwyl Pachomius (292–346) die eerste kloosterlike gemeenskappe van die sogenaamde [[anachoreet|anachorete]] gestig het, en in die 4de eeu het steeds meer Christene die Egiptiese ideaal van 'n monnikslewe gevolg.<ref>Kinder, Hermann en Hilgermann, Werner: ''dtv-Atlas zur Weltgeschichte. Karten und chronologischer Abriß''. München: Deutscher Taschenbuchverlag 1980, bl. 141</ref> Die oudste Christelike klooster, wat nog steeds bestaan, is [[Mor Gabriël klooster|Mor Gabriël]] in die [[Turkye|Turkse]] dorp Toer Abdin; hierdie gemeenskap is in 397 deur ene Shmuel (Samuel) en sy dissipel Shem'un (Simon) gestig, en die plaaslike nonne en monnike sit met hulle gebede dus 'n tradisie voort wat reeds meer as 1600 jaar lank bestaan. Die monnikewese in die Griekse ooste het uiteindelik ook in die Westers-Latynse kerk posgevat, en as die eerste Wes-Europese kloosters het Marmoutier aan die Loire-rivier (Frankryk) en die abdy Sint-Maximyn in Trier (Duitsland) ontstaan. Die kloosterlewe in Gallië en in die [[Frankiese Ryk]], wat reeds duidelik van sy Oosterse voorbeelde verskil het, het 'n groot invloed op die monnikewese in Sentraal-Europa en selfs die kulturele geskiedenis van die vasteland uitgeoefen. Die monastiese lewenstyl het vanuit die Mediterreense wêreld in die 4de eeu na Gallië en die Donaugebied uitgebrei. Die nuwe beweging, wat vir sy uitbreiding van die ou handelspaaie langs die [[Rhône|Rhône-rivier]] gebruik gemaak het, was feitlik 'n tweede fase in die kerstening van Europa wat die nuwe geloof versterk het. Die monastiese ontwikkeling in Wes-Europa is in drie fases voltrek: * Die Gallies-laat-antieke fase het moontlik al met biskop Hilarius van Poitiers (omtrent 350–367/68) begin, alhoewel die heilige Maarten (omtrent 336–397) in Poitou en Touraine en biskop Victricius van Rouen (omtrent 340–voor 410) as die belangrikste eerste verteenwoordigers van hierdie periode beskou word, wat met die stigting van die kloosters in [[Provence]] sy hoogtepunt bereik het. * Die heilige [[Columbaan]] het die Irofrankiese fase (omtrent 590–690) met die stigting van die klooster Luxeuil in die [[Vogese]] ingelui. * In die vroeë Karolingiese tydperk het 'n golf van Angelsaksiese kloosterstigtings (omtrent 690–768) plaasgevind wat deur sendelinge soos Willibrord (die stigter van die kloosters in [[Utrecht, Nederland|Utrecht]] en [[Echternach]]) en Winfrid-Bonifatius, stigter van die klooster in Fulda (Duitsland), oorheers is. Tot by die einde van die 8ste eeu is in die Wes-Europese gebiede tot by die [[Elbe]]-rivier en die middelloop van die [[Donau]] sowat 1&nbsp;000 kloosters gestig.<ref>Prinz (2007), bl. 245</ref> Benedictus van Nursia het in 529 die voorbeeld vir 'n groot aantal westerse kloosters gestig en reëls van die kloosterlewe saamgestel wat as ''Regula Benedicti'' eeue lank die ontwikkeling van kloosters sterk beïnvloed het. Die ''Regula S. Benedicti'' of Benediktynse reëls het vanaf die 7de eeu die kloosterlewe in die Latynse Weste gedefinieer. Die vroeë kloosters was nie net sentrums van die geestelike lewe nie, maar het daarnaas ook ambagte en landbou (in die kloostertuine), navorsing en die versameling van kennis (in kloosterbiblioteke) bevorder. Die kloosters het 'n belangrike rol by die bewaring en uitbreiding van kennis gespeel wat sedert die antieke oudheid verlore gegaan het. Met hul werkplase en landboukundige produksie het die kloosters ook die plaaslike boerebevolking met professionele vaardighede en vakkennis ondersteun en sodoende belangrike steunpilare van die Christelike sendingwerk in veral Noord- en Oos-Europa geword. === Keltiese kloosters === Kloosterordes het ná die verval van die plaaslike kerkadministrasie in die 6de eeu 'n leidende rol in die Keltiese Christendom gespeel. As gevolg van die klein aantal stede in die Keltiese gebiede van Brittanje en Ierland het die meeste groot kerke by die setels van die adellike heersers ontstaan, en gewoonlik het die wêreldlike gesag die stigting van nuwe kloosters bevorder en beskerming aan hulle verleen. Keltiese monnike en abde het die ekonomiese onafhanklikheid van hulle kloosters verseker en hulle daarnaas veral op hul kulturele, intellektuele en spirituele ontwikkeling gekonsentreer. In teenstelling met Keltiese biskoppe, wat eerder as die geestelike raadgewers van hulle heersers gefungeer het, het abde oor 'n relatief groot magsbasis beskik. In Ierland het kloosters tot belangrike sentrums van die Keltiese kultuur ontwikkel; monnike het Keltiese mites en literêre werke neergeskryf en sodoende bewaar, meesterwerke van die destydse Keltiese kuns geskep soos boekskilderye, metaalkunswerke en die kenmerkende Iers-Keltiese hoogkruise. As welvarende kulturele sentrums het Ierse kloosters nie net in konflik met die Rooms-Katolieke Kerk van die Europese vasteland gekom, hulle was in die vroeë 8ste eeu ook 'n gewilde teiken vir [[Wikings|Wiking-rooftogte]]. Die meeste Keltiese kloosters het geleidelik hul eie onafhanklike reëls en liturgie ontwikkel en sodoende sterk van mekaar verskil. Die gebrek aan eenheidstrukture en 'n gemeenskaplike tradisie het uiteindelik daartoe gelei dat die Keltiese monnikeorde hulle weer aan die Rooms-Katolieke Kerk se sentralistiese stelsel onderwerp het. === Kloosters en heersers === Die kloosterkerk, wat deur ab Angilbert van Centula, 'n vriend van [[Karel die Grote]], wat ook nou verwant aan hom was, vanaf 790 opgerig is, het 'n soort modelkerk en -klooster in Karel se ryk geword.<ref>Ulrich, Gerhard: ''Schätze deutscher Kunst''. München, Gütersloh, Wene: Bertelsmann 1972, bl. 21</ref> Die nou verbinding tussen kloosterorde en heerserhuis was 'n tipiese kenmerk van die [[Middeleeue|Middeleeuse samelewing]], aangesien heersers kloosters dikwels ingespan het om hulle etnies diverse ryke te kersten en tot 'n kulturele eenheid saam te smelt. Vanaf die tweede derde van die 8ste eeu het 'n aantal beduidende kloosters soos dié van Hersfeld, Fulda, Sint Gallen, die eiland [[Klooster Reichenau|Reichenau]] en Lotsch ontstaan.<ref>Ulrich (1972), bl. 21</ref> Die keisers se gunstelingorde was die Benediktyne; hul reëls het naas die geestelike aspek ook praktiese werk behels, en elke klooster was in ekonomiese opsig volledig onafhanklik. Dikwels het die kloosters tot die bakermat van 'n permanente nedersetting ontwikkel, aangesien hulle toegerus was met alle noodsaaklike geestelike en wêreldlike elemente en sodoende uiteindelik tot 'n klein stad kon ontwikkel. Die Switserse klooster Sint Gallen se "plattegrond" uit die jaar 820 is 'n uitstekende voorbeeld vir hierdie soort nedersettings. Die kerk het monnike as volkome Christene beskou. Nogtans het die politieke en ekonomiese verwêreldliking van kloosters steeds weer die aanleiding tot hervormingsbewegings gegee soos byvoorbeeld die Cluniasensiese hervorming wat van die Franse abdy [[Cluny]] uitgegaan het. Met die sogenaamde bedelordes (Fransiskane, Dominikane, Karmeliete en Augustyne) het 'n nuwe soort kloosters ontstaan. Inderdaad kan die geskiedenis van kloosters as 'n wissel van "verwêreldliking" en hervorming volgens bepaalde reëls beskryf word. Een belangrike rede vir die herhaalde verwêreldliking van die kloosterlewe was die feit dat mense nie steeds vanweë hulle Christelike geloofsoortuiging by 'n kloostergemeenskap aangesluit het nie. Materiële oorwegings het sowel by adellike gesinne asook by boerekinders, wat nie op 'n erfdeel geregtig was en dus nie oor die ekonomiese basis vir 'n huwelik beskik het nie, 'n belangrike rol gespeel. Ongeag die sosiale afkoms het die ongeskikte persoonlike houding van enkeles (en veral van verkose of benoemde abde) teenoor die kloosterlewe geleidelik tot die verwêreldliking van die hele instelling bygedra. Die monastiese lewe het egter ook 'n groot invloed op die samelewing uitgeoefen. Daar word beraam dat sowat 'n kwart van die manlike bevolking van die 16de eeuse [[Spanje]] priesters was of as monnike in kloosters geleef het.<ref>Deutschlandfunk, "Tag für Tag": ''Teresa von Avila, Teil 1'' (Teresa van Avila, deel 1) – Die MP3-weergawe van die program wat op 1 Oktober 2007 uitgesaai is, was tydelik beskikbaar by: [http://www.dradio.de/rss/podcast/sendungen/tagfuertag/ dradio.de] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080220100732/http://www.dradio.de/rss/podcast/sendungen/tagfuertag/ |date=20 Februarie 2008 }} (Besoek op 6 Oktober 2007)</ref> === Hervormings === Die belangrikste hervormingsbewegings was die Cluniasense (vanaf die 10de eeu), die Cisterciënsers uit die Franse klooster Cîteaux (11de eeu) en die verskillende bedelordes (vanaf die 13de eeu). Die Cluniasensiese hervorming was gemik op 'n sterker rituaal, 'n groter aantal misse, 'n nuwe Mariakult en 'n onderskeiding tussen priestermonnike en lekebroeders. Dit was vanselfsprekend dat hierdie hervorming ook die kloosterboukuns duidelik beïnvloed het. Die Cisterciënsers het die voorkeur aan eenvoudige baksteengeboue gegee wat nie deur muur- of glasskilderye of standbeelde verfraai is nie. Die nuwe Cisterciënser- en Fransiskaanse kloosterboukuns het geen voorsiening meer gemaak vir torings of gewelfboë nie. Terwyl die Cisterciënsers hulle in afgeleë nuwe gebiede gevestig het, was die bedelordes veral in stede werksaam. Hulle het dus kerkgeboue benodig waarin gelowiges kon byeenkom en na preke luister. === Kuns === Aanvanklik was monnike self besig met alle boukuns, beeldhouwerk, skildery, metaal- en ivoorbewerking en ander kunshandwerk. Geleidelik was ook lekebroeders en kloosterambagsmanne by hierdie aktiwiteite betrokke en het tot 'n eie beroepsgroep ontwikkel. Klein kunste soos ivoorkuns en boekskildery het vinnig voorbeelde vir reliëfs en muurskilderye gevorm, en die Romeinse, Bisantynse en vroeg-Christelike originele is dwarsdeur Europa gekopieer. Rondtrekkende pelgrims en bodes het 'n groot bydrae gelewer by die uitbreiding van nuwe ideeë, ervarings en vorme. === Reformasie en sekularisasie === [[Lêer:Prokudin-Gorskii-09-edit2.jpg|duimnael|Die Nilof-klooster op 'n eiland in die Seligermeer, sowat 300&nbsp;km noordwes van [[Moskou]]. Die klooster is in 1555 gestig]] [[Lêer:Vista aerea del Monasterio de El Escorial.jpg|duimnael|Die Koninklike klooster San Lorenzo de El Escorial, Spanje. Gebou tussen 1563 en 1584]] [[Lêer:Kloster Johannisberg, South-east view 20140916 1.jpg|duimnael|Die kerkgebou van die Nuwe Klooster Johannisberg in Geisenheim in die Duitse deelstaat [[Hesse]]. Nadat die klooster om finansiële redes ontbind moes word, is hier op 1 Januarie 2006 'n hotel en restourant geopen. Die hotel word tans omgebou en het sy deure derhalwe laat in 2017 voorlopig gesluit]] Ná die [[Protestantse Hervorming]] is talle kloosters ontbind, terwyl sommige monastiese instellings as gevolg van oorlogshandelinge verwoes en daarna nie meer herstel is nie. As gevolg van sekularisasie is die geboue of deur die staat of deur adellike gesinne (in enkele gevalle ook nie-adellikes) oorgeneem. Die Reformasie in Engeland het tot die ontbinding van die meeste kloosters in die land gelei, en hul besittings is deur die staat gekonfiskeer. 'n Aantal Benediktynse priorye (kloosters wat deur 'n prioor gelei is) uit die Normandiese tydperk soos dié van [[Gloucester]], [[Ely]], [[Chester]], [[Durham]], [[Norwich]], [[St. Albans]], [[Peterborough]] en [[Winchester]] is in katedrale omgeskep.<ref>{{Cite web |url=http://www.faculty.de.gcsu.edu/~dvess/ids/medieval/dssolut.html |title=''Vess, Dr. Deborah: Medieval Monasticism – The Late Middle Ages and the Dissolution of the Monasteries'' |access-date=12 Januarie 2008 |archive-date=24 Desember 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071224202435/http://www.faculty.de.gcsu.edu/%7Edvess/ids/medieval/dssolut.html |url-status=dead }}</ref> In Oostenryk het keiser Joseph II in 1781 alle suiwer kontemplatiewe kloosters – dit wil sê instellings wat geen skole of parogieë onderhou het of nie by enige vorm van welsynsorg betrokke was nie – laat sluit.<ref name="mittelalter">{{Cite web |url=http://www.kloster-aktuell.de/kloster-mittelalter.html |title=''www.kloster-aktuell.de: Säkularisierung'' |access-date=14 Januarie 2008 |archive-date=12 November 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071112183015/http://www.kloster-aktuell.de/kloster-mittelalter.html |url-status=dead }}</ref> In Frankryk is monniksordes en kloosters as gevolg van die Franse Rewolusie op 13 Februarie 1790 amptelik ontbind.<ref>[http://www.univie.ac.at/igl.geschichte/europa/FR/Gretzel/Druckversion.htm ''Franse Rewolusie en Godsdiens'']</ref> Ook in Spanje, Portugal, Italië en Switserland is kloosters in die loop van die 19de eeu deur liberale regerings ontbind.<ref name="mittelalter" /> In Duitsland is in die vroeë 19de eeu meer as 300 kloosters en abdye gesekulariseer as gevolg van die sogenaamde ''Reichsdeputationshauptschluss'', die laaste belangrike wet van die [[Heilige Romeinse Ryk]] uit die jaar 1803, gesluit; die geboue is afgebreek, deur staatsinstellings oorgeneem en tot skole, gevangenisse, stoorhuise en kasarms omgeskep, of verkoop.<ref name="mittelalter" /> Dikwels het die gelowiges daarop gedring dat kloosterkerke as parogiekerke bewaar moes bly. Die kloosterbiblioteke is egter meestal ontbind; boeke het soms verlore gegaan of is aan staats- of privaat biblioteke oorhandig. Eers in die laat 19de eeu kon ordes kloosters terugkoop of weer in gebruik neem, en daar is ook nuwe kloosters gestig. Terwyl die Nasionaal-Sosialistiese diktatuur die kloosters nie aangetas het nie, het die Kommunistiese bewind in [[Oos-Duitsland]] talle kloosters gesekulariseer. Ná die Duitse hereniging is enkele Oos-Duitse kloostergemeenskappe herstig. En selfs in voormalige sentrums van die [[Calvinisme]] is aan die begin van die 21ste eeu kloosterprojekte aangepak wat 'n nuwe betekenis aan die tradisionele monastiese lewe wil gee. In die Noord-Duitse stad [[Bremen (stad)|Bremen]] het Birgittyne-nonne naby die vroeëre Fransiskane-klooster 'n nuwe bontgekleurde kloostergebou in die postmoderne styl laat oprig waar stadsbewoners, wat aan die gejaag van die stad wil ontsnap, die stilte en meditasie van 'n klooster kan ervaar. Die nonne beskryf hul projek as 'n "vulstasie vir [[spiritualiteit]] en transendensie".<ref>Liffers, Lutz: ''Bremen''. Bremen: Edition Temmen 2007, bl. 57</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.orden-online.de/archiv/00000270.php |title=''Birgitten-Kloster in Bremen geweiht, 24 Oktober 2002'' |access-date=19 Desember 2007 |archive-date=13 Januarie 2006 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060113173805/http://www.orden-online.de/archiv/00000270.php |url-status=dead }}</ref> Terwyl sommige kloosters soos die Nuwe Klooster Johannisberg ([[Rheingau]], Duitsland) om finansiële redes gesluit is – Johannisberg is in 'n hotel omgeskep – het ander begin om as winsgewende ondernemings op te tree wat sosiale dienste of produkte soos gebottelde [[mineraalwater]], konfyt, likeur, kerse en seep self bemark of deur middel van handelsmaatskappye aanbied. ''Adelholzener Alpenquelle'' is 'n handelsmerk in besit van die ''Barmherzige Schwestern vom heiligen Vinzenz von Paul'', en hierdie kloosterlike onderneming met 'n jaarlikse omset van 125 miljoen € en 426 werknemers voer sy mineraalwater al na 22 lande uit, terwyl die handelsmaatskappy ''Manufactum'' met sy handelsmerk ''Gutes aus Klöstern'' produkte van kleiner kloosters bemark. Die kloostergemeenskappe het as winsgewende maatskappye weer selfvoorsienend geword soos hul Middeleeuse voorlopers en belê hul winste in hul hospitale en ander sosiale instellings.<ref>''Wirtschaftsethik – Wenn die Kirche der Boss ist''. In: Focus nommer 52, 22 Desember 2007, bl. 128–132</ref> === Suid-Afrika === Kloosters in Suid-Afrika, soos die [[Grieks-Ortodokse Kerk|Grieks-Ortodokse]] Sint Nektarios-klooster by die Hartebeespoort Dam sowat 45 minute se motorrit vanaf Johannesburg, het as gevolg van sendingwerk of danksy die immigrasie van nie-Protestantse etniese groepe soos byvoorbeeld Grieke ontstaan. In Pinetown ([[KwaZulu-Natal]]) het die Trappiste-ab Franz Pfanner in 1882 'n klooster gestig wat in 1909 deur die Mariannhill-sendingorde oorgeneem is. In [[Grahamstad]] ([[Oos-Kaap]]) is die Mariya uMama weThemba-klooster gestig. == Christelike kloosterargitektuur == === Die klooster as Hemelse Jerusalem === [[Lêer:Saint-Chef Saint-Theudère fresco 280.JPG|duimnael|Die Hemelse Jerusalem<br /><small>Romaanse fresko, Kapel van die Engele in die voormalige abdykerk van Saint-Theudère. Saint-Chef, Isère, Frankryk</small>]] Die grootste inspirasie vir vroeg-Christelike en middeleeuse boumeesters was die belofte van 'n ewige hemelse lewe. So het hulle hul intense godsdienstige gevoelens met aardse boumateriale op 'n volmaakte manier tot uitdrukking probeer bring.<ref>Rolf Toman (red.): ''Romanik. Architektur – Skulptur – Malerei''. h.f. ullmann 2007, bl. 118</ref> In die Openbaring van Johannes word die geloofservaring van 'n wêreld anderkant die dood in argitektoniese terme beskryf. In sy visioen aanskou Johannes die Hemelse Jerusalem as 'n plek wat enersyds 'n materiële stad met fondamente, mure en poorte blyk te wees, maar andersyds ook hemelse eienskappe het as die "Jerusalem daarbo", die luisterryke stad van God wat uit die hemel neerdaal en van kosbare materiale soos deurskynende edelstene gebou is. Die twaalf poorte, wat toegang tot die Hemelse Jerusalem bied, is sowel 'n simbool vir die twaalf stamme van Israel en die gemeenskap van twaalf apostels asook 'n verwysing na 'n fisieke plek waar geen tempel meer sentraal staan nie, maar Christus as die Lam van God. Die stad van hemelse verlossing is nie meer op aardse boukuns aangewese nie, maar die woorde, waarmee dit beskryf word, is aan die boukuns ontleen. Dié paradoks word later eeue lank in die Christelike kloosterboukuns weerspieël wat met kloosters 'n ideale wêreld probeer skep – met bewoners wat hul lewe aan God gewy het en hulle as gemeenskap teen die buitewêreld afgrens. === Kruisgang === [[Lêer:Stift Zwettl Kreuzgang Brunnenhaus 03.JPG|duimnael|Kruisgang met lavatorium, klooster Zwettl, Neder-Oostenryk]] Die kruisgang (soms ook kloostergang of ambulatorium genoem) is 'n sentraal geleë vierkante hof met arkades wat toegang tot verskillende geboue van 'n kloosterkompleks bied, maar ook as 'n plek van gebed en meditasie of as 'n begraafplaas gebruik word. Die belangrikste argitektoniese elemente van 'n kruisgang is die booggang (arkatuur), die gewelf en die fontein (''cantharus'') wat as sy middelpunt dien. Vanweë die tuinagtige ontwerp word die kruisgang tradisioneel ook "paradys" genoem, 'n verwysing na die paradystuin in die Bybelse boek Genesis en die Nuwe Jerusalem in die Openbaringe. Die argitektoniese oorsprong is tans nie duidelik nie. Volgens deskundiges kan die Vroeg-Christelike ''narthex'' (voorhal of portaal, gewoonlik aan die westelike kant van 'n sakrale gebou), Romeinse villas met hul patio's of Laat-antieke Siriese kloosterhowe as moontlike voorlopers van die latere Europese kloosterkruisgang geïdentifiseer word. Onlangse ondersoeke deur onder meer Rolf Legler toon egter dat die kruisgang eers in die loop van die Aniaanse hervorming omstreeks 820 ingang in die Westerse kloosterargitektuur gevind het. Die eerste illustrasie van 'n kruisgang is in die bouplan van die Switserse klooster Sint Gallen omtrent 820 as die middelpunt van 'n geïdealiseerde klooster geteken. Die booggang van die kruisgang het volgens 'n vierkante plattegrond ontstaan en omsluit die belangrikste dele van die klooster: Die kerk, die dormitorium of slaapsaal, die refektorium of eetsaal en die kapittelsaal. Die huishoudelike dele soos byvoorbeeld werkplase, kombuis en perdestal was verder af geleë. === Kloosterbiblioteek === [[Lêer:Austria - Göttweig Abbey - 2015.jpg|duimnael|Die kloosterbiblioteek van die Benediktyne-abdy Göttweig, Wachau, Neder-Oostenryk]] Skryfkuns, die Vrye Kunste en teologie het 'n sentrale rol in die reëls van die meeste monniksordes gespeel, en elke kloosterskool het dus sy eie biblioteek benodig.<ref>[http://www.medienheft.ch/dossier/bibliothek/d22_LangOdo.html ''www.medienheft.ch: Der Mönch, das Buch, die Bildung – Über das Wesen einer Klosterbibliothek'']</ref> Die Middeleeuse kloosterbiblioteke het daarnaas 'n onskatbare rol by die bewaring van die Middeleeuse kulturele erfenis, maar veral ook die oorblyfsels van die klassieke Grieks-Romeinse literatuur gespeel. Gewoonlik was die Bybel en werke van die [[Kerkvaders]] die belangrikste boeke in 'n kloosterbiblioteek wat met kommentare, die kloosterreëls en materiale wat vir die voorbereiding van preke benodig is, aangevul is. In die Protestantse gebiede van Europa is die meeste kloosterbiblioteke ná die Reformasie ontbind en die boeke na parogiale, hof- of raadsbiblioteke verskuif. Soms het die werke ook in universiteitsbiblioteke beland. In Rooms-Katolieke gebiede het kloosterbiblioteke in die tydperk van die Teenreformasie en die barok 'n laaste bloeitydperk beleef. Veral in Suid-Duitsland en Oostenryk het Benediktynse abdye tydens die woelinge van die [[Dertigjarige Oorlog]] begin om die werke van kleiner kloosterbiblioteke in te samel en vir hulle representatiewe nuwe biblioteekssale gebruik. Die abdy Admont in Oostenryk pronk tans met die grootste kloosterbiblioteek ter wêreld, terwyl die meeste moderne kloosters oor teologiese vakbiblioteke beskik. === Skryfkamer (skriptorium) === [[Lêer:Fontenay28.jpg|duimnael|Die skriptorium in die abdy van Fontenay (Frankryk)]] Die kloosterlike skriptoria het 'n sentrale rol in die Middeleeuse onderwysstelsel gespeel. In hierdie kamers is die werke van antieke Griekse en Romeinse skrywers gekopieer en sodoende basiswerke vir vakgebiede soos geskiedenis, wysbegeerte, sterrekunde, geneeskunde, natuurkunde en letterkunde beskikbaar gestel.<ref>Von Freeden, Uta en Siegmar von Schnurbein (reds.): ''Germanica. Unsere Vorfahren von der Steinzeit bis zum Mittelalter''. Uitgegee vir die ''Römisch-Germanische Kommission des Deutschen Archäologischen Instituts''. Augsburg: Weltbild 2006, bl. 392</ref> Die monnike het ook self boeke vir die gebruik in kerke en kloosterbiblioteke vervaardig en van pragtige boekomslae voorsien. Daarnaas is alle belangrike dokumente oor die klooster se landbesit, inkomste, kopieë van skenkingsoorkonde en korrespondensie hier vervaardig of geskryf. Die bedrywighede in die skriptorium was hoogs georganiseerd, en take en verantwoordelikhede is aan kloosterlede volgens hulle vermoëns en vaardighede toegeken. Leerlinge het begin om die skryf- en skilderkuns met behulp van wastafeltjies en stilusse (stifte) aan te leer; tekskopieerders het eenvoudige oorkondes vervaardig, terwyl ervare kalligrawe belangrike dokumente of waardevolle originele gekopieer het. Die versierings van beginletters en skilderye, wat die evangeliste uitgebeeld het, is deur spesialiste behartig. Onder die toesig van die klooster se hoofboekbinder het ambagsmanne perkamente vir die skryfwerk voorberei, terwyl die argivaris boeke bewaar en die gewenste werke aan die monnike uitgehandig het. Die werksomstandighede in 'n Middeleeuse skriptorium was baie power. Die meubilering was allesbehalwe gerieflik en ergonomies, swak lig het net soos die winterkoue die monnike se werk belemmer. 'n Bekende segswyse was: "Drie vingers is besig om te skryf, terwyl die hele liggaam pyn ly."<ref>Von Freeden/von Schnurbein (2006), bl. 392</ref> === Refter (refektorium) === [[Lêer:FontevraudRefectory.jpg|duimnael|Die refektorium in die abdy van Fontevraud naby [[Chinon]] (Anjou, Frankryk)]] [[Lêer:San Juan de la Peña (dormitorio de los monjes).jpg|duimnael|Dormitorium in die klooster San Juan de la Peña, Galisië, Spanje]] [[Lêer:S. Pedro de Rocas, cela.JPG|duimnael|Kloostersel, San Juan de la Peña]] Die groot eetsaal waar monnike en nonne hul maaltye gemeenskaplik nuttig word refter of refektorium genoem. Die Latynse werkwoord ''reficere'' ("herstel") verwys na die refter se funksie as die plek waar nonne en monnike liggaamlik herstel. Die refter lê gewoonlik suid van die kruisgang en dien ook as vergadersaal. Nonne en monnike geniet hul maaltye gewoonlik swygend, alhoewel daar dikwels 'n "tafelleser" benoem word wat tydens die etes geestelike tekste of nuusberigte uit dagblaaie aan ander lede van sy orde voorlees. Tot by die Tweede Vatikaanse Konsilie (''Vaticanum II''), wat tussen 11 Oktober 1962 en 8 Desember 1965 plaasgevind het, het sommige monastiese ordes soos byvoorbeeld die Cisterciënsers, Trappiste en Kartuisers oor afsonderlike eetsale vir monnike en lekebroeders beskik. Huidige Rooms-Katolieke het net een gemeenskaplike eetsaal. 'n Uitsondering word egter vir gaste gemaak, en soms beskik ook die ab oor 'n afsonderlike eetsaal vir spesiale gaste. Die grootte van 'n refter was vroeër afhanklik van die periode waartydens dit gebou is, asook die grootte en rykdom van 'n klooster. Daar was egter steeds tipiese kenmerke soos die lang sitbanke; belangrike ampsdraers het hoër sitplekke op spesiale sitbanke aan weerskante van die eetsaal ingeneem. 'n ''Lavabo'' of wasbak was buite die refter te vinde. Normandiese refters het soms 'n lengte van sowat vyftig meter en 'n wydte van tien meter bereik soos in die abdy van Norwich. Vensters was reeds in vroeë refters gebruiklik, maar het in die Hoë Middeleeue steeds groter en meer gesofistikeerd gword. Die refektorium in die abdy van [[Cluny]] is deur 36 groot glasvensters verlig. === Dormitorium (slaapsaal) === Die dormitorium (afgelei van die Latynse werkwoord ''dormire'' "slaap") is die slaapsaal van 'n klooster. Tot by die Middeleeue het nonne en monnike in 'n gemeenskaplike slaapsaal op strooi geslaap, en net abte of abdisse het soms oor hul eie slaapkamers beskik. Gewoonlik was die dormitorium deur 'n trap met die [[koor (argitektuur)|koor]] van die kloosterkerk verbind sodat nonne en monnike dit vir hul nagtelike gebede regstreeks kon bereik. Aanvanklik het net domhere oor hul eie selle (afgelei van Latyns ''cella'' "klein vertrek") beskik, terwyl die slaapplekke in 'n groot dormitorium slegs deur voorhange of houtwande van mekaar geskei is. Eers in die loop van die 20ste eeu het ook nonne en monnike in die meeste kloosters privaat selle gekry. Die term ''dormitorium'' het dan na die gedeelte van die klooster verwys wat die selle gehuisves het. == Kultuurgeskiedenis == === Algemene oorsig === [[Lêer:Escribano.jpg|duimnael|Die kloosters se skriptoria (skryfkamers) het veral as uitgewerye vir privaat opdraggewers gedien]] In die vroeë Middeleeue het kloosters 'n baie belangrike rol as bewaarders van die kultuur en opvoedkundige sentrums gespeel. Kulturele bedrywighede het uitsluitlik in kloosters plaasgevind – hulle het boeke gekopieer, kulturele en kunswerke geskep en kloosterskole onderhou. Daarnaas het ook praktiese werk hoë prioriteit geniet – kloosters was besig met die ontwikkeling van die landbou, planteteelt, kruid- en heelkunde en het hul kennis met die bevolking van die omliggende dorpe gedeel. Kloosters het sodoende belangrike ontwikkelingsentrums geword. Omsigtige vorste het gevolglik ywerig nuwe kloosters gestig en groot landerye – wat dikwels in onderontwikkelde gebiede geleë was – aan hulle geskenk. Ordes soos die Sistersiënsers het hulle op kolonisasie toegespits. Met die golf van stadstigtings in die laat Middeleeue het kloosters nuwe take soos welsynsorg vir die armer lae van die bevolking en sieke- en bejaardesorg oorgeneem. Sodoende is alle groot stadstigtings van tenminste een klooster binne hul stadsmure voorsien, en dit was veral Fransiskane en ander bedelordes wat hulle op hierdie soort sosiale dienste toegespits het. Nogtans het kloosters met die stigting van stede ook hul vroeëre belangrikheid kwytgeraak. Die stede met hul ambagsmanne, skole en universiteite het kloosters as die nuwe kulturele en tegnologiese sentrums vervang. === Boekskilderkuns === [[Lêer:BookOfDurrowBeginMarkGospel.jpg|duimnael|links|200px|Die eerste bladsy van die Evangelie volgens Markus in die ''Book of Durrow'' (Trinity College, [[Dublin]])]] Die laat-antieke boekskilderkuns het met die oorgang van [[papirus]] na die meer duursame perkament tot volle ontplooiing gekom – pragtige manuskripte het baie gewild geraak, alhoewel die literêre gehalte van luukse uitgawes soms verontagsaam is.<ref>Prinz, Friedrich: Kelten, ''Römer und Germanen. Deutschlands Frühgeschichte''. München: Piper 2007, bl. 411</ref> Antieke pragboeke het in die vroeë Middeleeue nog steeds as voorbeelde gedien en die ontwikkeling van 'n selfstandige boekskilderkuns bevorder wat in Ierse kloosters sy aanvang geneem het en vinnig deur Angel-Saksiese kloosters soos Lindisfarne aan die ooskus van Northumbria, Wearmouth-Jarrow en die katedraalklooster in Canterbury oorgeneem is. Die Angel-Saksiese boekskilderkuns het met die ''Book of Durrow'' (tussen 660 en 680), die ''Book of Lindisfarne'' (698), die ''Codex Amiatinus'' (die ''Codex Grandior'' van Cassiodorus wat voor 716 ontstaan het) en die Ierse ''Book of Kells'' sy hoogtepunt bereik.<ref name="p413">Prinz (2007), bl. 413</ref> Die Ierse en Angel-Saksiese boekkuns het na die vasteland begin uitstraal, In die oudste skriptorium in Luxeuil het monnike omtrent 700 manuskripte soos die ''Missale Gothicum'' van pragtige illustrasies voorsien. Ander bekende werke uit Luxeuil sluit 'n ''lectionarium'' ('n liturgiese teks) en 'n manuskrip met tekste van pous [[Pous Gregorius I|Gregorius die Grote]] in. Nadat die klooster in 732 deur Sarrasene verwoes is, het die vervaardiging van boeke in Luxeuil tot stilstand gekom. Die klooster in Corbie ([[Picardie]]) is in 662 as 'n filiasie van Luxeuil gestig en het aanvanklik die kunsvorme van sy moederklooster oorgeneem. Onder die invloed van Angel-Saksiese, Galliese en Italiese werke het Corbie egter geleidelik sy eie styl ontwikkel en in die 8ste eeu 'n belangrike rol by die ontwikkeling van die Karolingiese minuskel-letters gespeel.<ref name="p413" /> Die Luxemburgse klooster Echternach het eweneens Ierse, Angel-Saksiese en Merowingiese skryftradisies met mekaar versmelt. Die kulturele proses het in die tweede helfte van die 8ste eeu versnel; teenoor net 500 handskrifte in die periode voor 750 het die Merowingiese monnike tussen 750 en 900 sowat 7&nbsp;000 manuskripte geskep. Opvallend was die versmelting van antieke, Ierse en Angel-Saksiese kunsvorme met dié van die vasteland, terwyl die Karolingiese tydperk nog deur sy eenheidsvorme gekenmerk was. === Huiskloosters en die literêre bedryf === [[Lêer:Fontevraud HDR.jpg|duimnael|Die abdy Fontevraud (vroeër ''Fontevrault'') naby Chinon (Anjou, Frankryk) was die begraafplek van die Engels-Normandiese Plantagenêt-dinastie]] [[Lêer:Aleanor of Aqutaine and Henri II.jpg|duimnael|Die grafte van Hendrik II van Engeland en Aliénor van Akwitanië in Fontevraud]] Voor die uitvinding van die boekdrukkuns is die literêre bedryf veral deur baie hoë koste geknel – daar was geen uitgewerye, geen boekhandel en geen outeursreg nie, en die feit dat die meeste Middeleeuse nog ongeletterd was het groot beperkings op die literêre bedryf geplaas.<ref>Bumke, Joachim: ''Höfische Kultur. Literatur und Gesellschaft im hohen Mittelalter. Boekdeel 2''. München: Deutscher Taschenbuch Verlag 1986, bl. 595</ref> Tot by die 12de eeu was die literêre bedryf beperk tot die geestelikheid – monnike in kloosters, priesters of mense met 'n teologiese opleiding. Alle boeke moes met die hand geskryf word ('n taak wat in die geval van omvangryke werke jare geneem het), en voor die opkoms van papier in die 14de eeu was net duur perkament beskikbaar wat in 'n langdurige proses van skaap-, kalf- en bokhuide vervaardig is. Slegs welvarendes kon dus boeke bekostig. Aangesien gewoonlik slegs die Latynse alfabet vir die skryf van boeke gebruik is, was net mense wat oor die nodige opleiding in Latynskole beskik het, regstreeks by die vervaardiging van boeke betrokke.<ref name="b595">Bumke (1986), bl. 595</ref> Die literatuur van monnike en ander geestelikes was veral gemik op die kerklike gebruik, en teologie, liturgie en [[eksegese]] was die oorheersende onderwerpe. Daarnaas is apologetiese werke vir die Christelike sending, vakwetenskaplike en didaktiese boeke geskryf. Wêreldlike digkuns was aanvanklik 'n uitsondering; die verheerliking van monarge het hier sentraal gestaan.<ref name="b595" /> 'n Tipiese verskynsel in die Hoë Middeleeue was die nou verbintenis tussen adellike howe en huiskloosters. Huiskloosters was kloosters wat deur adellike gesinne op hul eie land gestig is en waaroor hulle steeds die wêreldlike gesag uitgeoefen het.<ref>Bumke (1986), bl. 617</ref> Naas die bou van kastele en die stigting van stede het ook die stigting van kloosters 'n belangrike rol by die kolonisasie van 'n land gespeel. Dikwels het huiskloosters ook as begraafplekke vir hul adellike stigtersgesinne gedien, en monnike het generasies lank die nagedagtenis van die oorledenes laat voortleef en vir hul sieleheil gebid. Die kapelane en ander geestelikes aan die adellike howe het dikwels uit die huiskloosters gekom, net soos die argitekte, onderwysers en artse. Soms was die klerus van huiskloosters by die argitektoniese ontwerp van nuwe paltse betrokke wat in die 12de en 13de eeu opgerig is, en die kloosters het gevolglik 'n deel van die nuwe gebouekompleks geword. [[Lêer:Handschriften.jpg|duimnael|links|Manuskripte en [[inkunabel]]e uit die abdy Admont (Oostenryk)]] Die verbintenis tussen adellike stigters en hul kloosters het al in die 11de eeu uitwerkings op die literêre bedryf gehad. Die ontstaansgeskiedenis ([[Latyn]]s: ''fundatio'') van 'n klooster het dikwels ook sy wêreldlike stigters ingesluit en is soms selfs tot klein kronieke uitgebou. Die kloosterlike kronieke was sodoende ook die bakermat van die dinastiese geskiedskrywing in baie Europese lande.<ref name="b618">Bumke (1986), bl. 618</ref> Genealogiese werke was die volgende stap in die literêre ontwikkeling – die oudste genealogiese tekste het reeds in die 10de eeu in Vlaandere ontstaan en behandel die afkoms van graaf Arnulf I († 965). Die Franse genealogie het in die 11de eeu 'n aanvang geneem met die grawe van Vendômes en Anjou.<ref name="b618" /> Tot by die 13de was die meste geletterde mense geestelikes, en vorste het monnike, teoloë en selfs biskoppe ingespan vir administratiewe doeleindes, rekeningkunde en belastinginsameling.<ref>Hallam, Elizabeth (red.): ''The Plantagenet Chronicles''. Londen: Guild Publishing 1986, bl. 11</ref> As kroniste en geskiedskrywers het monnike egter nie geprobeer om soos huidige historici 'n rasionele en objektiewe wetenskaplike ontleding van historiese gebeurtenisse te doen nie – hulle het eerder die uitwerking van Gods wil in die gebeurtenisse beskryf en dus gewoonlik met die Skepping begin. Morele en godsdienstige lesse was 'n integrale bestanddeel van kloosterlike kronieke. Maar hierdie werke is steeds in die hoop geskryf dat latere generasies hulle sou kopieer en voortsit.<ref>Hallam (1986), bl. 11</ref> === Kloostergeneeskunde === Geneeskunde as wetenskaplike dissipline het sy oorsprong in die Griekse oudheid – in die meeste ander beskawings was dit steeds aan godsdiens-beoefening en aan tempelrituele gekoppel.<ref>Prinz (2007), bl. 338</ref> Eers met die rasionele benadering van die Griekse arts Hippokrates (460–375 v.C.) is geneeskunde van sy religieuse konteks geskei. Die ''Corpus Hippocraticum'', 'n versamelwerk van sowat 60 tekste, was die grondleggende werk van die wetenskaplike geneeskunde. Die laaste beduidende arts van die klassieke oudheid, Galenos van Pergamon (129–199 n.C.), het die leerstellings van Hippokrates van kommentare voorsien en 'n stelselmatige bewerking geskryf wat in die Middeleeue en selfs tot by die 16de eeu as gesaghebbend beskou is.<ref>Prinz (2007), bl. 340</ref> [[Lêer:Justinuskirche Höchst Garten.jpg|duimnael|'n Kruietuin van Antonieter-monnike by die Justinuskerk in Höchst, Duitsland]] Met die Christendom as nuwe staatsgodsdiens het die geneeskunde weer begin om na sy religieuse oorsprong terug te keer en het – naas Joodse, Arabiese en Italiaanse artse wat by die vorstehowe werksaam was – tot die kloostergeneeskunde van die vroeë Middeleeue ontwikkel. Aangesien die ontbinding van antieke heiligdomme soos die Serapis-tempel in [[Alexandrië]] deur keiser Theodosius die Grote in 391 ook 'n einde aan die georganiseerde mediese versorging en opleiding gemaak het, was die vroeë Middeleeuse geneeskunde eerder 'n mengsel van wetenskaplike kennis en volksgeneeskunde. In die laat-antieke oudheid en vroeë Middeleeue het sogenaamde xenodogieë as pelgrimsherberge en sentra vir mediese versorging gedien, alhoewel hulle gewoonlik slegs oor 'n fragmentariese geneeskundige kennis beskik het. In die 5de en 6de eeu het 'n groot aantal van hierdie karitatiewe instellings in Italië, Gallië en Spanje ontstaan wat dienste soos arme- en siekesorg aangebied het. Vanaf die 6de eeu is die term "hospitaal" gebruik om na hierdie instellings te verwys wat hulle geleidelik op mediese dienste toegespits het. In die tyd van aartsbiskop Caesarius van Arles (omtrent 470–542) was sieke- en armesorg in Suid-Gallië reeds hoogs ontwikkeld, en sowel bisdomme asook kloosters was by die hospitale betrokke. Die kloosters het in hulle biblioteke oor die meeste geneeskundige tekste en kommentare beskik wat uit die klassieke oudheid oorgeërf is.<ref>Prinz (2007), bl. 343</ref> Die monnike het sodoende ook toegang tot plantkundige werke gehad en 'n verskeidenheid natuurlike medisyne berei. Die kloosterreëls van Sint Benedictus uit die 6de eeu behels onder meer die geneeskundige siekesorg in afgesonderde siekesale, terwyl die Switserse klooster St. Gallen oor sy eie artsehuis beskik het wat nou verbind was met die aderlatingshuis, die geneeskundige kruietuin, die kombuis, die hospitaalbad en die dubbelkapel. Die kloostergeneeskunde was sodoende 'n belangrike voorloper van die geneeskunde in die Hoë Middeleeue wat danksy die brugfunksie van die [[Islam]]itiese wêreld en die geneeskundige skool van Salerno (Italië) in die laat 10de en 11de eeu begin het om die Griekse wetenskaplike geneeskunde stelselmatig te bestudeer en toe te pas.<ref>Prinz (2007), bl. 343–344</ref> == Kloosters in ander religies == === Boeddhisme === : ''Hoofartikel: [[Boeddhistiese kloosterlewe]].'' [[Lêer:Ki Monastery.jpg|duimnael|Die klooster Ki in die Indiese [[Himalaja|Himalaja-gebergte]]]] [[Lêer:Taktshang.jpg|duimnael|Die klooster Taktsjang in [[Bhoetan]]]] [[Siddhartha Gautama]], die stigter van die [[Boeddhisme|Boeddhistiese religie]], was sy lewe lank 'n rondtrekkende leraar, en die eerste Boeddhistiese monnike het sy voorbeeld gevolg.<ref name="klost">{{Cite web |url=http://www.kloster-aktuell.de/buddhistische-kloester.html |title=''www.kloster-aktuell.de: Boeddhistiese kloosters'' |access-date=12 Januarie 2008 |archive-date= 8 Maart 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080308093345/http://www.kloster-aktuell.de/buddhistische-kloester.html |url-status=dead }}</ref> Gedurende die reënseisoen, wat hul reis deur die land belemmer het, het die monnike egter 'n verblyfplek benodig. Gelowiges het derhalwe erwe geskenk waar hulle 'n tydelike huisvesting kon oprig. In later periodes het die monnike ook geboue ontvang wat naas woonvertrekke ook 'n vergadersaal behels het. Huidige Boeddhistiese kloosters is verplig om 'n vergadersaal beskikbaar te stel en moet oor 'n leier beskik wat tot monnik gewy is.<ref name="klost" /> In teenstelling met Christelike kloosters strewe Boeddhistiese instellings nie daarna om selfvoorsienend te kan wees nie, en oorspronklik was selfs die erwe waarop Boeddhistiese kloosters opgerig is nie in besit van die monnike nie. Die monnike het gewoonlik aalmoese ingesamel, en gelowiges het hul bydraes as liefdegawes gemaak. Net in Koreaanse en Japanse Zen-Boeddhisme mag monnike werk om in 'n beperkte mate selfvoorsienend te kan wees. Die liefdegawes van gelowiges word vanweë hul religieuse betekenis nogtans ook deur Zen-Boeddhistiese kloosters aanvaar. Sodra 'n religieuse gebou as Boeddhistiese klooster gewy is, word dit vir ewig as 'n klooster beskou, selfs al sou die monnike dit op 'n later tydstip verlaat en die klooster tot 'n bouval word. Net soos die gee van aalmoese vir die monike se daaglikse lewe word ook skenkings van erwe en geboue as religieuse offergawes beskou. Die monnike is ni in sttat om die eiendomme later terug te gee of te verkoop nie aangesien hulle die goeie daad van die skenker sodoende tot niet sou maak. Die weiering om aalmoese of offergawes te aanvaar is die enigste straf wat monnike vir leke kan oplê.<ref name="klost" /> Die Boeddhistiese klooster word algemeen as 'n leefruimte en rustige plek beskou wat aan mense die geleentheid bied om hulself volledig aan die materiële lewe te onttrek. Kloosters dien daarnaas as instellings vir religieuse onderwys en vergaderings. Kloosters het vir leke 'n belangrike funksie as plekke vir hul offerrituele en instellings wat sielsorg aanbied. Hulle mag ook vir meditasie en as leerders tydelik in 'n klooster bly. Gedurende Japan se tydperk van wetteloosheid in die 11de en 12de eeu het groot kloosters soos dié in Kyoto en Nara selfs oor hul eie leërs beskik, en ''[[Sōhei]]'' of "krygermonnike" het 'n belangrike rol in die oorlogvoering teen mededingende kloosters of teen samoerai-leërs gespeel. Die klooster Enryaku-ji op die Hiei-berg noordoos van [[Kioto]], wat vanweë sy ligging as 'n natuurlike fort gedien het, het tot by die 16de eeu vir sy leër met duisende van kryger-monnike bekend gestaan.<ref>Turnbull, Stephen: ''Samurai Warriors''. Londen. Guild Publishing 1987, bl. 18, 22</ref> === Hindoeïsme === [[Lêer:Krishnapura Matha North side.jpg|duimnael|''Krishnapura matha'' in Indië]] In [[Hindoeïsme]] word na kloosters as ''mathas'' verwys, terwyl ''ashrams'' ondanks hulle kloosteragtige karakter net as meditasiesentrums dien. Hindoe-kloosters is net soos in die Christendom en Boeddhisme plekke waar mense 'n geleentheid kry om hulself aan die materiële wêreld te onttrek en God nader te kom. Hindoeïsme ken vier pilare of periodes wat 'n gelowige in sy lewe moet deurloop. Hy is aanvanklik 'n leerder of ''Brahmacarin'', daarna 'n huishouer (''Grihastha''), later iemand wat as ''Vanaprashta'' die eensaamheid van afsondering in 'n bos mens soek, en uiteindelik 'n mens wat as ''Samnysin'' verlossing soek.<ref>{{Cite web |url=http://www.kloster-aktuell.de/hinduistische-kloester.html |title=''www.kloster-aktuell.de: Hindoe-kloosters'' |access-date=12 Januarie 2008 |archive-date=12 November 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071112111900/http://www.kloster-aktuell.de/hinduistische-kloester.html |url-status=dead }}</ref> Hierdie afsondering van die wêreld is egter net tydelik – gelowiges word aangemoedig om te trou nadat hulle as leerders matigheid beoefen het. Alhoewel gelowiges in hul latere lewe aangemoedig word om relgieuse leerstellings te bestudeer, is daar geen selibaat vir priesters nie. Naas Brahmaanse priesters, wat in kloosters bly, is daar ook ''Sadhoes'' (askete wat rondtrek sonder om in 'n klooster te lewe), ''Rishis'' (wyse manne wat hoë en diepere kennis in afsondering probeer vind) en ''Swamis'' (ook Goeroes genoem, wat dikwels as leiers van 'n ashram fungeer, meditasie beoefen en religieuse onderwys aan leerders gee) Mathas, Hindoe-kloosters wat oor hul eie tempels beskik het, het eers in die tydperk omstreeks 800 VAJ ontstaan en as religieuse, onderwys- en geestelike sentrums gedien. Kloosters beskik daarnaas dikwels oor hul eie skole, hospitale of weeshuise. Die eerste monniksorde het in die tydperk van die geleerde Shankara (788–820) ontstaan, en sy kloosters, wat hoofsaaklik in die side van [[Indië]] gestig is en deur sogenaamde ''Mahants'' gelei word, word deur vele Hindoe-gelowiges as 'n belangrike geestelike outoriteite beskou.<ref>{{Cite web |url=http://www.kloster-aktuell.de/hinduistische-kloester.html |title=''www.kloster-aktuell.de: Hindoe-kloosters'' |access-date=12 Januarie 2008 |archive-date=12 November 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071112111900/http://www.kloster-aktuell.de/hinduistische-kloester.html |url-status=dead }}</ref> == Verwysings == {{Verwysings|3}} == Bronne == === Keltiese kloosters === * Konstam, Angus: ''Die Kelten. Von der Hallstatt-Kultur bis zur Gegenwart''. Wene: tosa/Carl Ueberreuther 2007, bl. 156–157 == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie|Monasteries}} {{Wikt|klooster}} ;Kloostertuine ---- * {{en}} [https://thegardenstrust.blog/2019/08/31/the-perfect-monastic-garden/ ''The Gardens Trust: The pefect monastic garden?''] ;Portale van ordes en kloostergemeenskappe ---- * {{de}} [http://www.kloester.hdbg.de/ ''Kloosters in Beiere''] * {{en}} [http://monastic.ie/ ''Monastic Ireland: Kloosters en godsdienstige kuns in Ierland''] * {{en}} [https://cloisteredlife.com/mens-communities ''Cloistered Life: Contemplative Men's Monasteries (USA)''] * {{en}} [https://cloisteredlife.com/directory ''Cloistered Life: Contemplative Women's Monasteries (USA)''] ;Geskiedenis ---- * {{en}} [https://www.historyireland.com/gaelic-ireland/raiding-and-warrin-in-monastic-ireland/ ''History Ireland: Raiding and Warrin in Monastic Ireland''] * {{en}} [https://www.lindisfarne.org.uk/ ''The Holy Island of Lindisfarne''] {{Kerkargitektuur}} {{Voorbladster}} [[Kategorie:Kloosters| ]] 9tlfg8dn3pqwwzugkogxl5hn3cu3c3v 0 28108 2974530 2964618 2026-10-01T15:31:13Z Jcb 223 2974530 wikitext text/x-wiki {{Hindoegod Inligtingskas | Naam = Ganesha ({{IAST|Gaṇeśa}}) | Beeld = Ganesha Basohli miniature circa 1730 Dubost p73.jpg | Byskrif = Basohli-miniatuur, circa 1730. Nasionale Museum, Nieu-Delhi.<ref>"Ganesha wat gereed maak om sy lotus te gooi. Basohli-miniatuur, circa 1730. Nasionale Museum, Nieu-Delhi. Hy is in 'n oranje dhoti geklee; sy liggaam is geheel en al rooi. Aan die drie punte van sy piepklein kroon is lotusbloeisels geheg. Hy hou in sy twee regterhande die bidsnoer en 'n beker gevul met drie ''modakas'' vas ('n vierde is in sy slurp). In sy twee linkerhande hou hy 'n groot lotusblom bo en 'n byl onder, met die handvatsel wat teen sy skouer rus. In die {{IAST|Moedgala-poerāṇa}} (VII, 70) gooi Ganesha 'n lotus na die demoon van eiewaan ({{IAST|Mamāsura}}) wat hom aangeval het. Die demoon, wat nie die geur van die goddelike blom kan uitstaan nie, gee aan Ganesha oor." Vir aanhalings en ’n beskrywing van die werk sien: Martin-Dubost (1997), bl. 73.</ref> | Devanagari = {{lang|sa|गणेश}} | Sanskrit_Transliterasie = {{IAST|gaṇeśa}} | Pali_Transliterasie = | Tamil_skrif = | Affiliasie = [[Deva]] | Mantra = {{lang|sa|ॐ गणेशाय नमः}} <br />({{IAST|Oṃ Gaṇeśāya Namaḥ}}) | Wapen = Byl | Metgesel = [[Buddhi]] (wysheid),<br />Riddhi (welvaart),<br />[[Siddhi]] (vervulling) | Rydier = muis }} '''Ganesha''' of '''Ganesja''' ([[Sanskrit]]: ''गणेश''; {{Audio|Ganesha.ogg|luister}}), wat ook as '''Ganapati''' en '''Winajaka''' bekend staan, is een van die bekendste en mees geliefde [[Hindoeïsme|Hindoe]][[Godheid|gode]].<ref>Rao, bl. 1.</ref> Sy gelykenis word oral in [[Indië]] aangetref<ref>Verwys: * Brown, bl. 1. "{{IAST|Gaṇeśa}} is often said to be the most worshipped god in India." * Getty, bl. 1. "{{IAST|Gaṇeśa}}, Lord of the {{IAST|Gaṇas}}, although among the latest deities to be admitted to the Brahmanic pantheon, was, and still is, the most universally adored of all the Hindu gods, and his image is found in practically every part of India."</ref> en alle Hindoe-affiliasies aanbid hom.<ref>Verwys: * Rao, bl. 1. * Martin-Dubost, bl. 2–4. * Brown, bl. 1.</ref> Sy aanbidding is nie tot Hindoes en Indië beperk nie, maar kom wydverspreid voor, ook onder [[Djainisme|Djainas]] en [[Boeddhisme|Boeddhiste]].<ref>Verwys: * Chapter XVII, "The Travels Abroad", in: Nagar (1992), bl. 175–187. Vir 'n oorsig oor Ganesha se geografiese verspreiding en gewildheid buite Indië. * Getty, bl. 37-88, Vir bespreking van die verspreiding van Ganesha-aanbidding in Nepal, Sjinese Turkestan, Tibet, Burma, Siam, Indo-China, Jawa, Bali, Borneo, Sjina en Japan. * Martin-Dubost, bl. 311–320. * Thapan, bl. 13. * Pal, bl. x.</ref> Ganesha word maklik uitgeken as die god met 'n olifantkop.<ref>Martin-Dubost, bl. 2.</ref> Hy word oor die algemeen aanbid vir die wegneem van hindernisse<ref>Verwys: * Thapan, bl. 254. * Kommentaar op {{IAST|Gaṇapati Upaniṣad}}, vers 12 in {{Harvnb|Saraswati|2004|p=80}} vir Ganesha se rol as die verwyderaar van hindernisse</ref> en as die heer van beginpunte en van hindernisse ('''Wignesja''', '''Wignesjwara'''),<ref name="Vignesha">Hierdie idees is so algemeen dat Courtright hulle gebruik in die titel van sy boek, ''Ganesha: Lord of Obstacles, Lord of Beginnings''. Vir die naam ''Wighnesja'', sien: {{Harvnb|Courtright|1985|p= 156, 213}}</ref> asook beskermheilige van die kunste en wetenskappe en die [[deva]] (god) van intellek en wysheid.<ref>{{Harvnb|Heras|1972|p=58}}</ref> Hy word vereer aan die begin van rituele en seremonies en word opgeroep as die beskermer van letterkunde tydens skryfsessies.<ref>Getty, bl. 5.</ref> Verskeie geskrifte bevat mitologiese anekdotes wat met sy geboorte en dade verbind word en verduidelik sy eiesoortige ikonografie. Ganesha het in die [[4de eeu|4de]] en [[5de eeu]] tydens die Ghoepta-ryk as 'n afsonderlike godheid in ’n duidelik herkenbare vorm ontwikkel, en het eienskappe van [[Vediese religie|Vediese]] en voor-Vediese voorgangers geërf.<ref>Narain, A. K. "{{IAST|Gaṇeśa}}: The Idea and the Icon" in {{Harvnb|Brown|1991|p=27}}</ref> Hy het vinnig gewild geword en is in die [[9de eeu]] plegtig ingesluit by die vyf hoofgode van [[Smartisme]] ('n Hindoe-denominasie). Aanhangers van die Ganapatja-sekte, wat Ganesha as die allerhoogste godheid geïdentifiseer het, het in dié tydperk ontstaan.<ref>Vir die geskiedenis van die ontwikkeling van die ''{{IAST|gāṇapatya}}'' en hulle verhouding met die wye geografiese verspreiding van Ganesha-aanbidding, sien: Hoofstuk 6, "The {{IAST|Gāṇapatyas}}" in: Thapan (1997), bl. 176–213.</ref> Die hoofgeskrifte toegewy aan Ganesha is die ''Ganeshapurana'', ''Moedgalapurana'' en ''Ganapati-atharvashirsa''. == Etimologie en ander name == Ganesha het baie ander titels en byname, insluitend ''Ganapati'' en ''Wignesjwara''. Die Hindoe-eretitel ''Sjrie'' (ook gespel ''Sri'') word dikwels voor sy naam geplaas. Een van die gewilde maniere waarop Ganesha aanbid word, is deur 'n ''Ganesha-sahasranama'', 'n litanie van "'n duisend name van Ganesha", te dreunsing. Elke naam het 'n ander betekenis en simboliseer 'n ander aspek van Ganesha. Minstens twee verskillende weergawes van die Ganesha-sahasranama bestaan: een weergawe kom uit die ''Ganeshapurana''.<ref>Vir 'n Engelse vertaling van die ''Ganeshapurana'' 1.46, sien: Bailey, bl. 258–269.</ref> Die naam Ganesha is 'n Sanskrit samestelling van die woorde ''gana'' ([[Sanskrit]]: {{lang|sa|गण}}; ''{{IAST|gaṇa}}''), wat "groep", "menigte" of "kategoriestelsel" beteken, en ''isja'' ([[Sanskrit]]: {{lang|sa|ईश}}; ''{{IAST|īśa}}''), wat "heer" of "meester" beteken.<ref>Verwys na: * Narain, A. K. "{{IAST|Gaṇeśa}}: A Protohistory of the Idea and the Icon". Brown, bl. 21–22. * Apte, bl. 395.</ref> Die woord ''gaņa'' word dikwels gesien asof dit na die ''gaņas'', 'n groep halfgoddelike wesens wat deel vorm van die gevolg van [[Sjiwa]], verwys wanneer dit met Ganesha geassosieer word.<ref>Vir die afleiding van die naam en die verhouding met die {{IAST|gaņas}}, verwys: Martin-Dubost. bl. 2.</ref> Die term beteken meer algemeen 'n kategorie, klas, gemeenskap, verenigings, of koöperasie.<ref name="ap395">Apte, bl. 395.</ref> Sommige kommentaarskrywers interpreteer die naam "Heer van die {{IAST|Gaņas}}" as "heer van gashere" of "heer van geskepte kategorieë", soos die elemente.<ref>Die woord gaņa word deur Bhāskararāya in sy kommentaar op die {{IAST|gaṇeśasahasranāma}} in hierdie metafisiese sin vertolk. Verwys in besonder na kommentaar op vers 6 insluitend name {{IAST|Gaṇeśvaraḥ}} and {{IAST|Gaṇakrīḍaḥ}} in: {{Harvnb|Śāstri Khiste|1991|pp=7–8}}.</ref> ''Ganapati'' ([[Sanskrit]]: {{lang|sa|गणपति}}; {{IAST|gaṇapati}}), 'n sinoniem vir Ganesha, is 'n samestelling wat bestaan uit ''{{IAST|gaṇa}}'', wat "groep" beteken, en ''{{IAST|pati}}'', wat "heerser" of "heer" beteken.<ref name="ap395" /> Die ''Amarakośa'',<ref>Verwys na: * {{Harvnb|Oka|1913|p=8}} vir bronteks van {{IAST|Amarakośa}} 1.38 as {{IAST|vināyako vighnarājadvaimāturagaṇādhipāḥ - apyekadantaherambalambodaragajānanāḥ}}. * {{Harvnb|Śāstri|1978}} vir teks van ''{{IAST|Amarakośa}}'' ''versified'' as 1.1.38.</ref> 'n vroeë Sanskrit leksikon, lys agt sinonieme vir Ganesha: Winajaka, Wighnaraja (ewkivalent aan ''Wignesja''), Dwaimatoera ("een wat twee moeders het"),<ref>Y. Krishan ({{IAST|Gaṇeśa}}:Ontrafeling van 'n Enigma, bl. 6): "Pārwati wat 'n beeld van {{IAST|Gaṇeśa}} geskep het uit haar liggaamlike onreinhede<!--impurities--> maar wat ''bedeel is met lewe na dompeling in die heilige water van die Gangā.'' Daar word dus gesê dat hy twee moeders het – Pārwati en Ghangā en word daarom dvaimātura en ook Gāngeya genoem."</ref> Ganadhipa (ekwivalent aan ''Ganapati'' en Ganesha), Ekadanta ("een wat 'n olifanttand het"), Heramba, Lambodara ("een wat 'n boepmaag het", of, letterlik, "een wat 'n hangmaag het"), en ''Gajanana'' ("een wat die gesig van 'n olifant het").<ref>Krishan bl. 6</ref> ''Winajaka'' ([[Sanskrit]]: {{lang|sa|विनायक}}; ''{{IAST|vināyaka}}'') is 'n algemene naam vir Ganesha wat in die puranas en in Boeddhistiese tantras voorkom.<ref name="tha20">Thapan, bl. 20.</ref> Die naam word weerspieël in die benaming van die agt beroemde Ganesha-tempels in Maharashtra wat bekend staan as die astawinajaka.<ref>Vir die geskiedenis van die {{IAST|aṣṭavināyaka}}-terreine en 'n beskrywing van pelgrimsgebruike wat daaraan verwant is, verwys: Mate, bl. 1–25.</ref> Die name ''Wignesja'' en ''Wignesjwara'' ("heer van hindernisse")<ref name="Vignesha" /> verwys na sy primêre funksie in [[Hindoemitologie]] as die skepper en verwyderaar van hindernisse (''{{IAST|vighna}}'').<ref name="Krishanvii">Vir Krishan se standpunte oor Ganesha se tweeledige aard sien sy aanhaling: "{{IAST|Gaṇeśa}} het 'n tweeledige aard; as Vināyaka, as 'n ''{{IAST|grāmadevatā}}'', is hy ''{{IAST|vighnakartā}}'', en as {{IAST|Gaṇeśa}} is hy ''{{IAST|vighnahartā}}'', 'n ''{{IAST|paurāṇic devatā}}''." Krishan, bl. viii.</ref> 'n Prominente naam vir Ganesha in [[Tamil]] is ''Pille'' of ''Pillaiyar'' ("klein kind").<ref>Martin-Dubost, bl. 367.</ref> A.K. Narain onderskei die terme deur aan te dui dat ''pille'' "kind" beteken, terwyl ''pillaiyar'' "adellike kind" beteken. Hy voeg by dat die woorde ''pallu'', ''pella'', en ''pell'' in die [[Drawidiese tale|Drawidiese taalfamilie]] op "tand", of "olifanttand" dui, maar meer dikwels op "olifant".<ref>Narain, A. K. "{{IAST|Gaṇeśa}}: The Idea and the Icon". Brown, bl. 25.</ref> Anita Raina Thapan merk op dat die stamwoord ''pille'' in die naam ''Pillaiyar'' oorspronklik "die kleintjies van die olifant" kon beteken het, omdat die [[Pali]] woord ''pillaka'' "'n jong olifant" beteken.<ref>Thapan, bl. 62.</ref> == Ikonografie == [[Lêer:13th century Ganesha statue cleaned and colour adjusted.jpg|duimnael|250px|Dié standbeeld van Ganesha is in die [[13de eeu]] in die Mysore-distrik van Karnataka opgerig.]] Ganesha is 'n gewilde figuur in Indiese kuns.<ref>Pal, bl. ix.</ref> Anders as dié van ander gode, vertoon afbeeldings van hom groot verskeidenheid en onderskeibare patrone wat gaandeweg verander.<ref>Verwys na: * Martin-Dubost, vir 'n omvattende oorsig van ikonografie wat mildelik geïllustreer is. * Hoofstuk X, "Development of the Iconography of {{IAST|Gaņeśa}}", in: {{Harvnb|Krishan|1999|pp=87–100}}, vir 'n oorsig van ikonografie met klem op ontwikkelende temas, goed geïllustreer met plate. * Pal, vir 'n geïllustreerde versameling van studies oor spesifieke aspekte van Ganesha met die klem op kuns en ikonografie.</ref> Hy kan staande of dansende uitgebeeld word; heldhaftig besig om demone te beveg, spelend met sy familie as seun, sittende, of besig met aksies in verskeie eietydse situasies. Ganesha-beelde was teen die [[6de eeu]] algemeen in baie dele van Indië.<ref>Brown, bl. 175.</ref> Die beeld regs is tipies van Ganesha-standbeelde van 900–1&nbsp;200, nadat Ganesha goed gevestig is as 'n onafhanklike god met sy eie sekte. Hierdie voorbeeld vertoon sommige van Ganesha se algemene ikonografiese elemente. 'n Byna identiese standbeeld is deur Paul Martin-Dubost as vanuit 973–1200 gedateer,<ref>Martin-Dubost, bl. 213. In die boonste regterhoek is die beeld gedateer as (973–1200).</ref> en 'n ander soortgelyke beeld is deur Pratapaditya Pal as vanuit ca. [[12de eeu]] gedateer.<ref>Pal, bl. vi. Die prent op die bladsy beeld 'n klipstandbeeld in die Los Angeles County Museum of Art uit wat gedateer is as ca. 12de eeu. Pal vertoon 'n voorbeeld van die vorm gedateer ca. 13de eeu on bl. viii.</ref> In hierdie beelde het Ganesha die kop van 'n olifant, 'n groot maag en vier arms, iets wat algemeen is in uitbeeldings van hom. Hy hou sy eie gebroke tand in sy onderste regterhand en 'n lekkerny (wat hy met sy slurp proe) in sy onderste linkerhand. Hierdie motief waarin Ganesha sy slurp skerp na sy linkerkant draai om 'n lekker in sy onderste linkerhand te proe is 'n besonder argaïese eienskap.<ref>Brown, bl. 176.</ref> 'n Meer primitiewe standbeeld in een van die Elloragrotte in hierdie vorm word terugdateer tot die 7de eeu.<ref>Sien foto 2, "Large Ganesh", in: Pal, bl. 16.</ref> Die ander hande se besonderhede kom nie duidelik na vore in die beeld regs nie. In die standaardkonfigurasie hou die god 'n byl<ref name="parasu" /> of 'n ankus (olifantstaf)<ref name="ankus" /> in een boonste arm vas en 'n vangriem<ref name="pasa" /> in die ander boonste arm. Die invloed van hierdie ou samestelling van ikonografiese elemente kan steeds in eietydse voorstellings van Ganesha gesien word. In een moderne vorm is die enigste variasie op die ou elemente die onderste regterhand wat nie die gebroke tand vashou nie, maar eerder na die kyker gedraai is in 'n gebaar van beskerming of vreesloosheid.<ref>Verwys: * Martin-Dubost, bl. 197–198. * foto 9, "Ganesh images being taken for immersion", in: Pal, bl. 22–23. Vir 'n voorbeeld van 'n groot beeld van die tipe wat in 'n optog gedra word. * Pal, bl. 25, Vir twee soortgelyke beelde wat gedompel gaan word.</ref> Dieselfde kombinasie van vier arms en eienskappe kom voor in beelde waar Ganesha dansend vertoon word, wat 'n baie gewilde tema is.<ref>Sien: * Pal, bl. 41–64. Vir baie voorbeelde van Ganesha wat dans. * Brown, bl. 183. Vir die gewildheid van die dansende vorm.</ref> === Algemene eienskappe === [[Lêer:Ganesha Nurpur miniature circa 1810 Dubost p64.jpg|duimnael|links|250px|'n Tipiese vierarm-vorm. Miniatuur van die Nurpurskool (circa 1810).<ref>Four-armed {{IAST|Gaṇeśa}}. Miniatuur van die Nurpurskool, circa 1810. Museum van Chandigarh. Vir die beeld sien: Martin-Dubost (1997), bl. 64, wat dit as volg beskryf: "On a terrace leaning against a thick white bolster, {{IAST|Gaṇeśa}} is seated on a bed of pink lotus petals arranged on a low seat to the back of which is fixed a parasol. The elephant-faced god, with his body entirely red, is dressed in a yellow [[dhoti]] and a yellow scarf fringed with blue. Two white mice decorated with a pretty golden necklace salute {{IAST|Gaṇeśa}} by joining their tiny feet together. {{IAST|Gaṇeśa}} counts on his rosary in his lower right hand; his two upper hands brandish an axe and an elephant goad; his fourth hand holds the broken left tusk."</ref>]] Ganesha is sedert die vroeë stadiums van sy verskyning in Indiese kuns uitgebeeld met die kop van 'n [[olifant]].<ref>Nagar, bl. 77.</ref> Poeraniese mites verskaf talle verduidelikings vir hoe hy die olifantkop gekry het.<ref>Brown, bl. 3.</ref> Een van sy gewilde vorms, Heramba-Ganapati, het vyf olifantkoppe. Ander minder bekende variasies met verskillende getalle koppe kom ook voor.<ref>Nagar, bl. 78.</ref> Terwyl sommige tekste aandui Ganesha is met 'n olifantkop gebore, kry hy dit in die meeste verhale eers later.<ref>Brown, bl. 76.</ref> Die motief wat die meeste voorkom in hierdie verhale is dat hy met 'n mens se kop en liggaam gebore is en dat [[Sjiwa]] sy kop afgekap het toe Ganesha tussen hom en [[Parwati]] gekom het. Sjiwa het daarna Ganesha se oorspronklike kop met dié van 'n olifant vervang.<ref>Brown, bl. 77.</ref> Detail van die geveg en waar die nuwe kop vandaan gekom het, wissel volgens verskillende bronne.<ref>Brown, bl. 77–78.</ref> In 'n ander verhaal het sy moeder, Parwati, met Ganesha se geboorte haar nuwe baba aan die ander gode gewys. Die ongeluk het toegeslaan toe die god [[Sjani]] (Saturnus), van wie gesê word hy het 'n bose oog gehad, na hom kyk. Dit het veroorsaak dat die baba se kop tot as verbrand het. Die god [[Wisjnoe]] het die situasie beredder en die ontbrekende kop met dié van 'n olifant vervang.<ref>Brown, bl. 76–77.</ref> 'n Ander verhaal vertel dat Ganesha direk deur Sjiwa se lag geskep is. Omdat Sjiwa Ganesha as té aanloklik beskou het, het hy hom 'n olifanthoof en 'n groot maag gegee.<ref>Vir die skepping van Ganesha uit Sjiwa se lag en Sjiwa se vloek wat daarop gevolg het, sien ''Varahapurana'' 23.17 soos aangehaal in Brown: bl. 77.</ref> Ganesha se vroegste naam was Ekadanta ("Eentand"), wat verwys na sy heel tand (die ander een is afgebreek).<ref>Getty, bl. 1.</ref> Sommige van die vroegste beelde van Ganesha vertoon hom waar hy sy gebreekte tand vashou.<ref>Heras, bl. 29.</ref> Die belangrikheid van hierdie onderskeidende eienskap word weerspieël in die Moedgalapurana, wat stel dat die naam van Ganesha se tweede inkarnasie "Ekadanta" is.<ref>Granoff, Phyllis. "{{IAST|Gaṇeśa}} as Metaphor". Brown, bl. 90.</ref> Ganesha se boepmaag verskyn as 'n onmiskenbare eienskap in vroeë standbeelde van hom wat dateer uit die Ghoepta-tydperk.<ref>"Ganesha in Indian Plastic Art" en ''Passim''. Nagar, bl. 101.</ref> Hierdie eienskap is so belangrik dat twee verskillende inkarnasies van Ganesha volgens die Mudgalapurana name het wat daarop gebaseer is: Lambodara ("boepmaag" of, letterlik, "hangende maag") en Mahodara ("groot maag").<ref>Granoff, Phyllis. "{{IAST|Gaṇeśa}} as Metaphor". Brown, bl. 91.</ref> Albei name is Sanskrit samestellings wat sy maag beskryf (Sanskrit: ''{{IAST|udara}}'').<ref>Vir vertaling van ''udara'' as "maag" verwys na: Apte, bl. 268.</ref> Die Brahmandapurana sê dat Ganesha die naam Lambodara het omdat al die heelalle (d.w.s. kosmiese eiers) van die verlede, hede en toekoms in hom teenwoordig word.<ref>Verwys: * ''Br. P.'' 2.3.42.34 * Thapan, bl. 200, Vir 'n beskrywing van hoe 'n variant van die storie gebruik word in die ''Moedgala-poerana'' 2.56.38–9</ref> Die aantal arms wat Ganesha het, wissel; sy bekendste vorms het tussen twee en sestien arms.<ref>Vir 'n ikonografiese kaart wat aantal arms en attribute vertoon geklassifiseer volgens bron en genaamde vorm, verwys na: Nagar, bl. 191–195. Appendix I.</ref> Baie uitbeeldings van Ganesha vertoon vier arms. Die vierarmvorm word in Puranabronne genoem en is in sommige ikonografiese tekste as 'n standaardvorm gekodifiseer.<ref>Vir geskiedenis en voorkoms van vorms met verskeie arms, en die vierarmige vorm as een van die standaard tipes, verwys na: {{Harvnb|Krishan|1999|p=89}}.</ref> Sy vroegste beelde het twee arms.<ref>Verwys na: * {{Harvnb|Krishan|1999|p=89}}, vir twee-armige vorms as 'n vroeëre ontwikkeling as vierarmige vorms. * Brown, bl. 103. Maroeti Nandan Tiwari en Kamal Giri sê in "Images of {{IAST|Gaṇeśa}} In Jainism" dat die teenwoordigheid van slegs twee arms op 'n Ganesha beeld dui op 'n vroeë datum.</ref> Vorms met 14 en 20 arms het in die 9de en 10de eeu in Sentraal-Indië verskyn.<ref>Martin-Dubost, bl. 120.</ref> Die slang is 'n algemene vorm in Ganesha-ikonografie en verskyn in baie vorms.<ref>Verwys: * Martin-Dubost, bl. 202, Vir 'n oorsig van slangbeelde in Ganesha-ikonografie. * {{Harvnb|Krishan|1999|pp=50–53}}, Vir 'n oorsig van slangbeelde in Ganesha-ikonografie.</ref> Volgens die Ganeshapurana het Ganesha die slang Wasuki om sy nek gedraai.<ref>Verwys na: * Martin-Dubost, bl. 202. Vir die Ganeshapurana verwysings vir {{IAST|Vāsuki}} om die nek en die gebruik van 'n slangtroon. * {{Harvnb|Krishan|1999|pp=51–52}}. Vir die storie van die bedekking van die nek met {{IAST|Vāsuki}} en {{IAST|Śeṣa}} om die maag en vir die naam in sy sahasranama as {{IAST|Sarpagraiveyakāṅgādaḥ}} ("Who has a serpent around his neck"), wat verwys na hierdie standaard-ikonografiese element.</ref> Ander uitbeeldings van slange sluit in die gebruik van 'n heilige draad<ref>Verwys na: * Martin-Dubost, bl. 202. Vir teks van 'n rots inskripsie gedateer 1470 wat Ganesha se heilige draad as die slang {{IAST|Śeṣa}} identifiseer. * Nagar, bl. 92. vir die slang as 'n algemene tipe ''{{IAST|yajñyopavīta}}'' vir Ganesha.</ref> om die maag gedraai as 'n gordel, in 'n hand vasgehou, om die enkels gedraai, of as 'n troon. Op Ganesha se voorkop kan daar 'n derde oog voorkom, of die sektariese merk (Sanskrit: ''tilaka'') wat uit drie horisontale lyne bestaan.<ref>Verwys na: * Nagar, bl. 81. Vir derde oog of Sjaiwa ''tilaka'' met drie horisontale lyne. * die ''{{IAST|dhyānam}}'' in: Sharma (1993 uitgawe van ''Ganeshapurana'') I.46.1. Vir Ganesa gevisualiseer as ''{{IAST|trinetraṁ}}'' (drie-oog).</ref> Die Ganeshapurana beskryf 'n ''tilaka''-merk sowel as 'n sekelmaan op die voorkop.<ref>Verwys: * Nagar, bl. 81. Vir aanhaling van tot ''Ganeshapurana'' I.14.21–25 en vir aanhaling tot ''Padma-poerana'' as beskrywend van die sekel vir versiering van die voorkop van Ganesha * Bailey (1995), bl. 198–199. Vir vertaling van ''Ganeshapurana'' I.14, wat 'n meditasievorm insluit met maan op voorkop.</ref> 'n Bepaalde vorm van Ganesha genaamd ''Bhalachandra'' ("Maan op die Voorkop") sluit hierdie ikonografiese element in.<ref>Verwys na: * Nagar, bl. 81. Vir {{IAST|Bhālacandra}} as 'n bepaalde vorm wat aanbid word. * Sharma (1993 uitgawe van ''Ganeshapurana'') I.46.15. Vir die naam {{IAST|Bhālacandra}} wat in die Ganesha Sahasranama voorkom</ref> Die kleure wat die meeste met Ganesha geassosieer word, is rooi<ref name="nagar">Nagar, Voorwoord.</ref> en geel, maar spesifieke ander kleure word met sekere vorms geassosieer.<ref>"The Colors of Ganesha". Martin-Dubost, bl. 221–230.</ref> Baie voorbeelde van kleurassosiasies met spesifieke meditasievorms word in die Sritattvanidhi, 'n verhandeling oor Hindoe-ikonografie, voorgeskryf. Wit word byvoorbeeld met sy voorstelling as Heramba-Ganapati en Rina-Mochana-Ganapati ("Ganapati wat van gebondenheid bevry is") verbind.<ref>Martin-Dubost, bl. 224–228</ref> Ekadanta-Ganapati word as blou gevisualiseer tydens [[meditasie]].<ref>Martin-Dubost, bl. 228.</ref> === Wahanas === [[Lêer:Ganesha on mouse.jpg|duimnael|250px|Ganesha wat op sy muis ry. 'n Beeld by die Vaidyeshwara-tempel in Talakkadu, Karnataka, [[Indië]]. Let op die rooi blomme wat deur die aanbidders geoffer word.]] Die vroegste Ganesha-beelde ontbreek 'n ''wahana'': 'n [[dier]], mitiese entiteit of droombeeld wat dikwels as rydier gebruik word en 'n noue verbintenis met 'n Hindoegod het.<ref>Krishan, bl. 48, 89, 92.</ref> Van die agt inkarnasies van Ganesha wat in die Mudgalapurana beskryf word, het Ganesha in vyf daarvan 'n muis. In sy inkarnasie as Vakratunda gebruik hy 'n leeu, in sy inkarnasie as Vikata 'n pou en in sy inkarnasie as Wighnaraja Shesha die goddelike slang.<ref>Krishan, bl. 49.</ref> Van die vier inkarnasies van Ganesha wat in die Ganeshapurana gelys word, het Mohotkata 'n leeu, Majuresvara 'n pou, Dhumraketu 'n perd en Gajanana 'n rot.<ref>Verwys na: * Krishan, bl. 48–49. * Bailey (1995), bl. 348. Vir die Ganeshapurana storie van {{IAST|Mayūreśvara}} met die pou wahana (GP I.84.2–3).</ref> [[Djainisme|Djainistiese]] uitbeeldings van Ganesha vertoon sy wahana as 'n muis, olifant, skilpad, ram of pou.<ref>Verwys na: * Krishan, bl. 49. * Maruti Nandan Tiwari en Kamal Giri, "Images of {{IAST|Gaṇeśa}} In Jainism", in: Brown, bl. 101-102.</ref> Ganesha word dikwels uitgebeeld waar hy op 'n muis of rot ry of waar die diere na hom omsien.<ref>Verwys na: * Nagar. Preface. * Martin-Dubost, bl. 231–244.</ref> Martin-Dubost sê die rot het in die 7de eeu in Sentraal- en Wes-Indië as die hoofrydier in beelde van Ganesha begin verskyn en is altyd naby sy voete geplaas.<ref>Sien aantekening op figuur 43 in: Martin-Dubost, bl. 144.</ref> Die muis as 'n wahana het vir die eerste keer in geskrewe bronne verskyn in die Matshapurana en later in die Brahmananda- en Ganeshapurana, waar Ganesha dit slegs in sy laaste inkarnasie as sy rydier gebruik.<ref>Aanhalings van ''Matsja-poerana'' 260.54, ''Brahmananda-poerana Lalitamahatmya'' XXVII, en ''Ganeshapurana'' 2.134–136 word verskaf deur : Martin-Dubost, bl. 231.</ref> Die Ganapati-atharvashirsa sluit 'n meditasievers oor Ganesha in wat noem dat die muis op sy vlag verskyn.<ref>Martin-Dubost, bl. 232.</ref> Die name ''{{IAST|Mūṣakavāhana}}'' ("muis-wahana") en ''{{IAST|Ākhuketana}}'' ("rot-banier") verskyn in die Ganesha Sahasranama.<ref>Vir {{IAST|Mūṣakavāhana}} sien v. 6. Vir Ākhuketana sien v. 67. In: ''{{IAST|Gaṇeśasahasranāmastotram: mūla evaṁ srībhāskararāyakṛta ‘khadyota’ vārtika sahita}}''. ({{IAST|Prācya Prakāśana: Vārāṇasī}}, 1991). Bronteks met kommentaar deur {{IAST|Bhāskararāya}} in Sanskrit.</ref> Die muis word op verskeie manier vertolk. Volgens Grimes interpreteer "baie, indien nie almal nie … dit op negatiewe wyse; dit simboliseer ''tamoguna'' ['donkerheid'] sowel as begeerte".<ref>Vir 'n oorsig van die verskillende vertolkings en aanhalings, sien: Grimes (1995), bl. 86.</ref> Op soortgelyke wyse sê Michael Wilcockson dit simboliseer diegene wat begeertes wil oorkom en minder selfsugtig wil wees.<ref>''A Student's Guide to AS Religious Studies for the OCR Specification,'' deur Michael Wilcockson, pg.117</ref> Krishan merk op dat die rot verwoestend en 'n plaag vir gewasse is. Die Sanskrit woord ''{{IAST|mūṣaka}}'' ("muis") is afgelei van die stam ''{{IAST|mūṣ}}'' ("steel", "roof"). Dit was noodsaaklik om die rot as 'n vernietigende pes te onderdruk, 'n soort belemmering wat oorkom moes word. Volgens die teorie, wat Ganesha wys as meester van die rot, demonstreer dit sy funksie as ''Wignesjvara'' ("heer van hindernisse") en verskaf dit getuienis van sy moontlike rol as 'n volks-''grāmata-devatā'' (dorpgoddelikheid) wat later belangriker geword het.<ref>Krishan bl. 49–50.</ref> Martin-Dubost merk op dat daar 'n siening is dat die rot 'n simbool is wat voorstel dat Ganesha, soos die rot, selfs die mees geheime plekke binnedring.<ref>Verwys: * Martin-Dubost, bl. 231. * Rocher, Ludo. "{{IAST|Gaṇeśa}}'s Rise to Prominence in Sanskrit Literature", in: Brown (1991), bl. 73. Vir verwysings na die interpretasie dat "die rot die dier is wat sy weg na elke plek vind,'"</ref> == Assosiasies == === Hindernisse === [[Lêer:Ganesha India.jpg|duimnael|250px|'n Oordadige beeld van Ganesja in die Kudroli Bhagavathi-tempel in Mangalore, Indië. Ganesja word algemeen in Indië aanbid as die verwyderaar van hindernisse.]] Ganesja is ''Wignesjvara'' of ''Wighnaraja'', die "heer van hindernisse", beide van 'n materiële en geestelike aard.<ref>"Lord of Obstacles", 'n algemene naam kom in die titel van Courtright se ''{{IAST|Gaṇeśa}}: Lord of Obstacles, Lord of Beginnings'' voor. Vir ekwivalente Sanskrit name ''Vighneśvara'' en ''Vighnarāja'', sien: Courtright, bl. 136.</ref> Hy word algemeen as die verwyderaar van hindernisse aanbid. Hy plaas egter ook tradisioneel hindernisse op die pad van dié wat getoets moet word. Paul Courtright sê dat dit "sy taak in die goddelike skema, sy [[dharma]] is om hindernisse te plaas en te verwyder … dit is sy besondere gebied, die rede vir sy skepping".<ref>Courtright, bl. 136.</ref> Krishan merk op dat sommige van Ganesja se name skakerings van veelvuldige rolle weerspieël wat met die loop van tyd ontwikkel het.<ref name="Krishanvii" /> Dhavalikar skryf die snelle opkoms van Ganesja in die Hindoepanteon én die verskyning van die Ganapatjas toe aan die klemverskuiwing van ''{{IAST|vighnakartā}}'' ("hindernisskepper") na ''{{IAST|vighnahartā}}'' ("hindernisvermyer").<ref>Vir Dhavilkar se mening oor Ganesja se veranderende rol, sien Dhavalikar, M. K. "{{IAST|Gaṇeśa}}: Myth and reality" in {{Harvnb|Brown|1991|p=49}}</ref> Beide funksies is egter steeds wesenlik tot sy karakter, soos Robert Brown verduidelik: "selfs ná die {{IAST|Poerāṇiese Gaṇeśa}} goed gedefinieer is, het {{IAST|Gaṇeśa}} in kuns hoofsaaklik belangrik gebly vir sy tweeledige rol as skepper en verwyderaar van hindernisse en het hy dus beide 'n negatiewe en 'n positiewe aspek".<ref>Brown, bl. 6.</ref> === Boeddhi === Ganesja word ook beskou as die heer van intelligensie.<ref>Nagar, bl. 5.</ref> In Sanskrit is die woord ''boeddhi'' die vroulike [[selfstandige naamwoord]] wat as intelligensie, wysheid, of intellek vertaal word.<ref>Apte, bl. 703.</ref> Die konsep van boeddhi word nou geassosieer met die persoonlikheid van Ganesja, veral in die Poeraniese tydperk, toe baie stories klem geplaas het op sy slimheid en liefde vir intelligensie. Een van Ganesja se name in die Ganeshapurana en die Ganeshasahasranama is ''Boeddhiprija''.<ref>''Ganesja-poerana'' I.46, v. 5 van die Ganesja Sahasranama afdeling in GP-1993, Sharma uitgawe. Dit verskyn in vers 10 van die weergawe soos gegee in die Bhaskararaya kommentaar.</ref> Hierdie naam kom ook voor in 'n lys van 21 name aan die einde van die Ganeshasahasranama<!-- wat Ganesja sê is veral belangrik-->.<ref>Sharma uitgawe, GP-1993 I.46, verse 204–206. Die Bailey uitgawe gebruik 'n effens ander bewoording, en waar Sharma lees ''Boeddhiprija'', vertaal Bailey ''Toekenner-van-lakhs.''</ref> Die woord ''prija'' kan beteken "lief vir" en in 'n huwelikskonteks kan dit "minnaar" of "eggenoot" beteken,<ref>Practical Sanskrit Dictionary Deur Arthur Anthony MacDonell; bl. 187 (''priya''); Gepubliseer 2004; Motilal Banarsidass Publ; {{ISBN|81-208-2000-2}}</ref> die naam kan dus "lief vir intelligensie" of "boeddhi se man" beteken.<ref>Krishan 1999; bl. 60-70 bespreek Ganesja as "Boeddhi se Man".</ref> === Om === [[Lêer:Ganesha-aum.jpg|duimnael|250px|Omjuweel wat Ganesja uitbeeld.]] Ganesja word met die Hindoe-[[mantra]] ''[[om]]'' ({{lang|sa|ॐ}}, ook ''aum'') verbind. Die term ''{{IAST|oṃkārasvarūpa}}'' ("om is sy vorm"), wanneer dit met Ganesja verbind word, verwys na die gedagte dat hy die oerklank verpersoonlik.<ref>Grimes, bl. 77.</ref> Die Ganapati-atharvashirsa getuig van dié verbintenis. Chinmayananda vertaal die relevante gedeelte as volg: <blockquote class="toccolours" style="float:none; padding: 10px 15px 10px 15px; display:table;">(O heer Ganapati!) U is (die drie-eenheid) [[Brahma]], [[Wisjnoe]] en [[Sjiwa|Mahesa]]. U is [[Indra]]. U is vuur <nowiki>[</nowiki>Agni<nowiki>]</nowiki> en lug <nowiki>[</nowiki>{{IAST|Vāyu}}<nowiki>]</nowiki>. U is die son <nowiki>[</nowiki>{{IAST|Sūrya}}<nowiki>]</nowiki> en die maan <nowiki>[</nowiki>Candrama<nowiki>].</nowiki> U is [[Brahman]]. U is (die drie wêrelde) Bhuloka [aarde], Antariksha-loka [ruimte], en Swargaloka [hemel]. U is Om. (Dit wil sê, U is al hierdie dinge).<ref>Chinmayananda, bl. 127. In Chinmayananda se nommeringstelsel, is dit ''upamantra'' 8.</ref></blockquote> Sommige aanhangers sien ooreenkomste tussen die vorm van Ganesja se liggaam in ikonografie en die vorm van om in die Devanāgarī Tamil-skrifte.<ref>Vir voorbeelde van beide, sien: Grimes, bl. 79–80.</ref> === Eerste chakra === Volgens Kundalini-joga is Ganesja gesetel in die eerste [[chakra]], genaamd {{IAST|mūlādhāra}}. ''Mula'' beteken "oorspronklik, hoof"; ''adhara'' beteken "basis, fondament". Die muladhara chakra is die beginsel waarop die manifestasie of uiterlike uitbreiding van die goddelike krag berus.<ref name="T83">Tantra Unveiled: Seducing the Forces of Matter & Spirit By Rajmani Tigunait; Bydraer Deborah Willoughby ; Gepubliseer 1999; Himalayan Institute Press; bl. 83; {{ISBN|0-89389-158-4}}</ref> Daar word ook van hierdie assosiasie getuig in die Ganapati-atharvashirsa. Courtright vertaal die gedeelte as volg: "[O Ganesja,] U vertoef voortdurend in die sakrale pleksus by die basis van die ruggraat [{{IAST|mūlādhāra cakra}}]".<ref>Translation. Courtright, bl. 253.</ref> Dus het Ganesja 'n permanente woonplek in elke wese by die Muladhara.<ref>Chinmayananda, op. cit., bl. 127. In Chinmayananda se nommeringstelsel is dit deel van ''upamantra'' 7. 'You have a permanent abode (in every being) at the place called "Muladhara"'.</ref> Ganesja hou, ondersteun en lei al die ander chakras, en "bepaal [hiermee] die kragte wat die wil van die lewe aandryf".<ref name="T83" /> == Familie en metgeselle == [[Lêer:Ganesha Kangra miniature 18th century Dubost p51.jpg|duimnael|250px|[[Sjiwa]] en [[Parwati]] skenk die lewe aan Ganesja. Kangra-miniatuur, [[18de eeu]]. Allahbad-museum, Nieu-Delhi.]] [[Lêer:Ganapati1.jpg|duimnael|links|250px|Ganesja met Riddhi en Siddhi.]] Hoewel Ganesja dikwels beskou word as die seun van [[Sjiwa]] en [[Parwati]], verskil die Poeraniese mites oor sy geboorte.<ref>Verwys: * Nagar, bl. 7-14. Vir 'n opsomming van Poeraniese variante van geboorteverhale. * Martin-Dubost, bl. 41–82. Hoofstuk 2, "Stories of Birth According to the {{IAST|Purāṇas}}".</ref> Hy kon deur Sjiwa geskep gewees het,<ref>''Linga-poerana''.</ref> of deur Parwati,<ref>''Sjiwa-poerana'' IV. 17.47–57. ''Matsja-poerana'' 154.547.</ref> of deur Sjiwa én Parwati,<ref>''{{IAST|Varāha}} Poerana'' 23.18–59.</ref> of op geheimsinnige wyse verskyn het en deur Sjiwa en Parwati ontdek gewees het.<ref>Vir 'n opsomming van ''Brahmawaiwarta-poerana, Ganesja Khanda'', 10.8–37, sien: Nagar, bl. 11–13.</ref> Ganesja se familie sluit in sy broer Skanda, wat ook "Karttikeya", "Murugan" en ander name genoem word.<ref>Vir 'n opsomming van variante name vir Skanda, sien: Thapan, bl. 300.</ref> Streeksverskille bepaal die volgorde van hul geboortes. In noordelike Indië word gewoonlik gemeen Skanda is ouer, terwyl Ganesja in die suide as die eersgeborene gesien word.<ref>Khokar en Saraswati, bl. 4.</ref> Skanda was tussen omstreeks 500 en 600&nbsp;v.C. 'n belangrike oorlogsgod, waarna aanbidding van hom in Noord-Indië drasties gedaal het. Namate Skanda geval het, het Ganesja gewilder geraak. Verskeie verhale vertel van wedywering tussen die twee broers<ref>Brown, bl. 4, 79.</ref> wat sekere sektariese invloede kan weerspieël.<ref>Gupta, bl. 38.</ref> Ganesja se huwelikstatus, die onderwerp van heelwat vakkundige navorsing, wissel drasties in mites.<ref name="lawrence_cohen">For a review, sien: Cohen, Lawrence. "The Wives of {{IAST|Gaṇeśa}}". Brown, bl. 115–140</ref> Een patroon identifiseer Ganesja as 'n ongetroude ''brahmacārin'': 'n godheid wat vir 'n bepaalde tyd [[selibaat]] is.<ref>Verwys na: * {{Harvnb|Getty|1936|p=33}}. "Volgens antieke tradisie, was {{IAST|Gaṇeśa}} 'n {{IAST|Brahmakārin}}, d.i. 'n ongetroude godheid; maar legende het aan hom twee metgeselle toegedig; verpersoonlikhede van Wysheid (Boeddhi) en Sukses (Siddhi)." * {{Harvnb|Krishan|1999|p=63}}. "... in the ''{{IAST|smārta}}'' or orthodox traditional religious beliefs, {{IAST|Gaṇeśa}} is a bachelor or ''{{IAST|brahmacārī}}''"</ref> Hierdie standpunt is algemeen in Suid-Indië en dele van Noord-Indië.<ref>Vir bespreking van kuisheid van Ganesja, sien: Cohen, Lawrence, "The Wives of {{IAST|Gaṇeśa}}", in: {{Harvnb|Brown|1991|pp=126–129}}.</ref> 'n Ander partoon verbind hom met die begrippe ''boeddhi'' ("intellek"), ''siddhi'' ("geestelike krag"), en ''riddhi'' ("welvaart"); hierdie drie eienskappe word soms verpersoonlik as godinne, wat as Ganesja se vroue beskryf word.<ref>Vir 'n oorsig van assosiasies met Boeddhi, Siddhi, Riddhi en ander figure, en die stelling "In kort is die gades van {{IAST|Gaṇeśa}} die verpersoonliking van sy kragte, wat manifesteer in sy funksionele aspekte...", sien: {{Harvnb|Krishan|1999|p=62}}.</ref> Hy kan ook saam met 'n enkele gade of 'n naamlose bediende uitgebeeld word.<ref>Vir 'n enkele gade of 'n naamlose bediende ''{{IAST|daşi}}'' (bediende), sien: Cohen, Lawrence, "The Wives of {{IAST|Gaṇeśa}}", in: {{Harvnb|Brown|1991|p=115}}.</ref> Nog 'n patroon verbind Ganesja met die godin van kultuur en kunste, [[Saraswati]] of Śarda (veral in die Indiese staat Maharashtra).<ref>Vir assosiasies met Śarda en [[Sarasvati]] en die identifikasie van dié godinne met mekaar, sien: Cohen, Lawrence, "The Wives of {{IAST|Gaṇeśa}}", in: {{Harvnb|Brown|1991|pp=131–132}}.</ref> Hy word ook verbind met die godin van geluk en welvaart, [[Laksjmi]].<ref>Vir verbintenisse met Laksjmi, sien: Cohen, Lawrence, "The Wives of {{IAST|Gaṇeśa}}", in: {{Harvnb|Brown|1991|pp=132–135}}.</ref> Nog 'n patroon, hoofsaaklik in die [[Bengale]]-gebied, verbind Ganesja met die meelpiesangboom, Kala Bo,<ref>Vir bespreking van die Kala Bo, sien: Cohen, Lawrence, "The Wives of {{IAST|Gaṇeśa}}", in: {{Harvnb|Brown|1991|pp=124–125}}.</ref> wat tydens 'n ritueel in 'n godin verander. Die Shiwapurana sê dat Ganesja twee seuns gehad het: Kşema ("welvaart") en Lābha ("wins"). In Noord-Indiese variante van die verhaal word dikwels genoem dat die seuns Śubha ("gunstigheid") en Lābha is.<ref>Vir 'n stelling oor seuns, sien: Cohen, Lawrence, "The Wives of {{IAST|Gaṇeśa}}", in: {{Harvnb|Brown|1991|p=130}}.</ref> Die 1975-Hindifilm ''Jai Santoshi Maa'' beeld Ganesja uit as getroud met Riddhi en Siddhi en met 'n dogter genaamd Santoshi Ma, die godin van bevrediging. Die storie het geen Poeraniese gronde nie en Anita Raina Thapan en Lawrence Cohen haal Santoshi Ma se kultus aan as getuienis van Ganesja se volgehoue ontwikkeling as 'n gewilde god.<ref>Sien: * Cohen, Lawrence. "The Wives of {{IAST|Gaṇeśa}}". Brown, bl. 130. * Thapan, bl. 15–16, 230, 239, 242, 251.</ref> == Aanbidding en feeste == [[Lêer:Ganesh Paris 2004 DSC08471.JPG|duimnael|250px|Ganesja-feesvieringe deur die Indiese en [[Sri Lanka]]anse [[Tamil]]gemeenskap in [[Parys]], [[Frankryk]].]] Ganesja word op baie godsdienstige en sekulêre geleenthede aanbid; veral aan die begin van ondernemings, soos die koop van 'n motor of die stigting van 'n sakeonderneming.<ref>Krishan bl. 1-3</ref> K.N. Somayaji sê, "daar kan skaars 'n Hindoehuis [in Indië] wees wat nie 'n beeld van Ganapati het nie. [..] Ganapati, wat die gewildste god in Indië is, word deur alle [[kaste]]s en in alle dele van die land aanbid."<ref>K.N. Somayaji, ''Concept of Ganesha'', bl. 1 soos aangehaal in Krishan bl. 2-3</ref> Aanhangers glo as Ganesja gunstig gestem word, verskaf hy sukses, welvaart en beskerming teen teëspoed.<ref>Krishan bl. 38</ref> Ganesja is 'n niesektariese god en Hindoes van alle denominasies roep hom op aan die begin van gebede, belangrike ondernemings en godsdienstige seremonies.<ref>Vir aanbidding van Ganesja deur "volgelinge van alle sektes en denominasies, Saiwiete, Waisnawiete, Boeddhiste en Jaïniste" sien {{Harvnb|Krishan|1981–1982|p=285}}</ref> Dansers en musikante, veral in Suid-Indië, begin opvoerings soos die ''Bharatnatjam''-dans met 'n gebed aan Ganesja.<ref name="nagar" /> [[Mantra]]s soos ''Om Sjrie {{IAST|Gaṇeshāya}} Namah'' ("Om, begroeting tot die Roemryke Ganesja") word dikwels gebruik. Een van die bekendste mantras wat met Ganesja verbind word, is ''Om {{IAST|Gaṃ}} Ganapataye Namah'' ("Om, Gam, Begroeting tot die Heer van Gashere").<ref>Grimes bl. 27</ref> Volgelinge offer soetgoed soos modakas (neut-en-klapperballetjies) en laddu's (klein gebakte deegballetjies wat in stroop gedoop word) aan Ganesja.<ref>Die term ''modaka'' is van toepassing op alle streeksvariëteite van koeke of lekkers wat aan Ganesja geoffer word. Martin-Dubost, bl. 204.</ref> Hy word dikwels uitgebeeld waar hy 'n bak lekkers, genaamd 'n ''modakapatra'', dra.<ref>Martin-Dubost, bl. 204.</ref> As gevolg van sy identifikasie met die kleur rooi word hy dikwels met rooi sandelhoutpasta<ref>Martin-Dubost, bl. 369.</ref> of rooi blomme aanbid. Kweekgras (''Cynodon dactylon'') en ander materiale word ook in sy aanbidding gebruik.<ref>Martin-Dubost, bl. 95–99.</ref> Een van die feeste wat met Ganesja verbind word, sluit in die Winajaka- of Ganesja-''chaturthi'' op die vierde dag van die aanwassende maan (''{{IAST|śuklapakṣa}}'') in Augustus of September (''bhādrapada'' in die Hindoekalender). Ganesja se versjaarsdag (''Ganesja jajanti'') word op die (vierde dag van die afnemende maan (''{{IAST|kṛṣṇapakṣa}}'') in Januarie of Februarie (''māgha'' in die Hindoekalender) gevier.<ref>Thapan bl. 215</ref> === Ganesja-''tjatoerthi'' === [[Lêer:Ganesh mimarjanam 2 EDITED.jpg|duimnael|links|250px|Die ''visarjan''-seremonie van Ganesja tydens die ''Tjaturthi''-fees in Hyderabad, [[Indië]].]] [[Lêer:Ganesha divali.jpg|duimnael|250px|Ganesja-beeld tydens [[Diwali]] in [[Londen]].]] 'n Jaarlikse fees vereer Ganesja tien dae lank. Dit begin op Ganesja Tjaturthi, wat gewoonlik in laat Augustus of aan die begin van September val.<ref>Vir die vierde wassende dag in {{IAST|Māgha}} toegewy tot Ganesa ({{IAST|Gaṇeśa-caturthī}}) sien: Bhattacharyya, B., "Festivals and Sacred Days", in: Bhattacharyya, volume IV, bl. 483.</ref> Die fees bereik sy hoogtepunt op die dag ''Ananta Tjatoerdasji'', wanneer afbeeldings (''moertis'') van Ganesja in die mees geleë waterliggaam gedompel word.<ref>''The Experience of Hinduism: Essays on Religion in Maharashtra'' ; Saamgestel deur Eleanor Zelliot, Maxine Berntsen, bl. 76-94 ("The Ganesh Festival in Maharashtra: Some Observations" by Paul B. Courtright); Gepubliseer 1988; SUNY Press; {{ISBN|0-88706-664-X}}</ref> In [[1893]] het Lokmanya Tilak hierdie jaarlikse fees van private familievieringe omskep tot 'n openbare gebeurtenis.<ref>Metcalf en Metcalf, bl. 150.</ref> Hy het dit gedoen om "die gaping tussen die [[Brahmane]] en die nie-Brahmane te oorbrug en 'n gepaste konteks te vind om 'n nuwe eenheid tussen hulle op voetsoolvlak te bou" in sy nasionalistiese strewe teen die Britte in Maharashtra.<ref>Sien: * Brown (1991), bl. 9. * Thapan, bl. 225. Vir Tilak se rol in die omskepping van die private familiefeeste tot 'n openbare gebeurtenis ter ondersteuning van Indiese nasionalisme.</ref> As gevolg van Ganesja se groot gewildheid as "die god vir almal" het Tilak hom gekies as 'n saamtrekpunt vir Indiese protes teen die Britse bewind.<ref>Sien: * Momin, A. R., ''The Legacy Of G. S. Ghurye: A Centennial Festschrift'', bl. 95. * Brown (1991), bl. 9. Vir Ganesja se aantrekking as "the god for Everyman" as 'n motivering vir Tilak.</ref> Tilak was die eerste om groot openbare beelde van Ganesja in paviljoene te laat aanbring, en hy het die gebruik daargestel om openbare beelde op die tiende dag in water te dompel.<ref>Vir Tilak as die eerste om groot publieke beelde te installeer in ''{{IAST|maṇḍapas}}'' (paviljoene of tente) sien: Thapan, bl. 225.</ref> Vandag vier Hindoes oral in Indië die Ganapati-fees met groot entoesiasme, maar dit is die gewildste in die staat [[Maharashtra]].<ref>Vir Ganesh Tjatoerthi as die belangrikste fees in Maharashtra, sien: Thapan, bl. 226.</ref><ref>"{{IAST|Gaṇeśa}} in a Regional Setting". Courtright, bl. 202–247.</ref> Groot feeste word in [[Mumbai]] en in die omliggende gordel van Ashtavinajaka-tempels gehou. === Tempels === In Hindoetempels word Ganesja op verskeie maniere uitgebeeld: as 'n akoliet of ondergeskikte god (''pãrśva-devatã}''); as 'n god verwant aan die hoofgod (''parivāra-devatã''); of as die hoofgod van die tempel ({{IAST|pradhāna}}), wat op soortgelyk wyse behandel word as die hoogste gode van die Hindoepanteon.<ref>Krishan bl. 92</ref> As die god van oorgange word hy in die deure van baie Hindoetempels geplaas om die onwaardiges buite te hou, wat analoog aan sy rol as [[Parwati]] se deurwag is.<ref>Brown bl. 3</ref> Verder is verskeie aanbiddingsplekke<!--shrines--> toegewy aan Ganesja self, waarvan veral die [[Asjtawinajak]] (Sanskrit: अष्टविनायक; aṣṭavināyaka; letterlik "agt Ganesja (-tempels)") in Maharashtra bekend is. Die agt tempels wat binne 'n radius van 100&nbsp;km van die stad Pune geleë is, vereer elkeen 'n besondere vorm van Ganapati, met sy eie leër en legende; saam "vorm hulle 'n ''mandala'' wat die heilige kosmos van Ganesja afmerk".<ref>Grimes, bl. 110-112</ref> Daar is baie ander belangrike Ganesja-tempels in die volgende plekke: Wai in Maharashtra; Ujjain in Madhya Pradesh; Jodhpur, Nagaur en Raipur (Pali) in Rajasthan; Baidyanath in Bihar; Baroda, Dhokala en Valsad in Gujarat en die Dhundiraj-tempel in Varanasi, Uttar Pradesh. Prominente Ganesja-tempels in Suid-Indië sluit die volgende in: die Jambukeśvara-tempel in Tiruchirapalli; in Rameshvaram en Suchindram in Tamil Nadu; in Malliyur, Kottarakara, Pazhavangadi, Kasargod in Kerala, Hampi en Idagunji in Karnataka; en Bhadrachalam in Andhra Pradesh.<ref>Krishan bl. 91-92</ref> T.A. Gopinatha merk op: “Elke dorp het sy eie beeld van Wighnesjwara, met of sonder 'n tempel om dit te huisves. By die ingange van dorpe en forte, onder ''pīpaḹa''-bome […], in 'n hoek […] in tempels van Wisjnoe sowel as Sjiwa en ook in aparte bedevaartplekke spesifiek in Sjiwa-tempels gebou […]; word die figuur van Wighnesjwara byna sonder uitsondering gesien.”<ref>T.A.Gopinatha; ''Elements of Hindu Iconography'', bl. 47-48 soos aangehaal in Krishan bl. 2</ref> Ganesja-tempels is ook buite Indië gebou insluitend in Suidoos-Asië, [[Nepal]],<ref>Krishan bl. 147-158</ref> en in verskeie Westerse lande.<ref>{{cite web|url=http://ganapati.club.fr/anglais/tslesganesheng.html|title=Ganesha Temples worldwide|access-date= 9 Januarie 2008|archive-date=17 Desember 2007|archive-url=https://web.archive.org/web/20071217044207/http://ganapati.club.fr/anglais/tslesganesheng.html|url-status=dead}}</ref> Die eerste beduidende Hindoetempel wat in [[Suid-Afrika]] opgerig is, is die Ganesja-tempel in Mount Edgecombe in [[Durban]] wat in [[1899]] deur 'n arbeider uit Indië, ene Kistappa Reddy, gebou is.<ref>[http://www.southafrica.net/ SA Tourism], [http://www.southafrica.net/index.cfm?SitePageID=14146 DID YOU KNOW], besoek op 9 Januarie 2007</ref> == Opkoms as vername Hindoegod == === Eerste verskyning === Ganesja het in sy klassieke vorm as 'n duidelik herkenbare god met goed gedefinieerde ikonografiese eienskappe te voorskyn gekom in die vroeë 4de tot 5de eeu.<ref name="nar19">Narain, A. K. "Gaņeśa: A Protohistory of the Idea and the Icon", in: Brown, bl. 19.</ref> Shanti Lal Nagar sê die vroegste bekende kultusbeeld van Ganesja word word in die nis van die Sjiwa-tempel in Bhumra aangetref. Dit dateer van die Ghoepta-tydperk.<ref>Nagar, bl. 4.</ref> Sy onafhanklike kultus het teen omstreeks die [[10de eeu]] verskyn.<ref name="nar19" /> Narain som die omstredenheid tussen volgelinge en akademici oor die ontwikkeling van Ganesja as volg op: <blockquote class="toccolours" style="float:none; padding: 10px 15px 10px 15px; display:table;">Wat onnaspeurbaar is, is die redelik dramatiese verskyning van Ganesja op die geskiedkundige toneel. Dit is nie duidelik wie sy voorgangers is nie. Sy wye aanvaarding en gewildheid, wat oor sektariese en gebiedsgrense strek, is inderdaad wonderbaarlik. Aan die een kant is daar die vrome geloof van ortodokse volgelinge in Ganesja se Vediese oorsprong en in die Poeraniese verduidelikings in die deurmekaar, maar nietemin interessante, mitologie. Aan die ander kant is daar twyfel oor die bestaan van die ideë en die ikoon van dié god voor die 4de tot 5de eeu&nbsp;n.C. … Na my mening is daar inderdaad geen oortuigende bewyse van die bestaan van die godheid voor die 5de eeu nie.<ref>Narain, A. K. "Gaņeśa: A Protohistory of the Idea and the Icon". Brown, bl. 19–20.</ref></blockquote> === Moontlike invloede === Courtright bespreek verskeie spekulatiewe teorieë oor die vroeë geskiedenis van Ganesja, insluitend veronderstelde stamtradisies en dierekultusse, en verwerp almal as volg: <blockquote class="toccolours" style="float:none; padding: 10px 15px 10px 15px; display:table;">In die soeke na 'n historiese oorsprong vir Ganesja het sommige presiese liggings buite die Brahmaniese tradisie voorgestel.... Hierdie historiese liggings is vir seker belangwekkend, maar die feit bly staan dat dit alles gissings is, variasies op die Drawidiese hipoteses, wat redeneer dat enigiets waarvan nié in die Vediese en Indo-Europese bronne getuig word nie, van Drawidiese of inboorlingbevolkings van Indië in die Brahmaniese geloof moes beland het, as deel van die proses wat Hindoeïsme uit die interaksies tussen die Ariese en nie-Ariese bevolkings laat ontstaan het. Daar is geen onafhanklike getuienis vir 'n olifantkultus of 'n totem nie; ook nie enige argeologiese data wat dui op 'n tradisie voor dit wat ons reeds in plek kan sien in die Poeraniese geskrifte en die ikonografie van Ganesja nie.<ref>Courtright, bl. 10–11.</ref></blockquote> Thapan se boek oor die ontwikkeling van Ganesja wy 'n hoofstuk aan gissings oor die rol wat olifante in vroeë Indië gespeel het, maar kom tot die gevolgtrekking: "alhoewel die olifantkopvorm ''yaksha'' teen die 2de&nbsp;eeu bestaan het, kan daar nie aangeneem word dat dit Ganapati-Vinayaka is nie. Daar is geen getuienis van 'n godheid met dié naam wat in ’n vroeë stadium die vorm van ’n olifant of ’n olifantkop gehad het nie. Ganapati-Vinayaka moes nog sy debuut maak."<ref>Thapan, bl. 75.</ref> Een teorie oor die oorsprong van Ganesja is dat hy geleidelik op die voorgrond getree het saam met die vier Winajakas.<ref>Verwys na: * ''Passim''. Thapan. * Rocher, Ludo. "Gaņeśa's Rise to Prominence in Sanskrit Literature". Brown, bl. 70–72.</ref> In Hindoemitologie was die Winajakas 'n groep van vier lastige demone wat hindernisse en probleme geskep het,<ref>''Aitareya Brāhmana'', I, 21.</ref> maar wat maklik gepaai kon word.<ref>Bhandarkar. Vaisnavism, Saivism and other Minor Sects. bl. 147–48.</ref> Die naam "Winajaka" is 'n algemene naam vir Ganesja beide in die Puranas en in Boeddhistiese tantras.<ref name="tha20" /> Krishan is een van die akademici wat die standpunt aanvaar en prontuit oor Ganesja sê: "Hy is 'n nie-Vediese god. Sy oorsprong moet teruggespoor word na die vier Winajakas, bose geeste, van die ''Manavagrhyasutra'' (7de–4de eeu&nbsp;v.C.) wat verskeie soorte boosheid en leiding veroorsaak".<ref>Krishan, bl. vii.</ref> Uitbeeldings van mensefigure met olifantkoppe, wat sommige met Ganesja identifiseer, verskyn reeds in die [[2de eeu]] in Indiese kuns en op muntstukke.<ref>Vir 'n bespreking van vroeë uitbeeldings van olifanthooffigure in kuns, sien {{Harvnb|Krishan|1981–1982|p=287–290}} of {{Harvnb|Krishna|1985|p=31–32}}</ref> === Vediese en epiese letterkunde === [[Lêer:Gardesh Ganesha dedicated by Khingila, Kabul, 7-8th century CE.jpg|duimnael|250px|’n 5de-eeuse marmerbeeld van Ganesja wat naby Gardez, [[Afganistan]], gevind is en nou by Dargah Pir Rattan Nath, Kabul, staan. Die inskripsie sê hierdie "groot en beeldskone beeld van Mahavinayaka" is deur die Shahi-koning Khingala heilig gemaak.<ref>Vir 'n foto van die beeld en detail van die inskripsie, sien: Dhavalikar, M. K., "{{IAST|Gaņeśa}}: Myth and Reality", in: {{Harvnb|Brown|1991|pp=50,63}}.</ref>]] Die titel "leier van die groep" (Sanskrit: ''{{IAST|gaṇapati}}'') kom twee keer in die ''Righveda'' (RV) voor, maar in nie een van die twee gevalle verwys dit na die moderne Ganesja nie (die [[Veda]]s is die oudste heilige boeke bekend aan die Hindoes). Die term verskyn volgens kommentaarskrywers in RV 2.23.1 as 'n titel vir die Vediese god Brahmanaspati.<ref>Wilson, H. H. ''{{IAST|Ŗgveda Saṃhitā}}''. Sanskrit teks, Engelse vertaling, notas, en indeks van verse. Parimal Sanskrit Series No. 45. Volume II: {{IAST|Maṇḍalas}} 2, 3, 4, 5. Tweede Hersiene Uitgawe; Geredigeer en Hersien deur Ravi Prakash Arya en K. L. Joshi. (Parimal Publications: Delhi, 2001). (Vol. II); {{ISBN|81-7110-138-0}} (Set). RV 2.23.1 (2222) {{IAST|gaṇānāṃ tvā gaṇapatiṃ havāmahe kaviṃ kavīnāmupamaśravastamam}} | 2.23.1; "We invoke the {{IAST|Brahmaṇaspati}}, chief leader of the (heavenly) bands; a sage of sages."</ref> Hoewel die vers sonder twyfel na Brahmanaspati verwys, is dit later aangeneem vir aanbidding van Ganesja en word dit vandag nog gebruik.<ref>Sien: * Nagar, bl. 3. * Rao, bl. 1.</ref> In die verwerping van enige bewering dat die gedeelte in die ''Righveda'' getuienis van Ganesja is, sê Ludo Rocher dat dit "duidelik verwys na Brhaspati, die god van dié psalm, en slegs na Brhaspati verwys".<ref>Rocher, Ludo. "{{IAST|Gaņeśa}}'s Rise to Prominence in Sanskrit Literature". Brown, bl. 69. {{IAST|Bṛhaspati}} is 'n variante naam vir Brahamanaspati.</ref> Verder sê hy: "Net so verwys die tweede gedeelte (RV 10.112.9) duidelik na [[Indra]] [die koning van die gode],<ref>Rocher, Ludo. "{{IAST|Gaņeśa}}'s Rise to Prominence in Sanskrit Literature". Brown, bl. 69–70.</ref> wat die bynaam ganapati gegee is, vertaal as "heer van die geselskappe" (van die ''Maruts'')".<ref>Wilson, H.H. ''{{IAST|Ŗgveda Saṃhitā}}''. Sanskrit teks, Engelse vertaling, notas, en indeks van verse. Parimal Sanskrit Series No. 45. Volume IV: {{IAST|Maṇḍalas}} 9, 10. Tweede Hersiene Uitgawe; Geredigeer en Hersien deur Ravi Prakash Arya en K.L. Joshi. (Parimal Publications: Delhi, 2001). (Vol. IV); {{ISBN|81-7110-138-0}} (Stel). RV 10.112.9 (10092) {{IAST|ni ṣu sīda gaṇapate gaṇeṣu tvāmāhurvipratamaṃ kavīnām}}; "Lord of the companies (of the ''Maruts''), sit down among the companies (of the worshippers), they call you the most sage of sages".</ref> Rocher merk egter op die meer onlangse Ganapatja-letterkunde haal dikwels die Righvediese verse aan om Vediese aansien aan Ganesja te gee.<ref>Vir gebruik van RV-verse in onlangse Ganapatya-geskrifte, sien Rocher, Ludo. "{{IAST|Gaņeśa}}'s Rise to Prominence in Sanskrit Literature" in {{Harvnb|Brown|1991|p=70}}</ref> Twee verse in tekste wat tot die Swart Jadjoerweda behoort, ''{{IAST|Maitrāyaṇīya Saṃhitā}}'' (2.9.1)<ref>Die vers: "{{IAST|tát karāţāya vidmahe}} | {{IAST|hastimukhāya dhîmahi}} | {{IAST|tán no dántî pracodáyāt}}||"</ref> en ''{{IAST|Taittirīya Āraṇyaka}}'' (10.1),<ref>Die vers: " {{IAST|tát púruṣâya vidmahe vakratuṇḍāya dhîmahi}}| {{IAST|tán no dántî pracodáyāt}}||"</ref> verwys na 'n god as "die getande een" ({{IAST|Dantiḥ}}), "olifantgesig" (Hastimukha), en "met 'n gekromde slurp" ({{IAST|Vakratuņḍa}}). Hierdie name suggereer Ganesja, en die 14de-eeuse kommentator Sayana bepaal hierdie identifikasie uitdruklik.<ref>Vir teks van ''{{IAST|Maitrāyaṇīya Saṃhitā}}'' 2.9.1 en ''{{IAST|Taittirīya Āraṇyaka}}'' 10.1 en identifikasie deur {{IAST|Sāyaṇa}} in sy kommentaar op die {{IAST|āraṇyaka}}, sien: Rocher, Ludo, "{{IAST|Gaņeśa}}'s Rise to Prominence in Sanskrit Literature" in {{Harvnb|Brown|1991|p=70}}.</ref> Die beskrywing van Dantin, wat 'n slurp het en 'n koringgerf, suikerriet en knuppel vashou,<ref>Taittiriya Aranyaka, X, 1, 5.</ref> is so karakteriserend van die Poeraniese Ghanapati dat Heras sê "ons kan nie die aanvaarding van sy volle identifikasie met hierdie Vediese Dantin teenstaan nie".<ref>Heras, bl. 28.</ref> Krishan beskou die psalms egter as latere toevoegings.<ref>Sien: * {{Harvnb|Krishan|1981–1982|p=290}} * {{Harvnb|Krishan|1999|pp=12–15}}. Vir argumente vir die interpolasie na die ''{{IAST|Maitrāyaṇīya Saṃhitā}}''</ref> Thapan meen hierdie gedeeltes "word algemeen beskou asof dit geïnterpoleer sou wees". Dhavalikar sê: "Die verwysings na die olifantkopgod in die ''Maitrayani-samhita'' is bewys as baie laat interpolasies en is dus nie baie nuttig vir die bepaling van die vroeë vorming van die god nie."<ref>Sien: * Thapan, bl. 101. Vir interpolasie na die {{IAST|Maitrāyaṇīya Saṃhitā}} en {{IAST|Taittirīya Āraṇyaka}}. * Dhavalikar, M. K. "{{IAST|Gaṇeśa}}: Myth and reality" in {{Harvnb|Brown|1991|p=56–57}}. Vir Dhavilkar se mening oor Ganesja's in vroeë Literatuur.</ref> Ganesja verskyn nie in Indiese epiese letterkunde wat uit die Vediese tydperk dateer nie. 'n Laat interpolasie tot die epiese gedig ''[[Mahabharata]]'' lui dat die wysgeer Vyasa Ganesja gevra het om as sy skriba (skrywer) te dien om die gedig neer te skryf soos hy dit aan hom dikteer. Ganesja het ingestem, maar op voorwaarde dat Vyasa die gedig sonder onderbreking opsê. Die wysgeer het ingestem, maar het agtergekom dat om enige rus te kry hy baie komplekse dele moes opsê sodat Ganesja vir verduidelikings moes vra. Die storie word nie aanvaar as deel van die oorspronklike teks deur die redakteurs van die kritiese uitgawe van die ''Mahabharata'',<ref>Rocher, Ludo "Ganesa's Rise to Prominence in Sanskrit Literature", Brown, bl. 71–72.</ref> waarin die storie van 20 lyne as voetnoot verplaas is, nie.<ref>''{{IAST|Mahābhārata}}'' Vol. 1 Part 2. Critical edition, bl. 884.</ref> Die storie van Ganesja wat as die skrywer optree kom voor in 37 van die 59 manuskripte wat geraadpleeg is in die voorbereiding van die kritiese uitgawe.<ref>Vir die stelling dat "Nege-en-vyftig manuskripte van die ''{{IAST|Ādiparvan}}'' geraadpleeg is vir die herkonstruksie van die kritiese uitgawe. Die storie van {{IAST|Gaṇeśa}} wat optree as die skrywer vir die skryf van die ''{{IAST|Mahābhārata}}'' kom in 37 manuskripte voor", sien: {{Harvnb|Krishan|1999|p=31, note 4}}.</ref> Ganesja se verbintenis met skranderheid en leer is een rede waarom hy as skrywer van Vyasa se diktee van die ''Mahabharata'' in hierdie interpolasie voorkom.<ref>Brown, bl. 4.</ref> Richard L. Brown dateer die storie van die 8ste eeu en Moriz Winternitz kom tot die gevolgtrekking dat dit so vroeg as c. 900 bekend was, maar dat dit eers sowat 150 jaar later tot die ''Mahabharata'' toegevoeg is. Winternitz merk ook op dat die weglating van hierdie Ganesja-legende 'n bepaalde eienskap van Suid-Indiese manuskripte van die ''Mahabharata'' is.<ref>Winternitz, Moriz. "{{IAST|Gaṇeśa}} in die {{IAST|Mahābhārata}}". Journal of the Royal Asiatic Society of Great Britain and Ireland (1898:382). Aanhaling verskaf deur Rocher, Ludo. "{{IAST|Gaņeśa}}'s Rise to Prominence in Sanskrit Literature". Brown, bl. 80.</ref> Die term ''{{IAST|vināyaka}}'' word aangetref in sommige hersienings van die ''{{IAST|Śāntiparva}}'' en ''{{IAST|Anuśāsanaparva}}'' wat beskou word as interpolasies.<ref>Vir interpolasies van die term vināyaka sien: {{Harvnb|Krishan|1999|p=29}}.</ref> 'n Verwysings na ''{{IAST|Vighnakartṛīṇām}}'' ("Skepper van Hindernisse") in ''Vanaparva'' word ook gesien as 'n interpolasie en verskyn nie in die kritiese uitgawe nie.<ref>Vir verwysing {{IAST|Vighnakartṛīṇām}} en vertaling as "Creator of Obstacles", sien: {{Harvnb|Krishan|1999|p=29}}.</ref> === Poeraniese tydperk === Stories oor Ganesja kom gereeld in die Poeraniese korpus voor. Brown merk op dat hoewel die Poeranas "presiese chronologiese ordening verontagsaam", die meer gedetailleerde verhale van Ganesja se lewe in die latere tekste voorkom, c. 600–1300.<ref>Brown, bl. 183.</ref> Yuvraj Krishan sê dat die Poeraniese mites oor die geboorte van Ganesja en hoe hy 'n olifantkop gekry het in die latere Poeranas voorkom wat van c. 600 af geskryf is. Hy brei daarop uit deur te sê verwysings na Ganesja in die vroeëre Poeranas, soos die Vayu- en Brahmanda-poeranas, is latere interpolasies wat in die 7de tot 10de eeu gemaak is.<ref>Krishan, bl. 103.</ref> In sy oorsig van Ganesja se opkoms tot prominensie in Sanskrit letterkunde merk Ludo Rocher op: <blockquote class="toccolours" style="float:none; padding: 10px 15px 10px 15px; display:table;">In die eerste plek kan 'n mens nie help om getref te word deur die feit dat die tallose stories wat om Ganesja wentel, op 'n onverwags beperkte aantal insidente konsentreer nie. Hierdie insidente is hoofsaaklik drie: sy geboorte en ouerskap, sy olifantkop en sy enkele tand. Ander insidente word in die tekste aangeraak, maar in 'n baie mindere mate.<ref>Rocher, Ludo. "{{IAST|Gaṇeśa}}'s Rise to Prominence in Sanskrit Literature". Brown, bl. 73.</ref></blockquote> Ganesja se opkoms tot prominensie is gekodifiseer in die [[9de eeu]], toe hy amptelik ingesluit is as een van die vyf hoofgode van Smartisme. Die 9de-eeuse filosoof Śaṅkarācārya het die "aanbidding van die vyf vorme" -stelsel (''pañcāyatana pūjā'') gewild gemaak onder ortodokse Brahmane van die Smarta-tradisie.<ref>Verwys: * Courtright, bl. 163. Vir Datering van die ''{{IAST|pañcāyatana pūjā}}'' en die verbinetnis daarvan met {{IAST|Smārta}} Brahmane. * Bhattacharyya, S., "Indian Hymnology", in: Bhattacharyya (1956), volume IV, bl. 470. Vir die "vyf" gode (''{{IAST|pañcādevatā}}'') wat "die hoofgode" geword het in die algemeen, en hulle die lys as Sjiwa, Shakti, Wisjnoe, Surya, en Ganesja.</ref> Hierdie aanbiddingsgebruik roep die vyf gode Ganesja, [[Wisjnoe]], [[Sjiwa]], [[Devi]] en [[Soerja]] op.<ref>Verwys na: * Grimes, bl. 162. * Pal, bl. ix.</ref> Śaṅkarācārya het die tradisie hoofsaaklik ingestel om die hoofgode van die vyf hoofsektes op gelyke basis te verenig. Dit het die rol van Ganesja as 'n komplementêre god daargestel. == Buite Indië en Hindoeïsme == [[Lêer:Ganesha.jpg|duimnael|links|250px|Standbeeld van Ganesja in die Cham-museum, Danang, Sentraal-[[Viëtnam]]. Uit die 8ste eeu.]] [[Lêer:TibetianGanpati.jpg|duimnael|250px|"Dansende Ganesj. Sentraal-Tibet. Vroeg [[15de eeu]]. Kleure op katoen. Hoogte: 68 sentimeter".<ref>Hierdie werk en sy beskrywing word vertoon in Pal, bl. 125.</ref> Hierdie vorm staan ook bekend as Maharakta ("Die Groot Rooi Een").<ref>Vir 'n voorstelling van hierdie vorm as Maharakta, sien Pal, bl. 130.</ref>]] [[Lêer:Prambanan-ganesha.jpg|duimnael|250px|Ganesja-standbeeld in Prambanan, Java, [[Indonesië]].]] Kommersiële en kulturele kontak het Indië se invloed in Wes- en Suidoos-Asië uitgebrei. Ganesja is een van baie Hindoegode wat as gevolg hiervan in ander lande bekend geraak het.<ref>Nagar, bl. 175.</ref> Hy is in besonder aanbid deur handelaars wat van Indië af gereis het vir kommersiële ondernemings.<ref>Nagar, bl. 174.</ref> Die tydperk van omstreeks die 10de eeu af is gekenmerk deur die ontwikkeling van nuwe handelsnetwerke, die vorming van handelsgildes en 'n herlewing in die omloop van geld. In hierdie tydperk het Ganesja ontwikkel tot die hoofgod wat met handelaars verbind word.<ref>Thapan, bl. 170.</ref> Die vroegste inskripsie wat Ganesja voor enige ander god oproep, word verbind met die handelaarsgemeenskap.<ref>Thapan, bl. 152.</ref> Hindoes het na die Maleise Argipel migreer en hul kultuur, insluitend Ganesja, met hulle saamgeneem.<ref>Getty, bl. 55.</ref> Talle standbeelde van Ganesja word in die Maleise Argipel aangetref, dikwels langs toevlugsoorde. Die vorms van Ganesja wat in die Hindoekuns van Java, Bali, en Borneo voorkom, vertoon spesifieke streekinvloede.<ref>Getty, bl. 55–66.</ref> Die geleidelike verspreiding van die Hindoekultuur na Suidoos-Asië het Ganesja in aangepaste vorm in [[Birma]], [[Kambodja]] en [[Thailand]] gevestig. In [[Indo-China]] is Hindoeïsme en Boeddhisme saam beoefen en wedersydse invloede kan gesien word in die ikonografie van Ganesja in dié streek.<ref>Getty, bl. 52.</ref> In Thailand, Kambodja en onder die Hindoeklasse van die Chams in [[Viëtnam]] is Ganesja hoofsaaklik as 'n verwyderaar van hindernisse beskou.<ref name="b182">Brown, bl. 182.</ref> Selfs vandag word Ganesja in Boeddhistiese Thailand beskou as verwyderaar van hindernisse en die god van sukses.<ref name="b182" /> Voor die aankoms van [[Islam]] het [[Afganistan]] noue kulturele bande met Indië gehad en beide Hindoe- en Boeddhiste-gode is aanbid. 'n Paar voorbeelde van beelde uit die 5de tot die 7de eeu het oorleef wat daarop dui dat die aanbidding van Ganesja in daardie stadium hoogty gevier het in die omgewing.<ref>Sien: * Nagar, bl. 175. * Martin-Dubost, bl. 311.</ref> Ganesja verskyn in [[Mahayana]]-Boeddhisme, nie slegs as die Boeddhiste-god Winajaka nie, maar ook as 'n Hindoedemoonvorm met dieselfde naam.<ref>Getty, bl. 37–45.</ref> Hy word ook in die laat Gupta-tydperk uitgebeeld.<ref>Getty, bl. 37.</ref> As die Boeddhistiese god Winajaka word hy dikwels dansende uitgebeeld. Hierdie vorm, genaamd "Nṛtta Ganapati", was gewild in Noord-Indië, is later in [[Nepal]] aangeneem en daarna in [[Tibet]].<ref>Getty, bl. 38.</ref> In Nepal is die Hindoevorm van Ganesja, wat as Heramba bekend staan, baie gewild; hy het vyf koppe en ry op 'n leeu.<ref>Getty, bl. 40.</ref> Tibettaanse uitbeeldings van Ganesja vertoon ambivalente beelde.<ref>Nagar, bl. 185.</ref> 'n Tibetaanse vertaling vir Ganapati is ''tsjogs bdag''.<ref>Wayman, Alex (2006). ''Chanting the Names of Manjushri''. Motilal Banarsidass Uitgewers: bl. 76. {{ISBN|81-208-1653-6}}</ref> In een Tibettaanse vorm word hy uitgebeeld waar hy vertrap word deur Mahakala, 'n gewilde Tibettaanse god.<ref>Verwys: * Getty, bl. 42 * Nagar, bl. 185.</ref> Ander uitbeeldings wys hom as die vernietiger van hindernisse, soms in 'n dansende houding.<ref>Nagar, bl. 185–186.</ref> Ganesja word gesien in [[China]] en [[Japan]] in vorms wat eienskappe van bepaalde streekkarakters vertoon. In Noord-China dra die oudste bekende beeld van Ganesja 'n inskripsie wat terugdateer van [[531]].<ref>Martin-Dubost, bl. 311.</ref> In Japan is die Ganesja-kultus in 806 vir die eerste keer genoem.<ref>Martin-Dubost, bl. 313.</ref> Die kanonieke letterkunde van [[Djainisme]] noem nie die kultus van Ganesja nie.<ref name="k121">Krishan, bl. 121.</ref> Die god word egter deur die meeste Djains aanbid vir wie hy oënskynlik sekere funksies van die god Kubera oorgeneem het.<ref>Thapan, bl. 157.</ref> Djain-verbindings met die handelsgemeenskap ondersteun die idee dat Djainisme die aanbidding van Ganesja opgeneem het as gevolg van kommersiële bande.<ref>Thapan, bl. 151, 158, 162, 164, 253.</ref> Die vroegste bekende Djainistiese Ganesja-standbeeld dateer van omstreeks die [[9de eeu]].<ref>Krishan, bl. 122.</ref> 'n [[15de eeu|15de-eeuse]] Djain-teks lys prosedures vir die oprig van Ganapati-beelde.<ref name="k121" /> Beelde van Ganesja verskyn in die Djain-tempels van Rajasthan en Gujarat.<ref>Thapan, bl. 158.</ref> == Verwysings == {{Verwysings|4}} == Bronnelys == {{refbegin|4}} * {{Citation |series=Indian Civilization Series |last=Agrawala |first=Prithvi Kumar |authorlink= |coauthors= |title=Goddess Vināyakī: The Female {{IAST|Gaṇeśa}} |year=1978 |publisher=Prithivi Prakashan |location=Varanasi |isbn= }} * {{Citation |last=Apte |first=Vaman Shivram |authorlink= |coauthors= |title=The Practical Sanskrit Dictionary |year=1965 |publisher=Motilal Banarsidass Publishers |location=Delhi |isbn=81-208-0567-4 }} (fourth revised and enlarged edition). * {{Citation |last=Avalon |first=Arthur |authorlink=John Woodroffe |coauthors= |title=Śāradā Tilaka Tantram |year=1933 |publisher=Motilal Banarsidass Publishers |location= |isbn=81-208-1338-3 }} (1993 reprint edition). * {{Citation |last=Bailey |first=Greg |authorlink= |coauthors= |title=Ganeśapurāna: Introduction, translation, notes and index |year=1995 |publisher=Harrassowitz |location= |isbn=3-447-03647-8 }} * {{Citation |last=Bhattacharyya (Editor) |first=Haridas|authorlink= |coauthors= |title=The Cultural Heritage of India |year=1956 |publisher=The Ramakrishna Mission Institute of Culture |location=Calcutta |isbn= }} Four volumes. * {{Citation| last =Brown| first =Robert| year = 1991| title =Ganesh: Studies of an Asian God | publication-place =Albany| publisher =State University of New York | isbn =0-7914-0657-1}} * {{cite book |last=Chinmayananda |first=Swami |authorlink=Chinmayananda | title=Glory of Ganesha |year=1987 |publisher=Central Chinmaya Mission Trust |location=Bombay |isbn= }} * {{Citation |last=Courtright |first=Paul B. |authorlink= |coauthors= |title={{IAST|Gaṇeśa}}: Lord of Obstacles, Lord of Beginnings |year=1985 |publisher=Oxford University Press |location=New York |isbn={{ISBN|0-19-505742-2}} }} * {{Citation |last=Danielou |first=Alain |authorlink=Alain Danielou |coauthors= |title=The meaning of Ganapati |year=1954 |publisher=The Adyar Library bulletin |location=Madras |isbn=}} * {{Citation |last=Doniger |first=Wendy |authorlink=Wendy Doniger |coauthors= |title=Merriam-Webster's Encyclopedia of World Religions |year=1996 |publisher=Merriam-Webster |location= |isbn= 0-87779-044-2}} * {{Citation |last=Ellawala|first=H |authorlink= |coauthors= |title=Social History of Early Ceylon |year=1969 |publisher=Department of Cultural Affairs |location=Colombo |isbn= }}. * {{Citation |last=Flood |first=Gavin |authorlink= |coauthors= |title=An Introduction to Hinduism |year=1996 |publisher=Cambridge University Press |location=Cambridge |isbn= 0-521-43878-0}} * {{Citation | last =Getty | first =Alice | year =1936 | title =Gaņeśa: A Monograph on the Elephant-Faced God | edition =1992 reprint | volume = | publication-place =Oxford | publisher =Clarendon Press | isbn =81-215-0377-9}}. * {{Citation |series=SUNY Series in Religious Studies |last=Grimes |first=John A. |authorlink= |coauthors= |title=Ganapati: Song of the Self |year=1995 |publisher=State University of New York Press |location=Albany |isbn=0-7914-2440-5 }} * {{Citation |last=Gupta |first=Shakti M. |authorlink= |coauthors= |title=Karttikeya: The Son of Shiva|year=1988 |publisher=Somaiya Publications Pvt. Ltd.|location=Bombay|isbn= 81-7039-186-5}} * {{Citation |last=Heras |first=H. |authorlink= |coauthors= |title=The Problem of Ganapati |year=1972 |publisher=Indological Book House |location=Delhi |isbn= }} * {{Citation |last=Jansen |first=Eva Rudy|authorlink= |coauthors= |title=The Book of Hindu Imagery|year=1993 |publisher=Binkey Kok Publications BV |location=Havelte, Holland |isbn=90-74597-07-6 }} * {{Citation |last=Khokar |first=Ashish |authorlink= |coauthors=S. Saraswati |title=Ganesha-Karttikeya |year=2005 |publisher=Rupa and Co |location=New Delhi |isbn= 81-291-0776-7}} * {{Citation |last=Krishan |first=Yuvraj |year=1981–1982 |month= |title={{IAST|The Origins of Gaṇeśa}} |journal=Artibus Asiae |volume=43 |issue=4 |pages=285–301 |url=http://links.jstor.org/sici?sici=0004-3648%281981%2F1982%2943%3A4%3C285%3ATOOG%3E2.0.CO%3B2-A |accessdate= 2007-09-11 |quote= |doi=10.2307/3249845 }} * {{Citation| last =Krishan| first =Yuvraj| year = 1999| title =Gaņeśa: Unravelling An Enigma |edition = | volume = | publication-place =Delhi | publisher =Motilal Banarsidass Publishers | isbn =81-208-1413-4}} * {{Citation| last= Krishna | first=Murthy, K. | year=1985 | title= Mythical Animals in Indian Art|publication-place=New Delhi| publisher = Abhinav Publications|isbn=0-391-03287-9}} * {{Citation |last=Macdonell |first=Arthur Anthony |authorlink=Arthur Anthony Macdonell |coauthors= |title=A Practical Sanskrit Dictionary |year=1996 |publisher=Munshiram Monoharlal Publishers |location= |isbn=81-215-0715-4 }} * {{Citation |last=Martin-Dubost |first=Paul |authorlink= |coauthors= |title=Gaņeśa: The Enchanter of the Three Worlds |year=1997 |publisher=Project for Indian Cultural Studies |location=Mumbai |isbn= 81-900184-3-4}} * {{Citation |last=Mate |first=M. S. |authorlink= |coauthors= |title=Temples and Legends of Maharashtra |year=1988 |publisher=Bharatiya Vidya Bhavan |location=Bombay |isbn= }} * {{Citation |last=Metcalf |first=Thomas R.|authorlink= |coauthors=Metcalf, Barbara Daly|title=A Concise History of India |year= |publisher= |location=}} * {{Citation |last=Nagar |first=Shanti Lal |authorlink= |coauthors= |title=The Cult of Vinayaka |year=1992 |publisher=Intellectual Publishing House |location=New Delhi |isbn=81-7076-043-9 }} * {{Citation | last =Oka | first =Krishnaji Govind | year =1913 | title =The Nāmalingānuśāsana (Amarakosha) of Amarasimha: with the Commentary ({{IAST|Amarakoshodghāṭana}}) of Kshīrasvāmin | edition = | volume = | publication-place =Poona | publisher =Law Printing Press | url=http://ia310939.us.archive.org/1/items/namalinganusasan00amariala/namalinganusasan00amariala.pdf | accessdate =2007-09-14 | isbn =}}. * {{Citation |last=Pal |first=Pratapaditya |authorlink= |coauthors= |title=Ganesh: The Benevolent |year=1995 |publisher=Marg Publications |location= |isbn=81-85026-31-9 }} * {{Citation |last=Ramachandra Rao |first=S. K. |authorlink= |coauthors= |title=The Compendium on Gaņeśa |year=1992 |publisher=Sri Satguru Publications |location=Delhi |isbn= 81-7030-828-3 }} * {{Citation| last =Saraswati| first =Swami Tattvavidananda | year = 2004| title ={{IAST|Gaṇapati Upaniṣad}} | publication-place =Delhi | publisher =D. K. Printworld Ltd. | isbn =81-246-0265-4}} * {{Citation | last=Śāstri Khiste | first={{IAST|Baṭukanātha}} | year=1991 | title={{IAST|Gaṇeśasahasranāmastotram: mūla evaṁ srībhāskararāyakṛta ‘khadyota’ vārtika sahita}} | place={{IAST|Vārāṇasī}} | publisher=Prācya Prakāśana | edition= | isbn= }}. Source text with a commentary by Bhāskararāya in Sanskrit. * {{Citation | last=Śāstri | first=Hargovinda | year=1978 | title={{IAST|Amarkoṣa}} with Hindi commentary | place=Vārānasi | publisher=Chowkhambā Sanskrit Series Office | edition= | isbn= }} * {{Citation |last=Thapan |first=Anita Raina |authorlink= |coauthors= |title=Understanding Gaņapati: Insights into the Dynamics of a Cult |year=1997 |publisher=Manohar Publishers |location=New Delhi |isbn=81-7304-195-4 }} * {{Citation |last=Wilson|first=H. H.|authorlink= |coauthors= |title=Rgveda-Samhita, Text in Devanagari, English translation Notes and indices by H. H. Wilson, Ed. W.F. Webster |year=1990|publisher=Nag Publishers,11A/U.A. Jawaharnagar |location=New Delhi |isbn= }} {{refend}} == Eksterne skakels == {{Commons-kategorie inlyn|Ganesha}} *[[Lêer:Crystal txt.png|15px]] Hierdie artikel is vertaal uit die [[:en:Ganesha|Engelse Wikipedia]] {{Voorbladster}} {{Normdata}} [[Kategorie:Hindoegode]] po77rx2f2feb2ziw7r3wshd4pk8n244 0 31246 2974575 2889633 2026-10-01T18:35:21Z Martin Macha 2111 126473 /* */ 2974575 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Land |noem_naam = Republiek San Marino |volle_naam = <small>''Repubblica di San Marino'' ([[Italiaans]])</small> |algemene_naam = San Marino |beeld_vlag = Flag of San Marino.svg |beeld_wapen = Coat of arms of San Marino.svg |simbool_tipe = Wapen |beeld_kaart = Location San Marino Europe.svg |leuse = ''Libertas''<br /><small>''([[Latyn]] vir: "Vryheid")''</small> |volkslied = ''[[Inno Nazionale della Repubblica]]''<br /><small>''([[Italiaans]] vir: "Nasionale volkslied van die republiek")''</small><br /><center>[[Lêer:Inno Nazionale della Repubblica.ogg]]</center> |amptelike_tale = [[Italiaans]]<ref>{{it}} {{cite web |url=https://www.gov.sm/articoli/San-Marino-%C3%A8/San-Marino-%C3%A8.html |title=San Marino è |publisher=Republiek San Marino |accessdate=7 Mei 2021 |archive-date=7 Mei 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210507231603/https://www.gov.sm/articoli/San-Marino-%C3%A8/San-Marino-%C3%A8.html |url-status=dead}}</ref> |hoofstad = [[San Marino (stad)|San Marino-stad]] {{Koördinate|43|56|N|12|26|O}} |latd = 43 |latm = 56 |latNS = N |longd = 12 |longm = 26 |longEW = O |grootste_stad = [[Dogana]] {{Koördinate|43|59|N|12|29|O}} |regeringsvorm = Unitêre parlementêre<br />grondwetlike [[republiek]] |leiertitels = <br />• ''Capitani Reggenti''<br />(Staatshoofde) |leiername = [[Gerardo Giovagnoli]]<br />[[William Casali]] |oppervlak_rang = 227^ste |oppervlak_grootte = |oppervlak = 61<ref name="CIA">{{en}} {{cite web|url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/san-marino/|title=San Marino|publisher=[[Central Intelligence Agency]]|accessdate=21 Januarie 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260121100258/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/san-marino/|archive-date=21 Januarie 2026|url-status=dead}}</ref> |oppervlakmi² = 23,6 |persent_water = 0 |bevolking_skatting = 35&nbsp;095<ref name="CIA" /> |bevolking_skatting_jaar = 2024 |bevolking_rang = 214^de |bevolking_sensus = |bevolking_sensus_jaar = |bevolkingsdigtheid = 575,3 |bevolkingsdigtheidmi² = 1487,1 |bevolkingsdigtheidrang = 24^ste |BBP_PPP = $2,951&nbsp;miljard<ref name=imf2>{{en}} {{cite web |url=https://www.imf.org/en/publications/weo/weo-database/2025/april/weo-report?c=135&s=NGDPD,PPPGDP,NGDPDPC,PPPPC&sy=2025&ey=2027&ssm=0&scsm=1&ssd=1&scc=1&ssc=1&sic=0&sort=country&ds=.&br=0 |title=San Marino |publisher=[[Internasionale Monetêre Fonds]] |date=April 2025 |accessdate=1 April 2026}}</ref> |BBP_PPP_rang = 176^ste |BBP_PPP_jaar = 2026 |BBP_PPP_per_kapita = $85&nbsp;692<ref name="imf2" /> |BBP_PPP_per_kapita_rang = 12^de |BBP = $2,114&nbsp;miljard<ref name="imf2" /> |BBP_rang = 171^ste |BBP_jaar = 2026 |BBP_per_kapita = $61&nbsp;374<ref name="imf2" /> |BBP_per_kapita_rang = 12^de |onafhanklikheidstipe = • Volgens tradisie<br />• Van die pouslike staat<br />• Huidige grondwet |onafhanklikheidsgebeure = |onafhanklikheidsdatums = van die [[Romeinse Ryk]]<br />[[3 September]] [[301]]<br />[[1291]]<br />[[8 Oktober]] [[1600]] (Statuut)<br />[[12 Julie]] [[1978]] (Burgerregte) |MOI = 0,915<ref>{{en}} {{cite web |url=https://hdr.undp.org/system/files/documents/global-report-document/hdr2025reporten.pdf |title=Human Development Report 2025 |publisher=United Nations Development Programme |date=6 Mei 2025 |accessdate=1 April 2026}}</ref> |MOI_rang = 29^ste |MOI_jaar = 2023 |MOI_kategorie = {{kleur|#090|baie hoog}} |Gini = |Gini_rang = |Gini_jaar = |Gini_kategorie = |geldeenheid = [[Euro]] (€) |geldeenheid_kode = EUR |land_kode = SM |tydsone = MET |utc_afwyking = [[UTC+01:00|+1]] |tydsone_somer = MEST |utc_afwyking_DST = [[UTC+02:00|+2]] |internet_domein = [[.sm]] |skakelkode = 378 (+39 0549 via Italië) |voetskrif = }} '''San Marino''' ([[Italiaans]]: [sam maˈriːno]), amptelik die '''Republiek San Marino'''<ref name="CIA" /><ref name="Britannica">{{en}} {{cite web |url=https://www.britannica.com/place/San-Marino-republic-Europe |title=San Marino |publisher=[[Encyclopædia Britannica]] |accessdate=1 April 2026}}</ref> (''Repubblica di San Marino''), ook bekend as die '''Mees Deurlugtige Republiek San Marino'''<ref name="CIA" /><ref name="Britannica" /> (''Serenissima Repubblica di San Marino''), is 'n [[landingeslote land]] in suidelike [[Sentraal-Europa]] met 'n oppervlakte van 61 vierkante kilometer en 'n bevolking van 35&nbsp;095 soos in 2024. Die grootste deel van die staatsgebied word beslaan deur die [[kalksteen]]massief van Monte Titano (met drie bergpieke waarvan die hoogste op 739&nbsp;m bo seevlak geleë is) waarop die hoofstad San Marino-stad ontstaan het.<ref>{{en}} Dr Bernard Stonehouse (red.): ''Philips' Illustrated Atlas of the World''. London: Guild Publishing 1985, bl. 66</ref> [[Lêer:View of Mount Titano - San Marino.jpg|duimnael|links|Guaita, een van drie bergvestings op Monte Titano wat deur [[Unesco]] in 2008 saam met die historiese kernstad van San Marino tot [[Wêrelderfenisgebied|wêrelderfenis]] verklaar is]] [[Lêer:Kaart San Marino.png|duimnael|links|Kaart van San Marino]] Volgens historiese oorlewering is San Marino op 3 September 301 deur Marinus, 'n Christelike klipmesselaar, as toevlugsoord vir Romeinse [[Christene]] gestig. Hierdie stigtingsdag word steeds as nasionale dag van San Marino gevier, terwyl Marinus later deur die [[Rooms-Katolieke Kerk]] [[Heilige|heilig]] verklaar is. As ''San Marino'' het hy die naamgewer vir die [[republiek]] en sy [[hoofstad]] geword. San Marino vorm 'n [[enklawe]] in [[Italië|Noord-Italië]] wat sowat 20&nbsp;km (12&nbsp;myl) suidwes van die [[Adriatiese See|Adriatiese]] hawestad [[Rimini]] en 10&nbsp;km van die seekus af geleë is. Van hier kom baie van die jaarliks sowat 1,9 miljoen toeriste wat merendeels daguitstappies na San Marino onderneem. Die oorspronge van San Marino se selfregering strek terug tot in die antieke tydperk. Sedert die 13de eeu bestaan San Marino as 'n onafhanklike republiek met vaste staatsregtelike strukture (die eerste twee regeringsrade of ''Capitani Reggenti'', wat volgens die antieke Romeinse konsulêre stelsel vir 'n ampstermyn van ses maande gemeenskaplik geregeer het, is in 1243 benoem<ref>{{de}} [https://www.welt.de/reise/nah/article9308881/Zu-Gast-in-der-aeltesten-Republik-der-Welt.html ''Die Welt, 31 Augustus 2010: Zu Gast in der ältesten Republik der Welt. Besoek op 7 Augustus 2018'']</ref>). San Marino se [[onafhanklikheid]] is formeel in 1631 deur [[pous Urbanus VIII]] en nog eens tydens die [[Kongres van Wene]] in 1815 bevestig. In 1862 is 'n vriendskapsverdrag met Italië gesluit. San Marino is een van die oudste republieke ter wêreld en die vyfde kleinste land volgens oppervlakte. Dit is – naas die [[Vatikaanstad]] en [[Monaco]] – een van die drie kleinste state in Europa. Die hoofstad is [[San Marino (stad)|San Marino-stad]] met 'n bevolking van 4&nbsp;500, die grootste nedersetting is Dogana in die ''castello'' of munisipaliteit Serravalle met meer as 10&nbsp;000 inwoners. San Marino is lid van die [[Verenigde Nasies]], die [[Raad van Europa]] en die Latynse Unie (van [[Romaanse tale|Romaanssprekende]] lande), maar dit het nie by die [[Europese Unie]] aangesluit nie. Weens die hegte ekonomiese bande met Italië maak die republiek nogtans deel uit van beide die [[Euro]]sone en die [[Schengen-ooreenkoms]]. == Geskiedenis == [[Lêer:San marino NASA.png|duimnael|links|[[Nasa]]-satellietbeeld van San Marino]] [[Lêer:Marino als steinhauer.png|duimnael|links|Illustrasie van Sint Marinus, die stigter van die Republiek San Marino en bekende kulturele figuur]] [[Lêer:SAN MARINO-en.png|duimnael|links|Vir administratiewe doeleindes word San Marino in nege ''castelli'' of munisipaliteite verdeel wat – soos die benaming reeds aandui – hul oorsprong in historiese kasteeldistrikte het]] Die geskiedenis van die land is nou verbind met dié van sy hoofstad. Die Città di San Marino, soos dit in Italiaans genoem word, is in 301 – twee jaar voor die groot Christenvervolgings onder die die Romeinse keiser [[Diocletianus]] – deur Sint Marinus en verskeie ander aanhangers van die Christelike geloof op Monte Titano gevestig. Dit het vervolgens as veilige toevlugsoord vir Christenvlugtelinge uit die [[Romeinse Ryk]] gedien. Die historiese kernstad van San Marino is gedurende die Middeleeue deur verskeie geskiedkundige versterkings beveilig wat van die stad 'n ondeurdringbare bergvesting gemaak het. As gevolg hiervan was daar geen groot aanvalle op die stad geloods nie. Verskeie torings en mure, wat opgerig is om die stad te beskerm, is steeds te siene. == Klimaat == San Marino het 'n gematigde Mediterreense [[klimaat]]. Temperature in die heuwelagtige land is ietwat laer as in die nabygeleë Adriatiese kusgebied, met tussen 20&nbsp;°C en 30&nbsp;°C gedurende die [[somer]]maande en tussen 10&nbsp;°C en -2&nbsp;°C in die [[winter]]. In koue winters is die bergpiek Monte Titano soms met 'n ligte [[sneeu]]laag bedek. == Flora en fauna == Die steil hellings van Monte Titano is net soos die heuwellandskap in sy omgewing sterk bebos. Boomspesies, wat hier aangetref word, is hoofsaaklik Mediterreens met esdoring-, denne- en iepebome asook steeneike (''Quercus ilex''). In die ''macchia'', die Mediterreense standhoudende bossieveld, oorheers olyf- en aarbeibome (''Arbutus''), mirte-, lavendel- en lourierstruike. Naas uitgesproke kultuurvoolgers soos Europese hase, vosse, krimpvarkies en wesels, wat digby of in menslike nedersettings aangetref word, is San Marino se fauna ryk aan voëlspesies. Hoë bome en rotsklowe is gewilde nesplekke vir sowel valke as verskeie sangvoëlspesies. == Geografie == Die staatsgebied van San Marino, wat op 'n onreëlmatige vierhoek lyk en waarvan die grense sedert 1463 feitlik onveranderd gebly het, is tussen die Italiaanse administratiewe geweste [[Emilia-Romagna]] en [[Marche]] geleë. Die grens met Italië het 'n lengte van 39&nbsp;km. Die terrein is heuwelagtig. Die hoofstad San Marino is teen die suidwestelike helling van die hoogste bergpiek Monte Titano (739 meter bo seevlak) geleë. Alle ander nedersettings is in laer geleë gebied rondom Monte Titano geleë. Daar is geen groot mere nie. == Ekonomie == Die [[toerisme]]- en die finansiële bedryf (veral San Marino se bankwese) genereer die grootste inkomste. San Marino se per capita-inkomste vergelyk gunstig met dié van Noord-Italië se welvarendste streke. Die [[landbou]]sektor, voor 1945 die primêre ekonomiese aktiwiteit, het algaande van sy belangrikheid ingeboet. Ander noemenswaardige sektore is die ontginning van kalksteen, [[meubel]]-, [[tekstiel]]- en keramiekvervaardiging, die [[mode]]bedryf en [[wyn]]bou. San Marino voer voedsel, elektrisiteit en die meeste ander basiese benodigdhede vanaf Italië in. Invoere uit en uitvoere na Italië verteenwoordig byna 80 persent van San Marino se totale buitelandse handel.<ref>{{de}} [http://www.gtai.de/GTAI/Navigation/DE/Trade/Maerkte/suche,t=san-marino-laesst-die-lange-krise-hinter-sich,did=1737156.html ''GTAI Germany Trade and Invest, 23 Junie 2017: San Marino lässt die lange Krise hinter sich. Besoek op 7 Augustus 2018'']{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Hoewel San Marino nie 'n lid van die [[Europese Unie]] is nie, verkeer die republiek in 'n monetêre en doeane-unie met Italië. So is die Italiaanse lira en later die Euro as wettige betaalmiddel ingevoer. San Marino reik egter sedert 1877 sy eie [[posseël]]s uit. Tot en met 2018 is meer as 2&nbsp;700 gedenkseëls en seëls in vaste reekse uitgebring.<ref>{{en}} [https://www.stampworld.com/en/stamps/San-Marino/ ''stampworld.com: San Marino. Besoek op 7 Augustus 2018'']</ref> San Marinese posseëls is gewild by versamelaars en was tradisioneel 'n belangrike bron van inkomste vir die klein republiek wat in die verlede tot 'n tiende van die totale staatsinkomste verteenwoordig het.<ref>{{de}} [http://www.spiegel.de/spiegel/print/d-44418621.html ''Der Spiegel, 24 Julie 1948: Briefmarken statt Marshall-Plan. Besoek op 7 Augustus 2018'']</ref><ref>{{en}} [https://www.apfelbauminc.com/collecting-san-marino-stamps ''Apfelbaum Inc.: Collecting San Marino Stamps. Besoek op 7 Augustus 2018'']</ref> == Demografie == [[Lêer:San Marino 010.jpg|duimnael|Die laer geleë moderne buurte van San Marino aan die voet van Monte Titano word per kabelspoor met die Middeleeuse bergstad verbind]] Van die totale bevolking van meer as 33&nbsp;000 in Mei 2018 was sowat 28&nbsp;000 Italiaanssprekende San Marinese en meer as 5&nbsp;000 buitelanders (waarvan sowat 4&nbsp;600 [[Italianers]]). 17&nbsp;000 San Marinese het hulle in die buiteland gevestig, veral in Italië. === Tale === Italiaans is die [[amptelike taal]] in San Marino. === Godsdiens === Meer as 89 persent van die bevolking is Rooms-Katolieke. == Vervoer == 'n Snelweg, ''Strada Statale 72'', verbind San Marino met Rimini in Italië. Meeste huishoudings in San Marino besit 'n motor. Daar was 'n spoorlyn voor 1945, maar dit is nie meer in werking nie. Die spoorlyn is gedurende die [[Tweede Wêreldoorlog]] gebombardeer. == Verwysings == {{Verwysings|3}} == Bronnelys == ; Algemeen ---- * {{en}} {{cite web|url=https://www.britannica.com/place/San-Marino-republic-Europe|title=San Marino|publisher=[[Encyclopædia Britannica]]|accessdate=1 April 2026}} * {{en}} {{cite web|url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/san-marino/|title=San Marino|publisher=[[Central Intelligence Agency]]|accessdate=21 Januarie 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260121100258/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/san-marino/|archive-date=21 Januarie 2026|url-status=dead}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie}} * {{it}} [https://www.gov.sm/ Amptelike webwerf van die San Marinese regering] ; Toerisme ---- * {{en}} {{it}} [https://www.visitsanmarino.com/ ''San Marino Tourism Board – Visit San Marino''] * {{en}} {{Wikivoyage|San_Marino|San Marino}} {{Lande van Europa}} {{Normdata}} [[Kategorie:San Marino| ]] [[Kategorie:Enklawes]] jvpnala94epa7s0fny6kxmzuim6rutq 0 32087 2974512 1868349 2026-10-01T14:05:18Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.6 2974512 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Suid-Afrikaanse dorp | naam = Hartenbos | inheemse_naam = | ander_naam = | nedersetting_tipe = [[Dorp]] | beeld_stadsilhoeët = | beeldbyskrif = | latd = 34 |latm = 7 |lats = | longd = 22 |longm = 7 |longs = | provinsie = Wes-Kaap | distrik = Tuinroete | munisipaliteit = Mosselbaai | stigtingsdatum = 1933 | regeringstipe = <!-- Wyknommer --> | leier_party = | leiertitel = | leiernaam = | oppervlakvoetnotas = | oppervlak_totaal_km2 = | hoogte_m = 5 | bevolking_totaal = | bevolking_soos_op = 2011 | bevolkingvoetnotas = | demografie1_voetnotas = | persent_swart = 9.9% | persent_kleurling = 17.5% | persent_asiër = 0.5% | persent_wit = 71.5% | persent_ander = 0.6% <!-- demografie (deel 2) --> | demografie2_voetnotas = <!-- lys die mees algemene tale, waar dit nie outomaties deur die sensuskode verskaf word nie --> | demographics2_title1 = [[Afrikaans]] | demographics2_info1 = 93.4% | demographics2_title2 = [[Engels]] | demographics2_info2 = 4.3% | demographics2_title3 = Ander | demographics2_info3 = 2.3% | poskode = 6520 | skakelkode = 044 | sensuskode = 176011 | webwerf = }} [[Lêer:ATKVHartenbos.JPG|duimnael|links|Hartenbos is bekend vir sy gewilde ATKV-vakansieoord]] '''Hartenbos''' is 'n dorp in die [[Wes-Kaap]] provinsie van [[Suid-Afrika]]. Dis is geleë 45 kilometer vanaf [[George]] en behoort saam met 20 ander nedersettings aan die [[Mosselbaai Plaaslike Munisipaliteit|Munisipaliteit van Mosselbaai]]. Hartenbos was oorspronklik 'n plaas, maar die [[Transnet|Suid-Afrikaanse Spoorweë en Hawens]] het die dorp in [[1933]] in 'n vakansieoord vir hulle werknemers verander. Die strand by Hartenbos is as 'n [[blouvlagstrand]] gesertifiseer. == Wapen == Hartenbos se munisipale raad het in 1985 'n wapen by die [[Buro vir Heraldiek]] geregistreer : ''In goud, 'n alwyn met drie blomtrosse van natuurlike kleur, die skild, aan weerskante rond uitgesny van blou en belaai met 'n regopgesplaaste goue vis''. Die helmteken was 'n bosbok op 'n grasgrond, en die wapenspreuk was "Met hart en hand".<ref name=bvh>[http://www.national.archsrch.gov.za/sm300cv/smws/sm300dl National Archives of South Africa : Data of the Bureau of Heraldry] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20260624144322/http://www.national.archsrch.gov.za/sm300cv/smws/sm300dl |date=24 Junie 2026 }}.</ref> == Sien ook == * [[Lys van dorpe in Suid-Afrika]] == Bibliografie == * "Tourist's Guide to Greater Mossel Bay" (saamgestel deur Marie Sweetnam), vol. 1; Okt. 1997 * "Afrikaans my darling", [[Koos Kombuis]], [[Human & Rousseau]] (2003) == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == * [http://www.wheretostay.co.za/information/wc/gr/hartenbos Hartenbos se inligtingsblad op WhereToStay.co.za] {{Suid-Afrikaanse distriksmunisipaliteit navbox|DC4}} [[Kategorie:ATKV]] [[Kategorie:Nedersettings in die Wes-Kaap]] [[Kategorie:Vakansieoorde]] 4ijobct4iw2cxd2mlht6kpk19ihkkdy 0 33317 2974559 2968369 2026-10-01T17:14:15Z Jcb 223 2974559 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Akademikus | erevoorvoegsel = | naam = Joan Hambidge | ere-agtervoegsel = | beeld = Lêer:Joan.jpg | beeldgrootte = | beeldbeskrywing = | onderskrif = Hambidge in 2001. | inheemse_naam = | inheemse_naam_taal = | geboortenaam = Joan Helene Hambidge | geboortedatum = {{geboortedatum en ouderdom|1956|9|11}} | geboorteplek = [[Aliwal-Noord]], [[Suid-Afrika]] | sterfdatum = <!-- {{sterfdatum en ouderdom|JJJJ|MM|DD|JJJJ|MM|DD}} (geboortedatum eerste, dan sterfdatum) --> | sterfplek = | doodsoorsaak = | burgerskap = <!-- gebruik slegs waar nodig, per [[WP:INFONAT]] --> | ander_name = | beroep = | periode = | bekend = | titel = | rade = <!-- raads- of soortgelyke poste buite die hoofberoep --> | eggenoot = | lewensmaat = | kinders = | ouers = | familielede = | eerbewyse = <!-- slegs noemenswaardige toekennings op nasionale vlak --> | webblad = | opvoeding = [[Universiteit Stellenbosch]] ([[BA]], BAHons)<br>[[Universiteit van Pretoria]] ([[MA]])<br>[[Rhodes-universiteit]] (PhD) | tesistitel = | tesis_url = | tesisjaar = | skooltradisie = | doktorale_adviseur = | akademiese_adviseurs = | invloede = <!-- moet uit 'n derdeparty-bron verwys word --> | era = | vakgebied = <!-- hoof- akademiese vakgebied – bv. fisika, sosiologie, Nuwe-Testamentiese studie, Ou Nabye-Oosterse taalkunde --> | stroming = <!-- spesialisgebied binne die vakgebied – bv. subatomiese navorsing, 20ste-eeuse Deense studie, Pauliniese navorsing, Akkadiese en Ugaritiese studie --> | werkplekke = <!-- slegs voltydse poste, nie studenteposte nie --> | doktorale_studente = <!-- slegs dié met Wikipedia-artikels --> | noemenswaardige_studente = | hoof_belangstellings = | noemenswaardige_werke = | noemenswaardige_idees = | beïnvloed = <!-- moet uit 'n derdeparty-bron verwys word --> | handtekening = | handtekening_alt = | handtekeninggrootte = | voetnotes = }} '''Joan Helene Hambidge''' (gebore [[11 September]] [[1956]], [[Aliwal-Noord]]) is 'n [[Suid-Afrika]]anse digter, akademikus en letterkundige kritikus. Sy is welbekend vir haar ''uit-die-kas''-skryfstyl. Haar teoretiese bydraes handel meestal oor [[Roland Barthes]], [[dekonstruksie]], post-modernisme, [[psigoanalise]] en die metafisiese. Vir haar tweede bundel, ''Bitterlemoene'' (1986), ontvang sy die [[Eugène Maraisprys]] vir letterkunde. Meer onlangs ontvang sy ook die Litera-prys vir haar poësie.<ref name=":0">http://www.litnet.co.za/joan-hambidge-1956/</ref> == Lewe en werk == === Herkoms en opleiding === Joan Helene Hambidge is op 11 September 1956 op Aliwal-Noord gebore as die tweede oudste van vier dogters. Haar pa se voorgeslagte is Iers en haar ma s'n Afrikaans. Weens haar pa se betrekking in die versekeringsbedryf trek hulle baie en sy gaan op haar geboortedorp, op [[Witbank]], in [[Pretoria]] by Hoërskool Wonderboom en op Hoërskool Standerton skool, waar sy in 1974 [[Matriek in Suid-Afrika|matrikuleer]]. In matriek ontvang sy die Beheerraadsmedalje vir die beste matriekuitslae. Sy studeer vanaf 1975 tot 1979 aan die [[Universiteit Stellenbosch]] waar sy die [[BA-graad]] en BA Honneurs-graad verwerf. In hierdie tyd publiseer sy 'n openlike gay-verhaal in die ''Stellenbosse Student'' wat groot opspraak verwek, maar [[D.J. Opperman]] moedig haar aan op grond van die letterkundige meriete daarvan. Sy is dan ook deel van D.J. Opperman se bekende Letterkundige Laboratorium en is in 1978 en 1979 Opperman se persoonlike assistent. Aan hierdie universiteit begin sy met 'n [[Magister Artium|MA-graad]] wat sy later met lof aan die [[Universiteit van Pretoria]] voltooi, onder leiding van professor [[Elize Botha]]. Haar tesis gaan oor “''Die ek-verteller in die belydenisroman''”. In [[1985]] promoveer sy (PhD-graad) aan die [[Rhodes-universiteit]] in [[Grahamstad]] onder leiding van professor [[André P. Brink]] met 'n verhandeling oor ''Die metaroman: 'n dekonstruksie-ondersoek'', wat die eerste doktorale proefskrif oor dekonstruksie in Afrikaans is.<ref>{{Cite web |url=http://www.boekwurm.co.za/blad_skryf_fghij/hambidge_joan.html |title=argiefkopie |access-date=26 September 2006 |archive-date=26 September 2006 |archive-url=https://archive.ph/20060926105503/http://www.boekwurm.co.za/blad_skryf_fghij/hambidge_joan.html |url-status=live }}</ref> Daarna doen sy 'n ruk lank navorsing oor literêre teorie aan die Universiteit van Yale in [[Verenigde State van Amerika|Amerika]].<ref>http://www.litnet.co.za/joan-hambidge-1956/</ref> === Loopbaan as akademikus === Sy word in 1980 aangestel by die [[Universiteit van die Noorde]] in [[Polokwane|Pietersburg]] (tans Polokwane) as senior lektrise en waarnemende departementshoof van die Departement van Algemene Literatuurwetenskap en in 1990 word sy bevorder tot hoogleraar. Hierna aanvaar sy in Julie 1992 'n pos as lektor (later senior lektor, professor en vise-dekaan) in Afrikaans en Nederlands aan die [[Universiteit van Kaapstad]]. Tans doseer sy kreatiewe skryfwerk in die digkuns aan nagraadse studente en bied ook kursusse in gender en letterkunde aan.<ref>{{Cite web |url=http://www.nb.co.za/authors/828 |title=argiefkopie |access-date=14 September 2016 |archive-date=30 Maart 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160330085453/http://nb.co.za/authors/828 |url-status=dead }}</ref> Sy doen 'n studie oor gender-konstruksies in Afrikaans wat in 2001 met 'n tweede doktorsgraad aan die Universiteit van Kaapstad bekroon word. Die titel van haar proefskrif is “''Gender-konstruksie in die Afrikaanse letterkunde: 'n ondersoek in [[kultuurstudies]], literêre teorie en kreatiewe skryfwerk''”. In Mei 2003 lewer sy haar intreerede as professor onder die titel “''Whose inaugural is it anyway? Modern criticism in crisis''”. Sy is in 2007 Direkteur van die Skool vir Tale en Letterkundes. In 1999 behartig sy saam met [[Ingrid Winterbach]] en [[Marlene van Niekerk]] 'n weeklange kursus in kreatiewe skryfwerk aan die [[Universiteit van Port Elizabeth]], terwyl sy in 2011 die digtersfokusgroep lei by die Winterskool van die Universiteit van Pretoria se Eenheid vir Kreatiewe Skryfkuns en in 2008 insette lewer tydens 'n Kreatiewe Beraad aan die [[Universiteit van die Vrystaat]]. By verskeie geleenthede lewer sy ook openbare voorlesings van haar werk, onder andere by die jaarlikse Woordfees en Versindaba op [[Stellenbosch]]. Vanaf 2011 behartig sy ook op gereelde basis die radioprogram Leeskring op [[Radio Sonder Grense]]. [[Breyten Breytenbach]] voer 'n onderhoud met haar oor haar digkuns wat oor [[KykNET|KykNet]] uitgesaai word. === Reise en skryfwerk === Haar voorliefde vir reis neem haar regoor die wêreld en sy onderneem feitlik elke jaar 'n oorsese reis, na verskillende bestemmings. Sy besoek feitlik al die kontinente en lande soos [[Japan]], [[Kuba]], [[Kanada]], [[Indië]], [[Turkye]], [[Thailand]], [[Egipte]], [[Brasilië]], [[Frankryk]] en [[Zanzibar]]. Op versoek van ''[[Die Burger]]'' behartig sy dan ook die weeklikse reisrubriek ''Wegkomkans'' in hierdie koerant. Ander rubrieke uit haar pen is ''Op my literêre sofa'' (waarin sy geen doekies omdraai oor die letterkunde en die beoefenaars daarvan nie, sodat daar vele polemieke hieruit voortspruit wat aanleiding gee tot baie briewe aan die koerante) en ''Kopstukke'', beide in ''[[Beeld]]''. Sy skryf ook verskeie resensies en maak ander bydraes tot die Internet webwerf [[LitNet]]. Sy is veral bekend as digter en skrywer wat openlik die vroulike gay-saak bevorder en oopskryf en as besonder produktiewe kritikus en resensent, wat meermale in polemieke betrokke raak. In 1994 dien 'n oudstudent van die Universiteit van Kaapstad 'n klag van seksuele teistering teen haar by die universiteitsowerheid in, waarna sy deur die universiteit vermaan word. Hierdie ervaring vind later neerslag in die roman ''Die Judaskus''.<ref name=":0" /> == Skryfwerk == === Poësie === Reeds in standerd vier skryf sy in vir ''[[Die Transvaler]]'' se poësiewedstryd en wen 'n prys met haar gedig ''Die verlange passer vannag in my''. Sy begin egter eers ernstig dig op 26-jarige ouderdom. Temas waarna sy gereeld terugkeer in haar poësie is gay liefde, familie, die dood, die digkuns, reis en portrette van digters en bekendes.<ref>{{Cite web |url=http://www.oulitnet.co.za/chain/johann_de_lange_vs_joan_hambidge.asp |title=argiefkopie |access-date=14 September 2016 |archive-date=22 Junie 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170622104058/http://oulitnet.co.za/chain/johann_de_lange_vs_joan_hambidge.asp |url-status=dead }}</ref> Telkens gebruik sy motto’s uit ander skrywers en digters en tree haar gedigte ook bewustelik in gesprek met die werk van andere. Hierdie tegniek is partykeer geslaag en bring ekstra betekenislae, maar ontkom nie altyd aan die gevaar van 'n te verliteratuurde poësie nie. Dwarsdeur haar oeuvre is daar ook 'n boeiende wisselwerking tussen die intellektuele en die emosionele, veral soos dit uiting vind in besinning oor die digkuns en veral gedigte oor die liefde. Deurentyd slaag sy daarin om haar digbundels onderling en individueel in 'n hegte eenheid saam te bind. Haar gedigte verskyn in verskeie tydskrifte, waaronder ''Standpunte'', ''Tydskrif vir Letterkunde'' en ''Literator''. Sy debuteer met ''Hartskrif'', waar die titel reeds aandui dat die oorwegende motief van hierdie gedigte die menslike emosies of die hart is, wat dan op skrif gestel moet word, wat weer die rasionele impliseer. Telkens bevat die gedigte dan ook teenstellings. Die bundel bevat ook gedigte oor jeugherinneringe.<ref>Le Roux, André. Die Burger, 16 Januarie 1986</ref><ref>Grové, A.P. Tydskrif vir Geesteswetenskappe. Jaargang 26 no. 3, September 1986Interne verhuising</ref><ref name="kann">Kannemeyer, J.C. ''Op weg na 2000.'' Tafelberg-Uitgewers Beperk Eerste uitgawe 1998</ref><ref>Viljoen, Louise. Insig, Desember 1995</ref><ref>Marais, René. Rapport, 30 Julie 1995</ref><ref>Olivier, Fanie. Rapport, 6 Junie 1999</ref><ref>Van Vuuren, Helize. Die Burger, 6 September 1995</ref> ''Bitterlemoene'' neem die tema van emosies verder en ondersoek veral die impak van verlies en teleurstelling, soos reeds deur die titel gesuggereer word. Daar is verskeie liefdesgedigte en menige gedig bevat 'n vorm van persoonlike belydenis. Deurlopend is die strewe om deur middel van die vers persoonlike gevoelens, hartseer, frustrasie en teleurstelling te verwerk.<ref>Brink, André P. Rapport. 15 Februarie 1987</ref><ref>Grové, A.P. Tydskrif vir Geesteswetenskappe. Jaargang 27 no. 2, Junie 1987</ref><ref>Van der Lugt, Pieter. Die Burger, 26 Februarie 1987</ref> In 1987 word hierdie digbundel met die [[Eugène Maraisprys|Eugène Marais-prys]] bekroon.<ref name="ham">http://joanhambidge.blogspot.co.za/</ref> In ''Die anatomie van melancholie'' oorheers die tema van verlies, nie net in die sin van liefdesverlies nie, maar ook in die vervreemding van die self.<ref>Brink, André P. Rapport. 29 November 1987</ref><ref>Gouws, Tom. Insig, Maart 1988</ref> ''Palinodes'' se titel kom van die Grieks “palin” (weer of herhaal) en “ode” ('n lied). 'n Palinode is 'n digsoort wat poog om 'n ander gedig ongedaan te maak of terug te trek. In die bundel oorheers die gedig self dan as tema, veral in die sin daarvan dat dit nie net bevrydend en skeppend is nie, maar ook destruktief werk deur iets terug te trek of ongedaan te maak. Op hierdie manier word dit dan 'n toespeling op die lewe en liefdes van die mens, wat tydelik van aard is en as gevoelens verander tot niet gaan. Deurlopend in die bundel is die besef dat waarnemings, vriendskappe en selfs liefde opgeneem en dus as’t ware oorheers word in die poësie. Die poësie dien dus nie die lewe nie, maar dit is die lewe wat in diens staan van die poësie, soos geïllustreer in ''Dichtung und Wahrheit''. Die erotiese verse in hierdie bundel word koud en klinies, sodat dit in die teken van eensaamheid en afskeid staan, waardeur ook die liefde geparodieer en as post mortem betrag word.<ref>Brink, André P. Rapport, 6 Maart 1988</ref><ref>Grové, A.P. Tydskrif vir Geesteswetenskappe. Jaargang 28 no. 3, September 1988</ref> Die titel van ''Geslote baan'' kommunikeer reeds die sentrale tema van sirkelgang en reis, waar die onvermoë om uit die baan te ontsnap en die doel van alles te verstaan sentraal staan. Die bundel bevat ook gedigte oor kunstenaars en die wisselwerkings tussen kuns en die werklikheid.<ref>Grové, A.P. Tydskrif vir Geesteswetenskappe. Jaargang 29 no. 3, September 1989</ref><ref name="kann" /><ref>Schutte, Roswitha. Rapport, 12 Februarie 1989</ref> ''Gesteelde appels'' verwys na die Paradysverhaal, waar die appel wel beskikbaar is as voedsel maar tegelykertyd verrotting uitbeeld. Weereens besin die digter hier oor die digkuns en die aard daarvan, maar in teenstelling met ander bundels staan 'n konkrete gegewe (soos die reis in die vorige bundel) nie sentraal nie en is die verse meer besinnend van aard, met die appel-motief wat as vernaamste bindingsmiddel dien.<ref>Britz, Etienne. Die Burger, 7 Desember 1989</ref><ref>Conradie, Pieter. Rapport, 5 November 1989</ref><ref>Grové, A.P. Tydskrif vir Geesteswetenskappe. Jaargang 30 no. 3, September 1990</ref><ref name="kann" /> Die titel van ''Kriptonemie'' kan verwys na die kriptiese aard van die gedigte, maar kan ook verwant wees aan ''Cryptogamen'' of verborge huwelik, die titel wat die Nederlandse digter Gerrit Achterberg aan sy versamelbundels gee. In so 'n geval sal die titel ook kan verwys na verborge herinnerings wat in die geheue agterbly. In die bundel verskyn dan ook meer kriptiese gedigte, waar die betekenis doelbewus versluier word en ontsyfer moet word. Die temas van die gedigte sluit steeds by die sentrale tema van haar digkuns aan, naamlik liefdesverlies, die projeksie en vergestalting van hierdie verlies in die woord en gedig, die geliefde wat in die gedig 'n soort alter ego word, en die komplekse verhouding tussen gedig en lewe as beelde van mekaar.<ref>Crous, Marius. Rapport, 26 November 1989</ref><ref name="kann2">Kannemeyer, J.C. ''Op weg na 2000''. Tafelberg-Uitgewers Beperk Eerste uitgawe 1998</ref> Die aard van ''Kriptonemie'' word voortgesit in die daaropvolgende bundel, ''Donker labirint''. Die sentrale motief van die bundel is 'n donker doolhof wat bewandel word, waaraan die bundel sy titel te danke het. Hierdie reis gaan gepaard sonder lig en met weinig hoop op verlossing of uitkomkans.<ref name="kann2" /> Die betekenis van die titel ''Tachycardia'' is “abnormale hartklop-frekwensies”, en die bundel bevat hoofsaaklik liefdesgedigte, maar dan gefokus op 'n verhouding wat verby is. Hierdie pyn word beleef teen die agtergrond van 'n aantal literêre geliefdes, met die digkuns wat 'n mate van verligting bring.<ref name="kann2" /><ref name="vuur">Van Vuuren, Helize. Die Burger, 1 November 1990</ref><ref name="scholtz">Scholtz, Merwe. Insig, November 1990</ref> ''Tachycardia'' word in 1990 genomineer vir die Rapportprys. ''Die somber muse'' se titel word in die insetgedig, ''Ek wonder of jy soms'' verklaar, waar die gewese liefde nie meer vreugde bring nie, maar steeds die inspirasie is vir die digter se poësie. Die bundel se motto verkondig dat die mens nie sonder verdriet kan bestaan nie, maar ook dat verdriet nie kan bestaan sonder poësie nie.<ref name="kann2" /><ref name="scholtz" /><ref name="vuur" /> ''Die somber muse'' word in 1990 genomineer vir die Rapportprys. ''Verdraaide raaisels'' se titel verwys na die vreemde mitologie van 'n vreemde land en sy mense, maar impliseer ook die raaisels van die gees en van die konsep van reis. Hier word weer gedig oor die verlies van 'n geliefde, maar teen die agtergrond van 'n reis na Suid-Amerika. Hoewel die verteller die gewese geliefde doelbewus probeer vergeet, vind sy in ''Indruk'' herinnering in feitlik alles waarmee sy gekonfronteer word. Die ervarings en indrukke van die fisiese reis word dus ingeneem en verwerk, maar asof die verlore geliefde alomteenwoordig is om as raamwerk vir die geestelike reis te dien. Hierdeur word die liefde ook met die skeppingsdaad in verband gebring.<ref>Hugo, Daniel. Rapport, 9 Desember 1990</ref><ref name="kann" /> ''Verdraaide raaisels'' word in 1990 genomineer vir die Rapportprys. ''Die verlore simbool'' sluit aan by die vorige bundel en verteenwoordig die begin van 'n nuwe sentrale klem in haar poësie. Waar die geliefde die oorheersende simbool was, word hierdie simbool nou “verloor” maar is die verlore geliefde steeds inspirasie vir die skryf van gedigte. Die digter en die digkuns neem dus weer die sentrale plek in, soos telkens tevore weer teen die agtergrond van 'n reismotief. Hierdie keer is die reis egter nie na 'n bepaalde plek nie, maar neem dit eerder 'n kosmiese aard aan om die enorme afstand tussen die digter en die geliefde aan te dui, waar kontak verbreek is en later nie meer moontlik is nie. Die titelgedig verklaar dat lewe nie meer aan verlies gemeet sal word nie, maar dat verlies en lewe nou beide hulle eie plek sal bepaal. Ook die werk van ander kunstenaars vind neerslag in hierdie bundel, soos die gedig oor [[Ernest Hemingway|Hemingway]] waarin hierdie beroemde skrywer se werk deur enkele goed geformuleerde flitse belig word.<ref>Du Plessis, Phil. Beeld, 15 Augustus 1991</ref><ref>Kannemeyer, J.C. Insig, September 1991</ref><ref name="kann2" /><ref>Liebenberg, Wilhelm. Rapport, 18 Augustus 1991</ref> ''Interne verhuising'' se titel dui die geestelike reis na groter selfkennis aan en impliseer terselfdertyd 'n nuwe tuiste in die self. Die drie ''Spieëlbeeld''-gedigte waarmee die bundel afsluit beskryf dan ook die verworwe insig in die self. Die bundel sit die reis na groter selfbewussyn en selfkennis voort teen die agtergrond van 'n reis deur Oos-Europa, terwyl die verteller treur oor die afloop van nog 'n liefdesverhouding. Die gedig ''Ballade van my verlore bemindes'' is 'n hoogtepunt in die bundel met sy effektiewe gebruik van die gevarieerde refrein en die deurlopende skeepsbeelde. Die sentrale temas van liefde, reis en skryf oorheers weereens in hierdie bundel. ''Ewebeeld'' hervat die temas uit haar vorige werk, waar sy slegs in haar gedigte die geliefde kan bereik, maar juis daarom kan sy nie die geliefde bereik nie. Die eerste afdeling, ''Warmys'', beskryf reise deur plekke soos [[Venesië]], [[Egipte]] en [[Peru]], telkens verbind met die afloop van 'n liefdesverhouding. Die tweede afdeling is ''Noodweer'', waarin die geskiedenis van 'n afgelope liefdesverhouding wat in openbare aanklagte geëindig het, aan die bod is. In ''Rescue 911'' is dit onmoontlik om die geliefde per pos of telefoon te bereik en waar dit voorheen moontlik was om dit in 'n gedig te doen, is ook hierdie metode nou futiel, want dit word as getuienis teen die digter gehou.<ref>Cloete, T.T. Beeld, 30 Junie 1997</ref><ref>Weideman, George. Rapport, 24 Augustus 1997</ref> Die tydskrif ''Literator'' ken in 1999 die Litera-prys toe aan haar gedig ''Eugène Marais (1871–1936)'' as die beste kreatiewe skryfwerk wat in 'n kalenderjaar in daardie tydskrif verskyn het. Hierdie gedig verskyn later in die bundel ''Lykdigte''. Die bundel bevat verskeie gedigte oor gestorwe digters, soos Stephan Bouwer, [[Patrick Petersen]], [[Ernst van Heerden]], [[Olga Kirsch]], Johann Johl en [[Eugène Marais]]. Die digteres vind vertroosting in die werke wat die gestorwenes agterlaat, met 'n gedig soos ''Totius (1877–1953)'' wat ook die helende krag van die gedig verklaar. Daar is ook gedigte oor digters soos [[Sheila Cussons]] en [[Elisabeth Eybers]] wat by publikasie van die bundel nog geleef het. So bring die digter hulde aan die skeppende kunstenaars wat 'n invloed op haar lewe gehad het.<ref>Cloete, T.T. Beeld, 11 September 2000</ref> Joan kry 'n Poetry Institute of Africa tweede prys vir haar gedig ''ʼn'' ''Gedig plagieer die werklikheid'', wat later in die bundel ''Ruggespraak'' opgeneem word. Hierdie bundel handel oor die verhouding wat buite die gedig lê, waardeur die liefdesvers dus self uitgewis word. Wanneer die verhouding verkoel, neem die reismotief en die gedig weer oor as korrektief, sodat die digter se groot liefde gedurig wissel tussen die mens en die skryfwerk. Die toonaard van die gedigte is weerloser as in vorige bundels, met meer meegevoel en begrip, terwyl die reisverse oor New York 'n hoogtepunt is. In die derde afdeling word gedig oor die impak van grootskaalse geweld en vernietiging, na aanleiding van die terreuraanvalle op die [[Wêreldhandelsentrum|World Trade Centre]] op [[Aanvalle op 11 September 2001|11 September 2001]], maar ook van die Amerikaanse kernbomaanvalle op [[Japan]] tydens die [[Tweede Wêreldoorlog]].<ref>Cloete, T.T. Beeld, 13 Januarie 2003</ref><ref>De Lange, Johann. Rapport, 6 April 2003</ref><ref>Pieterse, H.J. Insig, Maart 2003</ref> ''En skielik is dit aand'' se toonaard is hoofsaaklik emosionele verlies en die bundel bevat verder bekende temas uit haar werk, soos die verraad wat sy met haar poësie teenoor die geliefde pleeg, aansluiting by ander skrywers se werk en die bewussyn van die populêre kultuur.<ref>http://www.oulitnet.co.za/mond/joan_hambidge.asp</ref> Die bundel bevat ook 'n afdeling met gedigte van 'n liefdesverhouding met 'n getroude geliefde, wie se man onbewus is daarvan.<ref>Bezuidenhout, Zandra. Tydskrif vir Letterkunde. Jaargang 43 no. 1, Herfs 2006</ref><ref>John, Philip. Beeld, 19 September 2005</ref> Na haar pa se dood in 2006 publiseer Joan die bundel ''Dad'' tot sy eer. Slegs die eerste afdeling is na sy dood geskryf en talle gedigte het reeds in ander bundels verskyn. Die bundel bevat gedigte oor haar vader en die vader-kind verhouding tussen hulle en oor die algemeen.<ref>Cloete, T.T. Beeld, 12 Februarie 2007</ref><ref>Odendaal, Bernard. Rapport, 4 Maart 2007</ref> ''Koesnaatjies vir die proe'' word saamgebundel met die prosawerk ''Palindroom''. In die gedigte lewer sy kommentaar oor die liefdes in die prosawerk deur middel van hoofsaaklik erotiese gedigte en gedigte oor die verlies van verhoudings en ewigdurende verlange. ''Vuurwiel'' sit hoofsaaklik die tematiek van haar vorige bundels voort, met die titel se aanduiding van 'n sirkelgang van lewe en dood wat sentraal staan. Die inhoud is klaagsange, wat begin met 'n roudig opgedra aan Elisabeth Eybers; reisverse met 'n heimwee na veraf plekke; liefdesverse wat enigsins minder passievol maar meer skrynender van toonaard is; verwysings na die woordkuns en die werk van skrywers en vermaaklikheidskunstenaars; tegnologie en die virtuele ruimte. Hierdie bundel beïndruk met sy breë verwysingsraamwerk en die groter soberheid en deurdagtheid in vergelyking met vroeër werk. Sy beproef ook ander versvorme, soos die villanelle, die dizain, die rondeau, die pantoem en die ballade.<ref>Bezuidenhout, Zandra. Rapport, 15 Maart 2009</ref><ref>Crous, Marius. Beeld, 25 Mei 2009</ref> ''Vuurwiel'' is in [[2010]] op die kortlys vir die toekenning van die [[Afrikaanse Taal- en Kultuurvereniging|ATKV]] se prys vir poësie. Sy vertaal self van haar gedigte in Engels, terwyl beide Jo Nel en [[Johann de Lange]] ook Engelse vertalings van haar gedigte doen. ''Die buigsaamheid van verdriet'' is 'n keur uit haar gedigte, deur haarself uitgekies,<ref>John, Philip. Beeld, 31 Januarie 2005</ref><ref>Pienaar, Hans. Rapport, 10 April 2005</ref> terwyl ''Visums by verstek'' 'n persoonlike keur is uit haar reisgedigte, met 'n paar voorheen ongepubliseerde gedigte wat ook ingesluit word. In die reisgedigte word dikwels in vreemde plekke nuut gekyk na traumatiese situasies soos die einde van 'n verhouding of die dood van 'n geliefde. So verkry die spreker afstand van die self of die situasie en word verrassende en vreemde indrukke geaktiveer waarmee die reisbelewenis en –beskrywing 'n metafoor word vir die situasie.<ref>Visagie, Andries. Rapport, 3 Julie 2011</ref><ref>Crous, Marius. Beeld, 7 Maart 2011</ref>Hierdie bundel is in 2011 die naaswenner van die Woordkunstenaar vir die vorige jaar toekenning by die Stellenbosse Woordfees en wen in 2012 die ATKV-poësieprys.<ref>{{Cite web |url=http://versindaba.co.za/tag/visums-by-verstek/ |title=argiefkopie |access-date=14 September 2016 |archive-date= 3 Oktober 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181003045637/http://versindaba.co.za/tag/visums-by-verstek/ |url-status=dead }}</ref> ''Lot se vrou'' is 'n voortsetting van reeds bekende tematiek (die ontwykende geliefde, die skryfkuns, die invloed van reis, die intertekstuele gesprek met ander skrywers) maar dan op so 'n vaardige wyse dat dit nie verstar of verveel nie. Die titel verwys metafories na Lot se vrou, wat steeds hunkerend na die luste en liefdes van die verlede soos 'n soutpilaar versteen en nie vorentoe kan gaan nie. Die bundel word in nege afdelings verdeel, waarin opeenvolgend behandel word die verlede en die meditasie wat dit in die poësie laat neerslag vind; die aard van kreatiwiteit; die lotsbepaling van die mens; die lewe van verskeie kunstenaars in drie aparte afdelings; afwysing en verlies; dood en melancholie en in die laaste afdeling ''Suicidaire'' tree sy in gesprek met Alvarez, skrywer van ''The savage god''.<ref>Bennett, Nini. Rapport, 17 Junie 2012</ref><ref>De Wet, Karen. Beeld, 4 Junie 2012</ref> ''Meditasies'' se titel verwys na die Romeinse keiser [[Markus Aurelius|Marcus Aurelius]] se twaalf boeke bekend as ''Meditations'', waarin hy sy gedagtes oor die Stoïsyne filosofie en riglyne vir sy eie lewe neergepen het. Verder word die meditasieproses van introspeksie en bepeinsing al eeue lank deur talle gelowiges van regoor die wêreld beoefen om innerlike heling en vrede teweeg te bring. Die titel omvat die oorkoepelende tema van die gedigte, wat hoofsaaklik fokus op 'n vorm van bestekopname van die spreker se lewe en haar soeke na innerlike heling en berusting tydens 'n fisieke en psigiese reis. Die bundel sluit tematies aan by vorige bundels en bevat gedigte oor reis, stede, die poësie, asook 'n aantal lykdigte, met baie gedigte wat ook die tema van verlies en veral die verlore geliefde verken.<ref>Cochrane, Neil. Beeld, 27 Januarie 2014</ref><ref>Koen, Dewald. Rapport, 5 Januarie 2014</ref> ''Matriks'' se titel suggereer 'n struktuur of raamwerk waarin diverse temas interaktief in 'n netwerk van verweefdheid met mekaar verbind word. Die omslagfoto beeld 'n Bisantynse deur uit met simboliese figure in reliëf van 'n ridder, priester, moeder en kind, en gemeente. Hierdie figure, die illustrasies in die bundel en die titel vorm saam 'n leidraad vir die lees van die bundel, waar die bewuste en die onbewuste gedurig met mekaar meeding om die simboliese deur oop te maak, die verbande te lê en die betekenis te ontsluit. Die bundel word in elf uiteenlopende afdelings verdeel, maar sluit by die digter se oeuvre aan deur motiewe bekend uit haar vroeër werk.<ref>Kostopoulos, Candess. Beeld, 30 Maart 2015</ref><ref>Vitackova, Martina. Rapport, 12 April 2015</ref> ''Indeks'', Hambridge se 25ste digbundel word op 11 September 2016 bekend gestel.<ref name="ham" /> Haar gedigte word opgeneem in 'n verskeidenheid versamelbundels, waaronder 'n ruim keuse in ''Groot verseboek'' en ook in ''Die Afrikaanse poësie in 'n duisend en enkele gedigte'', ''Die dye trek die dye aan'', ''Digters en digkuns'', ''Liggaamlose taal'', ''Kraaines'', ''Goudaar'', ''Honderd jaar later'' en die ''Versindaba'' bundels wat jaarliks na hierdie fees uitgegee word. In 2020 word elf van haar gedigte in ''Vers en vrou'' opgeneem. <ref>De Wet, K. (samest.) Vers & vrou. Kaapstad: Human & Rousseau. 2020</ref> === Prosa === Benewens poësie skryf sy ook romans. ''Swart koring'' en ''Die swart sluier'' is beide parodieë van die hygroman, wat die beheptheid met seks opstuur. ''Swart Koring'' roep die bekende Tryna du Toit-roman ''Groen koring'' in die geheue op, waarin 'n ongetroude meisie in die moeilikheid geraak het. Hambidge gaan 'n stappie verder deurdat haar heldin, Sonja Verbeek, gay is. Sonja se passie is dan veral vir die fotoboek-aktrise Tanja, maar sy word tog soms deur Etienne bekoor. Ook die hoër literatuur word satiries aan die kaak gestel met herhaalde versluierde verwysings na skrywers en geskryfdes.<ref>Du Plessis, Bertie. Rapport, 1 Desember 1996</ref><ref name="kann2" /><ref>Van der Westhuizen, P.C. Beeld, 20 Januarie 1997</ref> ''Die swart sluier'' is 'n vervolg hierop, waarin populêre genres soos die speurverhaal, [[spookverhaal]] en [[plaasroman]] geparodieer word. Hier bevind Sonja Verbeek haar in Welkom, waar sy 'n lesing by 'n seminaar moet lewer saam met [[D.F. Malherbe]]. Die rekenaars van die hotel het egter 'n virus en die besprekings is heeltemal deurmekaar gekrap. Karakters uit verskeie romans is daar en Sonja deel saam met Salomé van [[Etienne Leroux]] se ''Sewe dae by die Silbersteins'' 'n kamer.<ref>Bouwer, Stephan. Rapport, 22 November 1998</ref><ref>Burger, Willem. Beeld, 19 Oktober 1998</ref> Ander romanmatige deelnemers is [[Dalene Matthee]] se olifant en Lettie Viljoen se slang. Die eerste Internetroman in Afrikaans is ook uit haar pen, naamlik ''Sewe Sonjas en wat hulle gedoen het'', wat kommentaar lewer op [[Jan Lion Cachet]] se ''Sewe duiwels en wat hulle gedoen het''. Sonja Verbeek is weereens die hoofkarakter en die sewe sondes word voorgestel as duiwels in die letterkunde.<ref>Coetser, Johan. Beeld, 25 Junie 2001</ref> ''Die Judaskus'' is 'n lesbiese liefdesverhaal waarin die pyn van liefdesverraad op postmoderne wyse behandel word. 'n Dosent wat deur 'n student van seksuele teistering aangekla word, besluit om 'n roman daaroor te skryf. Die skryf van die roman word dan deel van die roman en bevat onder andere uittreksels uit die dosent se lesings oor die literatuur, dagboekinskrywings, briewe aan en van die uitgewer, die verslag wat die student by die universiteit indien en 'n ongepubliseerde manuskrip.<ref>Lemmer, Erika. Rapport, 28 Junie 1998</ref><ref>Loots, Sonja. Insig, Junie 1998</ref><ref>Venter, L.S. Beeld, 22 Junie 1998</ref> ''Palindroom'' word saamgebundel met die digbundel ''Koesnaatjies vir die proe''. Die sentrale karakter vertel deur middel van e-pos oor drie liefdes, die Eks, die Geliefde en die Mentee (vir wie sy as mentor optree).<ref>Beukes, Marthinus. Beeld, 25 Mei 2008</ref><ref>Müller, Petra. Rapport, 20 April 2008</ref> Deur kort, genommerde flitse lei sy die verhaal deur na sewe moontlike eindes. ''Kladboek'' is 'n roman wat, soos die titel aandui, skynbaar 'n rowwe, voorlopige teks het. Hierin word uiteenlopende en selfs teenstrydige weergawes van bepaalde gebeure vanuit 'n verskeidenheid perspektiewe vertel deur 'n skrywer wat self verskillende personae binne die teks aanneem. Die sentrale gegewe is weer, soos dikwels in haar werk, die pyn van 'n mislukte liefdesverhouding wat deur die skryfproses en ook deur reis besweer word. Hier is dit 'n liefdesvierhoek wat uitgebeeld word. Die Skrywer en Die Geliefde het 'n verhouding. Hierdie verhouding ly skipbreuk wanneer Die Skrywer Die Vrou ontmoet. Die Man is die vorige geliefde van Die Vrou en hy raak dan betrokke by Die Geliefde.<ref>Taljard, Marlies. Beeld, 4 Augustus 2008</ref> In [[2001]] haal haar roman ''Skoppensboer'' die Sanlam / ''Insig'' romanwedstryd se kortlys. Die titel is na aanleiding van die gedig van Eugène Marais. Hierdie roman is steeds ongepubliseer. === Kortverhale === Haar kortverhaal ''Van vier tot ses'' word opgeneem in die versamelbundel ''Vrou: Mens'', saamgestel deur Corlia Fourie. Johann de Lange neem haar ongepubliseerde kortverhale ''Die koorsblaar'', ''1001 nagte'' en ''Die student'' op in die versamelbundel ''Soort soek soort''. Ander versamelbundels waarin haar kortverhale verskyn sluit in ''Lyfspel / Bodyplay''. Sy publiseer ook kortverhale in ''Tydskrif vir Letterkunde'' === Ander skryfwerk === Haar belangstelling in literêre teorie, veral die psigoanalise en metafisika, vind ook neerslag in haar werk. Reeds in 1985 publiseer sy 'n aantal opstelle oor die psigoanalise in ''Psigoanalise en lees''. Sy onderneem verskeie baanbreker teoretiese studies, wat insluit die eerste studie in Afrikaans oor dekonstruksie (1985, vir haar doktorsgraad). Sy skryf ook die eerste Afrikaanse studie oor postmodernisme wat in [[1995]] as ''Postmodernisme'' gepubliseer word, waarin sy na aanleiding van verskeie prosatekste die letterkundige impak van hierdie tendens bespreek. Sy skryf ook onder die skuilname H. Zelig en J.A.M. Biesheuvel.<ref>Van Vuuren, Helize “Die Burger” 1 November 1995</ref>Van Zyl, Ia “Insig” April 1996 == Toekennings en eerbewyse == === Eerbewyse === Die La Rosa-geselskap vir Spaanse Dansteater bied in 2003 'n dansproduksie getiteld ''Elementos'' aan in die KunsteKaap-arena en ook op die Klein Karoo Nasionale Kunstefees, wat gedeeltelik op gedigte in die bundel ''Ewebeeld'' geskoei is. === Toekennings === {| class="wikitable" !Jaar !Toekenning !Vir |- |1987 |Eugène Marais-prys |''Bitterlemoene'' |- |1999 |Litera-prys |''Eugène N Marais (1871–1936) (Gedig)'' |- |2012 |ATKV-prys vir Poësie |''Visums by verstek'' |} == Publikasies<ref>http://www.esaach.org.za/index.php?title=Hambidge,_Joan{{Dooie skakel|date=Januarie 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == === Poësie === {| class="wikitable" !Jaar !Titel van publikasie |- |1985 |''Hartskrif'' |- |1986 |''Bitterlemoene'' |- |1987 |''Die anatomie van melancholie'' |- |1987 |''Palinodes'' |- |1988 |''Geslote baan'' |- |1989 |''Donker labirint'' ''Gesteelde appels'' ''Kriptonemie'' |- |1990 |''Verdraaide raaisels'' ''Die somber muse'' ''Tachycardia'' |- |1991 |''Die verlore simbool'' |- |1995 |''Interne verhuising'' |- |1997 |''Ewebeeld'' |- |2000 |''Lykdigte'' |- |2001 |''Ruggespraak'' |- |2004 |''Die buigsaamheid van verdriet'': 'n Honderd of wat gedigte van Joan Hambidge. (Keuse en naskrif deur die digter.) |- |2005 |''En skielik is dit aand'' |- |2006 |''Dad'' |- |2008 |''Koesnaatjies vir die proe'' (As hibridiese teks saam met die prosawerk ''Palindroom'' gepubliseer) |- |2009 |''Vuurwiel'' |- |2011 |''Visums by verstek: 'n Keur uit die reisgedigte van Joan Hambidge.'' (Keuse en voorwoord deur die digter. 31, uit die 66, verse was vroeer ongebundel (De Wet 2026) |- |2012 |''Lot se vrou'' |- |2013 |''Meditasies'' |- |2015 |''Matriks'' |- |2016 |''Indeks'' |- |2018 |''The Coroner's Wife'' (Bloemlesing Engelse vertalings van Hambidge-gedigte deur Charl J.F. Cilliers, Johann de Lange, Jo Nel, Douglas Reid Skinner en die digter) |- |2021 |''Konfessies, kaarte en konterfeitsels'' |- | | ''Nomadiese sterre'' |- |2022 | ''Sanctum'' |- |2024 |''Asindeton'' |- |2026 |''Amberkamer: gedigte uit die 21ste eeu'' (Antologie: van ''Lykdigte'' (2000) tot ''Asindeton'' (2024) saamgestel en ingelei deur Karen de Wet) |} === Prosa === {| class="wikitable" !Jaar !Titel van publikasie |- |1996 |''Swart koring'' |- |1998 |''Die swart sluier'' ''Die judaskus'' |- |2001 |''Sewe Sonjas en wat hulle gedoen het'' ''Skoppensboer'' (ongepubliseer) |- |2008 |''Palindroom'' |- |2011 |''Kladboek'' |- |2023 |''Stasies'' |- |2026 |''Hart sonder hawe'' |} == Wetenswaardig == Joan Hambidge maak 'n kamee-verskyning in die romans ''Om na 'n wit plafon te staar''<ref>http://www.litnet.co.za/Article/n-belydenis-van-n-geskryfde-joan-hambidge</ref> deur Jaco Kirsten en ''Harde woorde'' deur [[François Bloemhof]]. == Bronne == === Boeke === * [[A.P. Grové|Grové, A.P.]] ''Letterkundige sakwoordeboek vir Afrikaans''. Nasou Beperk Vyfde uitgawe Eerste druk1988 * [[J.C. Kannemeyer|Kannemeyer, J.C.]] ''D.J. Opperman: 'n Biografie''. Human & Rousseau Kaapstad en Pretoria Eerste uitgawe 1986 * Kannemeyer, J.C. (red.) ''Kraaines''. Human & Rousseau Kaapstad en Johannesburg Eerste uitgawe 1988 * Kannemeyer, J.C. ''Verse vir die vraestel''. Tafelberg-Uitgewers Beperk Eerste uitgawe 1998 * Kannemeyer, J.C. ''Die Afrikaanse literatuur 1652-2004''. Human & Rousseau Kaapstad en Pretoria Eerste uitgawe 2005 * Nienaber, P.J., Roodt, P.H. en Snyman, N.J. (samestellers) ''Digters en digkuns.'' Perskor-Uitgewers Kaapstad Vyfde uitgawe Sewende druk 2007 * Snyman, Henning. ''Joan Hambidge (1956-).'' in Van Coller, H.P. (red.) ''Perspektief en Profiel Deel I.'' J.L. van Schaik-Uitgewers Pretoria Eerste uitgawe 1998 * Van Coller, H.P. (red.) ''Perspektief en Profiel Deel 2.'' J.L. van Schaik-Uitgewers Pretoria Eerste uitgawe 1999 * Van Coller, H.P. (red.) ''Perspektief en Profiel Deel 3''. Van Schaik-Uitgewers Pretoria Eerste uitgawe 2006 === Vakkundige artikels === *Betty, Michèle. 2020. Being Taught the Art of Writing Poetry - Michèle Betty on Joan Hambidge. ''Stilet.'' *Cochrane, Neil. 2004. Swart koring van Joan Hambidge as parodie en pastiche op populêre kultuur. ''Tydskrif vir Letterkunde.'' *Cochrane, Neil. 2020. Joan Hambidge - 'n reeks herinneringsketse. ''Stilet.'' *Cochrane, Neil. 2022. Nomadiese sterre (Joan Hambidge). ''Tydskrif vir Letterkunde.'' *Crous, Marius. 2020. Uiting gee aan die privaatste emosies - Joan Hambidge in intertekstuele gesprek met Emily Dickinson. ''Stilet.'' *Fourie, Reinhardt. 2009. Die produksiegehalte van Palindroom en Kladboek deur Joan Hambidge as gevallestudies binne die uitgewersbedryf. ''LitNet Akademies Geesteswetenskappe.'' *Fourie, Reinhardt. 2020. Nie aan God of die duiwel getrou nie - Joan Hambidge en die rol van die polemikus- kritikus in die literêre sisteem. ''Stilet.'' *Kessi, Shose. 2020. Joan Hambidge - the eternal revolutionary. ''Stilet.'' *Koch, Jerzy. 2020. Tunisië - vir Joan Hambidge. ''Stilet.'' *Koen, Dewald en Marius Crous. 2013. Reis en die jouissance van die imaginêre by Joan Hambidge. ''Stilet.'' *Lodewyk Marais, Johann. 2005. Die buigsaamheid van verdriet, Joan Hambidge. ''Literator.'' *Loots, Sonja. 2020. Die digter in die paradys. Oop poorte waar vers en foto ontmoet -Sonja Loots oor die foto's van Phillip de Vos van Joan Hambidge. ''Stilet.'' *Nel, A.. 2003. Poësie en popkultuur- oor enkele gedigte van Joan Hambidge. ''Literator.'' *Nel, Adéle. 2003. Poësie en popkultuur- oor enkele gedigte van Joan Hambidge. ''Literator.'' *Nel, Adéle. 2006. Die digter in transito- reisverse en liminaliteit in ''Lykdigte'' en ''Ruggespraak'' van Joan Hambidge. ''Literator.'' *Nel, Adéle. 2013. “[T]erugdraai vir oulaas omkyk”- visie en mobiliteit in ''Lot se vrou'' van Joan Hambidge. ''Stilet.'' *Nel, Adéle. 2019. Ekfrasis in ''Op die keper beskou'' van Joan Hambidge. ''Stilet.'' *Nel, Mariska, Jako Olivier. 2018. Multimodale idiolektiese taalgebruik en skrywerskapverifikasie- 'n korpusontleding van Joan Hambidge se idiolek oor die grense van genres. ''LitNet Akademies Geesteswetenskappe.'' *Senekal, Burgert. 2018. Die woordkovoorkomsnetwerk in Joan Hambidge se “Die dubbele nie”. ''Stilet.'' *Senekal, Burgert. 2020. Aktiwiteit en sentraliteit in die Afrikaanse poësiesisteem van die afgelope twee dekades (2000-2019), met spesiefike verwysing na Joan Hambidge se rol. ''Stilet.'' *Serfontein, Henk. 2020. Joan Hambidge- 'n Gedig word voltrek in stille toeval I & II. ''Stilet.'' *Ströh, Rickus. 2020. “'n faset van my daaglikse bestaan” - Joan Hambidge en die poësie van Johann de Lange. ''Stilet.'' *Ströh, Rickus. 2022. “jy vir my soos ek vir jou”: Joan Hambidge in:en die poësie van Johann de Lange. ''Stilet.'' *T'Sjoen, Yves. 2020. Transculturele teksttrajecten. Joan Hambidge als intermediair tussen Nederlands en Afrikaans. ''Stilet.'' *Van der Walt, Charlene. 2020. Wording oneself into being. Lesbian musings on discovering the queer insistence of Joan Hambidge. ''Stilet.'' *Van Schalkwyk, Phil. 2020. Die sonnet as sinekdogee in Joan Hambidge se digkuns. ''Stilet.'' *Van Zyl, Stefan. 2020. “ 'n Wolk van gevlerkte slange” - 'n naasmekaarplasing van twee “Ars poetica”-verse deur Joan Hambidge. ''Stilet.'' === Tydskrifte en koerante === * Anoniem. ''Hambidge wen Litera-prys.'' Plus, 25 Maart 1999 * Cloete, T.T. ''Tendense in vyf nuwe digbundels''. Tydskrif vir Letterkunde. Jaargang 47 no. 1, Herfs2010 * Cochrane, Neil. ''’Swart koring’ van Joan Hambidge as parodie en pastiche op populêre kultuur.'' Tydskrif vir Letterkunde. Jaargang 41 no. 2 Winter 2004 * Crous, M.L. ''Ikoon/Demoon/Taksonoom''. Tydskrif vir Letterkunde. Jaargang 28, Februarie 1990 * Crous, M.L. ''Tagtigers voor die spieël.'' Tydskrif vir Letterkunde. Jaargang 30 no. 2, Mei 1992 * De Wet, Karen. ''Joan Hambidge 70: Huldigingsrede by die 15de Tuin van Digters'', 11 September 2026. ''Litnet'' https://www.litnet.co.za/oop-boek-joan-hambidge-op-70/ * Du Plooy, Heilna. ''Afstand van reis gee Hambidge-verse hul ‘visum''’. Beeld, 8 Oktober 2012 * Engelbrecht, Theunis. ''Afrikaanse skrywers haaks oor vertaling.'' Rapport, 30 Mei 2004 * Hambidge, Joan. ''Hambidge praat oor haar 2 romans in 'n jaar''. Plus, 16 September 1998 * Jonckheere, W.F. ''Aantekeninge by vier Afrikaanse beeldgedigte.'' Tydskrif vir Letterkunde. Jaargang28, Augustus 1990 * Kisting, Denver. ''Dolly Parton (van die Afrikaanse lettere) praat uit.'' Rapport, 7 September 2008 * Le Roux, André. '''n Erge passie vir poësie.'' Die Burger, 1 Mei 1987 * Prins, Jo. ''Altyd met Tabasco''. By, 9 Julie 2011 * Retief, Hanlie. ''Die gevaarlike lewe van 'n digter.'' Rapport, 26 Januarie 2003 * Rutter, Karen. ''From a gay perspective.'' Cape Times, 3 September 1993 * Scholtz, Hettie. ''Sy staan op die hawe…'' Insig, Junie 2000 * Smith, Francois. ''Gee ons heelheid.'' Plus, 30 Mei 2003 * Swanepoel, Martie. ''Waar emosies en tegniek saamkom.'' Plus, 9 April 2008 * Van der Merwe, Kirby. ''Kort van draad maar vuur en vlam''. By, 18 Julie 2009 * Van Greunen, Augusta. ''Swye oor student en Joan Hambidge''. Rapport, 29 Mei 1994 * [[Irna van Zyl|Van Zyl, Irna]]. ''Die gedigte skryf hulself.'' Boeke Insig. No. 7, Herfs 2009 * Van Zyl, Johan. ''Blond, beeldskoon en straight (kê-kê-kê)''. Naweek-Beeld, 24 November 2001 * Wiehahn, Rialette. ''Oor ‘Palinodes’.'' Tydskrif vir Letterkunde. Jaargang 26 no. 2, Mei 1988 === Internet === * Beeld: http://152.111.1.88/argief/berigte/beeld/1990/05/10/1/9.html{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * Beyers, Yvonne Die Burger: http://152.111.1.87/argief/berigte/dieburger/2011/07/12/BJ/3/9JulieJoJoan.html{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * Britz, Etienne Die Burger: http://152.111.1.87/argief/berigte/dieburger/1989/08/26/8/1.html{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * De Vries, Willem Die Burger: http://152.111.1.87/argief/berigte/dieburger/2014/01/10/8/wdv_joan_hambidge_29_0_211564282.html{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * Engelbrecht, Theunis Beeld: http://152.111.1.88/argief/berigte/beeld/1997/01/29/9/5.html * Kisting, Denver Rapport: http://152.111.1.87/argief/berigte/rapport/2008/09/08/RH/22/joan.html{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * La Vita, Murray Die Burger: http://152.111.1.87/argief/berigte/dieburger/2007/02/09/SK/11/joan.html{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * Le Roux, André Die Burger: http://152.111.1.87/argief/berigte/dieburger/1989/04/26/10/2.html{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * Liebenberg, Danila Volksblad: http://152.111.11.6/argief/berigte/volksblad/2007/09/04/VB/4/boekjoan.html{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * Nieuwoudt, Stephanie Beeld: http://152.111.1.88/argief/berigte/beeld/2001/02/14/5/4.html{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * Retief, Hanlie Rapport: http://152.111.1.87/argief/berigte/rapport/2003/01/26/25/2.html{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * Smith, Francois Beeld: http://152.111.1.88/argief/berigte/beeld/2003/05/30/6/2.html * Van Zyl, Johan Beeld: http://152.111.1.88/argief/berigte/beeld/2001/11/24/15/3.html == Verwysings == {{Verwysings|4}} == Eksterne skakels == * http://joanhambidge.blogspot.co.za/ * http://www.litnet.co.za/joan-hambidge-1956/ {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Hambidge, Joan}} [[Kategorie:Suid-Afrikaanse digters]] [[Kategorie:Geboortes in 1956]] [[Kategorie:Lewende mense]] [[Kategorie:Afrikaners]] [[Kategorie:Akademiese personeel van die Universiteit Kaapstad]] [[Kategorie:Alumni van die Universiteit Stellenbosch]] [[Kategorie:Alumni van die Universiteit Pretoria]] [[Kategorie:Alumni van Rhodes-universiteit]] [[Kategorie:Akademiese personeel van die Universiteit van die Noorde]] 04lcigunqcqin6md3vu9ek8ocwv8uaq 0 33761 2974565 2973482 2026-10-01T17:23:17Z Jcb 223 2974565 wikitext text/x-wiki [[Lêer:NG kerk Boston, Gert du Plessis.jpg|duimnael|250px|regs|Die gebou van die eertydse NG gemeente Boston, nou deel van die Vredelust-gemeente, is deur [[Wollie Bronkhorst]] ontwerp.]] [[Lêer:NG kerk De Hoop regop.jpg|duimnael|200px|regs|Die [[NG gemeente De Hoop]] is ingelyf by die NG gemeente Oudtshoorn-Park; so ook die NG gemeente Oudtshoorn-Zeelandsnek.]] [[Lêer:NG kerk Die Vlakte regop 1987.jpg|duimnael|regs|200px|[[NG gemeente Die Vlakte]] se kerkgebou en -saal, op die hoek van Taronga- en Lawsonweg, is nou die Islamitiese Vereniging Rondebosch-Oos se tuiste ná die gemeente by drie buurgemeentes ingelyf is. Twee van hulle, [[NG gemeente Van Riebeeck|Van Riebeeck]] en [[NG gemeente Keurboom|Keurboom]] is intussen op hulle beurt ingelyf.]] [[Lêer:Keurboomkerk.jpg|duimnael|regs|220px|[[NG gemeente Keurboom]] is ingelyf by [[NG gemeente Rondebosch]] in 1990.]] [[Lêer:Kruisvallei kerk Tulbagh.jpg|duimnael|regs|200px|Die [[NG gemeente Kruisvallei|gemeente Kruisvallei]] het in 1843 van Tulbagh afgestig weens onenigheid oor die bediening van ds. [[Robert Shand]]. Dis eers in 1897 in die Sinode opgeneem. In Oktober 1935 het die twee gemeentes ná 92 jaar saamgesmelt. Die moedergemeente se [[Carl Otto Hager|Hager]]-kerkgebou van 1878 het toe in onbruik verval en is in 1956 gesloop. Die Kruisvallei-kerk was in gebruik tot die aardbewing van 1969 dit so ernstig beskadig het dat dit gesloop moes word. Die nuwe Tulbaghse kerk is in 1973 in gebruik geneem.]] [[Lêer:Maitlandkerkgebou.jpg|duimnael|regs|220px|Die [[NG gemeente Maitland]], waarby [[NG gemeente Woodstock]] ingelyf is.]] [[Lêer:NG kerk Parow.jpg|duimnael|regs|200px|Die [[NG gemeente Parow]] is in 1917 gestig, maar smelt in 1996 saam met Parow-Sentraal as NG gemeente Parow-Nuutbegin. Hierby word Parow-Suid ingelyf. In 2004 smelt Parow-Wes, Tygerberg (waarby Parow-Oos ingelyf is) en Nuutbegin saam as [[NG gemeente Parow]]. Dr. [[Willem Petrus Steenkamp|W.P. Steenkamp]] het die kerkgebou in Sarel Cilliersstraat se hoeksteen op [[6 September]] [[1930]] gelê. Wat dus eers ses gemeentes was, word eindelik net een.]] [[Lêer:NG kerk Rondebosch 2012.jpg|duimnael|regs|200px|Die [[NG gemeente Rondebosch|Rondebosse NG gemeente]] waarby albei haar dogtergemeentes sedert 1989 ingelyf is.]] [[Lêer:Ruiterwacht NG kerk Wynand Louw.jpg|duimnael|regs|200px|Die eertydse gebou van die NG gemeente Ruyterwacht-Wes, vroeër bekend as Epping-Wes. Ná dié gemeente in 1999 saamgesmelt het met Ruyterwacht (vroeër Eppingtuin), gebruik die nuwe gemeente dié kerkgebou in Saldanhastraat, ontwerp deur [[Wynand Louw]].]] [[Lêer:NG kerk Stellenbosch.jpg|duimnael|regs|200px|[[Stellenbosch]] se Studentekerk is ingelyf by die moedergemeente.]] [[Lêer:NG kerk Woodstock syaansig (2).jpg|duimnael|regs|250px|Ná [[NG gemeente Woodstock]] by [[NG gemeente Maitland]] ingelyf is, huisves die gebou nou 'n Baptistekerk.]] [[Lêer:Wynbergkerk.jpg|duimnael|220px|NG gemeente Wynberg-Militêr is ingelyf by [[NG gemeente Wynberg]].]] 'n '''Lys van al die gemeentes van die [[Nederduitse Gereformeerde Kerk]] ingelyf''' by ander gemeentes, ingedeel volgens die huidige tien sinodes van die kerk, asook Midde-Afrika, wat nie meer 'n afsonderlike sinode is nie, maar bestaan het uit gemeentes in [[Zimbabwe]], [[Zambië]], [[Kenia]] en [[Tanzanië]]. Die getal NG gemeentes het van 1985 tot begin 2012 met 93 afgeneem van 1 246 tot 1 153 en tot begin 2014 met nog 15 tot 1 138. In 2019 was dit nagenoeg 1 115. Amper 200 gemeentes het egter ophou bestaan omdat heelwat nuwe gemeentes van bestaande gemeentes afgestig het of nuwe gemeentes deur die samesmelting van bestaande gemeentes ontstaan het. Deur die loop van 2011 het die pas waarteen gemeentes ingelyf, saamgesmelt of ontbind het, oënskynlik toegeneem vergeleke met vorige jare toe meer as 10 gemeentes ophou bestaan het. Van dié wat ingelyf is of ontbind het, was De Aar-Suid, Vryburg-Oos, [[NG gemeente Boksburg|Boksburg]], Bloemhof-Oos, Lichtenburg-Noord en -Wes (saamgesmelt), Reitzpark ([[Welkom]]), Eloffsdal, Eloffsdal-Wes en Magaliesfort ([[Pretoria]], al drie saamgesmelt), Claremont ([[Johannesburg]]) en Ogies. In 2013 en 2014 het nog twee ou moedergemeentes aan die [[Witwatersrand|Rand]] verdwyn toe Springs (1920) by [[NG gemeente Springs-Noord|Springs-Noord]] ingelyf is en [[NG gemeente Benoni|Benoni]] (1914) by Farrarmere (met die nuwe naam Jubilaté). Teen 2015 is dus reeds die volgende agt moedergemeentes by dogtergemeentes ingelyf: [[NG gemeente Alberton|Alberton]] (1916), [[NG gemeente Benoni|Benoni]] (1914), [[NG gemeente Boksburg|Boksburg]] ([[1894]]), [[NG gemeente Germiston|Germiston]] (1899), [[NG gemeente Krugersdorp|Krugersdorp]] (1890), [[NG gemeente Randfontein|Randfontein]] (1939), [[NG gemeente Turffontein|Turffontein]] (1906) en [[NG gemeente Springs|Springs]] (1920). Die enigste van die groot dorpe en stede aan die Rand wat nog 'n moedergemeente oorgehad het, was [[Johannesburg]] (1887), [[Roodepoort]] (1905), [[Brakpan]] (1917) en [[Kempton Park]] (1943). Gemeentes in kursief weergegee, bestaan nie meer nie. By besonder ou gemeentes (binne die verband van hul sinode) wat ingelyf is, word die stigtingsjaar tussen hakies aangedui. == Suid-Afrika == === Wes-en-Suid-Kaapland === Hoewel die getal gemeentes in die Wes-en-Suid-Kaaplandse Sinode van [[1985]] tot [[2019]] van 235 tot 227 afgeneem het, is in dié Sinode in dié tydperk 16 gemeentes afgestig. Vier gemeentes is in die snel ontwikkelende Suid-Kaap en Overberg afgestig: Danabaai (afgestig van Mosselbaai-Suid in [[2004]]), Onrusrivier (afgestig van Hermanus in [[2001]]), [[Reebok]] (afgestig op Klein-Brakrivier in [[1999]]) en Suidpunt (afgestig van Bredasdorp op Struisbaai en L'Agulhas in [[1996]]). Vyf gemeentes het ontstaan in stadsgebiede wat vinnig uitgebrei het: Brackenfell-Proteahoogte (afgestig in [[1987]]), Sonstraal (afgestig in Durbanville in 1987), Die Gemeenskapskerk (afgestig van Table View in [[2006]]), Parow-Welgelegen (afgestig in [[1988]]), Table View (afgestig in [[1986]] as Tafelbaai met die verdeling van die gemeente Bloubergstrand). Drie gemeentes het ontstaan aan die [[Weskus]]: Langebaan (afgestig van Hopefield in 1988), Grootmist (afgestig van Port Nolloth in [[1993]]) en St. Helenabaai (afgestig van Vredenburg in [[2005]]). Drie was vir spesiale bediening: Riebeek Valley Community Church (gestig in 2006 op [[Riebeek-Kasteel]] vir Engelssprekende lidmate), Stellenbosch-Sentraal (afgestig in 1985 vir studente) en Worcester-De la Bat (afgestig vir gehoorgestremde lidmate in 1987). En [[NG gemeente Houtbaai|Houtbaai]] was jare 'n deel van die tweekoppige [[NG gemeente Constantia]], tot dit in 2014 afgestig het. Hoewel sowat 30 gemeentes ingelyf is, het die gesamentlike getal gemeentes dus met net agt afgeneem en die getal belydende lidmate met 9&nbsp;000 tot sowat 213&nbsp;000 in 2011 toegeneem, net om weer te daal tot sowat 193&nbsp;000 in 2015 en 182 384 in 2018. # ''Bellville-Oos'' smelt in Februarie 2022 saam met Bellville-Riebeeck as Bellville-Riebeeck.<ref> [https://www.netwerk24.com/ZA/Tygerburger/Nuus/kerke-smelt-saam-20210810-2?fbclid=IwAR2GzReeh290lMzD3_yIWnrauD5iWDBwvwPJj5XDRs9pdM9x57Z5oizghlI ''Kerke smelt saam''], Netwerk24, 11 Augustus 2021.</ref> # ''Bellville-Strandweg'' ontbind op [[31 Oktober]] [[1996]] en ingelyf by Bellville-Oos.<ref>{{af}} [http://152.111.1.87/argief/berigte/dieburger/1996/10/23/4/15.html ''NG gemeente ontbind, smelt saam met ander''], ''[[Die Burger]]'', [[23 Oktober]] [[1996]].</ref> # ''Boston'' ingelyf by Vredelust. # ''Calvinia-Hantam'' ingelyf by [[NG gemeente Calvinia|Calvinia]] in 2016. # ''[[NG gemeente De Hoop|De Hoop]]'' ingelyf by Oudtshoorn-Park. # ''[[NG gemeente Die Vlakte|Die Vlakte]]'' ingelyf by ''[[NG gemeente Keurboom|Keurboom]]'', ''[[NG gemeente Van Riebeeck|Van Riebeeck]]'' en [[NG gemeente Rondebosch|Rondebosch]]. # ''Goodwood-Wes'' ingelyf by Goodwoodpark. # ''[[NG gemeente Kalkbaai|Kalkbaai]]'' ingelyf by Simonstad, destyds bekend as [[NG gemeente Vishoek|Vishoek]]. # ''[[NG gemeente Keurboom|Keurboom]]'' ingelyf by [[NG gemeente Rondebosch|Rondebosch]]. # ''[[NG gemeente Kruisvallei|Kruisvallei]]'' (1843) in Oktober 1935 herenig met Tulbagh.<ref>{{Cite web |url=http://152.111.1.87/argief/berigte/dieburger/1999/02/06/1/41.html |title=''Die Burger'' |access-date=16 Januarie 2011 |archive-date= 5 Oktober 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151005062905/http://152.111.1.87/argief/berigte/dieburger/1999/02/06/1/41.html |url-status=dead }}</ref> # ''[[NG gemeente Langebaanweg|Langebaanweg]]'' in 2000 ingelyf by [[NG gemeente Langebaan|Langebaan]]. # ''Okiep'' ingelyf by Boesmanland. # ''Oudtshoorn-Zeelandsnek'' ingelyf by Oudtshoorn-Park. # ''Parow-Nuutbegin'' ingelyf by [[NG gemeente Parow|Parow]]. # ''[[NG gemeente Parow-Oos|Parow-Oos]]'' ingelyf by ''Tygerberg''. # ''Parow-Sentraal'' ingelyf by ''Parow-Nuutbegin''. # ''Parow-Suid'' ingelyf by ''Parow-Nuutbegin''. # ''Parowvallei-Wes'' ingelyf by Parowvallei. # ''Parow-Wes'' ingelyf by [[NG gemeente Parow|Parow]]. # ''Rondevleihoogte'' ingelyf by Die Vleie. # ''[[NG gemeente Ruyterwacht-Wes|Ruyterwacht-Wes]]'' ingelyf by [[NG gemeente Ruyterwacht|Ruyterwacht]]. # ''Saldanha-Militêr'' ingelyf by Saldanha. # Simonstad saamgesmelt met ''[[NG gemeente Kalkbaai|Kalkbaai]]'' in 1941 as Simonstad-Kalkbaai, later [[NG gemeente Vishoek|Vishoek]] geword. Simonstad afgestig in 1974. # ''[[NG gemeente Southfield|Southfield]]'' ingelyf by Plumstead. # ''Studentekerk Stellenbosch'' ingelyf by [[NG gemeente Stellenbosch|Stellenbosch]]. # ''Swellendam-Wes'' ingelyf by [[Swellendam]] in [[2008]]. # ''Tygerberg'' ingelyf by [[NG gemeente Parow|Parow]]. # ''[[NG gemeente Van Riebeeck|Van Riebeeck]]'' ingelyf by Plumstead. # ''Vredendal-Wes'' in 2018 ingelyf by [[NG gemeente Vredendal|Vredendal]]. # ''[[NG gemeente Woodstock|Woodstock]]'' ingelyf by [[NG gemeente Maitland|Maitland]]. # ''Wynberg-Militêr'' ingelyf by [[NG gemeente Wynberg|Wynberg]]. # ''Ysterplaat-Suid'' op [[1 Desember]] [[2019]] ingelyf by [[NG gemeente Ysterplaat|Ysterplaat]]. Die volgende gemeentes se naam het verander: * Bellville-Suid → Bellville-Oos * Eppingtuin → [[NG gemeente Ruyterwacht|Ruyterwacht]], waarby [[NG gemeente Ruyterwacht-Wes|Ruyterwacht-Wes]] (voorheen Epping-Wes) ingelyf is * Elsiesrivier → Noordweg → Vrijzee * Kraaifontein-Die Parke → Parke-gemeente * McLachlan → Plettenbergbaai * Nieuwe Kerk → [[NG gemeente Tamboerskloof|Tamboerskloof]] * Noorder-Paarl → [[Toringkerk]] * Olifantsrivier → [[NG gemeente Vredendal|Vredendal]] * Onzer → [[NG gemeente Joubertina|Joubertina]]<ref>{{af}} [http://www.joubertinadorp.co.za/onderkouga.html ''Onder-Kouga: oorsig van 'n kontrei''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151005062911/http://www.joubertinadorp.co.za/onderkouga.html |date= 5 Oktober 2015 }}. URL besoek op 20 September 2015.</ref> * Retreat → [[NG gemeente Zwaanswyk|Zwaanswyk]] * Simonstad, Simonstad-[[NG gemeente Kalkbaai|Kalkbaai]] → [[NG gemeente Vishoek|Vishoek]] * Tafelbaai → Table View * Tierberg → Parow-Oos → [[NG gemeente Parow|Parow]] * Tiervlei → Parowvallei * Tiervlei-Oos → Parowvallei-Oos === Oos-Kaapland === [[Beeld:NG kerk Grahamstad 2012.jpg|duimnael|regs|200px|Die [[NG gemeente Grahamstad]] (op die foto) is in 2000 ingelyf by die [[NG gemeente Albanie]].]] [[Lêer:NG kerk Alice regop.jpg|duimnael|regs|200px|[[NG gemeente Alice]], ingelyf by [[NG gemeente Fort Beaufort]]. Die kerkgebou het lank verval, maar is omstreeks 2013 of '14 opgeknap.]] [[Lêer:NG kerk Du Plessis Ida 2012 1.jpg|duimnael|regs|200px|[[NG gemeente Du Plessis]] is omstreeks 1970 ingelyf by [[NG gemeente Indwe]], wat self teen 2012 skaars 70 belydende lidmate oorgehad het.]] [[Beeld:Balfour Greykerk.jpg|duimnael|regs|220px|Die [[NG gemeente Greykerk]] is ingelyf by die [[NG gemeente Fort Beaufort]].]] [[Lêer:NG kerk Hofmeyr.jpg|duimnael|regs|200px|[[NG gemeente Hofmeyr]] was met 138 belydende lidmate in 2012 een van die Oos-Kaap se klein en vakante gemeentes. In 2015 het dit afgeneem tot 113. In daardie jaar was daar 38 gemeentes in dié [[NG Kerk in Oos-Kaapland|Sinode]] met minder as 200 belydende lidmate.]] [[Lêer:NG kerk Indwe 1.jpg|duimnael|regs|200px|[[NG gemeente Indwe]], waarby die [[NG gemeente Du Plessis]] ingelyf is.]] [[Beeld:NG kerk Middelburg-Uitsig syaansig.jpg|duimnael|regs|220px|Die NG gemeente Middelburg-Uitsig het in 2010 met [[NG gemeente Middelburg, Kaap]] saamgesmelt as Middelburg-Karoo.]] [[Lêer:NG kerk Queenstown-Tuine.jpg|duimnael|regs|200px|Die NG gemeente Queenstown-Oos het in 1953 van die [[NG gemeente Queenstown]] afgestig en dié kerkgebou in Warnerstraat opgerig. Queenstown-Noord het in 1972 afgestig, maar smelt in 1982 saam met die Oos-gemeente as Queenstown-Tuine, wat op sy beurt in 1999 by die moedergemeente ingelyf is.]] [[Beeld:NG kerk Sidwell.jpg|duimnael|regs|220px|Sidwell is ingelyf by die [[NG gemeente Port Elizabeth-Noord]].]] [[Beeld:Ou NG kerk Noordeinde, Port Elizabeth.jpg|duimnael|regs|220px|Noordeinde is by Port Elizabeth ingelyf en sy kerkgebou in 'n duikkloppery omskep.]] Die getal gemeentes in [[NG Kerk in Oos-Kaapland|dié sinode]] het van 1985 tot 2015 gedaal van 114 tot 106. Teen 2019 het dit nog afgeneem, tot 104. Die enigste nuwe gemeentes was die samesmelting van Oos-Londen-Suid en -Wes as De Brug in 1993 (wat in 2010 ingelyf is by Buffelsrivier), Gonubie by [[Oos-Londen]] in 1986, [[Port Elizabeth]]-Sherwood in 1987 en eers weer 21 jaar ná die laaste volwaardige stigting met die afstigting in 2008 van Sondagsriviermond van [[Uitenhage]]-Oos. Eers in 2015 was daar nog twee afstigtings: Waypoint-gemeenskapskerk in Port Elizabeth en Clearview op [[Maclear]] in die Noordoos-Kaap. Etlike baie oue gemeentes het deur die voortdurende ontvolking van die platteland en deur die destydse regering se beleid om die sogenaamde tuislande te konsolideer, ophou bestaan. Hulle was onderskeidelik die 77ste (Komga), 86ste (Alice) en 87ste (Greykerk) oudste NG gemeentes in die land, asook die [[NG gemeente Du Plessis]] (1919), onder meer gesetel op die dorpie Cala in die destydse [[Transkei]], [[NG gemeente Pondoland|Pondoland]] (1948) en Butterworth (1958), afgestig van [[NG gemeente Komga|Komga]] en sowat 20 jaar later weer by die moedergemeente ingelyf. Hulle stigtingsdatums word tussen hakies aangedui. Op [[13 September]] [[2010]] smelt ook die [[NG gemeente Middelburg, Kaap|Middelburg, Oos-Kaap]] (gestig in 1852), saam met die dorp se ander NG gemeente, Middelburg-Uitsig, as Middelburg-Karoo. Dit is die oudste gemeente wat tot dusver met 'n ander gemeente verenig het. Ondanks die verdwyning van 10 gemeentes, het die gemiddelde getal belydende lidmate per gemeente afgeneem van 650 in 1985 tot 552 in 2012, 538 in 2014 en 496 in 2015 omdat die Sinode se totale getal belydende lidmate met 24,5 persent gedaal het van 74&nbsp;092 in 1985 tot 55&nbsp;975 in 2014 en daarna binne 'n jaar met 6 persent tot 52&nbsp;616. In die hele NG Kerk was die afname tot in 2014 19,6 persent. Net in KwaZulu-Natal (42 persent tot in 2014) was die afname groter as in die Oos-Kaap. Oos-Kaapland het dan ook teen 2015 38 gemeentes met 200 of minder belydende lidmate gehad: [[NG gemeente Cathcart|Cathcart]] 42 (vakant), Clearview 40 (vakant), [[NG gemeente Dordrecht|Dordrecht]] 198 (vakant), [[NG gemeente Elliot|Elliot]] 200 (eie leraar), Gamtoosvallei (Patensie) 189 (eie leraar), [[Glen Lynden]] 146 (eie leraar), Grasvoëlkop 140 (eie leraar), [[NG gemeente Hofmeyr|Hofmeyr]] 113 (eie leraar in 2016 ontvang), [[NG gemeente Indwe|Indwe]] 69 (hulpleraar), [[NG gemeente Jamestown|Jamestown]] 88 (hulpleraar), [[NG gemeente Kensington, Oos-Kaap|Kensington]] 175 (pastorale hulp), [[NG gemeente King William's Town|King William's Town]] 128 (eie leraar), [[NG gemeente Klipplaat|Klipplaat]] 27 (vakant), [[NG gemeente Lady Grey|Lady Grey]] 187 (eie leraar), [[NG gemeente Loerie|Loerie]] 137 (eie leraar), [[NG gemeente Maclear|Maclear]] 139 (in kombinasie met Ugie), Misgund 108 (eie leraar), [[NG gemeente Molteno|Molteno]] 178 (deel 'n leraar met Sterkstroom), [[NG gemeente Mthatha|Mthatha]] 83 (gekoppelde leraar), [[NG gemeente Murraysburg|Murraysburg]] 135 (eie leraar), [[NG gemeente Nieu-Bethesda|Nieu-Bethesda]] 42 (bedien deur leraar van [[NG gemeente Graaff-Reinet|Graaff-Reinet]]), [[NG gemeente Noupoort|Noupoort]] 39 ('n jaar vantevore 118) (eie leraar), [[NG gemeente Paterson|Paterson]] 159 (eie leraar), [[NG gemeente Pearston|Pearston]] 98 (kontrakpos), Port Elizabeth-Oos 133 (eie leraar), [[NG gemeente Port Elizabeth-Sentraal|Port Elizabeth-Sentraal]] 70 ('n jaar vantevore 132) (eie leraar), [[NG gemeente Rietbron|Rietbron]] 114 (eie leraar), Sondagsriviermond 153 (eie leraar), Sondagsrivier-Suid 197 (eie leraar), [[NG gemeente Sterkstroom|Sterkstroom]] 94 ('n jaar vantevore 123) (bedien deur leraar van Molteno), [[NG gemeente Steynsburg|Steynsburg]] 147 (eie leraar), [[NG gemeente Steytlerville|Steytlerville]] 186 (eie leraar), [[NG gemeente Stutterheim|Stutterheim]] 166 (eie leraar), [[NG gemeente Tarkastad|Tarkastad]] 155 (eie leraar), [[NG gemeente Ugie|Ugie]] 136 (bedien saam met Maclear), [[NG gemeente Venterstad|Venterstad]] 51 ('n jaar vantevore 96) (vakant), [[NG gemeente Waterford|Waterford]] 45 (vakant). Waypoint 49 (vakant). In 1985 het net ses gemeentes in dié kategorie geval: [[NG gemeente Alice|Alice]] 61, Cathcart 186, Grahamstad-Grenspos 120, Nieu-Bethesda 56, Rietbron 189 en Waterford 166. Agt-en-dertig ('n jaar vantevore was dit 32 en omstreeks 2012 26), oftewel meer as 'n derde van Oos-Kaapland se gemeentes het dus teen 2016 tot onder die kritieke drumpel van 200 lidmate gedaal wat in die meeste gevalle sinvolle, afsonderlike voortbestaan baie moeilik maak. Reeds in 2008 het die Sinode van Noord-Kaapland in sy ondersoek na die bediening van klein of afgeleë gemeentes<ref>{{Cite web |url=http://www.gemeentes.co.za/dokumente/kruisgewys/klein_gemeentes/Bedieningsbehoeftes%20van%20veral%20kleiner%20en%20verafgelee%20gemeentes.doc |title=Gemeentes.co.za |access-date= 2 April 2012 |archive-date= 5 Oktober 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151005062917/http://www.gemeentes.co.za/dokumente/kruisgewys/klein_gemeentes/Bedieningsbehoeftes%20van%20veral%20kleiner%20en%20verafgelee%20gemeentes.doc |url-status=dead }}</ref> bevind 'n gemeente met een leraar op die laagste kerf se bedryfskoste vir 'n jaar beloop R713&nbsp;668. Met inflasie van 6 persent per jaar sou dit teen 2016 R1&nbsp;140&nbsp;000 beloop het. Vir 'n gemeente met 200 lidmate kom dit neer op 'n maandelikse bydrae per lidmaat van R475. # ''[[NG gemeente Alice|Alice]]'' (1862) ingelyf by [[NG gemeente Fort Beaufort|Fort Beaufort]]. # ''Butterworth'' (1958) ingelyf by ''[[NG gemeente Komga|Komga]]'' omstreeks 1978.<ref>[http://deonstr.wordpress.com/2010/09/13/komga/ Die verhaal van die NG kerk op Komga.] URL besoek op 23 September 2013</ref> # ''De Brug'' ingelyf by Buffelsrivier in 2010. # ''[[NG gemeente Du Plessis|Du Plessis]]'' (1919) ingelyf by [[NG gemeente Indwe|Indwe]]. # ''[[NG gemeente Grahamstad|Grahamstad]]'' ([[1916]]) op [[1 Maart]] [[2000]] ingelyf by [[NG gemeente Albanie|Albanie]]. # ''Grahamstad-Grenspos'' ingelyf by ''[[NG gemeente Grahamstad|Grahamstad]]''. # ''[[Greykerk]]'' ([[1862]]) ingelyf by [[NG gemeente Fort Beaufort|Fort Beaufort]]. # ''[[NG gemeente Kensington, Oos-Kaap|Kensington (Port Elizabeth)]]'' op [[20 Augustus]] [[2017]] by die [[NG gemeente Parkheuwel]] ingelyf. # ''[[NG gemeente Komga|Komga]]'' ([[1859]]) ingelyf by [[NG gemeente Stutterheim|Stutterheim]]. # ''[[NG gemeente Middelburg, Kaap|Middelburg]]'' ([[1852]]) en ''Middelburg-Uitsig'' smelt [[13 September]] [[2010]] saam as Middelburg-Karoo. # ''Noordeinde'' ingelyf by [[NG gemeente Port Elizabeth|Port Elizabeth]]. # ''[[Nuwekerk, Graaff-Reinet]]'' einde November 2017 ingelyf by [[NG gemeente Graaff-Reinet]]. # ''Oos-Londen-Suid'' saamgesmelt met ''Oos-Londen–Wes'' as ''De Brug'', in 2010 ingelyf by Buffelsrivier. # ''Oos-Londen-Wes'' saamgesmelt met ''Oos-Londen–Suid'' as ''De Brug'', in 2010 ingelyf by Buffelsrivier. # ''[[NG gemeente Peddie|Peddie]]'' ingelyf by [[NG gemeente King William's Town|King William's Town]].<ref>{{Cite web |url=http://www.ngkerk.org.za/gemeentes.asp?page=6&gemeente=p&offset=30 |title=NG Kerk-webtuiste |access-date= 8 Januarie 2011 |archive-date= 5 Oktober 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151005063936/http://www.ngkerk.org.za/gemeentes.asp?page=6&gemeente=p&offset=30 |url-status=dead }}</ref> # ''[[NG gemeente Pondoland|Pondoland]]'' ontbind op [[24 September]] [[1968]]. # ''[[NG gemeente Port Elizabeth-Oos|Port Elizabeth-Oos]]'' ingelyf by [[NG gemeente Walmer|Walmer]]. # ''Queenstown-Noord'' en ''Queenstown–Oos'' in 1982 saamgesmelt as ''Queenstown-Tuine''. # ''Queenstown-Oos'' en ''Queenstown–Noord'' in 1982 saamgesmelt as ''Queenstown-Tuine''. # ''Queenstown-Tuine'' in 1999 ingelyf by [[NG gemeente Queenstown|Queenstown]]. # ''[[Rossville]]'' ([[Rhodes, Oos-Kaap|Rhodes]]) ingelyf by [[NG gemeente Barkly-Oos|Barkly-Oos]]. # ''Sidwell'' ingelyf by [[NG gemeente Port Elizabeth-Noord|Port Elizabeth-Noord]]. # ''Uitenhage-Kanonheuwel'' waarskynlik omstreeks 2008<ref>{{Cite web |url=http://martusmoi.com/martusmos/index.php?option=com_content&view=article&id=48&Itemid=29 |title=Martus Moi-gemeente se verhaal |access-date=24 Januarie 2012 |archive-date= 2 Februarie 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110202001123/http://martusmoi.com/martusmos/index.php?option=com_content&view=article&id=48&Itemid=29 |url-status=dead }}</ref> ingelyf by [[NG gemeente Uitenhage|Uitenhage]]. (Kerkgebou huisves nou Martus Moi-gemeente.<ref>[http://maps.google.com/maps?q=alexander+street+uitenhage&hl=en&ll=-33.767888,25.408282&spn=0.002961,0.006539&client=gmail&hnear=Alexander+St,+Cannon+Hill,+Uitenhage,+Port+Elizabeth,+Eastern+Cape+6229,+South+Africa&t=h&z=18&vpsrc=6&layer=c&cbll=-33.767949,25.408194&panoid=iI3AvhuQUipLsRtm5QOapg&cbp=12,97.43,,0,-10.89 Alexanderstraat, Uitenhage]</ref>) # ''Visriviervallei'' (Kookhuis) ingelyf by [[NG gemeente Somerset-Oos|Somerset-Oos]]. # ''Wespark'' ingelyf by Algoapark-Noord. Die volgende gemeentes se naam het verander: * Cambridge-Wes → Oos-Londen-Wesheuwels * Maraisburg → [[NG gemeente Hofmeyr|Hofmeyr]] * [[NG gemeente Port Elizabeth-Sentraal|Port Elizabeth-Sentraal]] → Anchor of Hope<ref>{{Cite web |url=http://ngkok.co.za/kennisg/201229/anchor.pdf |title=Kennisgewing op webtuiste van NG Kerk in Oos-Kaapland oor gemeente se werksaamhede |access-date=15 September 2012 |archive-date= 5 Oktober 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151005063949/http://ngkok.co.za/kennisg/201229/anchor.pdf |url-status=dead }}</ref> * Port Elizabeth-Suid → [[NG gemeente Walmer|Walmer]] * Umtata → [[NG gemeente Mthatha|Mthatha]] === Noord-Kaapland === [[Beeld:NG kerk De Aar-Suid 2.jpg|duimnael|regs|200px|Die NG gemeente De Aar-Suid is in 2011 ingelyf by die moedergemeente [[NG gemeente De Aar|De Aar]].]] [[Beeld:NG kerk De Aar-Suid 1.jpg|duimnael|regs|220px|Die NG gemeente De Aar-Suid is in 2011 by die [[NG gemeente De Aar|moedergemeente De Aar]] ingelyf nadat die meeste NG lidmate van binne sy gemeentegrense weggetrek het.]] [[Beeld:Ou NG kerk Campbell, Francois van der Merwe.jpg|duimnael|regs|220px|Die [[NG gemeente Campbell]] is omstreeks 1965 ingelyf by die [[NG gemeente Douglas]].]] [[Beeld:NG kerk Marydale.jpg|duimnael|regs|200px|Die NG kerk Marydale (foto) is op [[1 Maart]] [[2001]] by die [[NG gemeente Prieska]] ingelyf.]] [[Beeld:NG kerk Kimberley-Harmonie, Morné van Rooyen 2017.jpg|duimnael|regs|Kimberley-Harmonie het in 1999 ontstaan uit die samesmelting van Kimberley-Noord en -Suid.]] Net ses heeltemal nuwe gemeentes is van 1985 tot 2015 in dié sinode gestig: [[Orania]] in 1999, Vanderkloof op [[13 November]] [[2011]] afgestig van Petrusville,<ref name="ngk54">[http://www.ngkerk.org.za/noordkaap/gemeentes_body.asp?gemeente_id=54 Sinode Noord-Kaapland]{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Upington-Blydeville in 1985, Kimberley Bet-El in 2008 (afgestig van Kimberley-Harmonie), Kimberley-#Gacan op [[30 Oktober]] [[2011]] (afgestig van Kimberley-Harmonie vir bediening in die San-taal Khwê) en Kimberley-!Xun-Alfa in 2012. Kimberley-Harmonie het in 1999 as gevolg van die samesmelting van drie gemeentes ontstaan terwyl Petrusville-Uitsig, voorheen 'n NG Sendinggemeente, voor die ontstaan van die Verenigende Gereformeerde Kerk in 2005 deel geword het van die Noord-Kaaplandse Sinode. In 2011 het Petrusville-Vanderkloof in sy twee samestellende dele verdeel toe die piepklein gemeente Petrusville (gestig 1881) met 60 belydende lidmate op sy eie gestaan het en Vanderkloof met 129. Die getal gemeentes het dus met twee toegeneem en toe op 82 te staan gekom, vergeleke met 81 in 1985. Die belydende lidmate het in die 30 jaar tussen 1985 en 2015 afgeneem van 48&nbsp;954 tot 30&nbsp;018, wat beteken die gemiddelde getal belydende lidmate per gemeente het gedaal van 604 tot 366, terwyl die sieletal (doop- en belydende lidmate saam) afgeneem het met sowat 49 persent. Teen 2018 het die belydende lidmate net 26 887 getel, maar was daar steeds 82 gemeentes. # ''Campbell'' ingelyf by Douglas omstreeks 1965 toe die gemeente skaars 20 jaar oud was. # ''De Aar-Suid'' ingelyf by [[NG gemeente De Aar|De Aar]] in 2011.<ref>[http://www.ngkerk.org.za/noordkaap/gemeentes_body.asp?gemeente_id=8 Sinode Noord-Kaapland]{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> # ''Hartsvallei'' ingelyf by Hartskroon in 2006.<ref>[http://www.ngkerk.org.za/noordkaap/gemeentes_body.asp?gemeente_id=22 Sinode Noord-Kaapland]{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> # ''[[NG gemeente Marydale|Marydale]]'' ingelyf by [[NG gemeente Prieska|Prieska]] op [[1 Maart]] [[2001]].<ref name="ngk60">[http://www.ngkerk.org.za/noordkaap/gemeentes_body.asp?gemeente_id=60 Sinode Noord-Kaapland]{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> # ''[[NG gemeente Niekerkshoop|Niekerkshoop]]'' ingelyf by [[NG gemeente Prieska|Prieska]] op [[1 Maart]] [[2001]].<ref name="ngk60" /> # ''Sishen'' ingelyf by Kathu, wat van ''Sishen'' afgestig het.<ref>{{Cite web |url=http://www.ngkerk.org.za/noordkaap/gemeentes_body.asp?gemeente_id=30 |title=Sinode Noord-Kaapland |access-date= 1 Februarie 2012 |archive-date= 2 April 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130402105517/http://ngkerk.org.za/noordkaap/gemeentes_body.asp?gemeente_id=30 |url-status=dead }}</ref> # ''Kimberley-Militêr'' ingelyf by Kimberley-Harmonie in 2002.<ref name="ngk35">[http://www.ngkerk.org.za/noordkaap/gemeentes_body.asp?gemeente_id=35 Sinode Noord-Kaapland]{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> # ''[[NG gemeente Kimberley-Noord|Kimberley-Noord]]'' saamgesmelt met ''-Suid'' as Kimberley-Harmonie op [[25 Oktober]] [[1999]].<ref name="ngk35" /> # ''Kimberley-Suid'' saamgesmelt met ''[[NG gemeente Kimberley-Noord|-Noord]]'' as Kimberley-Harmonie op [[25 Oktober]] [[1999]].<ref name="ngk35" /> # ''[[NG gemeente Vergesig (Copperton)|Vergesig (Copperton)]]'' afgestig van Prieska op [[9 Maart]] [[1975]]; ingelyf by Prieska op [[22 November]] [[1987]]<ref>{{Cite web |url=http://www.noordkaapland.co.za/prieska/ |title=Sinode Noord-Kaapland |access-date= 3 November 2014 |archive-date= 5 Oktober 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151005064215/http://www.noordkaapland.co.za/prieska/ |url-status=dead }}</ref> # ''Vryburg-Oos'' het op [[1 Maart]] [[2011]] saamgesmelt met Vryburg ([[1883]]), nou bekend as Vryburg-Harmonie.<ref name="ngk54" /> Die volgende gemeentes se naam het verander: * Boegoeberg → Groblershoop * Vryburg → Vryburg-Harmonie * Cathcart-Wes → Boetsap → Klein-Boetsap → Delportshoop<ref>[http://www.ngkerk.org.za/noordkaap/gemeentes_body.asp?gemeente_id=12 Sinode Noord-Kaapland]{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> === KwaZulu-Natal === Dié sinode het van 1985 tot 2015 amper 45 persent van sy belydende lidmate en 'n kwart van sy gemeentes ('n daling van 71 tot 53<ref>{{Cite web |url=http://www.ngkerk.org.za/kzn/default.asp |title=NG Kerk in KwaZulu-Natal |access-date= 7 November 2010 |archive-date= 1 April 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110401041801/http://www.ngkerk.org.za/kzn/default.asp |url-status=dead }}</ref>) verloor. Die totaal sou selfs minder gewees het, as dit nie was dat [[Pongola]] (met sy 627 belydende lidmate in 2015) van die Oostelike Sinode na [[KwaZulu-Natal]] oorgedra is nie. Geen geheel en al nuwe gemeentes is in dié tydperk afgestig nie. Die laaste afstigting was Krantzkloof by [[Durban]] in [[1984]]. Al gemeentes wat ontstaan het, was deur samesmeltings oftewel eenwordings. Teen 2018 het die belydende lidmate net 18 849 getel, vergeleke met 19 991 'n jaar vantevore, terwyl die getal gemeentes onveranderd op 53 bly staan het. Die mees opmerklike afname in die getal gemeente was in provinsie se twee stede. [[Pietermaritzburg]] het die gemeentes Drakensberg (weliswaar op die nabygeleë [[Ixopo]]), [[NG gemeente Pietermaritzburg-Wes|Pietermaritzburg-Wes]], Merrivale, Pietermaritzburg-Suid en [[NG gemeente Napierville|Napierville]] verloor en gekrimp van 'n ring met nege gemeentes tot net vier: Pietermaritzburg, Pietermaritzburg-Noord, Hayfields en Greytown. In Durban het die gemeentes Durban-Noord, Durban Reformed Congregation, [[NG gemeente Durban-Suid|Durban-Suid]], [[NG gemeente Montclair|Montclair]], Glenwood, Hillary en Malvern verlore gegaan, maar net Durban-Oos ontstaan, weliswaar uit 'n samesmelting. # ''[[NG gemeente Babanango|Babanango]]'' ([[1918]]) in 1987 ingelyf by Melmoth. # ''[[NG gemeente Bloukrans|Bloukrans]]'' ingelyf by [[NG gemeente Weenen|Weenen]]. # ''Cedarville'' eengeword met ''Matatiele'' as Cedarville-Matatiele toe die gemeentes in Oktober 1979 van [[NG Kerk in Oos-Kaapland|Oos-Kaapland se Sinode]] oorgedra is.<ref name="ngk3">{{Cite web |url=http://www.ngkerk.org.za/kzn/kzngemeentes_body.asp?gemeente_id=3 |title=Sinode van KwaZulu-Natal |access-date=31 Januarie 2012 |archive-date= 2 April 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120402231857/http://www.ngkerk.org.za/kzn/kzngemeentes_body.asp?gemeente_id=3 |url-status=dead }}</ref> # ''Drakensberg'' ingelyf by Kokstad in 2007. # ''[[NG gemeente Dundee|Dundee]]'' eengeword met ''Dundee-Suid'' en ''[[NG gemeente Glencoe-Oos|Glencoe-Oos]]'' as Biggarsbergvallei op [[1 Junie]] [[2021]]. # ''Duisend Heuwels'', gestig op [[3 Augustus]] [[1980]], in 1985 ingelyf by sy moedergemeente, ''Pietermaritzburg-Suid''. # ''Durban-Noord'' in Maart 2006 ingelyf by Umhlanga.<ref>{{Cite web |url=http://www.ngkerk.org.za/kzn/kzngemeentes_body.asp?gemeente_id=27 |title=Sinode van KwaZulu-Natal |access-date=31 Desember 2010 |archive-date= 2 April 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120402232058/http://www.ngkerk.org.za/kzn/kzngemeentes_body.asp?gemeente_id=27 |url-status=dead }}</ref> # ''Durban Reformed Congregation'' ontbind in 2004. # ''[[NG gemeente Durban-Suid|Durban-Suid]]'' saamgesmelt op [[1 September]] [[2005]] met ''[[NG gemeente Montclair|Montclair]]'' as Durban-Oos.<ref name="ngk9">{{Cite web |url=http://www.ngkerk.org.za/kzn/kzngemeentes_body.asp?gemeente_id=9 |title=Sinode KZN |access-date=30 Desember 2010 |archive-date= 2 April 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120402232150/http://www.ngkerk.org.za/kzn/kzngemeentes_body.asp?gemeente_id=9 |url-status=dead }}</ref> # [[Fynnland]] ontbind op [[30 September]] [[2019]] en word op [[1 Oktober]] [[2019]] een met Durban-Oos. # ''Gelofte'' in 2013 ingelyf by [[NG gemeente Ladysmith|Ladysmith]]. # ''[[NG gemeente Glencoe|Glencoe]]'' ingelyf by Glencoe-Oos op [[1 Augustus]] [[2000]].<ref>{{Cite web |url=http://www.ngkerk.org.za/kzn/kzngemeentes_body.asp?gemeente_id=15 |title=Sinode van KwaZulu-Natal |access-date=30 Desember 2010 |archive-date= 2 April 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120402231513/http://www.ngkerk.org.za/kzn/kzngemeentes_body.asp?gemeente_id=15 |url-status=dead }}</ref> # ''Glenwood'' op [[15 Maart]] [[1992]] eengeword met [[NG gemeente Port Natal|Port Natal]] en [[NG gemeente Berea|Berea]], maar Berea stig opnuut af in 1997.<ref>{{Cite web |url=http://www.ngkerk.org.za/kzn/kzngemeentes_body.asp?gemeente_id=59 |title=Sinode van KwaZulu-Natal |access-date=31 Desember 2010 |archive-date= 2 April 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120402231046/http://www.ngkerk.org.za/kzn/kzngemeentes_body.asp?gemeente_id=59 |url-status=dead }}</ref> # Hayfields en ''Pietermaritzburg-Suid'' smelt saam op [[1 Maart]] [[2012]] en behou die naam Hayfields. # ''Hillary'' saamgesmelt met ''Malvern'' en [[NG gemeente Durban-Wes|Durban-Wes]] op [[13 November]] [[2011]] as Durban-Wes. # ''Malvern'' saamgesmelt met ''Hillary'' en Durban-Wes op 13 November 2011 as [[NG gemeente Durban-Wes|Durban-Wes]]. # ''Matatiele'' saamgesmelt met ''Cedarville'' as Cedarville-Matatiele toe die gemeente in Oktober 1979 van Oos-Kaapland se sinode oorgedra is. # ''Merrivale'' in 1999 ingelyf by [[NG gemeente Pietermaritzburg|Pietermaritzburg]].<ref>{{Cite web |url=http://www.ngkerk.org.za/kzn/kzngemeentes_body.asp?gemeente_id=21 |title=Sinode van KwaZulu-Natal |access-date=30 Desember 2010 |archive-date= 2 April 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120402231010/http://www.ngkerk.org.za/kzn/kzngemeentes_body.asp?gemeente_id=21 |url-status=dead }}</ref> # ''[[NG gemeente Montclair|Montclair]]'' saamgesmelt op [[1 September]] [[2005]] met ''[[NG gemeente Durban-Suid|Durban-Suid]]'' as Durban-Oos.<ref name="ngk9" /> # ''[[NG gemeente Napierville|Napierville]]'' ingelyf by ''Pietermaritzburg-Wes'' op [[5 September]] [[1993]],<ref name="ngk22">{{Cite web |url=http://www.ngkerk.org.za/kzn/kzngemeentes_body.asp?gemeente_id=22 |title=Pietermaritzburg-Noord se geskiedenis |access-date=31 Desember 2010 |archive-date= 2 April 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120402232044/http://www.ngkerk.org.za/kzn/kzngemeentes_body.asp?gemeente_id=22 |url-status=dead }}</ref> op sy beurt ingelyf by Pietermaritzburg-Noord op [[1 Maart]] [[2000]]. # ''Newcastle-Ngagane'' in 1998 ingelyf by Newcastle-Suid.<ref>[http://152.111.1.88/argief/berigte/beeld/1998/07/7/4/14.html ''Beeld'']</ref> # ''Newcastle-Suid'' ontbind op [[30 November]] [[2019]] en word op [[1 Desember]] [[2019]] een met Bergsig (Newcastle). # ''Ngagane'' word in 1998 een met ''Newcastle-Suid''. # ''Noordland (Empangeni)'' op [[1 Desember]] [[2005]] saamgesmelt met Empangeni.<ref>{{Cite web |url=http://www.ngkerkempangeni.co.za/wabout.php |title=NG gemeente Empangeni se geskiedenis |access-date=31 Januarie 2012 |archive-date= 5 Oktober 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151005064241/http://www.ngkerkempangeni.co.za/wabout.php |url-status=dead }}</ref> # '' Pietermaritzburg Reformed Congregation'' (gestig in 1982) ingelyf by ''Durban Reformed Congreagtion''. # ''Pietermaritzburg-Suid'' en Hayfields smelt saam op [[1 Maart]] [[2012]].<ref>[http://www.ngkerk.org.za/kzn/documents/ePosduif%2016%20-%20Gemeentes,%20Skolliekamp,%20SAKOV,%20Admin%20Konf,%20Studiebeurse.docx Nuusbrief van Sinode van KwaZulu-Natal]{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> # ''[[NG gemeente Pietermaritzburg-Wes|Pietermaritzburg-Wes]]'' ingelyf by [[NG gemeente Pietermaritzburg-Noord|Pietermaritzburg-Noord]].<ref name="ngk22" /> # ''Suid-Natal'' ingelyf by Kokstad en Cedarville-Matatiele in September 2001.<ref name="ngk3" /> # ''Vryheid-Suid'' en ''–Oos'' saamgesmelt in 1997 as Vryheid-Suidoos.<ref>{{Cite web |url=http://www.ngkerk.org.za/kzn/kzngemeentes_body.asp?gemeente_id=30 |title=Sinode van KwaZulu-Natal |access-date=31 Januarie 2012 |archive-date= 2 April 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120402231901/http://www.ngkerk.org.za/kzn/kzngemeentes_body.asp?gemeente_id=30 |url-status=dead }}</ref> # ''Vryheid-Wes'' eengeword met [[NG gemeente Vryheid|die moedergemeente Vryheid]]. Die volgende gemeente se naam het verander: * Danskraal Monument → Gelofte * Dundee → Biggarsbergvallei * Noordkus → Ballito Gesinskerk === Vrystaat === [[Beeld:NG kerk Reitz Peet Schabort 3.JPG|duimnael|regs|220px|Die [[NG gemeente Reitz]] waarby Reitz-Oos ingelyf is.]] [[Beeld:NG kerk Reitz-Oos, Peet Schabort, argitek Hendrik Vermooten.JPG|duimnael|regs|160px|Die NG kerk Reitz-Oos is ingelyf by die [[NG gemeente Reitz|moedergemeente Reitz]].]] [[Beeld:NG kerk Ooshoek George Pietersen.jpg|duimnael|regs|160px|Die NG gemeentes Rodenbeck sowel as Bloemfontein-Oos is ingelyf by die NG gemeente Ooshoek (foto).]] [[Beeld:Gedenksteen oor die eenwording van die NG gemeentes Ooshoek en Rodenbeck.jpg|duimnael|regs|220px|Hierdie steen is aangebring in die NG kerk Ooshoek ter herinnering aan die eenwording van die gemeente met Rodenbeck.]] Die [[NG Kerk Vrystaat|Vrystaatse Sinode]] het tussen 1985 en 2011 'n kwart van sy belydende lidmate verloor: van sowat 132&nbsp;000 tot sowat 94&nbsp;000. Binne die kort bestek van drie jaar het dit tot in 2013 verder tot 87&nbsp;000 gedaal en binne die volgende twee jaar tot einde 2015 tot 81&nbsp;321. In 2018 was dit 73 465. Die getal gemeentes het tot einde 2018 met net 16 tot 154 afgeneem, waarskynlik omdat die ontvolking van die platteland (waar elke dorp in baie gevalle reeds net een gemeente het of waar gemeentes steeds met 'n verminderde aantal lidmate kan funksioneer) nie so geredelik aanleiding gee tot die inlywing van gemeentes nie. Minstens agt gemeentes is egter in dié tydperk in en om [[Bloemfontein]] ingelyf en drie op [[Kroonstad]]. Nuwe gemeentes in dié tydperk gestig, is Aandbloem in 1999, Leeuwberg in [[1998]], Studentekerk in 1986, Universitasrif in 1986, Heuwelkruin in 1988 en Woodland Hills NG gemeenskapskerk ([[31 Oktober]] [[2010]], van Heuwelkruin afgestig),<ref>{{Cite web |url=http://www.woodlandsngkerk.co.za/Geskiedenis.aspx |title=Gemeente se webtuiste |access-date=11 Januarie 2012 |archive-date=12 Desember 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111212084151/http://www.woodlandsngkerk.co.za/Geskiedenis.aspx |url-status=dead }}</ref> almal in [[Bloemfontein]], [[Deneysville]], wat in [[1994]] van [[NG gemeente Oranjeville|Oranjeville]] afgestig het, Schonkenville in 2001 by Parys en Witteberge in [[1997]] op [[Bethlehem, Vrystaat|Bethlehem]]. Viljoensdrif (gestig in 1948) is ingelyf by Vaalpark, maar het in 2011 opnuut afgestig. # ''[[NG gemeente Bethlehem|Bethlehem]]'' ingelyf by [[NG gemeente Bethlehem-Wes|Bethlehem-Wes]] in Januarie 2013. # ''Bethlehem-Môrelig'' op [[1 Maart]] [[2018]] ingelyf by [[NG gemeente Bethlehem-Noord|Bethlehem-Noord]]. # ''[[NG gemeente Bloemfontein-Oos|Bloemfontein-Oos]]'' in 1995 ingelyf by Ooshoek. # ''[[NG gemeente Brandwag|Brandwag]]'' ingelyf by [[NG gemeente Bloemheuwel|Bloemheuwel]]. # ''Ficksburg-Noord'' ingelyf by Ficksburg. # ''[[NG gemeente Goedemoed|Goedemoed]]'' ingelyf by [[NG gemeente Aliwal-Noord|Aliwal-Noord]]. # ''Goldfields Reformed Congregation'' is ontbind. # ''Hennenman-Oos'' in 2012 ingelyf by die moedergemeente [[NG gemeente Hennenman|Hennenman]]. # ''Hennenman-Wes'' in 2012 ingelyf by die moedergemeente [[NG gemeente Hennenman|Hennenman]]. # ''Kopanong'' (voorheen bekend as Kovsiekampus) ontbind op [[23 November]] [[2022]]. # ''Kroonheuwel'' ingelyf by Kroonheuwel-Noord op [[1 Januarie]] [[2016]]. # ''Kroonstad-Môrewag'' ingelyf by Kroonstad-Wes in Januarie 2015. # ''Kroonstad-Sarel Cilliers'' het ontbind. # ''Merriespruit'' ingelyf by Virginia-Wes. # ''[[NG gemeente Monument|Monument]]'' ingelyf by Uitsig-Bloemfontein. # ''Noordrand'' ingelyf by Hugenoot. # ''Reitz-Oos'' ingelyf by [[NG gemeente Reitz|Reitz]] op [[18 Mei]] [[2008]].<ref>[http://kerkbode.co.za/amptelik-21-junie-2013/ ''Kerkbode'' se amptelike nuus.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130705200200/http://kerkbode.co.za/amptelik-21-junie-2013/ |date= 5 Julie 2013 }} URL besoek op 3 Mei 2015.</ref> # ''Reitzpark'' ([[Welkom]]) ontbind in 2011. # ''[[NG gemeente Rodenbeck|Rodenbeck]]'' ingelyf by Ooshoek op [[1 Augustus]] [[1994]]. # ''Sasolburg'', ''Sasolburg-Noord'' en ''Sasolburg–Wes'' saamgesmelt as Sasolburg Vier Ankers. # ''Sasolburg-Noord'', ''Sasolburg'' en ''Sasolburg–Wes'' saamgesmelt as Sasolburg Vier Ankers. # ''Sasolburg-Wes'', ''Sasolburg'' en ''Sasolburg-Noord'' saamgesmelt as Sasolburg Vier Ankers. # ''Seinheuwel'' ingelyf by [[NG gemeente Bloemfontein-Noord|Bloemfontein-Noord]]. # ''Senekal-De Rust'' ingelyf by [[NG gemeente Senekal|Senekal]]. # ''[[Tempe]]'' ingelyf by [[NG gemeente Bloemfontein|Bloemheuwel]]. # [[NG gemeente Viljoensdrif|Viljoensdrif]] ingelyf by Vaalpark, stig af as afsonderlike gemeente in 2011.<ref>[http://maps.google.com/maps?q=viljoensdrif+free+state&hl=en&ll=-26.736403,27.922343&spn=0.006362,0.013078&client=gmail&hnear=Viljoensdrif,+Free+State,+South+Africa&t=h&z=17&layer=c&cbll=-26.736483,27.922362&panoid=aI7YBJ9GOuIIeSbeGR6DvA&cbp=12,291.85,,0,-7.97 Kerkgebou van Viljoensdrif op Google Maps]</ref> # ''Viljoenskroon-Oos'' ingelyf by Viljoenskroon in 2008. # ''Virginia-Oos'' ingelyf by Virginia. # ''Virginia-Saaiplaas'' ingelyf by Harmonie. # ''Welkom-Wespark'' ingelyf by Welkom-Wes. # ''Wesselsbron'' ingelyf by [[Wesselsbron]]. === Goudland === [[Beeld:Dutch Reformed Church Vereeniging-021.jpg|duimnael|regs|220px|Die kerkgebou van die [[NG gemeente Vereeniging]], waarby Vereeniging-Suid ingelyf is.]] [[Beeld:NG kerk Krugersdorp 1917.jpg|duimnael|regs|220px|Die kerkgebou van die [[NG gemeente Krugersdorp]] omstreeks 1917. Dié gemeente was 120 jaar oud toe dit in 2010 by die [[NG gemeente Luipaardsvlei]] ingelyf word.]] [[Lêer:Gereformeerde kerk Bloemhof, 27 Desember 2017, Morné van Rooyen.jpg|duimnael|regs|220px|Nadat die NG gemeente Bloemhof-Oos by [[NG gemeente Bloemhof|Bloemhof]] ingelyf is, het die [[Gereformeerde kerk Bloemhof]] die Oos-gemeente se kerkgebou oorgeneem.]] Vier nuwe gemeentes is van 1985 tot 2015 gestig (maar die laaste reeds in 1991) in dié sinode in hoofsaaklik stedelike gebied wat snel uitgebrei het, naamlik [[NG gemeente Falcon Ridge|Falcon Ridge]] in [[1991]], [[NG gemeente Helikonpark|Helikonpark]] 1986, [[NG gemeente Klerksdorp-Doringkruin|Klerksdorp-Doringkruin]] in [[1990]] en Suikerbos ([[NG gemeente Drie Riviere-Oos|Drie Riviere-Oos]]) in 1985. Die totale getal gemeentes het nogtans afgeneem van 148 tot 138 en die getal belydende lidmate van byna 111&nbsp;000 tot sowat 91&nbsp;000. Tot einde 2018 het die getal gemeente met nog drie afgeneem en die getal belydende lidmate tot 77 245. # ''[[NG gemeente Arconpark|Arconpark]]'' en ''[[NG gemeente Sonlandpark|Sonlandpark]]'' smelt saam as [[NG gemeente Lux Deo|Lux Deo]] in September 2013<ref name="kb">[http://kerkbode.co.za/amptelike-18-oktober/ Amptelike kennisgewings in die ''Kerkbode''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140625225229/http://kerkbode.co.za/amptelike-18-oktober/ |date=25 Junie 2014 }}. URL besoek op 19 Oktober 2013.</ref> # ''Bedworthpark'' ingelyf by [[NG gemeente Kollegepark|Kollegepark]]. # ''Bloemhof-Oos'' ingelyf by [[NG gemeente Bloemhof|Bloemhof]]. # ''[[NG gemeente Blyvooruitzicht|Blyvooruitzicht]]'' ingelyf by [[NG gemeente Carletonville|Carletonville]]. # ''[[NG gemeente Carletonville|Carletonville]]'' (waarby ''[[NG gemeente Oos-Driefontein]]'' en [[NG gemeente Blyvooruitzicht|Blyvooruitzicht]]'' ingelyf is) saamgesmelt met ''[[NG gemeente Oberholzer-Wes|Oberholzer-Wes]]'' as [[NG gemeente Carleton-Wes|Carletonville-Wes]]. # ''[[NG gemeente De Deur|De Deur]]'' ingelyf by [[NG gemeente Olyfdal|Olydal]] (voorheen Meyerton-Suid). # ''[[NG gemeente Eerste Vesting|Eerste Vesting]]'' in 2020 ingelyf by [[NG gemeente Potchefstroom-Noord|Potchefstroom-Noord]]. # ''Elkana'' ingelyf by [[NG gemeente Vanderbijlpark-Noord|Vanderbijlpark-Noord]]. # ''[[NG gemeente Florida|Florida]]'' op [[1 Oktober]] [[2014]] ingelyf by [[NG gemeente Constantiakruin|Constantiakruin]]. # ''[[NG gemeente Floridapark|Floridapark]]'' vroeg in 2016 ingelyf by [[NG gemeente Constantiakruin|Constantiakruin]]. # ''Glenharvie'' ingelyf by Westonaria. # ''[[NG gemeente Glenharvie|Glenharvie]]'' ingelyf by [[NG gemeente Westonaria|Westonaria]]. # ''[[NG gemeente Herman Steyn|Herman Steyn]]'' ingelyf by [[NG gemeente Unitaspark|Unitaspark]]. # ''Historia'' ingelyf by [[NG gemeente Vanderbijlpark-Sentraal|Vanderbijlpark-Sentraal]] (2010). # ''[[NG gemeente Klerksdorp|Klerksdorp]]'' ([[1889]]) ingelyf by [[NG gemeente Klerksdorp-Suid|Klerksdorp-Suid]]. # ''[[NG gemeente Kriel|Kriel]]'' (Maraisburg) ingelyf by [[NG gemeente Florida|Florida]]. # ''[[NG gemeente Krugersdorp|Krugersdorp]]'' ([[7 Junie]] [[1890]]) saamgesmelt in 2010 met [[NG gemeente Luipaardsvlei|Luipaardsvlei]]. # ''Krugersdorp-Suid'' ingelyf by [[NG gemeente Suiderlig|Suiderlig]] (voorheen bekend as Krugersdorp-Wes). # ''Lichtenburg-Wes'' en ''Lichtenburg-Noord'' saamgesmelt op [[1 Maart]] [[2011]] as [[NG gemeente Lig en Lewe Lichtenburg|Lig en Lewe Lichtenburg]]. # ''[[NG gemeente Noordvaal|Noordvaal]]'' ingelyf by [[NG gemeente Orkney|Orkney]] omstreeks 2021. # ''[[NG gemeente Ontdekkers|Ontdekkers]]'' saamgesmelt met ''Ontdekkers-Noord'' as ''[[NG gemeente Ontdekkerskruin|Ontdekkerskruin]]'' in 2004. # ''[[NG gemeente Ontdekkerskruin]]'' op [[1 Oktober]] [[2015]] ingelyf by [[NG gemeente Veranderde Lewens|Veranderde Lewens]]. # ''Ontdekkers-Noord'' saamgesmelt met ''[[NG gemeente Ontdekkers|Ontdekkers]]'' as ''[[NG gemeente Ontdekkerskruin|Ontdekkerskruin]]'' in 2004. # ''Oos-Driefontein'' ingelyf by [[NG gemeente Carletonville|Carletonville]]. # [[NG gemeente Ottosdal|Ottosdal]] en ''[[NG gemeente Ottosdal-Suid|Ottosdal-Suid]]'' smelt in 2022 saam as Ottosdal. # ''[[NG gemeente Peacehaven|Peacehaven]]'' ingelyf by [[NG gemeente Drie Riviere-Oos|Drie Riviere-Oos]]. # ''[[NG gemeente Randfontein|Randfontein]]'' ([[1939]]) ingelyf by [[NG gemeente Randfontein-Noord|Randfontein-Noord]]. # ''[[NG gemeente Roodepoort|Roodepoort]] in 2018 ingelyf by Horison. # ''[[NG gemeente Roodepoort-Noord]]'' op [[1 Maart]] [[2016]] ingelyf by [[NG gemeente Horison-Noord|Horison-Noord]]. # ''[[NG gemeente Sonlandpark|Sonlandpark]]'' en ''Arconpark'' smelt saam as [[NG gemeente Lux Deo|Lux Deo]] in September 2013.<ref name="kb" /> # ''[[NG gemeente Vanderbijlpark-Noord|Vanderbijlpark-Noord]]'' en ''[[NG gemeente Vanderbijlpark-Tuine]]'' in 2018 saamgesmelt as [[NG gemeente Collage|Collage]]. # ''Venterspost'' ingelyf by [[NG gemeente Westonaria]] (Venterspost). # ''Vereeniging-Suid'' ingelyf by [[NG gemeente Vereeniging|Vereeniging]]. # ''Voorwaarts'' ingelyf by ''[[NG gemeente Arconpark|Arconpark]]'', nou [[NG gemeente Lux Deo|Lux Deo]]. # ''Zeerust-Noord'' omstreeks 2017 ingelyf by [[NG gemeente Zeerust|Zeerust]]. Die volgende gemeentes se naam het verander: * Burgershoop → Krugersdorp-Wes → [[NG gemeente Suiderlig|Suiderlig]] * Grasmere → [[NG gemeente Spioenkop|Spioenkop]] * Helikonpark → Teteléstai * Krugersdorp-Wes → [[NG gemeente Suiderlig|Suiderlig]] * Meyerton-Suid → [[NG gemeente Olyfdal|Olyfdal]] * Noordwesrand → [[NG gemeente Muldersdrif|Muldersdrif]] * Potchefstroom-Suid → [[NG gemeente Suiderkruis|Suiderkruis]] * Rissiville → [[NG gemeente Coram Deo|Coram Deo]] * Roodepoort-Oos → [[NG gemeente Veranderde Lewens|Veranderde Lewens]] * Vanderbijlpark-Noord en -Tuine → Collage Gemeente * Venterspos(t) → [[NG gemeente Westonaria|Westonaria]] * Venterspost-Wes → Venterspost (ingelyf by [[NG gemeente Westonaria|Westonaria]]) * Vereeniging-Oos → [[NG gemeente Kerk tussen die Mielielande|Kerk tussen die Mielielande]] * Vereeniging-Wes → [[NG gemeente De Deur|De Deur]] * Welgemoed → [[NG gemeente Coligny|Coligny]] === Noordelike Sinode === [[Beeld:NG kerk Eloffsdal 1950.jpg|duimnael|regs|200px|Toe die NG gemeente Mootvallei op 1 September 2011<ref>[https://www.facebook.com/groups/261652647210056/ Mootvallei se Facebook-groep.]</ref> ontstaan uit die gemeentes Eloffsdal-Wes, Magaliesfort en Eloffsdal, is dié kerkgebou van laasgenoemde gemeente by Voortrekkerweg 619 (intussen verander na Steve Bikoweg), Gezina, reeds jare vantevore vervang deur 'n siersteengebou in die Neo-Bisantynse boustyl op die hoek van Klesserlaan en Fred Nicholsonstraat, Mayville.]] [[Beeld:NG kerk Bronberg 1960.jpg|duimnael|regs|200px|Die [[NG gemeente Bronberg]] is ingelyf by [[NG gemeente Pretoria|Pretoria]], tesame met Arcadia, waarby Meintjeskop reeds ingelyf was, Harmonie en Burgerspark.]] Die mees opvallende verskynsel in dié Sinode, wat eers bekendgestaan het as die Sinode van Noord-Transvaal, is die verdwyning van vyf van die middestadse gemeentes in [[Pretoria]]. In 1985 het die gemeentes [[NG gemeente Pretoria|Pretoria]], [[NG gemeente Bronberg|Bronberg]], Burgerspark, Arcadia, Meintjeskop en Harmonie 'n gesamentlike lidmaattal van byna 17&nbsp;000 gehad. Trouens, net Meintjeskop (ook die eerste van die gemeentes wat ingelyf is) het minder lidmate gehad as die lidmaattal van die enigste oorblywende gemeente in 2008, [[Pretoria]], waarby al die ander gemeentes ingelyf is. Daar was in 2008 meer as tien keer minder lidmate in die gebied wat eers die ses gemeentes beslaan het, en wat in 2008 almal deel gevorm het van die gemeente Pretoria. Die geweldige afname in die NG lidmaattal kan toegeskryf word aan die grootskaalse verhuising van [[Afrikaans]]sprekendes uit stadsbuurte soos [[Arcadia, Pretoria|Arcadia]], [[Sunnyside, Pretoria|Sunnyside]] en die middestad self. Hulle plek is in die meeste gevalle ingeneem deur swart inwoners wat met die afskaffing van die [[Groepsgebiedewet]] die eerste keer die geleentheid gekry het om na aan hulle werksplek in die middestad te kom woon. Dieselfde neiging het in die weste van die stad gebeur, waar die gemeentes [[NG gemeente Pretoria-Wes|Pretoria-Wes]], Kwaggasrand en [[NG gemeente Ebenhaeser|Ebenhaeser]] by [[NG gemeente Wespoort|Wespoort]]<ref>[http://www.ngwespoort.co.za/ NG gemeente Wespoort]{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ingelyf is. Van 1990 tot 2011 het die getal gemeentes van 139 tot 112 (Midde-Afrika uitgesluit) afgeneem. En teen 2018 tot 105. # ''Akasia'' ingelyf by Wonderpark. # Andrew Murray ingelyf by Lynnwood, herstig in 2006. # ''Arcadia'' ingelyf by [[NG gemeente Pretoria|Pretoria]]. # ''Beatrice'' ingelyf by [[NG gemeente Harare|Harare]]. # Bendorpark ingelyf by Pietersburg-Oos, naam verander na Kremetart. # Bergtuin en Jan Niemandpark kombineer. # ''[[NG gemeente Bronberg|Bronberg]]'' ingelyf by [[NG gemeente Pretoria|Pretoria]]. # ''Burgerspark'' ingelyf by [[NG gemeente Pretoria|Pretoria]]. # ''Capital Park-Oos'' saamgesmelt met ''[[NG gemeente Capital Park|Capital Park]]'' as Capital Park-Concordia. # ''[[NG gemeente Chivhu|Chivhu]]'' ingelyf by ''Beatrice'', daarna by [[NG gemeente Harare|Harare]]. # ''Cornerstone Congergation'' (Engelssprekende gemeente in [[Harare]]) ontbind. # ''[[NG gemeente Ebenhaeser|Ebenhaeser]]'' ingelyf by [[NG gemeente Wespoort|Wespoort]]. # ''[[NG gemeente Elandsrand|Elandsrand]]'' saamgesmelt met [[NG gemeente Krokodilrivier|Krokodilrivier]]. # ''[[NG gemeente Eloffsdal|Eloffsdal]]'', in 1908 gestig as tweede gemeente in [[Pretoria]], in 2011 saamgesmelt met ''Eloffsdal-Wes'' en ''Magaliesfort'' as Mootvallei. # ''Eloffsdal-Wes'' in 2011 saamgesmelt met ''Eloffsdal'' en ''Magaliesfort'' as Mootvallei. # ''Erasmia'' op [[1 Maart]] [[2019]] ingelyf by Raslouw. # ''[[NG gemeente Groenkloof|Groenkloof]] ingelyf by [[NG gemeente Waterkloof|Waterkloof]] einde Oktober 2026. Laaste erediens in Groenkloof Sondag [[25 Oktober]] [[2026]]. # ''Harmonie'' ingelyf by [[NG gemeente Pretoria|Pretoria]]. # ''[[NG gemeente Hartbeeshoek|Hartbeeshoek]]'' ingelyf by Wonderpark. # ''[[NG gemeente Hartbeesspruit|Hartbeesspruit]]'' saamgesmelt op [[13 September]] [[1998]] met ''Queenswood'' as Hartbeesspruit-Queenswood.<ref>{{Cite web |url=http://wiki.up.ac.za/index.php?title=ABLEWIKI:NG_Kerk_Hartbeesspruit-Queenswood_-_%22Klipkerk%22 |title=WikiUP |access-date= 8 Januarie 2011 |archive-date= 5 Oktober 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151005064313/http://wiki.up.ac.za/index.php?title=ABLEWIKI:NG_Kerk_Hartbeesspruit-Queenswood_-_%22Klipkerk%22 |url-status=dead }}</ref> # ''Jakaranda'' ingelyf by Riviera as [[NG gemeente Riviera-Jakaranda|Riviera-Jakaranda]]. # ''Kwaggasrand'' ingelyf by [[NG gemeente Wespoort|Wespoort]]. # ''Lugmagbasis-Pietersburg'' ingelyf by Renosterpoort. # ''Lugmaggimnasium'' ingelyf by Valhalla. # ''[[NG gemeente Marondera|Marondera]]'' en ''[[NG gemeente Rusape|Rusape]]'' ingelyf by Harare. # ''Magaliesfort'' in 2011 saamgesmelt met ''Eloffsdal'' en ''Eloffsdal-Wes'' as Mootvallei. # ''Meintjeskop'' ingelyf by ''Arcadia'', op sy beurt by [[NG gemeente Pretoria|Pretoria]]. # ''Monavoni'' in 1996 ingelyf Raslouw.<ref>[http://152.111.1.88/argief/berigte/beeld/1998/02/12/16/5.html ''Beeld'']</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.raslouw.co.za/Personeel_leraars.html |title=NG gemeente Raslouw se webwerf |access-date=20 September 2011 |archive-date=29 Januarie 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110129235222/http://www.raslouw.co.za/Personeel_leraars.html |url-status=dead }}</ref> # ''Nederlandstaligen (Petrakerk)'' ingelyf by [[NG gemeente Pretoria-Oos|Pretoria-Oos]]. # ''Phalaborwa-Noord'' ingelyf by Phalaborwa. # ''Potgietersrus-Oos'' op [[1 Julie]] [[2016]] ingelyf by Pietpotgietersrus, nou Piet Potgietersrust. # ''[[NG gemeente Pretoria-Noord|Pretoria-Noord]]'' ([[1928]]) ingelyf by ''Floraunapark'', nou Florauna. # ''Pretoria-Kollegerand'' ingelyf by Universiteitsoord. # ''Pretoria-Polisiekollege'' ingelyf by [[NG gemeente Wespoort|Wespoort]]. # ''[[NG gemeente Pretoria-Wes|Pretoria-Wes]]'' ([[1925]]) ingelyf by [[NG gemeente Wespoort|Wespoort]]. # ''Queenswood'' saamgesmelt met ''Hartbeesspruit'' as Hartbeesspruit-Queenswood. # ''Rustenburg-Voorspoed'' ingelyf by [[NG gemeente Rustenburg|Rustenburg]] in 1994. # ''Rutenburg-Wes'' ingelyf by [[NG gemeente Rustenburg|Rustenburg]] in 2020. # ''Schanshoogte'' ingelyf by Valhalla. # ''Soekmekaar'' op [[3 April]] [[2022]] ingelyf by [[NG gemeente Louis Trichardt|Louis Trichardt]]. # ''Sonop'' ingelyf by Brits. # ''Tek'' ingelyf by (onbekend). # ''Valhalla-Suid'' ingelyf by [[NG gemeente Valhalla|Valhalla]]. # ''Villieria-Oos'' ingelyf by Waverley. # ''[[NG gemeente Voortrekkerhoogte|Voortrekkerhoogte]]'' ingelyf by ''Skanskop'' as ''Schanshoogte'', op sy beurt ingelyf by Valhalla. # ''Voortrekkerhoogte-Oos'' ingelyf by ''Skanskop'' as ''Schanshoogte'', op sy beurt ingelyf by Valhalla. # ''Voortrekkerhoogte-Wes'' ingelyf by ''Skanskop'' as ''Schanshoogte'', op sy beurt ingelyf by Valhalla. Die volgende gemeentes se naam het verander: * Floraunapark → Florauna, ná inlywing van [[NG gemeente Pretoria-Noord|Pretoria-Noord]] * Hartbeesspruit-Queenswood → Queenswood * Pietersburg-Oos (waarby ingelyf Bendorpark) → Kremetart * Pietpogietersrus → Piet Potgietersrust * Potgietersrus-Suid → Hulp en Hoop Gemeenskapskerk * Rustenburg-Noord → [[NG gemeente Northam|Northam]] * Waterberg-Noord → [[NG gemeente Vaalwater|Vaalwater]] * Wierdapark-Suid → Kerk-in-Suid === Hoëveld === [[Lêer:Ou NG kerk Edenvale-Noord, Morné van Rooyen, 1 Januarie 2018.jpg|duimnael|regs|220px|Die [[NG gemeente Edenvale-Noord]] (foto) is ingelyf by [[NG gemeente Edenvale|Edenvale]].]] [[Lêer:Gewese NG kerk Belgravia, Morné van Rooyen, 30 Desember 2017.jpg|duimnael|regs|220px|Die [[NG gemeente Belgravia]] (foto) is omstreeks 1980 by die [[NG gemeente Malvern]] ingelyf.]] [[Lêer:NG kerk Boksburg, Klipkerk, 30 Desember 2017, Morné van Rooyen.jpg|duimnael|regs|160px|Die [[NG gemeente Boksburg]], ingelyf by [[NG gemeente Boksburg-Suid|Boksburg-Suid]].]] [[Beeld:NG kerk Germiston, 31 Desember 2017, Morné van Rooyen.jpg|duimnael|regs|160px|Die [[NG gemeente Germiston]] se kerkgebou.]] [[Lêer:Eertydse NG kerk Fordsburg, Mayfair, 3 Januarie 2018, Morné van Rooyen.jpg|duimnael|regs|220px|Die destydse [[NG gemeente Fordsburg]] se kerkgebou is in 'n moskee omskep.]] [[Lêer:NG kerk Boksburg Daniel Myburgh.jpg|duimnael|regs|220px|Die [[NG gemeente Boksburg]] (foto) is ingelyf by [[NG gemeente Boksburg-Suid|Boksburg-Suid]].]] [[Beeld:NG kerk Boksburg-Noord 1949.jpg|duimnael|regs|220px|Die [[NG gemeente Boksburg-Noord]], gestig in 1936, is by [[NG gemeente Boksburg-Oos|Boksburg-Oos]] ingelyf. H.J. Klopper het die hoeksteen van die "Voortrekkerkerk op die Pad van Suid-Afrika" gelê.]] [[Beeld:NG kerk Johannesburg Braamfontein 1987.jpg|duimnael|regs|210px|Nadat [[NG gemeente Johannesburg-Oos|Johannesburg-Oos]] by [[NG gemeente Johannesburg|Johannesburg]] ingelyf is, is die moedergemeente se kerk in [[Braamfontein]] gesloop.]] [[Beeld:NG kerk Alberton GGSA.jpg|duimnael|regs|220px|Die [[NG gemeente Alberton]] is in 2010 ingelyf by Alberton-Wes.]] [[Beeld:NG kerk Benoni-Wes Peet Schabort.JPG|duimnael|regs|220px|Nadat Benoni-Wes ingelyf is by [[NG gemeente Benoni|Benoni]], het die saamgestelde gemeente Benoni-Wes se kerkgebou gebruik waarvan ds. J.H.T. Reyneke die hoeksteen op [[17 Oktober]] [[1953]] gelê het.]] [[Beeld:NG kerk Benoni Peet Schabort.JPG|regs|220px|duimnael|[[NG gemeente Benoni|Benoni]] se kerkgebou was in gebruik tot Benoni-Wes by dié gemeente ingelyf is, waarna die gemeente die Wes-kerkgebou gebruik het. Met die inlywing van Benoni by Farrarmere in 2014, waarna Farrarmere as Jubilaté bekendgestaan het, is ook Benoni-Wes se gebou nie meer 'n NG kerk nie.]] [[Beeld:NG kerk Bethal-Oos, Peet Schabort.JPG|duimnael|regs|160px|Die NG gemeente Bethal-Noord (gestig in 1976) is in 2016 ingelyf by Bethal-Oos (gestig in 1966, foto).]] Wat in [[Kaapstad]] se suidelike voorstede, die middestede van [[Pretoria]], [[Bloemfontein]], [[Durban]], [[Krugersdorp]], [[Klerksdorp]], [[Springs]], [[Benoni]], [[Boksburg]], [[Alberton]], [[Roodepoort]] en [[Germiston]] gebeur het, het ook in [[Johannesburg]] gebeur toe voormalige blanke groepsgebiede betrek is deur meesal swart intrekkers, wat voorheen ver buite die stad in townships moes woon. In [[Johannesburg]] was die geografiese gebied waarin dié neiging voorgekom het, net baie groter, en het dit tot die verdwyning van byna 20 gemeentes gelei. [[Afrikaans]]sprekendes het uit talle dele oos, wes, noord en suid van die middestad na verder geleë gebiede verhuis, terwyl die teenoorgestelde gegeld het vir swart inwoners. In die ooste van die Goudstad is [[NG gemeente Belgravia|Belgravia]] eers by [[NG gemeente Malvern|Malvern]] ingelyf en [[NG gemeente Bezuidenhoutsvallei|Bezuidenhoutsvallei]] by [[NG gemeente Jeppestown|Jeppestown]], waarna Malvern en Jeppestown as [[NG gemeente Kensington|Kensington]] saamsmelt in 1992. In die weste het [[NG gemeente Aucklandpark|Aucklandpark]] met [[NG gemeente Melville|Melville]] saamgesmelt, terwyl sewe gemeentes, naamlik [[NG gemeente Cottesloe|Cottesloe]], [[NG gemeente Mayfair|Mayfair]], [[NG gemeente Fordsburg|Fordsburg]], [[NG gemeente Langlaagte|Langlaagte]], [[NG gemeente Crosby-Wes|Crosby-Wes]], [[NG gemeente Johannesburg-Wes|Johannesburg-Wes]] en [[NG gemeente Brixton|Brixton]], uiteindelik regstreeks of onregstreeks in die enkele gemeente [[NG gemeente Vergesig|Vergesig]] verenig is. In 2011 het [[NG gemeente Claremont|Claremont]] ook ophou bestaan. In die noorde en noordooste is Johannesburg-Sterrewag en Noordoosrand by [[NG gemeente Johannesburg-Noord|Johannesburg-Noord]] ingelyf en in 1999 smelt die gemeente saam met die Andrew Murray Congregation, wat tans hoofsaaklik 'n Engelstalige gemeente is, terwyl [[NG gemeente Parkhurst|Parkhurst]] by Parksig ingelyf is, waarna dit Parkkruin geword het. In die suide is [[NG gemeente Johannesburg-Suid|Johannesburg-Suid]] en [[NG gemeente Turffontein|Turffontein]] verenig as [[NG gemeente Deo Gloria|Deo Gloria]]. [[NG gemeente Rosettenville|Rosettenville]] en [[NG gemeente Suid-Rand|Suid-Rand]] is ingelyf by [[NG gemeente Klipriviersberg|Klipriviersberg]], en Doornkop en Lougherin by [[NG gemeente Mondeor|Mondeor]]. In die Johannesburgse middestad het die gemeentes [[NG gemeente Johannesburg|Johannesburg]] en [[NG gemeente Johannesburg-Oos|Johannesburg-Oos]] (die sogenaamde Irenekerk) in 1985 nog saam meer as 2&nbsp;000 lidmate gehad. [[NG gemeente Aucklandpark|Aucklandpark]] (1995) en Johannesburg-Oos (1997) is later by Johannesburg ingelyf, maar uiteindelik het Aucklandpark met [[NG gemeente Melville|Melville]] saamgesmelt as die Melville Kruisgemeente. In die verkleinde Johannesburgse gemeente (wat in die sogenaamde Irenekerk van die ou Johannesburg-Oos dienste hou) was daar in 2008 minder as 200 lidmate oor en in 2011 60. Aan die Oos-Rand is die sesde ([[NG gemeente Boksburg|Boksburg]], 1894), tiende ([[NG gemeente Germiston|Germiston]], 1899), veertiende ([[NG gemeente Benoni|Benoni]], 1914), vyftiende ([[NG gemeente Alberton|Alberton]], 1916)<ref>[http://www.ngkalberton.org.za/index.php?option=com_content&view=article&id=75&Itemid=52 Gemeentegeskiedenis]{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> en 25ste ([[NG gemeente Boksburg-Noord|Boksburg-Noord]], 1936) oudste gemeentes in die Sinode by dogtergemeentes ingelyf vanweë die verandering in dié gebiede se demografie. Ook aan die Oos-Rand is Kemptonpark-Wes by Edleen ingelyf is, Randpark by Alberton-Suid, [[NG gemeente Springs|Springs]] by [[NG gemeente Springs-Noord|Springs-Noord]], Springs-Sentraal by Selectionpark, Edenvale-Noord by Edenvale, Elandspoor en Andrew Murray Senderwood by Primrose-Môrewag, Esselenpark by Birchleigh-Noord, [[NG gemeente Benoni-Wes|Benoni-Wes]] by [[NG gemeente Benoni|Benoni]], wat in 2012 by Farrarmere ingelyf is en nou bekendstaan as Jubilaté, Karee by Dunnottar, [[NG gemeente Brakpan-Suid|Brakpan-Suid]] by [[NG gemeente Brakpan-Wes|Brakpan-Wes]], en Leondale by Elsburg-Suid. Nuwe gemeentes tussen 1985 en 2016 gestig, is Andrew Murray Senderwood (in 2005 vir [[Engels]]sprekende lidmate; in 2012 ingelyf by Primrose-Môrewag), Birchleigh-Noord (in 1986), Deo Gloria (uit Johannesburg-Suid en [[NG gemeente Turffontein|Turffontein]] in 1994), Effata-vir-Dowes (in 1991), [[NG gemeente Kensington|Kensington]] (wat in 1993 uit die samesmelting van [[NG gemeente Jeppestown|Jeppestown]] en [[NG gemeente Malvern|Malvern]] ontstaan het) en Trichardt (in 1987). Die getal gemeentes in die sinodale gebied het gedaal van 145 in 1985 tot 128 in 2008 en 118 begin 2016. Teen vroeg 2019 het nog drie ophou bestaan. Die statistiek agterin die ''Jaarboek van die Nederduitse Gereformeerde Kerke'' stem nie altyd ooreen met die syfers in die ''Jaarboek'' se afdeling met gemeentebesonderhede nie: Die belydende lidmate agterin die 2013-boek is 84&nbsp;443, maar al die gemeentes se belydende lidmate saamgetel, is 86&nbsp;511. Dit is nietemin 'n merkwaardige afname sedert die 2010-syfer van 92&nbsp;502 en 1995 se 102&nbsp;751. Die jaarlikse afname van 1995 tot 2013 was 902, maar dit is blykbaar aan die versnel, want van 2005 tot 2013 was die afname 1&nbsp;220 per jaar en van 2010 tot 2013 'n volle 1&nbsp;997 per jaar. Die syfer in die ''Jaarboek van 2016'' is 77&nbsp;843. Tussen 2013 en 2016 het die afname versnel tot 2&nbsp;200 per jaar. As die afname teen dié tempo voortduur, sal daar teen 2051 nie 'n enkele lidmaat in die Hoëveldse Sinode oorbly nie. Teen einde 2018 het hulle 68 926 getel, 2 911 minder as 'n jaar vantevore. # ''[[NG gemeente Aasvoëlkop|Aasvoëlkop]]'' smelt op [[1 Julie]] [[2018]] met ''[[NG gemeente Linden|Linden]]'' saam as [[NG gemeente Aan-die-Berg|Aan-die-Berg]]. # ''[[NG gemeente Alberton|Alberton]]'' (1916) ingelyf by [[NG gemeente Alberton-Wes|Alberton-Wes]] op [[28 November]] [[2010]].<ref>{{Cite web |url=http://www.ngkalberton.org.za/ |title=Webtuiste van Alberton-Wes |access-date=21 Desember 2010 |archive-date=21 Maart 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110321020802/http://www.ngkalberton.org.za/ |url-status=dead }}</ref> # ''Andrew Murray'' saamgesmelt met [[NG gemeente Johannesburg-Noord|Johannesburg-Noord]] as Johannesburg-Noord/Andrew Murray en van November 2011 af bekend as net Andrew Murray. # ''Andrew Murray Senderwood'' ingelyf in 2012 by [[NG gemeente Omnia|Primroseheuwel]], nou Omnia. # ''[[NG gemeente Aucklandpark|Aucklandpark]]'' ingelyf by [[NG gemeente Johannesburg|Johannesburg]], later by [[NG gemeente Melville|Melville]]. # ''[[NG gemeente Belgravia|Belgravia]]'' ingelyf by ''[[NG gemeente Malvern|Malvern]]''. # ''[[NG gemeente Benoni|Benoni]]'' (1914) in 2014 ingelyf by Farrarmere; nuwe naam Jubilaté. # ''[[NG gemeente Benoni-Wes|Benoni-Wes]]'' ingelyf by ''[[NG gemeente Benoni|Benoni]]''. # ''Bethal-Noord'' in Maart 2016 ingelyf by Bethal-Oos. # ''[[NG gemeente Bezuidenhoutsvallei|Bezuidenhoutsvallei]]'' ingelyf by ''[[NG gemeente Jeppestown|Jeppestown]]''. # ''[[NG gemeente Boksburg|Boksburg]]'' (1894) ingelyf by [[NG gemeente Boksburg-Suid|Boksburg-Suid]] in 2011. # ''[[NG gemeente Boksburg-Noord|Boksburg-Noord]]'' ([[1936]]) ingelyf by [[NG gemeente Boksburg-Oos|Boksburg-Oos]] (nou Differentia). # ''[[NG gemeente Brakpan-Suid|Brakpan-Suid]]'' ingelyf by [[NG gemeente Brakpan-Wes|Brakpan-Wes]]. # ''[[NG gemeente Brixton|Brixton]]'' op [[1 Maart]] [[1993]] saamgesmelt met ''[[NG gemeente Johannesburg-Wes|Johannesburg-Wes]]'' as [[NG gemeente Vergesig|Vergesig]]; nou Brixton Kerk. # ''[[NG gemeente Claremont|Claremont]]'' op [[28 Augustus]] [[2011]] ingelyf by [[NG gemeente Waterval|Waterval]].<ref>[http://www.kerkbode.co.za/InternetBrieweLees.asp?type=2&ID=1650 Die Kerkbode se webwerf]{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> # ''[[NG gemeente Cottesloe|Cottesloe]]'' ingelyf by ''[[NG gemeente Brixton|Brixton]]''. # ''[[NG gemeente Crosby|Crosby]]'' laaste erediens op Sondag 6 Augustus 2023. # ''[[NG gemeente Crosby-Wes|Crosby-Wes]]'' ingelyf by [[NG gemeente Vergesig|Vergesig]]. # ''De Gloria Gemeenskapskerk'' in 2022 met ''[[NG gemeente Mondeor|Mondeor]]'' en ''[[NG gemeente Townsview|Townsview]]'' saamgesmelt as Ligbaken Gemeente. # ''Doornkop'' ingelyf by ''[[NG gemeente Mondeor|Mondeor]]''. # ''Edenvale-Noord'' ingelyf by [[NG gemeente Edenvale|Edenvale]]. # ''Elandspoor'' ingelyf by [[NG gemeente Primrose-Môrewag|Primrose-Môrewag]]. # ''Esselenpark'' ingelyf by Birchleigh-Noord. # ''Evander-Wes'' ingelyf by Evander. # ''[[NG gemeente Fordsburg|Fordsburg]]'' (1896) sien ''Goudstad''. # ''[[NG gemeente Germiston|Germiston]]'' ingelyf by Lambton. # ''Goudstad'' (voorheen ''[[NG gemeente Fordsburg|Fordsburg]]'', waarby ''[[NG gemeente Mayfair|Mayfair]]'' vroeër ingelyf is) saamgesmelt met ''[[NG gemeente Langlaagte|Langlaagte]]'' as ''Goudlaagte'', waarvan die naam spoedig weer ''Langlaagte'' geword het. # ''[[NG gemeente Jeppestown|Jeppestown]]'' (1897) en ''[[NG gemeente Malvern|Malvern]]'' saamgesmelt as [[NG gemeente Kensington|Kensington]]. # ''[[NG gemeente Johannesburg-Oos|Johannesburg-Oos]]'' ([[1897]]) ingelyf by [[NG gemeente Johannesburg|Johannesburg]]. # ''Johannesburg-Sterrewag'' ingelyf by [[NG gemeente Johannesburg-Noord|Johannesburg-Noord]]. # ''[[NG gemeente Johannesburg-Suid|Johannesburg-Suid]]'' saamgesmelt met ''[[NG gemeente Turffontein|Turffontein]]'' (1906) as ''Deo Gloria''. # ''[[NG gemeente Johannesburg-Wes|Johannesburg-Wes]]'' op 1 Maart 1993 saamgesmelt met ''[[NG gemeente Brixton|Brixton]]'' as [[NG gemeente Vergesig|Vergesig]]. # ''Kemptonpark-Wes'' ingelyf by Edleen. # ''Karee'' ingelyf by Dunnottar. # ''Kinross'' by Secunda-Goede Hoop op [[1 Julie]] [[2017]]. # ''[[NG gemeente Klipriviersberg|Klipriviersberg]] in 2018 ingelyf by ''[[NG gemeente Townsview|Townsview]]''. # ''[[NG gemeente Kroonrand|Kroonrand]]'' saamgesmelt met ''Deo Gloria'' as ''Deo Gloria Gemeenskapskerk''. # ''[[NG gemeente Langlaagte|Langlaagte]]'' (1892) ingelyf by [[NG gemeente Vergesig|Vergesig]]. # ''Leondale'' ingelyf by [[NG gemeente Elsburg-Suid|Elsburg-Suid]]. # ''[[NG gemeente Linden|Linden]]'' smelt op [[1 Julie]] [[2018]] met ''[[NG gemeente Aasvoëlkop|Aasvoëlkop]]'' saam as [[NG gemeente Aan die Berg|Aan die Berg]]. # ''[[NG gemeente Lindenpark|Lindenpark]]'' ingelyf by [[NG gemeente Fontainebleau|Fontainebleau]] in 2021. # ''Lougherin'' ingelyf by [[NG gemeente Mondeor|Mondeor]].<ref>{{Cite web |url=http://www.ngkerk.org.za/gemeentes.asp?page=6&gemeente=l&offset=40 |title=NG Kerk-webtuiste |access-date= 8 Januarie 2011 |archive-date= 5 Oktober 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151005064346/http://www.ngkerk.org.za/gemeentes.asp?page=6&gemeente=l&offset=40 |url-status=dead }}</ref> # ''[[NG gemeente Malvern|Malvern]]'' en ''[[NG gemeente Jeppestown|Jeppestown]]'' (1897) saamgesmelt as [[NG gemeente Kensington|Kensington]]. # ''[[NG gemeente Mayfair|Mayfair]]'' ingelyf by ''[[NG gemeente Fordsburg|Fordsburg]]''. # ''[[NG gemeente Mondeor|Mondeor]]'' in 2022 saamgesmelt met ''[[NG gemeente Townsview|Townsview]]'' en ''De Glora Gemeenskapskerk'' as Ligbaken Gemeente. # ''Noordoos-Rand'' ingelyf by [[NG gemeente Johannesburg-Noord|Johannesburg-Noord]]. # ''[[NG gemeente Parkhurst|Parkhurst]]'' ingelyf by ''Parksig'', nou Parkkruin. # ''Portugese gemeente Johannesburg'' het ontbind. # ''Randpark'' ingelyf by [[NG gemeente Alberton-Suid|Alberton-Suid]].<ref>[http://www.albertonsuid.com/page/wie-is-ngkas Alberton-Suid se webwerf]{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> # ''Riebeeckpark'' in 2015 ingelyf by Kemptonpark-Noord. # ''[[NG gemeente Rosettenville|Rosettenville]]'' ingelyf by ''[[NG gemeente Klipriviersberg|Klipriviersberg]]''. # ''[[NG gemeente Springs|Springs]]'' in 2014 ingelyf by [[NG gemeente Springs-Noord|Springs-Noord]]. # ''Springs-Sentraal'' by Selectionpark. # ''[[NG gemeente Suid-Rand|Suid-Rand]]'' ingelyf by ''[[NG gemeente Klipriviersberg|Klipriviersberg]]''. # ''[[NG gemeente Townsview|Townsview]]'' in 2022 saamgesmelt met ''Deo Gloria Gemeenskapskerk'' en ''[[NG gemeente Mondeor|Mondeor]]'' as Ligbaken Gemeente. # ''Trichardt'' ingelyf by [[NG gemeente Secunda|Secunda]]. # ''[[NG gemeente Turffontein|Turffontein]]'' (1906) saamgesmelt met ''[[NG gemeente Johannesburg-Suid|Johannesburg-Suid]]'' as [[NG gemeente Deo Gloria|Deo Gloria]].<ref>[http://152.111.1.88/argief/berigte/beeld/1997/02/26/10/5.html ''Beeld'']</ref> # ''Vaste Burg'' ingelyf by [[NG gemeente Heidelberg, Gauteng|Heidelberg]]. # ''[[NG gemeente Westdene|Westdene]]'' op [[1 November]] [[2018]] ingelyf by [[NG gemeente Greymont|Greymont]], nou bekend as Greydene. Die volgende gemeentes se naam het verander: * Boksburg-Oos → Differentia * Ferndale → [[NG gemeente Randburg|Randburg]] * Geduld-uitbreiding → [[NG gemeente Springs-Noord|Springs-Noord]] * [[NG gemeente Johannesburg-Noord|Johannesburg-Noord]] → Andrew Murray * Parksig → Parkkruin Familiekerk * [[NG gemeente Omnia|Primroseheuwel]] → Omnia, hoewel nog amptelik bekend onder ou naam<ref>[http://kerkbode.co.za/amptelik-7-junie/ Amptelike nuus op Kerkbode.co.za] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130814104153/http://kerkbode.co.za/amptelik-7-junie/ |date=14 Augustus 2013 }}.</ref> * [[NG gemeente Greymont|Greymont]] (Waarby Westdene ingelyf is) → Greydene * Ranndburg-Suid → Domus Dei Randburg-Suid === Oostelike Sinode === Die voormalige Oos-Transvaalse Sinode het van 1985 tot 2012 'n merkwaardige toename van 21&nbsp;000 belydende lidmate tot 99&nbsp;000 beleef, die enigste Sinode buiten Wes-en-Suid-Kaapland waar die getal lidmate nié afgeneem het nie. Teen 2014 het dit egter teruggesak tot 95 288 en teen 2018 tot 89 383. Dit is ondanks die insluiting by KwaZulu-Natal van Pongola. Die toename was hoofsaaklik in die oostelike dele van [[Pretoria]], waar talle makrogemeentes, onder meer die grootste gemeente van die [[Nederduitse Gereformeerde Kerk]], die [[NG gemeente Moreletapark]], geleë is. Die getal gemeentes het egter van 90 met vier tot 85 (2014) afgeneem en tot 84 in 2019, hoofsaaklik omdat die neiging hier was om bestaande gemeentes se getal lidmate te laat toeneem sonder dat nuwe gemeentes afgestig word. Die enigste uitsonderings was [[NG gemeente Kerksondermure|Verwoerdburgstad]] (nou kerksondermure, met 11&nbsp;600 doop- en belydende lidmate in 2010 en 12&nbsp;456 in 2012) in 1986, wat in 'n heel nuwe stadsdeel ontstaan het, Lux Mundi (voorheen Garsfontein-Oos) in 1988,<ref>{{Cite web |url=http://luxmundi.org.za/page/gemeentenaam-1 |title=Luxmundi.org.za |access-date=19 Januarie 2012 |archive-date=16 Januarie 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120116210637/http://luxmundi.org.za/page/gemeentenaam-1 |url-status=dead }}</ref> [[NG gemeente Moreletapark|Moreletapark]] in 1985 en Valleisig in [[1989]]. Saam het die vier gemeentes in 2012 26&nbsp;368 belydende lidmate gehad, net 80 minder as KwaZulu-Natal se 57 gemeentes. Die gemiddelde getal belydende lidmate van sowat 1&nbsp;121 per gemeente (in 2014) is daarom ook veel groter as dié van die kerk as geheel se sowat 683. Die enigste ander afstigtings was Krugerwildtuin in 1986 en Dennesig op [[Middelburg, Mpumalanga|Middelburg]] in 1991. # ''[[NG gemeente Bremersdorp|Bremersdorp]]'', [[Swaziland]], ingelyf by [[NG gemeente Goedgegun|Goedgegun]], [[Swaziland]]. # ''Camden'' ingelyf by Ermelo-Oos. # ''Drakensig'' (militêre gemeente) ingelyf by Kampersrus. # ''[[NG gemeente Dullstroom|Dullstroom]]'' ingelyf by [[NG gemeente Belfast|Belfast]]. # ''Esselenpark'' ('n gemeente vir die spoorwegopleidingsentrum Esselenpark<ref>[http://www.railwaysafrica.com/blog/2010/01/esselen-park/ Railways Africa]</ref>) ingelyf by Birchleigh-Noord (Hoëveldse Sinode). # ''Machadodorp'' en ''Waterval-Boven'' saamgesmelt as [[NG gemeente Machado-Boven|Machado-Boven]]. # ''[[NG gemeente Merlindale|Merlindale]]'' ontbind in Februarie 2022. # Phalaborwa ingelyf by ''Phalaborwa-Noord'' onder die naam Phalaborwa. # ''Ogies''<ref>[http://www.sinoos.co.za/churches/57 Oostelike Sinode se webwerf]{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ingelyf by Witbank-Suid in 2011. # ''[[NG gemeente Silverton|Silverton]]'' ingelyf by Skuilkruis. # ''Silvertonpark'' ingelyf by Meyerspark. # ''Volksrust-Suid'' ingelyf by [[NG gemeente Volksrust|Volksrust]]. # ''Waterval-Boven'' en ''Machadodorp'' saamgesmelt as [[NG gemeente Machado-Boven|Machado-Boven]]. # ''Witbank-Park'' ingelyf by Witbank-Vallei. Die volgende gemeentes se naam het verander: * Erasmus → [[NG gemeente Bronkhorstspruit|Bronkhorstspruit]] * Garsfontein-Oos → Lux Mundi * Halfweghuis → Midrand * Martinus Wesselstroom → [[NG gemeente Wakkerstroom|Wakkerstroom]] * Middelburg-Wes → Ligkruis * Verwoerdburgstad → kerksondermure * Witbank-Klipfontein → Basileia Gemeente == Namibië == [[Beeld:NG kerk Otjiwarongo Jan AJ Kruger.jpg|duimnael|regs|160px|Die NG gemeente Otjiwarongo-Suid is ingelyf by die [[NG gemeente Otjiwarongo]] (foto).]] Dié sinode se gemeentes is van 1985 tot 2010 deur drie tendense gekenmerk. Eerstens het 'n verandering in die demografie van die land se hoofstad, [[Windhoek]], meegebring dat twee gemeentes in die noordweste van die stad eers saamgesmelt het as Windhoek-Noordland en toe by die gemeente Windhoek-Wes ingelyf is. Windhoek-Wes het egter in 2012 net 345 minder belydende lidmate gehad as die drie gemeentes se totaal in 1985. Tweedens het alle dorpe op twee na ([[Walvisbaai]] met drie en [[Gobabis]] met twee), wat vroeër meer as een gemeente gehad het, teen 2008 net een gehad, te wete [[Keetmanshoop]], [[Outjo]], [[Mariental]], [[Otjiwarongo]], [[Grootfontein, Namibië|Grootfontein]] en [[Tsumeb]]. Eers in 2012 het Gobabis ook sy tweede gemeente verloor toe Gobabis-Suid by die [[NG gemeente Gobabis|moedergemeente]] ingelyf is. Dit het die situasie laat ontstaan dat alle Namibiese nedersettings met 'n NG kerk óf 'n enkele gemeente gehad het óf drie of meer (Windhoek en Walvisbaai), maar dit het in 2017 verander met die ontbinding (nie inlywing nie) van Walvisbaai-Noord. Volgens die NG Kerk se ''Jaarboek'' het die gemeente aan die einde net 50 lidmate oorgehad, maar dit was waarskynlik 'n ou syfer. Derdens het die gemeentes Luhebu-Noord (1988), Western Caprivi (1986) en Wildevy (1984) uit sendingbedrywighede ontstaan terwyl Tsumkwe ([[1961]]) deel van die Sinode geword het. Die enigste nuwe gemeente in die tydperk van 1985 af was [[Hentiesbaai]] in [[1995]], terwyl Verre Noord, wat tydens die Grensoorlog in [[1970]] op [[Oshakati]] gestig is, en later by [[Tsumeb]] ingelyf is, weer in 2006 afgestig het. Oranjemund is ook van die Sinode van Wes-en-Suid-Kaapland na die Namibiese Sinode oorgedra, maar Oewer ([[Noordoewer]]) het in 2017 van Warmbad afgestig. Die getal gemeentes het so net van 45 afgeneem tot 44, hoewel die belydende lidmate met sowat 20% gedaal het. Die getal belydende lidmate het van 2018 tot 2019 se ''Jaarboek'' van 15 892 tot 14 669 afgeneem. # ''Gobabis-Suid'' op [[21 Oktober]] [[2012]] ingelyf by [[NG gemeente Gobabis|Gobabis]]<ref>{{af}} [http://192.185.30.195/~kerkbode/amptelik-2-november/ Amptelike kennisgewings]{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, ''[[Kerkbode]]'', [[2 November]] [[2012]]. URL besoek op 27 November 2014.</ref> # ''Keetmanshoop-Noord'' ingelyf by [[NG gemeente Keetmanshoop|Keetmanshoop]]. # ''Mariental-Suid'' ingelyf by [[NG gemeente Mariental|Mariental]]. # ''Moria-Grootfontein'' ingelyf by [[NG gemeente Grootfontein|Grootfontein]]. # ''Otjiwarongo-Suid'' ingelyf by [[NG gemeente Otjiwarongo|Otjiwarongo]]. # ''Outjo-Wes'' ingelyf by [[NG gemeente Outjo|Outjo]]. # ''Tsumeb-Suid'' ingelyf by Tsumeb. # Verre Noorde ingelyf by Tsumeb, in 2006 weer afgestig. # ''Walvisbaai-Noord'' het in 2017 ontbind. # ''Walvisbaai-Vesting'' ingelyf by Walvisbaai-Meersig (Junie [[1979]]<ref>{{Cite web |url=http://members.mweb.com.na/ngmeersig/Geskiedenis.htm |title=NG gemeente Walvisbaai-Meersig se geskiedenis |access-date=17 Januarie 2012 |archive-date= 4 April 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160404102906/http://members.mweb.com.na/ngmeersig/Geskiedenis.htm |url-status=dead }}</ref>). # ''Windhoek-Hoogland'' en ''Windhoek–Noord'' saamgesmelt as ''Windhoek-Noordland''. # ''Windhoek-Noord'' en ''Windhoek–Hoogland'' saamgesmelt as ''Windhoek-Noordland''. # ''Windhoek-Noordland'' ingelyf by Windhoek-Wes. Die volgende gemeentes se naam het verander: * Gibeon → [[NG gemeente Mariental|Mariental]] * Moria → [[NG gemeente Otjiwarongo|Otjiwarongo]] * Leonard → [[NG gemeente Leonardville|Leonardville]] == Zimbabwe == Die huidige getal gemeentes in [[Zimbabwe]] weerspieël nié die drastiese afname in die getal lidmate sedert die land se ekonomiese verval vroeg in die een-en-twintigste eeu begin het nie. Die destydse [[Sinode van Midde-Afrika]] het in 1985 uit sestien gemeentes bestaan. Intussen het die gemeente in [[Dutch Reformed Church in Zambia|Lusaka]] oorgeskuif van die Vrystaatse Sinode, waar dit deel was van die ring van Bloemfontein-Noord, om eers 'n gemeente van die Sinode van Midde-Afrika te word en tans te ressorteer onder die Ring van Midde-Afrika binne die Noordelike Sinode. Die laaste nuwe gemeentes in dié land is in [[1976]] ([[Chegutu]] en [[Kwekwe]]) en [[1978]] (Harare se Engelse gemeente wat tans die [[Cornerstone Congregation]] is) afgestig. Met die gedurige afname in lidmaattal (van altesaam byna 3000 in 1985 tot sowat 1&nbsp;050 in 2015) het die getal gemeentes ook afgeneem, van 16 tot 11. # ''Bindura'' ingelyf by [[NG gemeente Harare|Harare]]. # ''Bulawayo-Noord'' ingelyf by [[NG gemeente Bulawayo|Bulawayo]]. # ''[[NG gemeente Chivhu]]'' in 2014 ingelyf by Beatrice. # ''[[NG gemeente Gweru|Gweru]]'' ingelyf by [[NG gemeente Kadoma|Kadoma]]. # ''Harare-Suid'' (1954) ingelyf by [[NG gemeente Harare|Harare]]. # ''Hwange'' ingelyf by ''[[NG gemeente Bulawayo-Noord|Bulawayo-Noord]]'' (1952). # ''Karoi'' (1968) saamgesmelt met ''[[NG gemeente Chinhoyi|Chinhoyi]]'' (1949) as Chinhoyi/Karoi. # ''Kwekwe'' (1976) ingelyf by [[NG gemeente Kadoma|Kadoma]] (1943). # ''Rusape'' (1949) saamgesmelt met ''[[NG gemeente Marondera|Marondera]]'' (1951) as Marondera-Rusape. Die volgende gemeentes se naam het verander: * Enkeldoorn → ''[[NG gemeente Chivhu|Chivhu]]'', ingelyf by Beatrice * Fort Victoria → [[NG gemeente Masvingo|Masvingo]] * Gatooma → [[NG gemeente Kadoma|Kadoma]] * Gwelo → [[NG gemeente Gweru|Gweru]], ingelyf by [[NG gemeente Bulawayo|Bulawayo]] * Hartley → [[NG gemeente Chegutu|Chegutu]] * Marandellas → [[NG gemeente Marondera|Marondera]], gekombineer met Rusape * Melsetter → [[NG gemeente Chipinge|Chipinge]] * Que Que → [[NG gemeente Kwekwe|Kwekwe]], ingelyf by [[NG gemeente Kadoma|Kadoma]] * Salisbury → [[NG gemeente Harare|Harare]] * Salisbury-Suid → Harare-Suid, ingelyf by [[NG gemeente Harare|Harare]] * Sinoia → [[NG gemeente Chinhoyi]], gekombineer met Karoi * Umtali → [[NG gemeente Mutare|Mutare]] * Wankie → Hwange, ingelyf by [[NG gemeente Bulawayo-Noord|Bulawayo-Noord]], op sy beurt ingelyf by [[NG gemeente Bulawayo|Bulawayo]] == Zambië == Al 10 die [[NG Kerk in Zambië|Zambiese]] gemeentes is mettertyd by [[NG gemeente Lusaka|Lusaka]] ingelyf, maar in 1998 stig 'n afsonderlike gemeente weer af op [[Kitwe]] vir die noorde van die land, waar die [[NG gemeente Nkana]] vroeër gesetel was. Die nuwe gemeente heet Dutch Reformed Church in Zambia Nkhana. Die 10 ingelyfde gemeentes was: # ''[[NG gemeente Broken Hill|Broken Hill]]'' (later as [[Kabwe]] bekend) # ''[[NG gemeente Chingola|Chingola]]'' # ''[[NG gemeente Livingstone|Livingstone]]'' # ''[[NG gemeente Luanshya|Luanshya]]'' # ''[[NG gemeente Mufulira|Mufulira]]'' # ''[[NG gemeente Ndola|Ndola]]'' # [[NG gemeente Nkana|Nkana]] # ''[[NG gemeente Fort Jameson|Fort Jameson]]'' ingelyf by ''Lusaka-Oos'' # ''Lusaka-Oos'' (sien [[NG gemeente Lusaka|Lusaka]]) # ''Mazabuku'' == Kenia == Die drie gemeentes in [[Kenia]] het saam met die Afrikaanse bevolking verdwyn. Hulle was ''[[NG gemeente Loubser|Loubser]]'' op [[Thomson's Falls]], ''[[NG gemeente Vergenoeg|Vergenoeg]]'' op [[Eldoret]] en die NG gemeente Nairobi, wat in 1958 gestig is en in 1959 130 belydende lidmate gehad het, maar blykbaar kort daarna verdwyn het. == Tanzanië == ''[[NG gemeente Meru|Meru]]'' is in 1905 gestig en het die hele destydse [[Tanzanië|Tanganjika]] beslaan. == Argentinië == * ''[[NG gemeente Chubut|Chubut]]'' is in 1906 gestig, in 1927 ingelyf by die Kaapse Kerk en iewers in die 1930's ontbind. == Verwysings == {{Verwysings|2}} == Bronne == * [[Phil Olivier|Olivier, ds. P.L.]], ''[[Ons gemeentelike feesalbum]]''. Kaapstad en Pretoria: N.G. Kerk-uitgewers, 1952. * Symington, Johan (et. al.), ''Jaarboek van die NG Kerke'', Tydskriftemaatskappy, Kaapstad en Wellington, 1985, 2008, 2009. == Eksterne skakels == * [http://www.property24.com/for-sale/oudtshoorn/oudtshoorn/western-cape/7566/101219469?utm_source=www.bidorbuy.co.za&utm_medium=cpc&utm_content=101219469&utm_campaign=bobfeed Oudtshoorn-De Hoop se kerkgebou te koop op Bid or Buy.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304134156/http://www.property24.com/for-sale/oudtshoorn/oudtshoorn/western-cape/7566/101219469?utm_source=www.bidorbuy.co.za&utm_medium=cpc&utm_content=101219469&utm_campaign=bobfeed |date= 4 Maart 2016 }} URL besoek op 16 Augustus 2013. * [https://www.google.com/maps/@-26.2156,28.16849,3a,49.1y,300.84h,93.35t/data=!3m4!1e1!3m2!1sLR5aMLwWgxnTJFM33p_M2Q!2e0?hl=af Die destydse [[NG gemeente Germiston]] se kerkgebou staan langs 'n winkelsentrum, taxi-staanplek en parkeerterrein]. == Sien ook == * [[Lys van eerste honderd NG gemeentes in Suid-Afrika]] * [[Lys van NG gemeentes]] [[Kategorie:Lyste|Ng gemeentes, ingelyfde]] [[Kategorie:Nederduitse Gereformeerde Kerk]] ttqh03k9531xc80aun8gxu8h0h7rq72 0 34385 2974513 2972436 2026-10-01T14:24:24Z CommonsDelinker 1161 "Even_98.jpg" is verwyder omdat dit in Commons deur [[c:User:Krd|Krd]] verwyder is omrede: No license since 23 September 2026 2974513 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas militêre persoon |naam = Giora Epstein / Giora Even |gebore = {{Geboortedatum|1938|5|20}} |oorlede = {{Sterfdatum en ouderdom|1938|5|20|2025|7|19}} |beeld = |byskrif = Giora Even, skets deur Jay Ashurst |bynaam = Hawkeye |geboorteplek = Negba, [[Britse mandaat van Palestina]] |sterfteplek = Ramat HaSharon, [[Israel]] |lojaliteit = {{vlagland|Israel}} |tak = [[Lêer:Flag of the Israeli Air Force.svg|22px]] [[Israeliese Lugmag]] |diensjare = 1956-1997 |rang = ''Tat aluf'' |eenheid = |poste = |oorloë = [[Arabies-Israeliese konflik]]<br />[[Sesdaagse Oorlog]]<br />[[Jom Kippoeroorlog]] |toekennings = |familie = |anderwerk = [[El Al Israel Airlines|El Al]]-vlieënier (1977-1997) }} '''Giora "Hawkeye" Epstein''' ([[Hebreeus]]: גיורא אפשטיין; gebore [[20 Mei]] [[1938]] in Negba; oorlede [[19 Julie]] [[2025]] in Ramat HaSharon) was 'n generaal van die [[Israeliese Lugmag]] wat volgens beskikbare inligting meer [[straalvliegtuie]] neergeskiet het as enige ander [[vlieënier]] in die [[Arabies-Israeliese konflik]]te. Epstein het 17 straalvliegtuie, almal Egipties, afgeskiet. Die algemeen aanvaarde wêreldrekord ("''ace of aces''") vir straalvliegtuig teen straalvliegtuig gevegte is 21 deur Nikolay Sutyagin. Epstein was 'n aktiewe Israeliese Lugmagvlieënier van [[1963]] tot [[1998]], toe hy afgetree het. Hy het daarna, soos baie ander afgetrede Israeliese Lugmagvlieëniers, vir die [[El Al Israel Airlines|El-Al]] lugdiens gewerk. == Vroeë loopbaan == Epstein het tydens die [[Suez]]-oorlog in [[1956]] by die [[Israeliese Verdedigingsmagte|Israeliese weermag]] aangesluit. Hy word toelating geweier tot die vliegskool, weens 'n hartdefek, maar word as 'n [[valskerm]]soldaat opgelei. Epstein verlaat die weermag in [[1959]]. Twee jaar later doen hy weer aansoek by die vliegskool. Na hy aanvaar is, begin hy met vliegopleiding. Weens sy besonder goeie [[sigvermoë]] word hy die [[bynaam]] "Hawkeye" (Valkoog) gegee. Daar word beweer dat Epstein oor die vermoë beskik het om 'n [[vliegtuig]] vier-en-twintig myl ver te kon waarneem, ongeveer drie keer verder as die gemiddelde vlieënier. == Oorwinnings: 1967–1973 == Epstein skiet sy eerste vliegtuig af op 6 Junie [[1967]] (gedurende die [[Sesdaagse Oorlog]]), toe hy 'n Egiptiese Soechoi-7 by El Arish afskiet. Gedurende die Uitputtingsoorlog in 1969–1970, skiet Epstein 'n [[MiG-17]], nog 'n Soechoi-7 en twee [[MiG-21]]s af. Die res van die vliegtuie wat hy afskiet het was gedurende die [[1973]] [[Jom Kippoeroorlog]]. Oor die verloop van drie dae (18-20 Oktober 1973), skiet hy 'n Mi-8 helikopter en agt vegvliegtuie af: twee Soechoi-7s, twee Soechoi-20s en vier MiG-21s. Op 24 Oktober 1973, skiet Epstein nog drie MiG-21s af. Agt van die oorwinnings behaal Epstein agter die kontroles van die Fransvervaardigde [[Dassault Mirage III|Mirage III]], 'n deltavlerk-vegvliegtuig wat ontwerp is as 'n onderskepvliegtuig. Sy nege ander oorwinnings was in 'n IAI Nesher, 'n Israeli-vervaardigde weergawe van die Mirage V. == Latere loopbaan en aftrede == Na die Jom Kippoeroorlog, ontvang Epstein die ''Medal of Ideal'', een van Israel se hoogste militêre eerbewyse. Hy was later die bevelvoeder van Mirage- en [[IAI Kfir|Kfir]]-eskaders. Epstein het missies in die [[General Dynamics F-16 Fighting Falcon|F-16]] gevlieg tot sy 60ste verjaarsdag. Na sy aftrede by die Israeliese Lugmag het hy as vlieënier vir die El-Al Lugdiens gewerk. Epstein was die primêre fokus van die "''Desert Aces''" episode van die History Channel se reeks ''Dogfights''. Die episode is die eerste keer uitgesaai op 10 Augustus 2007. == Eksterne skakels == * [http://www.iaf.org.il/Templates/Kills/FirstDown.aspx?lang=EN&subfolderID=294&folderID=43&lobbyID=40 Amptelike Israel Lugmag-webwerf oor Epstein] {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Epstein, Giora}} [[Kategorie:Israelse Jode]] [[Kategorie:Israelse militariste]] [[Kategorie:Israelse vlieëniers]] [[Kategorie:Generaals]] [[Kategorie:Geboortes in 1938]] [[Kategorie:Sterftes in 2025]] sl5f2gpc7pdejvjgvek1z5z56rojonu 0 35704 2974501 2860381 2026-10-01T12:11:45Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.6 2974501 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Suid-Afrikaanse dorp | naam = Graafwater | inheemse_naam = | ander_naam = | beeld_stadsilhoeët = Graafwater PICT2794.JPG | beeldbyskrif = | nedersetting_tipe = Dorpie | latd = 32 |latm = 9 |lats = | longd = 18 |longm = 36 |longs = | provinsie = Wes-Kaap | distrik = Weskus | munisipaliteit = Cederberg | stigtingsdatum = [[1920]] | regeringstipe = <!-- Wyknommer --> | leier_party = | leiertitel = <!-- Raadslid --> | leiernaam = | oppervlakvoetnotas = | oppervlak_totaal_km2 = | hoogte_m = | bevolking_totaal = | bevolking_soos_op = 2011 | bevolkingvoetnotas = | demografie1_voetnotas = | persent_swart = 2.3% | persent_kleurling = 83.1% | persent_asiër = 0.2% | persent_wit = 14.2% | persent_ander = 0.1% <!-- demografie (deel 2) --> | demografie2_voetnotas = | demographics2_title1 = [[Afrikaans]] | demographics2_info1 = 97.4% | demographics2_title2 = [[Engels]] | demographics2_info2 = 1.2% | demographics2_title3 = | demographics2_info3 = | demographics2_title4 = | demographics2_info4 = | demographics2_title5 = Ander | demographics2_info5 = 1.5% | poskode = 8120 | poskode2 = 8120 | skakelkode = 027 | sensuskode = 161003 | webwerf = }} '''Graafwater''' is 'n [[dorp]] in die [[Wes-Kaap]] in [[Suid-Afrika]], 30 km wes van [[Clanwilliam]]. Die dorp is in die [[Sandveld]] geleë en die [[R364 (Suid-Afrika)|R364-streekroete]] gaan deur die dorp. == Geskiedenis == Die spoorlyn van [[Kaapstad]] noord na [[Bitterfontein]] het hierdie gebied in 1910 bereik. Die dorp is in 1920 gestig en het in 1957 'n onafhanklike gemeente van die [[NG Kerk]] geword. Die naam is moontlik afgelei van die gewoonte om in die droë rivierbedding vir water te grawe. == Distrik == Die dorpie is vandag 'n belangrike handelsentrum vir die gebied tussen Clanwilliam en [[Lambertsbaai]]. Die [[Heerenlogement]] is 25&nbsp;km noord van Graafwater. == Wapen == Graafwater se dorpsraad het in 1998 'n wapen by die [[Buro vir Heraldiek]] geregistreer: ''In rooi, 'n goue deurlopende ingeboe punt belaai met 'n rooi toring, tussen regs, 'n vlies en links 'n koringgerf, albei goud'' Die helmteken was 'n graaf en 'n heraldiese fontein, en die wapenspreuk "Semper crescendo".<ref name=bvh>[http://www.national.archsrch.gov.za/sm300cv/smws/sm300dl National Archives of South Africa : Data of the Bureau of Heraldry] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20260624144322/http://www.national.archsrch.gov.za/sm300cv/smws/sm300dl |date=24 Junie 2026 }}.</ref> == Sien ook == * [[Lys van dorpe in Suid-Afrika]] == Verwysings == {{Verwysings}} == Bronne == * [[Op Pad in Suid-Afrika]]. [[B.P.J. Erasmus]]. 1995. {{ISBN|1-86842-026-4}} * [[Ensiklopedie van Suidelike Afrika]], [[Eric Rosenthal]], 1967. {{Suid-Afrikaanse distriksmunisipaliteit navbox|DC1}} [[Kategorie:Nedersettings in die Wes-Kaap]] bqn9x5yyknvuwwgudgc8hucipmgbtql 0 39343 2974639 2970751 2026-10-01T21:05:51Z Jcb 223 2974639 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Planeet | bgcolour = #6295DA | name = Haumea | symbol= [[Lêer:Haumea symbol (bold).svg|24px|alt=🝻|Haumea se sterrekundige simbool]] | image = [[Lêer:Haumea Hubble.png|frameless]] | caption = Die [[Hubble-ruimteteleskoop]] se foto van Haumea (middel) en sy twee mane, Hiʻiaka (bo) en Namaka. | discovery = yes | discoverer = [[Michael E. Brown|Brown]] et al., [[José Luis Ortiz Moreno|Ortiz]] et al. | discovered = [[28 Desember]] [[2004]] (Brown et al.) <br/>Julie [[2005]] (Ortiz et al.) | mpc_name = (136108) Haumea | note = yes | alt_names = 2003&nbsp;EL₆₁ | named_after = [[Haumea (mitologie)|Haumea]] | mp_category = [[Dwergplaneet]], [[Pluto|plutoïde]], [[TNV]] (nie meer [[cubewano]])<ref name="K10H75"> {{cite web | title = MPEC 2010-H75 : DISTANT MINOR PLANETS (2010 MAY 14.0 TT) | date = 2010-04-10 | publisher = Minor Planet Center | url = http://www.minorplanetcenter.org/mpec/K10/K10H75.html | accessdate = 2010-07-02 | format = [http://cfa-www.harvard.edu/iau/mpec/K06/K06X45.html 2006 provisional Cebuano listing] }} </ref><ref name="Buie">{{en}} {{cite web | author = Marc W. Buie | date = 2008-06-25 | title = Orbit Fit and Astrometric record for 136108 | publisher = Southwest Research Institute (Space Science Department) | url = http://www.boulder.swri.edu/~buie/kbo/astrom/136108.html | accessdate = 2008-10-02 }} </ref> | orbit_ref = <ref name="jpldata">{{en}} {{cite web | date = 2008-05-10 | title = Jet Propulsion Laboratory Small-Body Database Browser: 136108 Haumea (2003&nbsp;EL₆₁) | publisher = NASA's Jet Propulsion Laboratory | url = http://ssd.jpl.nasa.gov/sbdb.cgi?sstr=136108 | accessdate = 2008-06-11 }} </ref> | epoch = 30 November 2008 ([[Juliaanse dag|JD]] 2 454 800,5) | aphelion = 51,585&nbsp;AE (7,7170&nbsp;terameter of Tm) | perihelion = 34,647&nbsp;AE (5,1831&nbsp;Tm) | semimajor = 43,116&nbsp;AE (6,4501&nbsp;Tm) | eccentricity = 010,19642283.12 yr (103,410 days | period = 283,12 jaar <br/>(103&nbsp;410 dae) | inclination = 28,2137° | asc_node = 121,10° | arg_peri = 239,18° | mean_anomaly = 218,215° | avg_speed = 4,53 km/s | satellites = [[Haumea se natuurlike satelliete|2]] | physical_characteristics = yes | dimensions = {{val|2122|174|-144|fmt=commas}} × {{val|1688|10|-14|fmt=commas}} × {{val|1036|36|-38|fmt=commas}} km<ref name=Proudfoot2026/> | mean_radius = ≈772 km<ref name=Proudfoot2026/> | mass = (3,952±0,011)×1021 kg<ref name=Proudfoot2026/> (0,00066 [[aardmassa]]s) | density = {{val|2.050|0.157|-0.152|u=g/cm3}}<ref name=Proudfoot2026/> | surface_grav = 0,93 m/s² by pole tot 0,24 m/s² by langste as | escape_velocity = 1 km/s by pole to 0,71 km/s by langste as | sidereal_day = | spectral_type = | magnitude = 17,3 ([[Opposisie (astronomie)|opposisie]])<ref name="AstDys">{{en}} {{cite web | title = AstDys (136108) Haumea Ephemerides | publisher = Department of Mathematics, University of Pisa, Italy | url = http://hamilton.dm.unipi.it/astdys/index.php?pc=1.1.3.0&n=Haumea | accessdate = 2009-03-19 | archive-date = 2011-06-29 | archive-url = https://web.archive.org/web/20110629202435/http://hamilton.dm.unipi.it/astdys/index.php?pc=1.1.3.0&n=Haumea | url-status = dead }}</ref><ref name="Horizons">{{en}} {{cite web | title = HORIZONS Web-Interface | publisher = NASA Jet Propulsion Laboratory Solar System Dynamics | url = http://ssd.jpl.nasa.gov/horizons.cgi?find_body=1&body_group=sb&sstr=2003EL61 | accessdate = 2008-07-02 }} </ref> | abs_magnitude = }} '''Haumea''' ([[kleinplaneet]]nommer '''136108''') is ’n [[dwergplaneet]] wat buite [[Neptunus]] se [[wentelbaan]] geleë is.<ref name="iau" /> Dit is in 2004 ontdek deur ’n span onder leiding van [[Michael E. Brown|Mike Brown]] van die Kaliforniese Tegnologiese Instituut (Caltech) by die [[Palomar-sterrewag]] en in 2005 formeel aangekondig deur ’n span van die Sierra Nevada-sterrewag in [[Spanje]] wat dit daardie jaar in voorafontdekkingsbeelde ontdek het wat in 2003 deur die span geneem is. Ná die aankondiging het dit die voorlopige benaming {{mp|2003 EL|61}} ontvang. Op 17 September 2008 is dit genoem na Haumea, die [[Hawaii|Hawaise]] godin van geboorte en vrugbaarheid, in verwagting van die [[Internasionale Sterrekundige Vereniging]] (IAU) dat dit as ’n dwergplaneet geklassifiseer sou word. Na raming is dit die derde grootste bekende [[trans-Neptunus-voorwerp]] (TNV), ná [[Eris (dwergplaneet)|Eris]] en [[Pluto]], en ongeveer so groot soos Uranus se maan [[Titan (maan)|Titan]]. Voorafontdekkingsbeelde van Haumea is teruggevoer tot 22 Maart 1955.<ref name="jpldata" /> Haumea se massa is ongeveer 'n derde dié van Pluto en 1/1 400 dié van [[Aarde|die Aarde]]. Hoewel sy vorm nie direk waargeneem is nie, stem berekeninge uit sy [[ligkurwe]] ooreen met dié van ’n [[ellips]], met sy [[lengteas]] twee keer so lank soos sy breedteas. In Oktober 2017 het sterrekundiges die ontdekking van ’n ringstelsel om Haumea aangekondig, die eerste een wat om ’n trans-Neptunus-voorwerp en ’n dwergplaneet ontdek is. Daar is tot onlangs gemeen Haumea se swaartekrag is voldoende om dit in [[hidrostatiese ewewig]] te hou, hoewel dit nou onseker is. Daar word gemeen Haumea se uitgerekte vorm, tesame met sy vinnige rotasie, ringe en hoë [[albedo]] (as gevolg van ’n oppervlak van kristallyne waterys), is die gevolge van ’n [[Ruimtebotsing|reusebotsing]], wat Haumea as die grootste lid van ’n botsingsfamilie (die Haumeafamilie) gelaat het. Hierdie familie sluit verskeie groot trans-Neptunus-voorwerpe in, asook Haumea se twee bekende mane, Hi{{okina}}iaka en Namaka. ==Geskiedenis== ===Ontdekking=== Twee spanne maak aanspraak op die ontdekking van Haumea. ’n Span onder Mike Brown van Caltech het Haumea op 28 Desember 2004 ontdek op beelde wat hulle op 6 Mei 2004 geneem het. Op 20 Julie 2005 het hulle ’n aanlynopsomming van ’n verslag gepubliseer wat bedoel was om die ontdekking by ’n konferensie in September 2005 aan te kondig.<ref name="trail"/> Omstreeks dié tyd het José Luis Ortiz Moreno en sy span by die Sierra Nevada-sterrewag in Spanje Haumea gevind op beelde wat op 7-10 Maart 2003 geneem is.<ref name="Sanz"/> Ortiz het die nag van 27 Julie 2005 ’n e-pos aan die [[Kleinplaneetsentrum]] (KPS) gestuur om hulle ontdekking bekend te maak.<ref name="Sanz" /> Brown het aanvanklik aan Ortiz die erkenning vir die ontdekking gegee,<ref>[[Michael E. Brown]]. ''How I Killed Pluto and Why It Had It Coming'', hoofstuk 9: "The Tenth Planet"</ref> maar die Spaanse span later van bedrog begin verdink nadat hy verneem het die Spaanse sterrewag het die dag voor die aankondiging van die ontdekking toegang tot Brown se waarnemingslogboeke verkry, ’n feit wat hulle nie in die aankondiging bekend gemaak het nie. Dié logboeke het genoeg inligting bevat om die Ortiz-span in staat te stel om Haumea in hulle 2003-beelde vooraf te ontdek, en hulle het weer toegang daartoe verkry kort voordat Ortiz teleskooptyd geskeduleer het om bevestigingsbeelde vir ’n tweede aankondiging aan die KPS op 29 Julie te kry. Ortiz het later erken hy het toegang tot die Caltech-waarnemingslogboeke verkry, maar enige oortreding ontken en verklaar hy wou bloot verifieer of hulle ’n nuwe voorwerp ontdek het.<ref name="ortiz1" /> Die IAU-protokol bepaal erkenning vir die ontdekking van ’n [[kleinplaneet]] gaan aan die persoon wat eerste ’n verslag by die KPS indien met genoeg posisionele data vir ’n redelike bepaling van sy wentelbaan, en dat die erkende ontdekker voorkeur het met die keuse van ’n naam. Die IAU se aankondiging op 17 September 2008 dat Haumea benoem is deur ’n gesamentlike komitee wat ingestel is vir liggame wat na verwagting dwergplanete sou wees, het egter geen ontdekker genoem nie. Die plek van ontdekking is as die Sierra Nevada-sterrewag van die Spaanse span aangedui,<ref name="usgs" /><ref name="marsden" /> maar die gekose naam, Haumea, was die Caltech-voorstel. Ortiz se span het "Ataecina", die antieke Iberiese godin van die lente, voorgestel;<ref name="Sanz" /> as ’n [[Chtoniese gode|chtoniese godheid]] sou dit gepas gewees het vir ’n [[plutino]], wat Haumea nie is nie. ===Naam en simbool=== Voordat dit ’n permanente naam gekry het, het die Caltech-ontdekkingspan die bynaam "[[Vader Kersfees|Santa]]" onder mekaar gebruik, omdat hulle Haumea op 28 Desember 2004, net ná Kersfees, ontdek het.<ref name="Santa2005" /> Die Spaanse span was die eerste om in Julie 2005 ’n aanspraak op die ontdekking by die KPS in te dien. Op 29 Julie 2005 het Haumea die voorlopige benaming '''2003 EL₆₁''' gekry gebaseer op die datum van die Spaanse ontdekkingbeeld. Op 7 September 2006 is dit genommer en in die amptelike katalogus van kleinplanete opgeneem as (136108) 2003 EL₆₁. Ingevolge riglyne wat destyds deur die IAU vasgestel is, waarvolgens klassieke [[Kuipergordel]]voorwerpe name moet kry van mitologiese wesens wat met skepping verbind word,<ref name="IAU-Naming of Minor planets" /> het die Caltech-span in September 2006 formele name uit die Hawaise mitologie aan die IAU voorgelê vir beide (136108) 2003 EL₆₁ en sy mane, "om hulde te bring aan die plek waar die satelliete ontdek is".<ref name="mike" /> Die name is voorgestel deur David Rabinowitz van die Caltech-span.<ref name="iau" /> Haumea is die moedergodin van die eiland [[Hawaii (eiland)|Hawai{{okina}}i]], waar die Gemini-sterrewag en [[W.M. Keck-sterrewag]] op [[Mauna Kea]] geleë is. Daarbenewens word sy met Papa, die godin van die aarde en vrou van Wākea (ruimte), geïdentifiseer.<ref name="craig" /> Dit het destyds gepas gelyk omdat daar gemeen is Haumea bestaan byna geheel en al uit soliede rots, sonder die dik yslaag oor ’n klein rotsagtige kern wat tipies is van ander bekende Kuipergordelvoorwerpe.<ref name="iaunews" /><ref name="BrownBarkume2007" /> Laastens is Haumea die godin van vrugbaarheid en geboorte, met baie kinders wat uit verskillende dele van haar liggaam voortgespruit het;<ref name="craig" /> dit stem ooreen met die swerm ysagtige liggame wat vermoedelik tydens ’n antieke botsing van die hoofliggaam afgebreek het.<ref name="BrownBarkume2007" /> Die twee bekende mane, wat ook vermoedelik op hierdie manier gevorm het,<ref name="BrownBarkume2007" /> is gevolglik genoem na twee van Haumea se dogters, Hi{{okina}}iaka en Namaka.<ref name="iaunews" /> In 2008 het die IAU aangekondig die naam van die dwergplaneet sou Haumea wees, eerder as Ataecina, die voorstel van die Ortiz-span.<ref>{{Cite web |title=International Astronomical Union |url=https://iauarchive.eso.org/news/pressreleases/detail/iau0807/ |access-date=2026-06-12 |website=iauarchive.eso.org}}</ref><ref>{{Cite news |last=Courtland |first=Rachel |title=Controversial dwarf planet finally named 'Haumea' |url=https://www.newscientist.com/article/dn14759-controversial-dwarf-planet-finally-named-haumea/ |access-date=2026-06-12 |work=New Scientist |language=en-US}}</ref> Die huidige riglyne bepaal name van onderwêreldgode (soos Ataecina) word eerder vir [[Plutino|plutino's]] gebruik. Plutino’s is in ’n [[Baanresonansie|3:2-resonansie]] met Neptunus,<ref>{{Cite web |last=WGSBN |date=22 February 2025 |title=Rules and Guidelines for Naming Non-Cometary Small Solar-System Bodies |url=https://www.wgsbn-iau.org/documentation/NamesAndCitations.pdf |website=wgsbn-iau.org}}</ref> terwyl Haumea in ’n swak 7:12-resonansie is.<ref>{{Cite journal |last=Baransky |first=A |date=2020 |title=Astrometric and photometric observations of six brightest trans-Neptunian objects at the Kyiv comet station |url=https://arxiv.org/abs/2107.02771 |journal=Advances in Astronomy and Space Physics |via=arxiv}}</ref> ’n Planetêre simbool vir Haumea is in [[Unicode]] op U+1F77B ingesluit.<ref>{{Cite web |url=https://www.unicode.org/alloc/Pipeline.html |title=Proposed New Characters: The Pipeline |access-date=2022-01-29 |archive-date=2022-01-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220129110620/https://www.unicode.org/alloc/Pipeline.html |url-status=live }}</ref> Planetêre simbole word nie meer algemeen in die sterrekunde gebruik nie, maar meestal deur [[Astrologie|astroloë]].<ref name=miller>{{cite web|url=https://www.unicode.org/L2/L2021/21224-dwarf-planet-syms.pdf|title=Unicode request for dwarf-planet symbols|last=Miller|first=Kirk|date=26 October 2021|website=unicode.org|access-date=6 August 2022|archive-date=23 March 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220323174107/https://web.archive.org/web/20220323174107/https://www.unicode.org/L2/L2021/21224-dwarf-planet-syms.pdf|url-status=live}}</ref> Dit is egter ook deur [[Nasa]] gebruik.<ref>{{cite web |url= https://www.jpl.nasa.gov/infographics/what-is-a-dwarf-planet |author= JPL/NASA |date= 22 April 2015 |website= Jet Propulsion Laboratory |title= What is a Dwarf Planet? |access-date= 2021-09-24 |archive-date= 2021-01-19 |archive-url= https://web.archive.org/web/20210119181743/https://www.jpl.nasa.gov/infographics/what-is-a-dwarf-planet |url-status= live }}</ref> [[Beeld:Quaoar Haumea Makemake orbits 2018.png|links|290px|thumb|Haumea se wentelbaan buite Neptunus (blou) is soortgelyk aan dié van [[Makemake]] (groen). Die posisies is dié van 1 Januarie 2018.]] ==Wentelbaan== Haumea het ’n wentelperiode van 284-285 [[Jaar|aardjare]], ’n [[perihelium]] van 35 [[Astronomiese eenhede|AE]] en ’n [[baanhelling]] van 28°.<ref name="jpldata" /><ref name="s017">{{cite web | title=Haumea | publisher=NASA Science | date=2017-11-14 | url=https://science.nasa.gov/dwarf-planets/haumea/ | access-date=2026-08-16}}</ref> Dit het vroeg in 1992 deur [[afelium]] beweeg en is tans meer as 50&nbsp;AE van die Son af.<ref name="AstDys" /> Dit sal in 2133 sy perihelium bereik.<ref name="perihelion" /> Haumea se wentelbaan het ’n effens groter [[Eksentrisiteit (sterrekunde)|eksentrisiteit]] as dié van die ander lede van sy botsings. Dit is vermoedelik te wyte aan Haumea se swak 7:12-wentelresonansie met Neptunus, wat sy aanvanklike wentelbaan geleidelik oor die verloop van ’n miljard jaar verander het.<ref name="BrownBarkume2007" /><ref name="largest" /> Met ’n [[skynbare magnitude]] van 17,3<ref name="AstDys" /> is Haumea die derde helderste voorwerp in die Kuipergordel ná Pluto en {{dp|Makemake}}, en dit is maklik met ’n groot amateurteleskoop waarneembaar.<ref name="Rabinowitz2005" /> Die planete en die meeste [[Klein Sonnestelselliggaam|klein Sonnestelselliggame]] deel egter ’n gemeenskaplike baanoriëntasie wat ontstaan het tydens hulle vorming in die [[protoplanetêre skyf|oerskyf]] van die Sonnestelsel. Daarom het die meeste vroeë opnames van verafgeleë voorwerpe gefokus op die projeksie van hierdie gemeenskaplike vlak aan die hemel, wat die [[sonnebaan]] genoem word.<ref name="TrujilloBrown2003" /> Namate die hemelgebied naby die sonnebaan deeglik ondersoek is, het latere opnames begin soek na voorwerpe wat dinamies in wentelbane met groter hellings gebring is, asook na meer verafgeleë voorwerpe met stadiger gemiddelde bewegings oor die hemel.<ref name="Brown2004" /><ref name="Schwamb2008" /> Dié opnames het uiteindelik die ligging van Haumea gedek, met sy groot baanhelling en huidige posisie ver van die sonnebaan. Dit is onwaarskynlik dat Haumea se toekomstige wentelbaan oor die bestaan van die Sonnestelsel stabiel sal wees. ’n Studie waarin die toekomstige wentelbane van 34 trans-Neptunus-voorwerpe gesimuleer is, het getoon Haumea is statisties die waarskynlikste om binne die volgende miljard jaar uit sy wentelbaan na die interstellêre ruimte of die binneste Sonnestelsel uitgeslinger te word.<ref name="Munoz-Gutierrez2021" /> ===Moontlike resonansie met Neptunus=== Haumea is vermoedelik in ’n 7:12-baanresonansie met Neptunus.<ref name="BrownBarkume2007" /> Sy [[Knoop (sterrekunde)#Onderskeid|stygende knoop]] Ω presesseer met ’n periode van ongeveer 4,6&nbsp;miljoen jaar, en die resonansie word twee keer per presessiesiklus verbreek, of elke 2,3&nbsp;miljoen jaar, net om ongeveer honderdduisend jaar later terug te keer.<ref name="Buie"/> Aangesien dit nie ’n stabiele resonansie is nie, klassifiseer die Amerikaanse [[sterrekundige]] Marc Buie dit as nieresonerend.<ref>{{Cite web|title=Orbit and Astrometry for 136108|url=https://www.boulder.swri.edu/~buie/kbo/astrom/136108.html|access-date=2020-07-14|website=www.boulder.swri.edu|archive-date=2020-07-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20200713100758/https://web.archive.org/web/20200713100758/https://www.boulder.swri.edu/~buie/kbo/astrom/136108.html|url-status=live}}</ref> ==Fisiese eienskappe== ===Grootte, vorm en samestelling=== Die grootte van ’n Sonnestelselvoorwerp kan uit sy optiese magnitude, sy afstand en sy albedo afgelei word. Voorwerpe lyk vir waarnemers op Aarde helder óf omdat hulle groot is óf omdat hulle hoogs weerkaatsend is. Indien hulle weerkaatsing (albedo) bepaal kan word, kan ’n ruwe skatting van hulle grootte gemaak word. Vir die meeste verafgeleë voorwerpe is die albedo onbekend, maar Haumea is groot en helder genoeg dat sy termiese uitstraling gemeet kan word. Dit verskaf ’n benaderde waarde vir sy albedo en gevolglik sy grootte.<ref name="spitzer"/> Die berekening van sy afmetings word egter bemoeilik deur sy vinnige rotasie. Daar word gemeen die grootste deel van die wisseling in Haumea se helderheid word nie deur plaaslike verskille in albedo veroorsaak nie, maar deur die afwisseling tussen die syaansig en die aansig van die punte soos dit vanaf die Aarde gesien word.<ref name="Rabinowitz2005"/> Daar word aangevoer die rotasie en amplitude van Haumea se [[ligkurwe]] plaas sterk beperkings op sy samestelling. Indien Haumea in [[hidrostatiese ewewig]] was en ’n lae [[digtheid]] soos Pluto gehad het, met ’n dik mantel van [[ys]] oor ’n klein rotsagtige kern, sou sy vinnige rotasie dit in ’n groter mate verleng het as wat die wisselings in sy helderheid toelaat. Dié oorwegings beperk sy digtheid tot ’n reeks van 2,6-3,3&nbsp;g/cm³.<ref name="Lockwood2014" /> In vergelyking het Hi{{okina}}iaka, wat rotsagtig is, ’n digtheid van 3,3&nbsp;g/cm³, terwyl Pluto, wat tipies is van ysagtige voorwerpe in die Kuipergordel, ’n digtheid van 1,86&nbsp;g/cm³ het. Haumea se moontlik hoë digtheid is kenmerkend van silikaatminerale soos [[olivien]] en [[piroksien]], wat baie van die rotsagtige voorwerpe in die Sonnestelsel vorm. Dit het ook daarop gedui dat die grootste deel van Haumea uit rots bestaan wat deur ’n betreklik dun laag ys bedek word. ’n Dik yslaag, wat meer tipies van Kuipergordelvoorwerpe is, kon weggeskiet het tydens die botsing wat die Haumeafamilie gevorm het.<ref name="BrownBarkume2007" /> Omdat Haumea mane het, kan die massa van die stelsel uit hulle wentelbane bereken word deur Kepler se wet te gebruik. Die resultaat is {{Val|4.2|e=21|u=kg}}, 28% van die massa van die Plutostelsel en 6% van dié van die [[Maan]]. Byna al hierdie massa is in Haumea vervat.<ref name="Brown2005-AJL632" /> Verskeie berekeninge van Haumea se afmetings met behulp van ellipsmodelle is gemaak. Die eerste model wat ná Haumea se ontdekking opgestel is, is bereken uit grondgebaseerde waarnemings van Haumea se ligkurwe by [[sigbare spektrum|optiese]] golflengtes. Dit het ’n totale lengte van 1&nbsp;960 tot 2&nbsp;&nbsp;km en ’n visuele albedo (p_v) van meer as 0,6 opgelewer.<ref name="Rabinowitz2005" /> Die waarskynlikste vorm is ’n ellips met drie asse en benaderde afmetings van 2&nbsp;000 × 1&nbsp;500 × 1&nbsp;000&nbsp;km.<ref name="Rabinowitz2005" /> Waarnemings deur die [[Spitzer-ruimteteleskoop]] het ’n deursnee van {{val|1150|+250|-100|u=km|fmt=commas}} en ’n albedo van {{val|0.84|+0.1|-0.2}} opgelewer uit [[Fotometer|fotometrie]] by [[infrarooi]] golflengtes van 70&nbsp;μm.<ref name="spitzer" /> Daaropvolgende ontledings van die ligkurwe het ’n ekwivalente sirkelvormige deursnee van 1&nbsp;450 km voorgestel.<ref name="Lacerda2007" /> In 2010 het ’n ontleding van metings wat met die [[Herschel-ruimtesterrewag|Herschel-ruimteteleskoop]] verkry is, saam met die ouer metings van die Spitzer-teleskoop, ’n nuwe raming van Haumea se ekwivalente deursnee opgelewer: sowat 1&nbsp;300&nbsp;km.<ref name="Lellouch2010" /> In 2013 het die Herschel-ruimteteleskoop Haumea se ekwivalente sirkelvormige deursnee as ongeveer {{val|1240|+69|-58|u=km|fmt=commas}} gemeet.<ref name="TNOsCool8" /> {{multiple image | direction = vertical | align = right | total_width = 225 | image1 = Haumea.svg | caption1 = Die berekende ellipsvorm van Haumea, 1&nbsp;960 × 1&nbsp;518 × 996 km (met die aanname van ’n [[albedo]] van 0,73). Links is die minimum en maksimum ekwatoriale silhoeët (1&nbsp;960 × 996 en 1&nbsp;518 × 996&nbsp;km). Regs is die aansig van die pool af (1&nbsp;960 × 1&nbsp;518&nbsp;km). | image2 = Haumea Rotation.gif | caption2 = Haumea se vinnige rotasie (van net minder as 4 uur) het dit tot ’n drieassige ellips uitgerek. Haumea vertoon onderskeibare kleurvariasies terwyl dit roteer, wat dui op ’n donkerrooi vlek op sy oppervlak soos hier uitgebeeld. }} Waarnemings van ’n [[Oorgang (sterrekunde)|ster-okkultasie]] in Januarie 2017 het egter al hierdie gevolgtrekkings in twyfel getrek. Hoewel die gemete vorm van Haumea, soos voorheen veronderstel, verleng was, het dit volgens die data wat uit die okkultasie verkry is, aansienlik groter afmetings gehad – Haumea is omtrent so groot soos Pluto langs sy langste as en ongeveer die helfte daarvan by sy pole.<ref name="Ortiz2017" /> Die gevolglike digtheid wat uit Haumea se waargenome vorm bereken is, was ongeveer {{val|1.8|u=g/cm3}} – meer in ooreenstemming met die digthede van ander groot TNV's. Hierdie vorm was oënskynlik nie versoenbaar met ’n homogene liggaam in hidrostatiese ewewig nie,<ref name="Ortiz2017"/> hoewel Haumea nietemin blykbaar een van die grootste ontdekte TNV's is,<ref name="spitzer" /> kleiner as {{dp|Eris}} en {{dp|Pluto}}, soortgelyk aan {{dp|Makemake}} en moontlik {{dp|Gonggong}}, en groter as {{dp|Sedna}}, {{dp|Quaoar}} en {{dp|Orcus}}. ’n Studie van 2019 het probeer om die teenstrydige metings van Haumea se vorm en digtheid te versoen deur numeriese modellering van Haumea as ’n gedifferensieerde liggaam. Daar is bevind dat afmetings van ≈ 2&nbsp;100 × 1&nbsp;680 × 1&nbsp;074&nbsp;km die beste passing met Haumea se waargenome vorm tydens die okkultasie in 2017 gelewer het.<ref name="Dunham2019" /> Die hersiene oplossing vir Haumea se vorm impliseer dat dit ’n kern van sowat 1&nbsp;626 × 1&nbsp;446 × 940 km het, met ’n betreklik hoë digtheid van ≈ {{val|2.68|u=g/cm3}}, wat dui op ’n samestelling wat grootliks uit gehidreerde silikate soos [[kaoliniet]] bestaan. Die kern word omring deur ’n ysagtige mantel wat in dikte wissel van ongeveer 70&nbsp;km by die pole tot 170&nbsp;km langs sy langste as. Dit maak tot 17% van Haumea se massa uit. Haumea se gemiddelde digtheid word op ≈ {{val|2.018|u=g/cm3}} geraam, met ’n albedo van ≈ 0,66.<ref name="Dunham2019" /> ===Oppervlak=== In 2005 het die Gemini- en die [[W.M. Keck-sterrewag|Keck]]-teleskoop [[spektrum]]s van Haumea verkry wat sterk kenmerke van kristallyne [[ys|waterys]] getoon het, soortgelyk aan die oppervlak van Pluto se maan [[Charon (maan)|Charon]].<ref name="Trujillo 2006" /> Dit is ongewoon, omdat kristallyne ys by temperature bo 110&nbsp;[[Kelvin|K]] vorm, terwyl Haumea se oppervlaktemperatuur onder 50&nbsp;K is, ’n temperatuur waarby amorfe (vormlose) ys gevorm word.<ref name="Trujillo 2006" /> Daarbenewens is die struktuur van kristallyne ys onstabiel onder die voortdurende bombardement deur kosmiese strale en energieke deeltjies van die Son wat trans-Neptunus-voorwerpe tref.<ref name="Trujillo 2006" /> Die tydskaal waarop kristallyne ys onder hierdie bombardement na amorfe ys terugkeer, is in die orde van 10&nbsp;miljoen jaar,<ref name="Gemini-Charon ice machine" /> terwyl trans-Neptunus-voorwerpe al miljarde jare in hulle huidige koue omgewings verkeer.<ref name="largest" /> Stralingskade behoort ook die oppervlak van trans-Neptunus-voorwerpe rooier en donkerder te maak as die algemene oppervlakmateriaal uit organiese ys en [[tolien]]agtige verbindings bestaan, soos in die geval van Pluto. Die spektrums en [[kleur]] dui dus daarop dat Haumea en die lede van sy familie onlangs ’n oppervlakvernuwing ondergaan het, met vars ys as gevolg. Geen aanneemlike meganisme vir hierdie oppervlakvernuwing is egter voorgestel nie.<ref name="Rabinowitz2008" /> Haumea is so helder soos sneeu, met ’n albedo in die reeks 0,6-0,8, wat met kristallyne ys ooreenstem.<ref name="Brown2006xsize" /> Ander groot TNV’s soos {{dp|Eris}} blyk albedo's te hê wat net so hoog of selfs hoër is.<ref name="Brown2006xsize" /> Modellering van die oppervlak se spektrums met die beste passing het daarop gedui dat 66% tot 80% van Haumea se oppervlak blykbaar uit suiwer kristallyne waterys bestaan, met [[waterstofsianied]] of [[fillosilikaat]]klei moontlik as een van die bydraende faktore tot die hoë albedo.<ref name="Trujillo 2006" /> Anorganiese sianiedsoute soos [[Koper(I)sianied|kopersianied]]-[[kaliumsianied]] kan ook voorkom.<ref name="Trujillo 2006" /> Verdere studies van die sigbare en naby-infrarooi spektrams dui egter op ’n homogene oppervlak wat bedek is met ’n intieme 1:1-mengsel van amorfe en kristallyne ys, tesame met hoogstens 8% organiese materiaal. Die afwesigheid van [[ammoniak]][[hidraat]] sluit [[kriovulkanisme]] uit, en die waarnemings bevestig dat die botsingsgebeurtenis meer as 100&nbsp;miljoen jaar gelede moes plaasgevind het, in ooreenstemming met die dinamiese studies.<ref name="Pinilla-Alonso2009" /> Die afwesigheid van meetbare [[metaan]] in Haumea se spektrums stem ooreen met ’n warm [[Impakkrater|botsingsgeskiedenis]] wat sulke [[vlugtige stowwe]] sou verwyder het,<ref name="Trujillo 2006" /> in teenstelling met {{dp|Makemake}}.<ref name="Tegler07" /> Benewens die groot variasies in Haumea se ligkurwe as gevolg van die liggaam se vorm, wat alle kleure in gelyke mate beïnvloed, toon kleiner, onafhanklike kleurvariasies wat in beide sigbare en naby-infrarooi golflengtes waargeneem word, ’n gebied op die oppervlak wat sowel in kleur as albedo verskil.<ref name="hour" /><ref name="Lacerda2009" /> Meer spesifiek is ’n groot donkerrooi gebied op Haumea se helderwit oppervlak in September 2009 waargeneem, moontlik ’n impakkenmerk, wat dui op ’n gebied ryk aan minerale en organiese (koolstofryke) verbindings, of moontlik ’n groter hoeveelheid kristallyne ys.<ref name="AFP2009" /><ref name="SpaceCom-Haumea dark spot" /> Haumea kan dus ’n gevlekte oppervlak hê wat aan Pluto herinner, hoewel nie in dieselfde uiterse mate nie. ==Ring en mane== [[Beeld:Haumea rotation with ring.gif|thumb|Haumea se rotasie van 3,9155 uur binne die ontdekte ring.]] ’n Sterokkultasie wat op 21 Januarie 2017 waargeneem en in ’n Oktober 2017-artikel in die tydskrif ''Nature'' beskryf is, het op die teenwoordigheid van ’n ring om Haumea gedui. Dit is die eerste ringstelsel wat om ’n TNV ontdek is.<ref name="Ortiz2017"/><ref>[http://www.skyandtelescope.com/astronomy-news/dwarf-planet-haumea-has-a-ring Verrassing! Die dwergplaneet Haumea het ’n ring] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171022141552/http://www.skyandtelescope.com/astronomy-news/dwarf-planet-haumea-has-a-ring |date=2017-10-22 }}, Sky and Telescope, 13 Oktober 2017.</ref> Die ring het ’n radius van ongeveer 2&nbsp;287&nbsp;km, ’n breedte van ~70&nbsp;km en ’n ondeursigtigheid van 0,5. Dit lê ruim binne Haumea se [[Rochelimiet]], wat ’n radius van ongeveer 4&nbsp;400&nbsp;km sou gehad het indien Haumea bolvormig was (die feit dat Haumea nie bolvormig is nie skuif die limiet verder uit).<ref name="Ortiz2017" /> Die ringvlak is {{val|3.2|1.4|u=grade}} ten opsigte van Haumea se ewenaarvlak gekantel en val ongeveer saam met die wentelvlak van sy groter, buitenste maan, Hi{{okina}}iaka.<ref name="Ortiz2017" /><ref name="Kondratyev2020" /> Die ring is ook naby die 1:3-baanresonansie met Haumea se rotasie (wat op ’n radius van 2&nbsp;285 ± 8&nbsp;km van Haumea se middelpunt af plaasvind). Daar word beraam dat die ring 2,5% tot Haumea se totale helderheid bydra.<ref name="Ortiz2017" /> [[File:Haumea-moons-hubble.gif|thumb|Haumea and its orbiting moons, imaged by [[Hubble Space Telescope|Hubble]] in 2008. [[Hi{{okina}}iaka (moon)|Hi{{okina}}iaka]] is the brighter, outermost moon, while [[Namaka (moon)|Namaka]] is the fainter, inner moon.]] Twee klein [[natuurlike satelliet|mane]] is om Haumea ontdek: (136108) Haumea I, of Hi{{okina}}iaka, en (136108) Haumea II, of Namaka.<ref name="usgs" /> Darin Ragozzine en Michael Brown het albei in 2005 ontdek deur waarnemings van Haumea met die W.M. Keck-sterrewag. == Botsingsfamilie == [[Beeld:Haumea Family Shape Size Color.svg|upright=1.5|thumb|’n Grafiek wat bevestigde<ref name="Proudfoot2019">{{cite journal|title=Modeling the Formation of the Family of the Dwarf Planet Haumea|first1=Benjamin|last1=Proudfoot|first2=Darin|last2=Ragozzine|journal=The Astronomical Journal|date=May 2019|volume=157 |issue=6 |page=230 |arxiv=1904.00038|doi=10.3847/1538-3881/ab19c4|bibcode=2019AJ....157..230P |s2cid=90262136 |doi-access=free }}</ref><ref name="Proudfoot2024">{{cite journal|title=A Near-infrared Survey of Candidate Haumea Family Members|first1=Benjamin|last1=Proudfoot|first2=Estela|last2=Fernández-Valenzuela|first3=John|last3=Stansberry|first4=Csaba|last4=Kiss|first5=Darin|last5=Ragozzine|first6=Wesley|last6=Fraser|first7=Rosemary|last7=Pike|first8=Noemi|last8=Pinilla-Alonso|journal=The Astronomical Journal|date=December 2024|volume=168 |issue=6 |page=269 |doi=10.3847/1538-3881/ad864e|bibcode=2024AJ....168..269P |s2cid=274155364 |doi-access=free |hdl=10831/121057|hdl-access=free}}</ref> Haumeafamilielede volgens skaal toon (soos in 2025). Lede waarvan die grootte nie gemeet is nie, word met beraamde deursneë getoon, met ’n veronderstelde albedo van 0,7.]] Haumea is die grootste lid van sy botsingsfamilie, ’n groep sterrekundige voorwerpe met soortgelyke fisiese en baaneienskappe wat vermoedelik gevorm het toe ’n groter voorganger deur ’n botsing versplinter is.<ref name="BrownBarkume2007" /> Dié familie is die eerste een wat onder TNV’s geïdentifiseer is en sluit, benewens Haumea en sy mane, {{mp|(55636) 2002 TX|300}} (≈364&nbsp;km), {{mp|(24835) 1995 SM|55}} (≈174&nbsp;km), {{mp|(19308) 1996 TO|66}} (≈200&nbsp;km), {{mp|(120178) 2003 OP|32}} (≈230&nbsp;km) en {{mp|(145453) 2005 RR|43}} (≈252&nbsp;km) in.<ref name="candidate" /> Brown en sy kollegas het voorgestel die familie was ’n direkte gevolg van die botsing wat Haumea se ysagtige mantel verwyder het,<ref name="BrownBarkume2007" /> maar ’n tweede voorstel dui op ’n ingewikkelder oorsprong: Die materiaal wat tydens die aanvanklike botsing uitgestoot is, het eerder saamgeklonter en ’n groot maan van Haumea gevorm, wat later tydens ’n tweede botsing versplinter is, waarna die fragmente na buite versprei het.<ref name="SchlichtingSari2009" /> Hierdie tweede scenario lewer blykbaar ’n verspreiding van snelhede vir die fragmente wat beter ooreenstem met die gemete snelheidsverspreiding van die familielede.<ref name="SchlichtingSari2009" /> Die teenwoordigheid van die botsingsfamilie kan daarop dui dat Haumea en sy "nakomelinge" moontlik in die [[verstrooide skyf]] ontstaan het. In die huidige ylbevolkte Kuipergordel is die kans op so ’n botsing gedurende die ouderdom van die Sonnestelsel minder as 0,1&nbsp;persent.<ref name="disc" /> Die familie kon nie in die digter oergordel van die Kuipergordel gevorm het nie, omdat so ’n hegte groep deur [[Nice-model|Neptunus se migrasie]] na die gordel ontwrig sou word – die veronderstelde oorsaak van die gordel se huidige lae digtheid.<ref name="disc" /> Daarom blyk die dinamiese gebied van die verstrooide skyf, waar die moontlikheid van so ’n botsing veel groter is, waarskynlik die plek van oorsprong te wees van die voorwerp wat Haumea en sy verwante objekte voortgebring het.<ref name="disc" /> Omdat dit minstens ’n miljard jaar sou neem vir die groep om so ver uitmekaar te versprei as wat tans die geval is, word vermoed die botsing wat die Haumeafamilie gevorm het, het minstens so lank gelede plaasgevind.<ref name="candidate" /> [[Beeld:Haumea New Horizons.gif|thumb|Haumea soos op 6 Oktober 2007 deur [[New Horizons]] afgeneem.]] ==Verkenning== Haumea is in Oktober 2007, Januarie 2017 en Mei 2020 op ’n afstand deur die [[New Horizons]]-ruimtetuig waargeneem, onderskeidelik van afstande van 49&nbsp;AE, 59&nbsp;AE en 63&nbsp;AE af.<ref name="Verbiscer2022"/> Die ruimtetuig se uitgaande baan het waarnemings van Haumea teen hoë fasehoeke moontlik gemaak wat nie van die Aarde af verkry sou kon word nie, waardeur die ligverstrooiingseienskappe en fasekurwegedrag van Haumea se oppervlak bepaal kon word.<ref name="Verbiscer2022"/> ’n Verbyvlugsending kan Haumea binne 16,45 jaar bereik indien dit op 1 November 2026, 23 September 2037 of 29 Oktober 2038 gelanseer word.<ref name=McGranaghan>{{cite journal|author1=McGranaghan, R. |author2=Sagan, B. |author3=Dove, G. |author4=Tullos, A. |author5=Lyne, J. E. |author6=Emery, J. P. |date=2011|title=A Survey of Mission Opportunities to Trans-Neptunian Objects|journal= Journal of the British Interplanetary Society|volume=64|pages=296–303|bibcode=2011JBIS...64..296M}}</ref> Haumea kan ’n teiken vir ’n verkenningseding word,<ref name="Poncy">{{cite journal | last1 = Poncy | first1 = Joel | last2 = Fontdecaba Baiga | first2 = Jordi | last3 = Feresinb | first3 = Fred | last4 = Martinota | first4 = Vincent | year = 2011 | title = A preliminary assessment of an orbiter in the Haumean system: How quickly can a planetary orbiter reach such a distant target? | journal = Acta Astronautica | volume = 68 | issue = 5–6| pages = 622–628 | doi=10.1016/j.actaastro.2010.04.011|bibcode = 2011AcAau..68..622P }}</ref> en ’n voorbeeld hiervan is ’n voorlopige studie van ’n ruimtetuig na Haumea en sy mane (op 35-51&nbsp;AE).<ref>Paul Gilster: [http://www.centauri-dreams.org/?p=8680 ''Vinnige wentelbaan om Haumea''] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150923202157/http://www.centauri-dreams.org/?p=8680 |date=2015-09-23 }}. Centauri Dreams—The News of the Tau Zero Foundation. 14 Julie 2009, besoek op 15 Januarie 2011</ref> ==Verwysings== {{Verwysings|3 |verwysings= <ref name="Lockwood2014"> {{cite journal | author = Alexandra C. Lockwood | author2 = Michael E. Brown | author3 = John Stansberry | date = 2014 | title = The size and shape of the oblong dwarf planet Haumea | journal = Earth, Moon, and Planets | arxiv = 1402.4456v1 | doi = 10.1007/s11038-014-9430-1 | volume = 111 | issue = 3–4 | pages = 127–137 | bibcode = 2014EM&P..111..127L | s2cid = 18646829 }} </ref> <ref name=Proudfoot2026>{{Cite journal |last=Proudfoot |first=Benjamin |last2=Grundy |first2=Will |last3=Rommel |first3=Flavia Luane |last4=Fernández-Valenzuela |first4=Estela |last5=Ragozzine |first5=Darin |title=Triaxial shapes and densities of G!kún {{!}} 'hòmdímà, Haumea, and Varda from stellar occultations |date=2026-05-27 |arxiv=2605.28636 |journal=The Planetary Science Journal}}</ref> <ref name="candidate"> {{cite journal | author1 = Ragozzine, D. | date = 2007 | title = Candidate Members and Age Estimate of the Family of Kuiper Belt Object 2003&nbsp;EL₆₁ | journal = Astronomical Journal | volume = 134 | issue = 6 | pages = 2160–2167 | doi = 10.1086/522334 | bibcode = 2007AJ....134.2160R | arxiv = 0709.0328 | author2 = Brown, M. E. | s2cid = 8387493 }} </ref> <ref name="TNOsCool8"> {{cite journal |last1 = Fornasier |first1 = S. |date = 2013 |title = "TNOs are cool": A survey of the trans-Neptunian region VIII. Combined Herschel PACS and SPIRE observations of nine bright targets at 70–500 μm |journal = Astronomy and Astrophysics |volume = 555 |page = A15 |doi = 10.1051/0004-6361/201321329 |doi-access = free|bibcode = 2013A&A...555A..15F |arxiv = 1305.0449 |url = http://www.aanda.org/articles/aa/pdf/2013/07/aa21329-13.pdf |last2 = Lellouch |first2 = E. |last3 = Müller |first3 = T. |last4 = Santos-Sanz |first4 = P. |last5 = Panuzzo |first5 = P. |last6 = Kiss |first6 = C. |last7 = Lim |first7 = T. |last8 = Mommert |first8 = M. |last9 = Bockelée-Morvan |first9 = D. |last10 = Vilenius |first10 = E. |last11 = Stansberry |first11 = J. |last12 = Tozzi |first12 = G. P. |last13 = Mottola |first13 = S. |last14 = Delsanti |first14 = A. |last15 = Crovisier |first15 = J. |last16 = Duffard |first16 = R. |last17 = Henry |first17 = F. |last18 = Lacerda |first18 = P. |last19 = Barucci |first19 = A. |last20 = Gicquel |first20 = A. |s2cid = 119261700 |url-status = live |archive-url = https://web.archive.org/web/20141205044809/http://www.aanda.org/articles/aa/pdf/2013/07/aa21329-13.pdf |archive-date = 2014-12-05 }} </ref> <ref name="usgs"> {{cite news |publisher = US Geological Survey Gazetteer of Planetary Nomenclature |title = Dwarf Planets and their Systems |url = https://planetarynames.wr.usgs.gov/append7.html#DwarfPlanets |access-date = 2008-09-17 |url-status = live |archive-url = https://web.archive.org/web/20110629193230/http://planetarynames.wr.usgs.gov/Page/Planets#DwarfPlanets |archive-date = 2011-06-29 }} </ref> <ref name="iau">{{cite news |url = http://www.iau.org/public_press/news/detail/iau0807/ |title = IAU names fifth dwarf planet Haumea |publisher = IAU Press Release |date = 2008-09-17 |access-date = 2008-09-17 |url-status = dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20110702012624/http://iau.org/public_press/news/detail/iau0807/ |archive-date = 2011-07-02 }}</ref> <ref name="trail"> {{cite web |author = Michael E Brown |url = http://www.gps.caltech.edu/~mbrown/planetlila/ortiz/ |title = The electronic trail of the discovery of 2003&nbsp;EL₆₁ |work = Caltech |access-date = 2006-08-16 |url-status = live |archive-url = https://web.archive.org/web/20060901181611/http://www.gps.caltech.edu/~mbrown/planetlila/ortiz/ |archive-date = 2006-09-01 }} </ref> <ref name="Sanz"> {{cite web |title = La historia de Ataecina vs Haumea |url = http://www.infoastro.com/200809/26ataecina-haumea.html |publisher = infoastro.com |author = Pablo Santos Sanz |date = 2008-09-26 |access-date = 2008-09-29 |language = es |url-status = live |archive-url = https://web.archive.org/web/20080929054518/http://www.infoastro.com/200809/26ataecina-haumea.html |archive-date = 2008-09-29 }} </ref> <ref name="ortiz1"> {{cite news |author = Jeff Hecht |url = https://www.newscientist.com/article/dn8033 |title = Astronomer denies improper use of web data |date = 2005-09-21 |publisher = New Scientist.com |access-date = 2009-01-12 |url-status = live |archive-url = https://web.archive.org/web/20110313053605/http://www.newscientist.com/article/dn8033 |archive-date = 2011-03-13 }} </ref> <ref name="marsden"> {{cite web |title = Controversial dwarf planet finally named 'Haumea' |author = Rachel Courtland |work = NewScientistSpace |date = 2008-09-19 |url = https://www.newscientist.com/article/dn14759-controversial-dwarf-planet-finally-named-haumea.html |access-date = 2008-09-19 |url-status = live |archive-url = https://web.archive.org/web/20080919010052/http://space.newscientist.com/article/dn14759-controversial-dwarf-planet-finally-named-haumea.html |archive-date = 2008-09-19 }} </ref> <ref name="Santa2005"> {{cite web |title = Santa et al. |date = 2005-09-10 |publisher = NASA Astrobiology Magazine |url = http://www.astrobio.net/news/modules.php?op=modload&name=News&file=article&sid=1707&mode=thread&order=0&thold=0 |access-date = 2008-10-16 |archive-url = https://web.archive.org/web/20060426180434/http://www.astrobio.net/news/modules.php?op=modload&name=News&file=article&sid=1707&mode=thread&order=0&thold=0 |archive-date = 2006-04-26 |url-status=usurped}} </ref> <ref name="IAU-Naming of Minor planets"> {{cite news |title = Naming of Astronomical Objects: Minor planets |work = International Astronomical Union |url = http://www.iau.org/public_press/themes/naming/#minorplanets |access-date = 2008-11-17 |url-status = live |archive-url = https://web.archive.org/web/20081216024716/http://www.iau.org/public_press/themes/naming/#minorplanets |archive-date = 2008-12-16 }} </ref> <ref name="mike"> {{cite web |title = Dwarf planets: Haumea |author = Mike Brown |work = Caltech |date = 2008-09-17 |url = http://web.gps.caltech.edu/~mbrown/2003EL61/ |access-date = 2008-09-18 |url-status = live |archive-url = https://web.archive.org/web/20080915014224/http://web.gps.caltech.edu/~mbrown/2003EL61/ |archive-date = 2008-09-15 }} </ref> <ref name="craig">{{cite book | author = Robert D. Craig | title = Handbook of Polynesian Mythology | publisher = ABC-CLIO | date = 2004 | url = https://books.google.com/books?id=LOZuirJWXvUC&q=haumea&pg=PA128 | page = 128 | isbn = 978-1-57607-894-5 | access-date = 2020-11-11 | archive-date = 2023-02-08 | archive-url = https://web.archive.org/web/20230208231942/https://books.google.com/books?id=LOZuirJWXvUC&q=haumea&pg=PA128 | url-status = live }}</ref> <ref name="iaunews"> {{cite web |title = News Release&nbsp;– IAU0807: IAU names fifth dwarf planet Haumea |work = International Astronomical Union |date = 2008-09-17 |url = http://www.iau.org/public_press/news/release/iau0807/ |access-date = 2008-09-18 |url-status = live |archive-url = https://web.archive.org/web/20090708112159/http://www.iau.org/public_press/news/release/iau0807/ |archive-date = 2009-07-08 }} </ref> <ref name="BrownBarkume2007">{{cite journal | author1 = Brown, M. E. | date = 2007 | title = A collisional family of icy objects in the Kuiper belt | journal = Nature | volume = 446 | issue = 7133 | pages = 294–296 | doi = 10.1038/nature05619 | pmid = 17361177 | bibcode = 2007Natur.446..294B | author2 = Barkume, K. M. | author3 = Ragozzine, D. | author4 = Schaller, L. | s2cid = 4430027 | url = https://authors.library.caltech.edu/34346/2/nature05619-s1.pdf | access-date = 2019-07-14 | archive-date = 2020-05-04 | archive-url = https://web.archive.org/web/20200504164857/https://authors.library.caltech.edu/34346/2/nature05619-s1.pdf | url-status = live }}</ref> <ref name="largest"> {{cite web |title = The largest Kuiper belt objects |author = Michael E. Brown |work = Caltech |url = http://www.gps.caltech.edu/~mbrown/papers/ps/kbochap.pdf |access-date = 2008-09-19 |url-status = live |archive-url = https://web.archive.org/web/20081001170118/http://www.gps.caltech.edu/~mbrown/papers/ps/kbochap.pdf |archive-date = 2008-10-01 }} </ref> <ref name="TrujilloBrown2003"> {{cite journal | author = C. A. Trujillo | author2 = M. E. Brown | name-list-style = amp | title = The Caltech Wide Area Sky Survey | pages = 92–99 | issue = 1–4 | volume = 112 | date = June 2003 | doi = 10.1023/B:MOON.0000031929.19729.a1 | journal = Earth, Moon, and Planets | bibcode = 2003EM&P...92...99T | s2cid = 189905639 }} </ref> <ref name="Brown2004"> {{cite journal | author1 = Brown, M. E. | date = 2004 | title = Discovery of a candidate inner Oort cloud planetoid | journal = The Astrophysical Journal | volume = 617 | issue = 1 | pages = 645–649 | doi = 10.1086/422095 | bibcode = 2004ApJ...617..645B | arxiv = astro-ph/0404456 | author2 = Trujillo, C. | author3 = Rabinowitz, D. L. | s2cid = 7738201 }} </ref> <ref name="Schwamb2008"> {{cite journal | author1 = Schwamb, M. E. | date = 2008 | title = Constraints on the distant population in the region of Sedna | volume = 40 | page = 465 | journal = American Astronomical Society, DPS Meeting #40, #38.07 | bibcode = 2008DPS....40.3807S | author2 = Brown, M. E. | author3 = Rabinowitz, D. L. }} </ref> <ref name="AFP2009"> {{cite web |publisher=News Limited |title=Astronomers get lock on diamond-shaped Haumea |work=European Planetary Science Congress in Potsdam |date=2009-09-16 |url=http://www.news.com.au/story/0,27574,26081101-23109,00.html |access-date=2009-09-16 |author=Agence France-Presse |archive-url=https://web.archive.org/web/20090923170519/http://www.news.com.au/story/0%2C27574%2C26081101-23109%2C00.html |archive-date=2009-09-23 }} </ref> <ref name="Lacerda2007"> {{cite journal | author1 = Lacerda, P. | date = 2007 | title = Densities of Solar System Objects from Their Rotational Light Curves | journal = Astronomical Journal | volume = 133 | issue = 4 | pages = 1393–1408 | doi = 10.1086/511772 | bibcode = 2007AJ....133.1393L | arxiv = astro-ph/0612237 | author2 = Jewitt, D. C. | s2cid = 17735600 }} </ref> <ref name="Lacerda2009"> {{cite journal | author = P. Lacerda | date = 2009 | title = Time-Resolved Near-Infrared Photometry of Extreme Kuiper Belt Object Haumea | journal = Astronomical Journal | volume = 137 | issue = 2 | pages = 3404–3413 | doi = 10.1088/0004-6256/137/2/3404 | bibcode = 2009AJ....137.3404L |arxiv = 0811.3732 | s2cid = 15210854 }} </ref> <ref name="Gemini-Charon ice machine"> {{cite press release |publisher = Gemini Observatory |date = 17 July 2007 |title = Charon: An ice machine in the ultimate deep freeze |url = http://www.spaceflightnow.com/news/n0707/17charon/ |access-date = 2007-07-18 |url-status = live |archive-url = https://web.archive.org/web/20110607020940/http://www.spaceflightnow.com/news/n0707/17charon/ |archive-date = 7 June 2011 }} </ref> <ref name="Brown2006xsize"> {{cite journal |author1 = Brown, M. E. |date = 2006 |title = Direct measurement of the size of 2003 UB313 from the Hubble Space Telescope |url = http://www.gps.caltech.edu/~mbrown/papers/ps/xsize.pdf |journal = The Astrophysical Journal Letters |volume = 643 |issue = 2 |pages = L61–L63 |doi = 10.1086/504843 |bibcode = 2006ApJ...643L..61B |arxiv = astro-ph/0604245 |last2 = Schaller |first2 = E. L. |last3 = Roe |first3 = H. G. |last4 = Rabinowitz |first4 = D. L. |last5 = Trujillo |first5 = C. A. |s2cid = 16487075 |url-status = live |archive-url = https://web.archive.org/web/20080910103928/http://www.gps.caltech.edu/~mbrown/papers/ps/xsize.pdf |archive-date = 2008-09-10 }} </ref> <ref name="Pinilla-Alonso2009"> {{cite journal | author1 = Pinilla-Alonso, N. | date = 2009 | title = Study of the Surface of 2003 EL61, the largest carbon-depleted object in the trans-neptunian belt | journal = Astronomy and Astrophysics | volume = 496 | issue = 2 | pages =547–556 | arxiv = 0803.1080 | doi = 10.1051/0004-6361/200809733 | doi-access = free| bibcode = 2009A&A...496..547P | last2 = Brunetto | first2 = R. | last3 = Licandro | first3 = J. | last4 = Gil-Hutton | first4 = R. | last5 = Roush | first5 = T. L. | last6 = Strazzulla | first6 = G. | s2cid = 15139257 }} </ref> <ref name="Tegler07"> {{cite journal | author1 = Tegler, S. C. | date = 2007 | title = Optical Spectroscopy of the Large Kuiper Belt Objects 136472 (2005 FY₉) and 136108 (2003 EL₆₁) | doi = 10.1086/510134 | journal = The Astronomical Journal | volume = 133 | issue = 2 | pages = 526–530 | arxiv = astro-ph/0611135 |bibcode = 2007AJ....133..526T | last2 = Grundy | first2 = W. M. | last3 = Romanishin | first3 = W. | last4 = Consolmagno | first4 = G. J. | last5 = Mogren | first5 = K. | last6 = Vilas | first6 = F. | s2cid = 10673951 }}</ref> <ref name="SpaceCom-Haumea dark spot"> {{cite web |title = Strange Dwarf Planet Has Red Spot |date = 15 September 2009 |url = http://www.space.com/scienceastronomy/090915-Haumea-dark-spot.html |work = Space.com |access-date = 2009-11-12 |url-status = live |archive-url = https://web.archive.org/web/20091121054048/http://www.space.com/scienceastronomy/090915-Haumea-dark-spot.html |archive-date = 21 November 2009 }}</ref> <ref name="Brown2005-AJL632">{{cite journal | author1 = Brown, M. E. | date = 2005 | title = Keck Observatory Laser Guide Star Adaptive Optics Discovery and Characterization of a Satellite to the Large Kuiper Belt Object 2003 EL₆₁ | journal = Astrophysical Journal Letters | volume = 632 | issue = 1 | pages = L45–L48 | doi = 10.1086/497641 | bibcode = 2005ApJ...632L..45B | last2 = Bouchez | first2 = A. H. | last3 = Rabinowitz | first3 = D. | last4 = Sari | first4 = R. | last5 = Trujillo | first5 = C. A. | last6 = Van Dam | first6 = M. | last7 = Campbell | first7 = R. | last8 = Chin | first8 = J. | last9 = Hartman | first9 = S. | last10 = Johansson | first10 = E. | last11 = Lafon | first11 = R. | last12 = Le Mignant | first12 = D. | last13 = Stomski | first13 = P. | last14 = Summers | first14 = D. | last15 = Wizinowich | first15 = P. | s2cid = 119408563 | url = http://authors.library.caltech.edu/34486/1/1538-4357_632_1_L45.pdf | access-date = 2018-11-04 | archive-date = 2017-12-02 | archive-url = https://web.archive.org/web/20171202123850/https://authors.library.caltech.edu/34486/1/1538-4357_632_1_L45.pdf | url-status = live }}</ref> <ref name="SchlichtingSari2009"> {{cite journal | author1 = Schlichting, H. E. | date = 2009 | title = The Creation of Haumea's Collisional Family | doi = 10.1088/0004-637X/700/2/1242 | journal = The Astrophysical Journal | volume = 700 | issue = 2 | pages = 1242–1246 | arxiv = 0906.3893 | bibcode = 2009ApJ...700.1242S | author2 = Sari, R. | s2cid = 19022987 }}</ref> <ref name="disc"> {{cite journal | title = On a Scattered Disc Origin for the 2003&nbsp;EL₆₁ Collisional Family—an Example of the Importance of Collisions in the Dynamics of Small Bodies | author1 = Levison, H. F. | date = 2008 | journal = Astronomical Journal | volume = 136 | issue = 3 | pages = 1079–1088 | doi = 10.1088/0004-6256/136/3/1079 | bibcode = 2008AJ....136.1079L | arxiv = 0809.0553 | author2 = Morbidelli, A. | author3 = Vokrouhlický, D. | author4 = Bottke, W. F. | s2cid = 10861444 }}</ref> <ref name="Ortiz2017">{{cite journal | display-authors = etal | last1 = Ortiz | first1 = J. L. | last2 = Santos-Sanz | first2 = P. | last3 = Sicardy | first3 = B. | last4 = Benedetti-Rossi | first4 = G. | last5 = Bérard | first5 = D. | last6 = Morales | first6 = N. | title = The size, shape, density and ring of the dwarf planet Haumea from a stellar occultation | url = http://www.astrosurf.com/sogorb/occultations/nature24051.pdf | journal = Nature | volume = 550 | issue = 7675 | year = 2017 | pages = 219–223 | doi = 10.1038/nature24051 | pmid = 29022593 | bibcode = 2017Natur.550..219O | arxiv = 2006.03113 | hdl = 10045/70230 | s2cid = 205260767 | hdl-access = free | access-date = 2020-08-19 | archive-date = 2020-11-07 | archive-url = https://web.archive.org/web/20201107052958/http://www.astrosurf.com/sogorb/occultations/nature24051.pdf | url-status = live }}</ref> <ref name="Dunham2019"> {{cite journal | title = Haumea's Shape, Composition, and Internal Structure | author1 = Dunham, E. T. | author2 = Desch, S. J. | author3 = Probst, L. | date = April 2019 | journal = The Astrophysical Journal | volume = 877 | issue = 1 | page = 11 | doi = 10.3847/1538-4357/ab13b3 | bibcode = 2019ApJ...877...41D | arxiv = 1904.00522 | s2cid = 90262114 | doi-access = free }}</ref> <ref name="Kondratyev2020"> {{cite journal | last1 = Kondratyev |first1 = B. P. | last2 = Kornoukhov |first2 = V. S. | title = Secular Evolution of Rings around Rotating Triaxial Gravitating Bodies | journal = Astronomy Reports | volume = 64 | issue = 10 | date = October 2020 | pages = 870–875 | doi = 10.1134/S1063772920100030 | bibcode = 2020ARep...64..870K | doi-access = }}</ref> <ref name="Verbiscer2022">{{cite journal |display-authors = etal |first1 = Anne J. |last1 = Verbiscer |first2 = Paul |last2 = Helfenstein |first3 = Simon B. |last3 = Porter |first4 = Susan D. |last4 = Benecchi |first5 = J. J. |last5 = Kavelaars |first6 = Tod R. |last6 = Lauer |title = The Diverse Shapes of Dwarf Planet and Large KBO Phase Curves Observed from New Horizons |journal = The Planetary Science Journal |date = April 2022 |volume = 3 |issue = 4 |id = 95 |page = 31 |doi-access = free |doi = 10.3847/PSJ/ac63a6 |bibcode = 2022PSJ.....3...95V}}</ref> <ref name="perihelion">{{cite web |title = Horizons Batch for Haumea at perihelion around 1 June 2133 |type = Perihelion occurs when rdot flips from negative to positive. The JPL SBDB generically (incorrectly) lists an unperturbed two-body perihelion date in 2132 |url = https://ssd.jpl.nasa.gov/horizons_batch.cgi?batch=1&COMMAND=%2720136108%27&START_TIME=%272133-05-25%27&STOP_TIME=%272133-06-14%27&STEP_SIZE=%273%20hours%27&QUANTITIES=%2719%27 |work = JPL Horizons |publisher = Jet Propulsion Laboratory |access-date = 13 September 2021 |archive-date = 2021-09-13 |archive-url = https://web.archive.org/web/20210913093519/https://ssd.jpl.nasa.gov/horizons_batch.cgi?batch=1&COMMAND=%27Haumea%27&START_TIME=%272133-05-25%27&STOP_TIME=%272133-06-14%27&STEP_SIZE=%273%20hours%27&QUANTITIES=%2719%27 |url-status = live }}</ref> <ref name="Munoz-Gutierrez2021">{{cite journal |first1 = Marco A. |last1 = Muñoz-Gutiérrez |first2 = Antoni |last2 = Peimbert |first3 = Matthew J. |last3 = Lehner |first4 = Shiang-Yu |last4 = Wang |title = Long-term Dynamical Stability in the Outer Solar System. I. The Regular and Chaotic Evolution of the 34 Largest Trans-Neptunian Objects |journal = The Astronomical Journal |date = October 2021 |volume = 162 |issue = 4 |page = 164 |doi-access = free |doi = 10.3847/1538-3881/ac1102 |arxiv = 2107.00240 |bibcode = 2021AJ....162..164M |s2cid = 235694711}}</ref> <ref name="spitzer"> {{cite journal | author1 = Stansberry, J. | title = Physical Properties of Kuiper Belt and Centaur Objects: Constraints from Spitzer Space Telescope | journal = The Solar System Beyond Neptune | page = 161 | publisher = University of Arizona Press | date = 2008 | arxiv = astro-ph/0702538 | bibcode = 2008ssbn.book..161S | author2 = Grundy, W. | author3 = Brown, M. | author4 = Cruikshank, D. | author5 = Spencer, J. | author6 = Trilling, D. | author7 = Margot, J-L. }} </ref> <ref name="Rabinowitz2005"> {{cite journal | author = Rabinowitz, D. L. | date = 2006 | title = Photometric Observations Constraining the Size, Shape, and Albedo of 2003&nbsp;EL₆₁, a Rapidly Rotating, Pluto-Sized Object in the Kuiper Belt | journal = Astrophysical Journal | volume = 639 | issue = 2 | pages = 1238–1251 | doi = 10.1086/499575 | bibcode = 2006ApJ...639.1238R | arxiv = astro-ph/0509401 | last2 = Barkume | first2 = Kristina | last3 = Brown | first3 = Michael E. | last4 = Roe | first4 = Henry | last5 = Schwartz | first5 = Michael | last6 = Tourtellotte | first6 = Suzanne | last7 = Trujillo | first7 = Chad | s2cid = 11484750 }} </ref> <ref name="Trujillo 2006"> {{cite journal | date = 2007 | title = The Surface of 2003&nbsp;EL₆₁ in the Near Infrared | journal = Astrophysical Journal | volume = 655 | issue = 2 | pages = 1172–1178 | doi = 10.1086/509861 | arxiv = astro-ph/0601618 | bibcode = 2007ApJ...655.1172T | author1 = Chadwick A. Trujillo | author2 = Michael E. Brown | author3 = Kristina Barkume | author4 = Emily Shaller | author5 = David L. Rabinowitz | s2cid = 118938812 |}} </ref> <ref name="Lellouch2010"> {{cite journal | author1 = Lellouch, E. | date = 2010 | title = "TNOs are cool": A survey of the trans-Neptunian region II. The thermal lightcurve of (136108) Haumea | journal = Astronomy and Astrophysics | volume = 518 | page = L147 | doi = 10.1051/0004-6361/201014648 | doi-access = free| bibcode = 2010A&A...518L.147L | arxiv = 1006.0095 | last2 = Kiss | first2 = C. | last3 = Santos-Sanz | first3 = P. | last4 = Müller | first4 = T. G. | last5 = Fornasier | first5 = S. | last6 = Groussin | first6 = O. | s2cid = 119223894 | display-authors = etal }}</ref> <ref name="Rabinowitz2008"> {{cite journal | author1 = Rabinowitz, D. L. | title = The Youthful Appearance of the 2003 EL₆₁ Collisional Family | date = 2008 | doi = 10.1088/0004-6256/136/4/1502 | journal = The Astronomical Journal | volume = 136 | issue = 4 | pages = 1502–1509 | arxiv = 0804.2864 | bibcode = 2008AJ....136.1502R | last2 = Schaefer | first2 = Bradley E. | last3 = Schaefer | first3 = Martha | last4 = Tourtellotte | first4 = Suzanne W. | s2cid = 117167835 }} </ref> <ref name="hour"> {{cite journal | author = P. Lacerda | author2 = D. Jewitt | author3 = N. Peixinho | name-list-style = amp | date = 2008 | title = High-Precision Photometry of Extreme KBO 2003 EL61 | journal = Astronomical Journal | volume = 135 | issue = 5 | pages = 1749–1756 | doi = 10.1088/0004-6256/135/5/1749 | bibcode = 2008AJ....135.1749L |arxiv = 0801.4124 | s2cid = 115712870 }} </ref> <ref name="Rabinowitz2008"> {{cite journal | author1 = Rabinowitz, D. L. | title = The Youthful Appearance of the 2003 EL₆₁ Collisional Family | date = 2008 | doi = 10.1088/0004-6256/136/4/1502 | journal = The Astronomical Journal | volume = 136 | issue = 4 | pages = 1502–1509 | arxiv = 0804.2864 | bibcode = 2008AJ....136.1502R | last2 = Schaefer | first2 = Bradley E. | last3 = Schaefer | first3 = Martha | last4 = Tourtellotte | first4 = Suzanne W. | s2cid = 117167835 }} </ref> }} == Eksterne skakels == * {{JPL-kleinliggaam}} * [https://www.minorplanetcenter.net/db_search/show_object?object_id=136108 KPS-databasis se inskrywing vir (136108) Haumea] {{Commons-kategorie inlyn}} {{PlaneteSon}} [[Kategorie:Dwergplanete]] [[Kategorie:Kuipergordel]] [[Kategorie:Plutoïdes]] bf4ryfm7ihly8134wt7nnittqnlgyhq 0 45954 2974642 2869928 2026-10-01T21:15:44Z Jcwf 4 /* Paddas in Suid-Afrika */ 2974642 wikitext text/x-wiki {{Taksoboks | name = '''Padda''' | image = Red-eyed Tree Frog - Litoria chloris edit1.jpg | image2 = Litoria microbelos single 150103 0547.mp3 | image2_caption = 'n Rooioogboompadda (''Litoria chloris'', bo), en die roep van 'n lanspadda (''Litoria microbelos''), albei van Australië | regnum = [[Animalia]] | phylum = [[Chordata]] | classis = [[Amphibia]] | ordo = '''Anura''' | ordo_authority = [[Blasius Merrem|Merrem]], 1820 | range_map = Frog distribution.png | range_map_caption = {{legend0|black|verspreiding van paddas}} | subdivision_ranks = Subordes | subdivision = [[Archaeobatrachia]]<br /> [[Mesobatrachia]]<br /> [[Neobatrachia]] }} 'n '''Padda''' is 'n koudbloedige, stertlose [[dier]] wat aan die klas [[amfibie|amfibieë]] behoort. "Amfi-" (beide) en "bios" (lewe) dui op hul tweeledige lewenswyse wat naamlik op land en in die water plaasvind. Wanneer hulle uitbroei kry hulle (nes [[vis]]se) [[suurstof]] uit die water met hul kieue en swem met hul afgeplatte sterte. Sodra hulle groter word en van gedaante verwissel, haal hulle in die [[lug]] asem soos alle landdiere en verloor hul stert. == Voorkoms == 'n Padda se vel is normaalweg slymerig (natterig), kaal en sonder skubbe, vere of hare. In die padda se vel is daar kliere wat 'n tipe slym afskei; die slym help om sy vel vogtig te hou. Sommige paddas se velkleur ([[swart]], [[groen]], [[bruin]], [[geel]] ens.) help met kamoeflering teen hul vyande. Sommige paddas kan weer van [[kleur]] verander om hulle by hul omgewing aan te pas. Die varklelie-padda is bedags ivoor[[wit]] wanneer hy in die voue van dié [[blom]] skuil. Op dié manier weerkaats hy ook die ergste hitte van die [[son]]. Saans is hy donkerder van kleur, sodat hy onopsigtelik in die nag kan beweeg. [[Lêer:Blue poison dart frog arp.jpg|duimnael|links|<center>'n Bloupylgifpadda (''Dendrobates azureus'') in die Bristolse Dieretuin</center>]] Ander het weer helderkleurige velkleure ([[rooi]], [[blou]] en ander helder skakerings) wat hul roofvyande waarsku dat hul baie giftig kan wees. In werklikheid skei alle paddas, en nie net die helderkleuriges nie, 'n melkerige gif uit velkliere af. Hierdie gif help om hulle teen vyande te beskerm. Die gif van die meeste paddas is nie baie gevaarlik vir die mens nie en sal slegs 'n ligte vel-irritasie veroorsaak. Paddas se ribbetjies is opmerklik swak ontwikkel en sal nooit 'n borsbeen bereik nie. Paddas het 'n kenmerkende vermoë om ver te kan spring. Hul vier pote is oor die algemeen slegs daar om hul liggaam op land te stut, daar slegs sekere paddas op hul vier pote kan loop. == Metamorfose == [[Lêer:Phrynomantis annectens 214877742.jpg|duimnael|regs|Paddavisse van die gemarmerde rubberpadda (''Phrynomantis annectens'') wat in 'n rotspoel in die Noord-Kaap uitgebroei het]] Soos alle amfibieë word die meeste paddas voortgeplant deur eiers wat in die water of in klam plekke gelê word (sekere soorte is lewendbarend). Aanvanklik is die padda 'n visagtige larwe, die paddavissie, wat deur kieue asemhaal. Wanneer hy ouer word, verander hy egter van 'n dier wat soos 'n vis lyk en slegs in die water kan leef in 'n dier wat op die land kan lewe. Hierdie veranderinge vind soos volg plaas: Die wyfiepadda lê gewoonlik haar eiers vroeg in die lente en daar is gewoonlik besonder baie van hulle. Die padda-eiers is bedek met 'n gelatienagtige stof, wat hulle in 'n digte massa saamhou. Die eerste embrionale ontwikkeling vind in die eier plaas. Sowat twee weke nadat die eier gelê is, kom 'n larwe (die paddavissie) daaruit. Aanvanklik kan die paddavissie nie swem of vreet nie. Hy klou aan die oorblyfsels van sy eier of aan die blaar van die een of ander [[waterplant]] vas deur middel van kleeforgaantjies aan die onderkant van die liggaam. Die diertjie haal asem deur drie pare uitwendige kieue. Na 'n paar dae verskyn die mond, die neusgate gaan oop, en die oë word onder die vet gevorm. Die stert word langer en die uitwendige kieue word deur vier pare inwendige kieue vervang. Sodra die paddavissie hierdie stadium van ontwikkeling bereik, begin hy om te swem en te vreet. Later verskyn twee agterbene, en dan die voorbene, terwyl die stert kleiner word en uiteindelik verdwyn. Mettertyd word die inwendige kieue ook deur die liggaam geabsorbeer, die longe ontwikkel, en die paddavis verander in 'n klein paddatjie. Hierdie metamorfose duur gewoonlik drie maande. == Kommunikasie == Paddas kommunikeer met ander paddas deur middel van verskeie komplekse roepe, soos kierie-kieries en kwake en ander geluide. Hierdie geluide word baie soos die spraak van mense voortgebring, deur lug uit die longe oor die stembande in die keel te forseer. Padda-geselsies is baie belangrik in die paartyd wanneer die mannetjies roep om die wyfies se aandag te trek.<ref>[http://mieliestronk.com/parra.html Paddas en hul dinge] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130629152312/http://www.mieliestronk.com/parra.html |date=29 Junie 2013 }}, besoek op 8 Julie 2013</ref> == Habitat == Paddas is afhanklik van klam, nat blyplekke. Omdat [[vleiland]]e baie kwesbaar vir ontwikkeling is, word paddas se habitat maklik vernietig. Hulle is egter aanpasbare diere en hulle kom in 'n groot verskeidenheid habitatte voor, van [[seevlak]] tot in [[berg]]gebiede. Paddavissies vreet [[alge]] en ander waterplante, maar 'n paar soorte raak partymaal kannibale en vreet dan ander paddavissies. Volwasse paddas is [[karnivoor|karnivore]] (vleisvreters) en vreet meestal lewendige [[insekte]] en ander goggatjies, soos muskiete, motte en torre. Hulle sal nie dooie kos vreet nie. == Voortplanting == [[Lêer:Frogspawn closeup.jpg|duimnael|links|<center>Paddaeiers</center>]] [[Lêer:Tadpoles 10 days.jpg|duimnael|regs|<center>Tien dae oue paddavissies</center>]] Die paddawyfie lê haar eiers tussen waterplante. Daar kan lang stringe wees, in groot groepe of klein groepies of selfs enkeles. Na omtrent tien dae word die eiers deur die [[son]] se hitte uitgebroei. Uit die eier kom 'n paddavissie wat 'n stertvin het om mee te swem. Die paddavissie haal soos 'n vis deur kieue asem. Na omtrent twee maande kry die paddavissie agterpote, waar die stertvin aan die liggaam vas is. Daarna ontwikkel die voorpote. Met dié metamorfose verander die “vissie” in 'n padda sodat hy op land en in die water kan lewe. Longe (vir asemhaling) vervang die kieue, sy stertvin verdwyn en sy mond vergroot. == Algemeen == Paddas se natuurlike vyande is [[vis]]se, [[voël]]s, [[soogdier]]e, [[reptiel]]e en natuurlik die [[mens]]. Sommige mense eet hulle; paddaboutjies word veral in [[Frankryk]] en [[China]] as ’n lekkerny beskou. In Afrika word die brulpadda ook as voedsel benut. Daar steek geen waarheid in die stories dat 'n mens vratte kry as jy 'n padda hanteer nie. Paddas word gebruik om mense die anatomie van [[gewerweldes]] ([[dier]]e met 'n ruggraat) te leer en padda[[Eier (biologie)|eiers]] help geleerdes om meer van die ontwikkeling van embrio’s te wete te kom. Paddas is ook al gebruik vir [[swangerskap]]toetse op [[vrou]]e. Paddas drink nie water nie. Vog word deur hul velle geabsorbeer en in 'n interne watersak gestoor. Dié water word in droë tye gebruik om die vel klam te hou, sodat hulle kan asemhaal. == Paddas in Suid-Afrika == Daar kom meer as 100 [[spesie]]s in Suid-Afrika voor waarvan die helfte [[endemies]] of amper-endemies is. Die [[Grootbrulpadda|brulpadda]], wat tot 20&nbsp;cm lank kan word, is [[Suid-Afrika]] se grootste padda. Tydens droogtes skei brulpaddas 'n stof deur hul vel af wat 'n kokon om hulle vorm. In die [[Karoo]] bly brulpaddas soms vir jare in dié kokonne, tot dit weer nat genoeg is om na buite te gaan. In Suid-Afrika kom paddas uit twaalf familier voor: <ref name="Wildlife">[https://www.wildvernac.org/vernac-names-of-wildlife/frog-names Wildlife in vernacular; Phaka, F.M., Hugé, J., Razhuanzwo, F., Vanhove, M.P.M. & Du Preez, L.H. 2025. Naming South African frogs and reptiles in nine Indigenous languages. African Journal of Herpetology, 1–18.; 2025]</ref> #[[Arthroleptidae]] -Kikkers en Boompaddas #[[Brevicipitidae]] - Reënpaddas #[[Bufonidae]] -Skurwepaddas #[[Heleophrynidae]] - Spookpaddas #[[Hemisotidae]] -Graafneuspaddas #[[Hyperoliidae]] -Rietpaddas #[[Microhylidae]] -Rubberpaddas #[[Phrynobatrachidae]] -Modderpaddas #[[Pipidae]] -Platannas #[[Ptychadenidae]] -[[Graspadda]]s #[[Pyxicephalidae]] - Afrikapaddas #[[Rhacophoridae]] -Skuimnespaddas == Bronne == * Carruthers, Vincent: The remarkable rainfrog. In: Conserva. Tydskrif van die Departement van Omgewingsake. Deel 2, nr. 1, Februarie 1987. ISSN 0258-3313 * KENNIS, 1980, {{ISBN|0798108266}}, volume 4, bl. 699 *''A Complete Guide to the Frogs of Southern Africa.'' Vincent Carruthers & Louis du Preez. Julie 2011. {{ISBN|978-1-77007-446-0}} == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == * [http://vmus.adu.org.za/vm_search.php?database=safap&prj_acronym=FrogMAP&db=safap&URL=http://adu.org.za/frog_atlas.php&Logo=images/frogmap_logo.png&Headline=Frog%20Atlas%20of%20Southern%20Africa&Use_main_filter=0&User_id=&Full_name=%20&serve_sp_list=1&drop_down_list=0&assessment=0 Frog Atlas of Southern Africa] {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Paddas| ]] 44ayxk1kjty5x3nyiza5tlu8tg9keo1 2974649 2974642 2026-10-01T21:20:14Z Jcwf 4 /* Paddas in Suid-Afrika */ 2974649 wikitext text/x-wiki {{Taksoboks | name = '''Padda''' | image = Red-eyed Tree Frog - Litoria chloris edit1.jpg | image2 = Litoria microbelos single 150103 0547.mp3 | image2_caption = 'n Rooioogboompadda (''Litoria chloris'', bo), en die roep van 'n lanspadda (''Litoria microbelos''), albei van Australië | regnum = [[Animalia]] | phylum = [[Chordata]] | classis = [[Amphibia]] | ordo = '''Anura''' | ordo_authority = [[Blasius Merrem|Merrem]], 1820 | range_map = Frog distribution.png | range_map_caption = {{legend0|black|verspreiding van paddas}} | subdivision_ranks = Subordes | subdivision = [[Archaeobatrachia]]<br /> [[Mesobatrachia]]<br /> [[Neobatrachia]] }} 'n '''Padda''' is 'n koudbloedige, stertlose [[dier]] wat aan die klas [[amfibie|amfibieë]] behoort. "Amfi-" (beide) en "bios" (lewe) dui op hul tweeledige lewenswyse wat naamlik op land en in die water plaasvind. Wanneer hulle uitbroei kry hulle (nes [[vis]]se) [[suurstof]] uit die water met hul kieue en swem met hul afgeplatte sterte. Sodra hulle groter word en van gedaante verwissel, haal hulle in die [[lug]] asem soos alle landdiere en verloor hul stert. == Voorkoms == 'n Padda se vel is normaalweg slymerig (natterig), kaal en sonder skubbe, vere of hare. In die padda se vel is daar kliere wat 'n tipe slym afskei; die slym help om sy vel vogtig te hou. Sommige paddas se velkleur ([[swart]], [[groen]], [[bruin]], [[geel]] ens.) help met kamoeflering teen hul vyande. Sommige paddas kan weer van [[kleur]] verander om hulle by hul omgewing aan te pas. Die varklelie-padda is bedags ivoor[[wit]] wanneer hy in die voue van dié [[blom]] skuil. Op dié manier weerkaats hy ook die ergste hitte van die [[son]]. Saans is hy donkerder van kleur, sodat hy onopsigtelik in die nag kan beweeg. [[Lêer:Blue poison dart frog arp.jpg|duimnael|links|<center>'n Bloupylgifpadda (''Dendrobates azureus'') in die Bristolse Dieretuin</center>]] Ander het weer helderkleurige velkleure ([[rooi]], [[blou]] en ander helder skakerings) wat hul roofvyande waarsku dat hul baie giftig kan wees. In werklikheid skei alle paddas, en nie net die helderkleuriges nie, 'n melkerige gif uit velkliere af. Hierdie gif help om hulle teen vyande te beskerm. Die gif van die meeste paddas is nie baie gevaarlik vir die mens nie en sal slegs 'n ligte vel-irritasie veroorsaak. Paddas se ribbetjies is opmerklik swak ontwikkel en sal nooit 'n borsbeen bereik nie. Paddas het 'n kenmerkende vermoë om ver te kan spring. Hul vier pote is oor die algemeen slegs daar om hul liggaam op land te stut, daar slegs sekere paddas op hul vier pote kan loop. == Metamorfose == [[Lêer:Phrynomantis annectens 214877742.jpg|duimnael|regs|Paddavisse van die gemarmerde rubberpadda (''Phrynomantis annectens'') wat in 'n rotspoel in die Noord-Kaap uitgebroei het]] Soos alle amfibieë word die meeste paddas voortgeplant deur eiers wat in die water of in klam plekke gelê word (sekere soorte is lewendbarend). Aanvanklik is die padda 'n visagtige larwe, die paddavissie, wat deur kieue asemhaal. Wanneer hy ouer word, verander hy egter van 'n dier wat soos 'n vis lyk en slegs in die water kan leef in 'n dier wat op die land kan lewe. Hierdie veranderinge vind soos volg plaas: Die wyfiepadda lê gewoonlik haar eiers vroeg in die lente en daar is gewoonlik besonder baie van hulle. Die padda-eiers is bedek met 'n gelatienagtige stof, wat hulle in 'n digte massa saamhou. Die eerste embrionale ontwikkeling vind in die eier plaas. Sowat twee weke nadat die eier gelê is, kom 'n larwe (die paddavissie) daaruit. Aanvanklik kan die paddavissie nie swem of vreet nie. Hy klou aan die oorblyfsels van sy eier of aan die blaar van die een of ander [[waterplant]] vas deur middel van kleeforgaantjies aan die onderkant van die liggaam. Die diertjie haal asem deur drie pare uitwendige kieue. Na 'n paar dae verskyn die mond, die neusgate gaan oop, en die oë word onder die vet gevorm. Die stert word langer en die uitwendige kieue word deur vier pare inwendige kieue vervang. Sodra die paddavissie hierdie stadium van ontwikkeling bereik, begin hy om te swem en te vreet. Later verskyn twee agterbene, en dan die voorbene, terwyl die stert kleiner word en uiteindelik verdwyn. Mettertyd word die inwendige kieue ook deur die liggaam geabsorbeer, die longe ontwikkel, en die paddavis verander in 'n klein paddatjie. Hierdie metamorfose duur gewoonlik drie maande. == Kommunikasie == Paddas kommunikeer met ander paddas deur middel van verskeie komplekse roepe, soos kierie-kieries en kwake en ander geluide. Hierdie geluide word baie soos die spraak van mense voortgebring, deur lug uit die longe oor die stembande in die keel te forseer. Padda-geselsies is baie belangrik in die paartyd wanneer die mannetjies roep om die wyfies se aandag te trek.<ref>[http://mieliestronk.com/parra.html Paddas en hul dinge] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130629152312/http://www.mieliestronk.com/parra.html |date=29 Junie 2013 }}, besoek op 8 Julie 2013</ref> == Habitat == Paddas is afhanklik van klam, nat blyplekke. Omdat [[vleiland]]e baie kwesbaar vir ontwikkeling is, word paddas se habitat maklik vernietig. Hulle is egter aanpasbare diere en hulle kom in 'n groot verskeidenheid habitatte voor, van [[seevlak]] tot in [[berg]]gebiede. Paddavissies vreet [[alge]] en ander waterplante, maar 'n paar soorte raak partymaal kannibale en vreet dan ander paddavissies. Volwasse paddas is [[karnivoor|karnivore]] (vleisvreters) en vreet meestal lewendige [[insekte]] en ander goggatjies, soos muskiete, motte en torre. Hulle sal nie dooie kos vreet nie. == Voortplanting == [[Lêer:Frogspawn closeup.jpg|duimnael|links|<center>Paddaeiers</center>]] [[Lêer:Tadpoles 10 days.jpg|duimnael|regs|<center>Tien dae oue paddavissies</center>]] Die paddawyfie lê haar eiers tussen waterplante. Daar kan lang stringe wees, in groot groepe of klein groepies of selfs enkeles. Na omtrent tien dae word die eiers deur die [[son]] se hitte uitgebroei. Uit die eier kom 'n paddavissie wat 'n stertvin het om mee te swem. Die paddavissie haal soos 'n vis deur kieue asem. Na omtrent twee maande kry die paddavissie agterpote, waar die stertvin aan die liggaam vas is. Daarna ontwikkel die voorpote. Met dié metamorfose verander die “vissie” in 'n padda sodat hy op land en in die water kan lewe. Longe (vir asemhaling) vervang die kieue, sy stertvin verdwyn en sy mond vergroot. == Algemeen == Paddas se natuurlike vyande is [[vis]]se, [[voël]]s, [[soogdier]]e, [[reptiel]]e en natuurlik die [[mens]]. Sommige mense eet hulle; paddaboutjies word veral in [[Frankryk]] en [[China]] as ’n lekkerny beskou. In Afrika word die brulpadda ook as voedsel benut. Daar steek geen waarheid in die stories dat 'n mens vratte kry as jy 'n padda hanteer nie. Paddas word gebruik om mense die anatomie van [[gewerweldes]] ([[dier]]e met 'n ruggraat) te leer en padda[[Eier (biologie)|eiers]] help geleerdes om meer van die ontwikkeling van embrio’s te wete te kom. Paddas is ook al gebruik vir [[swangerskap]]toetse op [[vrou]]e. Paddas drink nie water nie. Vog word deur hul velle geabsorbeer en in 'n interne watersak gestoor. Dié water word in droë tye gebruik om die vel klam te hou, sodat hulle kan asemhaal. == Paddas in Suid-Afrika == Daar kom meer as 100 [[spesie]]s in Suid-Afrika voor waarvan die helfte [[endemies]] of amper-endemies is. Die [[Grootbrulpadda|brulpadda]], wat tot 20&nbsp;cm lank kan word, is [[Suid-Afrika]] se grootste padda. Tydens droogtes skei brulpaddas 'n stof deur hul vel af wat 'n kokon om hulle vorm. In die [[Karoo]] bly brulpaddas soms vir jare in dié kokonne, tot dit weer nat genoeg is om na buite te gaan. In Suid-Afrika kom paddas uit twaalf families voor: <ref name="Wildlife">[https://www.wildvernac.org/vernac-names-of-wildlife/frog-names Wildlife in vernacular; Phaka, F.M., Hugé, J., Razhuanzwo, F., Vanhove, M.P.M. & Du Preez, L.H. 2025. Naming South African frogs and reptiles in nine Indigenous languages. African Journal of Herpetology, 1–18.; 2025]</ref> #[[Arthroleptidae]] -Kikkers en Boompaddas #[[Brevicipitidae]] - Reënpaddas #[[Bufonidae]] -Skurwepaddas #[[Heleophrynidae]] - Spookpaddas #[[Hemisotidae]] -Graafneuspaddas #[[Hyperoliidae]] -Rietpaddas #[[Microhylidae]] -Rubberpaddas #[[Phrynobatrachidae]] -Modderpaddas #[[Pipidae]] -Platannas #[[Ptychadenidae]] -[[Graspadda]]s #[[Pyxicephalidae]] - Afrikapaddas #[[Rhacophoridae]] -Skuimnespaddas == Bronne == * Carruthers, Vincent: The remarkable rainfrog. In: Conserva. Tydskrif van die Departement van Omgewingsake. Deel 2, nr. 1, Februarie 1987. ISSN 0258-3313 * KENNIS, 1980, {{ISBN|0798108266}}, volume 4, bl. 699 *''A Complete Guide to the Frogs of Southern Africa.'' Vincent Carruthers & Louis du Preez. Julie 2011. {{ISBN|978-1-77007-446-0}} == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == * [http://vmus.adu.org.za/vm_search.php?database=safap&prj_acronym=FrogMAP&db=safap&URL=http://adu.org.za/frog_atlas.php&Logo=images/frogmap_logo.png&Headline=Frog%20Atlas%20of%20Southern%20Africa&Use_main_filter=0&User_id=&Full_name=%20&serve_sp_list=1&drop_down_list=0&assessment=0 Frog Atlas of Southern Africa] {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Paddas| ]] e2lfk68foovv9glquiiw6qs8kaaudso 0 46142 2974529 2971070 2026-10-01T15:23:19Z CommonsDelinker 1161 "Byzantine_imperial_flag,_14th_century,_square.svg" is verwyder omdat dit in Commons deur [[c:User:Sreejithk2000|Sreejithk2000]] verwyder is omrede: Temporary deletion for [[:c:COM:SPLIT|history splitting]] of [[:c:COM:OVERWRITE|overwritten files]] ([[:c: 2974529 wikitext text/x-wiki {{Infoboks Voormalige Land |native_name = ''Imperium Romaniae'' |conventional_long_name = Latynse Ryk van Konstantinopel |common_name = Keiserryk van Romania |continent=Eurasië |region1=Suidwes-Asië |region2=Suidwes-Europa |region3= |country = [[Griekeland]], [[Turkye]] |era=Middeleeue |status=State unie |year_start = 1204 |year_end = 1261 |date_start = 16 Mei |date_end = 25 Julie |event_start = Verowering van [[Konstantinopel]] |event_end = Val van Konstantinopel |p1 = Bisantynse Ryk |flag_p1 = Simple Labarum.svg |s1 = Bisantynse Ryk |flag_s1 = |image_flag = |image_coat = Blason maison fr de Courtenay-Constantinople.svg |image_map = LatinEmpire.png |image_map_caption = Die Latynse Ryk tussen 1204 en 1261 |national_motto = |national_anthem = |religion = [[Rooms-Katolieke Kerk]]<br />[[Oosters-Ortodokse Kerk]] |capital = [[Konstantinopel]] |common_languages = [[Latyn]], [[Grieks]] en [[Oudfrans]] |government_type = Monargie |title_leader = Keiser |leader1 = [[Boudewyn I van Vlaandere]] |year_leader1 = 1204-1205/06 |leader2 = [[Hendrik van Vlaandere]] |year_leader2 = 1206-1216 |leader3 = [[Pieter van Courtenay]] |year_leader3 = 1216-1217 |leader4 = [[Robert van Courtenay]] |year_leader4 = 1217-1228 |leader5 = [[Boudewyn II van Courtenay]] |year_leader5 = 1228-1261 |stat_year1=1204 |stat_area1=350000 |stat_pop1 = |currency = |footnotes = }} [[Lêer:PriseDeConstantinople1204PalmaLeJeune.JPG|duimnael|links|Die verowering van Konstantinopel tydens die Vierde Kruistog op 16 Mei 1204.]] Die '''Latynse Ryk''' of '''Keiserryk van Romania''' ([[Latyn]]: ''Imperium Romaniae'') is die naam wat historici gegee het aan die feodale [[Kruistog|Kruisvaarder]]staat wat deur deelnemers aan die [[Kruistog#Vierde Kruistog|Vierde Kruistog]] gestig is op land wat van die [[Bisantynse Ryk]] verower is.<ref>{{citation |chapter = The Latin empire of Constantinople and the Frankish states in Greece|last = Jacobi|first = David|title = The New Cambridge Medieval History, Volume V: c. 1198–c. 1300|editor-first = David|editor-last = Abulafia|publisher = Cambridge University Press|year = 1999|isbn = 0-521-36289-X|pages = 525–542}}</ref> Dit het tot stand gekom ná die inval in [[Konstantinopel]] in 1204 en het geduur tot in 1261. Die Latynse Ryk was veronderstel om die Bisantynse Ryk te vervang as die titulêre [[Romeinse Ryk]] in die ooste, met ’n Westerse [[Rooms-Katolieke Kerk|Rooms-Katolieke]] keiser in die plek van die [[Oosters-Ortodokse Kerk|Oosters-Ortodokse]] Bisantynse keisers. [[Boudewyn I van Konstantinopel|Boudewyn IX]], die Graaf van Vlaandere, is op 16 Mei 1204 as Boudewyn I as die eerste Latynse keiser gekroon. Die Latynse Ryk kon nie politieke of ekonomiese oorheersing handhaaf oor die ander Latynse magte wat ná die Vierde Kruistog in voormalige Bisantynse gebiede gevestig is nie, veral die [[Republiek Venesië]], en ná ’n kort aanvanklike tydperk van militêre suksesse het dit stadigaan begin verval. Dit is verswak deur konstante oorlogvoering teen [[Bulgarye]] en die onverowerde dele van die ryk, soos die [[Nicea|Niceense Ryk]], en eindelik het dit tot ’n einde gekom toe die Bisantyne Konstantinopel in 1261 onder keiser [[Michael VIII Palaiologos]] herverower. == Verwysings == {{Verwysings}} *[[Lêer:Crystal txt.png|15px]] Hierdie artikel is vertaal uit die [[:en:Latin Empire|Engelse Wikipedia]] [[Kategorie:Bisantynse Ryk]] [[Kategorie:Geskiedenis van Turkye]] [[Kategorie:Voormalige lande in die Midde-Ooste]] 30sq6ibixm9cwuf7wftofyd3q973svh 0 52694 2974573 2546743 2026-10-01T18:17:07Z Carsten Steger 136025 Aerial image of Vlieland inserted. 2974573 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Nedersetting |amptelike_naam = Vlieland |ander_naam = Flylân |inheemse_naam = |nedersetting_tipe = Munisipaliteit |bynaam = |slagspreuk = |translit_taal1 = |translit_taal1_tipe = |translit_taal1_inligting = |translit_taal2 = |translit_taal2_tipe = |translit_taal2_inligting = |beeld_stadsilhoeët = Aerial image of Vlieland (view from the west).jpg |beeldgrootte = |beeldbyskrif = |beeld_vlag = Flag of Vlieland.svg |vlaggrootte = |vlagskakel = |beeld_seël = |seëlskakel = |seëlgrootte = |beeld_skild = Vlieland wapen.svg |skildskakel = |skildgrootte = |beeld_leë_embleem = |leë_embleemtipe = |leë_embleemgrootte = |leë_embleemskakel = |beeld_kaart = Vlieland locator map municipality NL 2018.png |kaartgrootte = |kaartbyskrif = Ligging van Vlieland in Friesland-provinsie |beeld_kaart1 = Gem-Vlieland-OpenTopo.jpg |kaartgrootte1 = |kaartbyskrif1 = Kaart van Vlieland-munisipaliteit |beeld_punt_kaart = |puntkaartgrootte = |puntkaartbyskrif = |punt-x = |punt-y = |duimdrukkerkaart = |duimdrukkeretiketposisie = |duimdrukkerkaartgrootte = |duimdrukkerkaartbyskrif = |onderafdelingtipe = [[Land]] |onderafdelingnaam = {{vlag|Nederland}} |onderafdelingtipe1 = [[Provinsies van Nederland|Provinsie]] |onderafdelingtipe2 = |onderafdelingtipe3 = |onderafdelingtipe4 = |onderafdelingnaam1 = [[Lêer:Frisian flag.svg|22px]] [[Friesland]] |onderafdelingnaam2 = |onderafdelingnaam3 = |onderafdelingnaam4 = |regeringvoetnotas = |regeringstipe = |leiertitel = Burgemeester |leiernaam = Michiel Schrier ([[SP (Nederland)|SP]]) |leiertitel1 = |leiertitel2 = |leiertitel3 = |leiertitel4 = |leiernaam1 = |leiernaam2 = |leiernaam3 = |leiernaam4 = |stigtingstitel = Opgerig in |stigtingsdatum = |stigtingstitel2 = |stigtingsdatum2 = |stigtingstitel3 = |stigtingsdatum3 = |eenheidvoorkeur = |oppervlakvoetnotas = |oppervlakgroottes = |oppervlak_totaal_km2 = 315,80 |oppervlak_land_km2 = 39,15 |oppervlak_water_km2 = 276,65 |oppervlak_totaal_myl2 = |oppervlak_land_myl2 = |oppervlak_water_myl2 = |oppervlak_water_persent = |oppervlak_stedelik_km2 = |oppervlak_stedelik_myl2 = |oppervlak_metro_km2 = |oppervlak_metro_myl2 = |oppervlak_leeg1_titel = |oppervlak_leeg1_km2 = |oppervlak_leeg1_myl2 = |oppervlak_leeg2_titel = |oppervlak_leeg2_km2 = |oppervlak_leeg2_myl2 = |hoogtevoetnotas = |hoogte_m = |hoogte_voet = |koördinaattipe = |koördinate = {{Koördinate|53|15|N|4|57|O|aansig=inlyn,titel}} |bevolking_soos_op = |bevolkingnotas = |bevolking_totaal = 1196 |bevolkingsdigtheid_km2 = 31 |bevolkingsdigtheid_myl2 = |bevolking_metro = |bevolkingsdigtheid_metro_km2 = |bevolkingsdigtheid_metro_myl2 = |bevolking_stedelik = |bevolkingsdigtheid_stedelik_km2 = |bevolkingsdigtheid_stedelik_myl2 = |bevolking_leeg1_titel = |bevolking_leeg1 = |bevolkingsdigtheid_leeg1_km2 = |bevolkingsdigtheid_leeg1_myl2 = |bevolking_leeg2_titel = |bevolking_leeg2 = |bevolkingsdigtheid_leeg2_km2 = |bevolkingsdigtheid_leeg2_myl2 = |bevolkingnota = 1 Januarie 2022 |tydsone = IST |utcafset = +1 |tydsone_DST = IDT |uctafset_DST = +2 |poskodetipe = Poskode |poskode = 8899 |skakelkode = 0552 |leë_naam = Bestuurlike sentrum |leë_inligting = [[Oost-Vlieland]] |leë1_naam = |leë1_inligting = |leë2_naam = |leë2_inligting = |leë3_naam = |leë3_inligting = |leë4_naam = |leë4_inligting = |leë5_naam = |leë5_inligting = |voetnotas = |webwerf = [https://www.vlieland.nl/ www.vlieland.nl] }} '''Vlieland''' is vanuit die weste die tweede bewoonde [[Nederland]]se [[Waddesee-eiland]], en lê in die provinsie [[Friesland]]. In vroeëre tye was Vlieland 'n deel van die gewes Texla. Die eiland is 'n gebiedsdeel van die gelyknamige [[munisipaliteit]] Vlieland. Aan die westekant van die eiland lê [[Texel]] en aan die ooste [[Terschelling]]. Die munisipaliteit Vlieland tel sowat 1&nbsp;200 inwoners (2022). Met 31 inw/km² land is Vlieland na [[Schiermonnikoog]] die ylbevolkste munisipaliteit van Nederland. Die eiland se hoogste punt is 45 m hoog. == Geskiedenis == Deur die stormvloed van 1287 word Vlieland van Friesland se vasteland geskei. Dit het deel uitgemaak van die proses waardeur die [[Waddesee]] gevorm is. Die noordelike deel van Texel, Eierland, was ooit 'n deel van Vlieland nie. Deur die ontstaan van die Eierlandse Gat is Eierland van Vlieland geskei. Deur verdere veranderinge in seestrome het Vlieland aan die weskus steeds verder geërodeer. Naas Oost-Vlieland was daar nog 'n tweede dorp: West-Vlieland ''(Westeynde)''. Die laaste huise word in 1736 uit hierdie dorp ontruim na tientalle jare van vloede en pogings tot wederopbou. Tot 1942 het Vlieland aan die provinsie [[Noord-Holland]] behoort, soos [[Terschelling]]. Die Duitsers het dit verander en het die eiland by Friesland ingedeel. Na die oorlog is hierdie wysiging aan die provinsiale grens nie ongedaan gemaak nie. Vlieland is nou 'n Fries wadde eiland, maar daar word nie [[Wes-Fries]] gepraat nie. Die oorspronklike dialek van Vlieland, Vlielands, het veral aansluiting gevind by die dialekte van Noord-Holland. Die laaste spreekster, mevrou Petronella de Boer-Zeylemaker, het in 1993 gesterf toe sy 107 jaar oud was. == Plekke == Die enigste dorp op die eiland is [[Oost-Vlieland]], wat 1&nbsp;130 inwoners het (2021). 'n Tweede dorp, met die naam West-Vlieland het in 1736 in die see verdwyn. == Bekende Vlielanders == * [[Willem de Vlamingh]] (1640-1698), ontdekkingsreisiger wat in opdrag van die [[VOC]] die weskus van Australië gekarteer het, is in Oost-Vlieland gebore. == Naburige munisipaliteite == {{Naburige munisipaliteite | Noordwes= | Noord= | Noordoos= [[Terschelling]] | Wes= | TEXTORPICTURE= | Oos= | Suidwes= [[Texel]] ([[Noord-Holland|NH]]) | Suid= | Suidoos= [[Harlingen]] }} == Eksterne skakels == * [https://www.vlieland.nl Amptelike webwerf] * [https://www.plaatsengids.nl/vlieland Plaatsengids] (beskrywing) * [https://allecijfers.nl/gemeente/vlieland/ AlleCijfers] (statistiek) {{Waddesee-eilande}} {{Munisipaliteite in Friesland}} {{Normdata}} [[Kategorie:Munisipaliteite in Friesland]] [[Kategorie:Voormalige munisipaliteite in Noord-Holland]] [[Kategorie:Eilande in die Nederlandse Waddesee]] bpmy0cv8hpdqh451qy6zz15q9uzefw9 0 54919 2974503 2860804 2026-10-01T12:40:29Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.6 2974503 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Suid-Afrikaanse dorp | naam = Groot-Brakrivier | inheemse_naam = | ander_naam = <small>Great Brak River</small> | beeld_stadsilhoeët = The bus journey from George to Mossel Bay (2998965747).jpg | beeldbyskrif = | duimdrukkeretiketposisie= regs | latd = 34 |latm = 02 |lats = 33 | longd = 22 |longm = 13 |longs = 53 | provinsie = Wes-Kaap | distrik = Tuinroete | munisipaliteit = Mosselbaai | oppervlak_totaal_km2 = | hoogte_m = | bevolking_totaal = | bevolking_soos_op = 2011 | bevolkingvoetnotas = | demografie1_voetnotas = | persent_swart = 5.3% | persent_kleurling = 66.8% | persent_asiër = 0.5% | persent_wit = 24.6% | persent_ander = 2.7% | demografie2_voetnotas = | demografie2_titel1 = [[Afrikaans]] | demografie2_info1 = 90.8% | demografie2_titel2 = [[Engels]] | demografie2_info2 = 5.4% | demografie2_titel3 = [[Sotho]] | demografie2_info3 = 1.1% | demografie2_titel4 = [[Xhosa]] | demografie2_info4 = 1.1% | demografie2_titel5 = Ander | demografie2_info5 = 1.7% | poskode = 6525 | poskode2 = | skakelkode = | sensuskode = 176006 | webwerf = }} '''Groot-Brakrivier''' is 'n [[dorp]] tussen [[George]] en [[Mosselbaai]] in die [[Wes-Kaap]], [[Suid-Afrika]]. Die dorp is by die [[N2 (Suid-Afrika)|N2 nasionale pad]] langs die [[Groot-Brakrivier|rivier met dieselfde naam]]. == Geskiedenis == Die dorp Groot-Brakrivier het ontstaan toe Charles Searle die kontrak gekry het in [[1859]] om die eerste tolhek te bedryf wat gebou is om die brug oor die rivier te finansier. Hy het met sy familie na 'n plaas daarnaby getrek en ook 'n winkel geopen. Later het hy en sy familie 'n watermeul, 'n wolwassery, skoen- en stewelfabriek, 'n leerlooiery en 'n houtverwerkingsaanleg opgerig en bestuur. Die skoeisel- en houtverwerkingsaanleg doen nog steeds sake. 'n Plaaslike raad is in 1944 gestig. Dit is in 1975 met 'n volwaardige munisipaliteit vervang. Die voertuigregistrasienommers vir Groot-Brak is CBS, dieselfde as vir [[Mosselbaai]]. == Wapen == Die munisipale raad het in 1985 'n wapen by die [[Buro vir Heraldiek]] geregistreer : ''Gewelfde deursnede, goud en blou, 'n gewelfde swart dwarsbalk belaai met drie besante, vergesel in die skildhoof van 'n uitkomende rooi toring en in die skildvoet van drie silwer streepbalke''. Die helmteken was 'n [[denneboom]], en die wapenspreuk "Arte et animo".<ref name=bvh>[http://www.national.archsrch.gov.za/sm300cv/smws/sm300dl National Archives of South Africa : Data of the Bureau of Heraldry] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20260624144322/http://www.national.archsrch.gov.za/sm300cv/smws/sm300dl |date=24 Junie 2026 }}.</ref> == Die Groot-Brakrivier == Die rivier ontspring in die [[Outeniekwaberge]] en vloei slegs 20&nbsp;km na die [[Indiese Oseaan]]. Die naam is afgelei van die feit dat die laaste gedeelte van die rivier getygebonde is en die water dus sout is. == Sien ook == * [[Lys van dorpe in Suid-Afrika]] == Bronne == * [[Op Pad in Suid-Afrika]]. [[B.P.J. Erasmus]] 1995 {{ISBN|1-86842-026-4}} {{Verwysings}} {{Suid-Afrikaanse distriksmunisipaliteit navbox|DC4}} [[Kategorie:Baaie van Suid-Afrika]] [[Kategorie:Nedersettings in die Wes-Kaap]] k4thuiocadk16vdmvxfon2wzrl4ebaq 0 55904 2974502 2860423 2026-10-01T12:23:11Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.6 2974502 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Suid-Afrikaanse dorp | naam = Greyton | inheemse_naam = | ander_naam = | beeld_stadsilhoeët = Greyton CBD.JPG | beeldbyskrif = Die 5-rigtingstop in die middedorp | duimdrukkeretiketposisie= regs | latd = 34 |latm = 3 |lats = | longd = 19 |longm = 37 |longs = | provinsie = Wes-Kaap | distrik = Overberg | munisipaliteit = Theewaterskloof | stigtingsdatum = | oppervlak_totaal_km2 = | hoogte_m = | bevolking_totaal = | bevolking_soos_op = 2011 | bevolkingvoetnotas = | demografie1_voetnotas = | persent_swart = 4.9% | persent_kleurling = 69.2% | persent_asiër = 0.8% | persent_wit = 24.0% | persent_ander = 1.1% | demografie2_voetnotas = | demografie2_titel1 = [[Afrikaans]] | demografie2_info1 = 74.2% | demografie2_titel2 = [[Engels]] | demografie2_info2 = 22.0% | demografie2_titel3 = Ander | demografie2_info3 = 3.8% | poskode = 7233 | poskode2 = | skakelkode = 028 | sensuskode = 171006 | webwerf = }} '''Greyton''' is 'n [[dorp]]ie in die [[Wes-Kaap]], [[Suid-Afrika]]. Dit is slegs sowat 5&nbsp;km vanaf [[Genadendal]]. == Geskiedenis == Die dorpie se bestaan kan teruggevoer tot 1846 toe Herbert Vigne die plaas Weltevreden gekoop het in die skadu van die Kanonberg (1 466m), een van die hoogste pieke van die [[Riviersonderendberge]]. Die dorpie is in 1854 uitgelê en sir [[George Grey]] vernoem. Die dorpie is bekend vir sy baie voetslaanpaaie.<ref>[[Op Pad in Suid-Afrika]]. [[B.P.J. Erasmus]]. 1995 {{ISBN|1-86842-026-4}}</ref> == Boesmanskloof-wandelroete == Hierdie wandelroete is 14km lank en gaan oor die Riviersonderendberge en eindig by [[McGregor]]. Die hoogste punt is 750 bo seevlak.<ref>http://www.boesmanskloofmcgregor.com/index.php/boesmanskloof-hiking-trail-mcgregor-greyton-diegalg</ref> == Wapen == Greyton se munisipale raad het in 1992 'n wapen by die [[Buro vir Heraldiek]] geregistreer: ''In blou, twee silwer dwarsbalke, die boonste belaai met drie oranje skywe''. Die helmteken was 'n blou muurkroon met 'n uitkomende rysende oranje grond, getop met 'n [[gousblom]], en die wapenspreuk was "Stabilia".<ref name=bvh>[http://www.national.archsrch.gov.za/sm300cv/smws/sm300dl National Archives of South Africa : Data of the Bureau of Heraldry] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20260624144322/http://www.national.archsrch.gov.za/sm300cv/smws/sm300dl |date=24 Junie 2026 }}.</ref> Die wapenskild is gebaseer op die wapen wat sir George Grey gebruik het. == Sien ook == * [[Lys van dorpe in Suid-Afrika]] == Verwysings == {{Verwysings}} {{Suid-Afrikaanse distriksmunisipaliteit navbox|DC3}} [[Kategorie:Nedersettings in die Wes-Kaap]] 75gromg0t3i5421qv0pzh3ag2ru3h9j 0 56419 2974604 2964901 2026-10-01T20:18:18Z Jcb 223 2974604 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Economist Intelligence Unit Democracy index.svg|duimnael|400px|Lande volgens ''The Economist'' se demokrasie-indeks in 2016:<ref>{{en}} [https://web.archive.org/web/20170217114830/http://www.eiu.com/Handlers/WhitepaperHandler.ashx?fi=Democracy-Index-2016.pdf&mode=wp&campaignid=DemocracyIndex2016 The Economist's Democracy Index]</ref> {{clear}} {{Kolomme2 |Kolom1= '''Volle demokrasieë''' {{sleutel|#003380|9–10}} {{sleutel|#0066ff|8–8.9}} '''Gebrekkige demokrasieë''' {{sleutel|#5599ff|7–7.9}} {{sleutel|#55ddff|6–6.9}} |Kolom2= '''Gemengde regerings''' {{sleutel|#ffcc00|5–5.9}} {{sleutel|#d4aa00|4–4.9}} '''Outoritêre regerings''' {{sleutel|#d62800|3–3.9}} {{sleutel|#950000|2–2.9}} {{sleutel|#4e0101|0–1.9}}}}]] 'n '''Regering''' is 'n staatkundige orgaan wat belas is met die uitvoerende gesag vir 'n spesifieke grondgebied. Met ander woorde, die regering het die bevoegdheid om wetgewing tot uitvoering te bring binne die grense van die grondgebied waaroor hy die bevoegdheid het. In die geval van sy breë assosiatiewe definisie bestaan die regering normaalweg uit wetgewer, uitvoerende en regbank. Regering is 'n manier waardeur organisatoriese beleide afgedwing word, sowel as 'n meganisme om beleid te bepaal. In baie lande het die regering 'n soort [[grondwet]], 'n verklaring van sy regerende beginsels en filosofie. Terwyl alle soorte organisasies bestuur het, word die term regering dikwels meer spesifiek gebruik om na die ongeveer 200 onafhanklike nasionale regerings en filiaalorganisasies te verwys. Die hooftipes moderne [[politiek]]e stelsels wat erken word, is demokrasieë, totalitêre regimes, en, wat tussen hierdie twee geposisioneer word, outoritêre regimes met 'n verskeidenheid van hibriede regimes.<ref name="Dobratz 2015 p. 47">{{Cite book |last=Dobratz |first=B.A. |url=https://books.google.com/books?id=RoK9CgAAQBAJ&pg=PA47 |title=Power, Politics, and Society: An Introduction to Political Sociology |date=2015 |publisher=Taylor & Francis |isbn=978-1-317-34529-9 |page=47 |access-date=30 April 2023 |archive-date=30 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230430083243/https://books.google.com/books?id=RoK9CgAAQBAJ&pg=PA47 |url-status=live }}</ref><ref name="LinzLinz2000">{{Cite book |last=Linz |first=Juan José |url=https://books.google.com/books?id=8cYk_ABfMJIC&pg=PA143 |title=Totalitarian and Authoritarian Regimes |date=2000 |publisher=Lynne Rienner Publisher |isbn=978-1-55587-890-0 |pages=143 |oclc=1172052725 |access-date=20 October 2022 |archive-date=22 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230422130238/https://books.google.com/books?id=8cYk_ABfMJIC&pg=PA143 |url-status=live }}</ref> Moderne klassifikasiestelsels sluit ook [[monargie]]ë in as 'n selfstandige entiteit of as 'n hibriede stelsel van die hoofdrie.<ref name="Garcia-AlexanderWooCarlson2017">{{Cite book |last1=Garcia-Alexander |first1=Ginny |url=https://books.google.com/books?id=y-M8DwAAQBAJ&pg=PA137 |title=Social Foundations of Behavior for the Health Sciences |last2=Woo |first2=Hyeyoung |last3=Carlson |first3=Matthew J. |date=2017 |publisher=Springer |isbn=978-3-319-64950-4 |pages=137– |oclc=1013825392}}</ref><ref>{{Cite web |date=8 April 2016 |title=14.2 Types of Political Systems |url=https://opentextbooks.uregina.ca/sociology/chapter/14-2-types-of-political-systems/#:~:text=The%20major%20types%20of%20political,and%20instead%20rule%20through%20fear |access-date=20 Oktober 2022 |archive-date=22 Oktober 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221022061920/https://opentextbooks.uregina.ca/sociology/chapter/14-2-types-of-political-systems/#:~:text=The%20major%20types%20of%20political,and%20instead%20rule%20through%20fear |url-status=dead }}</ref> Histories algemene regeringsvorme sluit in monargie, [[aristokrasie]], timokrasie, [[teokrasie]], [[oligargie]], [[demokrasie]], en [[tirannie]]. Hierdie vorme sluit mekaar nie altyd uit nie, en gemengde regerings is algemeen. Die hoofaspek van enige regeringsfilosofie is hoe politieke [[Mag (sosiale wetenskappe)|mag]] verkry word, met die twee hoofvorme verkiesingsdeelname en oorerflike opvolging. ==Definisies en etimologie== 'n Regering is die stelsel om 'n [[staat]] of [[gemeenskap]] te regeer. Die ''Columbia Encyclopedia'' definieer regering as "'n stelsel van sosiale beheer waaronder die reg om wette te maak, en die reg om dit af te dwing, by 'n spesifieke groep in die samelewing berus".<ref>{{Cite book |title=Columbia Encyclopedia |url=https://archive.org/details/columbiaencyclop0000unse_j3q3 |date=2000 |publisher=Columbia University Press |edition=6th}}</ref> Terwyl alle soorte organisasies bestuur het, word die woord regering dikwels meer spesifiek gebruik om te verwys na die ongeveer 200 onafhanklike nasionale regerings op aarde, sowel as hul hulporganisasies, soos staats- en provinsiale regerings sowel as plaaslike regerings.<ref name="smel">Smelser en Baltes (2001).</ref> Die Afrikaanse woord ''regering'' kom van die werkwoord ''regeer'', wat via die Nederlandse ''regeren'' en die Franse ''régir'' op die Latynse ''regere'' ("rig, lei, heers") teruggaan. Die Engelse ''government'' het 'n ander herkoms: dit kom deur die Oudfranse ''governer'' van die Latynse ''gubernare'' ("stuur"), wat self van die [[Grieks]]e werkwoord κυβερνάω (''kubernao'') afgelei is – om met 'n ''gubernaculum'' (roer) te stuur. Dié metafoor van die staat as 'n skip met 'n stuurman kom al in die letterkunde van die klassieke oudheid voor, onder meer in [[Plato]] se beeld van die staatskip.<ref>Brock (2013), bl. 53–62.</ref> In Britse [[Engels]] verwys "regering" soms na wat ook bekend staan as 'n "ministerie" of 'n "administrasie", dit wil sê die beleid en regeringsamptenare van 'n spesifieke uitvoerende of regerende koalisie. Ten slotte word regering ook soms gebruik as 'n sinoniem vir heerskappy of regering.<ref>{{Cite web |title=Government English Definition and Meaning |url=https://www.lexico.com/en/definition/government |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20220717193211/https://www.lexico.com/en/definition/government |archive-date=17 Julie 2022 |access-date=2022-07-17 |website=Lexico |language=en}}</ref> In ander tale kan die verwante woorde 'n enger omvang hê: die Portugese ''governo'' stem byvoorbeeld eerder met die begrip "administrasie" ooreen. == Geskiedenis == ===Vroegste regerings=== Die oomblik en plek wat die verskynsel van menslike regering ontwikkel het, is verlore in tyd; die geskiedenis teken egter die formasies van vroeë regerings aan. Ongeveer 5 000 jaar gelede het die eerste klein stadstate verskyn.<ref name="c245">Christian (2004), bl. 245.</ref> Teen die derde tot tweede millenniums vC het sommige hiervan in groter beheerde gebiede ontwikkel: [[Sumer]], [[antieke Egipte]], die [[Indusvalleibeskawing]] en die Geelrivierbeskawing.<ref>Christian (2004), bl. 294.</ref> Een rede wat die ontstaan van regerings verklaar, sluit in die [[landbou]]. Sedert die [[Neolitiese Rewolusie]] was landbou 'n doeltreffende metode om voedseloorskot te skep. Dit het mense in staat gestel om in nie-landbou-aktiwiteite te spesialiseer. Een sodanige spesialisering was om as 'n gesag oor ander op te tree; 'n ander was die soeke na werkbare bestuursvorme deur maatskaplike eksperimentering. Albei hierdie aktiwiteite het die grondslag van regerings gevorm.<ref name="Eagly99">{{cite journal |author1=Eagly, Alice H. |author2=Wood, Wendy |date=June 1999 |title=The Origins of Sex Differences in Human Behavior: Evolved Dispositions Versus Social Roles |url=http://www.sscnet.ucla.edu/anthro/faculty/fiske/facets/eagly&wood.htm |url-status=dead |journal=American Psychologist |volume=54 |issue=6 |pages=408–423 |doi=10.1037/0003-066x.54.6.408 |archive-url=https://web.archive.org/web/20000817071347/http://www.sscnet.ucla.edu/anthro/faculty/fiske/facets/eagly&wood.htm |archive-date=17 Augustus 2000}}</ref> Hierdie regerings het geleidelik meer kompleks geword namate landbou groter en digter bevolkings ondersteun het, wat nuwe interaksies en sosiale druk geskep het wat die regering moes beheer. David Christian verduidelik: “Namate boerderybevolkings in groter en digter gemeenskappe bymekaargekom het, het interaksies tussen verskillende groepe toegeneem en die sosiale druk het gestyg totdat daar, in 'n treffende parallel met [[stervorming]], skielik nuwe strukture verskyn het, tesame met 'n nuwe vlak van kompleksiteit. Soos sterre, herorganiseer stede en state die kleiner voorwerpe binne hul gravitasieveld.”<ref name="c245" /> Nog 'n verduideliking sluit in die behoefte om infrastruktuurprojekte soos waterinfrastruktuur behoorlik te bestuur. Histories het dit gesentraliseerde administrasie en komplekse sosiale organisasie vereis, soos gesien in streke soos [[Mesopotamië]].<ref name="Fukuyama-2012">{{Cite book |last=Fukuyama |first=Francis |url=https://books.google.com/books?id=i9xRAQAAMAAJ&q=origins+of+political+order+amazon |title=The Origins of Political Order: From Prehuman Times to the French Revolution |date=2012-03-27 |publisher=Farrar, Straus and Giroux |isbn=978-0-374-53322-9 |pages=70 |language=en}}</ref> Daar is egter argeologiese bewyse wat soortgelyke suksesse toon met meer egalitêre en gedesentraliseerde komplekse samelewings.<ref>{{cite book |author=Roosevelt, Anna C. |title=Cambridge history of the Native peoples of the Americas: South America, Volume 3 |publisher=Cambridge University Press |year=1999 |isbn=978-0-521-63075-7 |editor=Salomon, Frank |pages=266–267 |chapter=The Maritime, Highland, Forest Dynamic and the Origins of Complex Culture |editor2=Schwartz, Stuart B. |chapter-url=https://books.google.com/books?id=hxqgDcCrzjkC&pg=PA266 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160624045250/https://books.google.com/books?id=hxqgDcCrzjkC&pg=PA266 |archive-date=24 Junie 2016 |url-status=live}}</ref> === Moderne regerings === Van die einde van die 17de eeu af het republikeinse regeringsvorme meer algemeen geword. Die [[Engelse Burgeroorlog]] en die Glorieryke Rewolusie in Engeland, die [[Amerikaanse Rewolusie]] en die [[Franse Rewolusie]] het elk tot die groei van verteenwoordigende regeringsvorme bygedra.<ref name="smel" /> Die [[Sowjetunie]] was die eerste groot land met 'n kommunistiese regering, en sedert die val van die [[Berlynse Muur]] het die liberale demokrasie 'n nog algemener regeringsvorm geword.<ref>Kuper en Kuper (2008).</ref> In die 19de en 20ste eeu het die omvang en die skaal van die regering op nasionale vlak aansienlik toegeneem.<ref>Haider-Markel (2014).</ref> Dit het onder meer die regulering van maatskappye en die ontwikkeling van die welsynstaat ingesluit – met openbare onderwys, gesondheidsorg, pensioene en werkloosheidsversekering – wat die regering se aandeel in die ekonomie in die meeste ontwikkelde lande sterk laat groei het. == Politieke wetenskap == === Klassifikasie === Dit is lank 'n doel van die politieke wetenskap om 'n tipologie van politieke gemeenskappe op te stel, want die indeling van politieke stelsels is nie vanselfsprekend nie.<ref>Lewellen (2003).</ref> Omdat die regering die staat bestuur, moet enige volledige indeling al die vorme dek waarin die monopolie op geregverdigde geweld uitgeoefen word. Op die oog af het elke regering 'n amptelike of ''de jure'' vorm: die Verenigde State is 'n federale konstitusionele republiek en die vroeëre Sowjetunie was 'n federale sosialistiese republiek. Sulke selfbenoeming is egter nie objektief nie, en dit is dikwels moeilik om 'n regime ''de facto'' te omskryf wanneer sowel die regering as die ekonomie in die praktyk van die amptelike beskrywing afwyk.<ref>Kopstein en Lichbach (2005), bl. 4.</ref> [[Voltaire]] het byvoorbeeld gesê dat die Heilige Romeinse Ryk "nóg heilig, nóg Romeins, nóg 'n ryk" was, en die Sowjetunie was in die praktyk onder [[Josef Stalin]] 'n gesentraliseerde outokratiese eenpartystaat. 'n Verdere moeilikheid is dat baie politieke stelsels uit sosiaal-ekonomiese bewegings ontstaan en dat die partye wat sulke bewegings aan die mag bring, hulle na daardie ideologieë vernoem. Die bewegings self word dan soms verkeerdelik as regeringsvorme beskou eerder as as die ideologieë wat die regeringstelsel beïnvloed. Daarby word politieke begrippe in verskillende lande verskillend gebruik: wat in die Verenigde State "konserwatisme" genoem word, sou elders eerder liberalisme of neoliberalisme heet, en 'n "konserwatiewe" in Finland sou in die VSA as 'n sosialis bestempel word. == Regeringsvorme == [[Plato]] verdeel die regering in sy ''Staat'' (ongeveer 375 v.C.) in vyf grondtipes, waarvan vier bestaande vorme is en die vyfde sy ideaal wat "net in woorde" bestaan: * die [[aristokrasie]], die heerskappy van wet en orde soos in 'n welwillende koningskap; * die timokrasie, die heerskappy van eer en plig, soos 'n welwillende militêre bewind, met Sparta as voorbeeld; * die [[oligargie]], die heerskappy van rykdom en markwaardes; * die [[demokrasie]], die heerskappy van vryheid en gelykheid; * die [[Tiran|tirannie]], die heerskappy van vrees. Volgens Plato ontaard dié vyf bestellings agtereenvolgens van die aristokrasie boaan tot die tirannie onderaan. [[Aristoteles]] werk in sy ''Politika'' Plato se indeling verder uit deur die vorme te bespreek na gelang van wie regeer: een persoon, 'n klein groep of die geheel van die burgers. Daaruit volg die klassieke drieledige indeling in [[outokrasie]] (soos die monargie), aristokrasie en demokrasie. [[Thomas Hobbes]] het in die ''Leviathan'' dieselfde gedagte gestel: omdat die soewereiniteit óf by een mens óf by 'n vergadering van meer as een lê, en daardie vergadering óf uit almal óf uit 'n deel bestaan, kan daar net drie soorte gemenebes wees – monargie, demokrasie en aristokrasie. === Outokrasie === In 'n outokrasie is die hoogste mag in die hande van een persoon gekonsentreer, wie se besluite nie aan uiterlike regsbeperkings of gereelde meganismes van volksbeheer onderworpe is nie – behalwe die stille dreigement van 'n staatsgreep of 'n opstand. Die [[absolute monargie]] is die histories algemeenste vorm daarvan, waar 'n monarg as enkele soewerein sonder beperking op sy voorregte regeer. Die meeste absolute monargieë is erflik, hoewel sommige, soos die Heilige Stoel, deur 'n kieskollege gekies word. Ander vorme van outokrasie is die tirannie, die despotisme en die [[Diktatorskap|diktatuur]]. === Aristokrasie === Die aristokrasie – van die Griekse ''aristos'' ("die beste") en ''kratos'' ("mag") – plaas die mag in die hande van 'n klein, elite heersersklas, soos 'n erflike adel of 'n bevoorregte kaste. Dié klas oefen minderheidsheerskappy uit, dikwels as 'n grondbesittende timokrasie, 'n ryk plutokrasie of 'n oligargie. Baie monargieë was aristokrasieë, hoewel die monarg in moderne konstitusionele monargieë min werklike mag het. === Demokrasie === In 'n demokrasie berus die gesag by die burgers as geheel. Sommige regerings kombineer regstreekse en verteenwoordigende elemente: die burgers kies verteenwoordigers om die daaglikse bestuur te doen, maar behou die reg om self deur volksinisiatiewe, referendums en die reg van terugroeping te beslis. In 'n konstitusionele demokrasie word die mag van die meerderheid binne die raamwerk van 'n verteenwoordigende stelsel uitgeoefen, terwyl die [[grondwet]] die meerderheidsbewind beperk – gewoonlik deur algemene regte soos die vryheid van spraak en van vereniging aan almal te waarborg. === Republieke en federalisme === In 'n [[republiek]] word die land as 'n "openbare saak" (Latyn: ''res publica'') beskou en nie as die private aangeleentheid of eiendom van die heersers nie, en die staatsampte word nie geërf nie. Republieke kan presidensieel, semi-presidensieel of parlementêr wees, na gelang van die verhouding tussen die uitvoerende gesag en die wetgewer. Regeringsvorme kan ook volgens die verdeling van mag tussen die middelpunt en die dele geklassifiseer word. In 'n eenheidstaat lê die gesag by die sentrale regering, wat bevoegdhede aan streke kan afwentel maar dit ook weer kan terugneem. In 'n [[federasie]] deel die sentrale regering en die deelstate die gesag ingevolge 'n grondwet wat nie eensydig gewysig kan word nie, en in 'n [[konfederasie]] behou die lidstate die grootste deel van die soewereiniteit. === Ander vorme === Naas die klassieke vorme word 'n hele reeks ander regeringsvorme onderskei, gewoonlik na gelang van wie regeer of waarop die aanspraak op gesag berus. In 'n [[teokrasie]] regeer godsdienstige leiers of word die staat volgens 'n godsdienstige wet bestuur; in 'n tegnokrasie berus die gesag by deskundiges en tegnici; in 'n meritokrasie by dié wat volgens vermoë en prestasie gekies is. Die plutokrasie is die bewind van die rykes en die kleptokrasie 'n bewind waarin die heersers die staat vir eie gewin uitbuit. Die anargie is die afwesigheid van 'n regering, en die [[anargisme]] is die politieke rigting wat 'n samelewing sonder staat as ideaal stel. Hierdie vorme sluit mekaar nie uit nie. Die meeste werklike bewinde is gemengde regerings: 'n konstitusionele monargie kombineer erflike koningskap met verteenwoordigende bewind, en 'n demokrasie kan tegnokratiese instellings insluit soos 'n onafhanklike sentrale bank of 'n staatsdiens wat op meriete aangestel word. Die klassieke gedagte van die gemengde bestel – dat 'n bestel wat monargiese, aristokratiese en demokratiese elemente kombineer, bestendiger is as enige suiwer vorm – kom al by Polibios voor en het die grondwette van die moderne tyd sterk beïnvloed. == Instellings == === Die drie gesagte === Die klassieke leer van die [[trias politica]], soos Montesquieu dit in ''Die gees van die wette'' (1748) uiteengesit het, verdeel die staatsgesag in drie: die wetgewende gesag, wat wette maak; die uitvoerende gesag, wat dit uitvoer; en die regsprekende gesag, wat dit toepas en geskille besleg. Die doel van die verdeling is dat elke gesag die ander in toom hou, sodat geen enkele liggaam of persoon al die mag in die hand kry nie. In die enger sin van die woord is die "regering" net die uitvoerende gesag: die staatshoof en die kabinet met sy ministers en departemente. In parlementêre stelsels kom die regering uit die [[parlement]] self en bly dit net aan die mag solank dit die vertroue van die wetgewer geniet, terwyl die uitvoerende gesag in presidensiële stelsels afsonderlik verkies word en 'n vaste ampstermyn het. In Britse Engels verwys "the government" na wat elders 'n "ministerie" of 'n "administrasie" genoem word – dus die politieke leierskap van die dag eerder as die staat se blywende instellings. === Partystelsels === Die meeste moderne regerings kom deur [[Politieke party|politieke partye]] tot stand. Die partystelsel van 'n land – 'n eenparty-, tweeparty-, oorheersende-party- of veelpartystelsel – bepaal grootliks hoe regerings gevorm word. Waar geen party 'n meerderheid verower nie, kan 'n koalisieregering of 'n minderheidsregering met die steun van ander partye gevorm word, wat in baie Europese lande eerder die reël as die uitsondering is. == Funksies van 'n regering == Wat 'n regering behoort te doen, is self 'n politieke vraag, maar 'n aantal kernfunksies word bykans oral aangetref. Die eerste is die handhawing van binnelandse orde en veiligheid deur die polisie en die strafregstelsel, en die verdediging van die gebied teen aanvalle van buite deur die weermag. Die tweede is die regspleging: die instelling van howe wat geskille besleg en die reg toepas. Die derde is die invordering van inkomste, hoofsaaklik deur belasting, wat al die ander funksies moontlik maak. Daarby lewer moderne regerings openbare goedere en dienste wat die mark nie of nie voldoende lewer nie: paaie, water, riolering, elektrisiteit, onderwys en gesondheidsorg. Hulle reguleer die ekonomie – deur mededinging te beskerm, standaarde vir voedsel, geneesmiddels en die omgewing te stel en die finansiële stelsel te beheer – en hulle herverdeel inkomste deur belasting, pensioene, toelaes en werkloosheidsversekering. Ten slotte verteenwoordig 'n regering die staat na buite: dit sluit verdrae, onderhou diplomatieke betrekkinge en neem aan internasionale organisasies deel. Oor die regte omvang van dié funksies loop die politieke debat. Aanhangers van 'n beperkte staat voer aan dat die regering hom tot veiligheid, regspleging en enkele openbare goedere moet beperk en dat 'n groter staat vryheid inkort en verspilling meebring, terwyl aanhangers van 'n welsynstaat aanvoer dat sekere behoeftes – gesondheidsorg, onderwys, sekerheid in ouderdom – net kollektief in gelyke mate vervul kan word. == Vlakke van regering == Regering vind op verskeie vlakke plaas. Die nasionale of sentrale regering hanteer sake wat die hele staat raak: verdediging, buitelandse betrekkinge, geldeenheid en die algemene wetgewing. Streeksregerings – provinsies, deelstate, ''Länder'' of streke – hanteer sake soos onderwys, gesondheidsorg en streekvervoer, met bevoegdhede wat in 'n federasie grondwetlik gewaarborg is en in 'n eenheidstaat deur die sentrale regering toegeken word. Die plaaslike regering, in die vorm van munisipaliteite, stadsrade en distrikte, lewer die dienste wat mense daagliks raak: water, vullisverwydering, plaaslike paaie, biblioteke en beplanning. Bo die staat het supranasionale liggame in die 20ste eeu ontstaan waaraan state deel van hulle bevoegdhede oordra, waarvan die [[Europese Unie]] die verste ontwikkelde voorbeeld is. Die verdeling van bevoegdhede tussen dié vlakke word dikwels aan die hand van die subsidiariteitsbeginsel beoordeel: dat 'n saak op die laagste vlak hanteer moet word waar dit doeltreffend hanteer kan word. == Openbare administrasie == Staatseiendom, staatsondernemings, openbare dienste en die amptenary vorm saam die openbare sektor van die ekonomie. In moderne ontwikkelde lande sluit die openbare dienste onder meer die howe, die onderwys, nooddienste, gesondheidsorg, die weermag en die polisie in. Die uitvoering daarvan berus by die staatsdiens, wat deur die administratiefreg gebind word en wat in beginsel polities onpartydig moet wees, sodat 'n regeringswisseling nie die daaglikse bestuur van die staat ontwrig nie. Regerings word gefinansier deur [[belasting]] – op inkomste, verbruik, eiendom en handel – aangevul deur lenings en, in party lande, die inkomste uit natuurlike hulpbronne. Die begroting waarin die inkomste en die besteding jaarliks vasgestel word, is een van die belangrikste instrumente van 'n regering en tegelyk een van die vernaamste maniere waarop die wetgewer beheer oor die uitvoerende gesag uitoefen. == Openbare beleid == Openbare beleid is die geheel van besluite en programme waarmee 'n regering 'n maatskaplike vraagstuk aanpak: die onderwysbeleid, die gesondheidsbeleid, die ekonomiese en die buitelandse beleid. Die beleidsproses word gewoonlik as 'n kringloop beskryf – die vasstelling van die agenda, die formulering van keuses, die aanvaarding van 'n beleid, die uitvoering daarvan en die evaluering van die uitkoms – waarna die evaluering weer nuwe besluite meebring. Belangegroepe, die media, die amptenary, howe en internasionale ooreenkomste beïnvloed elke stap daarvan. == Legitimiteit en gesag == 'n Regering se vermoë om te regeer, hang nie net van dwang af nie maar ook van legitimiteit – die aanvaarding deur die geregeerdes dat sy gesag gepas is. [[Max Weber]] het drie grondslae van sulke gesag onderskei: die tradisionele gesag van gewoonte en erfopvolging, die charismatiese gesag van 'n leier se persoonlike aantrekkingskrag, en die rasioneel-wettige gesag van reëls en ampte, wat volgens hom die kenmerk van die moderne staat is. Weber het die staat boonop omskryf as die instelling wat met welslae aanspraak maak op die monopolie op die geregverdigde gebruik van geweld binne 'n gebied. Die vraag waarom 'n mens 'n regering hoegenaamd moet gehoorsaam, is die kern van die leer van die sosiale kontrak. Vir [[Thomas Hobbes]] gee mense hulle vryheid aan 'n soewerein oor om aan die "oorlog van almal teen almal" te ontkom; vir [[John Locke]] behou hulle hul natuurlike regte en is die regering 'n trust wat verbreek kan word wanneer dit hulle regte skend; vir [[Jean-Jacques Rousseau]] lê die soewereiniteit by die algemene wil van die volk self. Uit dié tradisie kom die gedagte dat 'n regering sy gesag aan die toestemming van die geregeerdes verskuldig is – die grondslag van die moderne verkiesing. == Wanneer regering ontbreek of misluk == Samelewings sonder 'n staat was in die menslike voorgeskiedenis die reël en bestaan vandag nog by enkele klein gemeenskappe, waar gesag verspreid is en geskille deur gewoonte en bemiddeling besleg word. In die moderne wêreld woon bykans die hele wêreldbevolking binne die jurisdiksie van 'n soewereine staat, maar die gesag van daardie state wissel sterk. Waar 'n regering nie meer die orde kan handhaaf, dienste kan lewer of sy gebied kan beheer nie, word van 'n mislukte staat gepraat; die gevolge is gewoonlik geweld deur gewapende groepe, die instorting van dienste en groot vlugtelingstrome. Selfs waar 'n regering wel funksioneer, is die gehalte daarvan 'n voortdurende strydpunt. Korrupsie ondermyn die vertroue in die staat en lei geld weg van die dienste waarvoor dit bedoel is; 'n oormaat burokrasie kan besluite verlam; en die uitholling van instellings soos onafhanklike howe, 'n vrye pers en geloofwaardige verkiesings – wat as demokratiese verval beskryf word – kan die vorm van 'n demokrasie in stand hou terwyl die wese daarvan verdwyn. == Meting van regering == Die gehalte van 'n regering word met verskeie maatstawwe gemeet. Die indeks van regeringsdoeltreffendheid meet die vermoë van die staat om sy besluite uit te voer, en verwante begrippe is die staatsvermoë en die politieke doeltreffendheid van 'n bewind. Verloor 'n regering die monopolie op geweld, of verloor daardie monopolie sy legitimiteit, lei dit nie meer die staat nie. Die politieke ligging van 'n regering kan aan die voorkeure van die middelste kieser gemeet word, en die fiskale volhoubaarheid daarvan aan die langtermynbalans tussen inkomste, besteding en verpligtinge wat nog nie gefinansier is nie. Vergelykende indekse soos ''The Economist'' se demokrasie-indeks, wat lande in volle demokrasieë, gebrekkige demokrasieë, gemengde bewinde en outoritêre bewinde verdeel, word wyd gebruik om regeringsvorme oor tyd te vergelyk. Ander wyd gebruikte maatstawwe is die Wêreldbank se aanwysers van regeerkunde, wat onder meer die gehalte van regulering, die regstaat en die beheer van korrupsie meet, en Transparency International se indeks van waargenome korrupsie. Sulke indekse berus egter op skattings en opnames en word self gereeld oor hulle metode bevraagteken. == Regering in Suid-Afrika == Suid-Afrika is 'n konstitusionele demokrasie waarin die [[Grondwet van Suid-Afrika|Grondwet]] van 1996 die hoogste reg is. Die regering funksioneer in drie sfere wat die Grondwet as "onderskeidend, onderling afhanklik en onderling verwant" beskryf: die nasionale, die provinsiale en die plaaslike sfeer, wat saam volgens die beginsels van samewerkende regering moet optree eerder as in 'n streng hiërargie. Op nasionale vlak bestaan die parlement uit die Nasionale Vergadering en die Nasionale Raad van Provinsies. Die [[President|staatspresident]] word deur die Nasionale Vergadering uit sy geledere verkies en is sowel staatshoof as hoof van die uitvoerende gesag; hy stel die kabinet aan en die kabinet bly aan die parlement verantwoordbaar. Daar is nege provinsies, elk met sy eie wetgewer en premier, en die plaaslike sfeer bestaan uit metropolitaanse, distriks- en plaaslike munisipaliteite. Die regsprekende gesag is onafhanklik, met die Konstitusionele Hof as hoogste hof, en 'n aantal grondwetlike instellings – onder meer die Openbare Beskermer, die Ouditeur-generaal en die Menseregtekommissie – hou toesig oor die staat se optrede. Die kiesstelsel vir die Nasionale Vergadering is dié van proporsionele verteenwoordiging met partylyste: die 400 setels word volgens die aandeel van die stemme verdeel, en algemene verkiesings word elke vyf jaar gehou, met munisipale verkiesings in 'n eie vyfjaarsiklus. Omdat die stelsel selde 'n party se steun oordryf, kan 'n party wat sy meerderheid verloor nie alleen regeer nie: ná die verkiesing van 2024, waarin die African National Congress vir die eerste keer sedert 1994 minder as die helfte van die stemme gekry het, is 'n regering van nasionale eenheid met verskeie ander partye gevorm. Op plaaslike vlak, waar koalisies al langer algemeen is, het dieselfde verskynsel die bestuur van verskeie groot stede bepaal. == Sien ook == * [[Regeringsetel]] * [[Staat]] * [[Politiek]] * [[Demokrasie]] * [[Grondwet]] * [[Trias politica]] * [[Politieke wetenskap]] == Verwysings == {{Verwysings|3}} == Bronne == * {{Cite book |last=Brock |first=Roger |title=Greek Political Imagery from Homer to Aristotle |date=2013 |publisher=Bloomsbury |location=Londen |isbn=978-1-4725-0218-6}} * {{Cite book |last=Christian |first=David |title=Maps of Time: an Introduction to Big History |url=https://archive.org/details/mapsoftimeintrod0000chri |date=2004 |publisher=University of California Press |location=Berkeley |isbn=978-0-520-24476-4}} * {{Cite book |last=Haider-Markel |first=Donald P. |title=The Oxford Handbook of State and Local Government |url=https://archive.org/details/oxfordhandbookof0000unse_x1t9 |date=2014 |publisher=Oxford University Press |location=Oxford |isbn=978-0-19-957967-9}} * {{Cite book |editor-last=Kopstein |editor-first=Jeffrey |editor-last2=Lichbach |editor-first2=Mark |title=Comparative Politics: Interests, Identities, and Institutions in a Changing Global Order |edition=2de |date=2005 |publisher=Cambridge University Press |location=Cambridge |isbn=0-521-70840-0}} * {{Cite book |editor-last=Kuper |editor-first=Adam |editor-last2=Kuper |editor-first2=Jessica |title=The Social Science Encyclopedia |date=2008 |publisher=Routledge |location=Londen |isbn=978-0-415-47635-5}} * {{Cite book |last=Lewellen |first=Ted C. |title=Political Anthropology: An Introduction |edition=3de |date=2003 |publisher=Praeger |location=Westport |isbn=978-0-89789-891-1}} * {{Cite book |last1=Smelser |first1=Neil J. |last2=Baltes |first2=Paul B. |title=International Encyclopedia of the Social & Behavioral Sciences |date=2001 |publisher=Elsevier Science |location=New York |isbn=978-0-08-043076-8}} == Eksterne skakels == {{Commons-kategorie inlyn|Government}} * {{Wikt-inlyn|regering}} {{Normdata}} [[Kategorie:Regering| ]] 3654lqxifkm1iuvzbck6gfd385pm50m 0 72777 2974551 2970697 2026-10-01T16:01:10Z Oesjaar 7467 Sintaksfout 2974551 wikitext text/x-wiki {{Infobox civilian attack | title = Aanvalle op 11 September 2001 | image = September 11 Photo Montage.jpg | image_size = 300px | caption = Die aanvalle op 11 September 2001 | location = [[Manhattan]], [[New York]]<br />[[Arlington]], [[Virginië]]<br />Stonycreek, [[Pennsilvanië]] | date = Dinsdag 11 September 2001 | time-begin = 08:46 | time-end = 10:03 | timezone = UTC−4 | type = Islamistiese [[terrorisme]], vliegtuigkaping, selfmoordaanval, [[massamoord]] | weapons = Vier gekaapte passasiersvliegtuie | fatalities = 2&nbsp;996 (2&nbsp;977 slagoffers en 19 kapers) | injuries = Meer as 6&nbsp;000 | perpetrators = [[Al-Kaïda]] onder leiding van [[Osama bin Laden]] | numparts = 19 | motive = Verset teen die Amerikaanse buitelandse beleid in die Midde-Ooste | convicted = [[Zacarias Moussaoui]], Mounir el-Motassadeq, Imad Eddin Barakat Yarkas }} Die '''aanvalle op 11 September 2001''', afgekort as '''nege-elf''' of '''9/11''',<ref>In die Verenigde State word die maand voor die dag geskryf. 9/11 verwys dus na 11 September en nie 9 November nie.</ref> was 'n reeks van vier terreuraanvalle wat die oggend van [[11 September]] [[2001]] in die [[VSA]] gepleeg is. Vier groepe ekstremistiese terroriste, elk met 'n opgeleide vlieënier, het [[passasiersvliegtuig|passasiersvliegtuie]] gekaap en dit direk in bekende bakens vasgevlieg. Hierdie teikens was die [[Pentagon]] en die [[Wêreldhandelsentrum]] se tweelingtorings in [[New York|New York Stad]]. Die vierde vliegtuig het neergestort voordat dit sy beoogde teiken in [[Washington, D.C.]] kon bereik. Byna 3&nbsp;000 mense sterf tydens die gebeure. Die meeste slagoffers was burgers van die Verenigde State, maar meer as 300 mense van ander lande, soos die [[Verenigde Koninkryk]], [[Indië]] en [[Kanada]] het ook hiertydens omgekom. Na afloop van die gebeurtenis het die regering van die VSA gesê dat die aanvallers bande met die [[Al-Kaïda]]-terroristegroep het. Die aanvalle is beplan deur die islamistiese terreurnetwerk Al-Kaïda onder leiding van [[Osama bin Laden]] en deur negentien van sy lede uitgevoer, waarvan vyftien burgers van [[Saoedi-Arabië]] was.<ref name="deLead">{{Cite book |last=Lansford |first=Tom |title=9/11 and the Wars in Afghanistan and Iraq: A Chronology and Reference Guide |publisher=Bloomsbury |year=2011 |isbn=978-1-59884-419-1 |location=New York |pages=38-40}}</ref> Die aanvoerder, [[Mohammed Atta]], het [[American Airlines]]-vlug 11 om 08:46 in die Noordtoring van die Wêreldhandelsentrum gevlieg; om 09:03 het Marwan al-Shehhi [[United Airlines]]-vlug 175 in die Suidtoring gevlieg. Albei torings het binne 'n uur en twee-en-veertig minute ineengestort en die oorblywende geboue van die kompleks vernietig. Hani Hanjour het American Airlines-vlug 77 om 09:37 in die Pentagon gevlieg, wat 'n gedeeltelike ineenstorting veroorsaak het. United Airlines-vlug 93, gekaap deur [[Ziad Jarrah]], was waarskynlik op pad na die [[Capitol]] of die [[Withuis]], maar die passasiers het in opstand gekom nadat hulle van die vorige aanvalle gehoor het, en die vliegtuig het om 10:03 naby Shanksville in [[Pennsilvanië]] neergestort.<ref name="911ReportCh1">{{Cite report |url=https://govinfo.library.unt.edu/911/report/911Report_Ch1.htm |title=The 9/11 Commission Report, Hoofstuk 1: "We Have Some Planes" |publisher=National Commission on Terrorist Attacks Upon the United States |year=2004 |access-date=2026-09-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20041205190225/https://govinfo.library.unt.edu/911/report/911Report_Ch1.htm |archive-date=2004-12-05 |url-status=live}}</ref> Dieselfde aand het die [[Central Intelligence Agency]] (CIA) aan president [[George W. Bush]] gerapporteer dat sy teenterreursentrum die aanvalle aan Al-Kaïda toegeskryf het.<ref name="Commission10">{{Cite report |url=http://www.9-11commission.gov/report/911Report_Ch10.htm |title=The 9/11 Commission Report, Hoofstuk 10: "Wartime" |publisher=National Commission on Terrorist Attacks Upon the United States |year=2004 |access-date=2026-09-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110812081229/http://www.9-11commission.gov/report/911Report_Ch10.htm |archive-date=2011-08-12 |url-status=live}}</ref> Die Verenigde State het gereageer deur [[Afghanistan]] binne te val en 'n wêreldwye oorlog teen terreur te begin, met die verklaarde doel om organisasies wat dit as terreurgroepe beskou het, en die regerings wat hulle sou ondersteun, uit te skakel. Die [[NAVO]] het Artikel 5 van die Noord-Atlantiese Verdrag ingeroep – tot op hede die enigste keer dat dit gebeur het – en sy bondgenote opgeroep om ook teen Al-Kaïda op te tree.<ref name="NatoArt5">{{Cite press release |title=Statement by the North Atlantic Council |date=2001-09-12 |publisher=NAVO |url=http://www.nato.int/docu/pr/2001/p01-124e.htm |access-date=2026-09-12 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20181225172232/https://www.nato.int/docu/pr/2001/p01-124e.htm |archive-date=2018-12-25}}</ref> Bin Laden het aanvanklik enige betrokkenheid ontken, maar in 2004 aanspreeklikheid vir die aanvalle aanvaar. Die byna dekadelange klopjag op hom het in Mei 2011 geëindig toe hy tydens 'n Amerikaanse militêre aanval in Abbottabad, [[Pakistan]], doodgemaak is.<ref name="cbc2004">{{Cite news |date=2004-10-29 |title=Bin Laden claims responsibility for 9/11 |url=https://www.cbc.ca/news/world/bin-laden-claims-responsibility-for-9-11-1.513654 |work=CBC News |access-date=2026-09-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100218142044/http://www.cbc.ca/world/story/2004/10/29/binladen_message041029.html |archive-date=2010-02-18 |url-status=live}}</ref> Met altesaam 2&nbsp;996 dooies uit 92 lande en meer as 6&nbsp;000 beseerdes was dit die dodelikste terreuraanval in die geskiedenis.<ref name="HJS802">{{Cite book |last=Schneider |first=Hans Joachim |title=Internationales Handbuch der Kriminologie: Grundlagen der Kriminologie, Band 1 |publisher=De Gruyter |year=2007 |isbn=3-89949-130-0 |location=Berlyn |page=802 |language=de}}</ref><ref name="Springer1952">{{Cite book |last=Springer |first=Paul J. |title=9/11 and the War on Terror: A Documentary and Reference Guide |publisher=Bloomsbury |year=2016 |location=New York |page=1952}}</ref> Dit was ook die dodelikste enkele voorval in die geskiedenis van sowel die Amerikaanse brandweer as die Amerikaanse wetstoepassing. Die vernietiging van die Wêreldhandelsentrum en die omliggende geboue het die Amerikaanse ekonomie ernstig geskaad en wêreldwye markskokke veroorsaak, en talle lande het hul teenterreurwetgewing verskerp en die bevoegdhede van hul polisie- en intelligensiedienste uitgebrei.<ref name="Makinen17">{{Cite report |last=Makinen |first=Gail |date=2002-09-27 |title=The Economic Effects of 9/11: A Retrospective Assessment |url=https://fas.org/irp/crs/RL31617.pdf |publisher=Congressional Research Service, Library of Congress |page=17 |access-date=2026-09-12 |archive-date=2021-08-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210812212403/https://fas.org/irp/crs/RL31617.pdf |url-status=dead}}</ref> Die Costs of War-projek van die [[Brown-universiteit]] het in 2023 beraam dat die aanvalle en die oorloë wat direk daaruit voortgespruit het, saam meer as 4,5 miljoen sterftes tot gevolg gehad het.<ref name="CostsOfWar">{{Cite news |last=Berger |first=Miriam |date=2023-05-15 |title=Post-9/11 wars have contributed to some 4.5 million deaths, report suggests |url=https://www.washingtonpost.com/world/2023/05/15/war-on-terror-911-deaths-afghanistan-iraq/ |work=The Washington Post |access-date=2026-09-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230529144019/https://www.washingtonpost.com/world/2023/05/15/war-on-terror-911-deaths-afghanistan-iraq/ |archive-date=2023-05-29 |url-status=live}}</ref> Die opruiming van die terrein van die Wêreldhandelsentrum, in die volksmond ''Ground Zero'' genoem, is in Mei 2002 voltooi, en die Pentagon is binne 'n jaar herstel. Ses nuwe geboue is uiteindelik op die terrein opgerig, saam met 'n museum en 'n gedenkteken. Die hoogste daarvan, One World Trade Center, is in 2006 begin en in 2014 geopen. Gedenktekens vir die aanvalle sluit die National September 11 Memorial and Museum in New York, die Pentagon-gedenkteken in Virginië en die Flight 93 National Memorial in Pennsilvanië in. == Agtergrond == === Osama bin Laden en Al-Kaïda === {{Hoofartikel|Osama bin Laden}} [[Lêer:Osama bin Laden portrait.jpg|links|duimnael|[[Osama bin Laden]]]] In 1996 het Osama bin Laden, wat die [[Djihadisme|djihadistiese]] organisasie [[Al-Kaïda]] gelei het, sy eerste [[fatwa]] uitgevaardig. Daarin het hy 'n heilige oorlog teen die Verenigde State verklaar en geëis dat alle Amerikaanse troepe uit Arabië onttrek word.<ref name="fatwa1996">{{Cite news |title=Bin Laden's fatwā (1996) |url=https://www.pbs.org/newshour/terrorism/international/fatwa_1996.html |work=NewsHour |publisher=PBS |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20011031024057/http://www.pbs.org/newshour/terrorism/international/fatwa_1996.html |archive-date=2001-10-31 |access-date=2026-09-12}}</ref> Bin Laden het die teenwoordigheid van Amerikaanse soldate as 'n provokasie teenoor alle Moslems beskou.<ref name="Yusufzai">{{Cite news |last=Yusufzai |first=Rahimullah |date=2001-09-26 |title=Face to face with Osama |url=https://www.theguardian.com/world/2001/sep/26/afghanistan.terrorism3 |work=The Guardian |issn=0261-3077 |access-date=2026-09-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20011111063245/http://www.guardian.co.uk/g2/story/0,3604,558075,00.html |archive-date=2001-11-11 |url-status=live}}</ref> Oor sy heilige oorlog het hy gesê: "Ons onderskei nie tussen dié wat militêre uniforms dra en burgerlikes nie; hulle is almal teikens van hierdie fatwa."<ref name="fatwa1996" /> Bin Laden het voor 1996 in [[Soedan]] gewoon. Nadat die Soedannese regering hom onder Saoedi- en Amerikaanse druk verban het, het hy na Afghanistan teruggekeer, waar die [[Taliban]] aan bewind was en Al-Kaïda toegelaat het om die land as operasionele basis te gebruik.<ref name="911Ch5">{{Cite report |url=http://www.9-11commission.gov/report/911Report_Ch5.htm |title=The 9/11 Commission Report, Hoofstuk 5: "Al Qaeda Aims at the American Homeland" |publisher=National Commission on Terrorist Attacks Upon the United States |year=2004 |access-date=2026-09-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191221093839/https://www.9-11commission.gov/report/911Report_Ch5.htm |archive-date=2019-12-21 |url-status=live}}</ref><ref name="BBCPledge">{{Cite news |date=2021-09-07 |title=Afghanistan: The pledge binding al-Qaeda to the Taliban |url=https://www.bbc.com/news/world-asia-58473574 |work=BBC News |access-date=2026-09-12 |archive-date=2024-02-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240205102205/https://www.bbc.com/news/world-asia-58473574 |url-status=live}}</ref> Daarvandaan het hy die aanvalle van 11 September beplan en self aan die deelnemers opdrag gegee om die Wêreldhandelsentrum en die Pentagon met gekaapte vliegtuie te tref.<ref name="ABCPlanners">{{Cite news |date=2011-05-02 |title=Bin Laden Dead – Where Are Other 9/11 Planners? |url=https://abcnews.go.com/Blotter/osama-bin-laden-dead-911-perpetrators-now/story?id=13511484 |work=ABC News |access-date=2026-09-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110504215745/https://abcnews.go.com/Blotter/osama-bin-laden-dead-911-perpetrators-now/story?id=13511484 |archive-date=2011-05-04 |url-status=live}}</ref> Volgens latere ondersoekbevindings het Bin Laden die aanvalsplan sedert 1993 saam met Khalid Sheikh Mohammed en Mohammed Atef ontwikkel en mede-gefinansier, die kapers aan die einde van 1999 gekies en hulle beveel om na die Verenigde State te reis en daar as vlieëniers opgelei te word.<ref name="Summers286">{{Cite book |last1=Summers |first1=Anthony |last2=Swan |first2=Robbyn |title=The Eleventh Day: The Full Story of 9/11 |publisher=Ballantine Books |year=2012 |isbn=978-0-8129-7809-4 |location=New York |page=286}}</ref> Hy het die torings van die Wêreldhandelsentrum as teikens gekies omdat hulle die finansiële mag van die Verenigde State gesimboliseer het; hy het verwag dat hul vernietiging die finansiële markte sou verwoes en 'n [[resessie]] sou veroorsaak. Die Pentagon is gekies om die Amerikaanse weermag te verneder, om 'n Amerikaanse aanval op Al-Kaïda-fasiliteite in Afghanistan in 1998 te wreek, en om 'n onmiddellike teenaanval te bemoeilik. Die vierde teiken moes die politieke leierskap van die land tref.<ref name="Lansford21">{{Cite book |last=Lansford |first=Tom |title=9/11 and the Wars in Afghanistan and Iraq: A Chronology and Reference Guide |publisher=Bloomsbury |year=2011 |isbn=978-1-59884-419-1 |location=New York |pages=21-22}}</ref> ==== Motiewe ==== Bin Laden se fatwa van 1996 en soortgelyke verklarings waarin hy tot die dood van Amerikaners opgeroep het, word deur ondersoekers as bewys van sy motief beskou.<ref name="PBSFatwa1998">{{Cite news |title=Al Qaeda's Second Fatwa |url=https://www.pbs.org/newshour/updates/military-jan-june98-fatwa_1998/ |work=NewsHour |publisher=PBS |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20131128194258/http://www.pbs.org/newshour/updates/military/jan-june98/fatwa_1998.html |archive-date=2013-11-28 |access-date=2026-09-12}}</ref> In 'n tweede fatwa in 1998 het hy verdere besware teen die Amerikaanse buitelandse beleid uiteengesit, soos die Amerikaanse steun aan [[Israel]] en die sanksies teen [[Irak]], wat hy 'n "langdurige blokkade" genoem het.<ref name="Fatwa1998">{{Cite web |date=1998-02-23 |title=1998 Al Qaeda fatwā |url=https://fas.org/irp/world/para/docs/980223-fatwa.htm |publisher=Federation of American Scientists |access-date=2026-09-12 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20100421110549/http://www.fas.org/irp/world/para/docs/980223-fatwa.htm |archive-date=2010-04-21}}</ref> Hy het beweer dat die Verenigde State deur 'n internasionale Joodse sameswering aangedryf word om soveel Moslems as moontlik dood te maak, en dat alle Moslems 'n verdedigende oorlog teen die land moet voer totdat die aggressie ophou.<ref name="Miller">{{Cite news |last=Miller |first=John |title="Greetings, America. My name is Osama Bin Laden..." |url=https://www.pbs.org/wgbh/pages/frontline/shows/binladen/who/miller.html |work=Frontline |publisher=PBS |access-date=2026-09-12 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20010211145335/https://www.pbs.org/wgbh/pages/frontline/shows/binladen/who/miller.html |archive-date=2001-02-11}}</ref><ref name="Logevall">{{Cite book |last=Logevall |first=Fredrik |title=Terrorism and 9/11: A Reader |publisher=Houghton Mifflin |year=2002 |isbn=978-0-618-25535-1 |location=New York}}</ref> Bin Laden het ook gesê dat 'n aanval 'n boodskap aan die Amerikaanse publiek sou stuur en die regering sou dwing om sy beleid te heroorweeg.<ref name="Messages70">{{Cite book |last=Bin Laden |first=Osama |title=Messages to the World: The Statements of Osama bin Laden |publisher=Verso |year=2005 |isbn=1-84467-045-7 |editor-last=Lawrence |editor-first=Bruce |location=Londen |pages=70, 119 |chapter=Declaration of Jihad}}</ref> Ná 11 September het Bin Laden volgehou dat vroue en kinders nie die teiken was nie, maar wel simbole van die Verenigde State se "ekonomiese en militêre mag".<ref name="Messages139">{{Cite book |last=Bin Laden |first=Osama |title=Messages to the World: The Statements of Osama bin Laden |publisher=Verso |year=2005 |isbn=978-1-84467-045-1 |editor-last=Lawrence |editor-first=Bruce |location=Londen |pages=139-141 |chapter=Declaration of Jihad}}</ref> In 'n video wat in Desember 2001 versprei is, het hy nie verantwoordelikheid erken nie, maar gesê dat "die Weste in die algemeen en Amerika in die besonder 'n onuitspreeklike haat vir die Islam het" en dat dit belangrik is "om die ekonomie [van die VSA] te tref, wat die basis van sy militêre mag is".<ref name="BBCTranscript2001">{{Cite news |date=2001-12-27 |title=Transcript: Bin Laden video excerpts |url=https://news.bbc.co.uk/2/hi/middle_east/1729882.stm |work=BBC News |access-date=2026-09-12 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190727043659/http://news.bbc.co.uk/2/hi/middle_east/1729882.stm |archive-date=2019-07-27}}</ref> In 'n manifes van 2002 het hy verskeie faktore gelys wat die aanvalle sou gemotiveer het, onder meer Amerikaanse steun aan Israel, aan die Filippyne en aan [[Rusland]] teen Moslem-militante, en aan [[Indië]] in Kasjmir.<ref name="LetterToAmerica">{{Cite news |last=bin Laden |first=Osama |date=2002-11-24 |title=Full text: bin Laden's 'letter to America' |url=https://www.theguardian.com/world/2002/nov/24/theobserver |work=The Observer |location=Londen |access-date=2026-09-12 |archive-date=2013-07-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130728133223/http://www.guardian.co.uk/world/2002/nov/24/theobserver |url-status=live}}</ref> In die video van 2004 het hy gesê dat hy geïnspireer is om die tweelingtorings te vernietig nadat hy gesien het hoe torings in [[Libanon]] gedurende die oorlog van 1982 deur Israel vernietig is: "God weet dit het nie by ons opgekom om die torings aan te val nie, maar nadat ek die vernietigde torings in Libanon gesien het, het dit by my opgekom om die onregverdiges op dieselfde manier te straf."<ref name="Guardian2004">{{Cite news |date=2004-10-30 |title=God knows it did not cross our minds to attack the towers |url=https://www.theguardian.com/world/2004/oct/30/alqaida.september11 |work=The Guardian |issn=1756-3224 |access-date=2026-09-12 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20130828091507/http://www.theguardian.com/world/2004/oct/30/alqaida.september11 |archive-date=2013-08-28}}</ref> Benewens die motiewe wat Bin Laden self genoem het, is ander verklarings voorgestel. Sommige skrywers wys op die "vernedering" wat gevolg het uit die feit dat die Islamitiese wêreld agtergeraak het by die Weste, 'n verskil wat deur globalisering besonder sigbaar geword het.<ref name="Lewis2004">{{Cite book |last=Lewis |first=Bernard |title=The Crisis of Islam: Holy War and Unholy Terror |publisher=Random House |year=2004 |location=New York}}</ref> Ander voer aan dat die aanvalle 'n strategiese poging was om die Verenigde State tot 'n breë oorlog teen die Islamitiese wêreld te verlei, in die hoop dat dit 'n pan-Islamitiese opstand sou ontketen.<ref name="Doran">{{Cite magazine |last=Doran |first=Michael Scott |date=2002 |title=Somebody Else's Civil War |url=https://www.foreignaffairs.com/articles/united-states/2002-01-01/somebody-elses-civil-war |magazine=Foreign Affairs |access-date=2026-09-12 |archive-date=2015-04-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150423172939/http://www.foreignaffairs.com/articles/57618/michael-scott-doran/somebody-elses-civil-war |url-status=live}}</ref> === Khalid Sheikh Mohammed en ander Al-Kaïda-lede === [[Lêer:Khalid Shaikh Mohammed after capture.jpg|duimnael|Khalid Sheikh Mohammed ná sy inhegtenisneming in 2003 in Rawalpindi, Pakistan]] In April 2002 het Yosri Fouda van ''[[Al Jazeera]]'' die Al-Kaïda-lede Khalid Sheikh Mohammed en Ramzi bin al-Shibh in hul skuilplek ontmoet; albei het teenoor hom hul betrokkenheid by die aanvalle erken.<ref name="Guardian2003KSM">{{Cite news |date=2003-03-04 |title=We left out nuclear targets, for now |url=https://www.theguardian.com/international/story/0,3604,906911,00.html |work=The Guardian |location=Londen |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080123195032/http://www.guardian.co.uk/international/story/0%2C3604%2C906911%2C00.html |archive-date=2008-01-23 |access-date=2026-09-12}}</ref><ref name="AlJazeera2007">{{Cite news |date=2007-03-15 |title=September 11 suspect 'confesses' |url=http://www.aljazeera.com/news/americas/2007/03/200852512026300115.html |work=Al Jazeera |access-date=2026-09-12 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190927221043/https://www.aljazeera.com/news/americas/2007/03/200852512026300115.html |archive-date=2019-09-27}}</ref> Mohammed was voor 2001 een van die organiseerders en finansiers van die bomaanval op die Wêreldhandelsentrum in 1993 en was die oom van Ramzi Yousef, die hoofbomplanter in daardie aanval.<ref name="Bloomberg2011">{{Cite news |last1=Van Voris |first1=Bob |last2=Hurtado |first2=Patricia |date=2011-04-04 |title=Khalid Sheikh Mohammed Terror Indictment Unsealed, Dismissed |url=http://www.businessweek.com/news/2011-04-04/khalid-sheikh-mohammed-terror-indictment-unsealed-dismissed.html |work=Bloomberg BusinessWeek |access-date=2026-09-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110417023034/http://www.businessweek.com/news/2011-04-04/khalid-sheikh-mohammed-terror-indictment-unsealed-dismissed.html |archive-date=2011-04-17}}</ref> Saam met Yousef het hy daarna die sogenaamde Bojinka-plan beraam, 'n aanslag wat vir Januarie 1995 beplan is. Hoewel dié plan misluk het, sou dit die latere aanvalle van 2001 beïnvloed.<ref name="Wright235">{{Cite book |last=Wright |first=Lawrence |title=The Looming Tower: Al-Qaeda and the Road to 9/11 |publisher=Knopf |year=2006 |isbn=978-0-375-41486-2 |location=New York |pages=235-236}}</ref> Die verslag van die 9/11-kommissie het in 2004 bevind dat Mohammed se vyandigheid teenoor die Verenigde State uit sy "gewelddadige meningsverskil met die Amerikaanse buitelandse beleid ten gunste van Israel" gespruit het.<ref name="911Report147">{{Cite report |url=https://9-11commission.gov/report/911Report.pdf |title=Final Report of the National Commission on Terrorist Attacks Upon the United States |date=2004-07-22 |publisher=National Commission on Terrorist Attacks Upon the United States |page=147 |access-date=2026-09-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210816164111/https://www.9-11commission.gov/report/911Report.pdf |archive-date=2021-08-16 |url-status=live}}</ref> === Beplanning === Onder die dokumente wat tydens die operasie van 2011 waarin Bin Laden gedood is beslag gelê is, was aantekeninge wat hy in September 2002 met die hand geskryf het onder die opskrif "Die geboorte van die idee van 11 September". Daarin verwys hy na die neerstorting van EgyptAir-vlug 990 in Oktober 1999, wat opsetlik deur die medevlieënier veroorsaak is: "So is die idee van 9/11 in my kop gebore en ontwikkel, en op daardie stadium het ons met die beplanning begin." Slegs Mohammed Atef en Abu al-Khair sou daarvan geweet het.<ref name="Lahoud">{{Cite book |last=Lahoud |first=Nelly |title=The Bin Laden Papers: How the Abbottabad Raid Revealed the Truth about al-Qaeda, Its Leader and His Family |publisher=Yale University Press |year=2022 |isbn=978-0-300-26063-2 |location=New Haven |pages=16-19, 307}}</ref> Tydens die verhoor van die beweerde mede-samesweerder [[Zacarias Moussaoui]] het die Amerikaanse regering vyf mense geïdentifiseer wat volledig van die operasie se besonderhede bewus was: Osama bin Laden, Khalid Sheikh Mohammed, Mohammed Atef, Abu Turab al-Urduni en Ramzi bin al-Shibh.<ref name="KSMSubstitution">{{Cite web |year=2006 |title=Substitution for Testimony of Khalid Sheikh Mohammed |url=http://www.vaed.uscourts.gov/notablecases/moussaoui/exhibits/defense/941.pdf |publisher=United States District Court for the Eastern District of Virginia |page=24 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20191026151908/http://www.vaed.uscourts.gov/notablecases/moussaoui/exhibits/defense/941.pdf |archive-date=2019-10-26 |access-date=2026-09-12}}</ref> Die plan is deur Mohammed uitgedink en in 1996 die eerste keer aan Bin Laden voorgelê.<ref name="BBC2003Planning">{{Cite news |date=2003-09-22 |title=Suspect 'reveals 9/11 planning' |url=https://news.bbc.co.uk/2/hi/south_asia/3128802.stm |work=BBC News |access-date=2026-09-12 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20181225172402/http://news.bbc.co.uk/2/hi/south_asia/3128802.stm%20 |archive-date=2018-12-25}}</ref> Baie teikens is oorweeg, onder meer die Library Tower in [[Los Angeles]], maar Bin Laden het die oorspronklike plan as te omslagtig verwerp.<ref name="Lichtblau">{{Cite news |last=Lichtblau |first=Eric |date=2003-03-20 |title=Bin Laden Chose 9/11 Targets, Al Qaeda Leader Says |url=https://www.nytimes.com/2003/03/20/us/threats-and-responses-the-plot-bin-laden-chose-9-11-targets-al-qaeda-leader-says.html |work=The New York Times |access-date=2026-09-12 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190830215929/https://www.nytimes.com/2003/03/20/us/threats-and-responses-the-plot-bin-laden-chose-9-11-targets-al-qaeda-leader-says.html |archive-date=2019-08-30}}</ref> Aan die einde van 1998 of vroeg in 1999 het Bin Laden goedkeuring gegee dat Mohammed met 'n hersiene weergawe van die plan voortgaan.<ref name="911Ch5" /> Bin Laden het leiding en geldelike steun verskaf en was by die keuse van deelnemers betrokke.<ref name="Bergen283">{{Cite book |last=Bergen |first=Peter |title=The Osama bin Laden I Know |publisher=Free Press |year=2006 |isbn=978-0-7432-7891-1 |location=New York |page=283}}</ref> Atef het operasionele steun verskaf, teikens help kies en die kapers se reise help reël. Hy het aanvanklik Nawaf al-Hazmi en Khalid al-Mihdhar gekies, albei ervare [[Djihadisme|djihadiste]] wat in die oorlog in Bosnië geveg het. Die twee het in Januarie 2000 in die Verenigde State aangekom en vlieglesse in San Diego geneem, maar hulle het min Engels gepraat en swak gevorder, sodat hulle uiteindelik as sekondêre kapers gebruik is.<ref name="Wright309">{{Cite book |last=Wright |first=Lawrence |title=The Looming Tower: Al-Qaeda and the Road to 9/11 |publisher=Knopf |year=2006 |isbn=978-0-375-41486-2 |location=New York |pages=309-315}}</ref> Die Hamburgse sel in [[Duitsland]] het die sleuteloperateurs vir die aanvalle gelewer.<ref name="BBCHamburg">{{Cite news |date=2005-08-19 |title=The Hamburg connection |url=https://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/2349195.stm |work=BBC News |access-date=2026-09-12 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20130530031910/http://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/2349195.stm |archive-date=2013-05-30}}</ref> Aan die einde van 1999 het die sellede bin al-Shibh, [[Mohammed Atta]], Marwan al-Shehhi en [[Ziad Jarrah]] na Afghanistan gereis om Al-Kaïda te ontmoet. Bin Laden het hulle gekies omdat hulle opgevoed was, Engels kon praat en ervaring van die lewe in die Weste gehad het.<ref name="Wright304">{{Cite book |last=Wright |first=Lawrence |title=The Looming Tower: Al-Qaeda and the Road to 9/11 |publisher=Knopf |year=2006 |isbn=978-0-375-41486-2 |location=New York |pages=304-307}}</ref> Nuwe rekrute is roetineweg vir besondere vaardighede nagegaan, en so het Al-Kaïda se leiers ontdek dat Hani Hanjour reeds 'n kommersiële vlieënierslisensie gehad het.<ref name="Wright302">{{Cite book |last=Wright |first=Lawrence |title=The Looming Tower: Al-Qaeda and the Road to 9/11 |publisher=Knopf |year=2006 |isbn=978-0-375-41486-2 |location=New York |page=302}}</ref> Al-Shehhi het aan die einde van Mei 2000 in die Verenigde State aangekom, Atta op 3 Junie 2000 en Jarrah op 27 Junie 2000. Bin al-Shibh het verskeie kere om 'n visum aansoek gedoen, maar as Jemeniet is hy telkens geweier; hy het in Hamburg gebly en die skakeling tussen Atta en Mohammed behartig. Die drie Hamburgse sellede het vlieglesse in Suid-Florida geneem.<ref name="StaffStatement16">{{Cite report |date=2004-06-16 |title=9/11 Commission Staff Statement No. 16: Outline of the 9/11 Plot |url=http://www.9-11commission.gov/staff_statements/staff_statement_16.pdf |publisher=9/11 Commission |pages=4, 6-7, 14, 16 |access-date=2026-09-12 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200320032738/https://9-11commission.gov/staff_statements/staff_statement_16.pdf |archive-date=2020-03-20}}</ref> In Julie 2001 het Atta bin al-Shibh in [[Spanje]] ontmoet, waar hulle die besonderhede van die plan, insluitend die finale keuse van teikens, gekoördineer het; bin al-Shibh het Bin Laden se wens oorgedra dat die aanvalle so gou moontlik uitgevoer word.<ref name="Irujo">{{Cite news |last=Irujo |first=Jose María |date=2004-03-21 |title=Atta recibió en Tarragona joyas para que los miembros del 'comando' del 11-S se hiciesen pasar por ricos saudíes |url=http://elpais.com/diario/2004/03/21/espana/1079823611_850215.html |work=El País |language=es |access-date=2026-09-12}}</ref> === Intelligensie voor die aanvalle === Aan die einde van 1999 het die Al-Kaïda-medewerker Walid bin Attash vir al-Mihdhar gevra om hom in [[Kuala Lumpur]], [[Maleisië]], te ontmoet; al-Hazmi sou ook daar wees. Die [[National Security Agency]] (NSA) het 'n telefoonoproep onderskep waarin die vergadering en die name genoem is, maar het niks verder gedoen nie.<ref name="NewYorker">{{Cite magazine |last=Wright |first=Lawrence |title=The Al Qaeda Switchboard |url=https://www.newyorker.com/magazine/2014/01/13/the-al-qaeda-switchboard |magazine=The New Yorker |date=2014-01-13 |access-date=2026-09-12}}</ref> Die CIA is reeds deur die Saoedi-Arabiese intelligensiediens gewaarsku dat al-Mihdhar en al-Hazmi lede van Al-Kaïda is, en 'n CIA-span het in al-Mihdhar se hotelkamer in Dubai ontdek dat hy 'n Amerikaanse visum het. Dié inligting is nie met die [[Federal Bureau of Investigation]] (FBI) gedeel nie. Die Maleisiese veiligheidspolisie het die vergadering van 5 Januarie 2000 dopgehou en die CIA laat weet dat die drie na Bangkok vlieg, maar die CIA het ander agentskappe nie ingelig nie en ook nie gevra dat al-Mihdhar op 'n waglys geplaas word nie.<ref name="Wright310">{{Cite book |last=Wright |first=Lawrence |title=The Looming Tower: Al-Qaeda and the Road to 9/11 |publisher=Knopf |year=2006 |isbn=978-0-375-41486-2 |location=New York |pages=310-312}}</ref> Teen die einde van Junie 2001 was die senior teenterreurbeampte Richard Clarke en CIA-direkteur George Tenet "oortuig dat 'n groot reeks aanvalle op hande was", hoewel die CIA gemeen het dat dit waarskynlik in Saoedi-Arabië of Israel sou plaasvind.<ref name="Clarke235">{{Cite book |last=Clarke |first=Richard A. |title=Against All Enemies: Inside America's War on Terror |publisher=Free Press |year=2004 |isbn=978-0-7432-6045-9 |location=New York |pages=235-237}}</ref> Vroeg in Julie het Clarke die binnelandse agentskappe in volle gereedheid geplaas met die woorde: "Iets spektakulêrs gaan hier gebeur, en dit gaan gou gebeur."<ref name="Wright344">{{Cite book |last=Wright |first=Lawrence |title=The Looming Tower: Al-Qaeda and the Road to 9/11 |publisher=Knopf |year=2006 |isbn=978-0-375-41486-2 |location=New York |page=344}}</ref> Later het hy geskryf: "Iewers in die CIA was daar inligting dat twee bekende Al-Kaïda-terroriste die Verenigde State binnegekom het. Iewers in die FBI was daar inligting dat vreemde dinge by vliegskole in die Verenigde State aan die gang was. [...] Niks van daardie inligting het my of die Withuis bereik nie."<ref name="Clarke242">{{Cite book |last=Clarke |first=Richard A. |title=Against All Enemies: Inside America's War on Terror |publisher=Free Press |year=2004 |isbn=978-0-7432-6045-9 |location=New York |pages=242-243}}</ref> Ook in Julie het 'n FBI-agent in Phoenix, Arizona, sy hoofkantoor gewaarsku oor "die moontlikheid van 'n gekoördineerde poging deur Osama bin Laden om studente na burgerlike lugvaartkolleges in die Verenigde State te stuur".<ref name="Wright350">{{Cite book |last=Wright |first=Lawrence |title=The Looming Tower: Al-Qaeda and the Road to 9/11 |publisher=Knopf |year=2006 |isbn=978-0-375-41486-2 |location=New York |pages=350-351}}</ref> Op 6 Augustus 2001 het die CIA se daaglikse presidensiële verslag die opskrif ''Bin Ladin Determined To Strike in US'' gedra en gemeld dat FBI-inligting "patrone van verdagte bedrywighede in hierdie land aandui wat ooreenstem met voorbereidings vir kapings of ander soorte aanvalle".<ref name="NSArchivePDB">{{Cite web |title=The Osama bin Laden File: National Security Archive Electronic Briefing Book No. 343 |url=http://nsarchive.gwu.edu/NSAEBB/NSAEBB343/ |publisher=The National Security Archive |access-date=2026-09-12 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170713182539/http://nsarchive.gwu.edu/NSAEBB/NSAEBB343/ |archive-date=2017-07-13}}</ref> In die middel van Augustus het 'n vliegskool in Minnesota die FBI oor Zacarias Moussaoui gewaarsku, wat "verdagte vrae" gevra het. Hy is weens 'n verlope visum in hegtenis geneem, maar die FBI se hoofkantoor het geweier om die deursoeking van sy skootrekenaar goed te keur.<ref name="Wright350" /> Die gebrek aan inligtingsdeling is toegeskryf aan beleidsreëls van die Amerikaanse Departement van Justisie uit 1995 wat sodanige deling beperk het, gekombineer met die CIA en NSA se onwilligheid om "sensitiewe bronne en metodes" bekend te maak.<ref name="Wright342">{{Cite book |last=Wright |first=Lawrence |title=The Looming Tower: Al-Qaeda and the Road to 9/11 |publisher=Knopf |year=2006 |isbn=978-0-375-41486-2 |location=New York |pages=342-343}}</ref> Prokureur-generaal John Ashcroft het in 2004 voor die 9/11-kommissie getuig dat "die enkele grootste strukturele oorsaak van die probleem van 11 September die muur was wat kriminele ondersoekers en intelligensie-agente van mekaar geskei het".<ref name="Ashcroft">{{Cite journal |last1=Javorsek |first1=Daniel |last2=Rose |first2=Sean |year=2015 |title=Intelligence Reform and the Snowden Paradox |journal=Strategic Studies Quarterly |page=742}}</ref> == Verloop van die aanval == Vroeg die oggend van 11 September 2001 het negentien kapers beheer oor vier kommersiële passasiersvliegtuie geneem – twee [[Boeing 767]]'e en twee Boeing 757's. Groot vliegtuie op lang vlugte is gekies omdat hulle meer brandstof aan boord sou hê; elkeen het met ongeveer 38&nbsp;000 liter [[keroseen|vliegtuigbrandstof]] opgestyg.<ref name="911ReportCh1" /><ref name="NIST20">{{Cite report |title=Final Report on the Collapse of the World Trade Center Towers (NIST NCSTAR 1) |publisher=National Institute of Standards and Technology |year=2005 |pages=20, 38 |url=https://nvlpubs.nist.gov/nistpubs/Legacy/NCSTAR/ncstar1.pdf |access-date=2026-09-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210707002217/https://nvlpubs.nist.gov/nistpubs/Legacy/NCSTAR/ncstar1.pdf |archive-date=2021-07-07 |url-status=live}}</ref> Al vier vlugte het met vertragings van tien tot een-en-veertig minute opgestyg.<ref name="WaPoTimeline">{{Cite news |date=2001-09-12 |title=Timeline in Terrorist Attacks of Sept. 11, 2001 |url=https://www.washingtonpost.com/wp-srv/nation/articles/timeline.html |work=The Washington Post |access-date=2026-09-12}}</ref> Niemand aan boord van enige van die vliegtuie het oorleef nie. {| class="wikitable" |+ Kerngegewens van die vier vlugte ! Lugredery !! Vlug !! Vliegtuigtipe !! Opstygtyd* !! Tyd van botsing* !! Vertrek van !! Op pad na !! Plek van botsing !! Bemanning !! Passasiers† !! Op die grond‡ !! Kapers !! Totaal |- | [[American Airlines]] || 11 || Boeing 767-200ER || 07:59 || 08:46 || [[Logan Internasionale Lughawe]], [[Boston]] || [[Los Angeles]] || Noordtoring van die Wêreldhandelsentrum, verdiepings 93 tot 99 || 11 || 76 || rowspan="2" | 2&nbsp;606 || 5 || rowspan="2" | 2&nbsp;763 |- | [[United Airlines]] || 175 || Boeing 767-200 || 08:14 || 09:03 || Logan Internasionale Lughawe, Boston || Los Angeles || Suidtoring van die Wêreldhandelsentrum, verdiepings 77 tot 85 || 9 || 51 || 5 |- | American Airlines || 77 || Boeing 757-200 || 08:20 || 09:37 || Washington Dulles Internasionale Lughawe || Los Angeles || Westelike muur van die [[Pentagon]] || 6 || 53 || 125 || 5 || 189 |- | United Airlines || 93 || Boeing 757-200 || 08:42 || 10:03 || Newark Internasionale Lughawe || [[San Francisco]] || Veld by Stonycreek, naby Shanksville || 7 || 33 || 0 || 4 || 44 |- ! colspan="8" style="text-align:right" | Totaal !! 33 !! 213 !! 2&nbsp;731 !! 19 !! 2&nbsp;996 |} <small>* Oostelike somertyd (UTC−4). † Kapers uitgesluit. ‡ Nooddienswerkers ingesluit.</small><ref name="911ReportCh1" /><ref name="ReutersFactbox">{{Cite news |date=2007-09-11 |title=FACTBOX: Attacks of Sept. 11, 2001 |url=https://www.reuters.com/article/2007/09/11/us-sept11-factbox-idUSN1036268720070911 |work=Reuters |access-date=2026-09-12}}</ref> === Die kapings === American Airlines-vlug 11 het om 07:59 met veertien minute se vertraging van die Logan Internasionale Lughawe in Boston opgestyg. Omtrent vyftien minute later het vyf kapers, gewapen met boksnyers, die vliegtuig oorgeneem, minstens drie mense beseer en moontlik een doodgemaak voordat hulle hul toegang tot die stuurkajuit geforseer het. Hulle het ook 'n voorwerp vertoon wat na 'n plofstof gelyk het en traangas in die kajuit gespuit om weerstand te ontmoedig.<ref name="911ReportCh1" /><ref name="SeattleTimes">{{Cite news |date=2004-07-23 |title=Excerpt: A travel day like any other until some passengers left their seats |url=http://seattletimes.nwsource.com/html/nationworld/2001986488_planes23.html |work=The Seattle Times |access-date=2026-09-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111119033249/http://seattletimes.nwsource.com/html/nationworld/2001986488_planes23.html |archive-date=2011-11-19}}</ref> Die lugwaardin Betty Ong het American Airlines van die kaping in kennis gestel en drie van die kapers se sitplekke aan die lugredery deurgegee.<ref name="Summers156">{{Cite book |last1=Summers |first1=Anthony |last2=Swan |first2=Robbyn |title=The Eleventh Day: The Full Story of 9/11 |publisher=Ballantine Books |year=2012 |isbn=978-0-8129-7809-4 |location=New York |page=156}}</ref> United Airlines-vlug 175 het om 08:14 ook van Boston opgestyg en is omstreeks 08:42 deur vyf kapers oorgeneem, wat albei vlieëniers doodgemaak en verskeie bemanningslede gesteek het. Op hierdie vlug is ook bomdreigemente gebruik en 'n prikkelmiddel in die kajuit gespuit om die passasiers en bemanning na agter te dryf.<ref name="911ReportCh1" /><ref name="ABCTimeline">{{Cite news |date=2011-09-05 |title=September 11: From take-off to tragic loss |url=https://www.abc.net.au/news/specials/september-11-remembered/2011-09-06/september-11-timeline/2862086 |work=Australian Broadcasting Corporation |access-date=2026-09-12 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20221129075152/https://www.abc.net.au/news/specials/september-11-remembered/2011-09-06/september-11-timeline/2862086 |archive-date=2022-11-29}}</ref> American Airlines-vlug 77 het om 08:20 van die Washington Dulles Internasionale Lughawe in [[Virginië]] opgestyg en is omstreeks 08:51 deur vyf kapers oorgeneem. Hoewel hulle met messe gewapen was, is daar geen berigte dat iemand aan boord gesteek is nie, en die twee mense wat telefoonoproepe gemaak het, het nie melding gemaak van traangas of 'n bomdreigement nie.<ref name="NTSBaa77">{{Cite report |last=Gregor |first=Joseph A. |date=2001-12-21 |title=Air Traffic Control Recording: American Airlines Flight 77 |url=https://www.ntsb.gov/doclib/foia/9_11/ATC_Report_AA77.pdf |publisher=National Transportation Safety Board |access-date=2026-09-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121029094317/https://www.ntsb.gov/doclib/foia/9_11/ATC_Report_AA77.pdf |archive-date=2012-10-29}}</ref> United Airlines-vlug 93 het om 08:42 van die Newark Internasionale Lughawe in [[New Jersey]] opgestyg, een-en-veertig minute later as geskeduleer weens die digte oggendverkeer. Die vier kapers aan boord het eers ná 46 minute toegeslaan en die stuurkajuit om 09:28 oorgeneem, waarna hulle die vliegtuig ooswaarts na Washington gedraai het.<ref name="911ReportCh1" /><ref name="NYTLongman">{{Cite news |last=Longman |first=Jere |date=2006-04-26 |title='United 93' and the politics of heroism |url=https://www.nytimes.com/2006/04/26/arts/united-93-and-the-politics-of-heroism.html |work=The New York Times |access-date=2026-09-12 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230306235027/https://www.nytimes.com/2006/04/26/arts/united-93-and-the-politics-of-heroism.html |archive-date=2023-03-06}}</ref> === Die botsings === [[Lêer:World Trade Center, New York City - aerial view (March 2001).jpg|links|duimnael|Die Wêreldhandelsentrum voor die aanvalle met die Noordtoring aan die linkerkant en die Suidtoring aan die regterkant.]] Om 08:46 plaaslike tyd, die oggend van 11 September het die gekaapte passasiersvliegtuig American Airlines-vlug 11 op 'n redelike hoë hoogte in die Noordtoring van die Wêreldhandelsentrum vasgevlieg. Die impak het 'n groot ontploffing veroorsaak, waarna 'n brand in die toring ontstaan het. Die vliegtuig se tenks was nog vol [[keroseen]]; dit het kort tevore opgestyg vanaf [[Logan Internasionale Lughawe]] in [[Boston]], op pad na die weskus van die VSA. Die vliegtuig het die noordelike gevel byna loodreg tussen die 93ste en 99ste verdieping getref teen 'n geraamde spoed van 713 km/h en 35 van die 236 buitekolomme afgesny; volgens die NIST-verslag is ses van die 47 kernkolomme afgesny en drie ander swaar beskadig. Al drie trappe in die kern is vernietig, sodat niemand bo die impaksone kon ontsnap nie.<ref name="NIST22">{{Cite report |title=Final Report on the Collapse of the World Trade Center Towers (NIST NCSTAR 1) |publisher=National Institute of Standards and Technology |year=2005 |pages=22-26 |url=https://nvlpubs.nist.gov/nistpubs/Legacy/NCSTAR/ncstar1.pdf |access-date=2026-09-12 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210707002217/https://nvlpubs.nist.gov/nistpubs/Legacy/NCSTAR/ncstar1.pdf |archive-date=2021-07-07}}</ref> Baie waarnemers het aanvanklik aanvaar dat dit 'n ongeluk was.<ref name="CDCEvac">{{Cite web |title=Preliminary Results from the World Trade Center Evacuation Study – New York City, 2003 |url=https://www.cdc.gov/mmwr/preview/mmwrhtml/mm5335a3.htm |publisher=Centers for Disease Control and Prevention |access-date=2026-09-12 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20181204032648/https://www.cdc.gov/mmwr/preview/mmwrhtml/mm5335a3.htm |archive-date=2018-12-04}}</ref> [[Lêer:UA Flight 175 hits WTC south tower 9-11 edit.jpeg|duimnael|United Airlines-vlug 175 tref die Suidtoring.]] Sewentien minute later, om 09:03, het [[United Airlines]]-vlug 175 'n bietjie laer in die Suidtoring van die Wêreldhandelsentrum vas gevlieg en ook 'n brand veroorsaak. Omdat televisiekameras reeds op die Noordtoring gerig was, is hierdie botsing regstreeks wêreldwyd uitgesaai, en dit was toe duidelik dat dit om gerigte, gekoördineerde terreuraanvalle gaan.<ref name="MercuryNews">{{Cite news |date=2021-09-10 |title=9:03 a.m.: The 9/11 moment when many grasped a new reality |url=https://www.mercurynews.com/2021/09/10/903-a-m-the-9-11-moment-when-many-grasped-a-new-reality/ |work=The Mercury News |access-date=2026-09-12 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20221130094708/https://www.mercurynews.com/2021/09/10/903-a-m-the-9-11-moment-when-many-grasped-a-new-reality/ |archive-date=2022-11-30}}</ref> Die vliegtuig het die suidelike gevel skuins getref teen ongeveer 872 km/h – sowat 50 persent meer energie as die eerste botsing – en 32 van die 60 buitekolomme op daardie gevel oor vyf verdiepings afgesny. Omdat die vliegtuig skuins ingeslaan het, kon dele van 'n enjin en die onderstel by die oostelike hoek van die gebou uitkom en tot 400 meter ver geval word. Ten minste een trap in die kern het begaanbaar gebly.<ref name="NIST108">{{Cite report |title=Final Report on the Collapse of the World Trade Center Towers (NIST NCSTAR 1) |publisher=National Institute of Standards and Technology |year=2005 |pages=38, 42, 108 |url=https://nvlpubs.nist.gov/nistpubs/Legacy/NCSTAR/ncstar1.pdf |access-date=2026-09-12 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210707002217/https://nvlpubs.nist.gov/nistpubs/Legacy/NCSTAR/ncstar1.pdf |archive-date=2021-07-07}}</ref> Aanvanklik het albei torings bly staan, wat diegene in die vloere onder die impakgebiede 'n geleentheid gegee het om te vlug. [[Lêer:Aerial view of the Pentagon during rescue operations post-September 11 attack.JPEG|links|duimnael|Skade aan die Pentagon ná die impak van American Airlines-vlug 77.]] 'n Bietjie meer as 'n halfuur nadat Vlug 175 in die Suidtoring vasgevlieg het, om 09:37, het 'n derde vliegtuig, American Airlines-vlug 77, in die gebou van die Verenigde State se Departement van Verdediging, die [[Pentagon]], in [[Washington, D.C.]] vasgevlieg. Die vliegtuig het die middelste deel van die westelike vleuel teen ongeveer 850 km/h op grondvloervlak getref, juis in 'n gedeelte waarvan die opknapping pas voltooi is en waarvan die buitegevel versterk is om 'n terreuraanval te weerstaan. Die brandstof het vinnig deur die struktuur versprei en aan die brand geslaan; die impak en die brand het al 64 mense aan boord sowel as 125 mense in die gebou gedood. Ongeveer 'n halfuur later het die getrefde gedeelte van die E-ring ineengestort.<ref name="PentagonReport">{{Cite report |title=The Pentagon Building Performance Report |publisher=American Society of Civil Engineers |year=2003 |isbn=978-0-7844-0638-0 |pages=4-8 |url=http://www.fire.nist.gov/bfrlpubs/build03/PDF/b03017.pdf |access-date=2026-09-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20040203155704/http://www.fire.nist.gov/bfrlpubs/build03/PDF/b03017.pdf |archive-date=2004-02-03}}</ref> ’n Vierde United Airlines-vlug, vlugnommer 93, ook gekaap, het daardie oggend in ’n veld buite [[Pittsburgh]] neergestort. Volgens [[FBI]]-transkripsies van kajuitmateriaal het die passasiers probeer om die vliegtuig terug te neem, danksy hul [[Selfoon|selfone]] het hulle reeds geweet wat in New York gebeur het, so hulle het geweet dat hulle niks het om te verloor nie. Toe die opstand die deur van die stuurkajuit bereik, het die kaper-vlieënier die vliegtuig heftig laat rol en duik om die aanval te ontwrig, en 'n ander kaper het hom aangespoor om die vliegtuig te laat neerstort. Om 10:03 het die vliegtuig teen 933 km/h en teen 'n hoek van 44 grade in 'n veld in Stonycreek naby Shanksville neergestort en 'n krater van sowat drie meter diep en twaalf meter wyd gelaat. Dit was op daardie stadium sowat 200 kilometer – ongeveer twintig vlugminute – van Washington af.<ref name="NTSBua93">{{Cite report |title=Flight Path Study – United Airlines Flight 93 |publisher=National Transportation Safety Board |date=2002-02-19 |url=http://ntsb.gov/info/Flight%20_Path_%20Study_UA93.pdf |access-date=2026-09-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20061007024840/http://ntsb.gov/info/Flight%20_Path_%20Study_UA93.pdf |archive-date=2006-10-07}}</ref><ref name="WP93">{{Cite news |last=Snyder |first=David |date=2002-04-19 |title=Families Hear Flight 93's Final Moments |url=https://www.washingtonpost.com/archive/local/2002/04/19/families-hear-flight-93s-final-moments/ |work=The Washington Post |access-date=2026-09-12}}</ref> Dit word geglo dat dit verhoed het dat die beoogde teiken, miskien die [[Capitol]] of die [[Withuis]], bereik word. In 'n onderhoud in April 2002 het Khalid Sheikh Mohammed en Ramzi bin al-Shibh gesê dat Vlug 93 se teiken die Capitol was en nie die Withuis nie.<ref name="Fouda158">{{Cite book |last1=Fouda |first1=Yosri |last2=Fielding |first2=Nick |title=Masterminds of Terror: The Truth Behind the Most Devastating Terrorist Attack the World Has Ever Seen |publisher=Arcade |year=2004 |isbn=978-1-55970-726-8 |location=New York |pages=158-159}}</ref> Tydens die beplanning het Mohammed Atta gemeen dat die Withuis dalk 'n te moeilike teiken sou wees en het hy Hani Hanjour se oordeel daaroor gevra.<ref name="Summers323">{{Cite book |last1=Summers |first1=Anthony |last2=Swan |first2=Robbyn |title=The Eleventh Day: The Full Story of 9/11 |publisher=Ballantine Books |year=2012 |isbn=978-0-8129-7809-4 |location=New York |page=323}}</ref> Volgens Mohammed het Al-Kaïda aanvanklik beplan om kerninstallasies eerder as die Wêreldhandelsentrum en die Pentagon te tref, maar het dit daarteen besluit uit vrees dat dinge "handuit kon ruk".<ref name="BBCNuclear">{{Cite news |date=2002-09-08 |title=Al-Qaeda 'plotted nuclear attacks' |url=https://news.bbc.co.uk/1/hi/world/middle_east/2244146.stm |work=BBC News |access-date=2026-09-12 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190103031125/http://news.bbc.co.uk/2/hi/middle_east/2244146.stm |archive-date=2019-01-03}}</ref> === Reaksie van die lugverkeersleiding en die lugverdediging === Omdat die kapers die [[transponder]]s van hul vliegtuie afgeskakel het, kon lugverkeersleiers die vliegtuie nie meer outomaties opspoor nie. Vanaf 08:19 het twee lugwaardinne van Vlug 11 die [[Federal Aviation Administration]] (FAA) oor die kaping ingelig. Om 08:37 het die FAA die North American Aerospace Defense Command (NORAD) in kennis gestel en gevra dat vegvliegtuie opgestuur word. Vir die NORAD-beheerders was dit aanvanklik onduidelik of die melding deel was van die gelyktydige teenterreuroefening ''Vigilant Guardian'', wat ook gesimuleerde vliegtuigkapings ingesluit het.<ref name="911Report20">{{Cite report |url=https://www.9-11commission.gov/report/911Report.pdf |title=Final Report of the National Commission on Terrorist Attacks Upon the United States |date=2004-07-22 |publisher=National Commission on Terrorist Attacks Upon the United States |pages=20, 29, 31, 45 |access-date=2026-09-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210816164111/https://www.9-11commission.gov/report/911Report.pdf |archive-date=2021-08-16 |url-status=live}}</ref> Die eerste vegvliegtuie, twee F-15's van die Otis Air National Guard Base naby Boston, het om 08:52 opgestyg, sowat agt-en-dertig minute ná die kaping van Vlug 11. Hulle het nie teikeninligting ontvang nie en het bo die see naby Long Island heen en weer gevlieg terwyl hulle gewag het om te hoor waar die gekaapte vliegtuie is.<ref name="911Report20" /><ref name="BostonGlobePilots">{{Cite news |date=2005-09-11 |title=Two pilots revisit their 9/11 |url=http://archive.boston.com/news/local/massachusetts/articles/2005/09/11/two_pilots_revisit_their_911/ |work=The Boston Globe |access-date=2026-09-12 |archive-date=2009-09-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090923222722/http://www.boston.com/news/local/massachusetts/articles/2005/09/11/two_pilots_revisit_their_911/ |url-status=dead }}</ref> Om 09:30 het NORAD drie F-16's van die Langley-lugmagbasis in Virginië laat opstyg, maar toe Vlug 77 om 09:37 die Pentagon tref, was hulle nog 169 kilometer daarvandaan.<ref name="911Report20" /> Twee ongewapende F-16's van die District of Columbia se lugnasionale garde het eers om 10:38 van die Andrews-lugmagbasis opgestyg; hul vlieëniers het opdrag gehad om desnoods 'n gekaapte vliegtuig in die lug te ram.<ref name="Hendrix">{{Cite news |last=Hendrix |first=Steve |date=2011-09-08 |title=F-16 pilot was ready to give her life on Sept. 11 |url=https://www.washingtonpost.com/local/f-16-pilot-was-ready-to-give-her-life-on-sept-11/2011/09/06/gIQAMpcODK_story.html |work=The Washington Post |access-date=2026-09-12 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150905053526/http://www.washingtonpost.com/local/f-16-pilot-was-ready-to-give-her-life-on-sept-11/2011/09/06/gIQAMpcODK_story.html |archive-date=2015-09-05}}</ref> Om 09:42 het die FAA alle burgerlike lugverkeer in die vasteland van die Verenigde State aan die grond gehou en vliegtuie wat reeds in die lug was, beveel om onmiddellik te land.<ref name="911ReportCh1" /> Ben Sliney, wat op sy eerste dag as die FAA se nasionale operasionele bestuurder was, het beveel dat die Amerikaanse lugruim vir alle internasionale vlugte gesluit word; ongeveer 500 vlugte is teruggedraai of na ander lande omgelei. Kanada het 226 van die omgeleide vlugte ontvang en Operasie Geelstrikkie geloods om die groot getal gestrande passasiers te hanteer.<ref name="CanadaFlights">{{Cite press release |title=Actions taken following September 11 terrorist attacks |date=2001-12-11 |publisher=Transport Canada |url=http://www.tc.gc.ca/mediaroom/releases/nat/2001/01_h152e.htm |access-date=2026-09-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20020415131425/http://www.tc.gc.ca/mediaroom/releases/nat/2001/01_h152e.htm |archive-date=2002-04-15}}</ref> Teen 12:15 was daar geen kommersiële of private vliegtuig meer bo die Verenigde State in die lug nie, en burgerlike lugvaart het tot 14 September gegrond gebly.<ref name="USATodayClear">{{Cite news |last1=Levin |first1=Alan |last2=Adams |first2=Marilyn |last3=Morrison |first3=Blake |date=2021-09-06 |title='Clear the skies': Behind the unprecedented call to stop air travel on 9/11 |url=https://eu.usatoday.com/in-depth/news/nation/2021/09/06/9-11-hijacking-behind-unprecedented-decision-ground-planes/5451142001/ |work=USA Today |access-date=2026-09-12}}</ref> Om 10:20 het visepresident [[Dick Cheney]] opdrag gegee dat enige kommersiële vliegtuig wat positief as gekaap geïdentifiseer kon word, afgeskiet word, maar dié bevel het die vegvlieëniers nie betyds bereik om enigiets te doen nie.<ref name="911Report20" /><ref name="LATCheney">{{Cite news |last=Schrader |first=Esther |date=2004-06-18 |title=Cheney Gave Order to Shoot Down Jets |url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-2004-jun-18-na-cheney18-story.html |work=Los Angeles Times |access-date=2026-09-12 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20110811141540/http://articles.latimes.com/2004/jun/18/nation/na-cheney18 |archive-date=2011-08-11}}</ref> Die noodplan ''Security Control of Air Traffic and Air Navigation Aids'' (SCATANA) is vir die eerste keer in die Amerikaanse geskiedenis in werking gestel, wat tienduisende passasiers wêreldwyd gestrand gelaat het.<ref name="Commission10" /> NORAD het later erken dat die mislukking van die lugverdediging aan die vertraagde of uitgebleve deurgee van vlugvoorvalle te wyte was: die weermag is skaars 'n paar minute voor die botsings van Vlugte 11 en 77 gewaarsku, en eers ná die botsings in die geval van die ander twee vlugte.<ref name="911Report20" /> === Die ineenstorting van die geboue === [[Lêer:September 11 2001 just collapsed.jpg|duimnael|Die Wêreldhandelsentrum, kort ná die ineenstorting van die tweede toring.]] Die Suidtoring was die eerste wat om 09:59 heeltemal ineengestort het ná 56 minute se brande, gevolg deur die Noordtoring om 10:28 nadat dit 102 minute lank gebrand het. Byna almal wat op daardie stadium nog in die torings was, het gesterf. Sommige mense is ook later aan [[longsiektes]] dood as gevolg van die enorme hoeveelheid stof wat vrygestel is. Omstreeks 17:20 het 'n derde gebou van die Wêreldhandelsentrum ook heeltemal ineengestort. Dit is toegeskryf aan brande in die gebou en die skade wat hierdie gebou gely het deur die ineenstorting van die Twee Torings. Verder is die Wêreldhandelsentrum-geboue 3 tot 6 ook erg beskadig, waarvan die meeste gesloop moes word. Hoewel die Suidtoring sewentien minute ná die Noordtoring getref is, het dit eerste ineengestort omdat die impaksone veel laer was, die vliegtuig teen 'n hoër spoed en in 'n hoek ingeslaan het, en die bykomende strukturele las ongelyk versprei is.<ref name="NIST80">{{Cite journal |year=2005 |title=Final Reports from the NIST World Trade Center Disaster Investigation |url=https://nvlpubs.nist.gov/nistpubs/Legacy/NCSTAR/ncstar1-5av1.pdf |journal=NIST |pages=80, 84 |access-date=2026-09-12 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210911011051/https://nvlpubs.nist.gov/nistpubs/Legacy/NCSTAR/ncstar1-5av1.pdf |archive-date=2021-09-11}}</ref> Die brande het die vakwerke wat die vloere gedra het verswak, waarop die vloere begin sak het; die sakkende vloere het aan die buitenste staalkolomme getrek sodat dié na binne gebuig het. Saam met die skade aan die kernkolomme kon die buigende buitekolomme die geboue nie meer dra nie.<ref name="NISTCollapse">{{Cite book |title=Final Report on the Collapse of the World Trade Center Towers |date=2005 |publisher=National Institute of Standards and Technology |chapter=Executive Summary |chapter-url=https://www.nist.gov/customcf/get_pdf.cfm?pub_id=909017 |access-date=2026-09-12}}</ref> Toe die Noordtoring ineenstort, het puin op die nabygeleë gebou 7 World Trade Center geval, wat skade veroorsaak en brande aan die gang gesit het. Dié brande het byna sewe uur lank gewoed en die gebou se strukturele integriteit aangetas, waarop dit laat die middag ineengestort het.<ref name="NISTWTC7">{{Cite press release |title=NIST WTC 7 Investigation Finds Building Fires Caused Collapse |date=2008-08-21 |publisher=National Institute of Standards and Technology |url=https://www.nist.gov/news-events/news/2008/08/nist-wtc-7-investigation-finds-building-fires-caused-collapse |access-date=2026-09-12}}</ref> Ontwerpers van die tweelingtorings het in die 1960's bereken dat die geboue die botsing van 'n volgelaaide [[Boeing 707]] teen kruisspoed sou kon weerstaan, en Leslie E. Robertson, een van die strukturele ontwerpers, het gesê so 'n botsing sou "slegs plaaslike skade veroorsaak wat nie tot 'n ineenstorting of noemenswaardige skade aan die gebou kon lei nie". Daardie studies het egter die uitwerking van die brande wat sou volg, onderskat.<ref name="Dwyer102">{{Cite book |last1=Dwyer |first1=Jim |last2=Flynn |first2=Kevin |title=102 Minutes: The Untold Story of the Fight to Survive Inside the Twin Towers |publisher=Times Books |year=2005 |location=New York |pages=183-187}}</ref> Binne 'n radius van ongeveer 130 meter is talle vensters van omliggende geboue deur die skokgolf van die ineenstortings vernietig.<ref name="FEMA403">{{Cite report |date=2002 |title=World Trade Center Building Performance Study: Data Collection, Preliminary Observations, and Recommendations |url=https://www.fema.gov/pdf/library/fema403_ch1.pdf |publisher=Federal Emergency Management Agency |access-date=2026-09-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101016101226/http://www.fema.gov/rebuild/mat/wtcstudy.shtm |archive-date=2010-10-16}}</ref> === Reddingspogings === [[Lêer:WTC-Fireman requests 10 more colleagues (cropped).jpg|links|duimnael|'n Brandweerman by die Wêreldhandelsentrum vra tien bykomende reddingswerkers.]] Die owerhede in New York het die eerste botsing vir 'n ongeluk aangesien en die mense in die naasliggende Suidtoring aangeraai om kalm te bly en by hul werkplekke te bly. Ná die tweede botsing het die New York City Fire Department (FDNY) en honderde ander nooddienswerkers probeer om die mense bo die impaksones te red en met die ontruiming van al die geboue begin.<ref name="911Report281">{{Cite report |url=https://www.9-11commission.gov/report/911Report.pdf |title=Final Report of the National Commission on Terrorist Attacks Upon the United States |date=2004-07-22 |publisher=National Commission on Terrorist Attacks Upon the United States |pages=279-284, 292, 295, 300, 305, 311, 317 |access-date=2026-09-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210816164111/https://www.9-11commission.gov/report/911Report.pdf |archive-date=2021-08-16 |url-status=live}}</ref> Die kantoor van die New York City Emergency Management, wat vir die koördinering van reddingsoperasies verantwoordelik was, was in gebou 7 gehuisves en moes self ontruim word. Gevolglik moes die FDNY, die New York City Police Department (NYPD) en die Port Authority Police Department (PAPD) hul optrede sonder koördinasie en met onversoenbare kommunikasiestelsels uitvoer.<ref name="911Report281" /> In minder as drie uur is meer as 200 brandweereenhede – omtrent die helfte van die stad se brandweer – na die toneel ontplooi; dit was die grootste operasie in die geskiedenis van die New Yorkse brandweer.<ref name="NIST167">{{Cite report |title=Final Report on the Collapse of the World Trade Center Towers (NIST NCSTAR 1) |publisher=National Institute of Standards and Technology |year=2005 |pages=167, 176, 188-191 |url=https://nvlpubs.nist.gov/nistpubs/Legacy/NCSTAR/ncstar1.pdf |access-date=2026-09-12 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210707002217/https://nvlpubs.nist.gov/nistpubs/Legacy/NCSTAR/ncstar1.pdf |archive-date=2021-07-07}}</ref><ref name="McKinsey">{{Cite report |title=McKinsey Report: Increasing FDNY's Preparedness |publisher=McKinsey & Company |year=2002 |url=https://www.nyc.gov/assets/fdny/downloads/pdf/about/mckinsey_report.pdf |access-date=2026-09-12}}</ref> Omdat al die hysbakke uitgeval het, sou dit te lank geneem het om swaar blustoerusting met die trappe na die brandende verdiepings te dra. Kantoordeure na die trappe kon met die hand oopgemaak word, maar nie die deure na die dakke nie, en daar was geen helikopterlandingsplekke nie – iets waarvan die werknemers tydens noodoefeninge nooit ingelig is nie. Baie mense wat via die dakke wou ontsnap, het dus voor geslote deure gestaan.<ref name="911Report281" /> Die NYPD se lugeenheid het met drie helikopters die toestand in die torings dopgehou en bevind dat reddings vanaf die dakke onmoontlik was.<ref name="911Report281" /> Weens die baie digte rook was dit onmoontlik om mense met behulp van reddingshelikopters van die torings se dakke te probeer red. Minstens 200 mense het van die torings afgespring om te ontsnap om nie doodgebrand te word nie. Verskeie foto- en video-opnames is van hierdie vallende mense gemaak, waarvan een bekend geword het as ''The Falling Man''. Namate die toestand versleg het, het die NYPD-bevelvoerders hul lede beveel om die torings te verlaat, en die meeste polisiebeamptes kon betyds uitkom. Omdat die agentskappe afsonderlike bevelposte gehad het en hul radio's nie versoenbaar was nie, is die waarskuwings nooit aan die brandweerbevelvoerders oorgedra nie.<ref name="McKinsey" /> Ná die eerste ineenstorting het die brandweer wel ontruimingsbevele uitgereik, maar weens haperende radioherhalers het baie brandweermanne dit nooit gehoor nie.<ref name="McKinsey" /> Altesaam kon meer as 15&nbsp;000 van die ongeveer 17&nbsp;400 mense (87 persent) die torings betyds verlaat.<ref name="NIST167" /> Ná die ineenstortings het meer as tienduisend reddingswerkers, noodhelpers en vrywilligers na oorlewendes op die terrein gesoek. Omstreeks 20:00 is die PAPD-beampte Will Jimeno lewend uit die puin gehaal, en die volgende oggend is sy kollega, sersant John McLoughlin, gered. Omstreeks 12:30 op 12 September is Genelle Guzman-McMillan – 26 uur ná die ineenstorting van die Noordtoring – as die laaste oorlewende uit die puin gehaal.<ref name="USATodayMiracles">{{Cite news |date=2002-09-05 |title=Miracles emerge from debris |url=https://www.usatoday.com/news/sept11/2002-09-05-miracles-usat_x.htm |work=USA Today |access-date=2026-09-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20021002175836/https://www.usatoday.com/news/sept11/2002-09-05-miracles-usat_x.htm |archive-date=2002-10-02}}</ref> Slegs sowat twintig mense wat hulle tydens die ineenstortings in die torings bevind het, het dit oorleef, waaronder sestien mense wat in trap B van die Noordtoring op die twintigste verdieping was.<ref name="NYMagSurvivors">{{Cite news |date=2003-09-05 |title=The Miracle Survivors |url=https://nymag.com/nymetro/news/sept11/2003/n_9189/ |work=New York Magazine |access-date=2026-09-12}}</ref> Die Amerikaanse vloot het die hospitaalskip USNS ''Comfort'' ontplooi om die duisende reddingswerkers op die terrein van voedsel en versorging te voorsien; die skip het sowat 600 beseerdes ontvang.<ref name="Comfort">{{Cite web |title=Hospital Ship Receives Humanitarian Medal for Sept. 11 Mission |date=2003-08-22 |url=http://www.navy.mil/search/display.asp?story_id=9108 |publisher=Navy News Stand |access-date=2026-09-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20041106111825/http://www.navy.mil/search/display.asp?story_id=9108 |archive-date=2004-11-06}}</ref> Tussen Oktober 2001 en Januarie 2002 is die weergawes van 503 brandweermanne en reddingswerkers opgeteken. Dié opnames is drie jaar lank geheim gehou ondanks versoeke van slagofferfamilies; ná 'n hofsaak deur ''The New York Times'' is burgemeester Michael Bloomberg uiteindelik gedwing om hulle in Augustus 2005 vry te stel.<ref name="NYTRecords">{{Cite news |date=2005-08-13 |title=Vast Archive Yields New View of 9/11 |url=https://www.nytimes.com/2005/08/13/nyregion/nyregionspecial3/13records.html |work=The New York Times |access-date=2026-09-12}}</ref> == Dood, beskadiging en impak == === Slagoffers === Nie een van die insittendes van die vier betrokke vliegtuie, insluitend die kapers, het die aanvalle oorleef nie. Die terreuraanval van daardie dag het altesaam 2&nbsp;996 mense uit 92 lande die lewe gekos; 372 van die slagoffers was nie Amerikaanse burgers nie.<ref name="HJS802" /><ref name="Beirman">{{Cite book |last=Beirman |first=David |title=Tourism Crises and Destination Recovery |publisher=Sage |year=2021 |isbn=978-1-5264-0300-1 |location=Sydney |page=2014}}</ref> Onder die buitelandse slagoffers was 67 Britte, 41 Indiërs, 28 Suid-Koreane, 24 Kanadese, 24 Japannese, elf Duitsers, vier Franse, twee Switsers en een Belg. Die jongste slagoffer was twee jaar oud en die oudste 85.<ref name="GuardianMemorial">{{Cite news |date=2007-09-11 |title=Memorial services honour 9/11 victims |url=https://www.theguardian.com/world/2007/sep/11/september11.usa |work=The Guardian |access-date=2026-09-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081006193045/http://www.guardian.co.uk/world/2007/sep/11/september11.usa |archive-date=2008-10-06}}</ref><ref name="HJS802" /> Meer as 6&nbsp;000 mense is akuut beseer.<ref name="Hoffmann38">{{Cite book |last1=Hoffman |first1=August John |last2=Alamilla |first2=Saul |last3=Liang |first3=Belle |title=The Role of Community Development in Reducing Extremism and Ethnic Conflict |publisher=Springer VS |year=2018 |isbn=978-3-319-75699-8 |location=Wiesbaden |page=38}}</ref> In New York het meer as 90 persent van die mense wat in die torings omgekom het, hulle op of bo die impakvlakke bevind. In die Noordtoring was tussen 1&nbsp;344 en 1&nbsp;402 mense op, bo of een verdieping onder die impakpunt, en almal van hulle het gesterf; honderde is onmiddellik met die botsing gedood. Van die ongeveer 800 mense wat die botsing oorleef het, is baie vasgekeer en het in die brande of van rookinaseming gesterf, geval of gespring om die rook en vlamme te ontvlug, of is met die ineenstorting gedood.<ref name="NYT102Mins">{{Cite news |last1=Dwyer |first1=Jim |last2=Lipton |first2=Eric |date=2002-05-26 |title=102 Minutes: Last Words at the Trade Center; Fighting to Live as the Towers Die |url=https://www.nytimes.com/2002/05/26/nyregion/102-minutes-last-words-at-the-trade-center-fighting-to-live-as-the-towers-die.html |work=The New York Times |access-date=2026-09-12 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20131114063928/http://www.nytimes.com/2002/05/26/nyregion/102-minutes-last-words-at-the-trade-center-fighting-to-live-as-the-towers-die.html |archive-date=2013-11-14}}</ref> In die Suidtoring was ongeveer 600 mense op of bo die 77ste verdieping toe Vlug 175 ingeslaan het, en min van hulle het oorleef. Anders as in die Noordtoring was die ongeveer 300 oorlewendes van die botsing nie werklik vasgekeer nie, maar die meeste was nie bewus daarvan dat daar nog 'n uitweg was nie. Een trap, Trap A, het nie vernietig geraak nie en het agtien mense van die impakverdiepings en hoër in staat gestel om te ontsnap. Altesaam het 630 mense in die Suidtoring gesterf, minder as die helfte van die getal in die Noordtoring.<ref name="Sunder48">{{Cite report |last=Sunder |first=S. Shyam |title=Final Report on the Collapse of the World Trade Center Towers |publisher=National Institute of Standards and Technology |year=2005 |page=48}}</ref> Die verliese in die Suidtoring is aansienlik verminder deurdat sommige huurders onmiddellik ná die eerste botsing besluit het om die gebou te ontruim. Die versekeringsmaatskappy AON het byvoorbeeld sy verdiepings laat ontruim, sodat meer as 900 van die 1&nbsp;100 AON-werknemers wat bo die 77ste verdieping was, betyds kon uitkom. Dat die Suidtoring nie ná die eerste botsing volledig ontruim is nie, is deur ''USA Today'' as "een van die dag se groot tragedies" beskryf.<ref name="Purpura">{{Cite book |last=Purpura |first=Philip |title=Security and Loss Prevention: An Introduction |publisher=Elsevier |year=2007 |isbn=978-0-08-055400-6 |edition=5de |page=300}}</ref> By die Wêreldhandelsentrum het 414 nooddienswerkers gesterf terwyl hulle mense probeer red en brande probeer blus het. Daaronder was 343 brandweermanne van die FDNY, insluitend 'n kapelaan en twee paramedici, 23 lede van die NYPD, 37 lede van die PAPD en agt paramedici van private nooddiensmaatskappye.<ref name="FDNY911">{{Cite web |title=The Unofficial Home Page of FDNY: 9/11 |url=https://nyfd.com/9_11_wtc.html |publisher=New York City Fire Department |access-date=2026-09-12 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230408020920/https://nyfd.com/9_11_wtc.html |archive-date=2023-04-08}}</ref><ref name="ODMP">{{Cite web |title=Honoring Law Enforcement Officers Killed as a Result of 9/11 |url=http://www.odmp.org/911.php |publisher=Officer Down Memorial Page |access-date=2026-09-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070811122207/http://www.odmp.org/911.php |archive-date=2007-08-11}}</ref> Altesaam het 72 wetstoepassingsbeamptes op daardie dag gesterf, die grootste enkeldagverlies aan wetstoepassers in die Amerikaanse geskiedenis.<ref name="CongRecord">{{Cite web |date=2002-06-11 |title=Congressional Record, Vol. 148, No. 76 |url=https://www.congress.gov/107/crec/2002/06/11/CREC-2002-06-11.pdf |publisher=Government Printing Office |page=H3312 |access-date=2026-09-12 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220324004649/https://www.congress.gov/107/crec/2002/06/11/CREC-2002-06-11.pdf |archive-date=2022-03-24}}</ref> Daar is beraam dat net minder as 1&nbsp;400 mense in die noordelike toring was toe dit ineengestort het. Die effektemakelaar Cantor Fitzgerald, wat kantore op die 101ste tot 105de verdiepings van die Noordtoring gehad het, het 658 werknemers verloor – meer as enige ander werkgewer. Marsh & McLennan, wat die verdiepings net daaronder beset het, het 358 werknemers verloor en die Aon-korporasie 176.<ref name="BBCCantor">{{Cite news |date=2006-09-04 |title=Cantor rebuilds after 9/11 losses |url=https://news.bbc.co.uk/1/hi/world/americas/5282060.stm |work=BBC News |access-date=2026-09-12 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20080406160843/http://news.bbc.co.uk/2/hi/americas/5282060.stm |archive-date=2008-04-06}}</ref><ref name="MarshMemorial">{{Cite web |title=Marsh & McLennan Companies 9/11 Memorial |url=http://memorial.mmc.com/ |access-date=2026-09-12 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20110818143251/http://memorial.mmc.com/ |archive-date=2011-08-18}}</ref> By die Pentagon het 125 mense gesterf toe Vlug 77 die westelike kant van die gebou getref het. Sewentig van hulle was burgerlikes en 55 was militêre lede, van wie baie vir die Amerikaanse leër of vloot gewerk het. Luitenant-generaal Timothy Maude, adjunk-stafhoof van die leër, was die hoogste militêre offisier wat in die aanvalle gesterf het.<ref name="Goldberg208">{{Cite book |last=Goldberg |first=Alfred |title=Pentagon 9/11 |publisher=Historical Office, Office of the Secretary of Defense |year=2007 |isbn=978-0-16-078328-9 |location=Washington |pages=17, 208-212}}</ref> Meer as 3&nbsp;000 kinders het 'n ouer in die aanvalle verloor; volgens sommige ramings was die getal wat minstens een ouer verloor het, meer as 10&nbsp;000.<ref name="Coates">{{Cite journal |last1=Coates |first1=Susan |last2=Schechter |first2=Daniel |year=2004 |title=Preschoolers' traumatic stress post-9/11: Relational and developmental perspectives |url=https://archive.org/details/sim_psychiatric-clinics-of-north-america_2004-09_27_3/page/473 |journal=Psychiatric Clinics of North America |volume=27 |issue=3 |pages=473-489 |doi=10.1016/j.psc.2004.03.006 |pmid=15325488}}</ref><ref name="Beebe">{{Cite book |last1=Beebe |first1=Beatrice |last2=Sossin |first2=K. Mark |last3=Cohen |first3=Phyllis |last4=Markese |first4=Sara |title=Mothers, Infants and Young Children of September 11, 2001: A Primary Prevention Project |publisher=Taylor & Francis |year=2013 |isbn=978-1-135-69872-0 |location=Londen |page=20}}</ref> === Identifikasie van die oorskot === Van die 2&nbsp;977 persone wat as gevolg van die aanvalle gesterf het, kon slegs 1&nbsp;585 aanvanklik geïdentifiseer word op grond van die menslike oorskot wat gevind is. Uit 'n totaal van 19&nbsp;916 menslike oorskotdele kon 10&nbsp;190 geïdentifiseer word. Weens die toepassing van nuwe tegnologieë word nuwe identifikasies steeds sporadies uitgevoer. Byvoorbeeld, in September 2014 is Patrice Braut (1970), die enigste Belgiese slagoffer, as die 1&nbsp;639ste slagoffer geïdentifiseer.<ref>{{nl}}[https://www.vrt.be/vrtnws/nl.permalink.1525334626608/ Enige Belgische slachtoffer van 9/11 is geïdentificeerd] ''De Redactie'', 24 September 2017</ref> In Augustus 2017, byna 16 jaar ná die aanvalle, is nog 'n slagoffer geïdentifiseer.<ref>{{nl}}[http://deredactie.be/cm/vrtnieuws/buitenland/1.3041967 Nog een slachtoffer van aanslagen 9/11 geïdentificeerd], De Redactie, 8 Augustus 2017. [https://web.archive.org/web/20171012104444/http://deredactie.be:80/cm/vrtnieuws/buitenland/1.3041967 Gearchiveerd] op 12 oktober 2017.</ref> Die voorlopige laaste identifikasie het in September 2021 plaasgevind. Twintig jaar ná die aanvalle is 1&nbsp;647 slagoffers positief geïdentifiseer.<ref>{{nl}}[https://www.nu.nl/herdenking-911/6156154/zo-worden-er-nog-altijd-mensen-herkend-in-het-puin-van-911.html Zo worden er nog altijd mensen herkend in het puin van 9/11], NU.nl, 10 September 2021. [https://web.archive.org/web/20210913073225/https://www.nu.nl/herdenking-911/6156154/zo-worden-er-nog-altijd-mensen-herkend-in-het-puin-van-911.html Geargiveer] op 13 September 2021.</ref> Al die puin en oorblyfsels van die ineengestorte geboue, asook voorwerpe soos vernietigde motors, is na die voormalige stortingsterrein Fresh Kills op [[Staten Island]] geneem, waar spesialiste van die ''World Trade Center Recovery Operation'' na genetiese materiaal van die slagoffers gesoek het. Teen die einde van 2006 het hulle 1&nbsp;603 slagoffers geïdentifiseer, 86 persent van hulle deur [[DNS]]-ontleding; van 2003 af is jaarliks slegs enkeles bykomend geïdentifiseer.<ref name="Aronson">{{Cite book |last=Aronson |first=Jay D. |title=Who Owns the Dead? The Science and Politics of Death at Ground Zero |publisher=Harvard University Press |year=2016 |isbn=978-0-674-97265-0 |location=Cambridge |pages=106-107}}</ref> Ook dertien van die negentien kapers is teen 2008 geïdentifiseer.<ref name="Kastoryano">{{Cite book |last1=Kastoryano |first1=Riva |last2=Schoch |first2=Cynthia |title=Burying Jihadis: Bodies Between State, Territory, and Identity |publisher=Oxford University Press |year=2018 |isbn=0-19-093486-7 |location=Oxford |page=96}}</ref> In 2010 het 'n span antropoloë en argeoloë 'n nuwe soektog by Fresh Kills onderneem en 72 verdere menslike oorskotdele gevind.<ref name="AFPRemains">{{Cite news |last=Andrade |first=Mariano |date=2011-08-25 |title=Scientists still struggle to identify 9/11 remains |url=http://news.discovery.com/human/psychology/world-trade-center-remains-110826.htm |work=Discovery News |agency=Agence France-Presse |access-date=2026-09-12 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150403064003/http://news.discovery.com/human/psychology/world-trade-center-remains-110826.htm |archive-date=2015-04-03}}</ref> In 2014 is drie houers met 7&nbsp;930 ongeïdentifiseerde oorskotdele na 'n bewaarplek van die geregtelike patoloog by die 9/11-gedenkteken oorgeplaas, 'n besluit wat onder sommige slagofferfamilies omstrede was.<ref name="NYTTransfer">{{Cite news |last=Farrell |first=Stephen |date=2014-05-10 |title=In 'Ceremonial Transfer,' Remains of 9/11 Victims Are Moved to Memorial |url=https://www.nytimes.com/2014/05/11/nyregion/remains-of-9-11-victims-are-transferred-to-trade-center-site.html |work=The New York Times |issn=0362-4331 |access-date=2026-09-12 |archive-date=2024-05-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240521011608/https://www.nytimes.com/2014/05/11/nyregion/remains-of-9-11-victims-are-transferred-to-trade-center-site.html |url-status=live}}</ref> Teen Augustus 2025 was altesaam 1&nbsp;653 van die New Yorkse slagoffers geïdentifiseer; sowat 1&nbsp;100 – ongeveer 40 persent van dié wat by die Wêreldhandelsentrum gesterf het – bly steeds ongeïdentifiseer.<ref name="ABC2025">{{Cite news |date=2025-08-07 |title=3 additional victims of 9/11 terror attacks identified almost 24 years later |url=https://abc7ny.com/post/nyc-officials-announce-3-more-world-trade-center-victims-identified-24-years-911-terror-attacks/17462075/ |work=WABC-TV |access-date=2026-09-12}}</ref><ref name="CBS60Min">{{Cite news |last=Pelley |first=Scott |date=2024-11-17 |title=NYC medical examiner still identifying 9/11 victims' remains |url=https://www.cbsnews.com/news/nyc-medical-examiner-still-identifying-september-11-victims-remains-60-minutes-transcript/ |work=CBS News |access-date=2026-09-12 |archive-date=2025-01-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250106135437/https://www.cbsnews.com/news/nyc-medical-examiner-still-identifying-september-11-victims-remains-60-minutes-transcript/ |url-status=live}}</ref> === Skade aan geboue === Die Twee Torings en die ander geboue by Wêreldhandelsentrum-kompleks is heeltemal vernietig. Volgens die ondersoek van die Amerikaanse Nasionale Instituut vir Standaarde en Tegnologie (NIST) het die geboue ineengestort weens die strukturele skade van die botsings saam met die aanhoudende brande wat daarop gevolg het. Sommige ander geboue is later weens die aansienlike skade gesloop. ’n Klein deel van die Pentagon is ook erg beskadig. Altesaam het agt geboue geheel of gedeeltelik ineengestort: die Noordtoring, die Suidtoring, die Marriott World Trade Center (gebou 3), geboue 4, 5, 6 en 7 van die Wêreldhandelsentrum, en die Grieks-Ortodokse Sint Nikolaas-kerk uit 1916, wat onderkant die Suidtoring gestaan het. Die Structural Engineers Association of New York het altesaam 48 beskadigde geboue naby die terrein aangeteken, waarvan elf swaar skade gely het.<ref name="FEMA403Ch7">{{Cite report |date=2002 |title=World Trade Center Building Performance Study, Hoofstuk 7 |publisher=Federal Emergency Management Agency |url=https://www.fema.gov/pdf/library/fema403_ch7.pdf |access-date=2026-09-12}}</ref> Twee metrostasies, verskeie radio- en televisiemaste en talle strate rondom die terrein is ook vernietig of onbruikbaar gelaat.<ref name="Gustin69">{{Cite book |last=Gustin |first=Joseph F. |title=Disaster and Recovery Planning: A Guide for Facility Managers |publisher=River Publishers |year=2020 |edition=6de |isbn=978-1-4822-1567-0 |location=Gistrup |page=69}}</ref> Die Deutsche Bank-gebou is so swaar beskadig en met giftige stof besmet dat dit onbewoonbaar verklaar en van 2007 af stuk vir stuk afgebreek is. Fiterman Hall van die Borough of Manhattan Community College moes eweneens ontruim word en is eers in 2012 heropen.<ref name="Summers75">{{Cite book |last1=Summers |first1=Anthony |last2=Swan |first2=Robbyn |title=The Eleventh Day: The Full Story of 9/11 |publisher=Ballantine Books |year=2012 |isbn=978-0-8129-7809-4 |location=New York |page=75}}</ref><ref name="Fiterman">{{Cite news |last=Shapiro |first=Julie |date=2012-08-27 |title=Students Return to Rebuilt Fiterman Hall 11 Years After 9/11 |url=https://www.dnainfo.com/new-york/20120827/financial-district/students-return-rebuilt-fiterman-hall-11-years-after-911 |work=DNAinfo New York |access-date=2026-09-12 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20171027125835/https://www.dnainfo.com/new-york/20120827/financial-district/students-return-rebuilt-fiterman-hall-11-years-after-911 |archive-date=2017-10-27}}</ref> Die kommunikasietoerusting bo-op die Noordtoring is vernietig; slegs WCBS-TV het 'n rugsteunsender op die Empire State-gebou gehad, maar die ander stasies kon hul seine gou herlei.<ref name="Bloomfield">{{Cite web |last=Bloomfield |first=Larry |date=2001-10-01 |title=New York broadcasters rebuild |url=http://sysdesignshowcase.broadcastengineering.com/ar/broadcasting_new_york_broadcasters |publisher=Broadcast Engineering |access-date=2026-09-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080604040210/http://sysdesignshowcase.broadcastengineering.com/ar/broadcasting_new_york_broadcasters |archive-date=2008-06-04}}</ref> Die PATH-spoorwegstasie onder die kompleks is vernietig en die tonnels na Jersey City het oorstroom; die stasie is later as die World Trade Center-vervoerknooppunt herbou en in 2016 heropen.<ref name="Oculus">{{Cite news |date=2016-03-03 |title=World Trade Center transportation hub, dubbed Oculus, opens to public |url=http://abc7ny.com/1229181/ |work=WABC-TV |access-date=2026-09-12 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180708162414/http://abc7ny.com/1229181/ |archive-date=2018-07-08}}</ref> Die laaste brande op die terrein is eers op 20 Desember 2001 geblus, ná sowat honderd dae.<ref name="GuardianFires">{{Cite news |date=2001-12-20 |title=Ground Zero stops burning, after 100 days |url=https://www.theguardian.com/world/2001/dec/20/september11.usa |work=The Guardian |access-date=2026-09-12 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180713032752/https://www.theguardian.com/world/2001/dec/20/september11.usa |archive-date=2018-07-13}}</ref> === Uitwerking op die publiek === In die Verenigde State het ’n gevoel van nasionale rou ná die aanvalle lank geheers. Die aanvalle het 'n buitengewone indruk oor die hele wêreld gemaak. Die [[Media (kommunikasie)|media]] het ’n groot rol hiermee gespeel. Die aanval van die vliegtuig wat in die Suidtoring ingevlieg het, is selfs direk op televisie gesien. Dit het later geblyk dat twee kameras ook die eerste ongeluk vasgevang het. Verder het 'n webkamera die nadering van die eerste vliegtuig en die noordelike toring net na die ongeluk aangeteken.<ref>{{en}}[https://web.archive.org/web/20111028225922/http://www.documentarywire.com:80/911-the-naudet-brothers Documentarywire]: ''Saam met die videoband van Pavel Hlava, is die Naudets se film die enigste bekende beeldmateriaal van Vlug 11 wat die World Trade Center tref. ’n Reeks webkamerabeelde van Wolfgang Staehle wys die benadering van Vlug 11 en die na-impak.''</ref> Min gebeurtenisse in die geskiedenis het soveel mediadekking ontvang. Die plek – een van die bekendste stede ter wêreld en die setel van talle nuusagentskappe – en die teenwoordigheid van kameras en joernaliste van die eerste botsing af, het meegebring dat die tweede botsing en die ineenstorting van die torings regstreeks deur die meeste televisiestasies ter wêreld uitgesaai is.<ref name="Monahan">{{Cite book |last=Monahan |first=Brian A. |title=The Shock of the News: Media Coverage and the Making of 9/11 |publisher=New York University Press |year=2010 |isbn=0-8147-9554-4 |location=New York}}</ref> Die aanvalle het 'n enorme skok veroorsaak vir Amerikaners wat gewoond was daaraan om hulself as buite bereik van internasionale terreur te beskou.<ref name="Stein">{{Cite journal |last=Stein |first=Howard F. |year=2003 |title=Days of Awe: September 11, 2001 and its Cultural Psychodynamics |journal=Journal for the Psychoanalysis of Culture and Society |volume=8 |issue=2 |pages=187-199 |doi=10.1353/psy.2003.0047 |issn=1088-0763}}</ref> Polisie- en reddingswerkers van reg oor die land het na New York gereis om te help met die berging van liggame, en bloedskenkings het in die weke ná die aanvalle skerp toegeneem.<ref name="Glynn">{{Cite journal |last1=Glynn |first1=Simone A. |last2=Busch |first2=Michael P. |display-authors=etal |year=2003 |title=Effect of a National Disaster on Blood Supply and Safety: The September 11 Experience |url=https://archive.org/details/sim_jama_2003-05-07_289_17/page/n85 |journal=Journal of the American Medical Association |volume=289 |issue=17 |pages=2246-2253 |doi=10.1001/jama.289.17.2246 |pmid=12734136 |doi-access=free}}</ref> == Verantwoordelikheid == [[Osama bin Laden]], een van die leiers van [[Al-Kaïda]] saam met [[Ayman al-Zawahiri]], is deur die VSA en ander Westerse regerings verantwoordelik gehou vir die aanvalle. Sy hoofmede-organiseerder was Khalid Sheikh Mohammed, wat reeds by die bomaanval op die Wêreldhandelsentrum in 1993 betrokke was. Leidrade in verskeie ondersoeke het vinnig in die rigting van Al-Kaïda gewys. Die identiteit van die kapers is binne dae ontdek, hulle het geen poging aangewend om dit weg te steek nie. Hulle het byvoorbeeld kaartjies met hul eie kredietkaarte gekoop en met hul eie paspoorte ingeboek. Daar is gevind dat verskeie kapers bande met Al-Kaïda het. Byvoorbeeld, die vermeende hoofkaper Mohammed Atta was vir twee jaar 'n kamermaat van Ramzi Binalshibh, 'n senior Al-Kaïda-operateur, in [[Hamburg]].<ref>{{en}}[http://news.bbc.co.uk/2/hi/south_asia/2257456.stm], Ramzi Binalshibh: al-Qaeda suspect, 14-09-2002. [https://web.archive.org/web/20211102171110/http://news.bbc.co.uk/2/hi/south_asia/2257456.stm] Geargiveer op 2 November 2021.</ref> Verder is onder meer 'n videokasset van bin Laden saam met twee van die kapers gevind, waarin hy 'n beroep doen op ondersteuning vir die kapers.<ref>{{en}}[https://web.archive.org/web/20071013184630/http://cbc.ca:80/world/story/2006/09/07/al-qaeda-tape.html], Bin Laden 9/11 planning video aired, September 2006</ref> In ’n ander video, wat ná die aanvalle opgeneem is, het hy gespog dat die aanvalle “beter verloop het" as wat hy gehoop het. Al-Kaïda het die aanvalle die eerste keer openlik opgeëis in 'n video wat op 17 April 2002 deur die Arabiese televisiestasie MBC uitgesaai is. Daarin het die woordvoerder Sulaiman Abu Ghaith verklaar: "Ons kon die kop van die ongeloof op sy eie bodem tref."<ref name="Parisien2002">{{Cite news |date=2002-04-18 |title=Al-Qaïda revendique les attentats du 11 septembre |url=https://www.leparisien.fr/faits-divers/al-qaida-revendique-les-attentats-du-11-septembre-18-04-2002-2002996108.php |work=Le Parisien |language=fr |access-date=2026-09-12}}</ref> Toe Abu Ghaith, wat ook Bin Laden se skoonseun was, in Maart 2014 in New York tereggestaan het, het hy getuig dat Bin Laden hom op die aand van 11 September vertel het dat hy die aanvalle georganiseer het.<ref name="Parisien2014">{{Cite news |date=2014-03-20 |title=New York : le gendre de Ben Laden curieusement bavard lors de son procès |url=http://www.leparisien.fr/international/new-york-le-gendre-de-ben-laden-curieusement-bavard-lors-de-son-proces-20-03-2014-3687983.php |work=Le Parisien |language=fr |access-date=2026-09-12}}</ref> Vanaf 12 September 2001 het Bin Laden die aanvalle in die openbaar as die wil van [[Allah]] verwelkom en die aanvallers bedank, maar aanvanklik beweer dat hy nie van hul plan geweet het nie. Kort daarna het hy hulle as helde verheerlik wat die stryd na die hart van Amerika gedra het.<ref name="Summers164">{{Cite book |last1=Summers |first1=Anthony |last2=Swan |first2=Robbyn |title=The Eleventh Day: The Full Story of 9/11 |publisher=Ballantine Books |year=2012 |isbn=978-0-8129-7809-4 |location=New York |pages=164-167}}</ref> In November 2001 het die Amerikaanse weermag in Jalalabad 'n videoband gevind van 'n gesprek in Arabies wat Bin Laden 'n paar weke ná die aanvalle met 'n Al-Kaïda-lid gevoer het. Daarin het hy van die kapers by die naam genoem, hulle geprys en gesê dat hy hulle die teikens eers in die Verenigde State laat weet het en nie op die volledige ineenstorting van die geboue gereken het nie.<ref name="SpiegelVideo">{{Cite news |date=2001-12-20 |title=Bin Ladens "Geständnis-Video" soll fehlerhaft übersetzt sein |url=https://www.spiegel.de/politik/ausland/zweifel-bin-ladens-gestaendnis-video-soll-fehlerhaft-uebersetzt-sein-a-174025.html |work=Der Spiegel |language=de |access-date=2026-09-12}}</ref> Op 22 April 2005 het die Marokkaanse Fransman Zacarias Moussaoui in die hof gesê hy is deur Osama bin Laden gekies om die Withuis binne te vlieg. Moussaoui is op 3 Mei 2006 lewenslange tronkstraf opgelê vir sy betrokkenheid by die aanvalle. Op 23 Mei 2006 het Osama bin Laden egter Zacarias Moussaoui se betrokkenheid by 'n oudioboodskap ontken. Die Duitse geheime diens het tot die gevolgtrekking gekom dat die Hamburg-sel, bestaande uit 5 van die kapers, deur Al-Kaïda gefinansier en opgelei is. Osama bin Laden het self aanvanklik betrokkenheid by die aanvalle ontken, maar in 'n videoboodskap wat op 29 Oktober 2004 deur ''[[Al Jazeera]]'' uitgesaai is, het hy verantwoordelikheid aanvaar.<ref name="cbc2004" /> In daardie boodskap, kort voor die Amerikaanse presidentsverkiesing van 2004, het hy verduidelik wanneer en waarom die idee by hom opgekom het en gedreig met verdere aanvalle indien die Verenigde State nie sy Midde-Oostebeleid verander nie.<ref name="BergenRiseFall">{{Cite book |last=Bergen |first=Peter |title=The Rise and Fall of Osama bin Laden |publisher=Simon & Schuster |year=2021 |isbn=978-1-982170-52-3 |location=New York |page=185}}</ref> Die VSA het [[Afghanistan]] (waar hy sedert 1996 gewoon het) vir sy uitlewering versoek. In 1999 het die [[Verenigde Nasies]] reeds 'n resolusie aanvaar waarin hy sy uitlewering versoek het na aanvalle op Amerikaanse ambassades met 200 sterftes, en na 9/11 is dieselfde resolusie weer deur die VN aanvaar. Na 'n ultimatum van die VSA het honderde [[Taliban]]-skrifgeleerdes bymekaargekom om te beraadslaag. Bin Laden is gevra om Afghanistan te verlaat en met die VSA te onderhandel. Die VSA het nie gereageer nie. Osama bin Laden het gesê hy wil net in 'n Islamitiese land verhoor word. Hy het later 'n ''[[djihad]]'' van alle Moslems teen "Sionisme en die Kruistogte" en ook teen die Verenigde State opgeneem. Hy het in koverte terme erken dat hy verantwoordelik was vir die aanvalle. Daar was baie ondersoeke na verantwoordelikheid vir hierdie terreurdaad, veral deur Amerikaanse en ander intelligensie-agentskappe. Boonop is talle verslae oor omliggende sake gepubliseer, soos veiligheid by [[lughawe]]ns en die brandweerstand van [[wolkekrabber]]s. Die belangrikste verslag was die ''9/11 Commission Report'' <ref name="911CommissionSite">{{en}}[https://www.9-11commission.gov/report/], 9/11 Commission Report, 2004. [https://web.archive.org/web/20211026170818/https://9-11commission.gov/report/] Geargiveer op 26 Oktober 2021.</ref> van die Amerikaanse Kongres. Daar was ook 'n dokument van die Britse regering met die titel ''Responsibility for the terrorist atrocities in the United States, 11 September 2001''. Hierdie dokument is hoofsaaklik gebaseer op inligting van die intelligensiedienste en is dus nie bedoel vir moontlike regsvervolging nie. Die Duitse geheimediens het die bogenoemde "Hamburg-sel" ondersoek en bande met Al-Kaïda bevestig. Op grond van hierdie ondersoeke het die Amerikaanse regering tot die gevolgtrekking gekom dat Osama bin Laden en sy terreurnetwerk vir die aanvalle verantwoordelik was. In Februarie 2002 het die adjunkdirekteur van die FBI, Dale Watson, voor die Amerikaanse Kongres die kapers se kontakte met Al-Kaïda uiteengesit en Bin Laden se verantwoordelikheid "duidelik en onweerlegbaar" genoem.<ref name="Watson">{{Cite web |date=2002-02-06 |title=Testimony of Dale L. Watson, Executive Assistant Director, Counterterrorism/Counterintelligence Division, FBI, Before the Senate Select Committee on Intelligence |url=https://www.fbi.gov/congress/congress02/watson020602.htm |publisher=Federal Bureau of Investigation |access-date=2026-09-12 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20100410013616/http://www.fbi.gov/congress/congress02/watson020602.htm |archive-date=2010-04-10}}</ref> Die FBI se woordvoerder Rex Tomb het daarenteen in 2006 gesê dat die FBI nie "genoeg harde bewyse" gehad het om Bin Laden formeel in die Verenigde State aan te kla nie.<ref name="Phillips">{{Cite book |editor-last=Phillips |editor-first=Peter |title=Censored 2008: The Top 25 Censored Stories |publisher=Seven Stories Press |year=2007 |location=New York |pages=93-94}}</ref> === Kapers === Tydens die vlugte het 'n paar dosyn passasiers en lugwaardinne kontak gemaak met mense op die grond via selfone en die boordtelefoon.<ref name="911ReportP12">{{en}}[https://www.9-11commission.gov/report/911Report.pdf], 9/11 Commission Report, pagina 12, m.b.t. vlucht UA93: "Kort daarna het die passasiers en vlugpersoneel 'n reeks oproepe van GTE-lugfone en selfone begin."[https://web.archive.org/web/20211026170818/https://9-11commission.gov/report/] Geargiveer op 26 Oktober 2021.</ref><ref>{{en}}[https://web.archive.org/web/20140201185541/http://www.vaed.uscourts.gov/notablecases/moussaoui/exhibits/prosecution/flights/P200054.html], United States v. Zacarias Moussaoui.</ref><ref>{{en}}[https://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/northamerica/usa/1360088/The-extraordinary-last-calls-of-Flight-UA93.html], The Telegraph, The extraordinary last calls of Flight UA93, 2001. [https://web.archive.org/web/20210912071231/https://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/northamerica/usa/1360088/The-extraordinary-last-calls-of-Flight-UA93.html] Geargiveer op 12 September 2021.</ref> Die stuurkajuitstemopnemer van vlug UA93 is ook teruggevind. Met behulp van hierdie inligting het meer bekend geword oor wat aan boord gebeur het.<ref>{{en}}[http://edition.cnn.com/2006/LAW/04/12/moussaoui.trial/], CNN, On tape, passengers heard trying to retake cockpit, 2006. [https://web.archive.org/web/20211107130643/http://edition.cnn.com/2006/LAW/04/12/moussaoui.trial/] Geargiveer op 7 November 2021.</ref> In elk van die vier gekaapte vliegtuie was vier of vyf kapers, net met messe gewapen; in totaal was daar negentien kapers. ’n Onbekende aantal bemanningslede is gesteek of vasgebind. Die kapers het boksnyers gebruik, wat toe nog nie aan boord in die VSA verbied was nie. Dit het hulle toegelaat om deur die sekuriteitskontroles te kom. Daar word geglo dat die kaper Mohammed Atta, die leier van die operasie was. Op 14 September 2001 het die FBI 'n lys van individue vrygestel wat as die kapers geïdentifiseer is. Volgens die verslag van die 9/11-kommissie het die kapers kort tevore veeldoelige handgereedskap en Leatherman-tipe messe met sluitlemme gekoop, wat destyds nie vir passasiers verbode was nie, maar dié voorwerpe is nie onder hul agtergelate besittings gevind nie.<ref name="CommissionKnives">{{Cite news |last=Ahlers |first=Mike M. |date=2004-01-27 |title=9/11 panel: Hijackers may have had utility knives |url=http://www.cnn.com/2004/US/01/27/911.commis.knife/ |work=CNN |access-date=2026-09-12 |archive-date=2010-06-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100604231807/http://www.cnn.com/2004/US/01/27/911.commis.knife/ |url-status=live}}</ref> Op drie van die vliegtuie het die kapers beweer dat hulle bomme aan boord het; die FBI het geen spore van plofstof by die neerstortterreine gevind nie, en die kommissie het bevind dat die bomme waarskynlik vals was.<ref name="911ReportCh1" /> Op ten minste twee van die vlugte het die kapers oor die luidsprekerstelsel verklaar dat hulle gyselaars neem en na die lughawe terugkeer om 'n losprys te eis, klaarblyklik om weerstand te ontmoedig; in albei gevalle is die boodskap per abuis na die lugverkeersleiding uitgesaai, wat die beheerders laat besef het dat die vliegtuie gekaap is.<ref name="NTSBaa11">{{Cite report |title=Flight Path Study – American Airlines Flight 11 |publisher=National Transportation Safety Board |date=2002-02-19 |url=http://www.ntsb.gov/about/Documents/Flight_Path_Study_AA11.pdf |access-date=2026-09-12 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20151105103018/http://www.ntsb.gov/about/Documents/Flight_Path_Study_AA11.pdf |archive-date=2015-11-05}}</ref> Die name van die negentien kapers is soos volg:<ref name="911Report238">{{Cite report |url=https://www.9-11commission.gov/report/911Report.pdf |title=Final Report of the National Commission on Terrorist Attacks Upon the United States |date=2004-07-22 |publisher=National Commission on Terrorist Attacks Upon the United States |pages=238-239 |access-date=2026-09-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210816164111/https://www.9-11commission.gov/report/911Report.pdf |archive-date=2021-08-16 |url-status=live}}</ref> {| class="wikitable" ! Vlug !! Vlieënier !! Ander kapers |- | AA 11 || Mohammed Atta (33) || Abdulaziz al-Omari, Satam al-Suqami, Wail al-Shehri, Waleed al-Shehri |- | UA 175 || Marwan al-Shehhi (23) || Fayez Banihammad, Mohand al-Shehri, Ahmed al-Ghamdi, Hamza al-Ghamdi |- | AA 77 || Hani Hanjour (29) || Khalid al-Mihdhar, Majed Moqed, Nawaf al-Hazmi, Salem al-Hazmi |- | UA 93 || Ziad Jarrah (26) || Saeed al-Ghamdi, Ahmed al-Nami, Ahmed al-Haznawi |} Vyftien van hulle was burgers van [[Saoedi-Arabië]]; Banihammad en al-Shehhi was van die [[Verenigde Arabiese Emirate]], Atta van [[Egipte]] en Jarrah van [[Libanon]].<ref name="McDermott">{{Cite book |last=McDermott |first=Terry |title=Perfect Soldiers – The Hijackers: Who They Were, Why They Did It |publisher=HarperCollins |year=2005 |isbn=978-0-06-058470-2 |location=New York |pages=viii–ix}}</ref> Teen 28 September 2001 het die FBI op drie plekke 'n geestelike handleiding gevind en dit aan drie van die vier kaper-vlieëniers toegeskryf. Atta se eksemplaar was in sy reistas op die lughawe in Boston en was met 'n soort handleiding vir selfmoordaanvallers gekombineer.<ref name="Summers161">{{Cite book |last1=Summers |first1=Anthony |last2=Swan |first2=Robbyn |title=The Eleventh Day: The Full Story of 9/11 |publisher=Ballantine Books |year=2012 |isbn=978-0-8129-7809-4 |location=New York |pages=161-164}}</ref> Daarin het onder meer gestaan: "Maak jou hart oop, verwelkom die dood in die naam van God [...] want jy is net 'n kort oomblik verwyder van die goeie, ewige lewe in die geselskap van [[martelaar|martelare]]."<ref name="Greiner33">{{Cite book |last=Greiner |first=Bernd |title=9/11: Der Tag, die Angst, die Folgen |publisher=C. H. Beck |year=2011 |isbn=978-3-406-61244-2 |location=München |pages=32-37 |language=de}}</ref> In 2002 het die FBI verdere biografiese besonderhede oor die negentien bekend gemaak. Almal het uit welgestelde, aansienlike en eerder sekulêre gesinne gekom en was gekwalifiseer om in die buiteland te studeer. Eers daar het hulle met radikaal-islamitiese predikers in aanraking gekom wat die ''[[djihad]]'' teen die Weste verkondig het. Tot hul ideologie het die geloof in 'n Joodse wêreldsameswering behoort, die beeld van 'n imperialistiese Weste wat die Islamitiese wêreld koloniseer en verneder, en 'n haat teen die wêreldwye sosiale ongelykheid wat deur globalisering veroorsaak word.<ref name="Greiner33" /> Atta, Binalshibh, Jarrah en al-Shehhi het voorheen jare lank as tegnologiestudente in [[Hamburg]] gewoon en het daar vanaf 1998 saam met ander gelykgesindes die Hamburgse terreursel gevorm. Hulle het gereeld die al-Quds-moskee besoek en noue kontak gehad met die islamistiese prediker Mohammed Fazazi.<ref name="Baehr">{{Cite book |last=Baehr |first=Dirk |title=Salafismus in Deutschland: Ursprünge und Gefahren einer islamisch-fundamentalistischen Bewegung |publisher=transcript |year=2014 |isbn=978-3-8376-2711-4 |location=Bielefeld |pages=231-250 |language=de}}</ref> In November 1999 het Binalshibh, Jarrah en al-Shehhi die Al-Kaïda-werwer Mohamedou Ould Slahi ontmoet, wat hulle aangeraai het om ''djihad''-opleiding in Afghanistan te ondergaan. In Desember 1999 het drie van die vier in die provinsie Paktia aan 'n eerste voorbereidingskursus deelgeneem, waar Bin Laden hulle weens hul tegniese kennis as toekomstige vlieëniers gekies en Atta as leier van die hele operasie aangewys het.<ref name="911Report134">{{Cite report |url=https://www.9-11commission.gov/report/911Report.pdf |title=Final Report of the National Commission on Terrorist Attacks Upon the United States |date=2004-07-22 |publisher=National Commission on Terrorist Attacks Upon the United States |pages=134, 165-166, 243 |access-date=2026-09-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210816164111/https://www.9-11commission.gov/report/911Report.pdf |archive-date=2021-08-16 |url-status=live}}</ref> Teen die begin van 2001 het Atta en al-Shehhi hul vlieënierslisensies by 'n vliegskool in Florida verwerf en Jarrah ook in Mülheim an der Ruhr in Duitsland. Omdat die Amerikaanse owerhede Binalshibh nie toegelaat het om in te reis nie, het Bin Laden Hani Hanjour, wat reeds daar gestudeer het, as plaasvervangende vlieënier aangewys.<ref name="McDermott193">{{Cite book |last=McDermott |first=Terry |title=Perfect Soldiers – The Hijackers: Who They Were, Why They Did It |publisher=HarperCollins |year=2005 |isbn=978-0-06-058470-2 |location=New York |pages=193, 201-202}}</ref> === Beweerde Saoedi-Arabiese ondersteuning === Omdat vyftien van die negentien kapers Saoedi-Arabiese burgers was, het ondersoekers vermoed dat die voorbereiding van die aanvalle uit Saoedi-Arabië ondersteun is. Die verslag van die gesamentlike kongresondersoek van November 2002 het bevind dat Khalid al-Mihdhar en Nawaf al-Hazmi ná hul aankoms in Kalifornië in Februarie 2000 kontak gehad het met Omar al-Bayoumi en Osama Bassnan, wat as vermeende Saoedi-agente beskou is, en met die diplomaat Fahad al-Thumairy van die Saoedi-konsulaat in Los Angeles. Dié drie het hulle gehelp om huisvesting te vind en het hulle finansieel bygestaan. Die verslag van die 9/11-kommissie het in 2004 egter enige betrokkenheid van die Saoedi-Arabiese regering of van individuele regeringslede by die beplanning uitgesluit, hoewel dit bewyse van private skenkings deur Saoedi-burgers aan Al-Kaïda gevind het.<ref name="Riedel53">{{Cite book |last=Riedel |first=Bruce |title=Kings and Presidents: Saudi Arabia and the United States Since FDR |publisher=Rowman & Littlefield |year=2019 |isbn=978-0-8157-3716-2 |location=Lanham |pages=53-54}}</ref> Die vermoede het nietemin bly voortbestaan omdat die Amerikaanse regering die hoofstuk van 28 bladsye oor hierdie onderwerp geheim gehou het. Senator Bob Graham, wat die bladsye kon lees, het in April 2016 bevestig dat dit bewyse bevat van "wesenlike hulp" deur Saoedi-Arabiese regeringsverteenwoordigers, liefdadigheidsorganisasies en individue aan die twee kapers in Kalifornië.<ref name="Thevessen">{{Cite book |last=Theveßen |first=Elmar |title=Terror in Deutschland: Die tödliche Strategie der Islamisten |publisher=Piper |year=2016 |isbn=978-3-492-95271-2 |location=München |pages=33-34 |language=de}}</ref> In Julie 2016 het die Kongres die 28 bladsye vrygestel. Daaruit het geblyk dat Saoedi-Arabiese regeringsverteenwoordigers in die Verenigde State moontlik ook onafhanklik van die kapers bande met Al-Kaïda gehad het, en dat Amerikaanse intelligensiedienste verdagte Saoedi's weens die destydse goeie betrekkinge met die koninkryk skaars dopgehou het.<ref name="CNN28Pages">{{Cite news |last1=Sciutto |first1=Jim |last2=Browne |first2=Ryan |last3=Walsh |first3=Deirdre |date=2016-07-16 |title=Congress releases secret '28 pages' on alleged Saudi 9/11 ties |url=https://edition.cnn.com/2016/07/15/politics/congress-releases-28-pages-saudis-9-11/index.html |work=CNN |access-date=2026-09-12}}</ref><ref name="NYT28Pages">{{Cite news |last=Mazzetti |first=Mark |date=2016-07-15 |title=In 9/11 Document, View of a Saudi Effort to Thwart U.S. Action on Al Qaeda |url=https://www.nytimes.com/2016/07/16/us/28-pages-saudi-arabia-september-11.html |work=The New York Times |access-date=2026-09-12}}</ref> Die Obama-administrasie het 'n dokument bekend gemaak wat as "Lêer 17" bekend staan en 'n lys van omtrent drie dosyn mense bevat, insluitend vermeende Saoedi-intelligensiebeamptes wat aan die ambassade in Washington verbonde was.<ref name="APFile17">{{Cite news |last=Riechmann |first=Deb |date=2016-07-02 |title=File 17 Is Glimpse Into Still-Secret 28 Pages About 9/11 |url=https://apnews.com/fe56c5d224a8463aa7cfc6ccf4689122 |work=AP News |access-date=2026-09-12}}</ref> In 2022 het slagofferfamilies twee video's en 'n notaboek bekom wat by Omar al-Bayoumi beslag gelê is. Die eerste video wys hom terwyl hy 'n onthaal in San Diego vir al-Hazmi en al-Mihdhar aanbied; die notaboek bevat 'n handgetekende vliegtuig en wiskundige vergelykings wat volgens 'n vlieënier se hofverklaring gebruik kon gewees het om 'n daalhoek na 'n teiken te bereken. Volgens 'n FBI-memorandum van 2017 was al-Bayoumi van die laat 1990's tot met die aanvalle 'n betaalde medewerker van die Saoedi-Arabiese intelligensiediens. Saoedi-Arabië ontken enige betrokkenheid by die aanvalle.<ref name="CBSBayoumi">{{Cite news |last=Herridge |first=Catherine |date=2022-04-27 |title=Newly released video shows 9/11 hijackers with alleged Saudi intelligence operative |url=https://www.cbsnews.com/news/911-hijackers-video-saudi-intelligence-official-omar-al-bayoumi/ |work=CBS News |access-date=2026-09-12}}</ref> == Ondersoeke == === Die FBI === Onmiddellik ná die aanvalle het die FBI onder die dekkode PENTTBOM met die grootste kriminele ondersoek in die Amerikaanse geskiedenis begin. Op sy hoogtepunt het meer as die helfte van die FBI se agente daaraan gewerk en is 'n halfmiljoen leidrade nagegaan.<ref name="PENTTBOM">{{Cite web |title=9/11 Investigation (PENTTBOM) |url=https://www.fbi.gov/history/famous-cases/911-investigation/ |publisher=Federal Bureau of Investigation |access-date=2026-09-12 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20101010030053/http://www.fbi.gov/about-us/history/famous-cases/9-11-investigation/9-11-investigation |archive-date=2010-10-10}}</ref> Die FBI het die kapers vinnig geïdentifiseer nadat Mohammed Atta se bagasie op die lughawe in Boston gevind is. Atta moes twee van sy drie tasse inboek weens die beperkte ruimte op die klein pendelvlug waarmee hy na Boston gereis het, en weens 'n nuwe beleid om vertragings te vermy, het die bagasie nooit op Vlug 11 beland nie. Dit het die kapers se name, opdragte en Al-Kaïda-verbindings bevat. "Dit het al hierdie Arabiese dokumente bevat wat op die Rosettasteen van die ondersoek neergekom het," het 'n FBI-agent gesê.<ref name="Newsday">{{Cite news |date=2009-02-06 |title=Unraveling 9–11 Was in the Bags |url=http://www.securityinfowatch.com/news/10555883/unraveling-9-11-was-in-the-bags |work=Newsday |access-date=2026-09-12}}</ref> Abu Jandal, wat jare lank Bin Laden se lyfwag was en sedert 2000 in [[Jemen]] aangehou is, het op 17 September sewe van die kapers op foto's as Al-Kaïda-lede uitgeken.<ref name="Soufan317">{{Cite book |last1=Soufan |first1=Ali |last2=Freedman |first2=Daniel |title=The Black Banners (Declassified): How Torture Derailed the War on Terror after 9/11 |publisher=W. W. Norton |year=2020 |isbn=978-0-393-54072-7 |location=New York |pages=317-318}}</ref> Op 27 September 2001 het die FBI die foto's en name van al negentien vermoedelike kapers gepubliseer.<ref name="FBI19Photos">{{Cite press release |title=The FBI Releases 19 Photographs of Individuals Believed to be the Hijackers of the Four Airliners that Crashed on September 11, 2001 |publisher=Federal Bureau of Investigation |date=2001-09-27 |url=https://www.fbi.gov/news/pressrel/press-releases/the-fbi-releases-19-photographs-of-individuals-believed-to-be-the-hijackers |access-date=2026-09-12}}</ref> Teen die middag van 11 September het die NSA en Duitse intelligensiedienste reeds kommunikasie onderskep wat na Bin Laden gewys het; om 09:15 plaaslike tyd het die NSA 'n telefoongesprek onderskep waarin 'n Afghaanse Al-Kaïda-verteenwoordiger "goeie nuus" oorgedra het: "Ons het die teikens getref."<ref name="Summers155">{{Cite book |last1=Summers |first1=Anthony |last2=Swan |first2=Robbyn |title=The Eleventh Day: The Full Story of 9/11 |publisher=Ballantine Books |year=2012 |isbn=978-0-8129-7809-4 |location=New York |page=155}}</ref> Ná ses maande se werk het FBI-direkteur Robert Mueller gesê: "Die kapers het geen dokumente agtergelaat nie. Ons soektogte het nie 'n enkele dokument opgelewer, hetsy hier in die Verenigde State of tussen die skat van data wat in Afghanistan of elders ontdek is, wat op enige manier na die sameswering van 11 September verwys nie." Die kapers het die stelsel se kwesbaarhede uitgebuit: openbare telefone, selfone, vooruitbetaalde kaarte en klein betalings deur informele netwerke. Mueller het bygevoeg dat die ondersoek "duidelike en beslissende bewyse" opgelewer het dat Al-Kaïda agter die aanvalle was.<ref name="Mueller2002">{{Cite web |date=2002-04-19 |title=Speech by Robert S. Mueller III, Director, FBI, Commonwealth Club of California |url=http://www.fbi.gov/pressrel/speeches/speech041902.htm |publisher=Federal Bureau of Investigation |access-date=2026-09-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090226224440/http://www.fbi.gov/pressrel/speeches/speech041902.htm |archive-date=2009-02-26}}</ref> === Die CIA === In 2004 het John L. Helgerson, die inspekteur-generaal van die CIA, 'n interne ondersoek na die agentskap se optrede voor 11 September gedoen en senior amptenare skerp gekritiseer omdat hulle nie alles moontlik gedoen het om terreur te bekamp nie.<ref name="Spiegel2009">{{Cite news |date=2009-08-31 |title=Ex-CIA Inspector General on Interrogation Report: 'The Agency Went over Bounds and Outside the Rules' |url=https://www.spiegel.de/international/world/ex-cia-inspector-general-on-interrogation-report-the-agency-went-over-bounds-and-outside-the-rules-a-646010.html |work=Der Spiegel |access-date=2026-09-12}}</ref> 'n Opsomming van die verslag is in Augustus 2007 gepubliseer. Daarvolgens het geen CIA-beampte die wet oortree nie, maar die gebrek aan samewerking tussen die CIA en die FBI word beklemtoon: ongeveer vyftig CIA-beamptes was bewus daarvan dat al-Hazmi en al-Mihdhar met geldige paspoorte in die Verenigde State was, maar nie een van hulle het die FBI oor die moontlike gevaar ingelig nie. Die verslag verwyt ook die voormalige CIA-direkteur George Tenet dat hy nie sy uiterste gedoen het om Al-Kaïda in die jare voor die aanvalle te ontwrig nie.<ref name="NYTCIA">{{Cite news |date=2007-08-22 |title=C.I.A. Lays Out Errors It Made Before Sept. 11 |url=https://www.nytimes.com/2007/08/22/washington/22cia.html |work=The New York Times |access-date=2026-09-12}}</ref> === Kongresondersoek === In Februarie 2002 het die intelligensiekomitees van die [[Senaat van die Verenigde State|Senaat]] en die Huis van Verteenwoordigers 'n gesamentlike ondersoek na die optrede van die Amerikaanse intelligensiegemeenskap begin. Hul verslag van 832 bladsye, wat in Desember 2002 verskyn het, het die tekortkominge van die FBI en die CIA uiteengesit om beskikbare inligting – onder meer oor terroriste wat die CIA geweet het in die land was – te gebruik om die aanslag te verhinder.<ref name="Theoharis">{{Cite book |editor-last=Theoharis |editor-first=Athan G. |title=The Central Intelligence Agency: Security Under Scrutiny |publisher=Greenwood |year=2006 |isbn=978-0-313-33282-1 |pages=222-224}}</ref> Die Bush-administrasie het geëis dat 28 verbandhoudende bladsye geklassifiseer bly. Die voorsitter van die ondersoek, Bob Graham, het in Desember 2002 gesê daar is "bewyse dat buitelandse regerings betrokke was by die fasilitering van die aktiwiteite van minstens sommige van die terroriste in die Verenigde State".<ref name="PBSGraham">{{Cite web |date=2002-12-11 |title=Improving Intelligence |url=https://www.pbs.org/newshour/show/improving-intelligence |publisher=PBS |access-date=2026-09-12}}</ref> Slagofferfamilies, gefrustreer deur die onbeantwoorde vrae en die geredigeerde materiaal, het op 'n onafhanklike kommissie aangedring.<ref name="Theoharis" /> === Die 9/11-kommissie === Op aandrang van slagoffersorganisasies en teen die wense van die regering het die Huis van Verteenwoordigers in die herfs van 2002 die Nasionale Kommissie oor Terreuraanvalle op die Verenigde State – algemeen bekend as die 9/11-kommissie – ingestel. Vyf Demokrate, vyf Republikeine en 78 personeellede het van Januarie 2003 tot Augustus 2004 die beplanning van die aanvalle, hul verloop en die reaksie van die Amerikaanse owerhede ondersoek. Hulle het sowat 1&nbsp;200 getuies ondervra, waaronder 120 regeringsamptenare, insluitend president Bush, visepresident Cheney en veiligheidsadviseur Condoleezza Rice.<ref name="911Report254">{{Cite report |url=https://www.9-11commission.gov/report/911Report.pdf |title=Final Report of the National Commission on Terrorist Attacks Upon the United States |date=2004-07-22 |publisher=National Commission on Terrorist Attacks Upon the United States |pages=254-262 |access-date=2026-09-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210816164111/https://www.9-11commission.gov/report/911Report.pdf |archive-date=2021-08-16 |url-status=live}}</ref> Omdat die uitvoerende direkteur Philip Zelikow as regeringsadviseur bande met Rice en Bush se hoofadviseur Karl Rove gehad het, het slagoffersorganisasies en sommige kommissielede hom van 'n botsing van belange beskuldig.<ref name="Mycoff">{{Cite book |last1=Mycoff |first1=Jason D. |last2=Pika |first2=Joseph A. |title=Confrontation and Compromise: Presidential and Congressional Leadership, 2001–2006 |publisher=Rowman & Littlefield |year=2008 |isbn=978-0-7425-4059-0 |location=Lanham |page=83}}</ref> Die kommissieleiers Thomas Kean en Lee H. Hamilton het aan die begin van 2004 verneem dat die CIA video-opnames van ondervragings van Al-Kaïda-lede vernietig het wat hulle aangevra het.<ref name="Mayer280">{{Cite book |last=Mayer |first=Jane |title=The Dark Side: The Inside Story of How the War on Terror Turned into a War on American Ideals |publisher=Anchor Books |year=2009 |isbn=978-0-307-45629-8 |location=New York |page=280}}</ref> Die eindverslag van Julie 2004, 'n dokument van 585 bladsye, het ernstige sistemiese foute by al die betrokke Amerikaanse owerhede uitgewys: die CIA en die FBI het hul kennis nie uitgeruil nie, Al-Kaïda-lede wat die land binnegekom het, is nie dopgehou nie, verdagte binnelandse passasiers is nie by lughawens gekontroleer nie, en die bevelslyne van NORAD was te stadig. Bush het tussen Januarie 2001 en September 2001 meer as 40 daaglikse kortverslae oor Bin Laden en Al-Kaïda ontvang, en dié van 6 Augustus 2001 het teen 'n veelvuldige aanslag in die Verenigde State met gekaapte vliegtuie gewaarsku.<ref name="911Report254" /> Die verslag stel: "Ons glo die aanvalle van 11 September het vier soorte mislukkings blootgelê: in verbeelding, beleid, vermoëns en bestuur."<ref name="Foresight">{{Cite web |title=Foresight—and Hindsight |url=http://www.9-11commission.gov/report/911Report_Ch11.htm |publisher=National Commission on Terrorist Attacks Upon the United States |access-date=2026-09-12}}</ref> Die verslag het egter geen individue vir die mislukkings verantwoordelik gehou of persoonlike gevolge geëis nie, en dit het self berus op ondervragingsverklarings wat deur [[marteling]] verkry is.<ref name="Mayer280" /> In 2011 het die kommissie sy ontsteltenis uitgespreek dat verskeie van sy aanbevelings nog nie geïmplementeer is nie.<ref name="LATGaps">{{Cite news |last=Bennett |first=Brian |date=2011-08-30 |title=Post-9/11 assessment sees major security gaps |url=https://www.latimes.com/nation/la-xpm-2011-aug-30-la-na-911-report-card-20110831-story.html |work=Los Angeles Times |access-date=2026-09-12}}</ref> === Ondersoeke na die ineenstortings === Die verslag van die konsultasiefirma McKinsey & Company oor die brandweer se optrede het in 2002 aanbeveel dat die kommunikasiestelsels, bevelstrukture en operasionele riglyne verbeter word om in toekomstige rampe meer lewens te red.<ref name="McKinsey" /> Die Federal Emergency Management Agency (FEMA) het tot Mei 2002 'n voorlopige ondersoek na die boutegniese oorsake van die ineenstortings gedoen, waarna die NIST op 1 Oktober 2002 'n wetlike navorsingsopdrag daarvoor ontvang het.<ref name="FEMA403" /><ref name="NISTMandate">{{Cite web |date=2012 |title=NIST's Responsibilities under the National Construction Safety Team Act |url=https://www.nist.gov/system/files/documents/2017/04/28/NationalConstructionSafetyTeamActFactsheet111212.pdf |publisher=National Institute of Standards and Technology |access-date=2026-09-12}}</ref> Die omvattende studie oor die tweelingtorings, saamgestel deur meer as 300 kundiges, het in September 2005 verskyn, en die herhaaldelik uitgestelde eindverslag oor gebou 7 in November 2008.<ref name="NISTFinalReports">{{Cite web |title=Final Reports from the NIST World Trade Center Disaster Investigation |url=https://www.nist.gov/el/final-reports-nist-world-trade-center-disaster-investigation |publisher=National Institute of Standards and Technology |access-date=2026-09-12}}</ref><ref name="NISTWTC7" /> Die NIST het bevind dat die brandvertragende bekleding op die staalstrukture van die tweelingtorings deur die botsings afgeslaan is, en dat die torings waarskynlik sou bly staan het as dit nie gebeur het nie.<ref name="NISTCollapse" /> 'n Studie van die [[Purdue-universiteit]] in 2007 het met 'n nuwe hoëpresisie-simulasiemodel bevestig dat die ineenstorting onvermydelik geword het sodra die isolasie verwyder is: die hitte van 'n gewone kantoorbrand sou genoeg gewees het om die blootgestelde balke en kolomme te verswak, ongeag hoeveel kolomme deur die botsing beskadig is.<ref name="Purdue">{{Cite journal |last1=Irfanoglu |first1=Ayhan |last2=Hoffmann |first2=Christoph M. |year=2008 |title=Engineering Perspective of the Collapse of WTC-I |journal=Journal of Performance of Constructed Facilities |volume=22 |page=62 |doi=10.1061/(ASCE)0887-3828(2008)22:1(62)}}</ref> Die direkteur van die oorspronklike ondersoek het gesê: "Die torings het verstommend goed gevaar. Dit was nie die terroriste se vliegtuie wat die geboue laat val het nie; dit was die brand wat daarop gevolg het."<ref name="TerrorProof">{{Cite web |last=Sigmund |first=Pete |date=2002-09-25 |title=Building a Terror-Proof Skyscraper: Experts Debate Feasibility, Options |url=http://www.constructionequipmentguide.com/Building-a-Terror-Proof-Skyscraper-Experts-Debate-Feasibility-Options/2598/ |publisher=Construction Equipment Guide |access-date=2026-09-12}}</ref> Die verslag het ook bevind dat die trappe in die torings nie voldoende versterk was om bo die impaksones 'n ontsnaproete te bied nie.<ref name="NISTCodes">{{Cite web |date=2007-10-25 |title=Translating WTC Recommendations into Model Building Codes |url=http://wtc.nist.gov/NIBS_MMC/CodeChangeProposals.htm |publisher=National Institute of Standards and Technology |access-date=2026-09-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110310004023/http://wtc.nist.gov/NIBS_MMC/CodeChangeProposals.htm |archive-date=2011-03-10}}</ref> Wat gebou 7 betref, het die NIST bevind dat onbeheerde brande vloerbalke laat verhit het, wat "'n kritieke draagkolom laat faal het en 'n brandgeïnduseerde progressiewe ineenstorting begin het".<ref name="NISTWTC7" /> === Komplotteorieë === Sedert 2001 is talle sameswerings- of komplotteorieë oor die aanvalle versprei, veral op die internet. Die aanhangers daarvan beweer gewoonlik dat die Amerikaanse regering of sy intelligensiedienste die aanvalle bewustelik toegelaat of self uitgevoer het. Hulle betwis die vasgestelde oorsake van die skade en beweer ander oorsake, soos 'n beheerde sloping van die geboue. Aanhangers van die sogenaamde ''9/11 Truth Movement'' het sedert 2005 'n nuwe ondersoek geëis. Hul stellings word nie net deur die kundiges van FEMA en die NIST weerspreek nie, maar ook deur wetenskaplikes sonder enige regeringsopdrag.<ref name="CBSConspiracy">{{Cite news |last=Norman |first=Joshua |date=2011-09-11 |title=9/11 conspiracy theories won't stop |url=https://www.cbsnews.com/news/9-11-conspiracy-theories-wont-stop/ |work=CBS News |access-date=2026-09-12}}</ref> Reeds aan die begin van 2002 het die boek ''L'Effroyable Imposture'' van die Fransman Thierry Meyssan, wat die amptelike verklaring van die aanvalle bevraagteken het, internasionale verspreiding geniet. Sedertdien het skrywers soos Webster G. Tarpley en David Ray Griffin soortgelyke boeke gepubliseer, en die dokumentêr ''Loose Change'' het wye aandag getrek.<ref name="FrConspiracy">{{Cite news |last=Lasserre |first=Isabelle |date=2010-01-25 |title=L'Amérique, cible de choix du révisionnisme |url=https://www.lefigaro.fr/international/2010/01/25/01003-20100125ARTFIG00710-l-amerique-cible-de-choix-du-revisionnisme-.php |work=Le Figaro |language=fr |access-date=2026-09-12}}</ref> In Frankryk het Guillaume Dasquié en Jean Guisnel in 2002 die weerleggende boek ''L'effroyable mensonge'' gepubliseer, en die Association française pour l'information scientifique het in Junie 2011 'n spesiale uitgawe van sy tydskrif ''Science et pseudo-sciences'' gewy aan die onwetenskaplike aard van dié teorieë.<ref name="AFIS">{{Cite web |date=2011 |title=Science et pseudo-sciences nr. 296, Hors-série 11 septembre |url=https://www.pseudo-sciences.org/spip.php?article1626 |publisher=Association française pour l'information scientifique |language=fr |access-date=2026-09-12}}</ref> Die ondersoekende joernalis Fabrizio Calvi het in ''11 septembre, la contre-enquête'' (2011) tot die gevolgtrekking gekom dat daar geen presiese voorkennis of doelbewuste toelating deur die Amerikaanse owerhede was nie, maar wel 'n duidelike mislukking van die intelligensiedienste as gevolg van stadige prosedures en die versplintering van inligting en verantwoordelikheid: "As daar in die Verenigde State 'n sameswering was, was dit dié van onbekwames en dwase."<ref name="Calvi">{{Cite book |last=Calvi |first=Fabrizio |title=11 septembre, la contre-enquête |publisher=Fayard |year=2011 |location=Parys |language=fr}}</ref> == Reaksies == === Reaksie van die Amerikaanse regering === [[Lêer:President George W. Bush Receives Information Regarding Terrorist Attacks.jpg|duimnael|President George W. Bush word in Sarasota, Florida, ingelig terwyl hy 'n laerskool besoek.]] President [[George W. Bush]] het omstreeks 09:00 plaaslike tyd tydens 'n leesles by die Emma E. Booker-laerskool in Sarasota, Florida, van die eerste botsing gehoor, en kort daarna het sy stafhoof Andrew Card aan hom gefluister: "'n Tweede vliegtuig het die tweede toring getref. Amerika word aangeval."<ref name="NBCCard">{{Cite news |date=2009-10-09 |title=He told Bush that America is under attack |url=http://www.nbcnews.com/id/32782623/ns/us_news-9_11_eight_years_later/t/he-told-bush-america-under-attack/ |work=NBC News |access-date=2026-09-12}}</ref> Hy het die les eers voltooi, daarna met adviseurs en visepresident Cheney getelefoneer en met die ''Air Force One'' na verskeie lugmagbasisse gevlieg. Teen ongeveer 19:00 het hy die Withuis bereik en die CIA en die FBI vrye hand gegee om die daders op te spoor.<ref name="AtkinsBush">{{Cite book |last=Atkins |first=Stephen E. |title=9/11: The Essential Reference Guide |publisher=ABC-Clio |year=2021 |isbn=978-1-4408-7302-7 |location=Santa Barbara |pages=77-78}}</ref> In sy toespraak tot die nasie om 20:30 het hy van "bose dade van terreur" gepraat en militêre vergelding aangekondig: "Terreuraanvalle kan die fondamente van ons hoogste geboue skud, maar hulle kan nie die fondamente van Amerika skud nie."<ref name="BushAddress">{{Cite web |last=Bush |first=George W. |date=2001-09-11 |title=Address to the Nation on the Terrorist Attacks |url=https://www.presidency.ucsb.edu/documents/address-the-nation-the-terrorist-attacks |publisher=The American Presidency Project |access-date=2026-09-12}}</ref> Op 20 September 2001 het Bush in 'n buitengewone toespraak voor die gesamentlike sitting van die Kongres die oorlog teen terreur verklaar. Elke nasie moes nou kies: "Óf julle is met ons, óf julle is met die terroriste." Voortaan sou die Verenigde State enige land wat terroriste bly ondersteun en huisves, as 'n vyand beskou.<ref name="BushCongress">{{Cite news |last=Bush |first=George W. |date=2001-09-20 |title=Text: President Bush Addresses the Nation |url=https://www.washingtonpost.com/wp-srv/nation/specials/attacked/transcripts/bushaddress_092001.html |work=The Washington Post |access-date=2026-09-12 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210813093643/https://www.washingtonpost.com/wp-srv/nation/specials/attacked/transcripts/bushaddress_092001.html |archive-date=2021-08-13}}</ref> Die toespraak is oor partygrense heen verwelkom, en Bush se goedkeuringsyfer het tot 90 persent gestyg.<ref name="Gallup">{{Cite news |title=Presidential Approval Ratings – George W. Bush |url=http://www.gallup.com/poll/116500/Presidential-Approval-Ratings-George-Bush.aspx |publisher=Gallup |access-date=2026-09-12 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090402045152/http://www.gallup.com/poll/116500/presidential-approval-ratings-george-bush.aspx |archive-date=2009-04-02}}</ref> Die burgemeester van New York, [[Rudy Giuliani]], se sigbare rol het hom nasionale lof besorg.<ref name="TimePooley">{{Cite magazine |last=Pooley |first=Eric |date=2001-12-31 |title=Mayor of the World |url=https://content.time.com/time/specials/packages/article/0,28804,2020227_2020306_2022358,00.html |magazine=Time |access-date=2026-09-12}}</ref> Noodplanne vir die kontinuïteit van die regering en die ontruiming van leiers is kort ná die aanvalle in werking gestel; die Kongres is eers in Februarie 2002 daarvan in kennis gestel.<ref name="Commission10" /><ref name="CBSShadow">{{Cite news |date=2002-03-02 |title='Shadow Government' News To Congress |url=https://www.cbsnews.com/news/shadow-government-news-to-congress/ |work=CBS News |access-date=2026-09-12}}</ref> Op 14 September het Bush 'n nasionale noodtoestand afgekondig, wat hy elke jaar van sy ampstermyn verleng het; ook die daaropvolgende regerings het dit jaarliks hernu, sodat die uitsondering die reël geword het.<ref name="Thimm">{{Cite web |last=Thimm |first=Johannes |date=2018 |title=Vom Ausnahmezustand zum Normalzustand: Die USA im Kampf gegen den Terrorismus |url=https://www.swp-berlin.org/fileadmin/contents/products/studien/2018S16_tmm.pdf |publisher=Stiftung Wissenschaft und Politik |language=de |access-date=2026-09-12}}</ref> Op 18 September het die Kongres die ''Authorization for Use of Military Force'' aanvaar, wat die president vooraf en sonder tydsbeperking magtig om "alle nodige en gepaste geweld" te gebruik teen dié wat die aanvalle beplan, gemagtig, gepleeg of gehelp het, of wat sulke persone gehuisves het. Die magtiging is steeds van krag.<ref name="AUMF">{{Cite web |date=2001-09-18 |title=Public Law 107–40: Joint Resolution to authorize the use of United States Armed Forces against those responsible for the recent attacks launched against the United States |url=http://www.gpo.gov/fdsys/pkg/PLAW-107publ40/pdf/PLAW-107publ40.pdf |publisher=107de Kongres |access-date=2026-09-12 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20181207022906/https://www.gpo.gov/fdsys/pkg/PLAW-107publ40/pdf/PLAW-107publ40.pdf |archive-date=2018-12-07}}</ref> === Haatmisdade en diskriminasie === Die aanvalle het baie Amerikaners met vrees, woede en 'n gevoel van kwesbaarheid vervul. Talle mense wat weens hul voorkoms of kleredrag vir Moslems of Arabiere aangesien is, is verbaal en liggaamlik aangeval, en baie Moslems het weke lank nie in die openbaar verskyn nie.<ref name="Shanty">{{Cite book |last=Shanty |first=Frank |title=9/11: The Essential Reference Guide |publisher=ABC-Clio |year=2021 |location=Santa Barbara |pages=xvii–xix |chapter=The Impact of 9/11 on American Muslims}}</ref> Ook [[Sikhisme|Sikhs]] met tulbande is beledig, aangeval en bedreig; een van hulle, Balbir Singh Sodhi, is op 15 September 2001 in Mesa, Arizona, doodgeskiet nadat hy vir 'n Moslem aangesien is.<ref name="CNNHate">{{Cite news |date=2001-09-17 |title=Hate crime reports up in wake of terrorist attacks |url=http://archives.cnn.com/2001/US/09/16/gen.hate.crimes |work=CNN |access-date=2026-09-12 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20051127025019/http://archives.cnn.com/2001/US/09/16/gen.hate.crimes/ |archive-date=2005-11-27}}</ref> 'n Verslag van die Suid-Asiatiese Amerikaanse organisasie South Asian Americans Leading Together het tussen 11 en 17 September 2001 mediaberigte oor 645 vooroordeelvoorvalle teen Amerikaners van Suid-Asiatiese of Midde-Oosterse afkoms gedokumenteer, insluitend vandalisme, brandstigting, aanranding, skietvoorvalle en dreigemente.<ref name="SAALT">{{Cite web |year=2003 |title=American Backlash: Terrorists Bring War Home in More Ways Than One |url=http://www.saalt.org/attachments/1/American%20Backlash%20report.pdf |publisher=SAALT |access-date=2026-09-12 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20101203140832/http://static.911digitalarchive.org/REPOSITORY/OTHER_OBJECTS/6object.pdf |archive-date=2010-12-03}}</ref> Ses dae ná die aanvalle het Bush die grootste Islamitiese sentrum in Washington besoek, waar hy die "ongelooflik waardevolle bydrae" van Amerikaanse Moslems erken het en gevra het dat hulle "met respek behandel word".<ref name="NYTFreedman">{{Cite news |last=Freedman |first=Samuel G. |date=2012-09-07 |title=Six Days After 9/11, Another Anniversary Worth Honoring |url=https://www.nytimes.com/2012/09/08/us/on-religion-six-days-after-9-11-another-anniversary-worth-honoring.html |work=The New York Times |access-date=2026-09-12 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20191106125316/https://www.nytimes.com/2012/09/08/us/on-religion-six-days-after-9-11-another-anniversary-worth-honoring.html |archive-date=2019-11-06}}</ref> 'n Peiling onder Arabiese Amerikaners in Mei 2002 het bevind dat 20 persent persoonlik diskriminasie ervaar het; in 'n peiling onder Amerikaanse Moslems in Julie 2002 het 48 persent gesê hul lewens het verswak en 57 persent dat hulle 'n daad van vooroordeel of diskriminasie beleef het.<ref name="HRWNotEnemy">{{Cite web |date=2002 |title=We Are Not the Enemy: Hate Crimes Against Arabs, Muslims, and Those Perceived to be Arab or Muslim after September 11 |url=https://www.hrw.org/reports/2002/usahate/usa1102-04.htm |publisher=Human Rights Watch |access-date=2026-09-12 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220522192143/https://www.hrw.org/reports/2002/usahate/usa1102-04.htm |archive-date=2022-05-22}}</ref> Teen Mei 2002 het die Amerikaanse Gelyke Werksgeleenthede-kommissie 488 klagtes van werksdiskriminasie ontvang, waarvan 301 van mense was wat afgedank is.<ref name="HRWNotEnemy" /> Minister van justisie John Ashcroft het tot 2004 sowat 5&nbsp;000 migrante – meestal jong Arabiese of Moslem-mans – sonder konkrete verdenkings laat aanhou. Baie van hulle is weens geringe oortredings van die immigrasie- of visumreg aangekla of maande lank as sogenaamde onmisbare getuies aangehou en ondervra. Uiteindelik kon met geen enkele gearresteerde 'n verband met Al-Kaïda bewys word nie.<ref name="Busching82">{{Cite book |last=Büsching |first=Stephan |title=Die Welt nach 9/11: Auswirkungen des Terrorismus auf Staatenwelt und Gesellschaft |publisher=Springer VS |year=2011 |isbn=978-3-531-94173-8 |location=Wiesbaden |pages=82-90 |language=de}}</ref> Amerikaanse Moslem-organisasies – onder meer die Islamic Society of North America, die American Muslim Council, die Council on American-Islamic Relations en die Islamic Circle of North America – het die aanvalle onmiddellik veroordeel en Amerikaanse Moslems opgeroep "om na vore te kom met hul vaardighede en hulpbronne om die lyding van die getroffenes en hul families te verlig". Benewens geldelike skenkings het baie Islamitiese organisasies bloedskenkingsveldtogte gereël en mediese hulp, voedsel en skuiling voorsien.<ref name="ISNA">{{Cite web |title=Muslim Americans Condemn Attack |url=http://www.islamicity.com/articles/Articles.asp?ref=AM0109-335 |publisher=ISNA |access-date=2026-09-12 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20181225172342/https://www.islamicity.org/ |archive-date=2018-12-25}}</ref> Belangstelling in die Islam het ná die aanvalle toegeneem; in die eerste tien jaar het interreligieuse gemeenskapsdiens van 8 tot 20 persent gestyg en het die persentasie Amerikaanse gemeentes wat aan interreligieuse aanbidding deelneem, van 7 tot 14 persent verdubbel.<ref name="CSMonitor">{{Cite news |date=2011-09-08 |title=From fear of Islam to outreach: how 9/11 prompted interfaith efforts |url=https://www.csmonitor.com/USA/Society/2011/0908/From-fear-of-Islam-to-outreach-how-9-11-prompted-interfaith-efforts |work=The Christian Science Monitor |issn=0882-7729 |access-date=2026-09-12 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210827153610/https://www.csmonitor.com/USA/Society/2011/0908/From-fear-of-Islam-to-outreach-how-9-11-prompted-interfaith-efforts |archive-date=2021-08-27}}</ref> Die historikus Jill Lepore beskou die vermeende nuwe nasionale eenheid ná die aanvalle as 'n geskiedkundige mite en verwys na die heftige aanvalle op kritici soos die essayis [[Susan Sontag]], wat die Amerikaanse buitelandse beleid as mede-oorsaak genoem het. Die regskonserwatiewe skrywer Ann Coulter het geëis dat die Verenigde State selfs sonder verdere ondersoek die aanvallers se "lande binneval, hulle leiers doodmaak en hulle tot die Christendom bekeer", en die evangeliese televisieprediker Jerry Falwell het homoseksuele en voorstanders van aborsie mede-aanspreeklik vir die aanvalle gehou. Sulke uitsprake is op hul beurt skerp gekritiseer.<ref name="Lepore">{{Cite book |last=Lepore |first=Jill |title=Diese Wahrheiten: Eine Geschichte der Vereinigten Staaten von Amerika |publisher=C. H. Beck |year=2019 |isbn=978-3-406-73989-7 |location=München |pages=880-881 |language=de}}</ref> === Internasionale reaksies === Die aanvalle is deur die media en regerings wêreldwyd veroordeel, en talle lande het steun en solidariteit met die Verenigde State betuig.<ref name="Hertzberg">{{Cite magazine |last=Hertzberg |first=Hendrik |date=2006-09-11 |title=Lost love |url=http://www.newyorker.com/archive/2006/09/11/060911ta_talk_hertzberg |magazine=The New Yorker |access-date=2026-09-12 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20110606070654/http://www.newyorker.com/archive/2006/09/11/060911ta_talk_hertzberg |archive-date=2011-06-06}}</ref> Die sekretaris-generaal van die [[Verenigde Nasies]], [[Kofi Annan]], het verklaar: "Daar bestaan geen twyfel dat hierdie aanvalle doelbewuste dade van terreur is nie, sorgvuldig beplan en gekoördineer – en as sodanig veroordeel ek hulle volkome."<ref name="AnnanUN">{{Cite web |date=2001-09-11 |title=United Nations Secretary-General condemns terrorist attacks on United States of America |url=https://www.i-p-o.org/terror-usa-un.htm |access-date=2026-09-12}}</ref> Die Franse president [[Jacques Chirac]] het dieselfde aand op televisie gesê: "Die Franse volk in sy geheel staan aan die kant van die Amerikaanse volk."<ref name="LeMondeChirac">{{Cite news |date=2001-09-11 |title=Déclaration des autorités françaises |url=https://www.lemonde.fr/archives/article/2001/09/11/consternation-dans-le-monde-entier_221480_1819218.html |work=Le Monde |language=fr |access-date=2026-09-12}}</ref> Die Britse premier [[Tony Blair]] het gesê Brittanje staan "skouer aan skouer" met die Verenigde State,<ref name="BlairStatement">{{Cite news |date=2001-09-11 |title=Blair's statement in full |url=https://news.bbc.co.uk/2/hi/uk_news/politics/1538551.stm |work=BBC News |access-date=2026-09-12 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220307034034/http://news.bbc.co.uk/1/hi/uk_politics/1538551.stm |archive-date=2022-03-07}}</ref> en hy het daarna twee maande lank 54 vergaderings met wêreldleiers gehou om internasionale steun vir militêre optrede te werf.<ref name="StandardBlair">{{Cite news |date=2007-10-27 |title=Tony Blair's allegiance to George Bush laid bare |url=https://www.standard.co.uk/news/tony-blairs-corrosive-allegiance-to-george-bush-laid-bare-for-the-first-time-6668892.html |work=Evening Standard |location=Londen |access-date=2026-09-12 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210113071246/https://www.standard.co.uk/news/tony-blairs-corrosive-allegiance-to-george-bush-laid-bare-for-the-first-time-6668892.html |archive-date=2021-01-13}}</ref> Die Duitse bondskanselier [[Gerhard Schröder]] het "onbeperkte solidariteit" met die Verenigde State toegesê en gesê: "Dit is nie 'n stryd tussen beskawings nie, dit is 'n stryd vír die beskawing."<ref name="Revel">{{Cite book |last=Revel |first=Jean-François |title=L'obsession anti-américaine |publisher=Plon |year=2002 |isbn=978-2-259-19449-5 |location=Parys |page=224 |language=fr}}</ref> Die Duitse staatspresident Johannes Rau het op 14 September voor sowat 200&nbsp;000 mense in Berlyn gesê: "Haat mag ons nie tot haat verlei nie. Haat verblind. [...] Die beste beskerming teen terreur, geweld en oorlog is 'n regverdige internasionale orde."<ref name="Rau">{{Cite news |date=2001-09-15 |title=Rau: "Wir müssen den Terrorismus bekämpfen" |url=https://www.welt.de/print-welt/article476104/Rau-Wir-muessen-den-Terrorismus-bekaempfen.html |work=Die Welt |language=de |access-date=2026-09-12}}</ref> Op 12 September 2001 het die VN-Veiligheidsraad met Resolusie 1368 die aanvalle eenparig veroordeel en die reg van die Verenigde State op militêre selfverdediging erken.<ref name="UNSC1368">{{Cite press release |title=Security Council Condemns, 'In Strongest Terms', Terrorist Attacks on the United States |date=2001-09-12 |publisher=Verenigde Nasies |url=https://www.un.org/News/Press/docs/2001/SC7143.doc.htm |access-date=2026-09-12 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20060909162055/http://www.un.org/News/Press/docs/2001/SC7143.doc.htm |archive-date=2006-09-09}}</ref> Dieselfde dag het die NAVO-raad verklaar dat 'n bondgenootskapsgeval sou bestaan sodra bewys is dat die aanval van buite die Verenigde State gekom het; op 4 Oktober 2001 het die negentien NAVO-lande die bondgenootskapsgeval eenparig aanvaar en hulle daarmee tot militêre steun verbind.<ref name="bpbNATO">{{Cite web |date=2021-10-14 |title=Vor 20 Jahren: NATO beschließt Bündnisfall |url=https://www.bpb.de/kurz-knapp/hintergrund-aktuell/342066/vor-20-jahren-nato-beschliesst-buendnisfall/ |publisher=Bundeszentrale für politische Bildung |language=de |access-date=2026-09-12}}</ref> Die Australiese premier John Howard, wat hom tydens die aanvalle in Washington bevind het, het Artikel IV van die ANZUS-verdrag ingeroep.<ref name="ABCHoward">{{Cite news |date=2011 |title=ABC Conversations with Richard Fidler: John Howard Interview Transcript |url=http://www.abc.net.au/reslib/201109/r826557_7555516.pdf |work=Australian Broadcasting Corporation |access-date=2026-09-12 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20130510233640/http://www.abc.net.au/reslib/201109/r826557_7555516.pdf |archive-date=2013-05-10}}</ref> Die Russiese president Vladimir Poetin het die aanvalle "'n onbeskaamde uitdaging aan die hele mensdom" genoem en die moontlikheid van Russiese deelname nie uitgesluit nie, terwyl Iran sy grens met Afghanistan gesluit en steun aan die Noordelike Alliansie teen die Taliban aangekondig het.<ref name="Berger116">{{Cite book |last1=Berger |first1=Silvia |last2=Kläy |first2=Dieter |last3=Stahel |first3=Albert A. |title=Afghanistan – ein Land am Scheideweg im Spiegel der aktuellen Ereignisse |publisher=vdf Hochschulverlag |year=2002 |isbn=3-7281-2788-4 |location=Zürich |pages=116, 121-122 |language=de}}</ref> Leiers in die meeste Midde-Oosterse lande, sowel as Libië en Afghanistan, het die aanvalle veroordeel. Irak was 'n opvallende uitsondering: die staatstelevisie het verklaar dat "die Amerikaanse cowboys die vrugte pluk van hul misdade teen die mensdom".<ref name="CNNMideast">{{Cite news |date=2001-09-12 |title=Attacks draw mixed response in Mideast |url=http://archives.cnn.com/2001/WORLD/europe/09/12/mideast.reaction/index.html |work=CNN |access-date=2026-09-12 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070813060324/http://archives.cnn.com/2001/WORLD/europe/09/12/mideast.reaction/index.html |archive-date=2007-08-13}}</ref> Die regering van Saoedi-Arabië het die aanvalle amptelik veroordeel, hoewel baie Saoedi's Bin Laden se saak privaat ondersteun het.<ref name="Summers403">{{Cite book |last1=Summers |first1=Anthony |last2=Swan |first2=Robbyn |title=The Eleventh Day: The Full Story of 9/11 |publisher=Ballantine Books |year=2012 |isbn=978-0-8129-7809-4 |location=New York |page=403}}</ref> Die president van die Palestynse Owerheid, Yasser Arafat, het die aanvalle veroordeel en sy medelye betuig, maar daar was berigte van vieringe van omstrede omvang op die Wesoewer, in Gasa en in Oos-Jerusalem. Arafat het sy veiligheidsdienste opdrag gegee om die vieringe te beëindig.<ref name="NPREstrin">{{Cite news |last=Estrin |first=Daniel |date=2021-09-10 |title=How The Events Of 9/11 Still Affect The Israeli-Palestinian Conflict |url=https://www.npr.org/2021/09/09/1035418760/how-the-events-of-9-11-still-affect-the-israeli-palestinian-conflict |work=NPR |access-date=2026-09-12}}</ref> Op 25 September 2001 het die Iranse president Mohammad Khatami gesê: "Iran verstaan die Amerikaners se gevoelens oor die terreuraanvalle in New York en Washington ten volle", en bygevoeg dat "nasies nie in die plek van terroriste gestraf moet word nie".<ref name="Khatami">{{Cite web |date=2001-09-25 |title=P.I.R.I News Headlines |url=http://www.president.ir/cronicnews/1380/8007/800703/800703.htm |publisher=Kantoor van die President van Iran |access-date=2026-09-12 |archive-date=2002-05-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20020503200608/http://www.president.ir/cronicnews/1380/8007/800703/800703.htm |url-status=bot: unknown }}</ref> Iranse burgers het voor die Switserse ambassade in Teheran, wat Amerikaanse belange in Iran verteenwoordig, saamgedrom en kerse as teken van rou aangesteek.<ref name="BBCCorera">{{Cite news |last=Corera |first=Gordon |date=2006-09-25 |title=Iran's gulf of misunderstanding with US |url=https://news.bbc.co.uk/2/hi/middle_east/5377914.stm |work=BBC News |access-date=2026-09-12 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20090215064710/http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/middle_east/5377914.stm |archive-date=2009-02-15}}</ref> Op 17 Oktober 2001 het Mary Robinson van die VN se Hoë Kommissariaat vir Menseregte die aanvalle as misdade teen die mensdom bestempel.<ref name="Robinson">{{Cite web |date=2001-10-17 |title=Mary Robinson : les attentats du 11 septembre sont des crimes contre l'humanité |url=http://www.aidh.org/attacks/d07.htm |language=fr |access-date=2026-09-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20030914133039/http://www.aidh.org/attacks/d07.htm |archive-date=2003-09-14}}</ref> === Reaksies in die Islamitiese wêreld === 'n Paar dae ná die aanvalle het Moslem-geleerdes en -organisasies die aanvalle openlik veroordeel. Op 13 September 2001 het die regsgeleerde Yusuf al-Qaradawi verklaar dat sy hart bloei oor die aanvalle, ondanks sy sterk teenkanting teen die Amerikaanse beleid teenoor Israel: die Islam as "godsdiens van verdraagsaamheid" beskou 'n aanval op onskuldige mense as 'n swaar sonde. Hy het na vers 5:32 van die [[Koran]] verwys: "Wie ook al 'n mens doodmaak wat nie 'n ander doodgemaak het of onheil op aarde gestig het nie, dit is asof hy die hele mensdom doodgemaak het."<ref name="Condemning">{{Cite web |year=2012 |title=Condemning Terrorism: Statements from Muslim Leaders |url=https://rissc.jo/wp-content/uploads/2018/11/Condemning_Terrorism-EN.pdf |publisher=Royal Islamic Strategic Studies Centre |pages=17, 25, 27, 31 |access-date=2026-09-12}}</ref> Op 14 September het 46 verteenwoordigers van die Moslembroederskap, Jamaat-e-Islami en ander Islamitiese organisasies in die koerant ''al-Quds al-Arabi'' "met alle vasberadenheid en skerpte hierdie gebeure wat met alle menslike en Islamitiese waardes in stryd is" veroordeel.<ref name="Condemning" /> Muhammad Sayyid Tantawi, die sjeik van die al-Azhar-universiteit in Kaïro, het die aanvalle "nie dapper nie" genoem en gesê dat die daders op die Oordeelsdag veroordeel sal word; namens al-Azhar het hy verklaar dat die instelling teen terrorisme van enige aard gekant is.<ref name="Condemning" /> Sommige Moslems het die aanvalle egter verwelkom: die Saoedi-geleerde Safar al-Hawali het in 'n ope brief aan Bush geskryf dat die skok onder Moslems met 'n "geweldige golf van vreugde" gepaard gegaan het.<ref name="Hawali">{{Cite web |last=al-Hawali |first=Safar |date=2001-10-15 |title=An Open Letter to President Bush |url=https://sunnahonline.com/ilm/contemporary/0025.htm |publisher=sunnahonline.com |access-date=2026-09-12}}</ref> == Militêre en politieke nasleep == === Oorlog in Afghanistan === [[Lêer:US Army Afghanistan 2006.jpg|duimnael|Amerikaanse soldate in Afghanistan, Mei 2006]] Op die middag van 11 September het minister van verdediging [[Donald Rumsfeld]] sy adjunkte reeds opdrag gegee om na bewyse van Iraakse betrokkenheid te soek. Volgens aantekeninge van die senior beleidsamptenaar Stephen Cambone het Rumsfeld gevra: "Beste inligting, vinnig. Beoordeel of hulle goed genoeg is om S.H. [Saddam Hussein] terselfdertyd te tref. Nie net OBL [Osama bin Laden] nie."<ref name="FrontlineBush">{{Cite episode |title=Bush's War |url=https://www.pbs.org/wgbh/pages/frontline/bushswar/ |series=Frontline |network=PBS |date=2008-03-24 |access-date=2026-09-12 |archive-date=2018-12-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181211110930/https://www.pbs.org/wgbh/pages/frontline/bushswar/ |url-status=live}}</ref> Minister van buitelandse sake [[Colin Powell]] het egter deurgevoer dat 'n ultimatum eerste aan die Taliban-regime gestel word om Bin Laden uit te lewer. Die Taliban het aangebied om hom self te verhoor of aan 'n buurland uit te lewer, maar die Amerikaanse regering het die aanbod geïgnoreer en onderhandelinge uitgesluit.<ref name="Summers175">{{Cite book |last1=Summers |first1=Anthony |last2=Swan |first2=Robbyn |title=The Eleventh Day: The Full Story of 9/11 |publisher=Ballantine Books |year=2012 |isbn=978-0-8129-7809-4 |location=New York |pages=175-176}}</ref> Op 7 Oktober 2001 het die Verenigde State en Brittanje Operasie Enduring Freedom begin met lugbombardemente op Taliban- en Al-Kaïda-posisies, gevolg deur grondtroepe van die spesiale magte.<ref name="CFRTimeline">{{Cite web |title=The U.S. War in Afghanistan |url=https://www.cfr.org/timeline/us-war-afghanistan |publisher=Council on Foreign Relations |access-date=2026-09-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190227122228/https://www.cfr.org/timeline/us-war-afghanistan |archive-date=2019-02-27}}</ref> Op 13 November 2001 het die verbonde Noordelike Alliansie Kaboel sonder teenstand ingeneem, en teen die einde van die jaar was die Taliban-regime omvergewerp.<ref name="Greiner89">{{Cite book |last=Greiner |first=Bernd |title=9/11: Der Tag, die Angst, die Folgen |publisher=C. H. Beck |year=2011 |isbn=978-3-406-61244-2 |location=München |pages=89-90 |language=de}}</ref> Bin Laden het in Desember 2001 tydens die Slag van Tora Bora oor die Pakistanse grens ontsnap en byna tien jaar lank ongesiens gebly.<ref name="BBCTora">{{Cite news |last=Corera |first=Gordon |date=2011-07-21 |title=Bin Laden's Tora Bora escape, just months after 9/11 |url=https://www.bbc.co.uk/news/world-us-canada-14190032 |work=BBC News |access-date=2026-09-12 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20221129165659/https://www.bbc.co.uk/news/world-us-canada-14190032 |archive-date=2022-11-29}}</ref> Op 2 Mei 2011 het 'n Amerikaanse spesiale eenheid hom in Abbottabad in Pakistan opgespoor en in Operasie Neptune Spear doodgemaak.<ref name="Summers433">{{Cite book |last1=Summers |first1=Anthony |last2=Swan |first2=Robbyn |title=The Eleventh Day: The Full Story of 9/11 |publisher=Ballantine Books |year=2012 |isbn=978-0-8129-7809-4 |location=New York |pages=433-434}}</ref> Die meeste Afghane het ten tyde van die aanvalle reeds honger gely. Ná die aanvalle het tienduisende mense probeer vlug uit vrees vir Amerikaanse vergelding, en Pakistan – reeds die tuiste van baie Afghaanse vlugtelinge – het sy grens op 17 September 2001 gesluit. Duisende Afghane het ook na die grens met Tadjikistan gevlug, maar is toegang geweier.<ref name="CNNRefugees">{{Cite news |date=2001-09-20 |title=Afghan refugee crisis spreads |url=https://edition.cnn.com/2001/WORLD/asiapcf/central/09/20/ret.afghan.refugees/ |work=CNN |access-date=2026-09-12}}</ref> Die Taliban-leiers het teen militêre optrede gepleit: "Ons doen 'n beroep op die Verenigde State om Afghanistan nie in nog meer ellende te dompel nie, want ons mense het reeds soveel gely."<ref name="NYTTaliban">{{Cite news |last=Bearak |first=Barry |date=2001-09-13 |title=After The Attacks: The Afghans; Taliban Plead for Mercy to the Miserable in a Land of Nothing |url=https://www.nytimes.com/2001/09/13/us/after-attacks-afghans-taliban-plead-for-mercy-miserable-land-nothing.html |work=The New York Times |access-date=2026-09-12}}</ref> Alle VN-werkers het die land verlaat, en die Wêreldvoedselprogram het op 12 September opgehou om koring na Afghanistan in te voer weens veiligheidsrisiko's.<ref name="BBCAid">{{Cite news |date=2001-09-22 |title=Aid shortage adds to Afghan woes |url=https://news.bbc.co.uk/2/hi/south_asia/1556117.stm |work=BBC News |access-date=2026-09-12}}</ref> In 2011 het die Verenigde State en die NAVO onder president [[Barack Obama]] met 'n troepeonttrekking begin wat in 2016 afgehandel is. Onder presidente Donald Trump en Joe Biden is die laaste gereelde Amerikaanse troepe op 30 Augustus 2021 onttrek, wat die einde van die twintigjarige oorlog beteken het. Biden het gesê dat dit ná byna twintig jaar duidelik was dat die Amerikaanse weermag Afghanistan nie in 'n moderne demokrasie kon omskep nie.<ref name="NYTZucchino">{{Cite news |last=Zucchino |first=David |date=2021-10-07 |title=The U.S. War in Afghanistan: How It Started, and How It Ended |url=https://www.nytimes.com/article/afghanistan-war-us.html |work=The New York Times |access-date=2026-09-12}}</ref> === Oorlog in Irak === Op 15 September 2001 het die Bush-administrasie tydens 'n vergadering by Camp David die gedagte verwerp om Irak as vergelding vir die aanvalle aan te val.<ref name="AvalonReport">{{Cite web |title=The 9/11 Commission Report |url=http://avalon.law.yale.edu/sept11/911Report.pdf |website=Avalon Project |pages=334-336 |access-date=2026-09-12 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20151123013421/http://avalon.law.yale.edu/sept11/911Report.pdf |archive-date=2015-11-23}}</ref> Nietemin het die Verenigde State in Maart 2003 saam met bondgenote [[Irak]] binnegeval en "Saddam Hussein se steun aan terrorisme" as rede aangevoer. Destyds het tot sewe uit tien Amerikaners geglo dat die Iraakse president 'n rol in die aanvalle gespeel het; drie jaar later het Bush erken dat hy nie het nie.<ref name="GuardianSaddam">{{Cite news |date=2006-09-12 |title=Bush: Saddam was not responsible for 9/11 |url=https://www.theguardian.com/world/2006/sep/12/september11.usa2 |work=The Guardian |access-date=2026-09-12 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170321085103/https://www.theguardian.com/world/2006/sep/12/september11.usa2 |archive-date=2017-03-21}}</ref> In September 2002 het Bush uit die oorlog teen terreur 'n Amerikaanse reg op voorkomende aanvalle afgelei, bekend as die Bush-leerstelling. [[Duitsland]], [[Frankryk]], [[Rusland]] en [[China]] het sowel die leerstelling as deelname aan die oorlog verwerp; nadat die VN-Veiligheidsraad in Februarie 2003 geen mandaat gegee het nie, het die Amerikaanse regering 'n "koalisie van gewilliges" gevorm en die oorlog sonder VN-mandaat begin. Saddam Hussein is vinnig omvergewerp, maar 'n jarelange, bloedige burgeroorlog het gevolg waarin Al-Kaïda nuwe takke gevorm het.<ref name="Davies143">{{Cite book |last=Davies |first=Todd A. |title=The Global War on Terror: 9/11, Iraq, and America's Crisis in the Middle East |publisher=Xlibris |year=2008 |isbn=978-1-4363-1506-7 |page=143}}</ref> Volgens 'n studie van die Brown Universiteit het sowat 940&nbsp;000 mense – waaronder 432&nbsp;000 burgerlikes – van 2001 tot die einde van 2023 aan direkte geweld in die oorlog teen terreur in Afghanistan, Irak, Jemen, Pakistan en Sirië gesterf. Aan indirekte oorlogsgevolge het na raming nog 3,6 tot 3,8 miljoen mense gesterf, wat 'n totaal van tot 4,7 miljoen sterftes gee.<ref name="CostsHuman">{{Cite web |title=Human Costs of War |url=https://costsofwar.watson.brown.edu/costs/human |publisher=Watson Institute for International and Public Affairs, Brown University |year=2023 |access-date=2026-09-12}}</ref> Dieselfde projek het beraam dat die oorloë ná 11 September die verplasing van ten minste 38 miljoen mense veroorsaak en agt biljoen Amerikaanse dollar gekos het.<ref name="CostsFigures">{{Cite web |title=Latest Figures |url=https://watson.brown.edu/costsofwar/figures |website=Costs of War |access-date=2026-09-12}}</ref> === Onwettige vorme van terreurbestryding === [[Lêer:Camp x-ray detainees.jpg|duimnael|Gevangenes in Kamp X-Ray, Januarie 2002]] Tydens die oorlog het die Amerikaanse weermag en sy bondgenote meer as 1&nbsp;200 mense as terreurverdagtes aangehou, meestal Moslems, Arabiere of Asiate.<ref name="Sherer">{{Cite journal |last=Sherer |first=Paul M. |year=2004 |title=Targets of Suspicion: The Impact of Post-9/11 Policies on Muslims, Arabs and South Asians in the United States |journal=Immigration Policy in Focus |volume=3 |issue=2 |page=3}}</ref> Die Amerikaanse regering het dié gevangenes regtens as "onwettige kombattante" gedefinieer en hulle so aan die geldende [[volkereg|internasionale reg]], soos Artikel 4 van die Derde [[Geneefse konvensies|Geneefse Konvensie]], en aan die folterverbod in die Amerikaanse strafreg probeer onttrek.<ref name="Finkelstein">{{Cite book |last=Finkelstein |first=Claire |title=Targeted Killings: Law and Morality in an Asymmetrical World |publisher=Oxford University Press |year=2012 |isbn=978-0-19-964647-0 |location=Oxford |pages=156-159}}</ref> Hulle is in geheime gevangenisse buite die Verenigde State en in die gevangeniskamp by Guantanamo Bay aangehou, waar hulle jare lank sonder bekendmaking van hul identiteit, sonder aanklag en sonder regsbystand geïsoleer is.<ref name="Stockdale">{{Cite book |last=Stockdale |first=Nancy |title=Behind Barbed Wire: An Encyclopedia of Concentration and Prisoner-of-War Camps |publisher=ABC-Clio |year=2018 |isbn=978-1-4408-5762-1 |location=Santa Barbara |pages=128, 130}}</ref> Minstens 136 van hulle is deur die CIA in die buiteland ontvoer of onwettig aangehou; 54 state het daarmee gehelp, en Pole en Roemenië het geheime gevangenisse daarvoor ingerig.<ref name="Spiegel54">{{Cite news |date=2013-02-05 |title=Anti-Terror-Kampf: Mehr als 50 Staaten halfen CIA bei Verschleppungen |url=https://www.spiegel.de/politik/ausland/bericht-54-staaten-halfen-cia-bei-entfuehrung-von-terror-verdaechtigen-a-881562.html |work=Der Spiegel |language=de |access-date=2026-09-12}}</ref> Van Januarie 2002 af het CIA-spesialiste 158 van hierdie gevangenes in die nuutgeboude Kamp X-Ray in Guantanamo ondervra. Daarby is metodes soos slaapontneming en waterboarding gebruik, wat internasionaal as [[marteling]] verbode is.<ref name="DiEdoardo">{{Cite book |last=DiEdoardo |first=Christina Ann-Marie |title=Torture and Enhanced Interrogation: A Reference Handbook |publisher=ABC-Clio |year=2020 |isbn=978-1-4408-6227-4 |location=Santa Barbara |pages=40-45}}</ref> Die stelsel van geheime militêre gevangenisse en die metodes het in die lente van 2004 deur die Abu Ghraib-skandaal bekend geword en tot sterk internasionale proteste gelei.<ref name="Tumber">{{Cite book |last1=Tumber |first1=Howard |last2=Waisbord |first2=Silvio |title=The Routledge Companion to Media and Human Rights |publisher=Taylor & Francis |year=2017 |isbn=978-1-317-21513-4 |location=Londen |page=182}}</ref> In 2005 het ''The Washington Post'' en Human Rights Watch onthullings oor die CIA-vlugte en die geheime aanhoudingsentrums gepubliseer.<ref name="WaPoBlackSites">{{Cite news |last=Whitlock |first=Craig |date=2005-11-17 |title=Europeans Probe Secret CIA Flights |url=https://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2005/11/16/AR2005111602198.html |work=The Washington Post |access-date=2026-09-12}}</ref> Obama het in 2009 die CIA se folterprogram laat staak en die geheime aanhoudingsentrums laat sluit, maar dié wat vir die marteling verantwoordelik was, is nie vervolg nie. Terselfdertyd het hy Bush se toesigprogramme uitgebrei, klokkeluiers laat vervolg en die aantal geteikende doodmakings met drone sterk vermeerder. Sy voorneme om Guantanamo te sluit, het op weerstand in die Kongres gestuit.<ref name="Olmsted">{{Cite book |last=Olmsted |first=Kathryn |title=The Presidency of Barack Obama: A First Historical Assessment |publisher=Princeton University Press |year=2018 |isbn=978-0-691-16028-3 |location=Princeton |pages=212-214}}</ref><ref name="Busching82" /> Van die aanvanklike sowat 780 gevangenes was daar in Oktober 2025 nog vyftien in Guantanamo.<ref name="GitmoDocket">{{Cite news |date=2025-10-16 |title=The Guantánamo Docket |url=https://www.nytimes.com/interactive/2021/us/guantanamo-bay-detainees.html |work=The New York Times |access-date=2026-09-12}}</ref> === Regeringsbeleid teenoor terrorisme === Die aanvalle het buitelandse terrorisme as 'n groot veiligheidskwessie in die Verenigde State gevestig en getoon dat klein state en terreurorganisasies toenemend selfs teen groot moondhede kon optree.<ref name="Rogers">{{Cite web |last=Rogers |first=Paul |date=2021-09-10 |title=9/11 did not change the world – it was already on the path to decades of conflict |url=http://theconversation.com/9-11-did-not-change-the-world-it-was-already-on-the-path-to-decades-of-conflict-167388 |website=The Conversation |access-date=2026-09-12}}</ref> Talle regerings het daarna teenterreurwetgewing aanvaar wat dikwels [[burgerregte]] beperk het.<ref name="bpb10Jahre">{{Cite web |date=2011-09-11 |title=10 Jahre 9/11 |url=https://www.bpb.de/politik/hintergrund-aktuell/68722/10-jahre-9-11-weitere-angebote |publisher=Bundeszentrale für politische Bildung |language=de |access-date=2026-09-12}}</ref> In Duitsland, waar verskeie van die daders gewoon het, is twee groot "teenterreurpakkette" aangeneem: die eerste het regsleemtes gesluit wat terroriste toegelaat het om in die land te woon en geld in te samel, en die tweede het die doeltreffendheid en kommunikasie van die intelligensie- en polisiedienste aangespreek.<ref name="Miko">{{Cite web |last1=Miko |first1=Francis |last2=Froehlich |first2=Christian |date=2004-12-27 |title=Germany's Role in Fighting Terrorism: Implications for U.S. Policy |url=https://fas.org/irp/crs/RL32710.pdf |publisher=Congressional Research Service |access-date=2026-09-12 |archive-date=2021-08-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210801023810/https://fas.org/irp/crs/RL32710.pdf |url-status=dead}}</ref> Verskeie Duitse wetsontwerpe – oor voorkomende aanhouding, telekommunikasietoesig, die afskiet van gekaapte vliegtuie, geheime deursoeking van private rekenaars en die stoor van kommunikasiedata – is deur die Duitse grondwethof ongrondwetlik verklaar.<ref name="Greiner233">{{Cite book |last=Greiner |first=Bernd |title=9/11: Der Tag, die Angst, die Folgen |publisher=C. H. Beck |year=2011 |isbn=978-3-406-61244-2 |location=München |pages=163-164, 228-235 |language=de}}</ref> Kanada het sy eerste teenterreurwet aanvaar, die Verenigde Koninkryk die ''Anti-terrorism, Crime and Security Act 2001'' en die ''Prevention of Terrorism Act 2005'', en Nieu-Seeland die ''Terrorism Suppression Act 2002''.<ref name="CBCAntiTerror">{{Cite news |date=2007-02-27 |title=Anti-terrorism Act |url=http://www.cbc.ca/news2/background/cdnsecurity/ |work=CBC News |access-date=2026-09-12}}</ref><ref name="BBCQandA">{{Cite news |date=2003-10-17 |title=Q and A: Anti-terrorism legislation |url=https://news.bbc.co.uk/2/hi/uk_news/3197394.stm |work=BBC News |access-date=2026-09-12}}</ref> Die Europese Raad het op 21 September 2001 besluit om terrorisme in die Europese Unie by voorrang te bestry, en met die Gemeenskaplike Standpunt 931 van 27 Desember 2001 en Verordening (EG) 2580/2001 het die EU 'n eenvormige lys ingestel van persone en organisasies wie se bates bevries kan word.<ref name="EUCommon">{{Cite web |date=2001-12-27 |title=Gemeenschappelijk Standpunt 2001/931/GBVB van de Raad |url=https://eur-lex.europa.eu/legal-content/NL/TXT/?uri=CELEX%3A32001E0931 |publisher=Europese Unie |language=nl |access-date=2026-09-12}}</ref> In die Verenigde State self het die Kongres in Oktober 2001 die ''USA PATRIOT Act'' aanvaar, wat die federale regering verreikende bevoegdhede gegee het: die aanhouding van buitelandse terreurverdagtes vir 'n week sonder aanklag, die monitering van verdagtes se telefoonoproepe, e-pos en internetgebruik sonder 'n hofbevel, en die vervolging van vermeende terroriste sonder tydsbeperking.<ref name="Greiner233" /><ref name="PatriotAct">{{Cite web |title=The USA PATRIOT Act: Preserving Life and Liberty |url=http://www.lifeandliberty.gov/highlights.htm |publisher=United States Department of Justice |access-date=2026-09-12 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20100102035036/http://www.justice.gov/archive/ll/highlights.htm |archive-date=2010-01-02}}</ref> Burgerregte-organisasies het die wet gekritiseer omdat dit die privaatheid van burgers aantas en die regterlike toesig oor wetstoepassing en binnelandse intelligensie uitskakel.<ref name="ACLU">{{Cite press release |title=Uncle Sam Asks: "What The Hell Is Going On Here?" in New ACLU Print and Radio Advertisements |date=2003-09-03 |publisher=American Civil Liberties Union |url=https://www.aclu.org/national-security/uncle-sam-asks-what-hell-going-herein-new-aclu-print-and-radio-advertisements |access-date=2026-09-12 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20120603123234/http://www.aclu.org/national-security/uncle-sam-asks-what-hell-going-herein-new-aclu-print-and-radio-advertisements |archive-date=2012-06-03}}</ref> Die NSA het sonder lasbriewe met die monitering van telekommunikasie begin, wat gekritiseer is omdat dit die agentskap toegelaat het "om telefoon- en e-poskommunikasie tussen die Verenigde State en mense oorsee sonder 'n lasbrief af te luister".<ref name="WaPoNSA">{{Cite news |last1=VandeHei |first1=Jim |last2=Eggen |first2=Dan |date=2006-01-05 |title=Cheney Cites Justifications For Domestic Eavesdropping |url=https://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2006/01/04/AR2006010400973.html |work=The Washington Post |access-date=2026-09-12}}</ref> Met die ''Homeland Security Act'' van November 2002 is die Departement van Binnelandse Veiligheid geskep om die binnelandse teenterreurwerk te koördineer; teen 2011 het dit met 200&nbsp;000 werknemers en 'n begroting van 56 miljard dollar die tweede grootste federale departement ná die Pentagon geword.<ref name="Busching83">{{Cite book |last=Büsching |first=Stephan |title=Die Welt nach 9/11 |publisher=Springer VS |year=2011 |isbn=978-3-531-94173-8 |location=Wiesbaden |pages=83-84 |language=de}}</ref> Altesaam is 263 nuwe veiligheidsagentskappe in die Verenigde State gestig of geherorganiseer, en sowat 1&nbsp;200 staatsinstansies en 1&nbsp;931 private maatskappye is sedertdien by gevarebestryding betrokke.<ref name="Greiner233" /> Die ''Aviation and Transportation Security Act'' het die federale regering eerder as die lughawens vir lughawesekuriteit verantwoordelik gemaak en die Transportation Security Administration geskep om passasiers en bagasie te deursoek.<ref name="Beck657">{{Cite book |last=Beck |first=Roger |title=Modern World History |publisher=Holt McDougal |year=2004 |isbn=978-0-618-69012-1 |pages=657-658}}</ref> Die FAA het beveel dat stuurkajuitdeure versterk word en het lugmarskalke op vlugte geplaas; op versoek van die lugvaartowerhede is onbreekbare stuurkajuitdeure met uiteenlopende sluitstelsels op alle kommersiële vliegtuie geïnstalleer, juis sodat 'n standaardstelsel nie deur aanvallers uitgebuit kon word nie.<ref name="FRBarriers">{{Cite web |date=2023-06-26 |title=Installation and Operation of Flightdeck Installed Physical Secondary Barriers on Transport Category Airplanes in Part 121 Service |url=https://www.federalregister.gov/documents/2023/06/26/2023-13071/installation-and-operation-of-flightdeck-installed-physical-secondary-barriers-on-transport-category |website=Federal Register |access-date=2026-09-12}}</ref><ref name="HuffPostDoors">{{Cite news |date=2015-03-26 |title=Crash de l'avion de Germanwings : la porte du cockpit, ultra sécurisée depuis les attentats du 11 septembre |url=https://www.huffingtonpost.fr/2015/03/26/videos-crash-avion-germanwings-porte-cockpit-ultra-securisee-verrouillee-11-septembre_n_6945922.html |work=HuffPost |language=fr |access-date=2026-09-12}}</ref> Ná die brande in die tweelingtorings is die wetgewing oor sprinkelstelsels in 2019 uitgebrei na bestaande geboue hoër as ongeveer 30 meter.<ref name="NYCCode">{{Cite web |last=Bower |first=John |title=New York City 2014 Building Code Fire Protection Revisions |url=http://www.aspenyc.org/uploads/3/9/1/4/39146325/building_code--aspe__11-5-14__%5Bcompatibility_mode%5D.pdf |publisher=American Society of Plumbing Engineers |access-date=2026-09-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160528053304/http://www.aspenyc.org/uploads/3/9/1/4/39146325/building_code--aspe__11-5-14__%5Bcompatibility_mode%5D.pdf |archive-date=2016-05-28}}</ref> Die kritiek op die oorlog teen terreur het op die moraliteit, doeltreffendheid en koste daarvan gekonsentreer. Die Amerikaanse grondwet en reg verbied marteling, maar sulke menseregteskendings het onder die eufemisme "verskerpte ondervraging" tog plaasgevind.<ref name="HRWLegacy">{{Cite news |date=2021-09-09 |title=Twenty Years On: The Legacy of 9/11 |url=https://www.hrw.org/news/2021/09/09/twenty-years-legacy-9/11 |publisher=Human Rights Watch |access-date=2026-09-12}}</ref> === Strafregtelike verrigtinge === Aangesien al negentien kapers in die aanvalle gesterf het, is hulle nooit vervolg nie. Osama bin Laden is nooit formeel aangekla nie en is op 2 Mei 2011 in Pakistan deur Amerikaanse spesiale magte doodgemaak.<ref name="NYTBinLaden">{{Cite news |last1=Baker |first1=Peter |last2=Cooper |first2=Helene |date=2011-05-01 |title=Bin Laden Is Dead, President Obama Says |url=https://www.nytimes.com/2011/05/02/world/asia/osama-bin-laden-is-killed.html |work=The New York Times |access-date=2026-09-12}}</ref> Khalid Sheikh Mohammed is op 1 Maart 2003 in Rawalpindi in Pakistan deur Pakistanse veiligheidsbeamptes saam met die CIA gearresteer en daarna in verskeie geheime CIA-gevangenisse en in Guantanamo aangehou, waar hy onder meer met waterboarding gemartel is.<ref name="TimeKSM">{{Cite magazine |last1=Shannon |first1=Elaine |last2=Weisskopf |first2=Michael |date=2003-03-24 |title=Khalid Sheikh Mohammed Names Names |url=http://content.time.com/time/nation/article/0,8599,436061,00.html |magazine=Time |access-date=2026-09-12 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20190927221045/http://content.time.com/time/nation/article/0,8599,436061,00.html |archive-date=2019-09-27}}</ref> Tydens verhore in Guantanamo in Maart 2007 het hy weer verantwoordelikheid erken en gesê hy "was van A tot Z verantwoordelik vir die operasie van 11 September".<ref name="AlJazeera2007" /> Op 11 Februarie 2008 het Amerikaanse militêre aanklaers ses Al-Kaïda-lede in Guantanamo weens hul rol as massamoordenaars aangekla en die doodstraf gevra. In November 2009 het Obama se prokureur-generaal Eric Holder aangekondig dat die saak na 'n gewone siviele hof in New York verskuif sou word, maar ná sterk teenkanting is dié plan in Januarie 2010 laat vaar.<ref name="Tucker391">{{Cite book |last=Tucker |first=Spencer C. |title=The 9/11 Encyclopedia |publisher=ABC-Clio |year=2011 |isbn=978-1-59884-922-6 |location=Santa Barbara |page=391 |chapter=September 11 Terrorist Trial Controversy}}</ref> In 2023 is Ramzi Binalshibh om gesondheidsredes, wat sy advokaat aan marteling toegeskryf het, onbevoeg verklaar om tereg te staan, en 'n regter het Ammar al-Baluchi se bekentenis verwerp omdat dit onder marteling verkry is.<ref name="RosenbergNYT">{{Cite news |last=Rosenberg |first=Carol |date=2025-09-11 |title=What to Know About the 9/11 Case at Guantánamo Bay |url=https://www.nytimes.com/2025/09/11/us/politics/september11-what-to-know.html |work=The New York Times |access-date=2026-09-12}}</ref> In Julie 2024 het Mohammed, Walid bin Attash en Mustafa al-Hawsawi ooreengekom om skuldig te pleit in ruil vir lewenslange vonnisse in plaas van die doodstraf, maar minister van verdediging Lloyd Austin het die ooreenkoms dae later herroep.<ref name="France24Plea">{{Cite news |date=2024-08-03 |title=Plea deal for accused 9/11 plotters revoked by US defence secretary |url=https://www.france24.com/en/americas/20240803-us-scraps-plea-deal-with-9-11-mastermind-and-two-other-defendants |work=France 24 |access-date=2026-09-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240803103006/https://www.france24.com/en/americas/20240803-us-scraps-plea-deal-with-9-11-mastermind-and-two-other-defendants |archive-date=2024-08-03}}</ref> Slegs randfigure is tot dusver in verband met die aanvalle skuldig bevind. Zacarias Moussaoui, wat reeds voor die aanvalle in Amerikaanse aanhouding was, is in Desember 2001 as die vermeende twintigste kaper aangekla en in Mei 2006 tot lewenslange gevangenisstraf sonder die moontlikheid van parool gevonnis.<ref name="AtkinsMoussaoui">{{Cite book |last=Atkins |first=Stephen E. |title=The 9/11 Encyclopedia |publisher=ABC-Clio |year=2011 |isbn=978-1-59884-922-6 |location=Santa Barbara |page=312}}</ref> Die Marokkaan Mounir el-Motassadeq is in Duitsland in 2003 die eerste keer skuldig bevind; die Hanseatiese Hooggeregshof in Hamburg het hom op 8 Januarie 2007 finaal weens medepligtigheid aan moord in 246 gevalle en lidmaatskap van 'n terreurorganisasie tot vyftien jaar gevangenisstraf gevonnis, en hy is ná sy vonnis in Oktober 2018 na [[Marokko]] gedeporteer.<ref name="OLGHamburg">{{Cite web |date=2007-01-08 |title=OLG Hamburg, Urteil vom 8. Januar 2007, Az. 7-1/06 |url=https://openjur.de/u/31993.html |language=de |access-date=2026-09-12}}</ref><ref name="DWMotassadeq">{{Cite news |last=Werkhäuser |first=Nina |date=2018-10-15 |title=Germany deports convicted 9/11 accomplice |url=https://www.dw.com/en/germany-deports-convicted-9-11-accomplice-motassadeq-to-morocco/a-45838887 |work=Deutsche Welle |access-date=2026-09-12}}</ref> Die Siriër Imad Eddin Barakat Yarkas, hoof van die plaaslike Al-Kaïda-sel, is in November 2001 in [[Spanje]] gearresteer en op 26 September 2005 tot 27 jaar gevangenisstraf gevonnis; hy is in Mei 2013 vrygelaat.<ref name="ANSAMed">{{Cite news |date=2013-05-23 |title=Alleged Al Qaeda in Spain chief Abu Dahdah released |url=http://www.ansamed.info/ansamed/en/news/nations/spain/2013/05/23/Alleged-Qaeda-Spain-chief-Abu-Dahdah-released_8754650.html |work=ANSAMed |access-date=2026-09-12 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130524161926/https://www.ansa.it/ansamed/en/news/nations/spain/2013/05/23/Alleged-Qaeda-Spain-chief-Abu-Dahdah-released_8754650.html |archive-date=2013-05-24}}</ref> === Vergoeding en siviele gedinge === Kort ná die aanvalle het talle selfhelpgroepe van oorlewendes en slagofferfamilies in New York ontstaan, wat die politiek tot vinnige hulp aangespoor het. Reeds op 21 September 2001 het die Kongres die ''September 11th Victim Compensation Fund'' ingestel, wat onder leiding van Kenneth Feinberg gestaan het en altesaam 7,375 miljard dollar aan federale fondse ontvang het. Om vergoeding te ontvang, moes aansoekers afstand doen van regsgedinge teen American Airlines en United Airlines.<ref name="Hoffman9">{{Cite book |last1=Hoffman |first1=Bruce |last2=Kasupski |first2=Anna-Britt |title=The Victims of Terrorism: An Assessment of Their Influence and Growing Role in Policy, Legislation, and the Private Sector |publisher=RAND |year=2007 |isbn=978-0-8330-4143-2 |pages=9-14}}</ref><ref name="VCFRegister">{{Cite journal |date=2018-10-03 |title=September 11th Victim Compensation Fund: Compensation of Claims |url=https://www.govinfo.gov/content/pkg/FR-2018-10-03/pdf/2018-21490.pdf |journal=Federal Register |volume=83 |issue=192 |pages=49946-49947 |access-date=2026-09-12}}</ref> Die ''Air Transportation Safety and System Stabilization Act'' van November 2001 het die fonds ingesluit, maar terselfdertyd die lugrederye teen slagoffereise beskerm en hulle lenings van altesaam 15 miljard dollar gewaarborg.<ref name="Frias925">{{Cite book |editor1-last=Salinas de Frías |editor1-first=Ana |editor2-last=Samuel |editor2-first=Katja |editor3-last=White |editor3-first=Nigel D. |title=Counter-Terrorism: International Law and Practice |publisher=Oxford University Press |year=2012 |isbn=978-0-19-960892-8 |location=Oxford |page=925}}</ref> Teen die sperdatum van 11 September 2003 is 2&nbsp;833 aansoeke van families van gesneuweldes ontvang; die fonds het uiteindelik meer as sewe miljard dollar aan die families van 2&nbsp;880 slagoffers en aan 2&nbsp;680 beseerdes uitbetaal.<ref name="CBSFund">{{Cite news |last=Barrett |first=Devlin |date=2003-12-23 |title=9/11 Fund Deadline Passes |url=https://www.cbsnews.com/news/9-11-fund-deadline-passes/ |work=CBS News |access-date=2026-09-12}}</ref><ref name="SpecialMaster">{{Cite report |title=Final Report of The Special Master for the September 11th Victim Compensation Fund of 2001 |publisher=United States Department of Justice |url=http://www.justice.gov/final_report.pdf |access-date=2026-09-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20041118234719/http://www.justice.gov/final_report.pdf |archive-date=2004-11-18 |archivedate=2004-11-18 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20041118234719/http://www.justice.gov/final_report.pdf }}</ref> In 2019 is die sperdatum vir aansoeke van 2020 na 2090 verskuif.<ref name="PoliticoFund">{{Cite news |date=2019-07-23 |title=Senate votes to permanently extend 9/11 victims fund |url=https://www.politico.com/story/2019/07/23/jon-stewart-9-11-victims-fund-vote-1427399 |work=Politico |access-date=2026-09-12 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231125133852/https://www.politico.com/story/2019/07/23/jon-stewart-9-11-victims-fund-vote-1427399 |archive-date=2023-11-25}}</ref> Baie slagoffers het van hul aansprake uit die fonds afstand gedoen om eerder siviele gedinge teen lugrederye, veiligheidsowerhede en buitelandse persone, maatskappye en regerings in te stel. Byna al hierdie sake – teen 2011 meer as 10&nbsp;000 van beseerde reddingswerkers en byna 100 van slagofferfamilies – is deur die distriksregter Alvin Hellerstein deur buitegeregtelike skikkings afgehandel.<ref name="Bond2001">{{Cite book |last=Bond |first=Lucy |title=Frames of Memory After 9/11: Culture, Criticism, Politics, and Law |publisher=Palgrave Macmillan |year=2015 |isbn=978-1-137-44010-5 |location=New York |page=2001}}</ref> Ná verskeie onsuksesvolle gedinge teen Saoedi-Arabiese banke, regeringslede en ander moontlike helpers van Al-Kaïda het die Amerikaanse Senaat in Julie 2016 die ''Justice Against Sponsors of Terrorism Act'' (JASTA) aanvaar, wat staatsimmuniteit ophef vir persone wie se optrede tot terreurdade in die Verenigde State gelei het. Saoedi-Arabië het gedreig om Amerikaanse staatseffekte ter waarde van 750 miljard dollar te verkoop om die wet te verhinder, maar in September 2016 het die Kongres Obama se veto daarteen verwerp.<ref name="Essawy">{{Cite book |last=Essawy |first=Rana M. |title=Sovereign Immunity Under Pressure: Norms, Values and Interests |publisher=Springer Nature |year=2022 |isbn=978-3-030-87705-7 |location=Cham |pages=335-374}}</ref><ref name="NPRVeto">{{Cite news |last1=Horsley |first1=Scott |last2=Chang |first2=Alisa |date=2016-09-28 |title=Senate Votes To Override Obama's Veto On Sept. 11 Lawsuit Bill |url=https://www.npr.org/2016/09/28/495709481/sept-11-lawsuits-vote-today-could-be-first-reversal-of-an-obama-veto |work=NPR |access-date=2026-09-12}}</ref> In Maart 2017 het 1&nbsp;500 beseerde oorlewendes en 850 slagofferfamilies 'n eis teen Saoedi-Arabië ingestel; 'n federale hof het die koninkryk se immuniteit in Maart 2018 opgehef en die saak toegelaat om voort te gaan.<ref name="ReutersStempel">{{Cite news |last=Stempel |first=Jonathan |date=2018-03-28 |title=Saudi Arabia must face U.S. lawsuits over Sept. 11 attacks |url=https://www.reuters.com/article/us-usa-saudi-sept11/saudi-arabia-must-face-u-s-lawsuits-over-sept-11-attacks-idUSKBN1H43A1 |work=Reuters |access-date=2026-09-12}}</ref> In 2011 het die New Yorkse distriksregter George B. Daniels beslis dat [[Iran]] en die Hisbollah aanspreeklik is vir skade aan slagofferfamilies omdat hulle Al-Kaïda ondersteun het; in Mei 2018 het hy by verstek beslis dat Iran meer as ses miljard dollar aan die families moet betaal. Die 9/11-kommissie het egter geen direkte Iranse steun aan Al-Kaïda vasgestel nie.<ref name="Mansell">{{Cite book |last1=Mansell |first1=Wade |last2=Openshaw |first2=Karen |title=International Law: A Critical Introduction |publisher=Bloomsbury |year=2019 |isbn=978-1-5099-2671-8 |location=Londen |page=58}}</ref> Die huurder van die Wêreldhandelsentrum, Larry Silverstein, het die torings in Julie 2001 vir 99 jaar gehuur en vir ongeveer 3,5 miljard dollar per skadegeval verseker, maar die besonderhede was op 11 September nog nie afgehandel nie. Dit het gelei tot 'n jarelange regstryd oor die vraag of die twee ineenstortings een of twee skadegevalle was. In 2006 het 'n appèlhof hom uiteindelik 4,6 miljard dollar toegeken.<ref name="Anderson">{{Cite book |editor1-last=Anderson |editor1-first=Eugene R. |editor2-last=Stanzler |editor2-first=Jordan S. |editor3-last=Masters |editor3-first=Lorelie S. |title=Insurance Coverage Litigation |publisher=Wolters Kluwer |year=2023 |edition=2de |isbn=978-0-7355-1173-6 |location=New York |pages=9-11 – 9-17}}</ref> In Mei 2007 het sewe versekeraars 'n buitegeregtelike skikking van altesaam 2,1 miljard dollar met hom bereik, in plaas van die sewe miljard wat aanvanklik geëis is.<ref name="Bloomberg2007">{{Cite news |date=2007-05-23 |title=Silverstein, Insurers Reach $2 Billion WTC Settlement |url=https://www.bloomberg.com/apps/news?pid=newsarchive&sid=aPunKOKxWwN0 |work=Bloomberg |access-date=2026-09-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120414224357/https://www.bloomberg.com/apps/news?pid=newsarchive&sid=aPunKOKxWwN0 |archive-date=2012-04-14}}</ref> In 2012 het Silverstein American Airlines en United Airlines gedagvaar weens gebrekkige veiligheidskontroles en in November 2017 'n skikking van sowat 95 miljoen dollar bereik.<ref name="Tacker">{{Cite book |last=Tacker |first=Thomas |title=Rethinking Consumer Protection: Escaping Death by Regulation |publisher=Lexington Books |year=2019 |isbn=978-1-978756-82-3 |page=138}}</ref> Al die mense wat in die aanvalle gesterf het, het postuum die Kongres-goue medalje ontvang.<ref name="GoldMedal">{{Cite web |title=Congressional Gold Medal |url=https://www.nps.gov/flni/learn/historyculture/congressional-gold-medal.htm |publisher=National Park Service |access-date=2026-09-12}}</ref> == Gesondheids- en omgewingsgevolge == [[Lêer:Dust covered 911 victims.jpg|duimnael|Oorlewendes met stof bedek ná die ineenstorting van die torings]] Toe die torings ineenstort, is honderdduisende ton giftige puin met meer as 2&nbsp;500 besoedelstowwe en bekende karsinogene oor Laer-Manhattan versprei.<ref name="NYTDust">{{Cite news |last=Gates |first=Anita |date=2006-09-11 |title=Buildings Rise from Rubble while Health Crumbles |url=https://www.nytimes.com/2006/09/11/arts/television/11dust.html |work=The New York Times |access-date=2026-09-12 |archive-date=2021-09-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210911132238/https://www.nytimes.com/2006/09/11/arts/television/11dust.html |url-status=live}}</ref> Die stofwolk en die rook van die brande, wat 99 dae geduur het, het onder meer [[dioksien]], [[lood]] (uit die tienduisende rekenaars in die torings), [[asbes]], kwik (uit die fluoresserende buise), americium-241 uit rookverklikkers en groot hoeveelhede [[glasvesel]] bevat.<ref name="NRDC">{{Cite report |title=The Environmental Impacts of the World Trade Center Attacks |publisher=Natural Resources Defense Council |year=2002 |url=http://www.nrdc.org/air/pollution/wtc/wtc.pdf |access-date=2026-09-12}}</ref> Die Environmental Protection Agency (EPA) het abnormaal hoë konsentrasies van vlugtige organiese verbindings soos etielbenseen, propileen, stireen en tolueen aangeteken, sowel as bisfenol A; die gemiddelde [[benseen]]konsentrasie in Oktober en November 2001 was 18&nbsp;000 dele per miljard, met 'n piek van 180&nbsp;000 dele per miljard.<ref name="EPAMonitoring">{{Cite web |title=Monitoring Toxic Organic Gases And Particles Near the World Trade Center After September 11, 2001 |url=http://cfpub.epa.gov/si/si_public_record_Report.cfm?dirEntryID=62021 |publisher=Environmental Protection Agency |access-date=2026-09-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120313040855/http://cfpub.epa.gov/si/si_public_record_Report.cfm?dirEntryID=62021 |archive-date=2012-03-13 |url-status=dead}}</ref> Die Bush-administrasie het die EPA beveel om ter wille van die nasionale veiligheid geruststellende verklarings oor die lugkwaliteit uit te reik; die agentskap het eers in Junie 2002 bevind dat die lugkwaliteit tot die vlakke van voor 11 September teruggekeer het.<ref name="SeattlePI">{{Cite news |last=Heilprin |first=John |date=2003-06-23 |title=White House edited EPA's 9/11 reports |url=http://www.seattlepi.com/national/136350_epa23.html |work=Seattle Post-Intelligencer |access-date=2026-09-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101205055600/http://www.seattlepi.com/national/136350_epa23.html |archive-date=2010-12-05}}</ref> 'n Verslag van die EPA se inspekteur-generaal het in Augustus 2003 die wysigings blootgelê wat die administrasie aan die waarskuwings oor die gevaar van die stof aangebring het. Die EPA-administrateur Christine Todd Whitman is deur 'n Amerikaanse distriksregter skerp gekritiseer omdat sy verkeerdelik gesê het dat die gebied omgewingsveilig was, en burgemeester Giuliani is gekritiseer omdat hy finansiëlesektorwerkers aangespoor het om vinnig na die Wall Street-gebied terug te keer.<ref name="Neumeister">{{Cite news |last=Neumeister |first=Larry |date=2006-02-02 |title=Judge Slams Ex-EPA Chief Over Sept. 11 |url=http://www.sfgate.com/cgi-bin/article.cgi?file=/n/a/2006/02/02/national/a142556S81.DTL |work=San Francisco Chronicle |agency=Associated Press |access-date=2026-09-12 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080524084609/http://www.sfgate.com/cgi-bin/article.cgi?file=%2Fn%2Fa%2F2006%2F02%2F02%2Fnational%2Fa142556S81.DTL |archive-date=2008-05-24}}</ref> Van die ongeveer 65&nbsp;000 opruimingswerkers en nooddienspersoneel het 37&nbsp;305 in die daaropvolgende jare posttraumatiese stresversteurings, asemhalingsiektes of [[kanker]] ontwikkel wat aan die giftige stowwe toegeskryf word.<ref name="Aerztezeitung">{{Cite news |last=Pieper |first=Claudia |date=2016-09-09 |title=9/11 – Das Leid der Helfer 15 Jahre nach dem Terror |url=https://www.aerztezeitung.de/Politik/Das-Leid-der-Helfer-15-Jahre-nach-dem-Terror-293762.html |work=Ärztezeitung |language=de |access-date=2026-09-12}}</ref> In 2006 is 'n eerste sterfgeval weens longfibrose amptelik ná 'n lykskouing aan ''Ground Zero'' toegeskryf; daarna is gevalle van mesotelioom en asbestose gereeld aan wat plaaslik die "Wêreldhandelsentrum-sindroom" genoem word, gekoppel.<ref name="FoxSyndrome">{{Cite news |title=World Trade Center Syndrome |url=http://www.foxnews.com/story/0,2933,42730,00.html |work=Fox News |access-date=2026-09-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20020215053801/http://www.foxnews.com/story/0,2933,42730,00.html |archive-date=2002-02-15}}</ref> 'n Studie van reddingswerkers wat in April 2010 vrygestel is, het bevind dat almal wat ondersoek is, verswakte longfunksie gehad het.<ref name="NYTLung">{{Cite news |last=Grady |first=Denise |date=2010-04-07 |title=Lung Function of 9/11 Rescuers Fell, Study Finds |url=https://www.nytimes.com/2010/04/08/nyregion/08lung.html |work=The New York Times |access-date=2026-09-12}}</ref> Outo-immuunsiektes het ook merkbaar toegeneem onder mense wat lank op die terrein gewerk het, met veral rumatoïede artritis, spondiloartritis en lupus; volgens 'n verslag in ''Arthritis & Rheumatology'' van 2015 het die risiko met ongeveer 13 persent gestyg vir elke maand wat op die terrein gewerk is.<ref name="Webber2015">{{Cite journal |last1=Webber |first1=Mayris P. |display-authors=etal |date=2015-03-16 |title=Nested Case–Control Study of Selected Systemic Autoimmune Diseases in World Trade Center Rescue/Recovery Workers |journal=Arthritis & Rheumatology |volume=67 |issue=5 |pages=1369-1376 |doi=10.1002/art.39059}}</ref> 'n Studie van 2017 het by mense wat as kinders of tieners aan die stofwolk blootgestel is, vyftien jaar later 'n verhoogde risiko van hartsiektes gevind, moontlik weens per- en polifluooralkielstowwe wat hulle ingeasem het.<ref name="Koshy2017">{{Cite journal |last1=Koshy |first1=Tony T. |display-authors=etal |date=2017-09-08 |title=Serum perfluoroalkyl substances and cardiometabolic consequences in adolescents exposed to the World Trade Center disaster and a matched comparison group |journal=Environment International |volume=109 |pages=128-135 |doi=10.1016/j.envint.2017.08.003 |pmid=28890218}}</ref> Navorsers van die New York-universiteit het in 2015 in 'n terugskouing bevind dat die belangrikste simptome nie dié was wat met fyn stofdeeltjies geassosieer word nie, en dat die belang van die baie hoë konsentrasies groter en sterk alkaliese deeltjies destyds onderskat is, wat tot 'n "ontoereikende" risikobestuur gelei het.<ref name="Lippmann2015">{{Cite journal |last1=Lippmann |first1=Morton |last2=Cohen |first2=Mitchell D. |last3=Chen |first3=Lung-Chi |date=2015 |title=Health effects of World Trade Center (WTC) Dust: An unprecedented disaster with inadequate risk management |journal=Critical Reviews in Toxicology |volume=45 |issue=6 |pages=492-530 |doi=10.3109/10408444.2015.1044601}}</ref> Teen 2019 het ongeveer 10&nbsp;000 mense wat aan die reddings- en opruimingswerk deelgeneem het, kanker ontwikkel; teen die einde van Junie 2019 was meer as 21&nbsp;000 van hulle by die federale ''World Trade Center Health Program'' ingeskryf, waarvan sowat 4&nbsp;000 met kanker gediagnoseer is. Volgens David Prezant, hoofgeneesheer van die New Yorkse brandweer, het die kankersyfer onder blootgestelde mense tussen 2001 en 2019 met 10 tot 30 persent gestyg, en sal dit verder styg omdat longkanker en mesotelioom twintig tot dertig jaar neem om op te tref.<ref name="AFP2019">{{Cite news |date=2019-09-09 |title=18 ans après, l'ombre du cancer plane sur le 11-Septembre |url=https://www.sciencesetavenir.fr/sante/attentat-des-annees-apres-l-ombre-du-cancer-plane-sur-le-11-septembre_137077 |work=Sciences et Avenir |language=fr |access-date=2026-09-12}}</ref> In Maart 2010 het die stad New York 'n fonds van 657,5 miljoen dollar beplan om tienduisend brandweermanne, polisiebeamptes en werkers te vergoed; die ooreenkoms is deur die regter verwerp, maar op 23 Junie 2010 is 'n nuwe skikking van 712,5 miljoen dollar goedgekeur, wat byna al die eisers in November 2010 aanvaar het.<ref name="NYTSettlement">{{Cite news |date=2010-06-23 |title=U.S. District Court Approves Ground Zero Health Settlement |url=https://www.nytimes.com/2010/06/24/nyregion/24zero.html |work=The New York Times |access-date=2026-09-12}}</ref> Die ''James Zadroga 9/11 Health and Compensation Act'', deur die Senaat aanvaar op 22 Desember 2010 en deur Obama onderteken op 2 Januarie 2011, het 4,2 miljard dollar toegeken vir die ''World Trade Center Health Program'', wat toetsing en behandeling verskaf aan mense met langtermyngesondheidsprobleme wat met die aanvalle verband hou.<ref name="NYTZadroga">{{Cite news |date=2010-12-22 |title=Senate Passes 9/11 Health Bill as Republicans Back Down |url=https://www.nytimes.com/2010/12/23/nyregion/23health.html |work=The New York Times |access-date=2026-09-12}}</ref><ref name="WTCHP">{{Cite web |title=World Trade Center Health Program FAQ |url=https://www.cdc.gov/wtc/faq.html |website=Centers for Disease Control and Prevention |access-date=2026-09-12}}</ref> Van Januarie 2011 tot 2016 is sowat 37&nbsp;000 geskaadde nooddienswerkers, oorlewendes en ander betrokkenes daardeur mediese versorging en vergoeding gegee.<ref name="Aerztezeitung" /> In 2020 het die NYPD bevestig dat 247 van sy beamptes aan siektes wat met 11 September verband hou, gesterf het, en in September 2022 het die brandweer bevestig dat 299 brandweermanne so gesterf het. Op 25 September 2023 het die brandweer gerapporteer dat dit nou net soveel lede aan 9/11-verwante siektes verloor het as op die dag van die aanvalle self, naamlik 343.<ref name="NYPDTribute">{{Cite web |title=9/11 Tribute |url=https://www1.nyc.gov/site/nypd/about/memorials/9-11-tribute.page |publisher=New York City Police Department |access-date=2026-09-12}}</ref><ref name="FDNY343">{{Cite news |last=Gainer |first=Alice |date=2023-09-25 |title=FDNY loses 343rd member to 9/11 related illness – as many as died on day of attacks |url=https://www.cbsnews.com/newyork/news/fdny-loses-343rd-member-to-911-related-illness-as-many-as-died-on-day-of-attacks/ |work=CBS New York |access-date=2026-09-12 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20251227120901/https://www.cbsnews.com/newyork/news/fdny-loses-343rd-member-to-911-related-illness-as-many-as-died-on-day-of-attacks/ |archive-date=2025-12-27}}</ref> Teen September 2025 het nog sowat 400 nooddienswerkers aan die gevolge van sulke siektes gesterf.<ref name="ABC2025FDNY">{{Cite news |date=2025-09-09 |title=FDNY honors 39 members who have died in last year of 9/11-related illness |url=https://abc7ny.com/post/fdny-honor-39-members-have-died-last-year-911-related-illness/17779768/ |work=WABC-TV |access-date=2026-09-12}}</ref> == Ekonomiese gevolge == Die ekonomiese gevolge van die aanvalle was op kort termyn dramaties, veral in die getrefde gebiede en vir sekere bedrywe, maar op medium- en langtermyn beperk. Die aanvalle het die verwagte ekonomiese groei vir die vierde kwartaal van 2001 gedemp, maar geen [[resessie]] veroorsaak nie. Die Federale Reserweraad het onmiddellik 'n verhoging van die likiditeit aangekondig, en die Europese Sentrale Bank en ander sentrale banke het gehelp deur dollars te koop en rentekoerse te verlaag, wat waarskynlik 'n finansiële krisis voorkom het.<ref name="Makinen3">{{Cite book |last=Makinen |first=Gail |title=Economic Effects of 9/11: A Retrospective Assessment |publisher=Diane Publishing |year=2011 |isbn=978-1-4379-3837-1 |location=Collingdale |pages=3-7}}</ref> Die effektebeurse het op 11 September nie geopen nie en het tot 17 September gesluit gebly. Met die heropening het die [[Dow Jones]]-indeks 684 punte of 7,1 persent gedaal tot 8&nbsp;921 – destyds die grootste eendagpuntverlies ooit – en die NASDAQ 6,5 persent.<ref name="ChicagoTribune">{{Cite news |last=Barnhart |first=Bill |date=2001-09-17 |title=Markets reopen, plunge |url=http://www.chicagotribune.com/business/chi-010917markets,0,5287650.story |work=Chicago Tribune |access-date=2026-09-12}}</ref> Teen die einde van daardie week het die Dow Jones 1&nbsp;369,7 punte (14,3 persent) verloor, destyds die grootste weeklikse puntdaling in sy geskiedenis, en die S&P 500 11,6 persent en die NASDAQ 16,1 persent. In dollars van 2001 het Amerikaanse aandele daardie week 1,4 biljoen dollar aan waarde verloor.<ref name="CNNMoney">{{Cite news |date=2001-09-23 |title=Finding hope in a selloff |url=http://money.cnn.com/2001/09/23/markets/sun_lookahead/ |work=CNN Money |access-date=2026-09-12 |archive-date=2010-11-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101119153500/http://money.cnn.com/2001/09/23/markets/sun_lookahead/ |url-status=dead }}</ref> Amerikaanse lugrederye het ná die aanvalle na raming 330 miljoen dollar per dag verloor en teen die einde van die jaar altesaam 17,7 miljard dollar. Teen 16 September 2001 het vliegbesprekings in die Verenigde State met 74 persent gedaal en hotelbesprekings met 19 persent, en die toerismebedryf het wêreldwyd enorme verliese gely – hoewel die aanvalle dikwels net dieper strukturele oorsake van dié insinkings versnel het.<ref name="Rhoades">{{Cite book |last=Rhoades |first=Dawna L. |title=The Impact of 9/11 on Business and Economics: The Business of Terror |publisher=Palgrave Macmillan |year=2009 |isbn=978-0-230-10006-0 |location=Londen |page=65}}</ref> Die Noord-Amerikaanse lugruim was etlike dae ná die aanvalle gesluit, en lugreise het ná die heropening afgeneem, wat tot 'n vermindering van byna 20 persent in lugvaartkapasiteit gelei en die finansiële probleme van die reeds sukkelende Amerikaanse lugvaartbedryf vererger het.<ref name="BTS">{{Cite web |last1=Bhadra |first1=Dipasis |last2=Texter |first2=Pamela |year=2004 |title=Airline Networks: An Econometric Framework to Analyze Domestic U.S. Air Travel |url=http://www.bts.gov/publications/journal_of_transportation_and_statistics/volume_07_number_01/html/paper_06/ |publisher=United States Department of Transportation |access-date=2026-09-12 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20050330035744/http://www.bts.gov/publications/journal_of_transportation_and_statistics/volume_07_number_01/html/paper_06/ |archive-date=2005-03-30}}</ref> Meer as 18&nbsp;000 klein sake-ondernemings in Laer-Manhattan is vernietig of verplaas, en sowat 2,96 miljoen vierkante meter kantoorruimte is beskadig of vernietig.<ref name="Hensell">{{Cite web |last=Hensell |first=Lesley |date=2001-12-14 |title=Tough Times Loom For Manhattan Commercial Market |url=http://realtytimes.com/rtpages/20011214_downtown.htm |website=Realty Times |access-date=2026-09-12 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110814003420/http://realtytimes.com/rtpages/20011214_downtown.htm |archive-date=2011-08-14}}</ref> In die eerste drie maande ná die aanvalle het New York sowat 430&nbsp;000 werksmaande en 2,8 miljard dollar aan lone verloor, en die stad se bruto binnelandse produk het na raming met 27,3 miljard dollar gedaal vir die laaste drie maande van 2001 en die hele 2002. Die Amerikaanse regering het in September 2001 11,2 miljard dollar aan onmiddellike hulp aan die stad verskaf en vroeg in 2002 nog 10,5 miljard vir ekonomiese ontwikkeling en infrastruktuur.<ref name="Dolfman">{{Cite journal |last1=Dolfman |first1=Michael L. |last2=Wasser |first2=Solidelle F. |year=2004 |title=9/11 and the New York City Economy |journal=Monthly Labor Review |volume=127}}</ref><ref name="Makinen5">{{Cite report |last=Makinen |first=Gail |date=2002-09-27 |title=The Economic Effects of 9/11: A Retrospective Assessment |url=https://fas.org/irp/crs/RL31617.pdf |publisher=Congressional Research Service |page=5 |access-date=2026-09-12 |archive-date=2021-08-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210812212403/https://fas.org/irp/crs/RL31617.pdf |url-status=dead}}</ref> Ongeveer 130&nbsp;000 werknemers wat weens die direkte gevolge afgedank is, het verlengde werkloosheidsvoordele ontvang.<ref name="Makinen3" /> Ramings van die totale skade wat deur die aanvalle veroorsaak is, wissel van 50 tot 500 miljard dollar; as die bykomende veiligheidsuitgawes tot 2011 ingesluit word, meer as een biljoen dollar.<ref name="English67">{{Cite book |last=English |first=Richard |title=Does Terrorism Work? A History |publisher=Oxford University Press |year=2019 |isbn=978-0-19-106795-2 |location=Oxford |page=67}}</ref> Die totale versekerde skade aan lewens en eiendom word op 40 tot meer as 50 miljard dollar geraam, die hoogste versekeringseis in die geskiedenis.<ref name="Makinen5" /> Studies oor die ekonomiese gevolge toon dat die kantoormark en werkverskaffing in Manhattan minder aangetas is as wat aanvanklik gevrees is, omdat die finansiëledienstebedryf persoonlike kontak benodig.<ref name="Fuerst">{{Cite web |last=Fuerst |first=Franz |date=2005-09-07 |title=Exogenous Shocks and Real Estate Rental Markets: An Event Study of the 9/11 Attacks and their Impact on the New York Office Market |publisher=Social Science Research Network |url=https://ssrn.com/abstract=800006 |access-date=2026-09-12}}</ref> == Herbou en gedenktekens == === Herbou van die terrein === [[Lêer:Lower Manhattan from Jersey City September 2020 HDR panorama (cropped).jpg|duimnael|Die herboude Wêreldhandelsentrum, September 2020]] Meer as 1,8 miljoen ton puin is van die terrein verwyder.<ref name="FreshKills">{{Cite report |title=Recovery: The World Trade Center recovery operation at Fresh Kills |publisher=New York State Museum |url=http://www.nysm.nysed.gov/exhibits/longterm/documents/recovery.pdf |access-date=2026-09-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060929220703/http://www.nysm.nysed.gov/exhibits/longterm/documents/recovery.pdf |archive-date=2006-09-29 |archivedate=2011-05-16 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110516042641/http://www.nysm.nysed.gov/exhibits/longterm/documents/recovery.pdf }}</ref> Ná maande van dag-en-nag-werk is die terrein aan die einde van Mei 2002 skoongemaak, en die beskadigde deel van die Pentagon is binne 'n jaar herbou en weer in gebruik geneem.<ref name="CNNCleanup">{{Cite news |date=2002-05-30 |title=Ceremony closes 'Ground Zero' cleanup |url=http://archives.cnn.com/2002/US/05/30/rec.wtc.cleanup/ |work=CNN |access-date=2026-09-12 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20081201081749/http://archives.cnn.com/2002/US/05/30/rec.wtc.cleanup/ |archive-date=2008-12-01}}</ref> Die tydelike PATH-stasie is aan die einde van 2003 geopen en die nuwe gebou 7 in 2006 voltooi. Die werk aan die hoofterrein is eers laat in 2006 hervat toe Larry Silverstein en die Hawe-owerheid oor die finansiering ooreengekom het.<ref name="NYTBagli">{{Cite news |last=Bagli |first=Charles V. |date=2006-09-22 |title=An Agreement Is Formalized on Rebuilding at Ground Zero |url=https://www.nytimes.com/2006/09/22/nyregion/nyregionspecial3/22rebuild.html |work=The New York Times |access-date=2026-09-12}}</ref> Die bou van One World Trade Center het in April 2006 begin; die spits is in Mei 2013 opgerig, wat die gebou se hoogte op 541 meter gebring het en dit die hoogste gebou in die Westelike Halfrond gemaak het. Dit is op 3 November 2014 geopen.<ref name="OneWTC">{{Cite magazine |last=Iyengar |first=Rishi |date=2014-11-03 |title=One World Trade Center Opens Its Doors |url=https://time.com/3553897/one-world-trade-center-freedom-tower-opens-doors-new-york-city-911/ |magazine=Time |access-date=2026-09-12 |archive-date=2025-06-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250614032209/https://time.com/3553897/one-world-trade-center-freedom-tower-opens-doors-new-york-city-911/ |url-status=dead}}</ref> Gebou 4 het in November 2013 geopen en gebou 3 in Junie 2018.<ref name="USAToday3WTC">{{Cite news |date=2018-06-10 |title=New World Trade Center to open after years of delays |url=https://www.usatoday.com/story/news/nation/2018/06/10/3-world-trade-center-open-after-years-delays-twin-towers-site/689035002/ |work=USA Today |access-date=2026-09-12}}</ref> Die Grieks-Ortodokse Sint Nikolaas-kerk is volgens 'n ontwerp van [[Santiago Calatrava]] herbou en op 4 Julie 2022 as nasionale heiligdom ingewy; dit het in Desember 2022 weer vir gereelde dienste geopen.<ref name="CBSStNicholas">{{Cite news |date=2022-12-06 |title=Saint Nicholas Greek Orthodox Church officially reopens to public after being destroyed on 9/11 |url=https://www.cbsnews.com/newyork/news/saint-nicholas-greek-orthodox-church-officially-reopens-to-public-after-being-destroyed-on-911/ |work=CBS News |access-date=2026-09-12}}</ref> Die Ronald O. Perelman Performing Arts Center het in September 2023 geopen, terwyl gebou 2 teen 2026 steeds onvoltooid was.<ref name="NYTPerelman">{{Cite news |last=Pareles |first=Jon |date=2023-09-18 |title=Perelman Arts Center Opens in New York and Welcomes the World |url=https://www.nytimes.com/2023/09/18/arts/music/perelman-arts-center-opens.html |work=The New York Times |issn=0362-4331 |access-date=2026-09-12}}</ref> === Gedenktekens === [[Lêer:Lower Manhattan from Jersey City September 2020 HDR.jpg|duimnael|''Tribute in Light'', met twee ligkolomme wat die tweelingtorings voorstel, September 2020]] In die dae ná die aanvalle is talle gedenkdienste en waghoudings wêreldwyd gehou, en foto's van die dooies en vermistes is regoor die terrein aangeplak.<ref name="Sigmund">{{Cite web |last=Sigmund |first=Pete |title=Crews Assist Rescuers in Massive WTC Search |url=http://www.constructionequipmentguide.com/Crews-Assist-Rescuers-in-Massive-WTC-Search/1531/ |publisher=Construction Equipment Guide |access-date=2026-09-12}}</ref> Van 11 September tot die begin van die oorlog in Oktober 2001 het 'n groot verskeidenheid spontane vorme van rou ontstaan – soekplakkate vir vermistes en aandenkings van allerlei aard by ''Ground Zero'', by Union Square, teen brûe, heinings en mure – en ''The New York Times'' het met sy reeks ''Portraits of Grief'' oor die slagoffers begin.<ref name="Bond1989">{{Cite book |last=Bond |first=Lucy |title=Frames of Memory After 9/11: Culture, Criticism, Politics, and Law |publisher=Palgrave Macmillan |year=2015 |isbn=978-1-137-44010-5 |location=New York |pages=1989-1990}}</ref> Een van die eerste gedenktekens was ''Tribute in Light'', 'n installasie van 88 soekligte wat op 11 Maart 2002 vir die eerste keer aangeskakel is en sedertdien jaarliks in die nag van 11 September herhaal word. Twee hoë-intensiteit blouwit ligkolomme styg loodreg op uit die voetspore van die ou torings en is van ver af sigbaar.<ref name="BBCTribute">{{Cite news |date=2002-03-06 |title=Tribute in light to New York victims |url=https://news.bbc.co.uk/2/hi/americas/1857699.stm |work=BBC News |access-date=2026-09-12}}</ref><ref name="Sagalyn">{{Cite book |last=Sagalyn |first=Lynne B. |title=Power at Ground Zero: Politics, Money, and the Remaking of Lower Manhattan |publisher=Oxford University Press |year=2016 |isbn=978-0-19-060704-3 |location=Oxford |page=222}}</ref> Vir die terrein self is die ''World Trade Center Site Memorial Competition'' gehou. Die wenontwerp, ''Reflecting Absence'', is in Augustus 2006 gekies en bestaan uit twee verdiepte poele in die voetspore van die torings, omring deur die name van die slagoffers in 'n ondergrondse gedenkruimte. Die gedenkteken is op die tiende herdenking in 2011 voltooi en die museum het in Mei 2014 geopen. In die wande van die bassins is die name van al 2&nbsp;791 slagoffers van die aanvalle sowel as dié van die bomaanval van 1993 gegraveer.<ref name="CBSMemorial">{{Cite news |date=2006-03-06 |title=WTC Memorial Construction Begins |url=https://www.cbsnews.com/news/wtc-memorial-construction-begins/ |work=CBS News |agency=Associated Press |access-date=2026-09-12}}</ref><ref name="Arad">{{Cite journal |last=Arad |first=Michael |year=2009 |title=Reflecting Absence |url=https://placesjournal.org/assets/legacy/pdfs/reflecting-absence.pdf |journal=Places Journal |volume=21 |issue=1}}</ref> By die jaarlikse herdenkings in New York lees familielede die name gewoonlik in alfabetiese volgorde voor.<ref name="Arad" /> ''The Sphere'' van die Duitse beeldhouer Fritz Koenig, die grootste bronsbeeld van die moderne tyd, het van 1971 tot 2001 tussen die tweelingtorings op die Austin J. Tobin-plein gestaan. Die beeld van meer as twintig ton was die enigste kunswerk wat grootliks ongeskonde uit die puin gehaal is en het 'n simboliese gedenkteken geword; in Augustus 2017 is dit in Liberty Park naby die 9/11-gedenkteken opgestel.<ref name="NYTSphere">{{Cite news |last=Otterman |first=Sharon |date=2017-11-29 |title=Battered and Scarred, 'Sphere' Returns to 9/11 Site |url=https://www.nytimes.com/2017/11/29/nyregion/911-memorial-sphere-sculpture.html |work=The New York Times |issn=1553-8095 |access-date=2026-09-12}}</ref> In Arlington is die Pentagon-gedenkteken op die sewende herdenking in 2008 vir die publiek geopen. Dit bestaan uit 'n park met 184 banke wat na die Pentagon kyk. Toe die Pentagon in 2001 en 2002 herstel is, is 'n private kapel en 'n binnenshuise gedenkteken ingerig op die plek waar Vlug 77 die gebou getref het.<ref name="WaPoPentagonMem">{{Cite news |last=Miroff |first=Nick |date=2008-09-11 |title=Creating a Place Like No Other |url=https://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2008/09/10/AR2008091000018.html |work=The Washington Post |issn=2641-9599 |access-date=2026-09-12}}</ref> By Shanksville is 'n besoekersentrum van beton en glas in 2015 geopen, geleë op 'n heuwel wat oor die neerstortterrein en die wit marmer-''Wall of Names'' uitkyk; sowel die uitkykplatform as die muur is onder die vlugpad van Vlug 93 in lyn gebring.<ref name="NPSFlight93">{{Cite web |title=Flight 93 National Memorial – Frequently Asked Questions |url=https://www.nps.gov/flni/historyculture/upload/FAQs_longform_formatted_5-2013.pdf |publisher=National Park Service |pages=22-23 |access-date=2026-09-12 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130715132520/http://www.nps.gov/flni/historyculture/upload/FAQs_longform_formatted_5-2013.pdf |archive-date=2013-07-15}}</ref> Op 14 November 2001 het die Kongres 'n resolusie aanvaar wat elke 11 September as Patriot Day aanwys; jaarliks doen die president 'n beroep op die Amerikaanse volk om 'n oomblik stilte te hou. Ná Bush se ampstermyn is die dag van 2009 af ook as die ''National Day of Service and Remembrance'' bekend.<ref name="PatriotDay">{{Cite web |title=Amending title 36, United States Code, to designate September 11 as Patriot Day |url=http://thomas.loc.gov/cgi-bin/query/z?c107:S.J.RES.29: |publisher=Library of Congress |access-date=2026-09-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080918011620/http://thomas.loc.gov/cgi-bin/query/z?c107:S.J.RES.29: |archive-date=2008-09-18}}</ref><ref name="Bond1989" /> In September 2003 is 7,5 ton staal van die terrein gebruik in die bou van die USS ''New York'', 'n oorlogskip wat ter nagedagtenis aan die slagoffers so genoem is.<ref name="TimesWarship">{{Cite news |date=2006-05-22 |title=Warship built out of Twin Towers wreckage |url=http://www.timesonline.co.uk/tol/news/world/us_and_americas/article723328.ece |work=The Times |access-date=2026-09-12 |archive-date=2011-05-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110524002036/http://www.timesonline.co.uk/tol/news/world/us_and_americas/article723328.ece |url-status=dead }}</ref> Op 11 September 2006 het [[Bill Clinton]] die monument ''To the Struggle Against World Terrorism'' van die beeldhouer Zoerab Tsereteli in Bayonne, New Jersey, ingewy; dit stel 'n traan in 'n gebreekte toring voor.<ref name="Cesari">{{Cite thesis |last=Césari |first=Pierre |date=2013-04-25 |title=La vision russe du 11 Septembre |publisher=Université Paris I Panthéon-Sorbonne |url=https://dumas.ccsd.cnrs.fr/dumas-00817673/ |language=fr |access-date=2026-09-12}}</ref> By die brandweerstasie ''Ten House'' in Liberty Street, wat eerste by die Wêreldhandelsentrum aangekom het en ses manne verloor het, is in 2006 die ''Ten House Bravest Memorial'' geopen, later gevolg deur die ''FDNY Memorial Wall'' vir al 343 brandweermanne wat daardie dag gesterf het.<ref name="Fodors">{{Cite book |title=Fodor's New York City 2025 |publisher=Fodor's Travel |year=2024 |isbn=978-1-64097-763-1 |location=New York |page=143}}</ref> == Kulturele invloed == Onmiddellike reaksies op die aanvalle het 'n groter klem op die gesinslewe, hoër kerkbywoning en meer uitings van [[patriotisme]], soos die vertoon van die Amerikaanse vlag, ingesluit.<ref name="Carducci">{{Cite book |last=Carducci |first=Bernardo J. |title=The Psychology of Personality: Viewpoints, Research, and Applications |publisher=Wiley-Blackwell |year=2009 |isbn=978-1-4051-3635-8 |page=200}}</ref> Die aanvalle is sedertdien as agtergrond, verhaal of tema in rolprente, musiek, letterkunde en selfs humor gebruik, en televisieprogramme het die kulturele bekommernisse van die tydperk weerspieël.<ref name="QuayDamico">{{Cite book |last1=Quay |first1=Sara |last2=Damico |first2=Amy |title=September 11 in Popular Culture: A Guide |publisher=Greenwood |year=2010 |isbn=978-0-313-35505-9}}</ref> Die Amerikaanse kultuur ná die aanvalle word gekenmerk deur verhoogde sekuriteit en 'n groter vraag daarna, sowel as [[angs]] oor toekomstige terreuraanvalle; sielkundiges het 'n toename in angs oor kommersiële lugreise bevestig.<ref name="PsychToday">{{Cite web |last1=Schmidt |first1=Brad |last2=Winters |first2=Jeffrey |date=2002-01-01 |title=Anxiety After 9/11 |url=http://www.psychologytoday.com/articles/200201/anxiety-after-911 |website=Psychology Today |access-date=2026-09-12}}</ref> Haatmisdade teen Moslems het in 2001 byna vertienvoudig en het daarna "ongeveer vyf keer hoër as die koers voor 11 September" gebly.<ref name="Ingraham">{{Cite news |last=Ingraham |first=Christopher |date=2015-02-11 |title=Anti-Muslim hate crimes are still five times more common today than before 9/11 |url=https://www.washingtonpost.com/news/wonk/wp/2015/02/11/anti-muslim-hate-crimes-are-still-five-times-more-common-today-than-before-911/ |work=The Washington Post |access-date=2026-09-12}}</ref> Die aanvalle het ook 'n groot uitwerking op die geloofslewe van baie mense gehad: vir sommige het dit hul geloof versterk as bron van troos, terwyl ander hul geloof bevraagteken of verloor het.<ref name="PBSFaith">{{Cite news |title=Faith and Doubt at Ground Zero |url=https://www.pbs.org/wgbh/pages/frontline/shows/faith/questions/god.html |work=PBS Frontline |access-date=2026-09-12}}</ref> === Letterkunde en teater === Vroeë Duitstalige tekste oor 11 September het die gebeure as 'n biografiese en estetiese keerpunt verstaan, dikwels in die vorm van 'n persoonlike krisisdagboek, soos Kathrin Röggla se reportage ''really ground zero'' (2001). Durs Grünbein se ''September-Elegien'' (2001) vergelyk die televisiebeelde met historiese oorlogsbeelde en Bybelse mites en bevraagteken of taal die gebeure hoegenaamd kan weergee.<ref name="Koenig">{{Cite book |last=König |first=Michael |title=Die Welt nach 9/11 |publisher=Springer VS |year=2011 |isbn=978-3-531-94173-8 |location=Wiesbaden |pages=821-828 |chapter="Alles wird anders": Der 11. September in deutscher Literatur |language=de}}</ref> Frédéric Beigbeder se roman ''Windows on the World'' (2003) vertel in fyn besonderhede van 'n vader en sy twee seuns wat hulle tydens die aanvalle in die restaurant boaan die Noordtoring bevind. [[Jonathan Safran Foer]] se ''Extremely Loud and Incredibly Close'' (2005) handel oor 'n getraumatiseerde negejarige seun wie se pa in die aanvalle gesterf het, en die hoofkarakter van Don DeLillo se ''Falling Man'' (2007) is 'n oorlewende; 'n leitmotief is 'n performance-kunstenaar wat die bekende foto van Richard Drew naboots.<ref name="Melnick">{{Cite book |last=Melnick |first=Jeffrey |title=9/11 Culture |publisher=Wiley |year=2009 |isbn=978-1-4051-7372-8 |location=Chichester |pages=64, 172-176}}</ref> In die teater handel Neil LaBute se ''The Mercy Seat'' (2002) oor 'n man wat die aanvalle oorleef het omdat hy heimlik by sy minnares was, en Rainald Goetz se ''Reich des Todes'' is op 11 September 2020 in Hamburg opgevoer.<ref name="Stern">{{Cite news |date=2020-09-14 |title=Uraufführung "Reich des Todes" von Rainald Goetz: Vier Stunden Dunkelheit |url=https://www.stern.de/kultur/kunst/urauffuehrung-rainald-goetz--reich-des-todes--im-schauspielhaus--vier-stunden-dunkelheit-9413202.html |work=Stern |language=de |access-date=2026-09-12}}</ref> === Beeldende kunste === Die reeks ''ten breaths'' van Eric Fischl bestaan uit gouaches en beeldhouwerke van vallende en gevalle mense en verwerk die persfoto's van dié wat uit die brandende torings gespring het. Die beeld ''Tumbling Woman'', wat 'n vrou in vrye val uitbeeld, het in die Verenigde State omstredenheid veroorsaak. Gerhard Richter het die skildery ''September'' oor die gebeure geskep.<ref name="KStA">{{Cite news |date=2008-06-04 |title=Zu Gerhard Richters Bild "September" |url=https://www.ksta.de/richter-ueber-sein-bild-das-teuflische-schoene-13275732 |work=Kölner Stadt-Anzeiger |language=de |access-date=2026-09-12}}</ref> === Musiek === Direk ná die aanvalle het baie mense musiek as ongepas beleef en is optredes gekanselleer. Daar was ook pogings tot sensuur: die sogenaamde Clear Channel-memorandum het die maatskappy se 1&nbsp;170 radiostasies aangeraai om 164 liedjies nie te speel nie omdat dit as ongepas vir die nasionale rou beskou is. Daaronder was al die musiek van [[Rage Against the Machine]], al die liedjies van die Moslem [[Cat Stevens]], ''Imagine'' van [[John Lennon]] en ''Knockin' on Heaven's Door'' van [[Bob Dylan]].<ref name="Cloonan">{{Cite book |last=Cloonan |first=Martin |title=9/11 – The World's all out of tune: Populäre Musik nach dem 11. September 2001 |publisher=transcript |year=2015 |isbn=978-3-8394-0256-6 |location=Bielefeld |pages=13-25 |chapter=Musical Responses to September 11th: From conservative patriotism to radicalism}}</ref> Die komponis John Adams is onder druk geplaas om sy opera ''The Death of Klinghoffer'' nie op te voer nie, en akteurs en musikante soos [[Sheryl Crow]], [[Madonna]] en Michael Stipe is as onpatrioties aangeval.<ref name="Cloonan" /> [[Sting]] het 'n privaat konsert op die aand van 11 September met die lied ''Fragile'' geopen en dit aan al die slagoffers opgedra.<ref name="Pena">{{Cite book |last=Peña |first=Charles V. |title=Winning the Un-war: A New Strategy for the War on Terrorism |publisher=Potomac Books |year=2007 |isbn=978-1-61234-323-5 |pages=17-18}}</ref> Die musiekbedryf het met welsynskonserte en uitsendings vir fondsinsameling gereageer, soos ''America: A Tribute to Heroes''. By die ''Concert for New York City'' op 20 Oktober 2001 in Madison Square Garden het talle musikante kosteloos opgetree; [[Paul McCartney]] het daar sy nuwe lied ''Freedom'' uitgevoer, en die konsert het sowat 14 miljoen dollar aan toegangsgeld en na raming 125 miljoen dollar aan skenkings ingesamel. [[Michael Jackson]] het vir sy lied ''What More Can I Give'' 'n groot aantal sterre byeengebring.<ref name="Cloonan" /> Honderde werke in die hoofstroom van pop-, rock-, hiphop- en jazzmusiek het na die aanvalle of die daaropvolgende oorlog verwys.<ref name="Phleps">{{Cite book |last=Phleps |first=Thomas |title=9/11 – The World's all out of tune |publisher=transcript |year=2015 |isbn=978-3-8394-0256-6 |location=Bielefeld |pages=175-208 |chapter=9/11 und die Folgen in der Popmusik IV: Eine Auswahldiskographie |language=de}}</ref> [[Bruce Springsteen]] se album ''The Rising'' bevat agt liedjies met 'n verband met die aanvalle; Alan Jackson se ''Where Were You (When the World Stopped Turning)'' het van Desember 2001 af vyf weke lank die Amerikaanse country-trefferlys aangevoer; [[Enya]] se ''Only Time'' is met die stemme van betrokkenes gemeng en het 'n informele volkslied van die herdenking geword; en [[Neil Young]] se ''Let's Roll'' verheerlik die weerstand van die passasiers op Vlug 93.<ref name="Cloonan" /><ref name="Phleps" /> In baie liedtekste ná die aanvalle het motiewe van wraak en vergelding oorheers; eers met die begin van die oorlog in Irak in Maart 2003 het weer honderde popliedjies met 'n antioorlogstandpunt verskyn.<ref name="HelmsPhleps">{{Cite book |editor1-last=Helms |editor1-first=Dietrich |editor2-last=Phleps |editor2-first=Thomas |title=9/11 – The World's all out of tune |publisher=transcript |year=2015 |isbn=978-3-8394-0256-6 |location=Bielefeld |pages=8-9 |language=de}}</ref> Die komponis Karlheinz Stockhausen het die aanvalle op 16 September 2001 by 'n perskonferensie "die grootste kunswerk wat daar nog ooit was" genoem. Die uitlating het verontwaardiging veroorsaak en tot die kansellasie van konserte gelei; Stockhausen het later beweer dat hy van die grootste vernietigende kunswerk van sy operafiguur Lucifer gepraat het.<ref name="Carlesso">{{Cite book |last=Carlesso |first=Giovanna-Beatrice |title=Theater, Terror, Tod: Das Künstlerdrama von Christoph Schlingensief |publisher=transcript |year=2024 |isbn=978-3-8394-7192-0 |location=Bielefeld |page=59 |language=de}}</ref> === Humor en satire === Swart humor onder die leuse "Waar was King Kong toe ons hom nodig gehad het?" en grappe oor die aanvalle het reeds die volgende dag opgeduik; dié grappe is versamel en in die volkskunde bestudeer.<ref name="Kuipers">{{Cite book |last=Kuipers |first=Giselinde |title=A Decade of Dark Humor: How Comedy, Irony, and Satire Shaped Post-9/11 America |publisher=University Press of Mississippi |year=2011 |isbn=978-1-61703-006-2 |location=Oxford, Mississippi |pages=26-40 |chapter=Where Was King Kong When We Needed Him?}}</ref> Amerikaanse laatnagprogramme het rou en erkenning aan die reddingswerkers vooropgestel en aanvanklik van regeringskritiek afgesien. Toe die satirikus [[Bill Maher]] op 17 September 2001 met 'n gas saamgestem het wat die gebruiklike beskrywing van die aanvallers as lafaards bevraagteken het, het die ABC-netwerk sy program ''Politically Incorrect'' teen Junie 2002 laat verval.<ref name="Gurney">{{Cite book |last=Gurney |first=David |title=A Decade of Dark Humor |publisher=University Press of Mississippi |year=2011 |isbn=978-1-61703-006-2 |location=Oxford, Mississippi |pages=16-21 |chapter=Everything changes forever (temporarily): Late-Night Television Comedy after 9/11}}</ref> == Historiese beoordeling == Tydgenote en die media het 11 September as 'n historiese keerpunt beleef: niks sou weer wees soos vantevore nie.<ref name="Berg463">{{Cite journal |last=Berg |first=Manfred |year=2011 |title=Der 11. September 2001 – eine historische Zäsur? |url=https://zeithistorische-forschungen.de/3-2011/4411 |journal=Zeithistorische Forschungen |volume=8 |issue=3 |pages=463-474 |language=de}}</ref> Van 2002 af het sommige historici en politieke wetenskaplikes egter beklemtoon dat die Verenigde State ná die aanvalle bloot sy strewe na oorheersing teenoor die Islamitiese wêreld voortgesit het, sowel as sy neiging om internasionale konflikte manicheïes as 'n stryd tussen goed en kwaad uit te lê.<ref name="Dudziak">{{Cite book |editor-last=Dudziak |editor-first=Mary L. |title=September 11 in History: A Watershed Moment? |publisher=Duke University Press |year=2003 |location=Durham}}</ref> [[Noam Chomsky]] het 'n kontinuïteit van Amerikaanse imperialisme en die strewe na wêreldwye oorheersing beklemtoon.<ref name="Chomsky">{{Cite book |last=Chomsky |first=Noam |title=Hegemony or Survival: America's Quest for Global Dominance |publisher=Metropolitan Books |year=2003 |location=New York}}</ref> Volgens die Amerikanis Michael Butter het 11 September lopende ontwikkelinge eerder versnel as veroorsaak.<ref name="Butter">{{Cite book |last1=Butter |first1=Michael |last2=Christ |first2=Birte |last3=Keller |first3=Patrick |title=9/11: Kein Tag, der die Welt veränderte |publisher=Schöningh |year=2011 |isbn=978-3-506-77097-4 |location=Paderborn |language=de}}</ref> Manfred Berg het in 2011 geoordeel dat die aanvalle die oorlog teen terreur en die enorme uitbreiding van uitvoerende mag in die Verenigde State onteenseglik veroorsaak het, maar dat hulle die langertermyn- politieke en ekonomiese tendense in die wêreld klaarblyklik nie beslissend verander het nie.<ref name="Berg463" /> Die politieke wetenskaplike Jochen Hippler het die oorloë in Afghanistan en Irak in 2003 ook as die voortsetting van 'n unilaterale Amerikaanse buitelandse beleid beskou: die land sou sy posisie as enigste oorblywende supermag ná die Koue Oorlog gebruik het om 'n neokonserwatiewe program te verwesenlik. Volgens hom het die omverwerping van die Baath-regime in Irak geweld en terreur daar sterk vererger, die kloof tussen Arabiese regerings en hul bevolkings verdiep, die internasionale solidariteit met die Verenigde State beëindig en die gesag van die VN en die volkereg geskaad.<ref name="Hippler">{{Cite web |last=Hippler |first=Jochen |date=2004-01-15 |title=Die Folgen des 11. September 2001 für die internationalen Beziehungen |url=https://www.bpb.de/publikationen/5LFXXA,0,Die_Folgen_des_11_September_2001_f%FCr_die_internationalen_Beziehungen.html |publisher=Bundeszentrale für politische Bildung |language=de |access-date=2026-09-12}}</ref> Die kriminoloog Sebastian Scheerer het in 2002 gebrekkige rasionele navorsing na die oorsake gekritiseer en 'n neiging tot "patologisering" en "mitologisering" uitgewys, byvoorbeeld deur voorwetenskaplike idees van "goed en kwaad" te gebruik. Volgens hom kan die gewone analitiese en waardevrye begrip van [[terrorisme]] die verskynsels van 11 September net so goed verklaar as dié van die linkse terrorisme van die 1970's en 1980's.<ref name="Scheerer">{{Cite book |last=Scheerer |first=Sebastian |title=Die Zukunft des Terrorismus: Drei Szenarien |publisher=Zu Klampen |year=2002 |location=Lüneburg |pages=13-15, 23 |language=de}}</ref> Peter Waldmann het eweneens by sy definisie van terrorisme gebly en aangevoer dat daar wel 'n strategieverandering was – weg van vaste organisasies na oper strukture – maar dat dit nie genoeg is om van 'n keerpunt te praat nie.<ref name="Waldmann">{{Cite book |last=Waldmann |first=Peter |title=Terrorismus: Provokation der Macht |publisher=Murmann |year=2005 |edition=2de |location=Hamburg |pages=12, 29-33 |language=de}}</ref> In 2026, kort voor die vyf-en-twintigste herdenking, het 'n taalriglyn van die Kanadese openbare uitsaaier CBC/Radio-Canada wye kritiek uitgelok. Volgens die riglyn moes die woorde "terroris" en "terrorisme" slegs met toeskrywing gebruik word, 'n langbestaande praktyk om politiek gelaaide terme nie as die uitsaaier se eie taal oor te neem nie. Ná kritiek van onder meer die direkteur van die FBI, die Amerikaanse ambassadeur in Kanada en Kanadese politici het CBC 'n uitsondering aangekondig: sy joernaliste mag die aanvalle van 11 September voortaan sonder toeskrywing as 'n "terreurdaad" beskryf, terwyl die algemene reël vir ander ideologies gemotiveerde geweld behoue bly.<ref name="CBC2026">{{Cite web |last=Boshra |first=Basem |date=2026-08-28 |title=How and why CBC News will adjust its 9/11 language guidance |url=https://www.cbc.ca/news/editorials/cbc-news-9-11-language-guidance-1.7314023 |publisher=CBC News |access-date=2026-09-12}}</ref><ref name="LaPresse2026">{{Cite news |last=Karadeglija |first=Anja |date=2026-08-28 |title=Après plusieurs critiques, CBC change sa politique sur les attaques du 11–Septembre |url=https://www.lapresse.ca/actualites/2026-08-28/apres-plusieurs-critiques-cbc-change-sa-politique-sur-les-attaques-du-11-septembre.php |work=La Presse |language=fr |access-date=2026-09-12}}</ref> == Sien ook == * [[Terrorisme]] * [[Al-Kaïda]] * [[Wêreldhandelsentrum]] * [[Osama bin Laden]] == Verwysings == {{Verwysings|3}} == Bronne == * Stephen E. Atkins (red.): ''The 9/11 Encyclopedia.'' ABC-Clio, Santa Barbara 2011, {{ISBN|978-1-59884-922-6}}. * Stephen E. Atkins: ''9/11: The Essential Reference Guide.'' ABC-Clio, Santa Barbara 2021, {{ISBN|978-1-4408-7302-7}}. * Stefan Aust, Cordt Schnibben (reds.): ''11. September 2001. Geschichte eines Terrorangriffs.'' dtv, Stuttgart 2003, {{ISBN|3-423-34026-6}}. * Manfred Berg: ''Der 11. September 2001 – eine historische Zäsur?'' In: ''Zeithistorische Forschungen / Studies in Contemporary History'' 8 (2011), bl. 463-474. * Peter Bergen: ''The Longest War: The Enduring Conflict Between America and Al-Qaeda.'' Simon & Schuster, New York 2011, {{ISBN|978-0-85720-883-5}}. * Michael Butter, Birte Christ, Patrick Keller (reds.): ''9/11. Kein Tag, der die Welt veränderte.'' Schöningh, Paderborn 2011, {{ISBN|978-3-506-77097-4}}. * Bernd Greiner: ''9/11. Der Tag, die Angst, die Folgen.'' C. H. Beck, München 2011, {{ISBN|978-3-406-61244-2}}. * Thomas Jäger (red.): ''Die Welt nach 9/11: Auswirkungen des Terrorismus auf Staatenwelt und Gesellschaft.'' Springer VS, Wiesbaden 2011, {{ISBN|978-3-531-94173-8}}. * Till Karmann, Simon Wendt e.a. (reds.): ''Zeitenwende 9/11? Eine transatlantische Bilanz.'' Barbara Budrich, Opladen, Berlyn & Toronto 2016, {{ISBN|978-3-8474-0562-7}}. * Tom Lansford: ''9/11 and the Wars in Afghanistan and Iraq: A Chronology and Reference Guide.'' Bloomsbury, New York 2011, {{ISBN|978-1-59884-419-1}}. * Terry McDermott: ''Perfect Soldiers – The Hijackers: Who They Were, Why They Did It.'' HarperCollins, New York 2005, {{ISBN|978-0-06-058470-2}}. * Anthony Summers, Robbyn Swan: ''The Eleventh Day. The Full Story of 9/11.'' Ballantine Books, New York 2012, {{ISBN|978-0-8129-7809-4}}. * Lawrence Wright: ''The Looming Tower: Al-Qaeda and the Road to 9/11.'' Knopf, New York 2006, {{ISBN|978-0-375-41486-2}}. == Eksterne skakels == {{Commonskat|September 11 attacks|Aanvalle op 11 September}} * [https://www.9-11commission.gov/report/911Report.pdf ''The 9/11 Commission Report''] (PDF) * [https://911digitalarchive.org/ ''The September 11 Digital Archive''] * [https://www.nist.gov/world-trade-center-investigation NIST se ondersoek na die Wêreldhandelsentrum] {{Normdata}} [[Kategorie:Misdaad in die Verenigde State van Amerika]] [[Kategorie:New York (stad)]] [[Kategorie:Washington, D.C.]] [[Kategorie:Islamitiese terrorisme]] [[Kategorie:Vliegtuigkapings]] [[Kategorie:2001]] i19efmzyne8zygfw76qi1se5fsnpght 0 74875 2974514 2972988 2026-10-01T14:37:51Z Jcb 223 2974514 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Predikant | Naam = Adriaan Hofmeyr | Beeld = Adriaan Hofmeyr nuut.jpg | Beeldbeskrywing = Ds. Adriaan Hofmeyr | Beeldonderskrif = Ds. A.J.L. Hofmeyr | Geboortenaam = Adriaan Jacobus Louw Hofmeyr | Geboortedatum = [[13 April]] [[1854]] | Geboorteplek = [[Calvinia]], [[Kaapkolonie]] | Sterftedatum = [[1 Mei]] [[1937]] | Sterfteplek = [[Bellville]], [[Kaapland]] | Kerkverband = [[Nederduitse Gereformeerde Kerk|Nederduits Gereformeerd]] | Gemeente = [[NG gemeente Willowmore|Willowmore]], [[NG gemeente Prins Albert|Prins Albert]], [[NG gemeente Wynberg|Wynberg]], [[NG gemeente Kuruman|Kuruman]] | Jare aktief = 1881-1933 | Kweekskool = [[Kweekskool]], [[Stellenbosch]] | Sendingwerk = }} Ds. '''Adriaan (Attie) Jacobus Louw Hofmeyr''' ([[Calvinia]], [[13 April]] [[1854]] – [[Bellville]], [[1 Mei]] [[1937]]) was ’n geliefde maar omstrede predikant in die [[Nederduitse Gereformeerde Kerk]], bekend as een van die Kerk se welsprekendste en boeiendste leraars<ref name="stock">Stockenstrom, E. 1942. ''Gedenkboek van die Nederduitse Gereformeerde Gemeente te Prins Albert''. Kaapstad: Nasionale Pers, Beperk.</ref> asook ’n politieke agitator. In sy meer as halfeeu lange dog onderbroke dienstyd as predikant het hy net vier gemeentes bedien, naamlik van 1881 agtereenvolgens [[NG gemeente Willowmore|Willowmore]], [[NG gemeente Prins Albert|Prins Albert]] en tot 1899 [[NG gemeente Wynberg|Wynberg]], en daarna eers weer van 1928 tot 1933 [[NG gemeente Kuruman|Kuruman]]. Vandat hy dus in 1881 in sy eerste gemeente ontvang is totdat hy 52 jaar later sy emeritaat aanvaar het, het hy langer buite die Kerk se diens gestaan as binne. Dié lang onderbreking was te wyte aan twee beweerde "onfatsoenlike" verhoudings met vroue, waarvan die eerste betreklik gou in die kiem gesmoor is danksy streng optrede deur die Ring van George, maar die tweede, wat volgens oorlewering ernstiger van aard was, daartoe gelei het dat hy die Kerk se diens van 1899 tot 1928 moes verlaat ná ’n bittere twis, waarskynlik juis oor sy onbetaamlike optrede, tussen hom en die kerkraad van die [[NG gemeente Wynberg]]. So het van sy vroeë potensiaal om, net soos sy vader en ander gesiene Hofmeyr-familielede in diens van die evangelie, 'n leidende rol in die NG Kerk te speel, niks tereg gekom nie. Sy broer [[Jan Hofmeyr|Jan]] is in 1887 as predikant geskors nadat hy bedank het, ook weens onsedelike gedrag. Toe ds. Adriaan Hofmeyr eindelik in 1933 aftree as predikant van die NG gemeente [[Kuruman]], was hy die leraar in die NG Kerk met die langste diens, hoewel hy toe bloot 'n betreklik onbekende predikant van 'n verafgeleë gemeente was, maar darem 'n tyd lank as Ringsvoorsitter gedien het. Nietemin het sommige Afrikaners hom vir altyd gebrandmerk as ’n volksverraaier omdat hy tydens die [[Tweede Vryheidsoorlog]] as agent van die Britse regering die Boere wou omhaal om die wapen neer te lê.<ref>[http://152.111.1.87/argief/berigte/dieburger/1999/03/20/3/7.html "‘Handomkeer Hofmeyr’ het Wynberg-lidmate, Boere verbyster"], ''[[Die Burger]]'', [[20 Maart]] [[1999]].</ref> == Herkoms == [[Lêer:Prof NJ Hofmeyr.jpg|duimnael|regs|190px|Adriaan Hofmeyr se vader, prof. [[Nicolaas Hofmeyr|N.J. Hofmeyr]], een van die eerste twee hoogleraars aan die [[Kweekskool]] op [[Stellenbosch]]. Hy was van 1851 tot 1858 die eerste leraar van die [[NG gemeente Calvinia]], wat so genoem is op sy voorstel ter ere van die kerkhervormer [[Johannes Calvyn]].]] [[Lêer:Victoria-kollege eerste BA-klas 1873.jpg|duimnael|links|320px|Die eerste B.A.-klas aan die Victoria-kollege, die voorloper van die [[Universiteit Stellenbosch]]. Adriaan Hofmeyr, toe nagenoeg 19 jaar, sit-lê voor in die middel. Links van hom is J.M. Zahn (seun van die sendeling [[Gustav Zahn]] en van 1889 tot 1905 leraar van die Lutherse kerk in Strandstraat, Kaapstad)<ref>{{en}}[http://www.safrika.org/Articles/Strand%20Street%20History.html Die geskiedenis van die Lutherse kerk in Strandstraat]. URL besoek op 10 Mei 2016.</ref> en regs J.M. Hoffman. Agter sit H.J. Neethling en G.W. Lückhoff.]] Adriaan Hofmeyr is in die NG [[pastorie]] op [[Calvinia]] in die Noordwes-Kaap gebore waar sy vader predikant was. Hy was die oudste van 13 kinders, van wie twee ook predikant geword het: [[Jan Hofmeyr|Jan]], wat geskors is, en [[Nico Hofmeyr|Nico]], wat ná 'n kort bediening bedank het. Die jong ds. [[Nicolaas Hofmeyr|N.J. Hofmeyr]] was ’n seun van die vermoënde en goedhartige Jan Hendrik Hofmeyr (1798–1862) en Hester Sophia Joubert van [[Welgemeend]], die [[Kaapstad]]se Hofmeyr-woning wat in 1944 in die besit van die [[Hoërskool Jan van Riebeeck]] gekom het nadat die provinsiale administrasie van Kaapland dit onteien het. N.J. Hofmeyr was 'n neef van [[Onze Jan Hofmeyr]]. Jan Hendrik se vader, Stephanus Johannes Hofmeyr (1760–1826), was die tweede seun van die Hofmeyrs se stamvader, Johann Heinrich Hofmeyr (1721–1805). Een van N.J. Hofmeyr se broers was ds. [[Servaas Hofmeyr]]. Hy trou op sy 25ste verjaardag met Maria Magdalena Louw (1834–1918). Hulle het ses seuns en sewe dogters gehad. Hy het in 1859 ’n beroep aanvaar om, saam met ds. [[John Murray]], een van die eerste twee hoogleraars aan die Teologiese [[Kweekskool]] op [[Stellenbosch]] te word. Adriaan Hofmeyr se ma, Maria Magdalena Louw (1834–1918), was ’n kleindogter van Johannes Wynand Louw (1786–1854), en die oudste van sewe susters wat almal met ’n predikant getroud was. Hulle was: 1. Maria (Miemie); 2. Louisa Adriana (Wiesie) getroud met ds. Arend Hermanus Hofmeyr van [[Hanover]]; 3. Margaretha Johanna (Maggie) met ds. [[Johannes Rudolph Albertyn]]; 4. Catharina Johanna (Kitty) met ds. [[George Murray]]; 5. Johanna Hendrina met prof. C.F.J. Muller; 6. Charlotte met ds. J.C. Truter; 7. Susanna Maria met ds. [[Pieter Gerhardus Jacobus Meiring|P.G.J. Meiring]]. Adriaan se grootouers aan moederskant was Adriaan Jacobus Louw van Babylons Toren, [[Paarl]], en Charlotte Louise Herold, ’n dogter van ds. [[Tobias Johannes Herold|T.J. Herold]] (1788–1857). Sy oom Adriaan Jacobus Louw (1859–1935) het ’n leidende rol in die [[Transvaal]]se NG Kerk gespeel van 1894 en veral van 1916 tot 1924 toe hy Transvaalse moderator was. Hy was 38 jaar predikant van die NG gemeente [[Heidelberg, Gauteng|Heidelberg, Transvaal]]. ’n Tante van Adriaan, Susanna Maria Louw (1813–1887), was getroud met die Kaapse bankier Arend Hofmeyr (1802–1887), en hulle was die ouers van ds. [[Jan Hendrik Hofmeyr (predikant)|J.H. Hofmeyr]] (1835–1908), 31 jaar predikant van die [[NG gemeente Somerset-Oos]]. Sy vrou, Isabella, was ’n suster van prof. [[John Murray]]. Omdat Adriaan skaars vyf was toe die gesin [[Stellenbosch]] toe verhuis, geniet hy sy eintlike jeugjare en opvoeding in die Eikestad. Hier studeer hy eers aan die [[Universiteit Stellenbosch|Victoria-kollege]] en later aan die [[Kweekskool]], waar hy einde 1879 as predikant gelegitimeer is. Op Stellenbosch was hy ’n baanbreker op musiekgebied en het onder meer konserte gehou met ’n orkes van sowat 40 blaas- en strykinstrumente. Hy was ook die leier van ’n groot "gewyd zangkoor". == Huwelik en gesinslewe == [[Lêer:Prof NJ Hofmeyr gesin.jpg|regs|duimnael|320px|Prof. [[Nicolaas Hofmeyr|N.J. Hofmeyr]] en sy gesin. Voor: Maggie, Lucy, Lily (Susanna); middel: Adriaan met Wynand op sy skoot, Miemie, Tobie; agter: [[Geertruida Kestell|Truida]] (wat getroud was met ds. [[John Daniel Kestell]]), [[Nico Hofmeyr|Nico]], Annie (Adriaan se vrou), Charlie, [[Jan Hofmeyr|Jan]] en Hessie.]] [[Lêer:Adriaan Hofmeyr jonk.jpg|duimnael|links|240px|Ds. Hofmeyr as jong predikant.]] Op [[8 Maart]] [[1880]] trou hy met Anna Jacoba Joubert ([[27 Augustus]] [[1856]] – [[23 Junie]] [[1944]]). Die huwelik was kinderloos, maar die egpaar het wel 'n seun, John William, van wyle ds. Richard van Reenen Barry as hul eie aangeneem. Ds. Barry was die eerste leraar van die [[NG gemeente Calitzdorp]], van 1874 tot 1915 (dit was sy enigste gemeente). Hy is op [[Calitzdorp]] oorlede op [[16 November]] [[1920]] in die ouderdom van 71 jaar.<ref>[[Henry Charles Hopkins|Hopkins, H.C.]]. 1973. ''Ned Geref Kerk Calitzdorp 1873–1973''. Calitzdorp: NG Kerkraad.</ref> Ds. Barry is op die skrikkeldag van 1872 deur Adriaan se vader, prof. Hofmeyr, in die huwelik bevestig met Elisabeth Wilhelmina, wat op [[5 Desember]] [[1853]] op die familieplaas Spier naby [[Stellenbosch]] gebore is as die tweede jongste dogter van Paul A. van der Byl en sy vrou, 'n dogter van ds. [[Tobias Johannes Herold|T.J. Herold]], se tien kinders. Die eerste mev. Barry is op Donderdagaand [[28 Junie]] [[1888]] oorlede nadat sy lank bedlêend was. Adriaan Hofmeyr, toe leraar van die nabygeleë [[NG gemeente Prins Albert]], was een van die leraars wat die begrafnisdiens die Saterdagmiddag in die kerk op [[Calitzdorp]] gelei het en daar was om die bedroefde familie by te staan. Tydens die diens het ds. Hofmeyr die tussen 500 en 600 toehoorders aangespoor tot bekering en die gelowiges tot volharding in die werk van Here. Hy het hulle ook daaraan herinner hoedat mev. Barry gedurig biddend saam met haar eggenoot gewerk het. By die graf het ds. Hofmeyr die bedankings waargeneem. Mev. Barry is net meer as 'n maand ná die geboorte van haar tiende kind oorlede. Toe die kinderlose ds. Hofmeyr en sy vrou, 'n niggie van wyle mev. Barry, ná die begrafnis na [[Prins Albert]] terugkeer, neem hulle die vierjarige Reggie Barry vir 'n tydjie met hulle saam. Hulle wou hom later aanneem, maar ds. Barry bied hulle die baba, John William (Willie, [[16 Mei]] [[1888]] – [[31 Augustus]] [[1927]] op [[Bethlehem]]),<ref>{{Cite web |url=http://archiver.rootsweb.ancestry.com/th/read/BUITENPOSTEN/2011-09/1316282344 |title=RootsWeb.com |access-date=20 April 2013 |archive-date=14 Oktober 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151014170347/http://archiver.rootsweb.ancestry.com/th/read/BUITENPOSTEN/2011-09/1316282344 |url-status=dead }}</ref> aan wat hy gereken het die sorg van 'n moeder die nodigste gehad het. Ds. Barry het hierna gereeld met kar en perde Prins Albert toe gery om klein Willie te besoek en so kry hy mettertyd 'n ogie op die prinsipale van die plaaslike skool, Christina Maria (1883–1933), met wie hy op [[22 April]] [[1890]] op [[Stellenbosch]] trou. Sy was 'n leerling in prof. Hofmeyr se [[Bybel]]klas op Stellenbosch. By haar het ds. Barry nog ses kinders gehad. Soos die geval in die huwelik van sy aanneemouers, was ook Willie se huwelik met [[Helena Barry-Hofmeyr|Helena Brink]] op [[8 Junie]] [[1918]] op [[Wellington, Wes-Kaap|Wellington]], kinderloos. Sy is in 1887 gebore en op [[29 Januarie]] [[1954]] in die ouderdom van 66 jaar oorlede<ref>[http://www.genealogieonline.nl/en/stamboom-eric-esterhuizen/I11773.php Genealogieonline.com]</ref> oorlede.<ref>{{Cite web |url=http://archiver.rootsweb.ancestry.com/th/read/BUITENPOSTEN/2011-09/1316392209 |title=Rootsweb.com |access-date=20 April 2013 |archive-date=14 Oktober 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151014170418/http://archiver.rootsweb.ancestry.com/th/read/BUITENPOSTEN/2011-09/1316392209 |url-status=dead }}</ref> Willie was blykbaar ten tyde van sy dood 'n bankbestuurder op Bethlehem.<ref>[http://www.genealogieonline.nl/stamboom-eric-esterhuizen/I11772.php Genealogieonline.com]</ref> Helena Barry-Hofmeyr was lid van die Provinsiale Raad vir die kiesafdeling Bethlehem vir die [[Nasionale Party]] vanaf die provinsiale verkiesing in 1949 tot in 1953 en daarna nog sekretaresse van die [[Nasionale Party|N.P.]] se tak Bethlehem-Wes, toe sy by Burgerstraat 39,<ref>[http://goo.gl/maps/1wiH0 Die huis op Google Maps]</ref> gewoon het.<ref>Goosen, D.P. (red.). 1953. ''Die triomf van Nasionalisme in Suid-Afrika (1910–1953)''. Johannesburg: Impala Opvoedkundige Diens (Edms.) Bpk.</ref> Dit was waarskynlik as gevolg van sy aangenome seun en skoonsuster se verbintenis met Bethlehem dat ds. Hofmeyr gevra is om op [[28 Februarie]] [[1931]] die wydingsdiens waar te neem tydens die ingebruikneming van die [[NG gemeente Bethlehem-Wes|NG kerk Bethlehem-Wes]]. Ds. Hofmeyr, wat bekend was om sy liefde vir kinders, het Willie soos hul sy eie grootgemaak. Hy het die seun gereeld saam geneem met huisbesoek, ook op die omliggende plase. By sy vader het klein Willie sy liefde vir perde gekry.<ref name="rose">[http://capeinfo.com/blogs/rose/page/8/?tmpl=component Capeinfo.com/blogs Karoo Rose se blog, ''Letters from a Parsonage''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151014170424/http://capeinfo.com/blogs/rose/page/8/?tmpl=component |date=14 Oktober 2015 }}.</ref> == Willowmore == [[Lêer:NG kerk Willowmore 1917.jpg|duimnael|regs|250px|Die ou kerkgebou van die [[NG gemeente Willowmore]], waarskynlik ontwerp deur [[Carl Otto Hager]]. Ds. Hofmeyr was skaars drie jaar lank predikant hier voor hy die beroep na [[Prins Albert]] aangeneem het.]] Aan die begin van 1881 word ds. Adriaan Hofmeyr met handeoplegging deur sy vader in sy eerste gemeente, [[NG gemeente Willowmore|Willowmore]], bevestig, waar hy baie goeie werk verrig het, veral ten behoewe van die jeug. Dié gemeente was toe skaars 17 jaar oud nadat dit in 1864 gestig is. Die eerste leraar, ds. P.N. Ham, is in November 1865 bevestig, maar hy is oorlede ná 'n bediening van slegs 10 maande. Die gemeente was hierna 'n verdere drie jare vakant omdat die nodige geld nie gekry kon word om 'n leraar te betaal nie. Nietemin besluit die kerkraad in 1869 om weer 'n leraar te beroep sodat ds. [[George Murray]] in Julie van daardie jaar bevestig word as die gemeente se tweede leraar. Van toe af kon die gemeente onder dié seun van ds. [[Andrew Murray sr.]] en 'n broer van dr. [[Andrew Murray]] se geseënde arbeid begin bloei en groei. Tydens sy bediening word ook die ou kerk vervang deur 'n groot en doelmatige gebou wat moontlik ontwerp is deur die grootste eksponent van die neogotiese kerkboustyl in Suid-Afrika, [[Carl Otto Hager]], en in 1879 ingewy is. Die kerk het sitplek gebied aan 800 kerkgangers, maar is in 1963 gesloop om plek te maak vir die huidige. Ds. Hofmeyr vertrek ná sy kort dienstyd van hier na die nabygeleë [[Prins Albert]] nadat ’n volstrekte meerderheid van die kerkraad op [[27 Augustus]] [[1883]] besluit het om hom te beroep, die tweede predikant wat beroep is tydens die vakature wat gelaat is nadat ds. W.A. Krige in Junie 1883 sy emeritaat aanvaar het. Ds. Hofmeyr is op [[15 Desember]] [[1883]] plegtig ingeseën. == Leraar op Prins Albert == === Ontvangs en bevestiging === [[Lêer:NG kerk Prins Albert.jpg|duimnael|links|210px|Die kerkgebou van die [[NG gemeente Prins Albert]] waarin ds. Hofmeyr die Woord bedien het van 1883 tot 1895. Die hoeksteen van dié gebou is op [[1 Oktober]] [[1860]] gelê.]] Die skrywer van ''Eeufees van die gemeente Prins Albert, 1842–1942'', wat net as "’n Seun van die gemeente" in die boek bekendstaan, maar in ander bronne as E. Stockenstrom geëien word, skryf ds. Hofmeyr was ’n "forse, frisgeboude, lewenslustige jong man van skaars 26 jaar toe hy sy bediening in die nuwe gemeente aanvaar het. Hy was met baie talente bedeel. Dit was veral wat musiek en sangkuns betref, en welsprekendheid het nie by hom ontbreek nie. By sy gespierde gestalte het hy ’n soetklinkende stem en ’n innemende geaardheid gehad, waardeur hy die hart van gemeentelede van die staanspoor af gewen het. Sy eggenote was ’n sterkgeboude, hoflike dame, wat oor die eienskappe van ’n ideale predikantsvrou beskik het." Jare nadat dié boek verskyn het, het Norrie Steyn in ''Gedenkboek van die 100-jarige bestaan van die Nederduitse Gereformeerde Gemeente Willowmore 1864–1964'' ds. Hofmeyr amper presies dieselfde beskryf: "Die nuwe leraar … was 'n forse, frisgeboude, lewenslustige jong man van omtrent 24 jaar toe hy sy bediening in die nuwe gemeente aanvaar het. Hy was baie talentvol. Dit was veral in die sangkuns en musiek wat hy uitgeblink het, en aan welsprekendheid het dit hom nie ontbreek nie. Sy soetklinkende stem gepaard met sy innemende geaardheid en sy fyn sin vir humor het uit die staanspoor die harte van sy nuwe gemeentelede gewen." === Sy bydrae tot die gemeenskap === [[Lêer:NG kerkraad Prins Albert 1893.jpg|duimnael|320px|regs|Ds. Adriaan Hofmeyr en sy kerkraad op Prins Albert, omstreeks 1893. Hy sit vyfde van links.]] [[Lêer:NG kerk Prins Albert orrel.jpg|duimnael|links|210px|Onder ds. Hofmeyr se geesdriftige leiding het die gemeente op Prins Albert £850 vir die kerkorrel ingesamel. Dit is van [[Engeland]] bestel en op [[7 Augustus]] [[1886]] ingewy toe ds. Hofmeyr self die orrel bespeel het.]] Ds. Hofmeyr het op Prins Albert, soos op [[Willowmore]] hom onvermoeid beywer vir die opheffing van die armes en minderbevoorregtes en die opvoeding van behoeftige kinders in die gemeente. Binne ’n jaar ná sy bevestiging, op [[8 November]] [[1884]], het die kerkraad op sy aandrang besluit om uit die kerkkas £24 per jaar aan die opvoeding van arm kinders in die samelewing te bestee. Hy het ook ’n groot bydrae gelewer tot die musieklewe van die gemeente en dorp, soos Helena Marincowitz eenmaal in die dorpskoerant, die Prins Albert Vriend geskryf het: "Ds. Adriaan Hofmeyr het vir die musiekkultuur op hierdie dorp baie beteken, maar veral vir die kerk. Onder sy geesdriftige leiding het die gemeente gou £850 vir die kerkorrel ingesamel. Die persone wat veral bygedra het, was die broers Samuel en Jan Luttig en Frederick Oosthuizen. Die orrel is van Engeland bestel en op [[7 Augustus]] [[1886]] was die inwyding van die orrel. Ds. Adriaan Hofmeyr het self die orrel bespeel saam met die nuwe orreliste, mej. Fischer. Hy het ook die koor afgerig en ’n Musiek- en Letterkundige Vereniging op die dorp gestig, waarby die magistraat ook betrek is, veral by die literêre aanbiedings. By geleentheid het hy selfs 'n kantate in die kerk gereël vir die Woensdag voor die Nagmaal. Met die goudstormloop in die distrik van Prins Albert in 1891, het ds. Adriaan by die delwers besoek gaan aflê en ook daar ’n delwerskoor op die been gebring."<ref>[http://princealbertfriend.blogspot.com/2007/04/prince-alberts-national-monument.html Prince Albert Friend].</ref> Die distrik Prins Albert is gereeld deur periodieke droogtes geteister wat met groot verlies van lewende hawe gepaard gegaan het en noodwendig tot ’n haglike finansiële toestand gelei het, ook in die gemeente. So ’n ongunstige toestand het weer aan die begin van 1888 geheers toe ds. Hofmeyr, met die oog op die benarde omstandighede waarin die inwoners van die distrik verkeer het, op [[31 Maart]] [[1888]] ’n brief aan die kerkraad geskryf het waarin hy hulle meedeel dat hy ten volle bewus is van die sorgwekkende toestand van die gemeente. Hy bied aan dat hulle die pastorie-erf en -tuin verhuur wat jaarliks sowat £60 tot die kerkkas sou bydra en dat hy dan op eie onkoste ’n huisie sou huur. Hy sou dus £50 van sy jaarlikse salaris kan afgee. Die kerkraad het egter nie van dié aanbod van die leraar gebruik gemaak nie. Gedurende die laaste maande van 1888 het ds. Hofmeyr moeilikheid met sy keel ondervind en die kerkraad het hom gevolglik verlof vir afwesigheid van enige maande toegestaan. Op [[6 Februarie]] [[1889]] het die dominee en sy vrou na Europa vertrek. Hulle het in Junie veilig teruggekeer en die gemeente het van heinde en verre toegestroom om hulle by hul aankoms op die pastorie-terrein te verwelkom. Daar was ’n reuse-opkoms en skoolkinders het die "geliefde leraar en sy beminlike wederhelf" ’n lied toegesing. Dié lied, "Kom dank nou almal God" het hulle in Engels gesing: "''Now thank we all our God / With heart and hands and voices / Who wondrous things hath wrought / In whom this world rejoices''." === Nuwe pastorie === [[Lêer:Prins Albert NG pastorie.jpg|duimnael|regs|285px|Die NG pastorie op [[Prins Albert]] is tydens ds. Hofmeyr se tyd gebou en ingewy op [[3 April]] [[1893]]. Die hoofspreker tydens die verrigtinge was prof. [[Nicolaas Hofmeyr|N.J. Hofmeyr]], ds. Hofmeyr se vader. Jan Luttig, die seun van Prins Albert wat die eerste toespraak in Hollands in die Kaapse Parlement gelewer het, het toe tydens ’n kort toespraak die leraar en sy vrou gemaan om die woorde van die profeet Josua in hul nuwe tuiste hul leuse te maak: "Aangaande mij en mijn huis wij zullen den Heere dienen."]] In ds. Hofmeyr se tyd op Prins Albert is besluit om die ou pastorie, wat amper vyftig jaar vantevore in aller yl opgetrek moes word en in die loop van jare bouvallig en ondoelmatig geword het, deur ’n nuwe te vervang. In Julie 1890 het die kerkraad gevolglik besluit om ’n nuwe pastorie te bou, en op ’n vergadering op [[2 Augustus]] is die plan van die boumeester, G. Alexander (waarskynlik die argitek [[George Murray Alexander]]), vir die voorgestelde gebou reeds aan die kerkraad voorgelê. Die bouery het egter nie dadelik begin nie en amper drie jaar sou verloop voordat die voltooide gebou eindelik ingewy kon word nadat die bouaannemers, die here Townsend en Roberts, dit in Maart 1893 afgelewer het. Die inwydingsgeleentheid het op [[3 April]] [[1893]], tien dae voor die leraar se 39ste verjaardag, plaasgevind. Die hoofspreker tydens dié verrigtinge was sy vader, prof. [[Nicolaas Hofmeyr|N.J. Hofmeyr]] van Stellenbosch. Hy het ’n treffende rede op die stoep van die pastorie gelewer. === 'n Gewilde leraar === Ds. Hofmeyr se algemene gewildheid onder sy gemeentelede word geïllustreer deur twee gebeure waarvan die besonderhede behoue gebly het. In Desember 1886 het die plaaslike magistraat en sy vriende 'n groot geselligheid vir die Hofmeyrs in die Hofsaal gereël waarheen 60 gaste genooi is. Dit was kort nadat ds. Hofmeyr van die Sinodesitting af teruggekeer het. Die aand het onder meer bestaan uit klavier- en sangsolo's. Die tweede gebeurtenis was op [[10 Maart]] [[1893]] toe ds. Hofmeyr twee kerkdienste op Prins Albertweg-stasie gehou het. Tussen die oggend- en die middagdiens het die boere, wat van alle kante af daarheen gestroom het om die dienste by te woon, ’n politieke vergadering gehou waarop hulle eenparig versoek het dat die dominee die voorsitterstoel inneem. Die eerste bewys van sy politieke belangstelling was sy verrassende aankondiging op die kerkraadsvergadering van [[12 Augustus]] [[1893]] dat hy "op verzoek van vele vrienden" voorlopig besluit het om hom as parlementslid vir [[Somerset-Oos (kiesafdeling)|Somerset-Oos]] verkiesbaar te stel. Ná die mededeling het hy die versoek goed oorweeg en drie maande later aan die kerkraad bekendgemaak dat hy beslis besluit het om dit van die hand te wys. Dit was die tweede sodanige versoek aan die gewilde leraar van Prins Albert, want in Januarie daardie jaar, na afloop van die [[Burgersdorp]]se Taalmonument se feestelike onthulling, het die plaaslike [[Gereformeerde Kerke van Suid-Afrika|Doppers]] hom met die versoek genader dat hy as kandidaat in hul kiesafdeling by die volgende algemene verkiesing moes staan. Toe het hy dit sonder verdere oorweging geweier. Sy optrede op Prins Albert het Hollands- en Engelssprekendes saamgesnoer en deur die musiekaande wat hy in die pastorie gereël het, die vereniging wat hy gestig het en sy bevordering van kerkmusiek, was ds. Hofmeyr "letterlik die middelpunt van lewe op die dorp".<ref name="botes">Botes, P.J. en M. 1992. ''Gemeente onder die Swartberg. Geskiedenis van die Ned Geref Kerk Prins Albert 1842–1992''. Prins Albert: Kerkraad.</ref> === Eerste skandaal === Reeds hier, enkele jare voordat 'n soortgelyke skandaal op Wynberg tot 'n lang onderbreking in sy bediening sou lei, het sy aantreklike voorkoms hom na bewering in die moeilikheid gelei en het sy reputasie en goeie aansien die eerste keer skade gely. Terwyl hy in die pastorie met sy vrou en aangenome seun gewoon het, het hy in die geheim gekorrespondeer met ene mej. Jemima Orr van [[Willowmore]], sy vorige gemeente. Inwoners van Willowmore het snuf in die neus gekry en ds. Hofmeyr verkla by die Ring van [[George]]. Luidens dokumente van dié Ring is klagtes teen die leraar van Prins Albert en twee "onfatsoenlike" dames van Willowmore ingedien. Volgens 'n ander bron<ref name="botes" /> is die klag by die Ring reeds op Willowmore ingedien en het dit dus gespruit uit gebeure voor sy aanname van die beroep na Prins Albert. Dit het verband gehou met sy optrede teenoor twee vroue wat as "onvoorzigtigheid" beskryf is. Die voorval het 'n opskudding in kerklike kringe veroorsaak en die pers het selfs daaroor berig. Die Kerk het die aantygings teen ds. Hofmeyr deeglik ondersoek (dit is indertyd as 'n romantiese onbesonnenheid beskryf) en in Julie 1884 'n verklaring uitgereik dat die predikant se morele karakter suiwer en bo verdenking was, maar dat sy woorde en dade aanleiding tot gerugte gegee het wat skadelik was vir sowel sy karakter as sy werk vir die Here. Hy is tereggewys en toepaslik gestraf. In die Ringsverslag van 1884 is 'n apologie van ds. Hofmeyr vervat waarin hy geskryf het die voorafgaande ses maande was 'n tydperk van liefde en leed, lig en duisternis, vrede en onrus. Hy het voorts geskryf die saak het hom, die gemeente en kerkraad nader aan mekaar gebring.<ref name="rose" /> Die godsdiensverslag van 1884 van die gemeente Prins Albert aan die Ring van George het hoofsaaklik gehandel oor ds. Hofmeyr se sedelike lewe. Dit was 'n saak van groot hartseer. In ''Gemeente onder die Swartberg, 1842–1992. Ned Geref Kerk Prins Albert'' skryf P.J. en M. Botes: "Sy onversigtige optrede teenoor 'n ongetroude jongdame wat 'n uitgerekte ringsaak tot gevolg gehad het, het diepe hartseer vir hom en die gemeente meegebring. Ten spyte van die leed, getuig die godsdiensverslag dat 'er nogthans een zeer ryke zegen op alles wat er geschiedde in den Naam des Heeren' gerus het. Dat 'n gemeente deur so 'n smeltkroes gegaan het en dieselfde ds. Hofmeyr as 'n gewaardeerde leraar van Prins Albert opgeteken staan, toon dat die liefde van God inderdaad in mense se lewens kan seëvier".<ref name="botes2">Botes, P.J. en M. 1992. ''Gemeente onder die Swartberg. Geskiedenis van die Ned Geref Kerk Prins Albert 1842–1992''. Prins Albert: Kerkraad.</ref> === Afskeid van Prins Albert === [[Lêer:Ds Attie en Anna Hofmeyr.jpg|duimnael|links|230px|Ds. Adriaan en mev. Anna Hofmeyr omstreeks 1885 op [[Prins Albert]].]] In Mei 1895 het skokgolwe deur Prins Albert getrek toe ’n koerant bekendmaak dat ds. Hofmeyr ’n beroep na die [[NG gemeente Wynberg]] naby [[Kaapstad]] ontvang het. Binne enkele minute het die berig deur die hele dorp versprei en was dit gou onder die hele gemeenskap ’n punt van bespreking. Twee of drie weke lank het die gemeente in groot spanning verkeer en was dit, volgens die skrywer van die gemeente Prins Albert se ''Eeufees-Gedenkboek'', asof daar by die meeste ’n voorgevoel was dat die leraar nie dié keer die beroep van die hand sou wys nie. Hy skryf: "So het dit ook werklik gebeur, en ’n traan het oor menigte wang gerol toe die beminde leraar op die stille Sondagoggend na die diens met tasbare gemoedsaandoening aan die gemeente bekendgemaak het dat hy besluit het om die beroep aan te neem."<ref name="stock" /> In die adres wat die kerkraad ds. Hofmeyr aangebied het, het hulle melding gemaak van die groot dienste wat hy tydens sy dienstyd aan die samelewing bewys het. Dit het ywer vir die sendinggemeente en sy groot werk in verband met die oprigting, bevordering en uitbreiding van die Christelike Jongeliedevereniging ingesluit, asook die oprigting van nuwe skole in die buitewyke van die gemeente en die onvermoeide bevordering van die onderwys. Soos op [[Willowmore]] het hy hom beywer om die lot van die armes en behoeftiges te verbeter. In een jaar het byvoorbeeld £30 aan skoolgeld vir die kinders van behoeftige ouers uit sy eie sak betaal. Hy het ook af en toe kinders in die pastorie onthaal en byvoorbeeld op ’n aand, kort ná die inwyding van die nuwe pastorie, ’n groot aantal kinders daarheen genooi en ’n paar uur gesellig daar deur te bring. == Besoek aan Masjonaland == [[Lêer:Stegmann-Hofmeyr-reis 1891 Mashonaland.jpg|duimnael|regs|420px|Di. Hofmeyr en Stegmann en mnre. Fourie en Luttig langs die pad op hul reis na Masjonaland in 1891. Die Kaapse Kerk het dié viermankommissie aangestel om ondersoek in te stel na die beter bearbeiding van lidmate in wat later [[Suid-Rhodesië]] sou word.]] Op die kerkraadsvergadering op [[20 Desember]] [[1890]] het ds. Hofmeyr die lede in kennis gestel dat hy deur die Sinode afgevaardig is om na [[Masjonaland]] te gaan om die lidmate van die [[Nederduitse Gereformeerde Kerk]] in wat later [[Suid-Rhodesië]] sou word, te gaan opsoek. Omdat hy geruime tyd uit die gemeente afwesig sou wees, sou die kerkraad voorsiening vir ’n plaasvervanger moes maak. Op [[28 Februarie]] [[1891]] het die kerkraad toe besluit om prop. R. McLachlan te vra om die dienste tydens die leraar se afwesigheid te kom waarneem. ’n Kerklike kommissie van vier lede, van wie twee predikante was, naamlik Prins Albert se ds. Adriaan Hofmeyr en ds. G. Stegmann van [[Oudtshoorn]], het op [[31 Maart]] [[1891]] van Prins Albert-stasie per trein vertrek na [[Kimberley]] waar hulle waens afgelaai is, om vier ander sterker vere te laat insit, en vandaar is hulle per trein na [[Vryburg]] vervoer. Ds. [[John Daniel Kestell|J.D.]] en mev. [[Geertruida Kestell|Truida]] Kestell (mev. Kestell was ds. Hofmeyr se suster) van die [[NG gemeente Kimberley]] het hul verder raad gegee in verband met benodigdhede vir die reis, en so is hulle noordwaarts. Op weg na Taung-stasie moes hulle aanskou hoe ’n bende inboorlinge al die besittings van ds. en mev. [[George Frederick Charles Faustmann|George Faustmann]], nes ds. Hofmeyr in latere jare ’n leraar van die [[NG gemeente Wynberg]], op pad na hul eerste gemeente, [[Schweizer-Reneke]], geplunder en verniel het. Op [[Vryburg]] weer het hulle hul eerste ondervinding met rysmiere gehad toe hulle sien hoe die insekte die nog onuitgepakte huisraad en linne van die pas aangekome ds. David en mev. Wilcocks opgevreet het. Hier was hulle moeilike taak om uit 600 tot 800 beeste een span uit te soek; die diere was vet, maar ongeleerd en menige os het met riem en al weggeraak. Deur die vriendelikheid van maj. (later sir) [[Hamilton John Goold-Adams]] is die rytuig van [[sir Frederick Carrington]], bevelvoerder van [[Betsjoeanaland]] se polisiemag, tot hul beskikking gestel om dienste op Molopo en in die distrik [[Lichtenburg]] te gaan hou. Hul reis van Vryburg na [[Mafikeng|Mafeking]] het elf dae geduur en alles is so deur die slegte en modderige pad beskadig, dat hulle om ’n tweede wa en een span osse wat [[Cecil John Rhodes]] hulle gegee het, moes vra. Op Mafeking het hulle ook ’n goeie wadrywer, Andries, wat al dikwels na [[Masjonaland]] gereis het, bygekry. Ds. Hofmeyr het vooruitgegaan na die aanleg om drie dienste te hou, die oggend in Hollands, die middag ’n kinderpreek in Engels en die aand ’n Engelse diens vir ’n baie groot opkoms. (Daar was maar net 30 van die N.G. Kerk-lidmate). Van Mafeking is hulle na [[Zeerust]], waar hulle Sondag ’n Hollandse en Maandag ’n Engelse diens gehou het. Hulle besoek ook die Hermanusberg-sendingstasie op Ikalifynstad, Chapani en Kamoutsa, terwyl ds. Stegmann ook vir die polisie op Aasvogelkop diens kon hou. Die twee predikante het dus onverskrokke die dienste waargeneem, selfs in die distrikte waar die groot kerkstryd van daardie jaar gewoed het. Hulle het onder meer die vermaarde Voortrekker Jan Viljoen op sy plaas, Vergenoeg, gaan besoek. "Mnr. Viljoen as ouer jagter het ons baie goeie raad gegee, en vir enige ure baie van sy binnelandse jagtogte vertel, en ook van sy persoonlike kennis met Lobengula," aldus H.W. Fourie, een van die reisgenote. Vandaar is hulle na die regte grootpad, langs Tokwanirivier tot by sy inloop in die [[Krokodilrivier]], en toe deur Khamasland na Macloutsie al langs die Krokodilrivier. By die Rhodes-Limpopodrif was die dispuut tussen die [[Adendorff-trek]] en [[Leander Starr Jameson]] juis aan die gang, maar die trekkers se deurgang is deur [[Onze Jan Hofmeyr]] gereël. === In Masjonaland === [[Lêer:Fort Salisbury 1890.jpg|duimnael|links|320px|Toe die geselskap van di. Hofmeyr en Stegmann in Fort Salisbury aankom, het die een jaar oue nedersetting reeds sowat 450 inwoners gehad, hoewel baie nog in tente gewoon het soos die pioniers op dié foto wat waarskynlik kort ná die stigting van die dorpie geneem is. Vandag is dié plek in die middestad van [[Harare]].]] [[Beeld:Ds Adriaan Hofmeyr, Gedenkboek NG gemeente Calvinia.jpg|duimnael|regs|180px|Ds. Hofmeyr, omstreeks 1890.]] Vanaf Fort Tuli by die Shashirivier, waar hulle op 8 Junie aangekom het, hul voorrade aangevul en die stam wat ds. Helm moes bearbei, besoek het, is hulle na [[Masvingo|Fort Victoria]], waar hul enige dae vertoef het, en deur die Koloniale Trek-kommissie uit die Suide, by name Jan Eksteen ([[Paarl]]), Adriaan de Waal ([[Stellenbosch]]) en Jan Vosloo (Klipfontein, [[Somerset-Oos]]) ingehaal is en saam die [[Groot-Zimbabwe|Zimbabwe-ruïnes]] gaan besigtig het. Daar is seker die eerste Hollandse Psalms en Gesange deur die Afrikaners gesing, weergalmend deur die ou bouvalle. Dié kommissie het verder saamgereis na [[Harare|Salisbury]] en op pad help soek na ene Van der Riet, wat 42 dae weg was. Hulle doen aan by Fort Victoria op pad na Fort Charter deur die Lundi-, Umfuli- en Hunyanirivier totdat hulle ná ’n reis van drie maande en sewe dae aan die begin van Julie in Salisbury aankom, destyds ’n dorpie van 400 tot 500 inwoners, waar behalwe waens en tente, heelwat hutte van pale en grasdakke was. Een van die reisigers het berig: "Iedereen skyn dadelik ’n winkel te begin, skynbaar ten einde oortollige goed te verkoop." Op Fort Salisbury was daar benewens die militêre en siviele amptenare, en ’n hospitaal, ook ’n Rooms-Katolieke en ’n Anglikaanse kerk. Die Administrateur en die militêre bevelhebber het hulle vriendelik ontvang en van alle benodigdhede voorsien, sodat hul kort ná hul aankoms hul eerste diens in die hoofstad van die nuwe land onder bokseile kon hou met ’n gehoor wat verteenwoordigers van gemeentes vanaf Mafeking tot by [[Somerset-Wes]] ingesluit het, onder wie lede van bekende ou Kaapse families soos Morkel, Van der Byl, Krige, De Villiers en Lategan. "Hier aangekomen,” skryf hulle in ’n brief aan ''[[Kerkbode|De Kerkbode]]'' ([[20 Oktober]] [[1891]]) "vonden wij alles in rep en roer, de manskappen liggen aan de Krokodilrivier met het oog op den voorgenomen trek der Boeren, en kanonnen en ammunitie werden in aller haast ten gevolge van den aanval deur Portugezen naar Manika opgezonden. Aangenaam was het om te zien hoe het gekleurde volk uit de kolonie de Zondagdiensten, zoo de Engelsche as de Hollandsche en dikwijls ook onze gewone huisgodsdienst bijwoonde." Die kerkverteenwoordigers het dan ook gou opgemerk dat bearbeiding deur die N.G. Kerk onder wit en swart ’n dringende vereiste was, veral aangesien ’n Engelse biskop met sowat ses Dominikaanse susters alreeds op Manica (later genoem [[Mutare|Umtali]]) gearbei het. Dr. Harris, sekretaris van die [[British South Africa Company]], het hul geleentheid gegee om die omliggende landstreke en goudvelde te besigtig. Dat ’n groot delwersbevolking spoedig daarheen sou getrek word, was vir hulle baie duidelik. "Even zeker is het dan ook naar ons oordeel dat het land eerlank eene boerebevolking zal hebben, uitgelokt door de gunstige voorwaarden waarop grond verkrijgen kan worden, en aangezien er streken zijn, uitnemend geschikt voor landbou en veeteelt in de nabijheid van de markten die de goudvelden zullen verschaffen." Talle jong manne vind hulle op buiteposte en forte en baie transportryers het hul verskyning gemaak, manne wat sou bly totdat die spoorweë aangelê is. Die talle trekke op pad (die Van der Byl-trek met 25 jong manne uit die [[Kaapland|Kolonie]] het toe al aangekom) het hulle laat besef dat die land ’n groot bevolking sou lok. Mnr. Fourie is per skotskar en ses osse verby Mt. Hampden na die Mazoevallei om vir hulle na plase uit te sien, terwyl die trekkommissie via [[Beira]] is om Manikaland en Oos-Rhodesië te gaan besigtig. So het hulle die land en omstandighede goed opgeneem, kennis gemaak met al die owerhede, onder andere ook die jagter [[Frederick Courtney Selous|Selous]] wat hulle meegedeel het hoeveel Lobengula mnr. Jan Viljoen as ’n man van sy woord geëer het, en waar hy (Selous) Viljoen in die binneland van Afrika ontmoet het. === Terug na die Suide === [[Lêer:Ds G Stegmann.jpg|duimnael|210px|links|Ds. G Stegmann, wat ds. Hofmeyr na [[Masjonaland]] vergesel het. Die ander twee lede van die kommissie was mnre. Fourie en Luttig.]] Die harmonium ([[mondfluitjie]]) waarmee ds. Hofmeyr die aande en reis vervrolik en geïnspireer het, het hy aan die Engelse kerk gegee om as ’n pionierstuk bewaar te word. Nadat hulle as ’n viertal ’n rapport oor die land opgestel het, het hulle op [[10 Augustus]] [[1891]] weer vertrek. Op Fort Victoria is hul deur dr. [[Leander Starr Jameson|Jameson]] uitgenooi om die aand in die offisiersmenasie te kom eet. Mnr. Fourie het gemeen dat hy nog nooit in sy lewe so ’n maaltyd beleef het nie. Almal, selfs die vrolike ds. Hofmeyr, was stil en die enigste woordvoerders was dr. Jameson en ds. Stegmann wat oor [[Onze Jan Hofmeyr]] en staatkundige probleme gesels het. Blykbaar het die dominee die dokter goed die waarheid vertel en so ’n indruk op laasgenoemde gemaak dat hy later aan Fourie gesê het: "Ek gaan dadelik aan (Cecil John) Rhodes skrywe dat hy die grootste en bekwaamste in Suid-Afrika nog nie ontmoet het nie — en dit moet hy sy eerste werk maak." Nadat hulle die manne gegroet het, is hul daardie nag nog erder. Maar so opgeruimd en voorspoedig as hul reis noordwaarts was, so stil en bedroef was die terugreis. Ds. Stegmann het kort ná hul vertrek van Fort Victoria ernstig siek geword. ’n Dokter is uit Fort Tuli ontbied, waar die laaste diens gehou en die jongmanne ds. Stegmann vir laas kom groet het. Hy is daar verpleeg, terwyl Luttig met die waens en jongmanne oor Macloutsi na Vryburg en huis toe is. Ds. Hofmeyr is die volgende dag na [[Transvaal]], terwyl Fourie by ds. Stegmann gebly het totdat hy agt dae later na [[Polokwane|Pietersburg]], toe [[Pretoria]] en eindelik na [[Johannesburg]] is, waar hy sy siek vriend en metgesel op [[1 November]] [[1891]] aan die dood moes afgee.<ref>Olivier, S.P. 1945. ''Ons Kerk in Rhodesië''. Bulawayo: Ring van Bulawayo.</ref> (Volgens eerw. [[Andries Dreyer]] is hy egter op [[17 November]] [[1891]] oorlede op [[Oudtshoorn]].<ref>[[Andries Dreyer|Dreyer, eerw. A.]] 1907. ''Historisch Album van de Nederduitsche Gereformeerde Kerk in Zuid Afrika''. Kaapstad: Cape Times Beperkt.</ref>) So het dan gesterf een van die allerbriljantste N.G. Kerk-predikante, die "Spurgeon van Suid-Afrika", in die eerste bediening van sy stamgenote in die nuwe land, volgens S.P. Olivier. === Verslag aan die Sinode === Ds. Hofmeyr en die kommissie het in hul aanbevelings aan die Sinode onder meer gesê as die Kerk sou besluit op ’n arbeidsveld, dan sou twee leraars gestuur moes word, een na Fort Salisbury en een meer ooswaarts. Die werk kon nie later as die volgende jaar uitgestel word nie, en dit was die verantwoordelikheid van die Kerk in die Suide, in die eerste plek. Wat vereis word, het hulle gesê, is manne gevul met die Heilige Gees, met wysheid, en besiel met geesdrif, met ’n ruim hart en aanpassingsvermoë. Hulle merk aan hoedat die inboorlinge g’n begrip van sending of van Christus het nie, en voel dat ook op dié gebied ’n onmiddellike begin gemaak moet word, voor ander kerkgenootskappe die voortou neem. In dié verband stel hulle voor dat ds. Helm, in plaas van om die Banyai te bearbei, onder die Masjonas moes kom werk, en dat hy die belangrike werk onder die blankes kon doen, totdat hy die taal magtig was. Ds. Helm en eerw. [[Andries Adriaan Louw sr.|A.A. Louw]], meen hulle, sou meer in samewerking met ander leraars wat sou kom, uitrig as wat hulle in aparte uitgestrekte streke sou doen. "Waar die Afrikanervolk gevestig word, moet die Kerk sorg dat die naburige inboorlinge bearbei word, om sodoende misverstande en moeilikhede tee te werk." == Burgersdorpse Taalfees == === Aanloop === [[Lêer:Ou NG kerk Burgersdorp.jpg|duimnael|regs|270px|Ds. Hofmeyr het tydens die fees in ’n volgepakte [[NG gemeente Burgersdorp|NG kerkgebou]] op [[Burgersdorp]] gepreek. Dié gebou se hoeksteen is in die naweek van [[18 April]] [[1848]] gelê. Die nuwe en huidige kerkgebou is eers op [[13 Desember]] [[1913]] ingewy.]] [[Lêer:Burgersdorpse Taalmonument bewoording.jpg|duimnael|regs|210px|Die bewoording aan die sykant van die voetstuk van die replika van die Taalmonument op Burgersdorp. Die oorspronklike monument, opgerig in 1893, is "beskadig en weggevoer deur die vyand van die Afrikaner in die oorlog van 1899–1902. In 1939 teruggevind in [[King William’s Town|Kingwilliamstown]] waar dit begrawe was. In ere herstel deur die Afrikaners van Burgersdorp op [[10 Oktober]] [[1957]]", luidens die inskripsie op die monument se voetstuk.]] [[Lêer:Burgersdorpse Taalmonumente.jpg|duimnael|regs|210px|Die taalmonument (regs) is op [[18 Januarie]] [[1893]] voor ’n skare van sowat 3&nbsp;000 onthul. Britse soldate het dit tydens die [[Anglo-Boereoorlog]] beskadig en weggevoer sodat dit eers in 1939 op [[King William’s Town]] opgegrawe is en na [[Burgersdorp]] teruggebring is. Die gedenkteken links is ’n replika wat die Britse Owerheid in 1907 op aandrang van die Burgersdorpers moes oprig.<ref name="swart">Swart, prof. dr. M.J. (voors. redaksiekomitee). 1989. ''Afrikanerbakens''. Aucklandpark: Federasie van Afrikaanse Kultuurvereniginge.</ref>]] Adriaan Hofmeyr was een van agt predikante wat genooi is na die onthulling van die Taalmonument op [[Burgersdorp]] in Januarie 1893. Omdat ds. Bosman van [[Pretoria]], wat die hoofdiens in die [[NG gemeente Burgersdorp|NG kerk op Burgersdorp]] moes waarneem, weens onvermydelike omstandighede nie teenwoordig kon wees nie, moes ds. Hofmeyr as plaasvervanger optree. Die boeiende rede wat hy daar gelewer het, het die aanwesiges so getref dat ’n aantal van die vooraanstaande [[Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika|Doppers]] hom ná die verrigtinge genader het met die versoek om hom as kandidaat vir daardie kiesafdeling by die volgende algemene verkiesing verkiesbaar te stel. Hy het dit egter van die hand gewys. Vir die fees was Burgersdorp in ’n feesgewaad "soos ’n bruid" versier in rooi, blou, geel en allerlei kleure, die strate vol vaandels en vlae. Die dorp het gewemel van besoekers, karre en waens. Die doel van die fees, wat geduur het van 15 tot 18 Januarie 1893, was die onthulling van die Burgersdorpse Taalmonument as ’n gedenkteken ter herinnering daaraan dat Hollands gelyke regte met Engels in die [[Kaapland|Kaapkolonie]] gekry het. === Saterdag en Sondag === Die Saterdagaand tree ds. Hofmeyr die eerste keer op toe hy ’n Engelse voorlesing hou in die [[Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika|Gereformeerde]] Skoolgebou oor Masjonaland. Die Sondagaand kom hy weer aan die beurt toe hy ’n diens lei in die NG kerkgebou wat deur sowat duisend mense bygewoon is. Die toe reeds 44 jaar oue kerkgeboutjie was te klein en honderde van die toehoorders moes buite staan. Sy teks was uit Haggai 1:7 en 8: "Alzo zegt de HEERE der heirscharen: Stelt uw hart op uw wegen. Klimt op het gebergte, en brengt hout aan, en bouwt dit huis, en Ik zal een welgevallen daaraan hebben, en verheerlijkt worden, zegt de HEERE" (''[[Statebybel]]''). Hy het gepraat oor die vernaamste wat nodig is ter oprigting van die volkskarakter: eerbied vir ander se gevoelens, vatbaarheid vir oortuiging, die moed om ’n oortuiging uit te spreek, en gehoorsaamheid aan die Groot Koning. === Maandag === Die volgende môre (Maandag) was ds. Hofmeyr flink uit die vere, want om seweuur reeds het hy sowat 300 boere onder voorsitterskap van mnr. Johannes van den Heever toegespreek in die Gereformeerde Skoolgebou en wel oor die [[armblankevraagstuk]]. Die vergadering het ten gunste van verpligte onderwys besluit en daar is eenparig ooreengekom dat hulle die regering sou vra om "waar noodig, vrije scholen te stichten en gedwongen onderwijs (skoolplig) in te voeren". Maandagmiddag het omtrent 500 burgers op die markplein byeengekom waar verskeie adresse aangebied is, onder meer aan mnr. J. Luttig wat heel eerste Hollands in die ou Kaapse Parlement gepraat het en aan ds. Hofmeyr. Die verrigtinge op Markplein is gevolg deur ’n wapenskouing op die vlakte van Dreunberg en die aand was daar ’n "duisternis van mensen" op die markplein waar ’n indrukwekkende vuurwerkvertoning te sien was, terwyl die orkes gespeel het. === Dinsdag === ’n Groot menigte mense en rytuie het die Dinsdagoggend opgeruk na die Dreunbergvlakte vir ’n piekniek. In die predikante-wedloop was ds. [[Louis Vorster|L.P. Vorster]] eerste, ds. Postma (die bron vermeld dit nie, maar dit was waarskynlik ds. [[Petrus Postma|Petrus]], [[Martinus Postma|Martinus]] of [[Dirk Postma jr.]]) laaste en ds. Hofmeyr in die middel, "kort agter den manelpanden van den [[Gereformeerde kerk Philipstown|Philipstownschen]] atleet". Die Dinsdagmiddag is belangrike besoekers, onder wie [[Onze Jan Hofmeyr]], ds. [[Stephanus Jacobus du Toit|S.J. du Toit]] en die Nederlandse konsul-generaal De Waal by die stasie afgehaal deur ’n 330-tal ruiters. Onze Jan is op ’n perd gesit en aan die hoof van die burgery het hy die dorp ingery gekom tot op die markplein waar ’n adres hom aangebied is. Hy het ’n paar woorde gespreek en gewys op die vreedsame wyse waarop die taaloorwinning behaal is, en is toe in ’n kar deur enige burgers getrek na sy tuisgaanplek, die huis van prokureur J. van den Heever. Daardie aand was daar ’n konsert in die klubgebou waar Afrikaanse liedere van mev. (dr.) Kannemeyer en burgemeester Kannemeyer dawerend toegejuig is. === Woensdag === Die Woensdagoggend, op die dag van die groot onthulling, is adresse aan van die vername besoekers by hul verblyfplekke aangebied. Ds. Du Toit was baie geaffronteer omdat, ten spyte van alles wat hy in belang van die taalbeweging en selfs in verband met die monument gedoen het, sy naam op die steen weggelaat is. Hy het egter gesê hy werk nie vir "adressen en ydele eer" nie, maar vir sy volk; "het nageslacht oordeele over myn daden". Die onthulling het om 10:15 plaasgevind. Ná prokureur Jan van Heerden telegramme van press. [[Paul Kruger]] en [[F.W. Reitz]], ’n paar burgemeesters, sir Jas. Sivewright (uit [[Egipte]]) en mejj. Schroeder en Jansen, Hollandse onderwyseresse op [[Stellenbosch]], het [[Daantjie van den Heever]], die voorsitter van die reëlingskomitee (en grootoupa van die Afrikaanse skrywer [[Eben Venter]]), die woord geneem en gesê "sy hart is byna te vol om te praat van blydskap".<ref name="cilliers">Cilliers, D.H. 1982. ''Albert se aandeel in die Afrikaanse beweging tot 1900.'' Burgersdorp: Burgersdorpse Seëlkomitee.</ref> "Zie daar een steen waarop ons volk zyn nationaliteit kan gronden," was sy boodskap. Sy teks was die opskrif op die medalje wat [[Marie Koopmans-De Wet]] vir die geleentheid geskenk het: "Zij worstelt maar zij zinkt niet." Onder die speel van die ''Bondslied'' (die lied van die [[Afrikanerbond (party)|Afrikanerbond]]) is die standbeeld toe onthul in die teenwoordigheid van sowat 3 000 mense. Aan die voorkant van die voetstuk staan die volgende woorde: "Eerste volksbesluit voor de Hollandsche taal te Burgersdorp in Junij, 1879, op voorstel van den weledelen heer D.P. van den Heever, L.W.R eerste acte van Hollandsch in ’t Parlement, Acte No. 1, 1882, voorsteller J.H. Hofmeyr, L.W.V. eerste kandidaat der nationale herleving, J. Joubert, L.W.V. eerste Hollandsche spreker in ’t Parlement, J. Luttig, L.W.V." Aan die regterkant staan: "Bewaar Gij onze Taal o Heer, tot Uw en Onzer Vad’ren eer." Agter staan: "Voor Moedertaal en Vaderland, staat hier deez’ eerzuil geplant. Onthuld 1893 namen der Comiteeleden tot oprigting van den steen: D.P. van den Heever, L.W.V., J.D.P. van den Heever, W.A. Smit, N. Kruger,. J.C. van den Heever, procureur." Aan die linkerkant staan: "Erkend is nu de Moedertaal, in Raad, Kantoor, en Schoollokaal." Die monument het sowat £430 gekos.<ref name="cilliers" /> Ná die onthulling het dr. [[Frans Engelenburg]], redakteur van ''[[Die Volkstem|De Volksstem]]'', met die lees van ’n adres twee medaljes oorhandig aan Daantjie van den Heever en as voorsitter van die reëlingskomitee, een van goud en een van silwer. [[Onze Jan Hofmeyr]] het toe die geskiedkundige verloop van die taaltoestand van 1806 af geskets en gewys hoedat die Hollandse taal se regte telkens ingekrimp is op allerlei maniere en op alle gebiede; en daarna kortliks die stappe opgesom wat gedoen is tot herstel van die griewe, met verwysing na [[Burgersdorp]] se aandeel. Hierna het ds. Du Toit die feesrede gehou. Hy het gevra: Sou die monument "een pyramide wezen ter gedachtenis aan verleden grootheid" of "een gedenkzuil … van toekomstige grootheid"? Hy het gewys op die marmer van die beeld en gesê: "Eerder zou het marmer als zuiker wegsmelten dan de taal der Afrikaners uitsterven." Vir hom was die oorwinning slegs die spoorslag vir verdere strewe. Hierna het toesprake gevolg deur onder meer konsul De Waal, landdros De Beer namens pres. Reitz, Jan Luttig en ds. [[Louis Vorster|L.P. Vorster]], van die [[Gereformeerde kerk Philipstown]] namens die [[Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika|Gereformeerde Kerk]], wat gepraat het van die taaiheid en krag van die Afrikaanse volk. In [[Mossamedes]] het dit hom getref hoe geheg die volk aan sy taal, godsdiens en voorvaderlike sedes is. Hy het gesê hy mis "de oude ''Langklip van Willem''" wat nog daar begrawe lê. Ds. Hofmeyr antwoord hierop: "Die ou klip het gegroei." Hy roep die Afrikaners toe om steeds hoër te strewe, nooit moed te verloor nie, op te hou twis, en nie alleen geesdriftig te wees in woord nie, maar ook in daad. Prof. [[Stephanus Postma]] van die Gereformeerde Kerk se Teologiese Skool op Burgersdorp het daarop gewys dat die Afrikaanse taal, die taal van die volk, veredel en verbeter moet word deur die studie van die ryk Hollandse letterkunde en deur onderwys. Ná ’n toespraak deur ds. M.P.A. Coetzee, ’n Gereformeerde predikant, is gekollekteer "op een wyze zoo als men maar zelden geszien heeft", sodat die £40-skuld op die monument net gou gedek is. ''[[The Friend]]'' het dan ook onder meer berig: "The utmost good-feeling prevailed, and the simple and loyal conduct of the thousands present deeply touched the English visitors." Daardie aand is die vyf dag lange afgesluit met ’n dinee in die Gereformeerde Kerkskool, waar sowat 200 gaste teenwoordig was en waarvan die uitstekende spyskaart, met meer as 50 geregte en soorte drank, in Hollands was. Weer is talle toesprake gehou en heildronke ingestel. === Die monument en die Boereoorlog === Die Taalmonument-beeld is tydens die [[Anglo-Boereoorlog]] deur vandale geskend wat die wysvinger en neus afgebreek het. Later is die beeld van die voetstuk afgestoot en die arm en ook die gesig verwyder. Ná die oorlog het lord [[Alfred Milner]] die monument heeltemal laat afbreek en verwyder. Die Burgersdorpers het geëis dat die Britse regering hul monument teruggee, maar omdat dit nie opgespoor kon word nie, het die Britse owerheid in 1907 ’n replika op dieselfde plek op Kerkplein laat oprig. Daar is ’n Taalfees gehou met die onthulling van dié monument op 24 en 25 Mei 1907, want dit was die 25ste herdenking van die erkenning van Nederlands deur die Kaapse Parlement. Dié monument is in 1933 na Markplein verskuif. Die oorspronklike is, in die beskadigde toestand waarin dit in 1939 op [[King William's Town]] opgegrawe is sonder die kop en een arm, teruggebring na Burgersdorp en in 1957 agter die replika opgerig.<ref name="swart" /> == Leraar van Wynberg == [[Beeld:NG kerk Wynberg orrelgalery.jpg|duimnael|links|270px|Die Wynbergse NG kerk se orrelgalery.]] [[Beeld:Adriaan Hofmeyr Wynberg.jpg|210px|duimnael|regs|Ds. Hofmeyr se portret wat vandag nog hang in die konsistorie van die [[NG gemeente Wynberg]].]] [[Lêer:NG kerk Wynberg 1916.jpg|duimnael|regs|230px|Ds. Hofmeyr was ten nouste betrokke by die vergroting van die ou kerkgebou van die [[NG gemeente Wynberg]]. Dié foto is omstreeks 1916 geneem, 17 jaar ná die inwyding van die nuwe gebou.]] [[Lêer:NG kerk Wynberg binne 1906.jpg|duimnael|links|305px|Soos op [[Prins Albert]] is op Wynberg ’n nuwe orrel tydens ds. Hofmeyr se dienstyd in gebruik geneem, maar in die Kaapse gemeente het dit gepaard gegaan met die inwyding van ’n nuwe, oftewel vergrote, kerkgebou. Die binneruim van die [[NG gemeente Wynberg|Wynbergse NG kerkgebou]], soos dit daar uitgesien het in 1906, sewe jaar ná die gebou en orrel ingewy is en ook sewe jaar ná ds. Hofmeyr die gemeente moes verlaat.]] [[Lêer:Ds Adriaan Hofmeyr gesin.jpg|duimnael|links|230px|Ds. Hofmeyr en sy vrou met hul aangenome seun, Willie, gebore Barry.]] Ds. Adriaan Hofmeyr is op [[11 Julie]] [[1895]] op [[Wynberg]] as die nuwe leraar van die [[NG gemeente Wynberg|plaaslike NG gemeente]] bevestig deur ds. C.F.J. Muller, wat die konsulent was en die nuwe leraar se oom aan moederskant. Dié [[Kaapstad|Kaapse]] gemeente, die derde oudste in die Skiereiland naas [[NG gemeente Kaapstad|die moedergemeente]] en [[NG gemeente Durbanville|Durbanville]], is in 1829 van [[NG gemeente Kaapstad|Kaapstad]] afgestig. Sy eerste leraar was dr. [[Philip Eduard Faure|P.E. Faure]] van 1834 tot 1882 en die tweede ds. [[Pieter Adam Strasheim|P.A. Strasheim]] van 1883 tot 1895. Ds. Hofmeyr was dus slegs die derde leraar in meer as 65 jaar. === Weer 'n nuwe pastorie === Soos op Prins Albert is ook hier, spoedig ná sy koms, besluit om die ou pastorie met ’n nuwe te vervang. Die oue is gesloop en die nuwe op die dieselfde perseel, maar net ’n bietjie hoër op, teen ’n koste van £1 530 opgerig. Maar die uitstaande gebeurtenis tydens ds. Hofmeyr se kort dienstyd op Wynberg was die bou van die nuwe kerk. Dié besluit is geneem op ’n gemeentevergadering op [[24 November]] [[1896]] toe deur die kerkraad daartoe volmag gegee is. Nog voor die bouwerk begin het, het die leraar saam met ouderling Tom Louw, wat al die onkoste betaal het, na Europa gegaan. Die kerkraad het dié broer later bedank vir sy "liefdesdiens" aan die leraar bewys. === Wynberg se vergote kerkgebou === Om die nodige geld vir die kerkgebou te kry is ’n deel van die pastoriegrond teen £1 500 verkoop en is daar op [[4 Augustus]] [[1897]], op ds. Hofmeyr se voorstel, besluit dat ouderling Louw gevolmagtig word om met dr. Muir te onderhandel oor die verkoop van die skoolgeboue op die aangewese grond aan die regering vir ’n bedrag van nie minder nie as £4 000. Dié skoolgeboue was die kerk se eiendom en het die meisieskool gehuisves wat ds. Strasheim gestig het. Teen dié voorstel het sekere lidmate beswaar gemaak, maar wat die verloop van die saak was, blyk nie uit die ses blanko bladsye in die notuleboek van destyds nie. Die verkoop het nietemin deurgegaan en so het die gemeente ’n kosbare besitting kwytgeraak, maar in die plek daarvan ’n nuwe, sierlike kerkgebou gekry wat op [[17 Maart]] [[1899]] ingewy is met ’n redevoering deur prof. Muller oor [[Miga]] 4:2: "Komt en laat ons opgaan tot den berg des HEEREN, en ten huize van den God Jakobs, opdat Hij ons lere van Zijn wegen, en wij in Zijn paden wandelen (''[[Statebybel]]'')." Ná prof. Muller se toespreek het ds. Hofmeyr ’n kort oorsig gegee van die geskiedenis van die kerkgebou en die bedankings waargeneem. Dieselfde aand is ’n pragtige nuwe orrel ter waarde van digby die £1 000 ingewy deur ds. G.F.C. van der Lingen van [[NG gemeente Vishoek|Simonstad]]. Die nuwe kerk met sy toring ingereken, het £4 000 gekos. Die goewerneur sir [[Alfred Milner]] was teenwoordig by die inwyding. Volgens oorlewering het ds. Hofmeyr vir hom Hollandse lesse gegee. Volgens eerw. [[Andries Dreyer]], wat die Wynbergse gemeente se geskiedenis met sy eeufees in 1929 opgeteken het, was die latere lord Milner "toe seker nie ’n ''persona grata'' by die Afrikaanse volk nie, want geen ses maande daarna het die vreeslike oorlog van Engeland teen die Transvaalse en Vrystaatse Republieke uitgebreek."<ref>[[Andries Dreyer|Dreyer, eerw. A]]. 1929. ''Kerksouvenir van Wynberg''. Kaapstad, Stellenbosch en Bloemfontein: Nasionale Pers, Beperk.</ref> === Skielike einde aan sy ampstyd === Eerw. Dreyer verstrek in dié gedenkboek geen besonderhede oor hoekom ds. Hofmeyr in daardie jaar (1899) nog die gemeente verlaat het of wat die omstandighede van sy vertrek was nie. Hy skryf net: "... voor die eerste oorlogsvuur ontbrand is, is daar ’n einde gekom aan die betrekking tussen leraar en gemeente en het ds. Hofmeyr Wynberg verlaat." Ds. Gerdrie van der Merwe, in die NG gemeente Kuruman se gedenkboek ter viering van daardie gemeente se 75ste bestaansjaar, skryf oor die einde van ds. Hofmeyr se dienstyd in Wynberg: "Sy verblyf hier het hom in besonder(s)e gevaarlike versoeking gebring, want deur sy genialiteit en briljante talente, het hy gemaklik ingang gevind in die hoogste kringe en word hy ’n persoonlike vriend van [[Cecil John Rhodes]] en (l)ord Milner. Dit het hom pens en pootjies in die politiek ingesleep, tot nadeel van sy beroep." Van der Merwe sê die band tussen ds. Hofmeyr, so bemind en geëerd op Prins Albert, en Wynberg se gemeente is losgemaak weens "bittere tweedrag en twis".<ref>Van der Merwe, dr. Gerdrie. 1991. Strome lewende water: Nederduitse Gereformeerde gemeente Kuruman 1916–1991. Kuruman: Kerkraad.</ref> Die geskiedkundige [[D.W. Krüger]] skryf die Ring het hom in Junie 1899 aan "ernstige wangedrag" skuldig bevind en geskors.<ref>{{af}} Küger, D.W. in Beyers, C.J. 1977. ''[[Suid-Afrikaanse Biografiese Woordeboek]]''. Kaapstad: Tafelberg-uitgewers Bpk.</ref> == Tweede Anglo-Boereoorlog == [[Lêer:Ds Adriaan Hofmeyr handtekening.jpg|duimnael|links|240px|Ds. Hofmeyr se handtekening voorin sy herinneringe aan die [[Anglo-Boereoorlog]], "The story of my captivity" (1900).]] [[Lêer:Ds Adriaan Hofmeyr in aanhouding.jpg|duimnael|270px|regs|’n Skets van Adriaan Hofmeyr toe hy gevange gehou is in die Staatsmodelschool in [[Pretoria]].]] [[Lêer:Ds Adriaan Hofmeyr 1900.jpg|duimnael|170px|regs|Ds. Adriaan Hofmeyr, oftewel "Adrian Hofmeyr", soos hy voorin die boek verskyn wat hy in 1900 in Engeland die lig laat sien het oor sy ervaring as ’n krygsgevangene van die Boeremagte tydens die vroeë maande van die [[Anglo-Boereoorlog]].<ref>[http://archive.org/stream/storymycaptivit00hofmgoog#page/n0/mode/1up Google Books]</ref>]] In ’n berig in ''[[Die Burger]]'' van [[20 Maart]] [[1999]], "‘Handomkeer Hofmeyr’ het Wynberg-lidmate, Boere verbyster", met die oog op die Wynbergse kerkgebou se honderdste bestaansjaar, skryf Danie de Villiers egter oor die omstandighede waaronder die leraar Wynberg verlaat het: "Met die inwyding van hul herboude kerkgebou honderd jaar gelede het die lidmate van die NG gemeente Wynberg seker nooit kon droom dat hul flambojante predikant, ds. Adriaan Hofmeyr, die pad só byster sou raak dat hy later as ’n vyand van sy eie mense gebrandmerk sou word nie. Hofmeyr was ’n gesiene en verfynde man met ’n goeie musiekkennis. Hy was lid van ’n toonaangewende Kaapse Afrikaanse familie … Adriaan Hofmeyr was die gerespekteerde middelpunt van sy vorige gemeente op Prins Albert en ’n boeiende prediker geliefd by oud en jonk. En was dit nie deur sy Hollandse lesse aan die Kaapse Goewerneur sir Alfred Milner, dat Milner die inwyding self bygewoon het nie? Dit is ook waarskynlik danksy sy vriendskap met Cecil John Rhodes dat laasgenoemde vier granietpilare vir die herboude Wynberg-kerk aan die gemeente geskenk het." === Deur die Boere gevange geneem === De Villiers beweer min Wynbergse lidmate het geweet ds. Hofmeyr se vermeende "onbehoorlike" verhouding met ’n musiekonderwyseres was die oorsaak van sy skorsing net vier maande ná die inwyding van die herboude kerkgebou. Dit was kort ná sy skorsing en net voor die uitbreek van die [[Tweede Vryheidsoorlog]] dat ds. Hofmeyr op [[11 Oktober]] [[1899]] na [[Betsjoeanaland]] gegaan het waar hy, volgens Van der Merwe, "onder Afrikaners ’n ongunstige reputasie as sterk Britsgesinde verwerf". De Villiers skryf dat Hofmeyr "oornag ’n vyand van sy eie mense geword" het en uit [[Betsjoeanaland]] "as ''lojale Britsgesinde'' die Zuid-Afrikaansche Republiek met politieke propaganda teengewerk het". Die Boeremagte het die protektoraat in November daardie jaar binnegeval en ds, Hofmeyr gevange geneem en, soos onder meer [[Winston Churchill]], in die [[Staatsmodelschool]] in [[Pretoria]] aangehou. Hier het die gewese predikant vir gevange Britse offisiere op 'n harmonium musiek gemaak. === Vrygelaat === Met die inname van Pretoria in Junie 1900 deur die Britse magte onder bevel van [[Frederick Sleigh Roberts|lord Roberts]] herwin Hofmeyr sy vryheid. De Villiers skryf hy is "as ’n agent aangestel om die Boere te probeer omhaal om die wapen neer te lê". Dit het onder meer behels dat hy saam met kmdt.genl. [[Piet de Wet]], die broer van genl. [[Christiaan de Wet]], vroue in Britse konsentrasiekampe probeer oortuig het dat die Boeresaak verlore was en dat hulle hul mans op kommando moet aanraai om liewer die wapen neer te lê as voort te veg teen die Britse oormag. Hiermee het Hofmeyr min sukses behaal en reis Engeland waar hy ’n boek skryf met die titel "The Story of my captivity during the Transvaal War 1899-1900" deur "Adrian Hofmeyr". Dit is in 1900 uitgegee deur die uitgewery Edward Arnold van [[Londen]]. Hofmeyr dra dit op met "sincere affection and heartfelt gratitude" aan die Britse offisiere, sy mede-krygsgevangenes. In die voorwoord skryf hy: "The greater party of my ‘Story’ was written in prison. One feels then more keenly and poignantly, and suffers more accutely. I have given vent to such feelings, and this will account for many seemingly hard words. Will the kind reader please remember this? Now that I am free I cherish no hard thoughts; I have forgotten all indignity heaped upon me. To pacify, to conciliate the genuine Boer, whom I love and respect, I would do anything. My ardent desire is that he, too, soon may experience the inestimable advantages of a beneficient British rule, as we all do in the Cape Colony. What a grand, happy country South Africa then will be – the brightest jewel in our gracious sovereign’s crown. May I live to see my dream realised!"<ref>[http://archive.org/stream/storymycaptivit00hofmgoog#page/n16/mode/1up Google Books]</ref> Hofmeyr verduidelik sy standpunt met betrekking tot die oorlog wanneer hy in die eerste hoofstuk skryf: "I happened to be one of those colonial-born Africanders who believed that the Transvaal ought to have given in to the demand for a five years’ franchise. I could not see how that could have endangered Transvaal independence. I felt persuaded that a refusal to do so would undermine that independence. Why? Because, first of all, history teaches us that equal rights bestowed upon the inhabitants of a country never endanger such a country’s safety. And secondly, because it is unnatural to expect a majority to consent to the supremacy of a minority. Wherever a minority rules it tyrannises, and when that takes place the fires of dissatisfaction are always smouldering, and sooner or later civil war ensues. I feared this for the Transvaal. I felt assured that giving in to the Uitlanders’ just claims (all were not just) would be a masterstroke of policy. And, therefore, I advocated the "climb down" on the Kimberley and Beaconsfield platforms in the month of July. I then said that I knew I would be made to suffer for my opinions. I never dreamt, however, what horrors of vengeance awaited me." De Villiers skryf "met sy briewe aan die Britse pers het Hofmeyr probeer om die onthullings van Emily Hobhouse oor die haglike toestande in konsentrasiekampe te weerlê. Hobhouse se woede het klaarblyklik oor dié verfynde vrou die oorhand gekry toe sy hom soos volg beskryf het: ‘What a coarse, repulsive looking man he is!’ [[Onze Jan Hofmeyr]] noem sy neef ewe vies in ’n brief aan Hobhouse ‘that scapegrace of a cousin of mine’. [[John X. Merriman]] se moeder verwys na Adriaan Hofmeyr as ‘that hipocritical sneak’." Volgens hom was Hofmeyr in Engeland "’n gewilde spreker wat lesings oor die hele land gegee het ter ondersteuning van die regeringsparty se verkiesingsveldtog. In die proses het hy die Boere en hul saak verder beswadder en benadeel." Hy het ook propaganda gemaak teen die besoek van die Kaapse politici [[John X. Merriman]] en [[Jacobus Wilhelmus Sauer]] aan Engeland van Januarie tot Julie 1901.<ref>[http://ancestry24.com/articles/emily-hobhouse/ Biografie op Ancestry24.com]</ref> "Sy kruit het egter nat geword," vervolg De Villiers, "toe die Britse opposisiepers die feite oor sy skorsing as predikant openbaar gemaak het. Dié koerante het dit ook beklemtoon dat Hofmeyr deur sy eie mense geminag en verwerp word." Vir dié feite steun De Villiers op die geskiedkundige D.W. Krüger se lewenskets van Hofmeyr in die [[Suid-Afrikaanse Biografiese Woordeboek]] (deel III) waarin hy skryf: "Sy saak word egter vertroebel deur die openbaarmaking deur die Liberale opposisiepers van die feite met betrekking tot sy skorsing as predikant en die beklemtoning ban die omstandigheid dat Hofmeyr geen status of aansien onder sy eie mense geniet nie.".<ref>{{af}} Küger, D.W. in Beyers, C.J. 1977. ''[[Suid-Afrikaanse Biografiese Woordeboek]]''. Kaapstad: Tafelberg-uitgewers Bpk.</ref> In teenstelling met Van der Merwe se weergawe dat Hofmeyr sy aansien onder sy eie mense "ná jare … herwin toe die Ned. Geref. Kerk hom in 1926 weer as predikant toelaat," skryf De Villiers: "Van Hofmeyr het in 1937 as verstoteling en kinderloos in Bellville heengegaan, vir altyd gebrandmerk as ’n verraaier." == Kuruman == === Swerfjare === [[Lêer:Ds Attie Hofmeyr ouer.jpg|duimnael|regs|200px|Ds. Hofmeyr, waarskynlik omstreeks 1916 in die tydperk toe hy nie ’n predikant was nie nadat die band tussen hom en die [[NG gemeente Wynberg]] in 1899 losgemaak is weens bittere onenigheid. Die Kerk het hom eers in 1925 of '26 weer as predikant toegelaat toe hy hulpprediker op [[NG gemeente Heilbron|Heilbron]] word.]] Hofmeyr het hom ná die Driejarige Oorlog op [[Kuruman]] gaan vestig. Dis nie bekend presies wanneer of hoekom nie en ook nie wat hy daar gedoen het om liggaam en siel aan mekaar te hou nie. Dit is wel bekend dat hy 'n tyd lank onderwys in 'n tweemanskool op die plaas Arbeid Adelt in die distrik [[Kestell]] in die [[Vrystaat]] gegee het. Van 1921 tot 1925, toe hy weer predikant predikantstatus ontvang het, het Hofmeyr die betrekking van orrelis in die [[NG gemeente Winburg]] beklee. Oor sy tydperk as Winburgse orrelis skryf dr. I.L. Ferreira in dié gemeente se gedenkboek: “Hy het inderdaad die gemeente ‘verbaasd en verkwikt deur sy wondervolle musiek-talent’. Sy preke was ‘uitmuntend’ voorgedra, ‘overtuigend’ en ‘gloedvol’ en van 'n ‘bewonderenswaardige woordenrijkdom’. Hy neem op Sondag [[3 Mei]] [[1925]] in 'n stampvol kerkgebou afskeid en by daardie geleentheid was ‘geen oog droog’.” In 1925, toe hy 71 of 72 jaar oud was, het hy na [[Heilbron]] in die [[Vrystaat]] vertrek om in die [[NG gemeente Heilbron|plaaslike NG gemeente]] as hulpprediker te werk nadat hy die beroep daarheen aangeneem het. Dit was in daardie jaar dat die [[Nederduitse Gereformeerde Kerk|NG Kerk]] hom ná 27 jaar weer tot die bediening toegelaat en wel as emeritus-predikant nadat hy om die herstel van sy status aansoek gedoen het. Op [[NG gemeente Heilbron|Heilbron]] sou ds. en mev. Hofmeyr net twee jaar bly (hulle aangenome seun is in dié tyd op [[Bethlehem]] oorlede), want in 1928 aanvaar hy 'n beroep na [[NG gemeente Kuruman|Kuruman]]. Hy was toe al 73 jaar oud en reeds die kerkraad se vierde beroep. Die eerste drie het almal vir die beroep bedank. Van der Merwe skryf daar was aanvanklik vrae oor sy hoë ouderdom, maar "hy het vriend en vyand verras met sy dinamiese werkkrag en besielende lewe". Die kerkraad en lidmate was terdeë bewus van sy verlede. === Eindelik weer evangeliedienaar === So is ds. Hofmeyr, ná die ongelukkig gebeure op Wynberg, sy gevangenskap tydens die oorlog, die tydperk in Londen, die verwerping deur sy eie mense, die dood van sy aangenome seun en 'n kwarteeu sonder 'n vaste standplaas, dus langer as wat hy in sy drie eerste gemeentes gestaan het, eindelik weer in 'n gemeente as herder en leraar bevestig, naamlik op [[21 April]] [[1928]], agt dae ná sy 74ste verjaardag. Ten spyte van sy hoë ouderdom, kon hy die jongmense besiel en kom daar 'n kentering onder die jeug van Kuruman. Hy was altyd 'n uitsonderlik prediker en kon selfs op dié hoë ouderdom nog altyd die Woord met krag en mening bring. Van der Merwe skryf: "Sy buitengewone welsprekendheid en die gawe om mense te boei, het jonk en oud meegevoer … Hy was 'n man met 'n indrukwekkende voorkoms en innemende geaardheid." Van ds. Hofmeyr getuig die matrieks van 2006, dekades nadat hy daar predikant was, op ’n webtuiste: "Op 21 Mei 1928 word die 74-jarige ds. A.L.J. Hofmeyr herder en leeraar op Kuruman, iemand met ’n dinamiese werkkrag en ’n besieling vir die jeug. Hy gee baie aandag aan albei skole, sy buitengewone welsprekendheid en die gawe om mense te boei, het jonk en oud meegevoer. Hy was besonder musikaal en het gewoonlik ’n opvoubare orreltjie saamgery en musiek vir die kinders gemaak. Ds. Adriaan Hofmeyr skryf en toonset ’n skoollied wat met die eeuwenteling nog deur Laerskool Seodin en Hoërskool Kalahari gebruik word. Hierdie skoollied met sy onsterflike woorde bring altyd ’n knop in die keel, dit bind steeds leerlinge en oud-leerlinge oor die land saam aan Seodin."<ref>[https://archive.is/20130422151936/matrix2006.tripod.com/info.htm Hoërskool Kalahari Matrieks 2006].</ref> Enkele weke ná ds. Hofmeyr se bevestiging op Kuruman, het ds. D.J. le R. Marchand ná 19 jaar op 'n kerkraadsvergadering op Prins Albert bekendgemaak dat hy wil aftree. Hy ontvang sy emeritaat op [[28 Julie]] [[1928]] en tydens die gevolglike vakature bring die kerkraad vyf beroepe uit. Vier keer verskyn die naam van 'n geliefde oudleraar van Prins Albert op die groslys, naamlik dié van ds. A.J.L. Hofmeyr. Ná meer as drie dekades is dié indrukwekkende dominee nog nie deur sy ou gemeente, waar hy deurentyd ten spyte van teëspoed 'n goeie verhouding met sy kerkraad gehandhaaf het, vergeet nie, selfs al was hy toe al 74 jaar oud. Op die vyfde beroepsvergadering haal ds. Hofmeyr die tweetal saam met ds. J.S. Theron van [[NG gemeente Pretoria-Wes|Pretoria-Wes]] en in die stemmery verloor hy met 15 stemme teen ds. Theron se 28.<ref name="botes2" /> Tydens sy dienstyd in die verre [[Kalahari]] het die gryse leraar nog vir oulaas sy ou gemeente op Prins Albert besoek toe 'n aansienlike aantal inwoners hom tegemoetgaan. === Afrikaanse Bybel in gebruik geneem === Heel aan die einde van sy dienstyd op Kuruman en dus ook van sy evangeliebediening, wat ruim 53 jaar gelede op [[Willowmore]] begin het, het ds. Hofmeyr die voorreg gehad om die ingebruikneming van die ''[[Bybel]]'' in [[Afrikaans]] mee te maak. Die naweek wat daarvoor opsygesit is, was ook 'n biddag om reën, want dit het midde-in die knellendste droogte in menseheugenis geval. Dié naweek is talle dienste gehou, waartydens talle sprekers opgetree het. Ds. Hofmeyr het oudergewoonte besonderse aandag aan die jeug gegee. Hy het hulle aanmoedig om onvermoeid te ywer totdat elkeen sy eie Bybel het. "Maar jul pennies bymekaar, kinders, en koop vir julle 'n mooi, sterk Afrikaanse Bybel. Ek het een wat my vader in 1849 in Londen gekoop het, nog heeltemal mooi en sterk." Die Bybelfees is afgesluit met 'n konferensie, waar ook die predikante van die ander kerkgenootskappe en die skoolhoof van Kuruman, mnr. S.J. Botha, opgetree het. Iemand het aan die ''[[Kerkbode]]'' geskryf: "Wat was dit tog 'n aangename feesdag. Dit was lieflike weer, lieflike woorde en 'n lieflike stemming." === Nogeens 'n nuwe pastorie === Kuruman was ds. Hofmeyr se derde gemeente agtereenvolgens waar 'n nuwe pastorie tydens sy dienstyd betrek is, al was dit moeilike tye, soos op Prins Albert met die destydse droogte. Tydens die [[Groot Depressie]], wat met die bejaarde leraar se dienstyd saamgeval het, was daar byna geen kontant beskikbaar nie, nietemin was die kerkraad by verskeie transaksies betrokke wat 'n geweldige skuldlas meegebring het. Aan die einde van 1929, die jaar waarin die depressie begin het, koop die kerkraad 'n plaas aan waarvan die opstal as koshuis vir behoeftige kinders moes dien. Ook in dié tyd moes elektrisiteit in die kerkgebou en die pastorie geïnstalleer word, nog 'n groot uitgawe. Die pastorie wat in 1913 deur die gemeente se eerste leraar betrek is, was nie meer geskik vir sy doel nie. Met die aankoop van 'n nuwe en al die ander uitgawes, skuif die gemeente se skuld in 1932 op tot £3 000, destyds 'n aardige bedrag. Die jaar daarop bereik die gemeente se geldsake 'n krisispunt, toe ds. Hofmeyr vrywillig afstand doen van 'n deel van sy salaris as tydelike hulpmaatreël. Nogtans besiel hy die kerkraad en lidmate met geloofsmoed en spoor hy hulle aan om met toewyding voort te gaan. == Sy aftrede en dood == In 1933 was ds. Hofmeyr, toe 79 jaar oud, die oudste diensdoende predikant in die [[Nederduitse Gereformeerde Kerk|NG Kerk]]. In die voorafgaande jaar was hy soms ernstig siek en so word hy genoodsaak om sy emeritaat op [[22 Oktober]] [[1933]] te aanvaar. In die ''[[Kerkbode]]'' van [[8 November]] [[1933]] skryf ds. N.E. Nel van die [[NG gemeente Daniëlskuil]] oor dié naweek: "Sondagmôre ná die bediening van die nagmaal en ná 'n hartroerende gebed by die tafel van die gryse leidsman tot sy gemeente, het hy in die teenwoordigheid van ongeveer 600 mense demissie ontvang. Dit was 'n plegtige en indrukwekkende gebeurtenis toe die byna 80-jarige ou vader voor die kansel verskyn vir die losmaking." Met die gemeentekonferensie die Sondagaand deel "hierdie prins van die predikers van die Ned. Geref. Kerk, met sy welluidende sterk stem, iets aan die gehoor mee van sy eie lewenservaring: 'Een maal het ek skipbreuk gely, maar God het my lewe gered; een maal was ek so siek dat vyf geneeshere vir my geen hoop gehad het nie, maar die Heiland het my weer herstel; twee maal het mense my met rewolwers bedreig omdat ek vir my land en volk gepraat het, maar die Here het my beskerm, sodat ek nou kon aftree, op vyf maande na 80 jaar'<ref>Van der Merwe, dr. Gerdrie. 1991. ''Strome lewende water: Nederduitse Gereformeerde gemeente Kuruman 1916–1991''. Kuruman: Kerkraad."</ref> Ds. Hofmeyr lewer eers op [[17 Desember]] [[1933]] sy afskeidspreek en verlaat die gemeente. Minder as 'n week voor sy dood in 1937 het hy nog 'n feesboodskap met die oog op die gemeente se kwarteeufeesviering in 1941 geskryf: "Met die afneming van liggaamlike kragte gaan my gedagtes gedurig in liefde uit na die geliefde gemeente waar dit my voorreg was om enige jare as leraar te staan. Maar u is nie alleen gedurig in my gedagtes nie, maar ook in my gebede voor die genadetroon." Hy is kort hierna in [[Bellville]] in die Kaapse Skiereiland oorlede. == Bronne == * {{af}} Beyers, C.J. 1977. ''[[Suid-Afrikaanse Biografiese Woordeboek]] Deel III''. Kaapstad: Tafelberg-Uitgewers. * {{af}} Cilliers, D.H. 1982. ''Albert se aandeel in die Afrikaanse beweging tot 1900.'' [[Burgersdorp]]: Burgersdorpse Seëlkomitee. * {{nl}} [[Andries Dreyer|Dreyer, eerw. A.]] 1907. ''Historisch Album van de Nederduitsche Gereformeerde Kerk in Zuid Afrika''. Kaapstad: Cape Times Beperkt. * {{nl}} [[Andries Dreyer|Dreyer, eerw. A]]. 1929. ''Kerksouvenir van Wynberg''. Kaapstad, [[Stellenbosch]] en [[Bloemfontein]]: [[Nasionale Pers]], Beperk. * {{af}} {{en}} Hofmeyr, W. Lou(w); Hofmeyr, Nico J.; Hofmeyr, S.M.; Hofmeyr, George S.; Hofmeyr, Johannes W. (samestellers). 1987. ''Die Hofmeyrs: 'n Familiegeskiedenis''. Lynnwoodrif en Bloemfontein: Die Samestellers. * {{af}} [[Henry Charles Hopkins|Hopkins, H.C.]]. 1973. ''Ned Geref Kerk Calitzdorp 1873–1973''. [[Calitzdorp]]: NG Kerkraad. * {{nl}} [[Gustave Adolph Maeder|Maeder, ds. G.A.]] en Zinn, Christian. 1917. ''Ons Kerk Album''. [[Kaapstad]]: Ons Kerk Album Maatschappij Bpkt. * {{af}} Meiring, J.G. et al. 1964. ''Ds. P.G.J. Meiring en sy Mense''. Kaapstad: C. Struik. * {{af}} [[J.A.S. Oberholster|Oberholster, dr. J.A.S.]] 1946. ''Nederduitse Gereformeerde Kerk Burgersdorp. Eeufees-Gedenkalbum 1846–1946. ’n Oorsig van die Geskiedenis van die Gemeente.'' Burgersdorp: Kerkraad. * {{af}} [[Phil Olivier|Olivier, ds. P.L.]] (samesteller). 1952. ''[[Ons gemeentelike feesalbum]]''. Kaapstad en [[Pretoria]]: N.G. Kerk-uitgewers. * {{af}} Olivier, S.P. 1945. ''Ons Kerk in Rhodesië''. [[Bulawayo]]: Ring van Bulawayo. * {{af}} [[A.P. Smit|Smit, ds. A.P.]] 1956. ''Ons mooi erfenis: Hanover 1856–1956''. [[Hanover]]: N.G. Kerkraad. * {{af}} Stockenstrom, E. 1942. ''Gedenkboek van die Nederduitse Gereformeerde Gemeente te Prins Albert''. Kaapstad: Nasionale Pers, Beperk. * {{af}} [[Hendrik Bernardus Thom|Thom, prof. H.B.]] (sameroeper: redaksiekomitee). 1966. ''Stellenbosch 1866–1966. Honderd Jaar van Hoër Onderwys''. Kaapstad: Nasionale Boekhandel Beperk. * {{af}} Van der Merwe, dr. Gerdrie. 1991. ''Strome lewende water: Nederduitse Gereformeerde gemeente Kuruman 1916–1991''. [[Kuruman]]: Kerkraad. == Verwysings == <div style="font-size:90%;"> {{Verwysings|3}} </div> == Eksterne skakels == * [http://152.111.1.87/argief/berigte/dieburger/1999/03/20/3/7.html "‘Handomkeer Hofmeyr’ het Wynberg-lidmate, Boere verbyster"], ''[[Die Burger]]'', [[20 Maart]] [[1999]]. * [http://archive.org/stream/storymycaptivit00hofmgoog#page/n0/mode/1up The story of my captivity in the Transvaal War 1899–1900, volledig geskandeer en op Google te sien.] * [http://www.eggsa.org/library/main.php?g2_itemId=580828 Grafsteen van die Hofmeyrs se aangenome seun op Eggsa.org]. * [http://152.111.1.87/argief/berigte/dieburger/1993/07/31/3/7.html ''Historiese pastorie op Prins Albert vanjaar 'n eeu oud''], ''[[Die Burger]]'', [[31 Julie]] [[1993]]. {{Voorbladster}} {{DEFAULTSORT:Hofmeyr, Adriaan}} [[Kategorie:Afrikaners]] [[Kategorie:Predikante van die Nederduitse Gereformeerde Kerk]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse predikante]] [[Kategorie:Geboortes in 1854]] [[Kategorie:Sterftes in 1937]] ps1vhj8rsfp7enc9l6b8xeaksk97y9z 0 75388 2974570 2497823 2026-10-01T17:33:26Z Carsten Steger 136025 Aerial image of Terschelling inserted. 2974570 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Nedersetting |amptelike_naam = Terschelling |ander_naam = Skylge |inheemse_naam = Schylge |nedersetting_tipe = Munisipaliteit |bynaam = |slagspreuk = |translit_taal1 = |translit_taal1_tipe = |translit_taal1_inligting = |translit_taal2 = |translit_taal2_tipe = |translit_taal2_inligting = |beeld_stadsilhoeët = Aerial image of Terschelling (view from the southwest).jpg |beeldgrootte = |beeldbyskrif = |beeld_vlag = Flag of Terschelling.svg |vlaggrootte = |vlagskakel = |beeld_seël = |seëlskakel = |seëlgrootte = |beeld_skild = Terschelling wapen.svg |skildskakel = |skildgrootte = |beeld_leë_embleem = |leë_embleemtipe = |leë_embleemgrootte = |leë_embleemskakel = |beeld_kaart = Terschelling locator map municipality NL 2018.png |kaartgrootte = |kaartbyskrif = Ligging van Terschelling in Friesland-provinsie |beeld_kaart1 = Gem-Terschelling-OpenTopo.jpg |kaartgrootte1 = |kaartbyskrif1 = Kaart van Terschelling-munisipaliteit |beeld_punt_kaart = |puntkaartgrootte = |puntkaartbyskrif = |punt-x = |punt-y = |duimdrukkerkaart = |duimdrukkeretiketposisie = |duimdrukkerkaartgrootte = |duimdrukkerkaartbyskrif = |onderafdelingtipe = [[Land]] |onderafdelingnaam = {{vlag|Nederland}} |onderafdelingtipe1 = [[Provinsies van Nederland|Provinsie]] |onderafdelingtipe2 = |onderafdelingtipe3 = |onderafdelingtipe4 = |onderafdelingnaam1 = [[Lêer:Frisian flag.svg|22px]] [[Friesland]] |onderafdelingnaam2 = |onderafdelingnaam3 = |onderafdelingnaam4 = |regeringvoetnotas = |regeringstipe = |leiertitel = Burgemeester |leiernaam = Caroline van de Pol ([[VVD]]) |leiertitel1 = |leiertitel2 = |leiertitel3 = |leiertitel4 = |leiernaam1 = |leiernaam2 = |leiernaam3 = |leiernaam4 = |stigtingstitel = Opgerig in |stigtingsdatum = |stigtingstitel2 = |stigtingsdatum2 = |stigtingstitel3 = |stigtingsdatum3 = |eenheidvoorkeur = |oppervlakvoetnotas = |oppervlakgroottes = |oppervlak_totaal_km2 = 673,99 |oppervlak_land_km2 = 85,26 |oppervlak_water_km2 = 588,73 |oppervlak_totaal_myl2 = |oppervlak_land_myl2 = |oppervlak_water_myl2 = |oppervlak_water_persent = |oppervlak_stedelik_km2 = |oppervlak_stedelik_myl2 = |oppervlak_metro_km2 = |oppervlak_metro_myl2 = |oppervlak_leeg1_titel = |oppervlak_leeg1_km2 = |oppervlak_leeg1_myl2 = |oppervlak_leeg2_titel = |oppervlak_leeg2_km2 = |oppervlak_leeg2_myl2 = |hoogtevoetnotas = |hoogte_m = |hoogte_voet = |koördinaattipe = |koördinate = {{Koördinate|53|24|N|5|20|O|aansig=inlyn,titel}} |bevolking_soos_op = |bevolkingnotas = |bevolking_totaal = 4964 |bevolkingsdigtheid_km2 = 58 |bevolkingsdigtheid_myl2 = |bevolking_metro = |bevolkingsdigtheid_metro_km2 = |bevolkingsdigtheid_metro_myl2 = |bevolking_stedelik = |bevolkingsdigtheid_stedelik_km2 = |bevolkingsdigtheid_stedelik_myl2 = |bevolking_leeg1_titel = |bevolking_leeg1 = |bevolkingsdigtheid_leeg1_km2 = |bevolkingsdigtheid_leeg1_myl2 = |bevolking_leeg2_titel = |bevolking_leeg2 = |bevolkingsdigtheid_leeg2_km2 = |bevolkingsdigtheid_leeg2_myl2 = |bevolkingnota = 1 Januarie 2022 |tydsone = IST |utcafset = +1 |tydsone_DST = IDT |uctafset_DST = +2 |poskodetipe = Poskode |poskode = 8881–8897 |skakelkode = 0562 |leë_naam = Bestuurlike sentrum |leë_inligting = [[West-Terschelling]] |leë1_naam = |leë1_inligting = |leë2_naam = |leë2_inligting = |leë3_naam = |leë3_inligting = |leë4_naam = |leë4_inligting = |leë5_naam = |leë5_inligting = |voetnotas = |webwerf = [https://www.terschelling.nl/ www.terschelling.nl] }} '''Terschelling''' ([[Wes-Fries]]: ''Skylge'') is 'n munisipaliteit en 'n eiland in die Noordelike Nederland en een van die [[Wes-Friese Eilande]]. Dit is geleë tussen die eilande van [[Vlieland]] en [[Ameland]]. Terschelling behoort aan die provinsie [[Friesland]]. Tot 1942 het die munisipaliteit aan die provinsie [[Noord-Holland]] behoort. In die noorde grens Terschelling aan die [[Noordsee]] en in die suide aan die [[Waddesee]]. Suidwes lê die eiland [[Vlieland]] en oos die eiland [[Ameland]]. Terschelling het 'n strand van 30&nbsp;km en meer as 70&nbsp;km se fietspaaie. Die eiland se hoogste punt is 31 m hoog. Wadden Eilanders is bekend vir hulle vindingrykheid om enige iets wat aan wal spoel te gebruik. Omdat daar min bome is om te gebruik vir boumateriaal word meeste van die plaas en skure gemaak van maste van uitgespoelde skepe. Die eiland is omkring met skeepswrakke, en selfs vandag nog word heelwat [[Skeepshouer|houers]] wat van Noordsee houerskepe afval, aan wal gespoel. Soos op die meeste ander Wadde-eilande is [[toerisme]] 'n baie belangrike bron van inkomste. Daar is wel [[landbou]] aktiwiteite maar meeste van die eiland is 'n natuurreservaat. In die spitsseisoen is daar meer as drie keer soveel toeriste as in die winter. Elke jaar in Junie word die [[Oerol fastival|Oerolfees]] op die eiland gehou. Daar is ook 'n seevaartskool wat na [[Willem Barentz]] genoem is. Terschelling kan per pontboot bereik word vanaf die vasteland drop [[Harlingen]] asook van [[Vlieland]] met hoë spoed katamaran. == Plekke == Dorpies: {{Col-begin |width=50%}} {{Col-break}} * Formerum * Hoorn * Lies {{Col-break}} * Midsland * Oosterend * West-Terschelling {{Col-end}} Gehuggies: {{Col-begin |width=50%}} {{Col-break}} * Baaiduinen * Dellewal * Formerum-Noord * Halfweg * Hee * Horp {{Col-break}} * Kaard * Kinnum * Landerum * Midsland Noord * Striep {{Col-end}} Strandplekke: * Formerum aan Zee * Midsland aan Zee * West aan Zee == Naburige munisipaliteite == {{Naburige munisipaliteite | Noordwes= | Noord= | Noordoos= | Wes= | TEXTORPICTURE= | Oos= [[Ameland]] | Suidwes= [[Vlieland]] | Suid= [[Harlingen]] | Suidoos= [[Waadhoeke]] }} == Eksterne skakels == * [https://www.terschelling.nl/ Amptelike webwerf] * [https://www.plaatsengids.nl/terschelling Plaatsengids] (beskrywing) * [https://allecijfers.nl/gemeente/terschelling/ AlleCijfers] (statistiek) {{Waddesee-eilande}} {{Munisipaliteite in Friesland}} {{Normdata}} [[Kategorie:Munisipaliteite in Friesland]] [[Kategorie:Voormalige munisipaliteite in Noord-Holland]] [[Kategorie:Eilande in die Nederlandse Waddesee]] e0b074fv7jhl4agxjih10qy44qe9aj9 0 79161 2974611 2967884 2026-10-01T20:27:23Z Jcb 223 2974611 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Persoon | naam = Samuel Cronwright | bynaam = Cron | beeld = Samuel Cronwright.jpg | beeldbeskrywing = Samuel Cron Cronwright-Schreiner | onderskrif = Samuel Cronwright | geboortenaam = Samuel Cron Cronwright | geboortedatum = [[26 Januarie]] [[1863]] | geboorteplek = Distrik [[Bedford]] | dood_datum = [[8 September]] [[1936]] | sterfteplek = [[Rondebosch]], [[Kaapprovinsie]] | ouers = Samuel Cronwright en Zipporah Featherstone | titel = | nasionaliteit = Suid-Afrika | beroep = Boer, politikus, eiendomsagent, skrywer | bekend = Eggenoot van [[Olive Schreiner]], biograaf en lid van die Kaapse Wetgewende Vergadering | salaris = | termyn = | voorganger = | opvolger = | eerbewyse = | party = | godsdiens = Vrydenker | huweliksmaat = [[Olive Schreiner]] | kinders = Twee dogters, van wie een net 16 uur gelewe het | webblad = | handtekening = Samuel Cronwright handtekening.JPG }} '''Samuel Cron Cronwright''' (distrik [[Bedford]], [[Kaapland]], [[26 Januarie]] [[1863]] – [[Rondebosch]], 8<ref>[http://www.sahistory.org.za/dated-event/samuel-cronwright-schreiner-73-husband-sa-author-olive-schreiner-dies-rondebosch-cape-to SA History Online]. URL besoek op 8 Augustus 2013.</ref> of 9<ref>Potgieter, D.J. (hoofred.) ''[[Standard Encyclopaedia of Southern Africa]]''. Cape Town: Nasionale Opvoedkundige Uitgewery Ltd., 1973.</ref> September 1936) was 'n Suid-Afrikaanse openbare figuur, [[boer (landbou)|boer]], prokureur, sakeman, [[politikus]] en 'n biograaf<ref>[http://africanhistory.about.com/library/weekly/aa021402b.htm African History se biografie van Schreiner] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130513222858/http://africanhistory.about.com/library/weekly/aa021402b.htm |date=13 Mei 2013 }}. URL besoek op 8 Augustus 2013.</ref> van sy eerste vrou, [[Olive Schreiner]], wie se van hy van hul huwelik in Februarie 1894 tot vier jaar ná haar dood in 1920 deel van syne gemaak het, toe hy bekendgestaan het as Samuel Cron Cronwright-Schreiner. Dit was destyds selfs meer ongewoon as vandag, maar hy het dit op haar versoek gedoen omdat hy haar oortuigings oor vroueregte en die bevryding van die vrou gedeel het. Cronwright het met die jare 'n omstrede figuur geword weens sy biografie oor sy vrou, ''The life of Olive Schreiner'' (1924), en veral weens die wyse waarop hy haar briewe uitgekies, geredigeer en gesny het voor hy dit gepubliseer het, asook die publikasie van sommige van haar werke wat sy uitdruklik in haar testament gevra het nie gepubliseer moet word nie. Hy is ook al daarvan beskuldig dat hy geen begrip vir sy vrou se genialiteit gehad het nie.<ref>[http://archive.lib.msu.edu/DMC/African%20Journals/pdfs/Journal%20of%20the%20University%20of%20Zimbabwe/vol9n2/juz009002012.pdf 'n Oorsig oor die essay ''Olive Schreiner and the liberal tradition''.] URL besoek op 12 Augustus 2013.</ref> Hy word beskryf as 'n gevoelsmens, pleks van 'n letterkundige, en hoewel hy intelligent was en heelwat werke uit sy pen verskyn het, word hy selde enigsins as 'n skrywer beskou, veral nie een met meriete nie. Sy benadering tot sy vrou se geskrifte word ook as "fantasieloos" beskryf omdat hy deurentyd feite van versinsels wou skei, iets waarop sy nooit gesteld was nie. Tog het hy veral in die eerste jare van hul getroude lewe feitlik alles opgeoffer ter bevordering van haar skrywersloopbaan en altyd getrou aan haar gebly. Dit het dan ook 'n tyd lank geblyk dat hy bestendigheid in haar lewe sou kon bring, veral toe die sekerheid van moederskap meer aantreklikheid aan die huwelik verleen het. Toe sy dit ná skaars 'n jaar op sy huurplaas, Krantz Plaats in die distrik [[Cradock]], nie meer kon uithou nie weens haar gedurige asma-aanvalle en omdat sy stilte en afsondering wou hê terwyl die plaas gewemel het van die werkmense, het hy ter wille van haar die boerdery prysgegee wat hy eiehandig oor nege jaar opgebou het sodat hulle elders kon gaan woon. Verskeie kritici het met die jare aan die hand gedoen dat haar asma, wat sy aangegee het as die vernaamste rede vir haar rusteloosheid, deur haarself veroorsaak is en die gevolg was van 'n diep gesetelde emosionele onbestendigheid.<ref name="kock">De Kock, W.J. (hoofred.) ''[[Suid-Afrikaanse Biografiese Woordeboek]] Deel I''. Kaapstad: Nasionale Boekhandel Beperk, 1968.</ref> Niemand twyfel egter daaraan dat die liggaamlike lyding wat sy gevolglik moes verduur, eg was nie. Toe sy kort ná hul vertrek van die plaas daarop aandring om op [[Kimberley]] te gaan woon pleks van op 'n huurplaas waar Cronwright steeds die enigste beroep sou kon beoefen wat hy geken het, moes hy dit laat vaar om aan haar wens gehoor te gee. Enkele jare later, toe hy hom in [[Johannesburg]] byna as 'n prokureur bekwaam het, moes hy weereens verhuis weens haar gesondheid. Volgens Schreiner se biograaf Vera Buchanan-Gould<ref>Buchanan-Gould, Vera. 1948. ''Not without honour – the life and writings of Olive Schreiner''. Londen: Hutchinson.</ref> was Olive met al haar eienaardighede teen omstreeks 1910 ’n las vir Cronwright en beweer sy dat hy indertyd nie meer veel selfopofferende toewyding getoon het nie en selfs dat hy, wat die eerste man op [[De Aar]] was wat ’n motorkar besit het, so suinig was dat hy geweier het om haar te trakteer op ritte in sy motor en dat sy net toegelaat is om dit uit die verte te bewonder. Nog ’n biograaf, [[Johannes Meintjes]], voer egter aan dat hy, hoewel hy hard aan sy onderneming gewerk het, nie ’n probleem met haar talle eksentrisiteite gehad het nie, dat dit hom net nog liewer vir haar gemaak het en hoewel sy kwaai druk op sy senuwees moes geplaas het, hy haar steeds met die grootse geduld versorg het. Biograwe verskil oor die laaste dekade van hul lewe. Sommige beweer die egpaar het ál meer van mekaar verwyderd geraak totdat hulle van omstreeks 1913 af tot haar dood in 1920 so te sê vervreemd was. Volgens hulle het die twee eers tydens die laaste maand van haar lewe, in [[Londen]], versoen geraak voordat sy na haar vaderland teruggekeer het om daar te sterf. Meintjes skryf egter dat hulle voortdurend liefdesbriewe aan mekaar geskryf het en opreg na mekaar verlang het toe hulle, weens die [[Eerste Wêreldoorlog]], noodgedwonge geskei was. == Herkoms == [[Lêer:Grahamstad Katedraal vooraansig.jpg|duimnael|links|Die Anglikaanse katedraal van St. Michael en St. George in [[Grahamstad]] waar Cronwright se ouers in 1860 getroud is. Die toring is eers in 1878 opgerig en ná talle veranderings met die jare is die dameskapel in 1953 voltooi toe die katedraal sy huidige vorm aangeneem het. Die oudste gedeelte van die gebou is reeds in 1830 voltooi.<ref>[http://www.grahamstowncathedral.org/aboutus/history.php 'n Bondige geskiedenis van die katedraal van St. Michael en St. George] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120813035359/http://www.grahamstowncathedral.org/aboutus/history.php |date=2012-08-13 }}. URL besoek op 9 Augustus 2013.</ref> Grahamstad het in 1853 stadstatus verkry toe 'n biskop aangestel is en die kerk 'n katedraal geword het.]] Samuel Cron Cronwright se moeder, Zipporah Featherstone ([[3 Januarie]] [[1835]], Fort England, [[Grahamstad]] – [[8 Junie]] [[1912]], [[Muizenberg]]<ref name="feat">[http://www.featherstone.org/getperson.php?personID=I35298&tree=featherstone Besonderhede op 'n webtuiste oor die Featherstone se familiegeskiedenis]{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}. URL besoek op 8 Augustus 2013.</ref>), se ouers was Lucy Finaughty en Robert Featherstone. Mej. Finaughty, wat deels van Ierse herkoms was, was 'n kind van een van die vroeë Britse Setlaars wat hom gaan vestig het in Laer-Albanie (tussen Grahamstad en die see). Sy het as jong dogter saam met haar ouers na Suid-Afrika gekom en is getroud met Robert Featherstone, die seun van ’n Engelse boer naby Bristol wat ’n soldaat in die Britse Leër was. Robert Featherstone was saam met sy afdeling in Grahamstad gestasioneer. Ná sy huwelik het hy uit die leër getree en gaan [[boer (landbou)|boer]]. Sy ou plaas naby Grahamstad heet vandag nog Featherstone Kloof. Cronwright se moeder is in 1835 in Grahamstad gebore en het haar lewe lank nooit buite die [[Kaapkolonie]] gereis nie. Sy vader se ouers was eerw. John Wright en Margery Cron. Hulle is in Engeland getroud. Mej. Cron was deels van [[Skotland|Skotse]] herkoms en haar familie was afkomstig van Dumfries. Die egpaar was taamlik jonk toe hulle in 1822, kort ná hul huwelik, deur die [[Londense Sendinggenootskap]] uitgestuur is om onder die inboorlinge van Suid-Afrika te gaan werk. Hulle het eers twee jaar op Theopolis naby Grahamstad gewoon en is toe verplaas na [[Griekwastad]] om onder die Griekwas en die Betsjoeanas te gaan werk. Eindelik is hulle in 1842 na [[Philippolis]] in die Suid-Vrystaat verplaas. Cronwright se vader, Samuel Cron Cronwright (1834–1888), is in [[Kaapstad]] gebore terwyl sy ouers daarheen gereis het van [[Griekwaland-Wes]] af saam met die Griekwa-hoofman Waterboer om die imperiale owerheid oor die een of ander saak te spreek. Cronwright het later geskryf dit is merkwaardig dat sy oupa en Olive Schreiner se pa, Gottlob, in ’n stadium op dieselfde sendingstasie gewerk het. Geeneen van Cronwright se grootouers het, nadat hulle hul in Suid-Afrika kom vestig het, ook weer Engeland besoek nie. Al hul kinders is ook in Suid-Afrika gebore. Drie van hulle is in Grahamstad begrawe en die sendeling Wright op Philippolis. Cronwright se vader, ook Samuel Cron Wright, was 13 jaar oud toe hy Engeland toe gestuur is om daar skool te gaan. Hy was 17 met sy terugkeer in Suid-Afrika en het nooit weer die land verlaat nie. Ná sy skoolopleiding het hy eers ’n sakeman geword en later gaan boer, in welke tyd hy op [[15 Mei]] [[1860]] in die Anglikaanse katedraal van St. Michael en St. George in Grahamstad<ref name="feat" /> getroud is met mej. Featherstone. Hy was later vier jaar agtereenvolgens [[burgemeester]] van Grahamstad en het [[Albanie]] twee maal van 1866 tot 1884 in die ou Kaapse Wetgewende Vergadering verteenwoordig. Hoewel die familienaam eintlik Wright was, het Samuel Cronwright in 1857 sy en sy familie se van verander na Cronwright nadat hy sy naam tot in daardie stadium in elk geval geteken het as "Cron wright" met 'n kleinletter "w". Hy het sy twee doopname, Samuel Cron, behou en sodoende het sy seun ook bekendgestaan as Samuel Cron Cronwright, wat die tweede van sy ouers se agt kinders was. == Jeugjare == Cronwright is 'n jaar ná die groot droogte van 1862 op sy vader se skaapplaas, Gideonshoek, in die distrik [[Bedford]] gebore en sowat twee jaar later het die gesin verhuis na Grahamstad, waar sy vader 'n sakeonderneming begin het en 'n winkelier en handelaar geword het. Later het Samuel Cronwright sr. ook aktief aan die plaaslike politiek deelgeneem. Cronwright het sy opleiding in Grahamstad, waar hy van 1866 tot 1884 gewoon het, ontvang aan die Anglikaanse seunskool [[St. Andrew's-kollege]], waar hy in verskeie sportsoorte uitgeblink en kaptein was van die eerste rugby- sowel as krieketspan. Dit is op sigself waarskynlik nie so 'n groot prestasie nie omdat die skool se getal leerders in 1882 tot net 17 gedaal het, en dit gevaar geloop het om te sluit.<ref>[http://www.sacschool.com/19/history.html Die geskiedenis van St. Andrew's-kollege] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121103003325/http://www.sacschool.com/19/history.html |date=2012-11-03 }}. URL besoek op 8 Augustus 2013.</ref> Dit was wel 'n prestasie dat hy in daardie jaar aangewys is as die stad, destyds die naasgrootste nedersetting in die [[Kaapkolonie]],<ref>[http://sa.travel-directory.co/81/places/eastern-cape/grahamstown Die geskiedenis van Grahamstad op SA Travel Directory.]{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} URL besoek op 8 Augustus 2013.</ref> se kampioenatleet. Hy was ook kaptein van die plaaslike rugbyspan, was gek oor gimnastiek en boks en allerlei sportsoorte en oefeninge. Volgens 'n biograaf van sy vrou, die skilder, skrywer en amateur-geskiedkundige [[Johannes Meintjes]], was Cronwright 'n aantreklike ("attractive, almost handsome") jong man met pikswart hare, sterk gelaatstrekke en mooi oë. Hy was met 'n lengte van 1,8&nbsp;m nie uitsonderlik lank nie, maar was sterk gebou en het oor groot liggaamskrag beskik. Dié atletiese jong man het 'n buitengewone belangstelling in studie getoon en was besonder intelligent. In die vyfde vorm (deesdae se gr. 11) het hy St. Andrew's se Barry-prys vir die beste opstel, waarvoor die hele skool in aanmerking gekom het, gewen. In dié stadium was hy heeltemal eentalig Engels en sou eers later as boer in die distrik [[Cradock]] die "Taal" (Afrikaans-Hollands) leer praat en groter begrip vir die Afrikaners ontwikkel.<ref name="meintjes">[[Johannes Meintjes|Meintjes, Johannes]]. 1965. ''Olive Schreiner: Portrait of a South African Woman''. Johannesburg: Hugh Keartland Publishers.</ref> == Ná skool == [[Lêer:Samuel Cronwright jonk.jpg|duimnael|180px|Samuel Cronwright as 'n jong boer.]] Cronwright het die intermediêre [[B.A.-graad|B.A.]] geslaag in die eerste jaar wat dit aangebied is, maar weens die een of ander geldelike terugslag wat sy vader beleef het, waarskynlik 'n sakeonderneming wat misluk het, moes hy sy universiteitsloopbaan, wat beloof het om uitmuntend te wees, prysgee. Hy het St. Andrew's in April 1884 verlaat kort voor sy finale B.A.-eksamen, en toe gaan boer. Al wat hy met hom saamgeneem het, was enkele stukkies klere en byna niks anders nie. Volgens [[Johannes Meintjes|Meintjes]] kon hy egter staatmaak op sy voortreflike liggaamsbou, sy krag, skerp sig, liefde vir vuurwapens en vir boeke. Hy het reeds op 'n vroeë ouderdom, waarskynlik omstreeks die tyd dat hy sy studie moes laat vaar, sy ortodokse Christelike opvoeding verwerp nadat hy vroeër die kerklike bediening as 'n loopbaan oorweeg het,<ref name="kock" /> en 'n Vrydenker geword. Cronwright het sy eerste tien maande as boer deurgebring op sy oom Robert Featherstone se plaas Weltevreden naby [[Pearston]] in die distrik [[Graaff-Reinet]]. Dié oom was 'n onverbiddelike man wat die jong student onmenslike handearbeid laat verrig het. Nadat hy by sy oom vort is, het Cronwright gaan boer op John E. Woods se volstruisplaas<ref name="olive">[http://www.oliveschreiner.org/vre?view=personae&entry=14 Lewensbeskrywing van Cron Cronwright op OliveSchreiner.org] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131027085648/http://www.oliveschreiner.org/vre?view=personae&entry=14 |date=27 Oktober 2013 }}. URL besoek op 8 Augustus 2013.</ref> Krantz Plaats aan die Groot Visrivier in die distrik [[Cradock]].<ref>[http://www.biodiversityexplorer.org/people/cronwright-sc.htm Cronwright-Schreiner, Samuel Cron (1863–1936) op Biodiversityexplorer.org] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141222190928/http://www.biodiversityexplorer.org/people/cronwright-sc.htm |date=22 Desember 2014 }}. URL besoek op 8 Augustus 2013.</ref> Dit was aan die einde van 1884 en die 21-jarige boer is in beheer van die plaas, wat amper 4&nbsp;000&nbsp;ha beslaan het, gestel. Dié plaas het die berg Buffelskop ingesluit wat later beroemd sou word omdat Olive, haar baba en hondjie daar herbegrawe is en Cronwright (in 1936) ook daar ter ruste gelê is. Indertyd was hy ook 'n rubriekskrywer oor landbousake vir die Cradockse nuusblad die ''Midland News'', hoewel hy nie geskroom het om sy teenkanting teen [[Cecil John Rhodes]] se beleid in dié rubriek te laat blyk nie. == Teenstand teen Rhodes en die Bond == Hy was reeds van voor sy ontmoeting met Olive Schreiner aktief in die politiek toe hy en talle ander jong boere die Cradock Farmers’ Association gestig het waarvan hy die sekretaris was. Dit het, volgens hom, kort voor lank die invloedrykste boerevereniging in die Kaapkolonie geword. Destyds was die [[Afrikanerbond (party)|Afrikanerbond]] oppermagtig in die politiek van die Kolonie. Dit het Cecil John Rhodes ondersteun en, volgens Cronwright, het al die vooraanstaande politici van die Kolonie na die Bond se pype gedans. Hoewel die Bond destyds oor slegs ’n derde van die 76 setels in die Kaapse Wetgewende Vergadering beskik het, kon dié derde deur bankvas saam te staan, die Huis oorheers danksy die verdeeldheid onder die ander twee derdes, wat in twee verdeel was en elkeen die Bond se guns probeer werf het om aan hulle ’n meerderheid in die raad te besorg. Cronwright het later geskryf die toestand in die Kolonie het sleg daar uitgesien, meer as gevolg van die gebrek aan morele stamina van die vooraanstaande nie-Bond-politici as weens die konserwatiewe mag van die Bond. Rhodes kon staatmaak op sterk en gedienstige ondersteuning. So kon hy kapitalistiese wetgewing deurdruk wat die lewe vir inboorlinge ([[swart mense]]) bemoeilik het. Cronwright het gemeen dié toedrag van sake was uiters nadelig vir die openbare moraliteit en besluit die oplossing sou wees om die progressiewer elemente van die samelewing, Engels, Hollands en inboorling (swart), saam te snoer in een party. Geen vooraanstaande politikus en geen koerant wou hom ondersteun in dié onderneming teen die magtige Bond nie. Die Kolonie se boereverenigings was beperk tot die Oostelike Provinsie en die Middelland. Hulle was amper uitsluitlik Engels en gevolglik nie baie invloed- of getalryk nie. Cronwright wou dié verenigings die kern maak van die nuwe party, wat hy die “Progressiewe Party” (volgens ander bronne die "Liberale Party") wou noem. Dié verenigings is jaarliks op ’n kongres verteenwoordig wat bekendgestaan het as die Sentrale Vereniging ("Central Association"). Met die ondersteuning van die Cradockse vereniging wou hy sy voorstel aan die Sentrale Vereniging voorlê en het gehoop dat, namate ál meer verenigings op dorpe en in distrikte gestig kon word, Afrikaners in toenemende getalle hulle by die party sou aansluit terwyl die “minder gevorderde (of progressiewe) Britte” sou oorgaan na die Bond toe. So het hy gehoop sou daar twee mededingende politieke partye op nierassige (die Engelse en Afrikaners is destyds as twee “rasse” beskryf) grondslag ontstaan. Deur dié idee voor te staan het Cronwright noodwendig hewig gebots met die Afrikanerbond tot hy, na sy mening, hul bekendste teenstander geword het en die een wie hulle die meeste aangeval het. Dit was te wagte aangesien Cronwright sy opponente met mening aangeval het. Hy is ernstig gekap deur koerante soos die ''[[Cape Times]]'' en die ''[[Cape Argus]]'' omdat hy dit durf waag het om die Bond aan te vat. Volgens die pers het Cronwright rassegevoel aangewakker, maar toe die Bond Rhodes in Januarie 1896 uitwerp, het hulle self die Bond met mag en mening aangeval. Rondom dié tyd is Cronwright die veilige setel [[Tembuland|Temboeland]] aangebied, wat grootliks uit inboorlinge (swart mense) bestaan het. Hoewel sy oorwinning feitlik verseker was, het hy geweier om te staan,<ref name="speech">[http://archive.org/stream/landfreespeechr00crongoog/landfreespeechr00crongoog_djvu.txt Die volledige teks van Cronwright se ''Land of free speech. Record of a campaign on behalf of peace in England and Scotland in 1900'']. URL besoek op 13 Augustus 2013.</ref> nietemin het hy aktief in sy veldtog teen Rhodes gebly en toe hy en Olive later op Kimberley gaan woon, steeds gehoop hy sou 'n Progressiewe party op die been kon bring. Dié plan, het hy later geskryf, sou kon geslaag het en ’n klein maar sterk party tot gevolg gehad het, as dit nie was vir die [[Jameson-inval]] nie. Van toe af was dit vir Cronwright onmoontlik om enige verdere stappe te doen ten einde die party te stig. Wat hy beskryf het as die “sogenaamde” Progressiewe Party in die Kaapkolonie, is “in die geheel die mees retrogressiewe organisasie wat tot op hede in Suid-Afrika bestaan het. Dit word grotendeels befonds deur mnr. Rhodes en byeengehou deur geen sement nie buiten dié van rassehaat" (hoofsaaklik die meerderwaardigheid wat Engelse jeens Afrikaners gevoel het). "Op sy beurt het dit die werktuig van die kapitaliste geword en word gelei om rampspoedige werk vir sowel Suid-Afrika as die Ryk te verrig."<ref name="speech" /> == Ontmoeting met Olive Schreiner == [[Lêer:Olive Schreiner jonk.jpg|duimnael|links|190px|Volgens haar biograaf [[Johannes Meintjes]] het [[Olive Schreiner]], hier afgeneem in die dekade ná 1880, haar skoonheid en figuur verloor weens die asma-aanvalle wat gedurig vererger het wanneer sy te lank op 'n plek gewoon het, selfs in die dorre [[Karoo]] met sy heilsame klimaat.]] [[Lêer:Plaas Gannahoek Cradock.jpg|duimnael|240px|Cronwright en [[Olive Schreiner]] het mekaar in Desember 1892 op die Cawoods se plaas, Gannahoek, suid van [[Cradock]] ontmoet.]] Cronwright het omstreeks die middel van 1890, toe hy nog op Krantz Plaats was, op aanbeveling van sy destydse skoolhoof, met wie hy nog altyd op vriendelike voet verkeer het, ''[[Story of an African farm]]'' gelees. Dit was die eerste roman uit Suid-Afrika wat wêreldroem verwerf het en die boek wat [[Olive Schreiner]] 'n bekende en gevierde skrywer gemaak het. Hy het later geskryf: "Dié boek het 'n buitengewone uitwerking op my gehad; maar die hoë dunk wat ek toe daarvan gevorm het, neem met die ouderdom en volwasse oordeel steeds toe.” Toe hy dit klaar gelees het, het hy terstond besluit dat hy "Lyndall" (die karakter in die deels outobiografiese roman wat in 'n groot mate op Olive Schreiner gegrond is) moes ontmoet en met haar sou trou. Op besoek aan sy bure die Cawoods van Gannahoek het hy geesdriftig oor sy groot ontdekking gepraat en was verbaas om te hoor dat die Cawoods die skrywer goed geken het. In dieselfde jaar het hy aan Schreiner geskryf wat hy beskryf as sy eerste, nogal "senuagtige en stywe" ("nervous and stiff"<ref name="olive" />) brief. Ondanks dié brief, sou hy haar eers twee en 'n half jaar later, middel Desember 1892, ontmoet. Hy beskryf in ''The life of Olive Schreiner'' hoe hy destyds daar uitgesien het: "Die son het my vel gebrand tot byna die kleur van mahoniehout; my hare was gitswart, en ek het 'n kort geknipte, swart baard gedra." Volgens wat hy vertel het, het sy onmiddellik op hom 'n indruk gemaak en met die jare (en blykbaar ten spyte van sy toenemende ontnugtering veral met haar eksentrisiteite) het sy bewondering ontwikkel tot iets wat aan verering gegrens het. In die daaropvolgende maand het hul vriendskap verinnerlik, want dit is voortgesit nadat sy Gannahoek verlaat het, deur ononderbroke briefwisseling wat Cronwright van Krantz Plaats af gevoer het en Olive van [[Grahamstad]] (waar sy by haar moeder gaan kuier het wat in 'n klooster gaan woon het), [[Middelburg, Oos-Kaap|Middelburg]] (van die begin van Februarie af en waar hy by haar kom kuier het toe sy geskryf het dat hulle passie sterker is as ander mense s'n), Wittebergen (om haar geboorteplek te gaan besoek), [[Matjiesfontein]], Kaapstad en later uit [[Engeland]], wat sy besluit het om te besoek nog voor sy Cronwright ontmoet het. Hoewel sy seksueel sterk tot hom aangetrokke was, het sy in dié tyd uit Middelburg aan hom geskryf: "Ons moenie weer ontmoet nie." Nadat sy 'n paar maande oorsee deurgebring het waar sy probeer het om te besluit om hom nooit weer te sien nie en tot sy uiteindelik in haar dagboek geskryf het: "Ek is syne", het sy teruggekeer Kaapstad toe. == Eerste huwelik == === Troue === [[Lêer:Olive Shreiner en Samuel Cronwright.jpg|duimnael|220px|Die Cronwright-Schreiners op die plaas Krantz Plaats in die distrik [[Cradock]], kort ná hul huwelik.]] [[Lêer:Middelburg 1894.jpg|duimnael|links|240px|'n Straattoneel op [[Middelburg, Oos-Kaap|Middelburg, Kaap]], omstreeks 1894 toe die Cronwright-Schreiners daar getroud is.]] 'n Jaar nadat hulle mekaar ontmoet het en ten spyte van Olive se bedenkinge, trou hulle op [[24 Februarie]] [[1894]] in die landdroskantoor op Middelburg in die [[Karoo]]. Hulle het saam besluit om in gewone klere te trou en nie 'n ophef oor die geleentheid te maak nie. Dit was op dié Karoodorp dat hulle mekaar weer ná al die maande ontmoet het by die rivier waar hulle mekaar die laaste keer gesien het. Hulle is uit beginsels in alledaagse klere getroud. 'n Beriggie in die ''Queenstown Free Press'' van Vrydag 2 Maart 1894 het gelui: "Koloniste oor die algemeen sal belangstel in die stil troue wat Saterdag plaasgevind het op die dorpie Middelburg, toe mnr. S.C. Cronwright, een van die mees vooraanstaande van die jonger geslag koloniste, in die eg verbind is met die dame wat van alle Suid-Afrikaners die bekendste is, mej. Olive Schreiner, die begaafde skryfster. Die seremonie, wat van die privaatste aard was, is gehou in die woning van die burgerlike kommissaris, mnr. C.J. Roux. Die bruid is vergesel van haar broer mnr. Theophilus Schreiner; die bruidegom is bygestaan deur mnr. C.W. Webber, van Avondale, Bedford. Ons verneem die egpaar sal voortaan bekendstaan as mnr. en mev. Cronwright-Schreiner."<ref>[http://www.eggsa.org/newspapers/index.php/queenstown-free-press/229-queenstown-free-press-1894-1-january-june Berigte uit die ''Queenstown Free Press'' op die Genealogiese Vereniging se webtuiste.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160104173211/http://www.eggsa.org/newspapers/index.php/queenstown-free-press/229-queenstown-free-press-1894-1-january-june |date= 4 Januarie 2016 }} URL besoek op 12 Augustus 2013.</ref> Die twee het daarna na die opstal op Krantz Plaats vertrek om hul getroude lewe te begin. Om haar tevrede te stel, het Cronwright sy van verander na Cronwright-Schreiner<ref>[http://www.english.wisc.edu/amcclintock/schreiner.htm 'n Biografie van Olive Schreiner] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140129013855/http://www.english.wisc.edu/amcclintock/schreiner.htm |date=2014-01-29 }}. URL besoek op 12 Augustus 2013.</ref> en so sou dit bly tot hy in 1924 in Engeland in die huwelik getree het met Leonara Gann, gebore Bush. In ''Life'' het hy gemeld dat hy haar houding jeens die vryheid van die vrou gedeel het, maar miskien was dit ook sy manier om te wys dat hy trots was daarop dat 'n genie haar liefde met hom gedeel het. Cronwright was heeltemal gemaklik met sy vansverandering, hoewel dit destyds selfs meer ongehoord as in latere jare was, maar hy was so verlief dat hy enigiets sou doen wat sy hom gevra het. Dit was die eerste van talle opofferings wat hy vir haar gemaak het, en een wat nie sonder 'n mate van vernedering gepaard gegaan het nie, want op 'n politieke vergadering enkele jare later het iemand byvoorbeeld uit die gehoor vir Cronwright-Schreiner geskreeu dat hy onder sy nooiensvan moes praat. Hoewel die twee soms gelukkig was, was hul huwelik in die geheel ongelukkig. Soos 'n biograaf van Schreiner, Heather Parker Lewis, dit opsom: Ná vier jaar het elkeen in sy eie bed geslaap, ná tien jaar elkeen in sy eie slaapkamer en vir die laaste sewe jaar van hul getroude lewe het hulle op afsonderlike vastelande gewoon.<ref>[http://hanoverinformation.co.za/people/olive-schreiner/ ''Social reformer, pacifist, feminist and South Africa’s first literary novelist''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131113004701/http://hanoverinformation.co.za/people/olive-schreiner/ |date=2013-11-13 }}. URL besoek op 12 Augustus 2013.</ref> === Verlaat Krantz Plaats === [[Lêer:Cronwright-Schreiners op pad Kimberley toe.jpg|duimnael|links|240px|Die egpaar maak gereed om die Krantz Plaats, in die distrik [[Cradock]], te verlaat en Kimberley toe te verhuis.]] Die paartjie was aanvanklik gelukkig op Krantz Plaats in die Karoo wat hulle albei liefgehad het en het lang wandelinge geneem waartydens hulle ook Buffelshoek besoek het, maar slegs enkele maande nadat hulle getroud is, is die egpaar verplig om Krantz Plaats te verlaat weens Olive se gedurige asma-aanvalle wat telkens vererger het wanneer sy te lank op een plek vertoef het. Dit was 'n baie groot opoffering vir Cronwright om die plaas te verlaat wat hy uit niks uit opgebou het. Volgens sy vertelling in ''Life'' was Cronwright bereid om alles op te offer wat sy vrou miskien kon weerhou om haar skryfkuns te beoefen, selfs al was ''The story of an African farm'' (waarvan sy die eerste weergawe reeds in 1880 voltooi het<ref>[http://www.motormedia.co.za/content.asp?PageID=806&CategoryID=6&cache=2013/07/04%2008:51:22%20AM History Archive Olive Schreiner.]{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} URL besoek op 12 Augustus 2013.</ref>) haar grootste letterkundige werk en sou sy nooit weer soortgelyke letterkundige hoogtes bereik nie. Hy skryf: "Dit sou amper krimineel wees as enige daad van my sou verhoed dat sy skryf." Hulle het alle moontlikhede vir hom bespreek en dit het geblyk dat boerdery die enigste opsie was. Hulle het na 'n plasie met die naam Fonteintjie tussen [[Philipstown]] en [[Colesberg]] gaan kyk, maar omdat sy middele beperk was, sou hulle 'n plaas iewers moes huur waar Olive vrylik kon asemhaal en waar sy ongestoord sou kon skryf. Met hulle aankoms op Fonteintjie het Cronwright dadelik besef dat die plek ongeskik was en daardie nag het Olive die ergste asma-aanval gehad wat hy tot in daardie stadium beleef het. === Op Kimberley === [[Lêer:Samuel en Olive Cronwright Schreiner.jpg|duimnael|240px|Cronwright en Olive kort voor sy die lewe aan hul enigste kind geskenk het. Die babadogtertjie is 16 uur ná haar geboorte, op [[30 April]] [[1895]], oorlede, hoewel sy blakend gesond was. Die vermoede bestaan dat sy verstik het nadat sy deur die nag sonder toesig gelaat is.]] Hulle het verder gereis na [[Kimberley]], waar Olive se suster Ettie in The Homestead aan die buitewyke van die dorp gewoon het. Olive het wonderbaarlik herstel en aan Cronwright voorgestel dat hulle daar moes kom woon waar sy geglo het sy twee romans sou kon voltooi en so £30&nbsp;000 sou kon verdien sodat hulle geldelik onafhanklik kon wees. Cronwright het reeds sy plaas prysgegee en nou moes hy ook die enigste beroep laat vaar wat hy kon beoefen. Sy gesonde verstand het gesê hy moes aanhou boer, maar dit was vir hom onmoontlik om Olive se wense teen te gaan. Ten spyte van sy bedenkinge en sy onsekerheid oor die toekoms het hy toegegee. Hulle het The Homestead by Ettie gekoop. Dit was op Kimberley, waar die klimaat, afsondering en stilte (omdat die huis ver van die middedorp geleë was) haar gepas het, dat hulle hul enigste kind verloor het, slegs 'n dag nadat sy op [[30 April]] [[1895]] gebore is. Die kind is gesond gebore, maar is 16 uur later dood aangetref nadat sy blykbaar verstik het toe sy deur die nag sonder toesig gelaat is. Olive sou hierna altesaam ses miskrame hê. In dié tyd op Kimberley, terwyl Cronwright gewikkel was in die aanvalle op Rhodes se “kapitalistiese party”, dat die De Beers-maatskappy, waarvan Rhodes die hoof was, ’n aanbod van ’n pos met 'n ruim salaris aan Cronwright gemaak het, soos hy beweer het gemaak is aan amper elke man wat hom en sy party met welslae teengestaan het. Cronwright het “dit onmiddellik geweier, want geen mens wat ’n pos aanvaar onder De Beers, behou sy politieke onafhanklikheid nie”.<ref name="speech" /> === Die laaste groot springbokmigrasie === [[Lêer:Springbok-jagtog 1896.jpg|duimnael|links|270px|'n Jagtog in 1896 in die [[Vrystaat]] toe 370 springbokke en blesbokke binne 'n dag geskiet is. Dit is waarskynlik dieselfde migrasie wat Cronwright waargeneem en beskryf het in ''The migratory springbucks of South Africa'' (1925).]] In 1896 was Cronwright ooggetuie van die laaste groot [[springbok]]trek, ’n gebeurtenis wat hy in enige besonderhede opgeteken het. Dié trek is eerste waargeneem by Kaaien Bult naby [[Prieska]] waar groot getalle springbokke die jaar vantevore bymekaargekom en gelam het. In 1896 het die bokke die plaas Karreekloof genader in die distrik [[Hopetown]] wat aan ’n neef van Cronwright behoort het en waar Cronwright en sy vrou op die vooraand van die [[Tweede Vryheidsoorlog]] gaan vertoef het sodat haar gesondheid ná hul verblyf in [[Johannesburg]] kon herstel. Cronwright se familie het aan hom op Kimberley geskryf dat hy moes kom kyk omdat hulle gemeen het dat dit ’n besonderse groot trek was. Cronwright het die uitnodiging aangeneem en per trein uit die Diamantstad geruis tot op die stasie Krankuil op die [[Oranjerivier]]. Ná ’n tien uur lange karrit oor [[Strydenburg]] het Cronwright Karreekloof teen die aand bereik. Die volgende dag het hy per kapkar uitgery om die migrasie te gaan aanskou. By sy aankoms was die jag op die bokke reeds in volle gang en talle honderde is toe al geslag vir biltong en selfs luiperds en wildehonde is geskiet omdat hulle ook agter die bokke aangekom het op soek na kos. Cronwright het die spoor van die springbokke enkele dae lank deur die veld gevolg waar dit skaars moontlik was “om jou voet neer te sit in die uitgestrekte gebied sonder dat jy op die spoor van ’n springbok trap”, in die hoop om die digte deel van die trek op te spoor. Nadat hy by honderde boere en jagters se kampe verbygery het wat oortrek was van die biltong wat opgehang is om uit te droog, het Cronwright uiteindelik afgekom op ’n “reuse, onverhinderde, glinsterende vlakte” waarop “oor sy hele oppervlak die voortreflike wildsbokke rustig staan en wei het in die warm namiddag-winterson”, in ’n toneel wat vir hom “ewe mooi as wonderbaarlik” was. Cronwright en twee van sy metgeselle het van die kar afgeklim, hul wapens eenkant geplaas en gaan sit om die bokke dop te hou en die toneel waar te neem wat hulle besef het hulle nooit weer sou sien nie. “Ons het in stilte gesit en ons verlustig aan dié wonderlike skouspel,” het hy later geskryf. Omdat hulle gewoond was daaraan om plaasdiere te getalle te skat, het hulle probeer om die springbokke te tel en uitgekom by “nie minder nie as vyfhonderd duisend met een oogopslag”. Die trekbokke wat hulle gesien het, het “drie-en-twintig uur in die een rigting en van twee tot drie in die ander rigting gestrek”. Dié bokke wat Cronwright in 1896 waargeneem het, word as die laaste groot trek beskou en hy het self gesê: “Dit is hoogs waarskynlik dat die dae van die baie groot migrasies verby is.” Kleiner migrasies is wel nog later aangeteken, byvoorbeeld dié van sowat 15 000 wildsbokke van die [[Nossobrivier]] na [[Upington]] in 1946, terwyl die skrywer en avonturier sir [[Laurens van der Post]] etlike duisende springbokke op sy omswerwinge in [[Botswana]] teëgekom het.<ref>[http://www.namakaroo.org/tag/springbok/ ''The story of the trekbokke'' by Namakaroo.org] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160104173344/http://www.namakaroo.org/tag/springbok/ |date=2016-01-04 }}. URL besoek op 12 Augustus 2013.</ref> === Politieke betrokkenheid === Uit eie reg danksy sy jare lange agitasie teen Rhodes en moontlik ook omdat hy getroud was met die uitgesproke skryfster, word verskeie politieke voorstelle in dié donker tyd in die Suid-Afrikaanse geskiedenis op die vooraand van die [[Anglo-Boereoorlog]] aan Cronwright gedoen. Hy het geweier om hom, soos sy vader destyds, vir die Kaapse Wetgewende Vergadering verkiesbaar te stel, maar hy en sy vrou het wel 'n Liberale/Progressiewe party in die [[Kaapkolonie]] probeer stig om [[Cecil John Rhodes]] teen te staan. Cronwright het sy vrou se politieke, humanitêre en feministiese opvattings gedeel. Hy het op moedige wyse op [[20 Augustus]] [[1895]] 'n referaat gelewer oor ''The political situation'' wat hy saam met sy vrou opgestel het, in Kimberley, die vesting van [[Cecil Rhodes]] vir wie Olive toe reeds alle agting verloor het. Die Cronwright-Schreiners was politiek gesproke progressief en volgens hulle was Rhodes retrogressief, hoewel hy die leier was van wat sedert 1896 bekendgestaan het as die Progressiewe Party toe die [[Jameson-inval]] 'n breuk veroorsaak het tussen hom die [[Afrikanerbond (party)|Afrikanerbond]], sy eertydse politieke bondgenote. Die Cronwright-Schreiners het ál meer betrokke geraak in die politieke aangeleenthede van Suid-Afrika namate hulle gestry het om die naderende oorlog te voorkom. Hulle standpunt teen Rhodes het tot 'n ernstige botsing met Olive se familie gelei en tot vyandige briewe van Olive se moeder en haar suster Ettie waarin hulle beweer het dat Cronwright haar gedagtes verdraai en haar karakter afgebreek het. Sy het geantwoord dat haar oortuigings reeds gevorm is jare voordat sy Cronwright ontmoet het. === Sy eerste maal oorsee === Op 6 Januarie 1897 het Cronwright en Olive Engeland toe gevaar op die Dunvegan Castle om daar haar pasifistiese allegorie ''Trooper Halket'', wat haar opvatting oor Rhodes baie duidelik gemaak het en waarin sy veral te velde getrek het teen sy wrede behandeling van die inheemse bevolking van wat vandag [[Zimbabwe]] is, te laat publiseer. Sy het uiteindelik die boek vir 'n kontantbedrag, blykbaar £1&nbsp;500, verkoop en dit is in die loop van die jaar uitgegee. Dit was Cronwright se eerste keer oorsee en alles daar het hom geboei. Van Engeland af het hulle na die vasteland gereis en [[Switserland]], [[Italië]] en [[Frankryk]] besoek terwyl Cronwright sy vrou deurentyd moes verpleeg. Met hul terugkeer in Engeland het hulle spesialiste oor haar gesondheid geraadpleeg wat gesê het dat sy nog 'n goeie twee dekades kon lewe as sy goed versorg word. Hulle het voor die einde van die jaar teruggekeer Kimberley toe met hul geld byna uitgeput. Hul huwelik het nou kwaai spanning verduur en Cronwright het in hierdie tyd besluit om na Johannesburg toe te gaan om hom as prokureur te bekwaam omdat Olive op 'n vorige besoek aan die stad gesond en sonder asma-aanvalle was. Hy vertrek in April 1898 na die Goudstad terwyl sy vrou vir eers by The Homestead agtergebly het. == Anglo-Boereoorlog == === Verblyf in Johannesburg === [[Lêer:SC Cronwright.jpg|duimnael|links|200px|Cronwright in Maart 1900 toe hy deur Engeland getoer het om 'n veldtog te voer teen die Britse militêre optrede in Suid-Afrika.]] [[Lêer:Hanover 1906.jpg|duimnael|320px|[[Hanover]], [[Kaapkolonie]], omstreeks 1906, kort voor die ou NG kruiskerk (links middel) gesloop is om plek te maak vir die teenswoordige gebou wat in 1908 ingewy is. Die donker geboutjie links agter net voor die laaste huis, was die egpaar se woonplek tydens die [[Tweede Vryheidsoorlog]] en daarna. Olive het Hanover beskryf as "the prettiest village" wat sy al gesien het, maar later eensaam en terneergedruk gevoel en die dorpie as 'n "mislike plekkie" beskryf.]] Gedurende dié moeilike tyd kon Olive nie haar tweede roman voltooi nie, maar Cronwright skryf ''The Angora goat'' (1898, lang titel: ''The Angora goat (published under the auspices of the South African Angora Goat Breeders' Association) and a paper on the ostrich (reprinted from the Zoologist for March, 1897)''), ''The migratory springbucks of South Africa'' en verskeie korter artikels oor soortgelyke onderwerpe. Hy het hom ingeskryf as leerlingprokureur aan 'n regsfirma in [[Johannesburg]], waar hulle 'n huis op Hospital Hill teen £12 per maand gehuur het. Cronwright se inkomste was slegs £20 per maand; daarom het hulle baie min oorgehad om van te lewe.<ref name="meintjes" /> Olive het darem nog 'n klein inkomste gehad van die verkope van ''Story of an African farm'' en deur eenvoudig te lewe, kon hulle oorleef. Vir Cronwright was dit interessant om so na aan die kern te lewe van die sameswering teen die Transvaalse regering, waarmee hy en sy vrou simpatie gehad het. Hulle is destyds as wat vandag sou bekendstaan as "glanspersoonlikhede" in Johannesburg behandel danksy die sukses van ''Story of an African farm''.<ref>[http://zar.co.za/schreiner.htm 'n Biografie van Olive Schreiner.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130728073703/http://zar.co.za/schreiner.htm |date=2013-07-28 }} URl besoek op 12 Augustus 2013.</ref> In dié tyd is Cronwright en sy vrou aan pres. [[Paul Kruger]] voorgestel in sy huis in [[Pretoria]]. Die ou president is vergesel van [[F.W. Reitz]], 'n oudpresident van die [[Vrystaat]]. Die ontmoeting tussen die Cronwright-Schreiners en die leier was 'n groot sukses en Cronwright, wat net so Republikeinsgesind soos sy vrou was, het gedink die president was die mees indrukwekkende mens wat hy al ontmoet het, naas sy vrou. Hoewel die twee se verhouding verinnig het en veral Cronwright besonder gelukkig in die Noorde was, kon hulle net 'n jaar in die Goudstad vertoef, weereens weens Olive se asma-aanvalle. Cronwright, wat nie sy opleiding kon voltooi nie, kon dit nie verduur om haar so te sien ly nie en nadat hy die beste mediese raad aan die Rand ingewin het, was dit duidelik dat sy weereens weggeneem moes word. Hy het die omstandighede by sy kantoor gaan verduidelik en verlof gekry om haar te vergesel na die plaas Karreekloof, nie ver van die [[Oranjerivier]] nie in die [[Kaapkolonie]]. Dit het aan 'n neef van hom behoort. Hulle het retoerkaartjies gekoop, min wetende dat hulle dit nooit sou gebruik nie, want kort ná hul aankoms op die plaas, het die [[Tweede Vryheidsoorlog]] uitgebreek.<ref name="meintjes" /> === Toer deur Engeland === Gedurende die [[Tweede Vryheidsoorlog]] haal hulle hulself groot vyandigheid van sommige Engelssprekende Suid-Afrikaners op die hals omdat hulle as kampvegters vir die saak van die Boere optree. In 1900 bring Cronwright, op aandrang van John A. Hobson van die ''Manchester Guardian'' ('n Liberale dagblad wat teen die oorlog gekant was), ses maande in Engeland en [[Skotland]] deur (hy het op [[26 Januarie]], toevallig sy 37ste verjaardag, daar aangekom) om 'n veldtog te voer teen die Britse militêre optrede nadat hy geweier het om oorlogskorrespondent vir dié koerant te word. Hoewel daar 'n uitgelese groep Britte was wat hewig teen die oorlog gekant was, was die meerderheid ten gunste daarvan en van hulle het Cronwright se besoek allermins aangenaam gemaak; hy het selfs 'n doodsdreigement gekry en moes die weermag en polisie hom meermale red.<ref>[http://www.quakersintheworld.org/quakers-in-action/101 The Quakers in South Africa.] URL besoek op 12 Augustus 2013</ref> Cronwright het op [[7 Julie]] [[1900]] 'n skip terug na Suid-Afrika gehaal<ref>[http://special.lib.gla.ac.uk/manuscripts/search/detail_c.cfm?ID=99499 Universiteit van Glasgow se dokumente in verband met Cronwright-Schreiner.] URL besoek op 12 Augustus 2013.</ref> nadat hy sy reis voortydig moes kortknip.<ref name="meintjes" /> === Op Hanover === [[Lêer:Olive en Cronwright.jpg|duimnael|links|190px|Cronwright en sy vrou, waarskynlik op [[Hanover]] in die [[Karoo]].]] Teen die einde van die oorlog word hy onder meer 'n eiendoms- en assuransieagent op [[Hanover]] in die noordelike [[Karoo]]. Die egpaar het van 1899 tot 1907 hier gewoon op wat Olive beskryf het as die mooiste en aangenaamste dorpie wat sy al gesien het. Hulle woonplekke was tipiese Karoohuisies, aanvanklik op die hoek van Grace- en Nuwestraat<ref>[http://deaarenvirons.co.za/main/house-of-olive-schreiner-hanover/ Beskrywing van die paar se verblyf op Hanover by De Aar Environs] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130214005217/http://deaarenvirons.co.za/main/house-of-olive-schreiner-hanover/ |date=2013-02-14 }}. URL besoek op 8 Augustus 2013.</ref> en toe van 1900 tot 1907 by Gracestraat 11,<ref>[http://www.routes.co.za/nc/hanover/ Routes.co.za se beskrywing van Hanover]. URL besoek op 8 Augustus 2013.</ref> wat in 1994 tot 'n nasionale gedenkwaardigheid verklaar is.<ref>[http://www.heritage.org.za/karoo/han.htm Hanover se blad op die webtuiste Heritage.org.za] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050206151241/http://www.heritage.org.za/karoo/han.htm |date=2005-02-06 }}. URL besoek op 8 Augustus 2013.</ref><ref>[http://www.sahra.org.za/node/33011 Besonderhede op die webtuiste van die Suid-Afrikaanse Hulpbronagentskap se webtuiste.]{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} URL besoek op 12 Augustus 2013.</ref> Tydens hul verblyf gedurende die oorlog op Hanover was die Cronwright-Schreiners onder militêre toesig weens hul uitgesproke standpunt teen die Britse oorlogspoging, maar omdat Schreiner 'n beroemde skrywer was en gesukkel het met asma, kon "sy feitlik kom en gaan soos sy wou en is sy selfs toegelaat om saans 'n kers aan te steek".<ref>[http://reisinafrikaans.blogspot.com/2011_09_01_archive.html Jens Friis se blog "Reis in Afrikaans".] URL besoek op 9 Augustus 2013</ref> Cronwright het gedurende dié tyd spinnekoppe vir Suid-Afrikaanse museums versamel en selfs enkele nuwe [[spesie]]s ontdek. Die versameling miere wat hy in 1913 op [[De Aar]] bymekaargemaak het, word vandag nog in die Albanie-museum in [[Grahamstad]] bewaar.<ref>[http://www.biodiversityexplorer.org/people/cronwright-sc.htm 'n Lewensbeskrywing by Biodiversityexplorer.org.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141222190928/http://www.biodiversityexplorer.org/people/cronwright-sc.htm |date=22 Desember 2014 }} URL besoek op 9 Augustus 2013.</ref> Ook in Grahamstad bewaar die [[National English Literary Museum]] (NELM) enkele boeke uit Cronwright se privaat versameling wat hulle in 2010 aangekoop het. Die museum kon nie die hele versameling aankoop nie weens beperkte middele, maar dié wat wel aangekoop is teen altesaam R90&nbsp;000, 'n groot deel van hul jaarlikse begroting vir aankope,<ref>[http://mg.co.za/article/2012-09-21-00-how-to-keep-sas-literary-treasures-in-the-country ''How to keep SA's literary treasures in the country''], ''[[Mail & Guardian]]'', [[21 September]] [[2012]]. URL besoek op 12 Augustus 2013.</ref> dra by tot die diens wat die museum kan lewer aan navorsers oor Olive Schreiner. 'n Kleinseun van Cronwright, Peter Cron Haine, maak aanspraak op 'n belangrike versameling Schreiner-dokumente wat in die NELM gehuisves word.<ref>[http://www.sahra.org.za/content/cronwright-schreiner-literary-collection Besonderhede op die webtuiste van die Suid-Afrikaanse Erfenishulpbronagentskap se webtuiste.]{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} URL besoek op 12 Augustus 2013.</ref> Danksy sy huwelik met dié vermaarde skrywer, het sommige boeke wat aan Cronwright behoort het, in die afgelope jare byna onbekostigbaar geword, byvoorbeeld Mary B. Curry se ''A book of thoughts'', deur hom geteken, wat op Bidorbuy.co.za teen R9&nbsp;000 te koop aangebied is.<ref>[http://www.bidorbuy.co.za/item/96208155/Signed_by_Samuel_Cronwright_Schreiner_A_BOOK_OF_THOUGHTS_MARY_B_CURRY.html Onsuksesvolle veiling op Bidorbuy.co.za.] URL besoek op 9 Augustus 2013.</ref> Dit het egter nie verkoop nie. === Op De Aar === Oudergewoonte het hulle ook op [[Hanover]] nie lank gebly nie en van 1907 tot 1913 (toe sy Engeland toe is, maar hy agtergebly het) gaan woon hulle op [[De Aar]], waar Cronwright-Schreiner onder meer stadsklerk en markmeester was.<ref>[http://www.deaarenvirons.co.za/html/olive_schreiner.html Olive Schreiner by De Aar Environs] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101124024151/http://www.deaarenvirons.co.za/html/olive_schreiner.html |date=2010-11-24 }}. URL besoek op 8 Augustus 2013.</ref> Dit was die eerste keer in hul getroude lewe dat die voorstel om te verhuis van Cronwright gekom het en nie van Olive nie. Sy loopbaan het gedy op Hanover, maar hy het besef die dorpie het beperkte groeipotensiaal gehad. In De Aar het hy groter toekomsmoontlikhede gesien en aanvanklik 'n takkantoor van sy regspraktyk daar geopen. Terwyl hy op en af tussen Hanover en De Aar gereis het om sy belange op albei dorpe te behartig, het Olive op Hanover agtergebly. Eindelik het Cronwright besluit om heeltyds op De Aar te gaan woon, al was dit toe nog net 'n stowwerige klein dorpie wat uit 'n stasie, hotel en enkele huisies van rooi bakstene of sinkplate bestaan het. Olive was aanvanklik hewig gekant teen die verhuising, maar as 'n proeflopie het Cronwright vir haar 'n eenvertrekwoonplek aan die buitewyke van die dorpie gebou sodat sy kon kyk of sy daar sou aard. Dié proefneming was 'n sukses en Cronwright het daarna vir hulle 'n ruim huis, wat die oorspronklike een vertrek ingesluit het, op De Aar gebou. Sy voorspelling was reg en De Aar het kort voor lank 'n bedrywige sentrum geword waar Cronwright se onderneming verder floreer het. Dié onderneming het bestaan uit 'n regs-, eiendoms-, afslaers en algemene agentskap. Op De Aar, soos trouens hul hele huwelikslewe lank, het Cronwright en Olive hul geldsake streng geskei gehou veral vanweë Olive se sterk gevoelens oor vroueregte en die belangrikheid van vroue se geldelike onafhanklikheid. Wanneer dit nodig was saam vir iets te betaal, selfs iets onbenulligs, het sy daarop aangedring om haar deel te betaal. Cronwright het self geskryf: “Dit was hoe sy aangedring het op die ‘ekonomiese onafhanklikheid’ van die vrou, ’n groot en fundamentele beginsel vir haar en een van die hoofoplossings vir die ‘Vrouevraagstuk’.” Olive se inkomste was natuurlik hoegenaamd nie groot nie en Cronwright moes sy bydrae verbloem deur vir haar vakansies te betaal en vir haar geskenke te gee. Soms, wanneer sy siek was en geen geld ingekry het nie, het hy vir alles betaal, maar Olive het altyd spaarsaam gelewe en kon dus eenvoudig nie ’n geldlas vir haar man wees nie. == Politieke loopbaan == [[Lêer:Dutoitspanweg Kimberley 1899.jpg|duimnael|240px|Dutoitspanweg, [[Kimberley]], 'n jaar of wat (1899) nadat die Cronwright-Schreiners in die ontluikende stad gewoon het.]] Cronwright is in 1902, hoofsaaklik danksy sy teenkanting teen die [[Tweede Vryheidsoorlog]], verkies as lid van die Kaapse Wetgewende Vergadering vir die kiesafdeling [[Colesberg]] en in 1904 vir [[Beaufort-Wes]], wat hy verteenwoordig het tot [[Uniewording]] in 1910. (Hy het hom egter nie in die eerste Suid-Afrikaanse algemene verkiesing van 1910 verkiesbaar gestel nie.<ref>Schoeman, B.M. 1977. ''Parlementêre verkiesings in Suid-Afrika 1910–1976''. Pretoria: Aktuele Publikasies.</ref>) In dié tyd het Cronwright en sy vrou ál meer van mekaar vervreemd geraak, dermate dat toe sy van 1913 tot 1920 in Engeland gaan woon, hy op [[De Aar]] agtergebly het om na sy sakebelange om te sien. Indertyd het hy heelwat politieke artikels vir verskeie koerante geskryf. Die twee het egter in verbinding gebly deur die briewe wat hulle gereeld aan mekaar geskryf het. == Olive se dood == Hy verkoop sy sakeonderneming op dié dorp in 1919 nadat hy besluit het om af te tree (hy was toe 56 jaar oud en het gevoel hy is na aan 'n senu-ineenstorting omdat hy in die voorafgaande jare so hard gewerk het) en hom in [[Engeland]] by sy vrou aan te sluit, waarna hy van plan was om [[Verenigde State van Amerika|Amerika]] toe te gaan. Hulle was slegs 'n maand bymekaar toe Olive, wat blykbaar aangevoel het haar dood is naby en besluit het dat sy in haar vaderland wou sterf, na Suid-Afrika teruggekeer het. Sy het op [[13 Augustus]] [[1920]] in Tafelbaai-hawe aangeland. Cronwright wou egter 'n paar maande in die buiteland vertoef sodat hy kon rus voor sy reis Amerika toe, maar sy vrou sterf aan hartversaking in die nag van 10 op 11 Desember 1920 in 'n losieshuis, Oak Hall, op die hoek van Constantia- en Hoofweg, [[Wynberg]].<ref>[http://www.oxforddnb.com/templates/article.jsp?articleid=35972&back=&version=2004-09 'n Biografie van Olive Schreiner op Oxforddnb.com.] URL besoek op 9 Augustus 2013.</ref> Terwyl briewe Cronwright nog deurentyd van Olive in Suid-Afrika bereik het, het hy op die oggend van 14 Desember die koerant oopgeslaan en die skoknuus gekry dat sy vrou oorlede is.<ref name="meintjes" /> By sy terugkeer in Suid-Afrika die volgende jaar laat hy haar herbegrawe (sy is aanvanklik in die Woltemade-begraafplaas in [[Maitland]] begrawe tydens 'n roerende begrafnis waartydens niemand 'n preek of toespraak gelewer het nie<ref>[http://www.oliveschreiner.org/vre?page=chronology Olive Schreiner Letters Online] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121028181225/http://www.oliveschreiner.org/vre?page=chronology |date=28 Oktober 2012 }}. URL besoek op 12 Augustus 2013</ref>), volgens haar wens, op Buffelskop, saam met die oorskot van hul kind wat Olive sedert 1895 oral met haar saamgeneem het, en dié van haar geliefde foksterriër Neta<ref>[http://www.oliveschreiner.org/vre?view=personae&entry=14 Lewensbeskrywing van Cronwright-Schreiner op OliveSchreiner.org] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131027085648/http://www.oliveschreiner.org/vre?view=personae&entry=14 |date=27 Oktober 2013 }}. URL besoek op 9 Augustus 2013</ref> oftewel Nita.<ref>[http://lynnssite.wordpress.com/2013/04/27/olive-schreiner-a-woman-ahead-of-her-time/ ''Olive Schreiner: A woman ahead of her time''.] URL besoek op 12 Augustus 2013.</ref> Sy het in Mei 1894 die wens uitgespreek dat hulle albei op Buffelskop begrawe word toe sy en Cronwright dié berg in die weste van die plaas uitgeklim het. Weens haar asma was dit vir haar inspannend, maar bo gekom, was sy oorweldig deur die uitsig. Cronwright het dié oomblik in sy dagboek beskryf: "Voor ons af gegaan het, het sy gesê: 'Ons moet hier begrawe word, ek en jy, Cron." <ref>[http://magazine.getaway.co.za/archive/south-african-farm-inspired-olive-schreiners-book/ '' Olive Schreiner’s book'', Getaway.]{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} URL besoek op 9 Augustus 2013.</ref> Hoewel sy nooit weer Buffelskop besoek het nie, het sy wel later die omliggende grond gekoop sodat hulle daar begrawe kon word. Eindelik het Cronwright 'n sarkofaag daar laat oprig waar hulle, die kind se oorskot en dié van die hondjie begrawe is.<ref>[http://www.panoramio.com/photo/27352651 Foto van die sarkofaag op Panoramio.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160104173215/http://www.panoramio.com/photo/27352651 |date=2016-01-04 }}. URL besoek op 12 Augustus 2013.</ref> Dié sarkofaag is 'n nasionale gedenkwaardigheid.<ref>[http://www.sahra.org.za/content/olive-schreiner-sarcophagus-buffelskop-cradock-district Besonderhede op die Suid-Afrikaanse Erfenishulpbronagentskap se webtuiste.]{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} URL besoek op 12 Augustus 2013.</ref> == Ná sy vrou se dood == [[Lêer:Samuel Cronwright 1921.jpg|duimnael|links|190px|Dié foto het Cronwright op [[12 Augustus]] [[1921]] van homself geneem op Cradock, 'n dag voor sy vrou herbegrawe is op Buffelskop.]] Cronwright het ná Olive Schreiner se dood haar eerste biograaf asook redakteur van haar publikasies geword. By geleentheid het hy opgetree as apologeet sowel as beskuldiger, veral in verband met feite wat sy in haar briewe genoem het waarmee hy nie saamgestem het omdat hy uiters gesteld was op korrektheid. Van 1924 tot 1929 het hy hoofsaaklik gewerk aan die persklaarmaak van ''The life of Olive Schreiner'' (1924), ''The letters of Olive Schreiner'' (1924), haar ''Thoughts on South Africa'' (1923), haar ''Stories, dreams and allegories'' (1923) en twee onhersiene romans, ''From man to man'' (1926) en ''Undine'' (1929). Twyfel is intussen uitgespreek oor of dit verstandig van hom was om al die ongepubliseerde werk wat hy in die hande kon kry, te publiseer omdat baie daarvan ongetwyfeld onrype en ongeformuleerde materiaal was. Hy is selfs daarvan verdink, trouens tot vandag toe nog, dat hy munt geslaan het uit haar reputasie, hoewel dit nouliks 'n bewuste motief kon gewees het by dié "onkreukbare man" (soos dr. B.R. Beeton hom noem in die [[Suid-Afrikaanse Biografiese Woordeboek]]), al het hy fantasieloos gehandel. [[Johannes Meintjes]] skryf: “Cronwright het verkeerd opgetree deur haar biografie so kort ná haar dood uit te gee. Hy het ongetwyfeld gemeen dat hy genoeg stof gehad het om dit sonder die hulp van die Schreiner-familie te doen. Dit was ook ’n fout. Hy het egter ’n brandende begeerte na roem gehad, selfs in weerkaatste glorie – of as roem ’n te sterk woord is, noem dit erkenning – en in die strewe daarna het mense al eindelose opofferings gedoen, almal uit hul pad gevee en geen hindernisse in die verwesenliking van hul doelwit geduld nie. Daar kan sonder twyfel aangeneem word dat dit sy motivering was, onverstandig soos dit ook in ’n sekere mate was en ons moet hom vergewe selfs al het hy die herinnering aan Olive Schreiner soveel skade berokken.” In haar biografie van Olive beweer Vera Buchanan-Gould dat Cronwight se ‘’Life’’ en sy bundel ‘’Letters’’ getuig van ’n sameswering tussen Cronwright en Havelock Ellis, ’n Britse skrywersvriend van Olive, om haar swart te smeer of haar nalatenskap te beklad, veral omdat Ellis wou wraak neem nadat Olive jare vantevore sy huweliksaanbod van die hand gewys het en omdat sy later nie genoeg erkenning aan hom as skrywer gegee het nie. Ook dat Cronwright vasbeslote was dat die wêreld moes weet hoeveel hy vir Olive opgeoffer het. Meintjes skryf daar was geen sameswering van dié aard nie omdat albei mans nie tot so iets in staat was nie, maar hy gee wel toe dat albei Olive ’n ondiens bewys het met die biografie, waarmee Ellis Cronwright gehelp het. “Olive Schreiner,” skryf Meintjes, “was, ten spyte van haar talle psigosomatiese ongesteldhede, ’n briljante, dapper en verstandige vrou en die gevolglike wanvoorstelling (in Cronwright se biografie), kan net verklaar word as ’n jammerlike gebrek aan begrip.” In 1924 laat hy die "Schreiner" weg uit sy van en tree in Engeland in die huwelik met Leonara (Lyn) Gann, gebore Bush. Op [[28 Julie]] [[1925]] is 'n dogter, Cronlyn Mary Featherstone (later getroud met ene Raine), uit die huwelik gebore. Sy laaste boek het hy in 1930 gepubliseer, naamlik 'n betoog aan sy toe vierjarige dogter oor ''Her South Africa ancestors''. == Sy laaste jare == Cronwright, 'n songebruinde man met 'n sterk voorkoms en spierwit hare (soos dr. Beeton na hom verwys), het die laaste vyftien jaar van sy lewe in die [[Kaapstad|Kaapse]] voorstad [[Rondebosch]] of digby in die [[Strand]] deurgebring. Dit is nie bekend waarmee hy hom in dié tyd besig gehou het nie, maar hy het wel geld uit die verkoop in 1919 van sy sakebelange op [[De Aar]] verdien om gemaklik te kon lewe. Ná sy dood in September 1936 in Rondebosch is hy langs Olive op Buffelskop begrawe. Hoewel dit nie bekend is wat van sy vrou en dogter geword het nie, lewe sy nageslag wel voort, want 'n kleinseun, Peter Cron Raine, maak aanspraak op 'n belangrike versameling dokumente wat gehuisves word by die National English Literary Museum in [[Grahamstad]]. == Skryfwerk == === Oor Olive Schreiner === [[Lêer:Migratory springbucks.jpg|duimnael|180px|Die buiteblad van Cronwright se boek oor die migrasie van springbokke in Suid-Afrika, waarvan hy die laaste groot geval in 1896 naby [[Hopetown]] waargeneem het.]] [[Lêer:The land of free speech Cronwright.jpg|duimnael|180px|Titelblad van die 1906-uitgawe van ''The land of free speech'', wat Cronwright geskryf het oor sy ervaringe tydens 'n toer van Januarie tot Junie 1900 in [[Engeland]] en [[Skotland]] waartydens hy toesprake gelewer het teen die Britse oorlogspoging in Suid-Afrika.]] Reeds tydens die jaar ná haar dood toe hy in Engeland gewoon het, het Cronwright dokumente en briewe begin versamel en sy beroemde vrou se biograaf en redakteur geword. Dié bedrywighede het gelei tot die publikasie van ''The Life of Olive Schreiner'' (1924, maar selfs nog in 1973 herdruk<ref>[http://books.google.co.za/books/about/The_Life_of_Olive_Schreiner.html?id=qtFXcgAACAAJ&redir_esc=y Google Books.] URL besoek op 12 Augustus 2013.</ref>) en ''The Letters of Olive Schreiner'' (1924). Laasgenoemde is kwaai gesny, veral die briewe wat sy geskryf het voor sy hom ontmoet het. Werke van haar wat eers ná haar dood verskyn het en waarvoor Cronwright verantwoordelik was, is ''Thoughts on South Africa'' (1923, met talle wysigings aan haar oorspronklike teks) en ''Stories, dreams and allegories'' (1923), asook haar tweede en derde roman, ''From man to man'', waaraan sy veertig jaar lank sporadies gewerk het en ten tyde van haar dood reeds 500 bladsye geskryf het (1926, toe Cronwright talle moontlike eindes bygevoeg het wat in latere uitgawes verwyder is<ref>[http://books.google.co.za/books?id=s7TeZ9xG9LwC&pg=PA43&lpg=PA43&dq=samuel+cronwright+schreiner&source=bl&ots=JDttjbNbS2&sig=CCKaUfBdFXMIrgrze8VbLE6M8NY&hl=af&sa=X&ei=y9EIUs-ELcnKswaljICwDw&ved=0CMQBEOgBMBA#v=onepage&q=samuel%20cronwright%20schreiner&f=false ''Dress cuture in late Victorian Women's fiction'']. URL besoek op 12 Augustus 2013.</ref>) en ''Undine'' (1929).<ref>[http://www.oliveschreiner.org/vre?view=personae&entry=14 Lewensbeskrywing van Cronwright-Schreiner op OliveSchreiner.org] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131027085648/http://www.oliveschreiner.org/vre?view=personae&entry=14 |date=27 Oktober 2013 }}. URL besoek op 9 Augustus 2013</ref> Hy het ook 'n inleiding voorsien vir ''Story of an African farm'' in Unwin's Cabinet Library (1924). Hy was ook verantwoordelik vir die uitgee van die kortverhaal ''The Buddhist Priest's Wife'', wat hy saamgestel het uit verskillende weergawes en wat sy aan haar man te kenne gegee het 'n roman moes word.<ref>[http://golyadkin.blogspot.com/2013/06/olive-screiner-and-future.html ''Olive Schreiner and the future''.] URL besoek op 13 Augustus 2013.</ref> === Ander onderwerpe === Cronwright se ander skryfwerk, wat nie regstreeks met sy vrou of haar lewe verband hou nie, sluit in: ''The Angora goat'' (1898, lang titel: ''The Angora goat (published under the auspices of the South African Angora Goat Breeders' Association) and a paper on the ostrich (reprinted from the Zoologist for March, 1897)''), ''The land of free speech: Record of a campaign on behalf of peace in England and Scotland in 1900'' (1906, herdruk in 2009<ref>[http://www.findbookprices.com/isbn/9781150725098 Findbookprices.com.] URL besoek op 12 Augustus 2013.</ref>), die reeds vermelde ''The migratory springbucks of South Africa'' (1925), ''Some arachnids at Hanover'' ('n pamflet) en ''Little songs for South Africans'' (privaat gedruk). Cronwirght was die eerste mens wat die trekbokverskynsel deeglik nagevors het nadat hy getuie was van die laaste groot [[springboktrekke]] wat plaasgevind het van 1892 tot 1896.<ref>[http://www.namakaroo.org/tag/springbok/ ''The story of the trekbokke'' by Namakaroo.org] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160104173344/http://www.namakaroo.org/tag/springbok/ |date=2016-01-04 }}. URL besoek op 12 Augustus 2013.</ref> == Waardering == [[Lêer:Samuel Cronwright Buffelskop.jpg|duimnael|links|320px|Cronwright op Buffelskop 24&nbsp;km suid van Cradock,<ref>[http://www.thegreatkaroo.com/listing/cradock_excursions_olive_schreiners_grave Besonderhede oor uitstappies na Buffelskop] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160104173155/http://www.thegreatkaroo.com/listing/cradock_excursions_olive_schreiners_grave |date= 4 Januarie 2016 }}. URL besoek op 12 Augustus 2013.</ref> op 'n stukkie grond wat Olive spesiaal as 'n laaste rusplek vir hom en haar uitgekies het, met die oorskot van sy vrou, haar hondjie Nita en dié van haar dag oue kind, wat almal daar herbegrawe is volgens haar wens. John E. Wood, op wie se plaas Krantz Plaats die grond eers geleë was, het die stukkie om Buffelskop aan Olive geskenk omdat hy geweet het dat sy daar begrawe wou word. Dis in 1896 oorgedra op haar naam.<ref>[http://eprints.ru.ac.za/1068/1/Reinterment.pdf ''Olive Schreiner at 150: Some Thoughts on Re-Editing Cronwright’s The Reinterment on Buffelskop'' deur Paul Walters and Jeremy Fogg.]{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} URL besoek op 12 Augustus 2013.</ref>]] Die [[Afrikaans]]e skrywer en letterkundige [[Etienne van Heerden]] skryf ná 'n besoek aan [[Cradock]] en die sarkofaag op Buffelskop: "Cronwright-Schreiner – Cron – is onteenseglik ’n interessante man, en hy’s (dalk is ek die eerste en enigste wat dit sê) ook skrywer – en wel van boeiende egodokumente. Hy’t homself as literêre impresario van Olive se lewe, en veral haar dood, deeglik by die Schreiner-teks ingeskryf. Hy skryf soms boeiend – oor treinreise deur die Karoo, of oor ’n swerm skoenlappers wat om ’n rooi aalwynkandelaar saamtros bo-op Buffelskop terwyl ’n jong Olive sy hand vashou en aan hom verklaar: hier wil ek eendag begrawe word. Sy verhaal oor hoe swerms sprinkane treine tot stilstand bring omdat die sappe van hul lywe die wiele laat gly, bly my by. En dan is daar sy fassinasie met foto’s en sy stipte dokumentering van dinge by wyse van die dienste van ene Lidbetter, fotograaf van Cradock, of sy eie getroue “kodak”, soos hy sy primitiewe kameratjie noem. Deesdae is ons hom dankbaar vir hierdie visuele egodokumentasie. Die geskrewe verslae van sy lewe saam met Olive is dikwels onbetroubaar, en tog juis om daardie rede outentiek: ’n doodsdromer, wat die regie van sy voormalige eggenoot se begraafplek en die mitologie wat daaruit sou voortspruit, wonderbaarlik hanteer het: waarlik ’n literêre impresario van formaat."<ref>[http://www.argief.litnet.co.za/cgi-bin/giga.cgi?cmd=print_article&news_id=89854&cause_id=1270 ''Die igloe op Buffelskop: 'n Persoonlike terugreis (II)'', Litnet.co.za]{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}. URL besoek op 9 Augustus 2013.</ref> Die Afrikaanse skrywer [[Karel Schoeman]] skryf in ''Olive Schreiner, ’n Lewe in Suid-Afrika 1855–1881'' oor Cronwright se nagelate dokumente: "Vertekenings, verdraaiings, verswygings en reëlregte foute of waarhede (sic, maar waarskynlik bedoel: onwaarhede), die tendensieuse en eensydige beeld . . . van Schreiner."<ref>[http://www.argief.litnet.co.za/cgi-bin/giga.cgi?cmd=print_article&news_id=89854&cause_id=1270 ''Die igloe op Buffelskop: 'n Persoonlike terugreis (II)'', Litnet.co.za]{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}. URL besoek op 9 Augustus 2013.</ref> 'n Onbekende skrywer skryf in 'n aanlyn biografie oor Olive Schreiner: "(Cronwright-Schreiner) het waarskynlik die dubbeldoor-van (en Olive Schreiner se roem) beskou as 'n moontlike hupstoot vir sy loopbaan; hy het om die beurt as boer, grondhandelaar en eiendomsagent gewerk voor hy in 1902 verkies is tot die Kaapse Parlement. (Cronwright het gewis merkbaar geldelik gebaat ná Schreiner se dood toe hy 'n ellendige ("abysmal") biografie geskryf en manuskripte gepubliseer het, was Schreiner uitdruklik gesê het nie uitgegee moes word nie." Dié skrywer skryf voorts: "Miskien is die mees onvergeeflike daad van Cronwright dat hy die manuskrip ''Undine'' gepubliseer het, 'n jeugdige werk wat Schreiner in 1884 in Havelock Ellis se sorg gelaat het. Sy het aan Ellis gesê dat sy nie daarna gekyk het vandat sy dit geskryf het nie en "dit lank al moes verbrand het", maar dat sy nie kon nie vanweë die outobiografiese aard daarvan. Sy het uitdruklik gesê dit moenie uitgegee word nie. Kort ná Schreiner se dood het Ellis die bestaan van die manuskrip bekendgemaak toe hy dit in 'n trommel tussen ou dokumente ontdek het; Cronwright het gou aangedring op 'n afskrif. Die manuskrip was onvolledig; glad nie verbasend nie omdat dit so was toe sy Engeland die eerste keer besoek het. Cronwright beweer egter in sy inleiding dat hy die verlore einde gekry het; hy het selfs 'n benaderde weergawe daarvan in ''The Letters of Olive Schreiner'' gepubliseer ter voorbereiding hierop. Snaaks genoeg het onlangse ondersoeke van die gepubliseerde einde van ''Undine'' aan die lig gebring dat die teks nie deur Schreiner geskryf is nie – en 'n mens kan maar net raai waar dit vandaan kom."<ref>[http://africanhistory.about.com/library/weekly/aa021402c.htm ''Olive Emilie Albertina Schreiner'' in About.com se afdeling oor Afrika-geskiedenis.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130514010940/http://africanhistory.about.com/library/weekly/aa021402c.htm |date=2013-05-14 }} URL besoek op 9 Augustus 2013.</ref> == Bronne == * {{en}} Cronwright-Schreiner, Samuel Cron. 1906. ''Land of free speech: Record of a campaign on behalf of peace in England and Scotland in 1900.'' London: The New Age Press. * {{af}} De Kock, W.J. (hoofred.) ''[[Suid-Afrikaanse Biografiese Woordeboek]] Deel I''. Kaapstad: Nasionale Boekhandel Beperk, 1968. * {{en}} [[Johannes Meintjes|Meintjes, Johannes]]. 1965. ''Olive Schreiner: Portrait of a South African Woman''. Johannesburg: Hugh Keartland Publishers. * {{en}} Potgieter, D.J. (hoofred.) ''[[Standard Encyclopaedia of Southern Africa]]''. Cape Town: Nasionale Opvoedkundige Uitgewery Ltd., 1973. * {{en}} [[Eric Rosenthal|Rosenthal, Eric]]. 1978. ''Encyclopaedia of Southern Africa''. Cape Town and Johannesburg: Juta and Company Limited. * {{af}} Swart, dr. M.J. (voorsitter redaksiekomitee). 1980. ''Afrikaanse kultuuralmanak''. Aucklandpark: Federasie van Afrikaanse Kultuurvereniginge. * {{en}} [http://www.oliveschreiner.org/vre?view=personae&entry=14 Lewensverhaal van Samuel Cron Cronwright-Schreiner op Olive Schreiner Letters Online.] URL besoek op 13 Augustus 2013. == Sien ook == * [[William Philip Schreiner]] == Verwysings == {{Verwysings|3}} == Eksterne skakels == * {{en}} [https://www.google.co.za/search?tbo=p&tbm=bks&q=inauthor:%22Samuel+C.+Cronwright-Schreiner%22 Cronwright-Schreiner se skryfwerk op Google Books.] URL besoek op 9 Augustus 2013. * {{en}} [http://www.oliveschreinerletters.ed.ac.uk/HerLettersCut.pdf 'n Opstel waarin die wyse ontleed word waarop Cronwright sy (vervreemde) vrou se briewe ná haar dood geredigeer het.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151026074921/http://www.oliveschreinerletters.ed.ac.uk/HerLettersCut.pdf |date=26 Oktober 2015 }} URL besoek op 12 Augustus 2013. * {{en}} [http://mg.co.za/article/2012-09-21-00-how-to-keep-sas-literary-treasures-in-the-country ''How to keep SA's literary treasures in the country''], ''[[Mail & Guardian]]'', [[21 September]] [[2012]]. URL besoek op 12 Augustus 2013. * {{en}} [http://www.guise.plus.com/History/privaterowntree/Riots/details.htm 'n Beskrywing van die onluste wat Cronwright-Schreiner in 1900 in Engeland veroorsaak het toe hy toesprake teen die oorlogspoging in Suid-Afrika gelewer het.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160104173335/http://www.guise.plus.com/History/privaterowntree/Riots/details.htm |date=2016-01-04 }} URL besoek op 12 Augustus 2013. * {{en}} [http://goo.gl/maps/WXqVh Die Schreiner-huis op De Aar soos te sien op Google Maps.] URL besoek op 23 September 2013. {{Voorbladster}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Cronwright, Samuel}} [[Kategorie:Suid-Afrikaanse politici]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse skrywers]] [[Kategorie:Geboortes in 1863]] [[Kategorie:Sterftes in 1936]] m08jhnzwvfml1tqji3qhitdinggjjdp 0 79885 2974682 2830718 2026-10-02T07:02:26Z CommonsDelinker 1161 Administrateur [[c:User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] vervang "FA-18_Hornet_breaking_sound_barrier_(7_July_1999)_-_filtered.jpg" met "FA-18_Hornet_breaking_sound_barrier_(7_July_1999).jpg" omrede: [[:c:COM:Duplicate|Duplicate]]: Exact or scaled-down d 2974682 wikitext text/x-wiki [[Lêer:F-18-diamondback blast.jpg|duimnael|240px|'n F/A-18E/F Super Hornet van die Amerikaanse vloot in transsoniese vlug.]] [[Lêer:FA-18 Hornet breaking sound barrier (7 July 1999).jpg|duimnael|240px|’n F/A-18 nader die [[klankgrens]].<ref>[http://antwrp.gsfc.nasa.gov/apod/ap070819.html APOD: 2007 Augustus 19 – A Sonic Boom]</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.eng.vt.edu/fluids/msc/gallery/conden/mpegf14.htm |title=F-14 Condensation cloud in action |access-date=10 September 2013 |archive-date=29 Oktober 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071029222904/http://www.eng.vt.edu/fluids/msc/gallery/conden/mpegf14.htm |url-status=dead }}</ref>]] [[Lêer:Dopplereffectsourcemovingrightatmach1.4.gif|duimnael|240px|’n Voorwerp breek deur die klankgrens en omdat dit vinniger as die klankgolwe beweeg, lei dit as 't ware die golf. Die voorwerp sal reeds verby ’n waarnemer wees teen die tyd dat die klank hom bereik.]] '''Supersoniese snelheid''' is ’n [[spoed]] van ’n voorwerp wat die [[spoed van klank]] ([[Mach-getal|Mach]]&nbsp;1) oortref. Vir voorwerpe wat by [[seevlak]] in droë [[Aarde se atmosfeer|lug]] van 20&nbsp;[[Celsius|°C]] vlieg, is dié snelheid sowat 343&nbsp;[[meter per sekonde]] (m/s), 667&nbsp;[[Knoop (snelheid)|knope]] of 1&nbsp;235&nbsp;[[Kilometer per uur|km/h]]. Snelhede van meer as vyf keer die spoed van klank (Mach&nbsp;5) word dikwels hipersonies genoem. Vlugte waar net dele van die lug om ’n voorwerp, soos die punte van rotorlemme, supersoniese snelhede bereik, word transsonies genoem. Dit is gewoonlik tussen Mach&nbsp;0,8 en Mach&nbsp;1,23 == Klankgolwe == [[Klank]] is bewegende vibrasies in die vorm van drukgolwe in ’n elastiese medium. In [[gas]]se beweeg klank longitudinaal (in die voortplantingsrigting van die [[Golf (fisika)|golf]]) teen verskillende snelhede – dit hang gewoonlik af van die molekulêre massa en [[temperatuur]] van die gas; [[druk]] het ’n geringe uitwerking. Aangesien lugtemperatuur en {{nowrap|-samestelling}} aansienlik wissel volgens die hoogte, kan Mach-getalle vir [[vliegtuie]] wissel ondanks ’n konstante beweegsnelheid. In [[water]] by [[kamertemperatuur]] kan supersoniese snelheid beskou word as enige snelheid van meer as 1&nbsp;440&nbsp;m/s. In [[Vaste stof|vaste stowwe]] kan klankgolwe longitudinaal of transversaal gepolariseer word en kan hulle selfs groter snelhede bereik. == Supersoniese voorwerpe == Die meeste moderne [[vegvliegtuie]] is supersonies, maar daar was ook al supersoniese [[Passasiersvliegtuig|passasiersvliegtuie]], soos [[Concorde]] en die [[Toepolef Tu-144]]. Albei dié vliegtuie en sommige moderne vegvliegtuie is ook in staat tot superkruisvlug, waar supersoniese vlug volgehou word sonder die gebruik van ’n [[nabrander]]. Vanweë sy vermoë tot superkruisvlug vir verskeie ure en relatief gereelde vlugte oor verskeie dekades, het Concorde heelwat meer tyd supersonies gevlieg as alle ander vliegtuie saam. Sedert Concorde op 26 November 2003 finaal onttrek is, is daar geen supersoniese passasiersvliegtuig in gebruik nie. Sommige groot [[bomwerper]]s, soos die [[Toepolef Tu-160]] en [[Rockwell B-1 Lancer]], kan ook supersonies vlieg. Die meeste moderne koeëls is supersonies, met wapenprojektiele wat snelhede van tot meer as Mach&nbsp;3 kan bereik.<ref name="hornady">{{Cite web |url=http://www.hornady.com/images/ballistics/ballistics_charts.pdf |title=Hornady Ammunition Charts |access-date=10 September 2013 |archive-date=27 September 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070927043455/http://www.hornady.com/images/ballistics/ballistics_charts.pdf |url-status=dead }}</ref> Die meeste [[Ruimtetuig|ruimtetuie]], veral die [[Ruimtependeltuig]], is vir minstens ’n deel van hul terugvlug supersonies. Met hul lansering word supersoniese snelhede by laer as 30&nbsp;km gewoonlik vermy om lugweerstand te voorkom. ’n Golf wat deur ’n [[sweep]] beweeg, kan ook supersoniese snelhede bereik.<ref>{{Cite web |url=http://www.hypography.com/article.cfm?id=32479 |title=Hypography – Science for everyone – Whip Cracking Mystery Explained |access-date=10 September 2013 |archive-date=17 Februarie 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120217002832/http://www.hypography.com/article.cfm?id=32479 |url-status=dead }}</ref> == Geskiedenis == Ywerige navorsing oor vliegtuigtegnieke tydens die [[Tweede Wêreldoorlog]] het gelei tot die vervaardiging van die eerste [[vuurpyl]]- en [[Straalvliegtuig|stralervliegtuie]]. Dus is die eerste bewerings van supersoniese vlugte tydens die oorlog gemaak. Die eerste erkende vlug wat deur die [[klankgrens]] gebreek het deur ’n bemande tuig onder beheerde toestande was op 14 Oktober 1947 in ’n Amerikaanse navorsingsprojek met die eksperimentele [[Bell X-1]]-navorsingsvuurpylvliegtuig, met [[Chuck Yeager|Charles "Chuck" Yeager]] as vlieënier. Die eerste produksievliegtuig wat deur die klankgrens gebreek het, was ’n [[North American F-86 Sabre]] met die eerste vroulike supersoniese vlieënier, Jacqueline Cochran. == Sien ook == * [[Destinus]] * [[Klankgrens]] == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == * [http://books.google.com/books?id=PyEDAAAAMBAJ&pg=PA72&dq=motor+gun+boat&hl=en&ei=LxTqTMfGI4-bnwfEyNiWDQ&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=6&ved=0CEIQ6AEwBQ#v=onepage&q=motor%20gun%20boat&f=true "Can We Ever Fly Faster Speed of Sound", Oktober 1944, Popular Science] – een van die eerste artikels oor skokgolwe en vlugte teen die spoed van klank * [http://books.google.com/books?id=NSEDAAAAMBAJ&pg=PA114&dq=popular+science+January+1946&hl=en&ei=vb7kTIbiC4uQnwfUwpT4BQ&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=2&sqi=2&ved=0CDQQ6AEwAQ#v=onepage&q=popular%20science%20January%201946&f=true "Britain Goes Supersonic", Januarie 1946, Popular Science] – 1946-artikel waarin supersoniese vlugte verduidelik word * [http://www.mathpages.com/home/kmath109/kmath109.htm MathPages – The Speed of Sound] * [http://online.cctt.org/physicslab/content/phy1/lessonnotes/Sound/lessonsound.asp Klank] * [[Lêer:Crystal txt.png|15px]] Hierdie artikel is vertaal uit die [[:en:Supersonic speed|Engelse Wikipedia]] {{Normdata}} [[Kategorie:Aërodinamika]] [[Kategorie:Klank]] [[Kategorie:Lugvaart]] 4jz45uyufbjsphqk5jo9zwmwqm1a29x 0 85461 2974683 2902244 2026-10-02T07:39:37Z Aliwal2012 39067 /* Vroeë lewe */ 2974683 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Akteur | Naam = Matthew McConaughey | Beeld = Matthew McConaughey 2019 (48648344772).jpg | Beeldbeskrywing = | Beeldonderskrif = McConaughey in 2019 | Geboortenaam = Matthew David McConaughey | Alias = | Geboortedatum = {{Geboortedatum en ouderdom|1969|11|4}} | Geboorteplek = Uvalde, [[Texas]], [[VSA]] | Nasionaliteit = Amerikaans | Sterftedatum = | Sterfteplek = | Beroep = Akteur | Aktiewe jare = 1991–nou | Noemenswaardige rolprente = ''Lone Star'', ''A Time to Kill'', ''Reign of Fire'', ''Dallas Buyers Club'' | Webwerf = http://www.matthewmcconaughey.com/ | imdb = 0000190 | Toekennings = Sien onder Filmografie }} '''Matthew David McConaughey''' (geb. [[4 November]] [[1969]] in Uvalde, [[Texas]]) is ’n [[VSA|Amerikaanse]] akteur. Hy het die eerste keer aandag getrek met sy spel in die komedie ''Dazed and Confused'' (1993), en het daarna in prente gespeel soos ''Texas Chainsaw Massacre: The Next Generation'' (1994), ''A Time to Kill'' (1996) en [[Steven Spielberg]] se historiese drama ''Amistad''. In die 2000's het hy in verskeie romantiese dramas gespeel soos ''The Wedding Planner'' (2001) en ''How to Lose a Guy in 10 Days''. Sedert 2010 was hy in ernstiger rolle, soos dié in ''The Lincoln Lawyer'', ''Bernie'', ''Killer Joe'', ''Mud'' en ''The Wolf of Wall Street''. In 2013 het hy die rol vertolk van ’n cowboy wat met [[vigs]] gediagnoseer word in ''Dallas Buyers Club''. Vir laasgenoemde het hy in 2014 verskeie pryse gewen, onder meer die [[Golden Globe]] en [[Oscar]]. Hy het ook saam met [[Woody Harrelson]] in die TV-speurreeks ''True Detective'' gespeel. == Vroeë lewe == McConaughey, die jongste van drie seuns, is in Uvalde, [[Texas]], gebore. Sy pa, James Donald McConaughey, was ’n vulstasie-eienaar wat eens in die NFL [[Amerikaanse voetbal]] gespeel het<ref>{{cite web|url=http://www.databasefootball.com/teams/teamyear.htm?tm=GNB&yr=1953&lg=nfl|title=1953 Green Bay Packers|accessdate=24 Mei 2013|publisher=databasefootball.com|archive-date= 8 April 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130408062212/http://databasefootball.com/teams/teamyear.htm?tm=GNB&yr=1953&lg=nfl|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.the-kramerfamily.com/1953PACKERS.html |title=The 1953 Green Bay Packers |access-date=24 Mei 2013 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20150602000828/http://www.the-kramerfamily.com/1953PACKERS.html |archive-date= 2 Junie 2015 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.filmreference.com/film/66/Matthew-McConaughey.html |title=Matthew McConaughey Biography (1969–) |publisher=Filmreference.com |access-date=6 Oktober 2009 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20190608080426/http://www.filmreference.com/film/66/Matthew-McConaughey.html |archive-date=8 Junie 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref>[http://www.austinwomanmagazine.com/all-in-the-family All in the Family] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120504212543/http://www.austinwomanmagazine.com/all-in-the-family |date= 4 Mei 2012 }}. Austin Woman Magazine (2012-04-26). Besoek op 2013-08-25.</ref> en sy ma, Mary Kathleen "Kay" (geb. McCabe), was ’n kleuterskoolonderwyseres en skrywer. Sy ouers is verskeie kere geskei en weer met mekaar getroud.<ref name="marriage">{{cite web | publisher=ABC7news.com | title=Barbara Walters' Oscar Special | url=http://abclocal.go.com/kgo/story?section=entertainment&id=3949579 | accessdate=15 April 2006 | archive-date= 4 Desember 2007 | archive-url=https://web.archive.org/web/20071204064645/http://abclocal.go.com/kgo/story?section=entertainment&id=3949579 | url-status=dead }}</ref> Hy het [[Skotland|Skotse]], [[Engeland|Engelse]], [[Ierland|Ierse]], [[Swede|Sweedse]] en [[Duitsland|Duitse]] bloed.<ref>{{cite news |title=Biography for Matthew McConaughey |url=http://www.imdb.com/name/nm0000190/bio |access-date=17 Oktober 2013 |newspaper=imdb |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20191221130717/https://www.imdb.com/name/nm0000190/bio |archive-date=21 Desember 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> McConaughey het in Longview, Texas, gewoon waar hy op hoërskool was en in die jaarboek as "die aantreklikste leerling" aangewys is. Hy het in 1988 vir ’n jaar in Warnervale in [[Nieu-Suid-Wallis]], [[Australië]], as ’n uitruilstudent gewoon.<ref name="exchange">{{cite web |title=ONE news |work=McConaughey credits Australian town |url=http://tvnz.co.nz/view/page/425826/696966 |access-date=22 Desember 2006 |language=ja |archive-url=https://web.archive.org/web/20190205042252/http://tvnz.co.nz/view/page/425826/696966 |archive-date= 5 Februarie 2019 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref> Hy het daarna aan die Universiteit van Texas studeer,<ref>{{cite web |url=http://www.studenthousingplanet.com/2009/03/the-castilian-dorm-serving-the-university-of-texas-receives-upgrades-prcom.html |title=The Castilian Dorm Serving the University of Texas Receives Upgrades (PR.com) |publisher=Student Housing Planet |date=26 Maart 2009 |accessdate=16 Oktober 2009 |archive-date=12 September 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090912071435/http://www.studenthousingplanet.com/2009/03/the-castilian-dorm-serving-the-university-of-texas-receives-upgrades-prcom.html |url-status=dead }}</ref> waar hy in 1993 ’n [[Baccalaureus Artium|BA-graad]] behaal het in radio-en-TV-rolprente.<ref>[http://utdirect.utexas.edu/registrar/degv.WBX Degrees and Dates of Attendance: McConaughey, Matthew D.]. University of Texas at Austin</ref> == Loopbaan == === 1991–2000 === McConaughey het in 1991 begin toneelspeel en in verskeie TV-advertensies verskyn voordat hy in Richard Linklater se [[rolprent]] ''Dazed and Confused'' verskyn het. Dit het goeie resensies gekry.<ref>{{cite web |url=http://www.rottentomatoes.com/m/dazed_and_confused/ |title=Dazed and Confused Movie Reviews, Pictures |publisher=Rotten Tomatoes |access-date=5 Augustus 2010 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200310054152/https://www.rottentomatoes.com/m/dazed_and_confused/ |archive-date=10 Maart 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Ná ’n paar kleiner rolle in ''Angels in the Outfield'', ''Texas Chainsaw Massacre: The Next Generation'' en ''Boys on the Side'', het hy sy deurbraak gemaak as die regsgeleerde Jake Brigance in die 1996-prent ''A Time to Kill'', wat gebaseer was op die [[John Grisham]]-roman met dieselfde naam. Laat in die 1990's het McConaughey hoofrolle vertolk in onder meer ''Contact'', ''Amistad'', ''The Newton Boys'', ''EDtv'' en ''U-571''. === 2001–2011 === [[Lêer:Matthew McCoonaughey at the Dallas Buyers Club.jpg|duimnael|links|175px|McConaughey by die première van ''Dallas Buyers Club'' op [[Toronto]] se internasionale rolprentfees.]] Teen die vroeë 2000's het hy dikwels romantiese rolle vertolk in prente soos ''The Wedding Planner'' en ''How to Lose a Guy in 10 Days''. Albei dié prente was ’n sukses by die loket. Hy het in dié tyd ook gespeel in ''Tiptoes'', ''Two for the Money'' en ''Frailty''. In 2005 het hy saam met [[Penélope Cruz]] in die prent ''Sahara'' gespeel en in dieselfde jaar is hy aangewys as die tydskrif ''People'' se "Sexyste man in die wêreld".<ref>[http://www.people.com/people/package/custom/0,,1113899,00.html "2005 Sexiest Man of the Year"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121120213301/http://www.people.com/people/package/custom/0,,1113899,00.html |date=20 November 2012 }}. ''People''. Besoek op 19 Mei 2008.</ref> In 2006 was hy saam met [[Sarah Jessica Parker]] in die romantiese komedie ''Failure to Launch'', asook in ''We Are Marshall''. Hy het [[Owen Wilson]] vervang in [[Ben Stiller]] se ''Tropic Thunder'' ná Wilson se [[selfmoord]]poging.<ref>{{Cite web |url=http://www.people.com/people/article/0,,20057720,00.html |title=Matthew McConaughey to Replace Owen Wilson in Film |access-date= 4 Maart 2014 |archive-date=28 April 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140428175310/http://www.people.com/people/article/0,,20057720,00.html |url-status=dead }}</ref> === Sedert 2012 === [[Lêer:McConaugheyAlves2010-Crop.jpg|duimnael|150px|McConaughey en sy vrou, Camilla Alves, in 2010.]] Nadat hy vir ’n rukkie nie toneelgespeel het nie, het McConaughey in kleiner, onafhanklike prente meer uitdagende rolle vertolk en groot lof daarvoor gekry. In 2012 het hy teenoor [[Channing Tatum]] gespeel in ''Magic Mike'', wat gebaseer is op Tatum se vroeë lewe. Die regisseur was [[Steven Soderbergh]]. Daarna het hy saam met [[Shirley MacLaine]] in die prent ''Bernie'' gespeel. In Junie 2012 is McConaughey genooi om by die Academy of Motion Picture Arts and Sciences aan te sluit.<ref>{{cite web |last=Thompson |first=Arienne |title=McConaughey, Spencer invited to join Academy |url=http://content.usatoday.com/communities/entertainment/post/2012/06/mcconaughey-chastain-invited-to-join-academy-/1#.UemMNtJM-So |work=USA Today |access-date=19 Julie 2013 |date=29 Junie 2012 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200217162233/http://content.usatoday.com/communities/entertainment/post/2012/06/mcconaughey-chastain-invited-to-join-academy-/1 |archive-date=17 Februarie 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> In 2013 het hy die rol van Ron Woodroof gespeel in die prent ''Dallas Buyers Club''. Die prent het groot lof gekry en McConaughey het verskeie pryse daarvoor gekry, onder meer ’n Golden Globe en Oscar. Hy moes meer as 17&nbsp;kg vir die rol verloor.<ref>{{cite web |last=Ellwood |first=Gregory |title=Matthew McConaughey reveals how he lost 38 pounds and ponders a 'Magic Mike' sequel |url=http://www.hitfix.com/awards-campaign/oscar-contender-matthew-mcconaughey-reveals-how-he-lost-38-pounds-and-ponders-a-magic-mike-sequel |access-date=16 April 2013 |work=[[HitFix]] |date=14 November 2012 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20161107220418/http://www.hitfix.com/awards-campaign/oscar-contender-matthew-mcconaughey-reveals-how-he-lost-38-pounds-and-ponders-a-magic-mike-sequel |archive-date= 7 November 2016 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref> McConaughey speel saam met Woody Harrelson in die 2014-TV-reeks ''True Detective''.<ref>{{cite web |last=Andreeva |first=Nellie |title=HBO Picks Up Matthew-Woody Series ‘True Detective’ With Eight-Episode Order |url=http://www.deadline.com/2012/04/hbo-picks-up-matthew-mcconaughey-woody-harrelson-series-true-detective/ |publisher=Deadline Hollywood |access-date=26 Junie 2012 |date=30 April 2012 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20140701114818/http://www.deadline.com/2012/04/hbo-picks-up-matthew-mcconaughey-woody-harrelson-series-true-detective/ |archive-date=1 Julie 2014 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Vroeg in 2013 is dit bevestig dat hy die hoofrol speel in [[Christopher Nolan]] se [[wetenskapsfiksie]]prent ''Interstellar'', wat in November 2014 uitgereik was.<ref name="COLLIDER.com">{{cite web |url=http://collider.com/matthew-mcconaughey-christopher-nolan-interstellar/ |title=Matthew McConaughey Confirmed to Lead Christopher Nolan’s Inierstellar |first=Matt |last=Goldberg |date=3 April 2013 |publisher=collider.com |access-date=3 April 2013 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200217163721/https://collider.com/matthew-mcconaughey-christopher-nolan-interstellar/ |archive-date=17 Februarie 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Sommige resensente noem sy terugkeer na prente en sy aanvaarding van meer ingewikkelde rolle die "McConaissance".<ref>{{cite web |last=Rachel |first=Syme |title=The McConaissance |url=http://www.newyorker.com/online/blogs/culture/2014/01/the-mcconaissance.html |publisher=The New Yorker |access-date=19 Februarie 2014 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20140719014358/http://www.newyorker.com/online/blogs/culture/2014/01/the-mcconaissance.html |archive-date=19 Julie 2014 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> == Persoonlike lewe == McConaughey het die [[Brasilië|Brasiliaanse]] model en TV-persoonlikheid [[Camila Alves]] in 2006 ontmoet.<ref name=us-june2012>{{cite news |title=Matthew McConaughey Marries Camila Alves! |url=http://www.usmagazine.com/celebrity-news/news/matthew-mcconaughey-marries-camila-alves-2012106 |work=Us Weekly |date=10 Junie 2012 |first=Beth Anne |last=Macaluso |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20140306211744/http://www.usmagazine.com/celebrity-news/news/matthew-mcconaughey-marries-camila-alves-2012106 |archive-date=6 Maart 2014 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Hulle is op 9 Junie 2012 in Austin, Texas, getroud en woon steeds daar.<ref>{{cite web |url=http://www.people.com/people/article/0,,20602475,00.html |title=Matthew McConaughey, Camila Alves Wedding |work=People |date=9 Junie 2012 |access-date=10 Junie 2012 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20160830004036/http://www.people.com/people/article/0,,20602475,00.html |archive-date=30 Augustus 2016 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref>{{cite web |title=Matthew McConaughey and Camila Alves Getting Married in Top-Secret Texas Wedding—This Weekend! |publisher=[[E!]] |date=8 Junie 2012 |url=http://www.eonline.com/news/Matthew_McConaughey_and_Camila_Alves_Getting_Married_in_Top-Secret_Texas_WeddingmdashThis_Weekend/322058 |first=Melanie |last=Bromley |first2=Marc |last2=Malkin |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20120613180834/http://www.eonline.com/news/Matthew_McConaughey_and_Camila_Alves_Getting_Married_in_Top-Secret_Texas_WeddingmdashThis_Weekend/322058 |archive-date=13 Junie 2012 |url-status=live |df=dmy-all |access-date= 4 Maart 2014 }}</ref> Hulle het saam drie kinders, Levi, Vida en Livingston.<ref>{{cite web |url=http://celebritybabies.people.com/2012/12/28/matthew-mcconaughey-welcomes-son-livingston/ |title=Matthew and Camila McConaughey Welcome Son Livingston |date=28 Desember 2012 |work=People |access-date=30 Desember 2012 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20180810152550/http://celebritybabies.people.com/2012/12/28/matthew-mcconaughey-welcomes-son-livingston/ |archive-date=10 Augustus 2018 |url-status=dead |df=dmy-all }}</ref> == Filmografie == === Rolprente === {| class="wikitable sortable" |- ! Jaar ! Titel ! Rol ! Notas |- |rowspan=2|1993 | ''My Boyfriend's Back'' | Man #2 | |- | ''Dazed and Confused'' | David Wooderson | |- |rowspan=2|1994 | ''Angels in the Outfield'' | Ben Williams | |- | ''Texas Chainsaw Massacre: The Next Generation'' | Vilmer Slaughter | |- |rowspan=2|1995 | ''Boys on the Side'' | Offisier Abe Lincoln | |- | ''Glory Daze'' | | |- |rowspan=3|1996 | ''A Time to Kill'' | Jake Tyler Brigance | MTV Movie Award vir beste nuwe talent |- | ''Lone Star'' | Buddy Deeds | |- | ''Larger than Life'' | Tip Tucker | |- |rowspan=2|1997 | ''Amistad'' | Roger Sherman Baldwin | |- | ''Contact'' | Palmer Joss | |- |rowspan=2| 1998 | ''Making Sandwiches'' | Bud Hoagie | Kortprent |- | ''The Newton Boys'' | Willis Newton | |- | 1999 | ''EDtv'' | Ed "Eddie" Pekurny | |- | 2000 | ''U-571'' | Lt. Andrew Tyler | |- | 2001 | ''The Wedding Planner'' | Steve "Eddie" Edison | |- |rowspan=3|2002 | ''Reign of Fire'' | Denton Van Zan | |- | ''Thirteen Conversations About One Thing'' | Troy | Florida Film Critics Circle Award vir beste span |- | ''Frailty'' | "Fenton/Adam Meiks" | |- |rowspan=2|2003 | ''Tiptoes'' | Steven Bedalia | |- | ''How To Lose a Guy In 10 Days'' | Benjamin Barry | |- |rowspan=3|2005 | ''Two for the Money'' | Brandon Lang | |- | ''Sahara'' | Dirk Pitt | |- |''Magnificent Desolation: Walking on the Moon 3D'' | Al Bean | Stem |- |rowspan=2|2006 | ''We Are Marshall'' | Jack Lengyel | |- | ''Failure to Launch'' | Tripp | |- |rowspan=3|2008 | ''Fool's Gold'' | Ben "Finn" Finnegan | |- | ''Tropic Thunder'' | Rick Peck | |- | ''Surfer, Dude'' | Steve Addington | |- | 2009 | ''Ghosts of Girlfriends Past'' | Connor Mead | |- |rowspan=2|2011 |''The Lincoln Lawyer'' | Mickey Haller | |- | ''Bernie'' | Danny Buck Davidson | Austin Film Critics Association-ereprys<br />Central Ohio Film Critics Association-prys<br />National Society of Film Critics Award – beste byspeler<br />New York Film Critics Circle Award vir beste byspeler |- |rowspan=4|2012 | ''Killer Joe'' | Killer Joe Cooper | Austin Film Critics Association-ereprys<br />Central Ohio Film Critics Association-prys<br />Saturn-prys |- | ''The Paperboy'' | Ward James | Austin Film Critics Association-ereprys<br />Central Ohio Film Critics Association-prys |- | ''Mud'' | Mud | Central Ohio Film Critics Association-prys<br />Oklahoma Film Critics Circle-prys<br />Premios días de cine-prys |- | ''Magic Mike'' | Dallas | Austin Film Critics Association-ereprys<br />Central Ohio Film Critics Association-prys<br />Independent Spirit-prys vir beste byspeler<br />National Society of Film Critics-prys vir beste byspeler<br />New York Film Critics Circle-prys vir beste byspeler |- |rowspan=2|2013 | ''Dallas Buyers Club'' | Ron Woodroof | Oscar vir beste akteur<br />Alliance of Women Film Journalists-prys<br />Broadcast Film Critics Association-prys<br />Central Ohio Film Critics Association-prys<br />Dallas–Fort Worth Film Critics Association-prys<br />Denver Film Critics Society-prys<br />Detroit Film Critics Society-prys<br />Dorian-prys<br />Palm Springs International Film Festival-prys<br />Golden Globe-prys<br />Gotham-prys<br />Hollywood Film Festival-prys<br />Independent Spirit-prys<br />Las Vegas Film Critics Society-prys<br />Nevada Film Critics Society-prys<br />Oklahoma Film Critics Circle-prys<br />Phoenix Film Critics Society-prys<br />Rome Film Festival-prys<br />Satellite-prys<br />Screen Actors Guild-prys<br />Southeastern Film Critics Association-prys<br />Verskeie benoemings |-Irish Film & Television Awards | ''The Wolf of Wall Street'' | Mark Hanna | Central Ohio Film Critics Association-prys<br />Oklahoma Film Critics Circle-prys |- | 2014 | ''[[Interstellar]]'' | Cooper | |- |} === Televisie === {| class="wikitable sortable" |- ! Jaar ! Titel ! Rol ! Notas |- | 1992 | ''Unsolved Mysteries'' | Larry Dickens | Episode #5.12 |- | 1999 | ''King of the Hill'' | Rad Thidbodeaux | Stem<br />Episode: The Wedding of Bobby Hill |- | 2000 | ''Sex and the City'' | Homself | Episode: "Escape from New York" |- | 2010–2012 | ''Eastbound & Down'' | Roy McDaniel / Texas Scout | 3 episodes |- | 2014 | ''True Detective'' | Rustin "Rust" Cohle | 8 episodes<br />Uitvoerende vervaardiger |} == Verwysings == {{Verwysings|3}} == Eksterne skakels == * [http://www.bullz-eye.com/movies/interviews/2008/matthew_mcconaughey.htm 2008-onderhoud met Bullz-Eye.com] * {{Imdb naam|190}} {{Commons-kategorie inlyn}} * [[Lêer:Crystal txt.png|15px]] Hierdie artikel is vertaal uit die [[:en:Matthew McConaughey|Engelse Wikipedia]] {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Mcconaughey, Matthew}} [[Kategorie:Geboortes in 1969]] [[Kategorie:Lewende mense]] [[Kategorie:Amerikaanse manlike akteurs van die 20ste eeu]] [[Kategorie:Amerikaanse manlike akteurs van die 21ste eeu]] ham8o7ykot055xvmtwqnr39lwi2cz76 0 94649 2974707 2810045 2026-10-02T09:09:24Z Juan Emilio Prades Bel 109208 2974707 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Lugredery | airline = Ryanair | logo = Ryanair wordmark.svg | image = EI-FRJ - Boeing 737 Ryanair (40963908932).jpg | image_size = 280px | alt = | IATA = FR | ICAO = RYR | callsign = RYANAIR | founded = 1985 | commenced = 1985 | ceased = | aoc = | bases = <!-- | [[Alghero-Fertilia Airport]] | [[Alicante Airport]] | [[Athens International Airport]] | [[Barcelona El Prat Airport]] | [[Bari Airport]] | [[Il Caravaggio International Airport]] | [[Billund Airport]] | [[Birmingham Airport]] | [[Bologna Guglielmo Marconi Airport]] | [[Bournemouth Airport]] | [[Bratislava Airport]] | [[Brindisi Airport]] | [[Bristol Airport|]] | [[Brussels Airport]] | [[Budapest Ferenc Liszt International Airport]] | [[Cagliari-Elmas Airport]] | [[Catania-Fontanarossa Airport]] | [[Chania International Airport]] | [[Copenhagen Airport]] | [[Brussels South Charleroi Airport]] | [[Cork Airport]] | [[Dublin Airport]] <small>(Headquarters)</small> | [[East Midlands Airport]] | [[Edinburgh Airport]] | [[Eindhoven Airport]] | [[Faro Airport]] | [[Fes–Saïss Airport]] | [[Girona–Costa Brava Airport]] | [[Glasgow Airport]] | [[Gran Canaria Airport]] | [[Frankfurt-Hahn Airport]] | [[Baden Airpark]] | [[Kaunas Airport]] | [[John Paul II International Airport Kraków–Balice]] | [[Lamezia Terme International Airport]] | [[Lanzarote Airport]] | [[Leeds Bradford International Airport]] | [[Lisbon Portela Airport]] | [[Liverpool Airport]] | [[Lughawe Londen-Luton]] | [[Lughawe Londen-Stansted]] (Grootste basis) | [[Madrid-Barajas Airport]] | [[Málaga Airport]] | [[Malta International Airport]] | [[Manchester Airport]] | [[Marrakesh Menara Airport]] | [[Moss Airport, Rygge]] | [[Falcone–Borsellino Airport]] | [[Palma de Mallorca Airport]] | [[Paphos International Airport]] | [[Abruzzo Airport]] | [[Galileo Galilei Airport]] | [[Francisco de Sá Carneiro Airport]] | [[Prestwick Airport]] | [[Rome Ciampino Airport]] | [[Leonardo da Vinci-Fiumicino Lughawe]] | [[San Pablo Airport] | [[Shannon Airport]] | [[Stockholm-Skavsta Airport]] | [[Thessaloniki International Airport]] | [[Tenerife South Airport]] | [[Trapani-Birgi Airport]] | [[Valencia Airport]] | [[Weeze Airport]] | [[Copernicus Airport Wrocław]] | [[Zadar Airport]] }}--> | hubs = | secondary_hubs = | focus_cities = | fleet_size = 269<!-- drastiese afname 2021 weens COVID-19 --> | destinations = 225 | company_slogan = | parent = | headquarters = Swords, [[Dublin]], Ierland | key_people = Michael O'Leary (HUB) | revenue = {{increase}} €10,775 miljard <small>(2023)</small> | net_income = {{increase}} €1,314 miljard <small>(2023)</small> | assets = {{increase}} €16,406 miljard <small>(2023)</small> | equity = {{increase}} €5,643 miljard <small>(2023)</small> | num_employees = 19 000 <small>(2022)<ref>{{Cite web|url=https://investor.ryanair.com/wp-content/uploads/2018/07/Ryanair-FY-2018-Annual-Report.pdf|title=''Ryanair FY 2018 Annual Report, bl. 9''|website=investor.ryanair.com|accessdate=30 August 2022}}</ref></small> | website = http://www.ryanair.com }} [[Lêer:Ryanair aircraft EI-DYY (Boeing 737 NG - Max - MSN 37521).jpg|duimnael|Ryanair EI-DYY ]] '''Ryanair''' is 'n [[Ierland|Ierse]] [[laekostelugredery]]. Die hoofkantoor is geleë in Swords, [[Dublin]], [[Ierland]], met twee primêre operasionele basisse by Dublinlughawe en [[Lughawe Londen-Stansted]] en 'n verdere 85 basisse op ander Europese lughawens. Ryanair was in 2018 die tweede grootste Europese lugredery volgens passasiersgetalle (139,2 miljoen). Slegs die Duitse Lufthansa-groep het met 142,3 miljoen meer passasiers vervoer.<ref>{{Cite web|url=https://www.travelbook.de/fliegen/airlines/die-groessten-airlines-europas|title=Lufthansa ist nicht mehr die größte Airline Europas|date=14 January 2020|website=www.travelbook.de|accessdate=30 August 2022}}</ref> Met meer as 1&nbsp;800 vlugte, wat daagliks onderneem word, vervoer Ryanair meer as 130 miljoen passasiers per jaar. In 2016 is meer as 200 bestemmings in 33 lande bedien. Italië was in die winter van 2017/18 die belangrikste mark vir Ryanair - 20,3 persent van alle passasiers het uit hierdie land gekom - nog voor die Verenigde Koninkryk en Spanje (met 17,4 persent elk).<ref>{{Cite web|url=https://www.airliners.de/ryanair-brexit/43288|title=Billigflieger Ryanair sorgt für harten Brexit vor|website=airliners.de|accessdate=30 August 2022}}</ref> Ryanair beperk hom tot een enkele vliegtuigtipe om koste te bespaar; die lugredery bedryf meer as 400 [[Boeing 737 NG|Boeing 737-800]] vliegtuie, terwyl 'n verdere 300 bestel is.<ref>{{Cite web |url=http://corporate.ryanair.com/about-us/history-of-ryanair/?market=en |title=''corporate.ryanair.com: History of Ryanair. Besoek op 19 September 2017'' |access-date=19 September 2017 |archive-date=19 September 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170919023752/http://corporate.ryanair.com/about-us/history-of-ryanair/?market=en |url-status=dead }}</ref> Bestellings sluit 115 Boeing 737- en 110 Boeing 737 MAX 200 in, met opsies vir 'n verdere 100 MAX 200. Ryanair beplan om sy vloot tot en met 2024 tot 585 vliegtuie te vergroot. Die aantal passasiers, wat jaarliks vervoer word, sal dan sowat 200 miljoen beloop. Die lugredery word gekenmerk deur sy snelle uitbreiding, 'n gevolg van die deregulering van die lugvaartbedryf in [[Europa]] in 1997 en die sukses van sy laekostesakemodel. Ryanair se roetenetwerk bedien 28 lande in Europa asook [[Marokko]]. In die fiskale jaar 2017 was 88 persent van Ryanair se vlugte betyds.<ref>{{Cite web|url=https://corporate.ryanair.com/facts-figures/our-punctuality/|title=Our Punctuality &#124; Ryanair's Corporate Website|website=corporate.ryanair.com|accessdate=30 August 2022}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings}} {{Lugvaart-saadjie}} [[Kategorie:Lugrederye]] ne0os1cdrjzj5580wl7zjn6hncjb0t0 0 99174 2974550 2971869 2026-10-01T16:01:07Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.6 2974550 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Maatskappy |naam = Honda Motor Co., Ltd. |kenteken = [[Lêer:Honda.svg|180px]]<br/><br/> [[Lêer:Honda-Motor-Aoyama-01.jpg|260px|Honda headquarters in Minato, Tokyo]] |tipe = Aandelemaatskappy |stigting = Oktober 1946 |ligging_stad = Minato, [[Tokio]] |ligging_land = [[Japan]] |ligging = |liggings = |sleutelpersone = Toshiaki Mikoshiba​ <small>(Voorsitter)</small><br />Takahiro Hachigo <small>(President en [[Hoof- uitvoerende beampte|HUB]])</small> |gebied_bedien = Wêreldwyd |industrie = Motorvervaardiger, lugvaart, telematika |produkte = Motors, luukse en kommersiële voertuie, motorfietse, bromponies, kragopwekkers, waterpompe, grasperk en tuintoerusting, halms, [[buiteboordmotor]]s, robotte, straalvliegtuie, [[straalvliegtuig]]-enjins, dunfilmsonselle |dienste = |inkomste = ¥ 15.889 miljard (2019)<ref name="FY">{{cite web|url=https://global.honda/content/dam/site/global/investors/cq_img/library/financialresult/FY201803_4Q_financial_result_e.pdf|title=Financial Results: Honda Motor Company|accessdate=15 Junie 2018|date=31 Mei 2019|archive-date=27 Mei 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200527200731/https://global.honda/content/dam/site/global/investors/cq_img/library/financialresult/FY201803_4Q_financial_result_e.pdf|url-status=dead}}</ref><br />$143 miljard (2019) |bedryfsinkomste = ¥750 miljard (2014)<ref name="FY2014">{{cite web |url=http://world.honda.com/investors/library/annual_report/2014/honda2014ar-all-e.pdf |title=Financial Results: Honda Motor Company |access-date=20 Desember 2014 |date=April 2014 |format=PDF |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304113657/http://world.honda.com/investors/library/annual_report/2014/honda2014ar-all-e.pdf |archive-date=4 Maart 2016 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> |netto_inkomste = ¥676 miljard (2019)<ref name="FY"/>$6,1 miljard (2019) |getal_werknemers = 219&nbsp;772 (2019) |ouer = Japan Trustee Services Bank (Trust) 6,46%<br />The Master Trust Bank of Japan (Trust) 4,71%<br />Mokusurei 3,09%<br />Meiji Yasuda Life 2,83%<br />Tokio Marine Nichido 2,35% |afdelings = Acura<br />Honda Automobiles<br />Honda Motorcycles<br />Honda Marine |dogtermaatskappye = |slagspreuk = |tuisblad = [http://www.world.honda.com/ world.honda.com] |ontbind = |voetnotas = }} __NOTOC__ [[Lêer:2006 SAG - F1 Honda RA272 1965 -01.JPG|duimnael|links|220px|Honda RA272 in [[Formule Een]] in 1965]] [[Lêer:Honda S600 Coupe.jpg|duimnael|regs|240px|Honda S600 Coupe]] [[Lêer:Honda e IMG 3728.jpg|duimnael|links|220px|Honda e]] [[Lêer:2021 Honda HR-V e-HEV RS.jpg|duimnael|links|220px|Honda HR-V]] '''Honda Motor Co., Ltd.''' ([[Japannees]]: 本田技研 工業 株式会社) is 'n Japannese openbare multinasionale korporasie, wat veral bekend is as 'n vervaardiger van motors, motorfietse en kragtoerusting. Honda is die wêreld se grootste motorfietsvervaardiger sedert 1959,<ref>{{Cite book |title=Cases in contemporary strategy analysis |first1= Robert M. |last1= Grant |first2= Kent E. |edition= 3rd |publisher=Wiley-Blackwell |year= 2003 |isbn= 1-4051-1180-1 |url= http://books.google.com/books?id=XF7V9w8ByrcC&pg=PA172 |accessdate=12 November 2010 |last2= Neupert}}</ref><ref>{{Cite book |title= Six men who built the modern auto industry |first= Richard Alan |last= Johnson |publisher=MotorBooks International |year= 2005 |isbn= 0-7603-1958-8 |url= http://books.google.com/books?id=CArfq7tV0OIC&pg=PA52 |accessdate=12 November 2010}}</ref> sowel as die wêreld se grootste vervaardiger van [[binnebrandenjin]]s gemeet in volume, hul vervaardig meer as 14 miljoen binnebrandenjins elke jaar.<ref name="Honda of America Manufacturing, Inc., Marysville, Ohio - Press room">{{cite news |url=http://www.ohio.honda.com/pressroom/View_Release.cfm?articleid=174 |title=First Motorcycle airbag earns Takata and Honda 2008 Automotive News Pace Innovation Partnership Award |last=Miller |first=Edward |date=18 April 2008 |publisher=Honda.com |access-date=28 Julie 2009 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20130517214957/http://www.ohio.honda.com/pressroom/View_Release.cfm?articleid=174 |archive-date=17 Mei 2013 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Honda was die tweede grootste Japannese motorvervaardiger in 2001.<ref>{{cite web |url=http://mobiliohonda.com |title=Harga Honda Mobilio |publisher=Mobilio |access-date=22 November 2009 |language=zh |archive-url=https://web.archive.org/web/20200326001600/http://mobiliohonda.com/ |archive-date=26 Maart 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.cars-directory.net/history/honda/ |title=The History of Honda |publisher=Cars-directory.net |access-date=22 November 2009 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200512075512/https://www.cars-directory.net/history/honda/ |archive-date=12 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Honda was die agtste grootste motorvervaardiger in die wêreld ná [[General Motors]], [[Volkswagen]] Groep, [[Toyota]], [[Hyundai Motormaatskappy|Hyundai Motorgroep]], [[Ford]], [[Nissan]], en [[PSA Peugeot Citroën]] in 2011.<ref>{{cite web|url=http://oica.net/wp-content/uploads/ranking.pdf|title=World motor vehicle production OICA correspondents survey without double counts world ranking of manufacturers year 2011|access-date=11 April 2015|archive-date=19 Maart 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150319082135/http://oica.net/wp-content/uploads/ranking.pdf|url-status=dead}}</ref> == Agtergrond == Honda was die eerste Japannese motorvervaardiger wat 'n toegewyde luukse handelsnaam, Acura, vrygestel het in 1986. Benewens hul kern motor- en motorfietsondernemings, vervaardig Honda ook tuintoerusting, [[buiteboordmotor]]s, waterponies, kragopwekkers en ander produkte. Sedert 1986 is Honda besig met navorsing oor [[kunsmatige intelligensie]] / [[robotika]] en stel hulle hul ASIMO-robot in 2000 vry. Hulle het ook die lugvaartbedryf aangedurf met die stigting van GE Honda Aero Engines in 2004 en die Honda HA-420 HondaJet, waarmee produksie in 2012 mee begin is. Honda het drie gesamentlike ondernemings in China: Honda China, Dongfeng Honda en Guangqi Honda. In 2013 het Honda ongeveer 5,7% (6,8 miljard dollar) van sy inkomste in navorsing en ontwikkeling belê. In 2013 het Honda ook die eerste Japannese motorvervaardiger geword wat 'n netto-uitvoerder van die Verenigde State was en 108&nbsp;705 Honda- en Acura-modelle uitgevoer het, terwyl hy slegs 88&nbsp;357 ingevoer het. <ref>{{cite web|url= http://www.autoblog.com/2014/01/29/honda-first-japanese-carmaker-net-exporter-from-us/?ncid=txtlnkusaolp00000588 |title=Honda is first Japanese carmaker to be a net-exporter from US |first=Jeffrey N. |last=Ross |date=29 Januarie 2014 |publisher=autoblog |accessdate=25 Julie 2014}}</ref> == Korporatief == Honda se hoofkwartier is in Minato, Tokio, Japan. Sy aandele verhandel op die Tokio-aandelebeurs en die New York-aandelebeurs, sowel as beurse in Osaka, Nagoya, Sapporo, Kyoto, Fukuoka, Londen, Parys en Switserland. In die 2017-boekjaar is driekwart van die omset gegenereer uit die verkoop van motors en 12% uit die verkoop van tweewielers. Die res is behaal deur finansiële dienste, klein enjins en ander produkte. In hierdie jaar is 5,0 miljoen motors verkoop.<ref name=Honda2017>{{en}} [http://world.honda.com/content/dam/site/world/investors/cq_img/library/annual_report/FY201703_annual_report_e.pdf Honda Annual Report 2017], besoek op 19 Maart 2018</ref> Noord-Amerika en Asië is die belangrikste verkoopsmarkte, elk met 2,0 miljoen eenhede. Japan beklee die derde plek met 668&nbsp;000 voertuie en minder as 200&nbsp;000 voertuie is in Europa verkoop. In dieselfde jaar is byna 18&nbsp;miljoen tweewielers, soos bromponies en motorfietse, verkoop, waarvan die oorgrote meerderheid in Asië was. Vir die boekjaar 2018 het Honda 'n verdienste van VS$ 9,534 miljard gerapporteer, met 'n jaarlikse inkomste van VS$ 138,250 miljard, 'n toename van 6,2% in vergelyking met die vorige fiskale siklus. Honda se aandele het teen meer as $32 per aandeel verhandel, en die markkapitalisasie daarvan is in Oktober 2018 op VS$ 50,4 miljard gewaardeer.<ref>{{Cite web|url=https://www.macrotrends.net/stocks/charts/HMC/honda/revenue|title=Honda Revenue 2006–2018 {{!}} HMC|website=www.macrotrends.net|access-date=1 November 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20190207020222/https://www.macrotrends.net/stocks/charts/HMC/honda/revenue|archive-date= 7 Februarie 2019|url-status=dead}}</ref> == Vervaardiging == Die maatskappy het monteeraanlegte regoor die wêreld. Hierdie aanlegte is geleë in China, die Verenigde State, Pakistan, Kanada, Engeland, Japan, België, Brasilië, Meksiko, Nieu-Seeland, Maleisië, Indonesië, Indië, Filippyne, Thailand, Viëtnam, Turkye, Taiwan, Peru en Argentinië. Teen Julie 2010 was 89 persent van die Honda- en Acura-voertuie wat in die Verenigde State verkoop is, in Noord-Amerikaanse aanlegte gebou, teenoor 82,2 persent 'n jaar tevore. Honda het 'n groot fabriek wat in [[Swindon]], Engeland, geleë is. Honda was een van die eerste Japannese motormaatskappye wat hierdie stap gemaak het. Voertuie word in Swindon vir die Europese mark vervaardig. Honda se verkope is egter onder druk, in 2007 het Honda 330 000 voertuie in Europa verkoop, maar dit het in 2014 tot 142 000 gedaal.<ref name=FTSW>{{en}} Financial Times [http://www.ft.com/cms/s/0/1729b766-d6ee-11e4-97c3-00144feab7de.html#axzz3zC8R0dAV Honda eases fears for Swindon plant with £200m injection, 31 Maart 2015], besoek op 4 Februarie 2016</ref> Minder motors word vervaardig, wat beteken dat indiensneming by die fabriek ook gedaal het van 'n hoogtepunt van 5 000 werknemers tot 3 100 vroeg in 2015. In Maart 2015 het Honda besluit om £200 miljoen in die aanleg te belê om doeltreffendheid te verbeter.<ref name="FTSW" /> Daar is ook planne om voertuie van dié fabriek na die Verenigde State uit te voer. Aan die begin van 2019 het Honda besluit om die fabriek te sluit. Met die sluiting in 2022 het ongeveer 3 500 werknemers hul werk verloor en ongeveer dieselfde aantal het by verskaffers verlore gegaan.<ref>{{en}} The Guardian [https://www.theguardian.com/business/live/2019/feb/19/honda-expected-to-confirm-factory-closure-business-live Honda's Swindon factory closure threatens 7,000 jobs, 19 Februarie 2019], besoek op 11 Maart 2019</ref> <gallery> Honda S600 Coupe.jpg|Honda S600 Coupe (1965) 1989 Honda Legend (KA4) sedan (2015-07-15) 01.jpg|1989 Honda Legend 1998 Honda Prelude VTi Automatic 2.2 Front.jpg|1998 Honda Prelude VTi 2003-2005 Honda Accord Euro Luxury sedan (2010-09-19) 02.jpg|2005 Honda Accord 2021 Honda HR-V e-HEV RS.jpg|2021 Honda HR-V 2022 Honda Civic LX, Front Right, 06-20-2021.jpg|duimnael|links|220px|2022 Honda Civic </gallery> == Verwysings == {{Verwysings|2}} {{Normdata}} [[Kategorie:Honda| ]] docivlrtufejkpupoxmp41o61wk8odi 0 100977 2974723 2919878 2026-10-02T11:54:14Z Aliwal2012 39067 /* Vorige wenners (sedert 1959 getoon) */ 2974723 wikitext text/x-wiki Die '''Verenigde State Grand Prix''' is 'n motorwedren wat afwisselend plaasvind sedert 1908, toe dit as die Amerikaanse Grand Prize bekend gestaan het. Die wedren word later deel van die Formule Een Wêreldkampioenskap. Die afgelope 49 renne het reeds op tien verskillende bane plaasgevind, en sedert 2012 word dit by die [[Circuit of the Americas]] in [[Austin, Texas|Austin]], [[Texas]], gehou. == Vorige wenners (''sedert 1959 getoon'') == [[Lêer:Austin circuit.svg|duimnael|regs|350px|Austin]] {| class="wikitable" style="font-size: 95%;" |- ! Jaar ! Renjaer ! Vervaardiger ! Renbaan |- ! [[2025 Verenigde State Grand Prix|2025]] | {{vlagikoon|NED}} [[Max Verstappen]] | {{vlagikoon|AUT}} [[Red Bull Racing|Red Bull]]-[[Red Bull Powertrains|RBPT]] | rowspan="14" |[[Circuit of the Americas|Austin]] |- ! [[2024 Verenigde State Grand Prix|2024]] | {{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]] | {{vlagikoon|ITA}} [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] |- ! [[2023 Verenigde State Grand Prix|2023]] | {{vlagikoon|NED}} [[Max Verstappen]] | {{vlagikoon|AUT}} [[Red Bull Racing|Red Bull]]-[[Red Bull Powertrains|RBPT]] |- ! [[2022 Verenigde State Grand Prix|2022]] | {{vlagikoon|NED}} [[Max Verstappen]] | {{vlagikoon|AUT}} [[Red Bull Racing|Red Bull]]-[[Red Bull Powertrains|RBPT]] |- ! [[2021 Verenigde State Grand Prix|2021]] | {{vlagikoon|NED}} [[Max Verstappen]] | {{vlagikoon|AUT}} [[Red Bull Racing|Red Bull]]-[[Honda]] |- ! [[2020 Formule Een-seisoen|2020]] | colspan="3" |''Nie plaasgevind nie, weens koronaviruspandemie'' |- ! [[2019 Verenigde State Grand Prix|2019]] | {{vlagikoon|FIN}} [[Valtteri Bottas]] | {{vlagikoon|GER}} [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes]] |- ! [[2018 Verenigde State Grand Prix|2018]] | {{vlagikoon|FIN}} [[Kimi Räikkönen]] | {{vlagikoon|ITA}} [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] |- ! [[2017 Verenigde State Grand Prix|2017]] | {{vlagikoon|GBR}} [[Lewis Hamilton]] | {{vlagikoon|GER}} [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes]] |- ! [[2016 Verenigde State Grand Prix|2016]] | {{vlagikoon|GBR}} [[Lewis Hamilton]] | {{vlagikoon|GER}} [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes]] |- ! [[2015 Verenigde State Grand Prix|2015]] | {{vlagikoon|GBR}} [[Lewis Hamilton]] | {{vlagikoon|GER}} [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes]] |- ! [[2014 Verenigde State Grand Prix|2014]] | {{vlagikoon|GBR}} [[Lewis Hamilton]] | {{vlagikoon|GER}} [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes]] |- ! [[2013 Verenigde State Grand Prix|2013]] | {{vlagikoon|GER}} [[Sebastian Vettel]] | {{vlagikoon|AUT}} [[Red Bull Racing|Red Bull]]-[[Renault F1|Renault]] |- ! [[2012 Verenigde State Grand Prix|2012]] | {{vlagikoon|GBR}} [[Lewis Hamilton]] | {{vlagikoon|GBR}} [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] |- style="background:#ddd;" ! 2011<br />–<br />2008 |colspan=4| ''Nie plaasgevind nie'' |- ! [[2007 Verenigde State Grand Prix|2007]] | {{vlagikoon|GBR}} [[Lewis Hamilton]] | {{vlagikoon|GBR}} [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] |rowspan="8"|[[Indianapolis Motor Speedway|Indianapolis]] |- ! [[2006 Verenigde State Grand Prix|2006]] | {{vlagikoon|GER}} [[Michael Schumacher]] | {{vlagikoon|ITA}} [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] |- ! [[2005 Verenigde State Grand Prix|2005]] | {{vlagikoon|GER}} [[Michael Schumacher]] | {{vlagikoon|ITA}} [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] |- ! [[2004 Verenigde State Grand Prix|2004]] | {{vlagikoon|GER}} [[Michael Schumacher]] | {{vlagikoon|ITA}} [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] |- ! [[2003 Verenigde State Grand Prix|2003]] | {{vlagikoon|GER}} [[Michael Schumacher]] | {{vlagikoon|ITA}} [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] |- ! [[2002 Verenigde State Grand Prix|2002]] | {{vlagikoon|BRA}} [[Rubens Barrichello]] | {{vlagikoon|ITA}} [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] |- ! [[2001 Verenigde State Grand Prix|2001]] | {{vlagikoon|FIN}} [[Mika Häkkinen]] | {{vlagikoon|GBR}} [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] |- ! [[2000 Verenigde State Grand Prix|2000]] | {{vlagikoon|GER}} [[Michael Schumacher]] | {{vlagikoon|ITA}} [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] |- style="background:#ddd;" ! 1999<br />–<br />1992 |colspan=4| ''Nie plaasgevind nie'' |- ! [[1991 Verenigde State Grand Prix|1991]] | {{vlagikoon|BRA}} [[Ayrton Senna]] | {{vlagikoon|GBR}} [[McLaren]]-[[Honda Racing F1|Honda]] |rowspan="3"|[[Phoenix, Arizona|Phoenix]] |- ! [[1990 Verenigde State Grand Prix|1990]] | {{vlagikoon|BRA}} [[Ayrton Senna]] | {{vlagikoon|GBR}} [[McLaren]]-[[Honda Racing F1|Honda]] |- ! [[1989 Verenigde State Grand Prix|1989]] | {{vlagikoon|FRA}} [[Alain Prost]] | {{vlagikoon|GBR}} [[McLaren]]-[[Honda Racing F1|Honda]] |- style="background:#ddd;" ! 1988<br />–<br />1981 |colspan=4| ''Nie plaasgevind nie'' |- ! [[1980 Verenigde State Grand Prix|1980]] | {{vlagikoon|AUS}} [[Alan Jones]] | [[WilliamsF1|Williams]]-[[Cosworth|Ford]] |rowspan="12"|[[Watkins Glen Internasionale Renbaan|Watkins Glen]] |- ! [[1979 Verenigde State Grand Prix|1979]] | {{vlagikoon|CAN}} [[Gilles Villeneuve]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] |- ! [[1978 Verenigde State Grand Prix|1978]] | {{vlagikoon|ARG}} [[Carlos Reutemann]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] |- ! [[1977 Verenigde State Grand Prix|1977]] | {{vlagikoon|VK}} [[James Hunt]] | [[McLaren]]-[[Cosworth|Ford]] |- ! [[1976 Verenigde State Grand Prix|1976]] | {{vlagikoon|VK}} [[James Hunt]] | [[McLaren]]-[[Cosworth|Ford]] |- ! [[1975 Verenigde State Grand Prix|1975]] | {{vlagikoon|AUT}} [[Niki Lauda]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] |- ! [[1974 Verenigde State Grand Prix|1974]] | {{vlagikoon|ARG}} [[Carlos Reutemann]] | [[Brabham]]-[[Cosworth|Ford]] |- ! [[1973 Verenigde State Grand Prix|1973]] | {{vlagikoon|SWE}} [[Ronnie Peterson]] | [[Lotus F1-span|Lotus]]-[[Cosworth|Ford]] |- ! 1972 | {{vlagikoon|VK}} [[Jackie Stewart]] | [[Tyrrell Racing|Tyrrell]]-[[Cosworth|Ford]] |- ! 1971 | {{vlagikoon|FRA}} François Cevert | [[Tyrrell Racing|Tyrrell]]-[[Ford]] |- ! 1970 | {{vlagikoon|BRA}} [[Emerson Fittipaldi]] | [[Lotus F1-span|Lotus]]-[[Cosworth|Ford]] |- ! 1969 | {{vlagikoon|AUT}} [[Jochen Rindt]] | [[Lotus F1-span|Lotus]]-[[Cosworth|Ford]] |- ! 1968 | {{GB-VLAG}} [[Jackie Stewart]] | Matra-[[Ford Motor Company|Ford]] |- ! 1967 | {{GB-VLAG}} [[Jim Clark]] | [[Team Lotus (1958-1994)|Lotus]]-[[Ford Motor Company|Ford]] |- ! 1966 | {{GB-VLAG}} [[Jim Clark]] | [[Team Lotus (1958-1994)|Lotus]]-[[British Racing Motors|BRM]] |- ! 1965 | {{GB-VLAG}} [[Graham Hill]] | [[British Racing Motors|BRM]] |- ! 1964 | {{GB-VLAG}} [[Graham Hill]] | [[British Racing Motors|BRM]] |- ! 1963 | {{GB-VLAG}} [[Graham Hill]] | [[British Racing Motors|BRM]] |- ! 1962 | {{GB-VLAG}} Jim Clark | [[Team Lotus (1958-1994)|Lotus]]-[[Coventry Climax|Climax]] |- ! 1961 | {{GB-VLAG}} Innes Ireland | [[Team Lotus (1958-1994)|Lotus]]-[[Coventry Climax|Climax]] |- ! 1960 | {{GB-VLAG}} Stirling Moss | [[Team Lotus (1958-1994)|Lotus]]-[[Coventry Climax|Climax]] |- ! 1959 | {{NZ-VLAG}} Bruce McLaren | [[Cooper Car Company|Cooper]]-[[Coventry Climax|Climax]] |} [[Kategorie:Verenigde State Grand Prix| ]] [[Kategorie:Formule Een Grands Prix]] b7a6rmyep41vepryjk3s7ctfdz6l6tx 0 102131 2974699 2851986 2026-10-02T08:21:58Z Oesjaar 7467 Verbeter 2974699 wikitext text/x-wiki {{Weesbladsy}} {{Taksoboks | name = Borrelvleipadda | image = Kassina senegalensis.jpg | status = LC | status_system = IUCN3.1 | regnum = [[Animalia]] | phylum = [[Chordata]] | classis = [[Amphibia]] | ordo = [[Anura]] | familia = [[Hyperoliidae]] | genus = ''[[Kassina]]'' | species = '''''K. senegalensis''''' | binomial = ''Kassina senegalensis'' | binomial_authority = (Dumeril & Bibron, 1841) | synonyms = ''Kassina argyreivittis'' Peters, 1854 }} Die '''Borrelvleipadda''' (''Kassina senegalensis'') is 'n [[padda]] wat voorkom in sentraal en die ooste van [[Suidelike Afrika]] en is 4 – 5&nbsp;cm lank. Die padda het duidelike patrone oor die rug. Die rugkleur wissel van vaalbruin, geel of olyfkleurig met kenmerkende donker kleure op. Die sye is gevlek en die pens is naaswit. == Bron == * ''Natuurlewe van Suid-Afrika'' Duncan Butchart Struik Nature 2012 {{ISBN|978 1 43170 248 0}} {{Saadjie}} {{taksonbalk}} [[Kategorie:Paddas]] fb9gp1fp3t9c58hv8igsf35reroi3mb 0 102236 2974687 2873094 2026-10-02T07:55:38Z Jcwf 4 2974687 wikitext text/x-wiki {{Taksoboks | name = Rooiskurwepadda | image = Schismaderma carens, f, Springbokvlakte.jpg | status = LC | status_system = iucn3.1 | regnum = [[Animalia]] | phylum = [[Chordata]] | classis = [[Amphibia]] | ordo = [[Anura]] | familia = [[Bufonidae]] | genus = '''''Schismaderma''''' | genus_authority=[[Andrew Smith (dierkundige)|Smith]], [[1849]] | species = '''Schismaderma carens''' | binomial_authority = ([[Andrew Smith (dierkundige)|Smith]], [[1848]]) | synonyms = * ''Bufo carens'' <small>Smith, 1848</small> * ''Schismaderma lateralis'' <small>Smith, 1849</small> | range_map = Schismaderma carens range.png | range_map_caption = Rooiskurwepadda verspreiding | range_map_alt = Kaart van Afrika wat verspreiding van rooiskurwepadda aantoon vanaf Tanzanië tot Suid-Afrika. }} Die '''Rooiskurwepadda''' (''Schismaderma carens'') is 'n [[padda]] wat in die noordelike en oostelike gedeeltes van [[Suid-Afrika]] voorkom. Die padda is 7 – 9&nbsp;cm lank en baksteenrooi met 'n verhewe streep aan die sye. Die streep strek van die oog tot die lies. Daar is soms twee donkerkolle op die rug. Hulle hoofvoedsel is [[insek]]te en wurms. Hulle verkies om in blaarafval, poele en damme te leef. == Bron == * ''Natuurlewe van Suid-Afrika'' Duncan Butchart Struik Nature 2012 {{ISBN|978 1 43170 248 0}} {{Saadjie}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Paddas]] 4qb5q5o3ximvtmy2fu62t2xqapzafhg 2974688 2974687 2026-10-02T07:56:03Z Jcwf 4 2974688 wikitext text/x-wiki {{Taksoboks | name = Rooiskurwepadda | image = Schismaderma carens, f, Springbokvlakte.jpg | status = LC | status_system = iucn3.1 | regnum = [[Animalia]] | phylum = [[Chordata]] | classis = [[Amphibia]] | ordo = [[Anura]] | familia = [[Bufonidae]] | genus = '''''Schismaderma''''' | genus_authority=[[Andrew Smith (dierkundige)|Smith]], [[1849]] | species = '''Schismaderma carens''' | binomial_authority = ([[Andrew Smith (dierkundige)|Smith]], [[1848]]) | synonyms = * ''Bufo carens'' <small>Smith, 1848</small> * ''Schismaderma lateralis'' <small>Smith, 1849</small> | range_map = Schismaderma carens range.png | range_map_caption = Rooiskurwepadda verspreiding | range_map_alt = Kaart van Afrika wat verspreiding van rooiskurwepadda aantoon vanaf Tanzanië tot Suid-Afrika. }} Die '''Rooiskurwepadda''' (''Schismaderma carens'') is 'n [[skurwepadda]] wat in die noordelike en oostelike gedeeltes van [[Suid-Afrika]] voorkom. Die padda is 7 – 9&nbsp;cm lank en baksteenrooi met 'n verhewe streep aan die sye. Die streep strek van die oog tot die lies. Daar is soms twee donkerkolle op die rug. Hulle hoofvoedsel is [[insek]]te en wurms. Hulle verkies om in blaarafval, poele en damme te leef. == Bron == * ''Natuurlewe van Suid-Afrika'' Duncan Butchart Struik Nature 2012 {{ISBN|978 1 43170 248 0}} {{Saadjie}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Paddas]] nidx3c448pcms68hzslfsi0dywxcn26 0 102237 2974591 2868278 2026-10-01T20:06:58Z Jcwf 4 2974591 wikitext text/x-wiki {{Taksoboks | name = Natalse sandpadda | image = Natal Sand Frog (Tomopterna natalensis) (6885870624).jpg | image_caption = | status = LC | status_system = iucn3.1 | regnum = [[Animalia]] | phylum = [[Chordata]] | superclassis= [[Tetrapoda]] | classis = [[Amphibia]] | ordo = [[Anura]] | familia = [[Pyxicephalidae]] | genus = [[Tomopterna]] | species = T. natalensis | subspecies = | binomial = '''''Tomopterna natalensis''''' | binomial_authority = ([[Andrew Smith (dierkundige)|Smith]], [[1849]]) | range_map_width = 240px | synonyms = * ''Pyxicephalus natalensis'' <small>Smith, 1849</small> * ''Pyxicephalus pondoensis'' <small>Power, 1935</small> }} Die '''Natalse sandpadda''' (''Tomopterna natalensis'') is 'n [[padda]] wat [[endemies]] is aan [[Suid-Afrika]] en kom voor in die oostelike en noordelike gedeeltes van die land. Die padda is 4 – 5&nbsp;cm lank. Hulle hoofvoedsel is [[insek]]te. Hulle verkies om in syferwater in grasvelde, vleie en stroomoewers te leef. Hulle is van die lawaaierigste paddas. == Bron == * ''Natuurlewe van Suid-Afrika'' Duncan Butchart Struik Nature 2012 {{ISBN|978 1 43170 248 0}} == Eksterne skakels == * {{Commonskat-inlyn|Tomopterna natalensis}} * {{Wikispecies-inlyn|Tomopterna natalensis}} {{Saadjie}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Paddas]] e1u0domxtgzvpg0i7kt83qglr9wmud0 0 102874 2974587 2915842 2026-10-01T19:47:47Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.6 2974587 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas renjaer | name = Jenson Button | image = Jenson Button bahrain 2012.jpg | caption = Jenson Button by die [[2012 Bahreinse Grand Prix]] | nationality = {{vlagikoon|VK}} Brits <small>([[Orde van die Britse Ryk|OBE]])</small> | birth_name = Jenson Alexander Lyons Button | birth_date = {{Geboortedatum en ouderdom|1980|1|19|df=y}} | birth_place = Frome, [[Somerset]], [[Engeland]] | Years = 2000–2017 | Old Team = [[WilliamsF1|Williams]], [[Benetton Formula-span|Benetton]], [[Renault F1|Renault]], [[British American Racing|BAR]], [[Honda Racing F1|Honda]], Brawn GP, [[McLaren]]-[[Honda Racing F1|Honda]] | Car number = 22<ref name="formula1.com">{{cite news |url=http://www.formula1.com/news/headlines/2014/1/15372.html |title=FIA entry list reveals driver numbers, confirms Chilton |work=Formula1.com |publisher=Formula One Administration |date=10 Januarie 2014 |access-date=27 Desember 2014 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20150301204807/http://www.formula1.com/news/headlines/2014/1/15372.html |archive-date= 1 Maart 2015 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref> | Races = 309 (306 begin) | Championships = 1 ([[2009 Formule Een-seisoen|2009]]) | Wins = 15 | Podiums = 50 | Points = 1235 | Poles = 8 | Fastest laps = 8 | First race = [[2000 Australiese Grand Prix]] | First win = [[2006 Hongaarse Grand Prix]] | Last win = [[2012 Brasiliaanse Grand Prix]] | Last race = [[2017 Monaco Grand Prix]] | Last season = 2016 | Last position = 15de (21 punte) }} '''Jenson Button <small>[[Orde van die Britse Ryk|OBE]]</small>''' (gebore in Frome, [[Somerset]], [[Engeland]] op [[19 Januarie]] [[1980]]) is 'n voormalige [[Formule Een]]-renjaer van Engeland. Hy het al vir die spanne [[WilliamsF1|Williams]], [[Benetton Formula-span|Benetton]], [[Renault F1|Renault]], [[British American Racing|BAR]], [[Honda Racing F1|Honda]], Brawn GP en [[McLaren]] gejaag. Sy laaste F1-wedren was die [[2017 Monaco Grand Prix]] vir die [[McLaren]]-[[Honda Racing F1|Honda-renspan]].<ref name="HAT-gids">HAT Taal-en-feitegids, Pearson, Desember 2013, {{ISBN|978-1-77578-243-8}}</ref> [[Lêer:Jenson Button 2024 WEC Fuji.jpg|duimnael|links|200px|'n Onlangse foto van Button, by die 2024 Fuji 6-uur-uithouren]] == Vroeë lewe == Button het op die ouderdom van agt begin kartry en vroeë sukses behaal, voordat hy na motorrenne in die Britse Formule Ford-kampioenskap en die Britse Formule 3-kampioenskap gevorder het. Hy het vir die [[2000 Formule Een-seisoen|2000-seisoen]] eers in F1 vir [[Williams Grand Prix Engineering|Williams]] gejaag. Die volgende jaar het hy oorgeskakel na [[Benetton Formula|Benetton]], wat aan die begin van die [[2002 Formule Een-seisoen|2002-seisoen]] die [[Renault F1|Renault-span]] geword het, en toe vir die [[2003 Formule Een-seisoen|2003-seisoen]] verskuif hy na [[British American Racing|BAR]]. Hy het derde in die 2004 Wêreldjaerskampioenskap geëindig, voordat hy tot negende in die [[2005 Formule Een-seisoen|2005-kampioenskap]] geval het. BAR is daarna herdoop en het die [[Honda Racing F1|Honda-span]] geword vir die 2006-seisoen, waartydens Button sy eerste Grand Prix by die [[2006 Hongaarse Grand Prix|Hongaarse Grand Prix]] gewen het, ná 113 wedrenne. == Formule Een-loopbaan == === Williams (2000) === [[Lêer:Williams FW22 - Donington Park.JPG|duimnael|links|160px|Button se Williams FW22 by die Donington Grand Prix-uitstalling.]] In November 1999 het Button sy [[McLaren]]-toetsuitnodiging by die [[Silverstone-renbaan]] in 'n MP4/13- motor vervul en die spaneienaar Ron Dennis duidelik beïndruk. Hy het ook vir die [[Prost Grand Prix|Prost-span]] by die [[Barcelona-Catalunya-renbaan|Circuit de Catalunya]] getoets nadat die spaneienaar [[Alain Prost]] beïndruk was met Button se vermoë en hom gevra het om te kom toets.<ref name="InterviewTimes03">{{cite news|url=https://www.thetimes.com/article/the-big-interview-jenson-button-mx875hrjh3b|title=The big interview: Jenson Button|last1=Naughton|first1=Philippe|date=26 January 2003|work=[[The Times]]|access-date=30 December 2010|last2=Fleming|first2=Sam|last3=Hipwell|first3=Deirdre|url-access=subscription|archive-date=15 November 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201115201100/https://www.thetimes.co.uk/article/the-big-interview-jenson-button-mx875hrjh3b|url-status=live}}</ref>{{Sfn|Couldwell|2010|pp=206–208}} Prost het Button 'n plek by sy F3000-groep aangebied voordat hy vir een seisoen sy F1-span se toetsbestuurder geword het om voor te berei vir mededingende renjaag. Button kon hom nie verbind nie omdat Prost nie bereid was om die belofte van 'n F1-sitplek na te kom nie.{{Sfn|Button|2017|pp=110–111}} Huysman en Robertson het Dennis se aanbod vir Button om by die McLaren-span aan te sluit en 'n jaerplek van [[Jackie Stewart]], voorsitter van [[Jaguar Racing|Jaguar]], van die hand gewys.<ref name=GuardianApr00>{{cite news|last=Henry|first=Alan|title=Button warned against the Spice world|url=https://www.newspapers.com/newspage/259516164/|work=The Guardian|date=20 April 2000|access-date=14 May 2020|url-status=live|via=Newspapers.com|page=32|archive-date=2 August 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200802033702/https://www.newspapers.com/newspage/259516164/}}</ref> 'n Vakante rensitplek het beskikbaar geraak by die [[Williams Grand Prix Engineering|Williams-span]] na die vertrek van tweemalige CART-kampioen Alessandro Zanardi. === Span Enstone (2001–2002) === ==== Benetton (2001) ==== [[Lêer:Button 2001.jpg|duimnael|regs|Button jaag vir [[Benetton Formula|Benetton]] by die [[2001 Franse Grand Prix]].]] Vir 2001 was Button se spanmaat by Benetton die ervare bestuurder [[Giancarlo Fisichella]], 'n span wat onlangs deur Renault aangekoop is. Sy motor was baie onmededingend as gevolg van 'n gebrek aan kragstuur en perdekrag teenoor die vinniger spanne tesame met 'n gebrek aan voorseisoentoetse en hy is deurgaans deur sy spanmaat uitgestof.<ref name="Tremayne2001">{{cite news|url=http://www.independent.co.uk/sport/motor-racing/buttons-battle-to-rebuild-his-image-677797.html|title=Button's battle to rebuild his image|date=15 Julie 2001|first=David|last=Tremayne|work=The Independent|access-date=22 April 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20110713000011/http://www.independent.co.uk/sport/motor-racing/buttons-battle-to-rebuild-his-image-677797.html|archive-date=13 July 2011|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.theguardian.com/sport/2001/may/26/formulaone.formulaone2001|title=Button's slow road to trouble in paradise|last=Henry|first=Alan|date=26 Mei 2001|work=[[The Guardian]]|access-date=22 April 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20191215210145/https://www.theguardian.com/sport/2001/may/26/formulaone.formulaone2001|archive-date=15 December 2019|url-status=live}}</ref> Hy het 17de in die bestuurderskampioenskap geëindig met 'n totaal van twee punte aangeteken; sy beste resultaat was 'n vyfde plek by die Duitse Grand Prix. Sy swak vorm het tot bespiegeling gelei dat hy voor die einde van die jaar vervang sou word;<ref name="Tremayne2001" /> spanhoof, Flavio Briatore, het gesê: "Of hy wys hy is super-goed óf hy verlaat die topvlak van bestuurders" en het hom glo die kans gebied om te vertrek.<ref name="Gordon">{{cite news|url=http://www.independent.co.uk/sport/motor-racing/button-confident-he-has-talent-to-realise-his-dream-671142.html|title=Button confident he has talent to realise his dream|date=28 September 2001|work=The Independent|first=Ian|last=Gordon|access-date=30 December 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20150614091554/http://www.independent.co.uk/sport/motor-racing/button-confident-he-has-talent-to-realise-his-dream-671142.html|archive-date=14 June 2015|url-status=live}}</ref> Briatore het geglo dat Button se onervarenheid gewys het toe hy gesukkel het om sy span te help om 'n mededingende motor op te stel. [6] Sy gebrek aan sukses gekombineer met 'n buitensporige leefstyl het daartoe gelei dat sommige perspublikasies hom 'n "playboy" genoem het.<ref>{{cite news |url=http://www.telegraph.co.uk/sport/3008937/Coulthard-and-Button-find-common-ground.html |title=Coulthard and Button find common ground |date=14 July 2001 |first=James |last=Mossop |work=The Daily Telegraph |access-date=22 April 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130903005143/http://www.telegraph.co.uk/sport/3008937/Coulthard-and-Button-find-common-ground.html |archive-date=3 September 2013 |url-status=live }}</ref> ==== Renault (2002) ==== [[Lêer:Button Silverstone 2002.jpg|duimnael|Button jaag vir [[Renault F1|Renault]] in die [[2002 Britse Grand Prix]]]] In 2002 is Benetton weer as [[Renault F1|Renault]] hermerk, en [[Jarno Trulli]] het by die span aangesluit as Button se vennoot.<ref name="Edworthy">{{cite news |url=http://www.telegraph.co.uk/sport/motorsport/4777741/Formula-One-Button-aims-to-shake-off-playboy-image.html |title=Formula One: Button aims to shake off playboy image |date=12 February 2002 |first=Sarah |last=Edworthy |work=The Daily Telegraph |access-date=22 April 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130902230041/http://www.telegraph.co.uk/sport/motorsport/4777741/Formula-One-Button-aims-to-shake-off-playboy-image.html |archive-date=2 September 2013 |url-status=live }}</ref> In 'n poging om sy openbare beeld oor die voorseisoen te verbeter,<ref name="ARDBut02" /> het hy sy sosiale lewensgewoontes verander, meer tyd spandeer aan opleiding, en van Robertson en Huysman geskei om by John Byfield se sportbestuurstal aan te sluit nadat Briatore met Button oor Byfield gepraat het.<ref name=F1MagOctober2002>{{cite journal|last=Kabanovsky|first=Alexander|title=Один на один: Переходный возраст|trans-title=One on One: Adolescent Age|journal=Formula 1 Magazine|language=ru|date=October 2002|pages=79–80}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.mclaren.com/racing/heritage/driver/jenson-button/jenson-formula-1-debut/|title=Jenson: Formula 1 debut|date=20 November 2013|publisher=McLaren|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20191215180543/https://www.mclaren.com/racing/heritage/driver/jenson-button/jenson-formula-1-debut/|archive-date=15 December 2019|access-date=22 April 2025}}</ref> Aan die einde van 2001 het Briatore Button genooi om tien dae op 'n plaas in Kenia deur te bring,<ref name="F1MagOctober2002" /> om kennis te maak met sy maats en fisiese oefeninge te doen om 'n skouer- en rugprobleem uit te skakel wat hom in 2001 gepla het.<ref name=ARDBut02>{{Cite journal|last=Knuston|first=Dan|date=November 2002|title=Pushing All The Right Buttons|url=https://link.gale.com/apps/doc/A90217151/GPS?u=wikipedia&sid=GPS&xid=7d5be2ef.|journal=Auto Racing Digest|volume=30|issue=6|pages=56|url-access=subscription|access-date=22 April 2025|via=Gale General OneFile|archive-date=15 November 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201115201045/https://galeapps.gale.com/apps/auth?userGroupName=wikipedia&sid=GPS&origURL=https%3A%2F%2Fgo.gale.com%2Fps%2Fi.do%3Fp%3DGPS%26u%3Dwikipedia%26id%3DGALE%7CA90217151%26v%3D2.1%26it%3Dr%26sid%3DGPS%26asid%3D7d5be2ef.&prodId=GPS|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://classic.autosport.com/news/atlasf1-report.php/id/515|title=Button Begins Kenyan Fitness Quest|date=12 December 2001|website=Atlas F1|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20191216081206/http://classic.autosport.com/news/atlasf1-report.php/id/515|archive-date=16 December 2019|access-date=22 April 2025}}</ref> Button het baie tyd saam met sy ingenieurspan spandeer en gevoel daar was 'n beter begrip tussen hulle; Button het homself as “baie selfversekerd” vir die seisoen beskryf.<ref name="Edworthy" /> By die seisoen se tweede wedren in [[2002 Maleisiese Grand Prix|Maleisië]] was hy op pad na sy eerste podium voordat 'n agterveringprobleem in die laaste rondte hom na die vierde plek laat val het. Button se vertonings het aansienlik verbeter sedert 2001 omdat sy motor kragstuur en lanseerbeheer gehad het; hoewel hy dikwels deur Trulli uitgestof is, het hy 'n vinniger wedrenpas getoon om sy meer ervare spanmaat te oortref. Ten spyte van Button se vertonings, en sy begeerte om by Renault te bly, is hy telefonies deur Briatore meegedeel dat die toetsbestuurder [[Fernando Alonso]] hom in 2003 sou vervang.{{Sfn|Button|2017|pp=160–163}} Briatore het kritiek ontvang vir sy besluit, maar het gesê "die tyd sal leer of ek verkeerd is";{{Sfn|Button|2017|pp=160–163}} hy sou Button ook daarvan beskuldig dat hy 'n "lazy playboy" is. In Julie het Button 'n tweejaarkontrak met British American Racing (BAR) geteken met die opsie vir 'n verdere twee jaar daarna om die uittredende [[Olivier Panis]],{{sfn|Henry|2009|pp=70–71, 75}} in vennootskap met die 1997-wêreldkampioen [[Jacques Villeneuve]], te vervang. 'n Belangrike faktor in sy besluit was die kans om saam met David Richards, die [[British American Racing|BAR]]-spanhoof, te werk en hy was beïndruk met die span se langtermynprogram.<ref name="F1MagOctober2002" /><ref>{{cite journal|last1=Noble|first1=Jonathan|last2=Bishop|first2=Matt|title=Button: BAR Offers Title Chance|journal=Autosport|date=27 July 2002|pages=8–9}}</ref> Hy het sewende in die seisoen geëindig met 14 punte.{{Sfn|Hill|2005|p=21}} === Brackley-gebasseerde spanne (2003–2009) === ==== [[British American Racing|BAR]] (2003–2005) ==== ===== 2003 ===== [[Lêer:Jenson button usgp 2004 ontrack.jpg|duimnael|links|Button bestuur vir [[British American Racing|BAR]] by die [[2004 Verenigde State Grand Prix]].]] Button het vroeë vyandigheid van sy nuwe spanmaat Villeneuve in die gesig gestaar, wat gesê het Button "moet in 'n seunsmusiekgroep (''boy band'') wees" en nie met hom gepraat het nie.{{sfn|Button|2017|pp=165–168}} Hul verhouding het nie verbeter na die [[2003 Australiese Grand Prix|eerste wedren in Australië]] nie: Villeneuve moes by die kuipe inkom, maar het 'n ekstra rondte uitgebly en 'n kuipestop gemaak net voor Button sou inkom, wat Button in die kuipelaan laat wag het terwyl Villeneuve se motor gediens is. Villeneuve het dit weens “radioprobleme” geblameer, maar beide Button en Richards het te kenne gegee dat hulle hom nie glo nie. Button het agt punte in die eerste ses wedrenne aangeteken, insluitend 'n vierde plek by die [[2003 Oostenrykse Grand Prix|Oostenrykse Grand Prix]].{{Sfn|Domenjoz|2003|pp=51, 212, 218}} Sy verhouding met Villeneuve het daarna verbeter weens sy beter vertoning en het gesê die opmerkings is veroorsaak deur interspanveranderings.{{Sfn|Button|2017|pp=165–168}} 'n Hoëspoedongeluk deur Button tydens Saterdag se kwalifisering in [[2003 Monaco Grand Prix|Monaco]] het hom vlugtig bewusteloos gelaat en hy is oornag in die hospitaal gehou. Button wou ondanks die ongeluk nog jaag, maar is op mediese advies deur sy span onttrek. Hy is toegelaat om in die volgende [[2003 Kanadese Grand Prix|Grand Prix in Montreal]] te jaag.{{sfn|Button|2017|pp=170–173}} Button het voortgegaan om beter as sy spanmaat te presteer en dit het gehelp om sy voorheen wankelende reputasie te herbou.<ref>{{cite news |url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/motorsport/formula_one/2705685.stm |title=Jenson Button |publisher=BBC Sport |access-date=30 December 2010 |date=26 February 2003 |archive-url=https://web.archive.org/web/20040416123018/http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/motorsport/formula_one/2705685.stm |archive-date=16 April 2004 |url-status=live }}</ref> Net voor die [[2003 Japannese Grand Prix|laaste wedren in Japan]] het Villeneuve sy plek by BAR verloor, en [[Takuma Sato]] word hierna Button se spanmaat. Button het negende geëindig in die jaerskampioenskap met 17 punte.<ref name="MMagBio">[https://web.archive.org/web/20190406232421/https://www.motorsportmagazine.com/database/drivers/jenson-button Jenson Button op www.motorsportmagazine.com]</ref> ===== 2004 ===== Die 2004 seisoen was die eerste waarin Button die meer ervare jaer in sy span was. Hy was ambisieus vir die seisoen en het gesê dat hy konsekwent wil uitdaag vir punte en podiumplekke.<ref>{{cite news|url=https://www.thetimes.com/sport/formula-one/article/button-passes-up-spice-boy-trappings-in-pursuit-of-podium-708ccxkrs79|title=Button passes up spice boy trappings in pursuit of podium|date=29 January 2004|first=Kevin|last=Eason|work=[[The Times]]|access-date=30 December 2010|url-access=subscription|archive-date=15 November 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201115201102/https://www.thetimes.co.uk/article/button-passes-up-spice-boy-trappings-in-pursuit-of-podium-708ccxkrs79|url-status=live}}</ref> Hy het sy eerste podium in die tweede wedren van die jaar behaal—derde plek by die Maleisiese Grand Prix. Hy het dit twee weke later opgevolg met nog 'n derde plek in [[2004 Bahreinse Grand Prix|Bahrein]]. In die volgende wedren op [[2004 San Marino Grand Prix|Imola]] het hy sy eerste voorwegspringplek ingeneem en tweede na [[Michael Schumacher]] geëindig.{{Sfn|Button|2017|pp=179–180}} Hy het 10 podiums in 18 wedrenne behaal, met geen punte in drie renne.<ref name="Results" /> Button het derde in die Bestuurderskampioenskap geëindig en BAR gehelp om tweede plek in die vervaardigerskampioenskap in te neem.{{Sfn|Hill|2005|p=21}} In Augustus 2004 het Button in 'n kontrakdispuut gewikkel geraak. Op 5 Augustus het Button gekies om [[British American Racing|BAR]] te verlaat en 'n tweejaarkontrak geteken om na Williams terug te keer.{{sfn|Henry|2005|pp=178–181}} Hy het dit gedoen omdat BAR nie 'n vervaardigerspan was nie, maar Williams was in 'n vennootskap met BMW en hy het gevoel hulle kan hom help om die Bestuurderskampioenskap te wen.{{Sfn|Button|2017|pp=182–183}} Dit was verbasend, want Button het sy beste seisoen tot nog toe geniet, terwyl Williams gesukkel het. [[British American Racing|BAR]] het volgehou hulle het die reg om hul opsie uit te oefen om Button te behou. Sy bestuur het aangevoer dat die BAR-opsie nie geldig is nie omdat dit 'n klousule bevat wat hom toelaat om te vertrek as BAR die gevaar loop om hul Honda-enjins te verloor. Hulle het gevoel die nuwe kontrak wat in die middel van die jaar vir Honda onderteken is om enjins aan BAR te verskaf, was nie definitief nie, en daarom was Button vry om te verskuif.<ref name="contract">{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/motorsport/formula_one/3541518.stm|title=Will team switch undo Button?|date=6 August 2004|first=Andrew|last=Benson|publisher=[[BBC Sport]]|access-date=31 December 2010|archive-date=31 May 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200531064305/http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/motorsport/formula_one/3541518.stm|url-status=live}}</ref><ref name="BARcontract">{{cite news |url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/motorsport/formula_one/3746818.stm |title=BAR win Button contract dispute |date=20 October 2004 |publisher=[[BBC Sport]] |access-date=31 December 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060331002411/http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/motorsport/formula_one/3746818.stm |archive-date=31 March 2006 |url-status=live }}</ref> Die dispuut het na Formule 1 se "Contract Recognition Board" gegaan, wat op 20 Oktober ten gunste van BAR beslis het en Button gedwing het om by die span aan te bly.<ref name="BARcontract" /> Button het gevolglik van sy bestuurder John Byfield geskei en gesê hy was swak ingelig.<ref>{{cite news|url=http://www.independent.co.uk/sport/motor-racing/button-changes-manager-after-williams-affair-15086.html|title=Button changes manager after Williams affair|first=Alastair|last=Moffitt|work=The Independent|date=1 January 2005|access-date=2 February 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20190502104819/https://www.independent.co.uk/sport/motor-racing/button-changes-manager-after-williams-affair-15086.html|archive-date=2 May 2019|url-status=live}}</ref> Hy het sy vriend Richard Goodard aangestel om hom te bestuur,{{Sfn|Button|2017|pp=182–183}} en 'n persoonlike assistent aangestel om sy sake te herstruktureer.<ref name=F1RMagJul09>{{cite journal|last=Allen|first=James|title=The Renaissance of Jenson Button|url=http://porschecarshistory.com/wp-content/old/lib/magazines/racing/2009/07.2009.pdf|journal=F1 Racing|date=July 2009|access-date=4 May 2020|pages=43–47|archive-url=https://web.archive.org/web/20200504205215/http://porschecarshistory.com/wp-content/old/lib/magazines/racing/2009/07.2009.pdf|archive-date=4 May 2020|url-status=live|issn=1361-4487}}</ref> ===== 2005 ===== [[Lêer:Jenson Button 2005 Canada 2.jpg|duimnael|regs|Button het voor weggespring by die [[2005 Kanadese Grand Prix]].]] Ten spyte van die vete het Button daarop aangedring dat hy [[British American Racing|BAR]] se volle steun gehad het,<ref>{{cite news |url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/motorsport/formula_one/4178779.stm |title=Button retains BAR team backing |date=16 January 2005 |publisher=BBC Sport |access-date=2 January 2011 |archive-date=31 May 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200531064307/http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/motorsport/formula_one/4178779.stm |url-status=live }}</ref> en was optimisties vir die [[2005 Formule Een-seisoen|2005 seisoen]].<ref>{{cite news|url=http://www.formula1.com/news/headlines/2005/1/2540.html|title=BAR drivers target first win with 007|date=16 January 2005|publisher=formula1.com|access-date=2 January 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20141006163236/http://www.formula1.com/news/headlines/2005/1/2540.html|archive-date=6 October 2014|url-status=live}}</ref> Hy kon nie die regulasieveranderinge rakende aerodinamika goed hanteer nie en sy motor was gevolglik nie vinnig genoeg nie.<ref name=DTSep05>{{cite news|last=Garside|first=Kevin|title=Button wins his freedom for £18m|url=https://www.telegraph.co.uk/sport/columnists/kevingarside/2365562/Button-wins-his-freedom-for-18m.html|work=The Daily Telegraph|date=20 September 2005|access-date=14 August 2020|archive-date=15 November 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201115201044/https://www.telegraph.co.uk/sport/columnists/kevingarside/2365562/Button-wins-his-freedom-for-18m.html|url-status=live}}</ref> Button is van die derde plek by die [[2005 San Marino Grand Prix|San Marino Grand Prix]] gediskwalifiseer nadat wedrenondersoekers gevind het dat sy motor 'n tweede brandstoftenk in die hoof een het, wat sy motor ondergewig gelaat het wanneer dit gedreineer is. Die FIA Internasionale Appèlhof het Button en sy span gevolglik uit die volgende twee wedrenne geskors. Ná sy terugkeer het hy heel voor gekwalifiseer in [[2005 Kanadese Grand Prix|Montreal]], maar gebots ná hy 'n fout begaan het terwyl hy derde gelê het.{{sfn|Henry|2009|pp=117–119, 174}} Na die [[2005 Verenigde State Grand Prix]] het Button in al die oorblywende wedrenne punte aangeteken met twee derde plekke in [[2005 Duitse Grand Prix|Duitsland]] en [[2005 Belgiese Grand Prix|België]] om die seisoen in die negende plek met 37 punte af te sluit.<ref name="MMagBio" /> Vir die tweede agtereenvolgende jaar het Button kontrakgeskille gehad waarby BAR en Williams betrokke was. Button het 'n voorafkontrak geteken om vir Williams in 2006 te ry, maar hy het nou geglo dat sy vooruitsigte om sy eerste Grand Prix-oorwinning te behaal beter by BAR sou wees, en dat sy Williams-kontrak nie bindend was nie.<ref>{{cite news |url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/motorsport/formula_one/4725623.stm |title=I'm not tied to Williams – Button |date=28 July 2005 |publisher=BBC Sport |access-date=2 January 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060826214953/http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/motorsport/formula_one/4725623.stm |archive-date=26 August 2006 |url-status=live }}</ref> [[Frank Williams]] het volgehou die kontrak was ten volle bindend, en dat daar “absoluut geen omdraaikans” sou wees nie; sy span het vereis dat Button sekere kontraktuele verpligtinge met borge nakom.<ref>{{cite web|last=Dodgins|first=Tony|title=Button Undone|url=https://www.autosport.com/motorsport/feature/218/button-undone|work=Autosport|date=3 August 2005|access-date=14 August 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200514160841/https://www.autosport.com/motorsport/feature/218/button-undone|archive-date=14 May 2020|url-status=live}}</ref><ref>{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/motorsport/formula_one/4727277.stm|title=Williams defiant in Button tussle|date=29 July 2005|publisher=BBC Sport|access-date=2 January 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20060223101941/http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/motorsport/formula_one/4727277.stm|archive-date=23 February 2006|url-status=live}}</ref>Na 'n paar weke se samesprekings het Williams ingestem om Button vry te stel in ruil vir 'n geraamde £18 miljoen aan vergoeding.<ref name="DTSep05" /><ref>{{cite news|url=https://www.thetimes.com/article/button-gets-his-wish-as-williams-end-pursuit-kr3kz9tt0z6|title=Button gets his wish as Williams end pursuit|date=20 September 2005|work=[[The Times]]|first=Kevin|last=Eason|access-date=2 January 2011|url-access=subscription|archive-date=15 November 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201115201057/https://www.thetimes.co.uk/article/button-gets-his-wish-as-williams-end-pursuit-kr3kz9tt0z6|url-status=live}}</ref> ==== Honda (2006–2008) ==== ===== 2006 ===== [[Lêer:Jenson Button 2006 Canada.jpg|duimnael|regs|Button bestuur die Honda RA106 waarmee hy in die [[2006 Hongaarse Grand Prix]] geseëvier het.]] BAR is voor 2006 na [[Honda Racing F1|Honda]] herdoop na 'n uitkoop deur die Japannese vervaardiger en Button het 'n spanmaat van die ervare [[Rubens Barrichello]] geword.<ref name="DTJun06" /> Honda het aan Button gelyke status gegee en hy sou geen voorkeurbehandeling saam met Barrichello ontvang nie.<ref>{{cite web|last=Noble|first=Jonathan|title=Button and Barrichello to Get Equal Status|url=https://www.autosport.com/f1/news/47129/button-and-barrichello-to-get-equal-status|work=Autosport|date=22 September 2005|access-date=14 August 2020}}</ref> Die nuwe span het goed gevaar in toetse, aangehelp deur die ekstra hulpbronne wat nou van Honda beskikbaar was, en Button was vol vertroue in die motor.<ref name=DTJun06>{{cite news|url=http://www.telegraph.co.uk/sport/2331228/Patient-Button-finds-the-car-to-break-his-duck.html|title=Patient Button finds the car to break his duck|first=Kevin|last=Garside|work=The Daily Telegraph|date=26 June 2006|access-date=3 January 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20130903000950/http://www.telegraph.co.uk/sport/2331228/Patient-Button-finds-the-car-to-break-his-duck.html|archive-date=3 September 2013|url-status=live}}</ref> Hy was gefrustreerd omrede hy nie sy toenemende ervaring en selfvertroue in 2005 in sukses kon omskakel nie, maar was opgewonde oor Honda se motor- en enjinontwikkeling wat uitdagings vir renoorwinnings moontlik sou maak.{{Sfn|Button|2017|p=188}} Button het punte in vyf van die eerste elf wedrenne aangeteken, derde geëindig by die tweede ronde, die [[2006 Maleisiese Grand Prix|Maleisiese Grand Prix]], en die voorwegspringplek vir die volgende [[2006 Australiese Grand Prix|Australiese Grand Prix]].<ref name=Results>{{cite web|title=Jenson Button Results|url=https://motorsportstats.com/driver/jenson-button/results|publisher=Motorsport Stats|access-date=21 November 2021|archive-date=17 October 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211017122549/https://motorsportstats.com/driver/jenson-button/results|url-status=live}}</ref> Die eerste oorwinning van sy loopbaan was by 'n reëndeurdrenkte [[2006 Hongaarse Grand Prix]] vanaf die 14de posisie – die 113de Grand Prix-begin van sy loopbaan.{{sfn|Hamilton|2020|p=216}} Button het vierde of vyfde by elk van die volgende vyf wedrenne geëindig en die seisoen afgesluit met 'n podiumplek by die laaste rondte in [[2006 Brasiliaanse Grand Prix|Brasilië]]. Oor die laaste ses wedrenne van die seisoen het hy meer punte (35) as enige ander jaer aangeteken.<ref name="f1f2006stats">{{cite web | title = F1 2006 review: stats | publisher = F1Fanatic.co.uk | year = 2006 | url = http://www.f1fanatic.co.uk/2006/11/05/f1-2006-stats-review/ | access-date = 12 August 2007 | archive-url = https://web.archive.org/web/20120213235448/http://www.f1fanatic.co.uk/2006/11/05/f1-2006-stats-review/ | archive-date = 13 February 2012 | url-status = live }}</ref> ===== 2007 ===== [[Lêer:Jenson Button 2007 Britain.jpg|duimnael|links|Button ry vir [[Honda Racing F1|Honda]] by die [[2007 Chinese Grand Prix]].]] In 2007 het Button weer vir Honda langs Barrichello gejaag. Hy kon nie deelneem aan voorseisoentoetse nie as gevolg van twee haarlynfrakture aan sy ribbes, wat hy in 'n kart-voorval laat in 2006 opgedoen het.<ref>{{cite web|title=Button hurts himself while karting|url=http://www.grandprix.com/ns/ns17804.html|date=27 November 2006|publisher=GrandPrix.com|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20151016133203/http://www.grandprix.com/ns/ns17804.html|archive-date=16 October 2015|access-date=2 February 2016}}</ref> Sy Honda RA107-motor het 'n aerodinamiese wanbalans gehad weens 'n gebrek aan greep nadat Shuhei Nakamoto aangestel is as Senior Tegniese Direkteur ná die vertrek van Geoff Willis.{{sfn|Henry|2009|p=133}}{{Sfn|Button|2017|p=200}}<ref>{{cite news|last=Garside|first=Kevin|title=Ross Brawn coup is on the Button for Honda|url=https://www.telegraph.co.uk/sport/columnists/kevingarside/2325571/Ross-Brawn-coup-is-on-the-Button-for-Honda.html|work=The Daily Telegraph|date=12 November 2007|access-date=14 June 2020|url-status=live|archive-date=14 June 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200614093601/https://www.telegraph.co.uk/sport/columnists/kevingarside/2325571/Ross-Brawn-coup-is-on-the-Button-for-Honda.html}}</ref> Sy jaar het slegter verloop as 2006, hy het in die bondel van die veld gery en gewoonlik buite die toptien gekwalifiseer. Hy het gedurende die seisoen ses punte aangeteken, en eindig 15de algeheel met 'n beste uitslag van vyfde by die reëndeurdrenkte [[2007 Chinese Grand Prix|Chinese Grand Prix]].<ref name="MMagBio" /> ===== 2008 ===== Button het vir 2008 by Honda gebly, saam met spanmaat Barrichello. Hy en 'n groep vriende het na [[Lanzarote]] vertrek om 'n basis te vestig om vir die komende seisoen te oefen. Button was selfversekerd sedert die tegniese direkteur Ross Brawn Honda se spanhoof geword het en hy van die windtonnelontwerpe van die motor gesien het.{{Sfn|Button|2017|pp=203–204}} Button het daardie jaar saam met die menslike prestasie-afrigter, Michael Collier, begin werk. Die Honda RA108 was nie mededingend nie, en hy kon slegs drie punte aanteken nadat hy sesde by die [[2008 Spaanse Grand Prix]] geëindig het.{{Sfn|Button|2017|pp=203–204}} Op die oggend van 4 Desember 2008 het die 2007–2008 finansiële krisis veroorsaak dat Honda aan F1 onttrek het, wat Button se kanse op 'n rit in 2009 daarvan afgehang het of die span 'n koper sal kry.<ref name="GuardianApr09">{{cite news|last=Hamilton|first=Maurice|title=Jenson Button: A driver reborn|url=https://www.theguardian.com/sport/2009/apr/12/jenson-button-brawn-formula-one-interview|work=The Guardian|date=11 April 2009|access-date=21 April 2020|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20160306174517/http://www.theguardian.com/sport/2009/apr/12/jenson-button-brawn-formula-one-interview|archive-date=6 March 2016}}</ref>{{sfn|Henry|2009|p=142}}{{Sfn|Button|2010|pp=3–7}} Hy het 'n aanbod om vir [[Red Bull Racing]] se juniorspan [[Toro Rosso]] te ry, van die hand gewys omdat hulle nie vir hom 'n podiumwennende motor sou gee nie en hulle ook borgskapfinansiering van hul renjaers wou hê.{{Sfn|Button|2017|p=207}} ==== Brawn GP (2009) ==== Ná die onttrekking van Honda aan die sport in Desember 2008, was Button vir die [[2009 Formule Een-seisoen|2009-seisoen]] sonder 'n span gelaat. In Februarie 2009 het Ross Brawn 'n bestuursuitkoop van Honda gelei, Brawn GP geskep en Button as sy renjaer gewerf. [[Lêer:Jenson Button 2009 Turkey 2.jpg|duimnael|links|Die Brawn BGP 001 motor wat Button bestuur het om die kampioenskap in 2009 te beklink]] Brawn het die Honda-span teen 'n nominale fooi gekoop en dit vroeg in Maart 2009 as Brawn GP herdoop. Button het in 2009 'n kontrak onderteken om vir die span te ry, en het 'n salarisverlaging as deel van die ooreenkoms geneem. Alhoewel hy deur beroepswedders as 'n 100–1 buitestander vir die kampioenskap geplaas is, was Button se Brawn BGP 001- motor vinnig en betroubaar in voorseisoen-toetse in Europa vanweë 'n doeltreffende lugdinamiese pakket, 'n kragtige Mercedes-Benz V8-enjin en gladde bande met goeie greep. Die motor se sitplek is laat sak om hom gemaklik te maak.{{sfn|Button|2010|pp=17–26}} Button het voortgegaan om 'n rekord-gelyke ses van die eerste sewe wedrenne van die 2009-seisoen te wen, wat die Wêreldjaerskampioenskap by die [[2009 Brasiliaanse Grand Prix|Brasiliaanse Grand Prix]] verseker het, nadat hy die hele seisoen met punte voorgeloop het; sy sukses het Brawn GP ook gehelp om die Wêreldvervaardigerskampioenskap te wen. [[Lêer:Jenson Button 2009 Italy 2.jpg|duimnael|regs|Button in die [[2009 Italiaanse Grand Prix]]]] Button het ses van die eerste sewe wedrenne met vier voorste wegspringposisies gewen<ref>{{cite news |title=Jenson Button hails 'monster of a car' after winning sixth race this season|url=http://www.guardian.co.uk/sport/2009/jun/08/jenson-button-turkish-grand-prix-victory-formula-one|work=The Guardian|date=8 June 2009|access-date=21 April 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20090612021256/http://www.guardian.co.uk/sport/2009/jun/08/jenson-button-turkish-grand-prix-victory-formula-one|archive-date=12 June 2009|url-status=dead}}</ref>{{sfn|Button|2010|p=30}}{{sfn|Jones|2010|pp=118–119}} nadat hy voordeel getrek het uit 'n dubbele diffuser-ontwerp wat hom en die Toyota- en Williams-spanne vinniger as ander gemaak het. Nadat die groot spanne hul eie herkonfigureerde diffusers bekendgestel het, het Button se oorheersing geëindig, met 'n gemiddelde sesde plek in die volgende tien wedrenne en 'n puntetelling van 35 nadat hy 61 punte in die eerste sewe aangeteken het.<ref name=BRDCWinter09>{{cite journal|last=Constanduros|first=Bob|title=Push the Button|url=http://www.brdc.co.uk/assets/Volume_30_No_476952.pdf|journal=BRDC Bulletin|volume=30|issue=4|pages=22–23|date=Winter 2009|access-date=7 May 2020|archive-date=15 November 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201115201056/http://www.brdc.co.uk/assets/Volume_30_No_476952.pdf|url-status=live}}</ref> Dit was te wyte aan die span se besteding van 10 persent van sy toegekende £7 miljoen begroting aan die ontwikkeling van die motor en Button se gladde bestuurstyl wat verhoed dat hy hitte in sy bande in koue weer genereer.{{Sfn|Button|2017|pp=229–231}} By die [[2009 Brasiliaanse Grand Prix|Brasiliaanse Grand Prix]] is Button in die kwalifisering belemmer deur 'n swak bandkeuse in die nat weer en kon hy slegs die 14de plek behaal. Sy kampioenskapsveldtog is versterk deur Vettel wat 16de gekwalifiseer het, maar spanmaat en naaste mededinger [[Rubens Barrichello]] het op die voorste wegspringplek gekwalifiseer. In die wedren het Button vyfde geëindig en genoeg punte verdien om die kampioenskap met een rondte oor te verseker.{{efn|Met 169, het Button die tweede meeste wegspronge gemaak voor hy die wêreldjaerskampioen geword het. Slegs [[Nigel Mansell]] (met 176 wegspronge) het Button oortref.<ref>{{cite magazine | date = 22 October 2009 | title = Contents: 169 |magazine= [[Autosport]] | page = 3 | volume = 198 | issue = 4 }}</ref>}}{{sfn|Jones|2010|pp=118–119}} By die laaste wedren van die seisoen, die [[2009 Aboe Dhabi Grand Prix]], het Button weer agter Barrichello gekwalifiseer, maar kon steeds op die podium in die derde plek eindig.{{sfn|Button|2010|pp=290–299}} In die buiteseisoen het Brawn en spanhoof Nick Fry aan Button meegedeel dat hulle wou hê hy moes 'n verlenging van sy kontrak teken en saam met [[Nico Rosberg]] gepaar word. Button het gevra vir 'n verbintenis tot motorontwikkeling vir 2010 en 'n byna-herhaling van Braun se puik prestasie in die 2009-seisoen. Brawn en Fry het gesê [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes]] sou Brawn GP uitkoop sonder om vir potensiële borge te soek, wat Button onaantreklik gevind het, en aan sy bestuurder Richard Goodard gesê het dat hy 'n nuwe uitdaging begeer.{{Sfn|Button|2017|pp=249–251}} === McLaren (2010–2017) === [[Lêer:Jenson Button Bahrain 2010 cropped.jpg|duimnael|regs|Button se eerste ren vir [[McLaren]] was die [[2010 Bahreinse Grand Prix]].]] Goodard het die [[McLaren]]-spanhoof, Martin Whitmarsh, gebel om navraag te doen oor 'n renplek vir Button. Whitmarsh het nie geglo dat Button Brawn GP sou verlaat nie, aangesien hulle pas die kampioenskap gewen het; Goodard het McLaren se mededingendheid aan die einde van 2009 genoem en om [[Lewis Hamilton]] (die 2008-wêreldkampioen) se spanmaat te word het by Button aanklank gevind. Onderhandelings het by die span se hoofkwartier in [[Woking]] plaasgevind en 'n driejaar-ooreenkoms is kort daarna met Button onderteken.{{Sfn|Button|2017|pp=251–254}} Button het gesê hy het verskuif omdat hy die motivering en uitdaging wou hê om saam met Hamilton mee te ding,<ref>{{cite news |url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/motorsport/formula_one/8369244.stm |title=Hamilton challenge excites Button |date=19 November 2009 |publisher=[[BBC Sport]] |access-date=29 December 2010 |archive-date=31 May 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200531064318/http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/motorsport/formula_one/8369244.stm |url-status=live }}</ref> maar Whitmarsh het die twee voor die begin van die seisoen gewaarsku dat hy nie enige verhoudingsprobleme tussen hulle sou duld nie.<ref>{{cite journal|last=Straw|first=Edd|title=Jenson Button: Cool and Quick and Oh So Clever|url=https://porschecarshistory.com/wp-content/old/lib/magazines/autosport/2010/7/AS08.07.10.pdf|journal=Autosport|volume=201|issue=2|page=54|date=8 July 2010|access-date=4 May 2020|archive-date=25 February 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210225062045/https://porschecarshistory.com/wp-content/old/lib/magazines/autosport/2010/7/AS08.07.10.pdf|url-status=live}}</ref> ==== 2010 ==== [[Lêer:Button Australia 2010 (cropped).jpg|duimnael|links|Button se eerste oorwinning vir McLaren was by die [[2010 Australiese Grand Prix]]]] Aan die begin van die [[2010 Formule Een-seisoen|2010-seisoen]] het hy na die [[McLaren]]-span oorgestap, saam met sy mede-Britse renjaer [[Lewis Hamilton]]. Button het die [[2010 Australiese Grand Prix|Australiese]] en [[2010 Chinese Grand Prix|Chinese Grands Prix]] in wisselvallige weer gewen om die voortou in die jaerskampioenskap te neem.<ref name="MMagBio" /> Hy het later tweede in [[2010 Turkse Grand Prix|Turkye]] geëindig nadat 'n misverstand met sy span veroorsaak het dat hy teen Hamilton om die oorwinning moes meeding. Dit het sy verhouding met Hamilton vertroebel, wat geglo het dat McLaren Button bevoordeel het. Hy het gevolg met twee podiumplekke en 'n drietal punteplekke om in die stryd om die kampioenskap te bly.{{Sfn|Button|2017|pp=262–264}} Button het by die [[2010 Belgiese Grand Prix|Belgiese Grand Prix]] uitgeval nadat Vettel hom getref en die verkoeler van sy motor geperforeer het. 'n Tweede plek by [[2010 Italiaanse Grand Prix|Monza]] is gevolg deur 'n vierde plek in beide [[2010 Singapoerse Grand Prix|Singapoer]] en [[2010 Japannese Grand Prix|Japan]].{{sfn|Jones|2011|pp=86–106}} Button is wiskundig uitgeskakel van die behoud van die titel met 'n vyfde plek in die wedren en het vyfde in die kampioenskap geëindig met 'n derde plek in [[2010 Aboe Dhabi Grand Prix|Aboe Dhabi]].<ref name="MMagBio" />{{sfn|Jones|2011|pp=86–106}} ==== 2011–2012 ==== Nadat hy in 2010 vyfde vir die span geëindig het, het Button die [[2011 Formule Een-seisoen|2011-seisoen]] as naaswenner afgesluit, voordat hy tot vyfde in die [[2012 Formule Een-seisoen|2012-kampioenskap]] geval het. Whitmarsh wou hê Button moes vir die volgende drie jaar by McLaren bly terwyl laasgenoemde in 2013 gesprekke met [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] gevoer het oor 'n rensitplek.<ref>{{cite news|last=Oricchio|first=Livio|title=Button na mira da Ferrari|trans-title=Button in Ferrari's sights|url=http://esportes.estadao.com.br/blogs/livio-oricchio/button-na-mira-da-ferrari/|work=O Estado de S. Paulo|language=pt|date=18 September 2011|access-date=17 May 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200513183644/http://esportes.estadao.com.br/blogs/livio-oricchio/button-na-mira-da-ferrari/|archive-date=13 May 2020|url-status=live}}</ref> Voor die [[2011 Japannese Grand Prix]] het hy 'n driejaarverlenging van sy kontrak met McLaren onderteken.{{efn|Alhoewel die koerante berig het dat die kontrakverlenging Button £85&nbsp;miljoen in die sak sou bring, het hy later in sy outobiografie ''Life to the Limit'' gemeld dat dit nie die geval was nie.{{sfn|Button|2017|pp=284–289}}}}{{sfn|Button|2017|pp=284–289}} Button was tevrede met die nuwe MP4-27- motor omdat McLaren 'n regulasie-leemte gevind het wat die blaas van uitlaatgasse oor dele van die voertuig verbied het om die afwaartse druk te verbeter. 'n Oorwinning in die seisoen-openende [[2011 Australiese Grand Prix]] en twee tweede plekke by die [[2011 Chinese Grand Prix|Chinese Grand Prix]] en die [[2011 Duitse Grand Prix|Duitse Grand Prix]] was die hoogtepunte van sy eerste helfte van die seisoen.{{sfn|Button|2017|pp=290–292}} Sy algehele prestasie in die eerste sewe wedrenne het gedaal as gevolg van probleme met die opwekking van temperatuur en die korrekte hoeveelheid vastrap in die nuwe Pirelli-kortlewe-voorbande as gevolg van sy gemaklike bestuurstyl en die feit dat hy verskeie kere van remmateriaal verwissel het om die probleem te probeer oplos, maar dit net vererger het.<ref>{{cite web|last=Allen|first=James|title=What's Happened to Jenson Button's Form?|url=http://www.jamesallenonf1.com/2012/06/whats-happened-to-jenson-buttons-form/|publisher=James Allen on F1|date=14 June 2012|access-date=4 May 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20120618155739/http://www.jamesallenonf1.com/2012/06/whats-happened-to-jenson-buttons-form/|archive-date=18 June 2012|url-status=dead}}</ref><ref name=AndersonBBC2012>{{cite web|last=Anderson|first=Gary|title=Jenson Button's smooth driving style is costing him points|url=http://www.bbc.co.uk/sport/0/formula1/18669094|publisher=BBC Sport|date=2 July 2012|access-date=4 May 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20120704212235/http://www.bbc.co.uk/sport/0/formula1/18669094|archive-date=4 July 2012|url-status=dead}}</ref> Button het die opstelling van sy motor verander en homself by die bande aangepas om temperatuur te behou vir beter werkverrigting.<ref>{{cite web|last1=Straw|first1=Edd|last2=Beer|first2=Matt|title=Jenson Button says early-summer form slump was due to set-up blind alley|url=https://www.autosport.com/news/report.php/id/101875/|work=Autosport|date=21 August 2012|access-date=4 May 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20120823130056/https://www.autosport.com/news/report.php/id/101875/|archive-date=23 August 2012|url-status=dead}}</ref> Die res van Button se seisoen het hom oorwinnings in [[2012 Belgiese Grand Prix|België]] en [[2012 Brasiliaanse Grand Prix|Brasilië]] en top-vyf-plasings in vyf van die volgende sewe rondes vir vyfde algeheel met 188 punte besorg.{{sfn|Button|2017|pp=298–300}} ==== 2013 ==== [[Lêer:2013 Italian GP - Button.jpg|duimnael|regs|Button bestuur in die [[2013 Italiaanse Grand Prix]]]] Ferrari Bestuurdersakademie-gegradueerde Sergio Pérez het in 2013 by McLaren aangesluit as Button se spanmaat en hul verhouding was werkbaar omdat Pérez haastig by die span aangesluit het.{{sfn|Button|2017|pp=302–308}} McLaren se fabriek kon nie die MP4-28-motor voor die regulasieveranderinge vir 2014 bou nie, maar het van nuuts begin.{{sfn|Button|2017|pp=302–308}} Dit het veroorsaak dat Button 'n onstabiele motor met onderstuur, 'n gebrek aan afwaartse druk en ernstige bandverswakking bestuur het.<ref name=ButtonF1RMay2013>{{cite journal|last=Rowlinson|first=Anthony|title=Button: the slings and arrows of F1 fortune have hit Jenson Button harder and sharper than almost any of his peers. Yet entering his 14th season, he's standing stronger than ever. JB chatted to F1 racing about life, lycra, and being McLaren's out-and-out number one|journal=F1 Racing|issue=207|date=May 2013|pages=48–50|issn=1361-4487}}</ref> Nadat hulle negende geëindig het tydens die seisoenopener, die [[2013 Australiese Grand Prix]], het McLaren komponente van die MP4-27 op die MP4-28 aangebring, wat geen beduidende effek gehad het nie, en Button het voortgegaan om swak resultate dwarsdeur die seisoen te behaal met 'n beste van vierde tydens die laaste ren van die seisoen, die [[2013 Brasiliaanse Grand Prix|Brasiliaanse Grand Prix]]. Hy was algeheel negende met 73 punte. Button was vroeg in die seisoen in [[2013 Bahreinse Grand Prix|Bahrein]] en [[2013 Monaco Grand Prix|Monaco]] betrokke by aggressiewe bestuur deur sy spanmaat Pérez, wat hom geïrriteer het.{{sfn|Button|2017|pp=302–308}} ==== 2014–2015 ==== [[Lêer:Mclaren MP4-29 Jenson Button 2014 F1 Chinese GP.jpg|duimnael|links|Button ding mee in die [[2014 Chinese Grand Prix]]]] [[Lêer:Button Britain 2015.jpg|duimnael|regs|Button bestuur in die [[2015 Britse Grand Prix]]]] Button het die bepalings van sy kontrak om vir 2014 by McLaren te bly in September 2013 geaktiveer,<ref>{{cite web|last=Galloway|first=James|title=Jenson Button confirms his 2014 McLaren contract is now in place|url=https://www.skysports.com/f1/news/24180/8929692/jenson-button-confirms-his-2014-mclaren-contract-is-now-in-place|publisher=Sky Sports|date=19 September 2013|access-date=4 May 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20130921235701/http://www1.skysports.com/f1/news/24180/8929692/jenson-button-confirms-his-2014-mclaren-contract-is-now-in-place|archive-date=21 September 2013|url-status=live}}</ref> maar het oorweeg om 'n sabbatsverlof van F1 te neem na die onverwagse dood van sy pa in Monaco in Januarie 2014.<ref>{{cite news|last=Johnson|first=Daniel|title=Jenson Button admits he considered taking a year out of Formula One after his father's death|url=https://www.telegraph.co.uk/sport/motorsport/formulaone/10595207/Jenson-Button-admits-he-considered-taking-a-year-out-of-Formula-One-after-his-fathers-death.html|work=The Daily Telegraph|date=24 January 2014|access-date=4 May 2020|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20140129012543/http://www.telegraph.co.uk/sport/motorsport/formulaone/10595207/Jenson-Button-admits-he-considered-taking-a-year-out-of-Formula-One-after-his-fathers-death.html|archive-date=29 January 2014}}</ref> Button is gepaar met [[Kevin Magnussen]], met wie hy 'n goeie verhouding kon opbou, en die MP4-29- motor het onderstuur gehad as gevolg van 'n gebrek aan voorste afwaartse krag en 'n onstabiele agterkant.{{Sfn|Button|2017|pp=321–323}} Hy het derde geëindig by die seisoen-opener, die [[2014 Australiese Grand Prix|Australiese Grand Prix]], nadat [[Red Bull Racing]]-bestuurder [[Daniel Ricciardo]] gediskwalifiseer is vir 'n oortreding van brandstofverbruik en sy span ook 'n appèl teen die beslissing verloor het.<ref>{{Cite news|last=Stubbings|first=David|date=15 April 2014|title=McLaren keep double podium after Red Bull lose fuel appeal|publisher=GetSurrey|url=http://www.getsurrey.co.uk/sport/other-sport/motorsport/mclaren-keep-double-podium-after-6991593|url-status=live|access-date=5 May 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20140418122332/http://www.getsurrey.co.uk/sport/other-sport/motorsport/mclaren-keep-double-podium-after-6991593|archive-date=18 April 2014}}</ref> Dit sou sy laaste loopbaanpodium wees. Button het 'n kwartet van vierde plekke behaal en sewe punte aangeteken vir die agtste plek in die bestuurderskampioenskap met 126 punte.<ref>{{Cite web|title=Jenson Button profile|url=http://www.bbc.co.uk/sport/0/formula1/20838134|date=15 January 2014|publisher=BBC Sport|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20141215060502/http://www.bbc.co.uk/sport/0/formula1/20838134|archive-date=15 December 2014|access-date=5 May 2020}}</ref> Button het tien keer beter as Magnussen gekwalifiseer en twee keer soveel punte aangeteken.<ref name=BUT_2015>{{Cite journal|last=Anderson|first=Ben|date=18 December 2014|title=Why McLaren kept Jenson... Waiting|url=https://porschecarshistory.com/wp-content/old/lib/magazines/autosport/2014/12/AS2014.12.18.pdf|journal=Autosport|volume=218|pages=10–15|access-date=5 May 2020|number=12|archive-date=25 February 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210225011421/https://porschecarshistory.com/wp-content/old/lib/magazines/autosport/2014/12/AS2014.12.18.pdf|url-status=live}}</ref> Button het onentoesiasties oor F1 geraak en die pers het oor sy toekoms in die sport gespekuleer met gerugte dat [[Fernando Alonso|Alonso]] [[Kevin Magnussen|Magnussen]] se spanmaat in 2015 sou wees. Hy wou by McLaren bly, maar het onseker oor sy loopbaan gevoel en aan homself gesê hy moet op die hede konsentreer en nie oor die toekoms bekommerd wees nie.{{efn|Button se bestuurder Richard Goodard het navrae oor Button se beskikbaarheid van verskeie ander spanne ontvang.<ref>{{cite news|last=Baldwin|first=Alan|title=Button a wanted man, says manager|url=https://www.wheels24.co.za/FormulaOne/Button-a-wanted-man-says-manager-20141031?|publisher=Wheels24|date=31 October 2014|access-date=3 July 2020|url-status=live|archive-date=4 July 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200704040419/https://www.wheels24.co.za/FormulaOne/Button-a-wanted-man-says-manager-20141031}}</ref>}}{{Sfn|Button|2017|pp=321–323}} Dennis wou nie hê dat Button verder vir McLaren jaag nie, maar mede-spanaandeelhouer Mansour Ojjeh het aan hom gesê Button moet bo Magnussen bly nadat hy die situasie hersien het.<ref>{{Cite web|title=Jenson Button has no guarantees over 2016 McLaren seat|url=http://www.bbc.co.uk/sport/0/formula1/33437682|last=Benson|first=Andrew|date=7 July 2015|publisher=BBC Sport|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20150709045216/http://www.bbc.co.uk/sport/0/formula1/33437682|archive-date=9 July 2015|access-date=5 May 2020}}</ref> Onderhandelinge tussen Button en McLaren-rendirekteur Éric Boullier en spaneienaar Ron Dennis het op 10 Desember met 'n ooreenkoms afgesluit dat Button sal voortgaan met wedrenne.<ref name="BUT_2015" /> Button het ingestem om 'n salarisverlaging te neem,<ref>{{Cite news|last=Johnson|first=Daniel|date=11 December 2014|title=Jenson Button's salary slashed but McLaren driver is 'raring' to fight for world title again|work=The Daily Telegraph|url=https://www.telegraph.co.uk/sport/motorsport/formulaone/jenson-button/11288225/Jenson-Buttons-salary-slashed-but-McLaren-driver-is-raring-to-fight-for-world-title-again.html|url-status=live|access-date=5 May 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20170712163928/http://www.telegraph.co.uk/sport/motorsport/formulaone/jenson-button/11288225/Jenson-Buttons-salary-slashed-but-McLaren-driver-is-raring-to-fight-for-world-title-again.html|archive-date=12 July 2017}}</ref> met sy kontrak wat die opsie vir 'n tweede jaar bevat het; McLaren of Button kon klousules aktiveer om die kontrak na die seisoen te verbreek indien een van die partye dit sou wou hê.{{efn|'n Opsie vir 'n langtermynkontrak was meer gekompliseerd vir Button, omrede die span se uitslae in die 2014-seisoen tot 'n debat gelei het oor elke jaer se sterk- en swakpunte.<ref name="BUT_2015" />}}<ref>{{Cite news|date=1 October 2015|title=Jenson Button to remain at McLaren for 2016 F1 season|work=[[USA Today]]|agency=Associated Press|url=https://eu.usatoday.com/story/sports/motor/formula1/2015/10/01/jenson-button-to-remain-at-mclaren-for-2016-f1-season/73133922/|access-date=5 May 2020|archive-date=15 November 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201115201103/https://www.usatoday.com/story/sports/motor/formula1/2015/10/01/jenson-button-to-remain-at-mclaren-for-2016-f1-season/73133922/|url-status=live}}</ref> Button het in [[2015 Formule Een-seisoen|2015]] gesukkel as gevolg van 'n onbetroubare en futlose Honda-enjin wat nie goeie reguitlynspoed gehaal het nie,<ref name="MMagBio" /> en vier top-tien en 'n beste resultaat van sesde by die [[2015 Verenigde State Grand Prix]] verseker. Hy kon selde verder as die eerste kwalifiseringsessie vorder en die 16de plek in die Bestuurderskampioenskap met 16 punte behaal.{{Sfn|Button|2017|pp=321–323}} ==== 2016–2017 ==== [[Lêer:Button Bahrain 2016.jpg|duimnael|links|Button neem deel aan die [[2016 Bahreinse Grand Prix]]]] Hy is deur die McLaren-span vir [[2016 Formule Een-seisoen|2016]] behou na kontraktuele besprekings met Dennis en vergaderings met aërodinamika en ingenieurs by die McLaren Technology Centre (MTC). Button het 'n salarisverhoging van 50 persent ontvang deur vir nog 'n jaar by McLaren te bly.<ref>{{Cite news|last=Johnson|first=Daniel|date=8 October 2015|title=Jenson Button denies retirement talk was a ploy to boost his salary at McLaren|work=The Daily Telegraph|url=https://www.telegraph.co.uk/sport/motorsport/formulaone/jenson-button/11920719/Jenson-Button-denies-retirement-talk-was-a-ploy-to-boost-his-salary-at-McLaren.html|url-status=live|access-date=5 May 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20170211131326/http://www.telegraph.co.uk/sport/motorsport/formulaone/jenson-button/11920719/Jenson-Button-denies-retirement-talk-was-a-ploy-to-boost-his-salary-at-McLaren.html|archive-date=11 February 2017}}</ref> Hy het oorweeg om na die Williams-span terug te keer, maar het daarteen besluit.<ref>{{Cite web|title='Jenson Button very nearly joined Williams for 2016' – The F1 Report|url=http://www.skysports.com/f1/news/24180/10268260/jenson-button-very-nearly-joined-williams-in-2015|last=Croft|first=David|date=5 May 2016|publisher=Sky Sports|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20160506041936/http://www.skysports.com/f1/news/24180/10268260/jenson-button-very-nearly-joined-williams-in-2015|archive-date=6 May 2016|access-date=5 May 2020}}</ref> Sy motor se nuwe Honda-enjin was kragtiger en het hom toegelaat om weer vir punte-uitslae mee te ding, maar betroubaarheid het hom en McLaren steeds belemmer.<ref name="RFBio">{{Cite web|title=Jenson Button biography|url=https://www.racefans.net/jenson-button/|publisher=RaceFans|access-date=5 May 2020|archive-date=15 November 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201115201059/https://www.racefans.net/jenson-button/|url-status=live}}</ref> Hy het 15 van die 21 wedrenne daardie jaar voltooi,<ref name=RF2016>{{Cite web|title=2016 F1 season driver rankings #14: Button|url=https://www.racefans.net/2016/12/08/2016-f1-season-driver-rankings-14-button/|last=Collantine|first=Keith|date=8 December 2016|publisher=RaceFans|access-date=5 May 2020|archive-date=15 November 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201115201116/https://www.racefans.net/2016/12/08/2016-f1-season-driver-rankings-14-button/|url-status=live}}</ref> en die [[2016 Oostenrykse Grand Prix|Oostenrykse Grand Prix]] op 'n seisoenhoogtepunt van sesde voltooi.<ref>{{Cite news|last=Finnerty|first=Joe|date=8 July 2016|title=McLaren-Honda's Jenson Button targets British Grand Prix success at Silverstone|publisher=GetSurrey|url=http://www.getsurrey.co.uk/sport/other-sport/motorsport/mclaren-hondas-jenson-button-targets-11584548|url-status=live|access-date=5 May 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200215014759/https://www.getsurrey.co.uk/sport/other-sport/motorsport/mclaren-hondas-jenson-button-targets-11584548|archive-date=15 February 2020}}</ref> Hy kon daarna nie beter as agtste eindig nie en het sy voltydse loopbaan met 'n suspensiefaling by die [[2016 Aboe Dhabi Grand Prix|Aboe Dhabi Grand Prix]] beëindig. Button het 15de in die Bestuurderskampioenskap geëindig met 21 punte, vyf keer beter as Alonso geëindig en vier keer hoër gekwalifiseer.<ref name="RF2016" /> Voor die [[2016 Belgiese Grand Prix|Belgiese Grand Prix]] het hy vir Dennis gesê dat hy beplan om ná die seisoen uit te tree.{{Sfn|Button|2017|pp=325–326}} Dennis het Button gevra om eers te wag, voordat hy teruggekeer het vir samesprekings, waartydens hy gesê het dat hy reeds besluit het.<ref name=F1MagNov16>{{Cite journal|last=Roberts|first=James|date=November 2016|title=Jenson Button The Long Interview|journal=F1 Racing|issue=249|pages=37–43|issn=1361-4487}}</ref> Dennis het voorgestel dat Button 'n sabbatsverlof neem en die besluit om af te tree oorweeg terwyl hy rus, en Button 'n ambassadeur vir McLaren gemaak.{{Sfn|Button|2017|pp=325–326}} Hy sou in die span se simulator by MTC werk, hulle by borgfunksies verteenwoordig en poog om hulle met motorontwikkeling te help.<ref name="F1MagNov16" /> Button is deur McLaren as reserwebestuurder behou met die opsie om in [[2018 Formule Een-seisoen|2018]] voltyds vir die span te jaag as hy en McLaren daartoe instem.<ref>{{Cite web|title=Jenson Button turned down two offers to race in F1 for 2017|url=https://www.espn.co.uk/f1/story/_/id/19386871/jenson-button-turned-two-offers-race-f1-2017|last=Saunders|first=Nate|date=15 May 2017|publisher=ESPN|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20181021034221/http://www.espn.co.uk/f1/story/_/id/19386871/jenson-button-turned-two-offers-race-f1-2017|archive-date=21 October 2018|access-date=5 May 2020}}</ref> Hy is as GPDA-direkteur deur [[Romain Grosjean]] vervang.<ref>{{Cite web|title=Grosjean replaces Button as GPDA director|url=https://www.motorsport.com/f1/news/grosjean-replaces-button-as-gpda-director-901685/901685/|last=Noble|first=Jonathan|date=4 May 2017|publisher=motorsport.com|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20200304173823/https://www.motorsport.com/f1/news/grosjean-replaces-button-as-gpda-director-901685/901685/|archive-date=4 March 2020|access-date=7 May 2020}}</ref> In April 2017 het Boullier vir Button gevra om in die plek van Alonso (wat op pad was na die Indianapolis 500) by die [[2017 Monaco Grand Prix|Monaco Grand Prix]] te jaag, en hy het eers ingestem nadat Goodard vir hom gesê het daar is geen manier om uit die ooreenkoms te kom nie, want hy is kontraktueel verplig om te ry. Hy het in die span se simulator voorberei in plaas daarvan om in Bahrein te toets, want hy sou niks leer deur nie op 'n nou straatbaan te ry nie.<ref>{{Cite news|last=Brown|first=Oliver|date=26 May 2017|title=Jenson Button: 'I am not in Monaco to say goodbye. I am here to have fun'|work=The Daily Telegraph|url=https://www.telegraph.co.uk/formula-1/2017/05/26/jenson-button-not-monaco-say-goodbye-have-fun/|url-status=live|access-date=5 May 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20171117103108/http://www.telegraph.co.uk/formula-1/2017/05/26/jenson-button-not-monaco-say-goodbye-have-fun/|archive-date=17 November 2017}}</ref> Hy het laat in die wedren uitgesak na 'n botsing met Sauber-bestuurder [[Pascal Wehrlein]] wat sy motor beskadig het.{{Sfn|Button|2019|pp=18–22}} Nog vier seisoene saam met McLaren het tot geen verdere oorwinnings gelei nie en hy het aan die einde van 2016 uit Formule Een getree. Hy het 'n eenmalige terugkeer gemaak by die [[2017 Monaco Grand Prix]] om [[Fernando Alonso]] te vervang. Van die 306 wedrenne wat Button begin het, het hy 15 gewen, 8 keer in die voorste posisie gekwalifiseer, 50 podiumplekke behaal en 1 235 kampioenskapspunte aangeteken. In November 2017 is Button as McLaren-reserwebestuurder vervang deur die 2017 FIA Formule Drie Europese kampioen [[Lando Norris]] vir 2018.<ref>{{Cite news|last=de Menezes|first=Jack|date=6 November 2017|title=Lando Norris replaces Jenson Button as McLaren reserve driver with GP3 or F2 move on the horizon|work=The Independent|url=https://www.independent.co.uk/sport/motor-racing/formula1/f1-grid-2018-lando-norris-mclaren-reserve-driver-replaces-jenson-button-f2-gp3-formula-1-a8040291.html|url-status=live|access-date=5 May 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200413141643/https://www.independent.co.uk/sport/motor-racing/formula1/f1-grid-2018-lando-norris-mclaren-reserve-driver-replaces-jenson-button-f2-gp3-formula-1-a8040291.html|archive-date=13 April 2020}}</ref> Sy kontrak met McLaren het aan die einde van 2017 sonder hernuwing verstryk, wat hom toegelaat het om op ander renprojekte te fokus.<ref>{{Cite web|title=Jenson Button has been 'brilliant' for McLaren, says Eric Boullier|url=https://www.skysports.com/f1/news/12479/11128955/jenson-button-has-been-brilliant-for-mclaren-says-eric-boullier|last=Galloway|first=James|date=27 November 2017|publisher=Sky Sports|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20200505125633/https://www.skysports.com/f1/news/12479/11128955/jenson-button-has-been-brilliant-for-mclaren-says-eric-boullier|archive-date=5 May 2020|access-date=5 May 2020}}</ref> === Williams senioradviseur (2021) === In Januarie 2021 het Button weer by Williams aangesluit as 'n senior adviseur op 'n meerjarige ooreenkoms. Hy het hul ren- en Williams Academy -bestuurders op die baan en by die span se hoofkwartier bygestaan en ambassadeurspligte vir die span uitgevoer.<ref>{{cite web|last=Mitchell|first=Scott|title=What Button's Williams return really means|url=https://the-race.com/formula-1/what-buttons-williams-return-really-means/|publisher=The Race|date=22 January 2021|access-date=23 January 2021|archive-date=22 January 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210122145018/https://the-race.com/formula-1/what-buttons-williams-return-really-means/|url-status=live}}</ref> Daar is van Button verwag om op die hele span te fokus en nie net op een spesifieke departement nie. Hy kon egter nie Williams se werksperseel betree nie weens reisbeperkings vanuit die Verenigde State.<ref>{{cite web|last=Cooper|first=Adam|title=Williams boss explains the 'huge' impact Jenson Button is having on team|url=https://www.motorsportmagazine.com/articles/single-seaters/f1/williams-boss-explains-the-huge-impact-jenson-button-is-having-on-team|work=Motor Sport|date=7 May 2021|access-date=31 May 2021|archive-date=2 June 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210602215022/https://www.motorsportmagazine.com/articles/single-seaters/f1/williams-boss-explains-the-huge-impact-jenson-button-is-having-on-team|url-status=live}}</ref> Verder het [[Covid-19-pandemie|Covid-19-protokolle]] sy band met die span beperk aangesien hy in die Sky Sports-uitsaaiborrel was.<ref>{{cite web|last1=Noble|first1=Jonathan|last2=Jaeggi|first2=Erwin|title=Button eyes more Williams time in F1 as COVID restrictions ease|url=https://www.motorsport.com/f1/news/button-spend-more-time-williams-2022-season/6979034/|publisher=[[Motorsport.com]]|date=1 January 2022|access-date=1 January 2022|archive-date=1 January 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220101152005/https://www.motorsport.com/f1/news/button-spend-more-time-williams-2022-season/6979034/|url-status=live}}</ref> == Super GT-loopbaan == [[Lêer:No.100 RAYBRIG NSX-GT.jpg|duimnael|regs|Die [[Honda|Honda NSX-GT]] wat Button en Naoki Yamamoto bestuur het vir hul oorwinning in die Super GT-reeks van 2018]] Button het teen omstreeks 2011 in Super GT begin belangstel,<ref name=Metropolis2018>{{Cite web|last=Jarvis|first=Stephan|date=27 April 2018|title=Jenson Button – Super GT Challenger|url=https://metropolisjapan.com/jenson-button-japan-super-gt/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20180427100239/https://metropolisjapan.com/jenson-button-japan-super-gt/|archive-date=27 April 2018|access-date=13 August 2020|website=Metropolis}}</ref> en samesprekings met Honda het gelei tot sy reeksdebuut by die 2017 Suzuka 1000&nbsp;km in 'n NSX-GT vir Span Mugen saam met spanmaats Hideki Mutoh en Daisuke Nakajima.<ref>{{cite web|last=Saunders|first=Nate|title=Jenson Button to make Super GT debut in August|url=https://www.espn.com/f1/story/_/id/19518500/jenson-button-make-super-gt-debut-august|publisher=ESPN|date=2 June 2017|access-date=5 May 2020|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20180828181713/http://www.espn.com/f1/story/_/id/19518500/jenson-button-make-super-gt-debut-august|archive-date=28 August 2018}}</ref> Die trio het 12de geëindig na twee keer se straf en twee pap bande.<ref>{{cite web|last=Thurkal|first=Rachit|title=Suzuka 1000&nbsp;km: Honda wins dramatic race, Button finishes 12th|url=https://www.motorsport.com/supergt/news/suzuka-1000km-super-gt-honda-wins-dramatic-race-button-12th-945596/3042761/|publisher=motorsport.com|date=27 August 2017|access-date=5 May 2020|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20190730121625/https://www.motorsport.com/supergt/news/suzuka-1000km-super-gt-honda-wins-dramatic-race-button-12th-945596/3042761/|archive-date=30 July 2019}}</ref> Hy het ook oorweeg om as 'n derde bestuurder vir Acura Team Penske se IMSA Sportmotorkampioenskapspan te jaag, maar is afgewys.<ref>{{cite web|last=Errington|first=Tom|title=Honda: Button was serious Penske option for IMSA in 2018|url=https://www.autosport.com/imsa/news/132350/honda-button-was-serious-penske-imsa-option|work=Autosport|date=11 October 2017|access-date=5 May 2020|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20190805202240/https://www.autosport.com/imsa/news/132350/honda-button-was-serious-penske-imsa-option|archive-date=5 August 2019}}</ref> Button het die volle 2018 Super GT-reeks vir Span Kunimitsu in die nr. 100 GT500-klas Honda NSX-GT saam met Naoki Yamamoto bestuur; Button wou 'n motor met [[Bridgestone]]-bande bestuur en mederenjaers het Yamamoto aanbeveel omdat hy Engels kon praat.<ref name="Metropolis2018" /> Button se span het hom gehelp om beter te kommunikeer, en aan te pas by die reeks en sy kultuur.<ref>{{cite web|title=Button Adjusting to New Culture in Super GT|url=https://sportscar365.com/other-series/super-gt/button-adjusting-to-new-culture-in-super-gt/|publisher=SportsCar365|date=29 March 2018|access-date=5 May 2020|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20180813081230/https://sportscar365.com/other-series/super-gt/button-adjusting-to-new-culture-in-super-gt/|archive-date=13 August 2018}}</ref> Hy en Yamamoto het by Sportsland Sugo gewen en twee tweede plekke behaal om die seisoen-eindwedren by Twin Ring Motegi gelyk op punte met die TOM'S- duo van Ryō Hirakawa en Nick Cassidy in te skryf.<ref>{{cite journal|last1=Thurkal|first1=Rachit|last2=Simmons|first2=Marcus|title=Button's Super GT title showdown|url=https://www.pressreader.com/uk/autosport-uk/20181108/281573766709419|journal=Autosport|date=8 November 2018|access-date=5 May 2020|pages=4–5|via=PressReader|archive-date=15 November 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201115201111/https://www.pressreader.com/uk/autosport-uk/20181108/281573766709419|url-status=live}}</ref> Hy het Hirakawa agter hom gehou om die GT500-titel met drie punte te wen en was die eerste groentjiekampioen sedert Toranosuke Takagi in 2005.<ref>{{cite web|last=Klein|first=Jamie|title=Motegi Super GT: Button, Yamamoto crowned in tense finale|url=https://www.motorsport.com/supergt/news/motegi-button-champion-yamamoto-finale/3211840/|publisher=motorsport.com|date=11 November 2018|access-date=5 May 2020|archive-date=15 November 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201115201107/https://www.motorsport.com/supergt/news/motegi-button-champion-yamamoto-finale/3211840/|url-status=live}}</ref> Vir die 2019-seisoen het Button by Team Kunimitsu aangebly as spanmaat van Yamamoto in die hernommerde nr.1 Honda.<ref>{{cite web|last=Cobb|first=Haydn|title=Button, Yamamoto to defend Super GT title with Honda|url=https://www.crash.net/f1/news/911955/1/button-defend-super-gt-title-honda|publisher=Crash|date=11 January 2019|access-date=5 May 2020|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20190111135416/https://www.crash.net/f1/news/911955/1/button-defend-super-gt-title-honda|archive-date=11 January 2019}}</ref> In 'n seisoen vol voorvalle is Button en Yamamoto in die eerste rondte by Okayama uit die voortou geneem,<ref>{{cite web|last=Thurkal|first=Rachit|title=Super GT Okayama 300&nbsp;km Abandoned After 30 Laps Due To Rain|url=https://www.autosport.com/gt/news/142766/collision-wrecks-button-super-gt-opener|work=Autosport|date=14 April 2019|access-date=8 May 2020|url-status=live|archive-date=1 August 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200801233615/https://www.autosport.com/gt/news/142766/collision-wrecks-button-super-gt-opener}}</ref> 'n verkeerde tydsberekening van die veiligheidsmotor by die tweede Fuji-ren en 'n swak bandkeuse in die reën by Sugo het die span moontlike oorwinnings gekos.<ref>{{Cite web|title=Cassidy: Fuji safety car cost us second Super GT title|url=https://www.motorsport.com/supergt/news/cassidy-hirakawa-toms-motegi-defeat/4592132/|last=Klein|first=Jamie|date=3 November 2019|publisher=motorsport.com|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20200802000002/https://www.motorsport.com/supergt/news/cassidy-hirakawa-toms-motegi-defeat/4592132/|archive-date=2 August 2020|access-date=8 May 2020}}<br />{{Cite web|title=The race that ended Button and Yamamoto's title defence|url=https://www.motorsport.com/supergt/news/button-yamamoto-tyre-call-sugo/4546824/|last=Thurkal|first=Rachit|date=24 September 2019|publisher=motorsport.com|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20200802003118/https://www.motorsport.com/supergt/news/button-yamamoto-tyre-call-sugo/4546824/|archive-date=2 August 2020|access-date=8 May 2020}}</ref> Die paar het twee podiumplekke by beide Fuji-rondes en 'n sesde plek by Motegi behaal om agtste in die GT500-bestuurderskampioenskap met 37 punte te eindig.<ref>{{cite web|last1=Thurkal|first1=Rachit|last2=Klein|first2=Jamie|title=Button raced with "basically the same car as last year"|url=https://www.motorsport.com/supergt/news/button-same-car-kunimitsu-honda/4592151/|publisher=motorsport.com|date=4 November 2019|access-date=5 May 2020|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20191214084738/https://www.motorsport.com/supergt/news/button-same-car-kunimitsu-honda/4592151/|archive-date=14 December 2019}}</ref> In Oktober 2019 het hy die laaste twee wedrenne van die seisoen-afsluiter Deutsche Tourenwagen Masters (DTM) rondte by die Hockenheimring in sy Team Kunimitsu NSX-motor gery as Honda se wild card-inskrywing.<ref>{{cite news|last=Myson|first=Chris|title=Jenson Button to race in DTM finale at Hockenheim|url=https://sportstar.thehindu.com/motorsport/jenson-button-race-dtm-finale-hockenheim-formula-one-f1-deutsche-tourenwagen-masters-kunimitsu-honda/article29362734.ece|work=Sportstar|date=7 September 2019|access-date=5 May 2020|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20190921053235/https://sportstar.thehindu.com/motorsport/jenson-button-race-dtm-finale-hockenheim-formula-one-f1-deutsche-tourenwagen-masters-kunimitsu-honda/article29362734.ece|archive-date=21 September 2019}}</ref> Hy het 9de in die eerste wedren en 16de in die tweede geëindig.<ref>{{cite web|last=Aller|first=Tamara|title=Jenson Button: "I'd like to have some more time in the DTM"|url=https://www.touringcartimes.com/2019/10/06/jenson-button-id-like-time-dtm/|publisher=TouringCarTimes|date=6 October 2019|access-date=5 May 2020|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20191007104401/https://www.touringcartimes.com/2019/10/06/jenson-button-id-like-time-dtm/|archive-date=7 October 2019}}</ref> Button het nie aan die "Super GT × DTM Dream Race" by Fuji Speedway deelgeneem nie omdat sy kontrak hom nie daartoe verplig het nie,<ref>{{cite web|last=Errington|first=Tom|title=Jenson Button not doing joint DTM/Super GT races at Fuji|url=https://www.autosport.com/dtm/news/146438/button-wont-do-joint-dtmsuper-gt-fuji-races|work=Autosport|date=6 October 2019|access-date=5 May 2020|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20191009045216/https://www.autosport.com/dtm/news/146438/button-wont-do-joint-dtmsuper-gt-fuji-races|archive-date=9 October 2019}}</ref> en het Super GT ná 2019 verlaat omdat hy nie gereeld van die Verenigde State na Japan wou vlieg nie en ander renreekse wou verken. == Sportmotorloopbaan == [[Lêer:Chevrolet Camaro ZL1 NASCAR - Jenson Button, Jimmie Johnson & Mike Rockenfeller at Dunlop Chicane at the 2023 Le Mans (53368944895).jpg|duimnael|links|Die nr. 24 [[Chevrolet|Chevrolet Camaro]] ZL1 bestuur deur Button, Johnson en Rockenfeller tydens die 2023 24-uur van Le Mans]] Button het sy uithourendebuut tydens die 1999 Spa 24-uur gemaak, waar hy 'n BMW Team Raffanelli [[BMW M3|320i E46]] met David Saelens en Tomáš Enge in die SP-klas gedeel het, en ná 22 rondtes weens 'n brandstoftenklek onttrek het.<ref>{{cite web|last=Santos|first=Adrià|title=Jenson Button vuelve 19 años después a las resistencias de la mano de SMP Racing en el WEC|url=https://formularapida.net/jenson-button-vuelve-19-anos-despues-las-resistencias-mano-smp-racing-wec/|publisher=Formula Rapida|language=es|date=27 April 2018|access-date=17 December 2019|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20191217081241/https://formularapida.net/jenson-button-vuelve-19-anos-despues-las-resistencias-mano-smp-racing-wec/|archive-date=17 December 2019}}</ref><ref>{{cite web|last=Bergenhuizen|first=Fabrice|title=Il y a 20 ans, Jenson Button participait aux 24 Heures de Spa|url=http://www.endurance-classic.com/fr/il-y-a-20-ans-jenson-button-participait-aux-24-heures-de-spa/|publisher=Endurance-Info|language=fr|date=21 July 2019|access-date=17 December 2019|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20191217081242/http://www.endurance-classic.com/fr/il-y-a-20-ans-jenson-button-participait-aux-24-heures-de-spa/|archive-date=17 December 2019}}</ref> Button het ingestem om die grootste deel van die 2018–19 FIA Wêrelduithoukampioenskap te bestuur deur 'n BR Engineering BR1- motor in die Le Mans Prototype 1 (LMP1)-klas met [[Vitaly Petrov]] en Mikhail Aleshin vir SMP Racing te deel.<ref name=S365BUTSMP>{{cite web|last=Lloyd|first=Daniel|title=Button to Make LMP1 Debut with SMP|url=https://sportscar365.com/lemans/wec/button-to-make-lmp1-debut-with-smp-racing/|publisher=SportsCar365|date=27 April 2018|access-date=29 April 2020|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20180725033339/https://sportscar365.com/lemans/wec/button-to-make-lmp1-debut-with-smp-racing/|archive-date=25 July 2018}}</ref><ref>{{cite web|last=Goodwin|first=Graham|title=Jenson Button For 2018 Le Mans With SMP Racing?|url=http://www.dailysportscar.com/2018/04/17/jenson-button-for-2018-le-mans-with-smp-racing.html|publisher=DailySportsCar|date=17 April 2018|access-date=29 April 2020|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20191103155242/http://www.dailysportscar.com/2018/04/17/jenson-button-for-2018-le-mans-with-smp-racing.html|archive-date=3 November 2019}}</ref> Terwyl hy sy FIA Wêrelduithourendebuut tydens die 2018 24-uur van Le Mans gemaak het, het elektroniese probleme die motor in die orde laat daal voordat die enjin laat in die wedren onklaar geraak het, met Button aan die stuur.<ref>{{cite web|last=Klein|first=Jamie|title=Button laments SMP reliability woes on Le Mans debut|url=https://www.motorsport.com/lemans/news/button-laments-smp-reliability-woes-on-le-mans-debut-1046561/3124258/|publisher=motorsport.com|date=17 June 2018|access-date=29 April 2020|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20190611233107/https://www.motorsport.com/lemans/news/button-laments-smp-reliability-woes-on-le-mans-debut-1046561/3124258/|archive-date=11 June 2019}}</ref> Hy het vierde geëindig tydens die 6-uur van Fuji en derde tydens die daaropvolgende 6-uur van Shanghai[6] Button het die 1000 Myl van Sebring en 6-uur van Spa-Francorchamps misgeloop weens Super GT-verpligtinge,<ref>{{cite web|last=Lloyd|first=Daniel|title=Button to Miss Sebring, Spa Due to Super GT Conflicts|url=https://sportscar365.com/lemans/wec/button-to-miss-sebring-spa-because-of-super-gt-clashes/|publisher=SportsCar365|date=10 December 2018|access-date=29 April 2020|archive-date=15 November 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201115201122/https://sportscar365.com/lemans/wec/button-to-miss-sebring-spa-because-of-super-gt-clashes/|url-status=live}}</ref> en die 2019 24 Uur van Le Mans omdat sy verloofde op die punt was om geboorte te skenk aan hul eerste kind.<ref name=MSportApr19>{{cite web|last=Kanal|first=Samarth|title=Jenson Button scraps Le Mans plans|url=https://www.motorsportmagazine.com/articles/sports-cars/jenson-button-scraps-le-mans-plans|work=Motor Sport|date=22 April 2019|access-date=29 April 2020|archive-date=15 November 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201115201047/https://www.motorsportmagazine.com/articles/sports-cars/jenson-button-scraps-le-mans-plans|url-status=live}}</ref> [[Lêer:Hertz Team Jota - Porsche 963 -38 (53815737678).jpg|duimnael|regs|Die nr. 38 [[Porsche|Porsche 963]] bestuur deur Button, Hanson en Rasmussen in die 2024 24-uur van Le Mans]] Hy het sy Britse GT-debuut in die 2020-seisoen se laaste rondte, die drie-uurlange Silverstone 500, gemaak, en die nr. 3 Jenson Team Rocket RJN McLaren 720S GT3 met mede-spaneienaar Chris Buncombe bestuur.<ref>{{Cite web|last=Goodwin|first=Graham|date=14 October 2020|title=Jenson Button Joins British GT Grid For Silverstone 500|url=http://www.dailysportscar.com/2020/10/14/jenson-button-joins-british-gt-grid-for-silverstone-500.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20201115201107/http://www.dailysportscar.com/2020/10/14/jenson-button-joins-british-gt-grid-for-silverstone-500.html|archive-date=15 November 2020|access-date=18 October 2020|publisher=DailySportsCar}}</ref> Die twee jaers het die wedren in die 14de plek voltooi.<ref>{{cite web|last=Newbold|first=James|title=Collard and Mitchell claim British GT title with Silverstone win, Button 14th|url=https://www.autosport.com/gt/news/153369/collard-mitchell-claim-british-gt-title-at-silverstone|work=Autosport|date=8 November 2020|access-date=9 November 2020|archive-date=15 November 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201115201116/https://www.autosport.com/gt/news/153369/collard-mitchell-claim-british-gt-title-at-silverstone|url-status=live}}</ref> Button het [[Hendrick Motorsports]] se NASCAR Next Gen Chevrolet Camaro ZL1 Garage 56-inskrywing saam met sportmotorbestuurder Mike Rockenfeller en NASCAR-renjaer [[Jimmie Johnson]] tydens die 2023 24-uur van Le Mans bestuur.<ref>{{cite web|last=Ryan|first=Nate|title=Jenson Button joins NASCAR Garage 56 at Le Mans with Jimmie Johnson, Rockenfeller|url=https://motorsports.nbcsports.com/2023/01/28/jenson-button-nascar-garage-56-le-mans-jimmie-johnson-mike-rockenfeller-jeff-gordon-hendrick-motorsports-chevrolet/|publisher=NBC Sports|date=28 January 2023|access-date=28 January 2023|archive-date=28 January 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230128160542/https://motorsports.nbcsports.com/2023/01/28/jenson-button-nascar-garage-56-le-mans-jimmie-johnson-mike-rockenfeller-jeff-gordon-hendrick-motorsports-chevrolet/|url-status=live}}</ref> Die trio het 285 rondtes voltooi en was algeheel 39ste na 'n aandrywingsfout laat in die byeenkoms.<ref>{{cite web|last=DeGroot|first=Nick|title=Garage 56 NASCAR entry completes Le Mans 24 despite late drama|url=https://www.motorsport.com/lemans/news/garage-56-nascar-completes-le-mans-johnson-button-rockenfeller/10481635/|publisher=[[Motorsport.com]]|date=11 June 2023|access-date=11 June 2023|archive-date=11 June 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230611145850/https://www.motorsport.com/lemans/news/garage-56-nascar-completes-le-mans-johnson-button-rockenfeller/10481635/|url-status=live}}</ref> Hy het aan die tien-uur Petit Le Mans (deel van die IMSA SportsCar-kampioenskap) deelgeneem terwyl hy JDC-Miller MotorSports se Porsche 963 saam met Rockenfeller en Tijmen van der Helm bestuur het.<ref>{{Cite web |last=Euwema |first=Davey |date=18 August 2023 |title=Button Joins JDC-Miller for Petit Le Mans |url=https://sportscar365.com/imsa/iwsc/button-joins-jdc-miller-for-petit-le-mans/ |access-date=20 August 2023 |publisher=SportsCar365 |archive-date=18 August 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230818151041/https://sportscar365.com/imsa/iwsc/button-joins-jdc-miller-for-petit-le-mans/ |url-status=live }}</ref> Die motor het negende weggespring en vyfde geëindig.<ref>{{Cite web |date=16 October 2023 |title=Jenson Button had a blast at the wheel of the Porsche 963 at Petit Le Mans |url=https://www.24h-lemans.com/en/news/jenson-button-had-a-blast-at-the-wheel-of-the-porsche-963-at-petit-le-mans-57937 |access-date=11 November 2023 |publisher=Automobile Club de l'Ouest |archive-date=11 November 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231111093930/https://www.24h-lemans.com/en/news/jenson-button-had-a-blast-at-the-wheel-of-the-porsche-963-at-petit-le-mans-57937 |url-status=live }}</ref> Vir die 2024 24-uur van Daytona, het Button by Louis Delétraz, Colton Herta en Jordan Taylor aangesluit in die "Wayne Taylor Racing with Andretti" se nr. 40 Acura ARX-06 GTP-motor,<ref name="barnes">{{cite web|last=Barnes|first=Joey|title=Button, Ericsson complete WTR Andretti's Acura GTP roster for Daytona 24|url=https://www.autosport.com/imsa/news/button-ericsson-complete-wtr-andrettis-acura-gtp-roster-for-daytona-24/10546438/|work=[[Autosport]]|date=15 November 2023|access-date=15 November 2023|archive-date=14 November 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20231114200217/https://www.autosport.com/imsa/news/button-ericsson-complete-wtr-andrettis-acura-gtp-roster-for-daytona-24/10546438/|url-status=live}}</ref> en derde algeheel geëindig.<ref name="bbc">{{Cite news |date=28 January 2024|title=Jenson Button finishes third on Daytona 24 Hours debut |url=https://www.bbc.com/sport/motorsport/68124307 |access-date=29 January 2024 |publisher=[[BBC Sport]] |language=en}}</ref> Vir die 2024 24-uur van Daytona het Button by Louis Delétraz, Colton Herta en Jordan Taylor aangesluit om "Wayne Taylor Racing with Andretti" se nr. 40 Acura ARX-06 GTP-motor te deel,<ref name="barnes" /> en derde algeheel geëindig.<ref name="bbc" /> Hy het in 2024 na die FIA Wêrelduithoukampioenskap teruggekeer en Team Jota se nr. 38 Porsche 963 met Phil Hanson en Oliver Rasmussen gedeel.<ref>{{Cite web |last=Euwema |first=Davey |date=15 December 2023 |title=Button Completes JOTA Hypercar Lineup |url=https://sportscar365.com/lemans/wec/button-completes-jota-hypercar-lineup/ |access-date=15 December 2023 |publisher=SportsCar365 |archive-date=15 December 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231215152755/https://sportscar365.com/lemans/wec/button-completes-jota-hypercar-lineup/ |url-status=live }}</ref> Button het stadiger as sy spanmaats gelyk en was gefrustreerd met die stadiger motors totdat hy in die 24-uur van Le Mans gemakliker voorgekom het.<ref>{{Cite web |last=Smith |first=Sam |date=14 November 2024 |title=Button gets major WEC Cadillac deal – is he quick enough to win? |url=https://www.the-race.com/wec-le-mans/jenson-button-2025-wec-deal-is-he-still-quick-enough-to-win/ |access-date=14 November 2024 |publisher=The Race}}</ref> Hy het die seisoen 19de in die Wêrelduithoukampioenskap afgesluit en vyf punte behaal, insluitend 'n seisoenbeste resultaat van sesde by die 6-uur van Fuji.<ref name="Results" /> Button sal na verwagting by Jota bly vir die 2025 FIA Wêrelduithoukampioenskap en sal die nr. 38 Cadillac V-reeks R deel met Earl Bamber en Sébastien Bourdais in die Hipermotorkategorie nadat die span van vervaardiger van Porsche na Cadillac verander het.<ref>{{Cite web |last=Watkins |first=Gary |date=14 November 2024 |title=Button stays with Jota for factory Cadillac switch in 2025 WEC |url=https://www.autosport.com/wec/news/button-to-contest-wec-in-2025-as-jota-makes-cadillac-switch-from-porsche/10672904/ |access-date=14 November 2024 |website=[[Autosport]]}}</ref><ref>{{cite web|last=Villemant|first=Thibaut|title=Big-name line-up for Button's 'best chance yet' at Le Mans|url=https://www.the-race.com/endurance/big-name-line-up-jenson-button-best-chance-yet-le-mans/|publisher=The Race|date=11 February 2025|access-date=12 February 2025}}</ref> == Volledige renuitslae == === Britse Formule 3 Kampioenskap-uitslae === (Renne in '''vetdruk''' dui voorste wegspringplek aan) (Renne in ''skuinsdruk'' is vinnigste rondte) {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:85%" ! scope="col" | Jaar ! scope="col" | Inskrywer ! scope="col" | Enjin ! scope="col" | Klas ! scope="col" | 1 ! scope="col" | 2 ! scope="col" | 3 ! scope="col" | 4 ! scope="col" | 5 ! scope="col" | 6 ! scope="col" | 7 ! scope="col" | 8 ! scope="col" | 9 ! scope="col" | 10 ! scope="col" | 11 ! scope="col" | 12 ! scope="col" | 13 ! scope="col" | 14 ! scope="col" | 15 ! scope="col" | 16 ! scope="col" | Plek ! scope="col" | Punte |- | [[1999]] !Promatecme UK !Renault Sodemo ! A |style="background:#DFDFDF;"| '''DON'''<br />{{small|2}} |style="background:#DFFFDF;"| [[Silverstone-renbaan|SIL]]<br />{{small|6}} |style="background:#FFFFBF;"| THR<br />{{small|1}} |style="background:#DFFFDF;"| BRH<br />{{small|8}} |style="background:#DFFFDF;"| BRH<br />{{small|7}} |style="background:#DFFFDF;"| OUL<br />{{small|5}} |style="background:#EFCFFF;"| CRO<br />{{small|Ret}} |style="background:#DFFFDF;"| BRH<br />{{small|6}} |style="background:#DFDFDF;"| ''[[Silverstone-renbaan|SIL]]''<br />{{small|2}} |style="background:#DFFFDF;"| SNE<br />{{small|11}} |style="background:#DFDFDF;"| ''PEM''<br />{{small|2}} |style="background:#FFFFBF;"| '''''PEM'''''<br />{{small|1}} |style="background:#DFDFDF;"| DON<br />{{small|2}} |style="background:#DFFFDF;"| '''[[Circuit de Spa-Francorchamps|SPA]]'''<br />{{small|4}} |style="background:#FFFFBF;"| ''[[Silverstone-renbaan|SIL]]''<br />{{small|1}} |style="background:#EFCFFF;"| THR<br />{{small|Ret}} !style="background:#FFDF9F;"| 3de !style="background:#FFDF9F;"| 168 |- !colspan=22|{{center|{{small|Bron:{{sfn|Henry|2009|pp=27–33}}}}}} |} === Volledige Spa 24-uur uitslae === {| class="wikitable" style="font-size:90%" ! scope="col" | Jaar ! scope="col" | Span ! scope="col" | Medebestuurders ! scope="col" | Motor ! scope="col" | Klas ! scope="col" | Rondtes<br />voltooi ! scope="col" | Pos. ! scope="col" | Klas<br />Pos. |- style="text-align:center;" ! 1999 |align="left" nowrap| {{flagicon|BEL}} [[BMW]] FINA Team Rafanelli |align="left" nowrap| {{flagicon|BEL}} David Saelens<br />{{flagicon|CZE}} Tomáš Enge |align="left" nowrap| BMW 320i E46<br />[[BMW]] / Rafanelli | SP | 22 | DNF | DNF |} === Volledige Formule Een-uitslae <small>(2000–2017)</small> === {{F1 bestuurders resultate legende (weergawe 4)}} {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:85%" ! Jaar ! Span ! Onderstel ! Enjin !1 !2 !3 !4 !5 !6 !7 !8 !9 !10 !11 !12 !13 !14 !15 !16 !17 !18 !19 !20 !21 ! Plek ! Punte |-style="border-top:3px solid #aaaaaa" ![[2000 Formule Een-seisoen|2000]] ! [[BMW]]<br />[[Williams Grand Prix Engineering|Williams F1-span]] ! Williams FW22 ! [[BMW]] E41<br />3.0 [[V-enjin|V10]] |style="background:#EFCFFF;"| [[2000 Australiese Grand Prix|AUS]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#DFFFDF;"| [[2000 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]]<br />{{small|6}} |style="background:#EFCFFF;"| [[2000 San Marino Grand Prix|SMR]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#DFFFDF;"| [[2000 Britse Grand Prix|GBR]]<br />{{small|5}} |style="background:#CFCFFF;"| [[2000 Spaanse Grand Prix|SPA]]<br />{{small|17}}^† |style="background:#CFCFFF;"| [[2000 Europese Grand Prix|EUR]]<br />{{small|10}}^† |style="background:#EFCFFF;"| [[2000 Monaco Grand Prix|MON]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#CFCFFF;"| [[2000 Kanadese Grand Prix|KAN]]<br />{{small|11}} |style="background:#CFCFFF;"| [[2000 Franse Grand Prix|FRA]]<br />{{small|8}} |style="background:#DFFFDF;"| [[2000 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]<br />{{small|5}} |style="background:#DFFFDF;"| [[2000 Duitse Grand Prix|DUI]]<br />{{small|4}} |style="background:#CFCFFF;"| [[2000 Hongaarse Grand Prix|HON]]<br />{{small|9}} |style="background:#DFFFDF;"| [[2000 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br />{{small|5}} |style="background:#EFCFFF;"| [[2000 Italiaanse Grand Prix|ITA]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| [[2000 Verenigde State Grand Prix|VSA]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#DFFFDF;"| [[2000 Japannese Grand Prix|JPN]]<br />{{small|5}} |style="background:#EFCFFF;"| [[2000 Maleisiese Grand Prix|MAL]]<br />{{small|Ret}} |colspan=4| ! 8ste ! 12 |- ![[2001 Formule Een-seisoen|2001]] ! [[Benetton Formula|Mild Seven<br />Benetton<br />Renault]] ! [[Benetton Formula|Benetton]] B201 ! [[Renault F1|Renault]] RS21<br />3.0 [[V-enjin|V10]] |style="background:#CFCFFF;"| [[2001 Australiese Grand Prix|AUS]]<br />14 |style="background:#CFCFFF;"| [[2001 Maleisiese Grand Prix|MAL]]<br />11 |style="background:#CFCFFF;"| [[2001 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]]<br />10 |style="background:#CFCFFF;"| [[2001 San Marino Grand Prix|SMR]]<br />{{small|12}} |style="background:#CFCFFF;"| [[2001 Spaanse Grand Prix|ESP]]<br />{{small|15}} |style="background:#EFCFFF;"| [[2001 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#CFCFFF;"| [[2001 Monaco Grand Prix|MON]]<br />{{small|7}} |style="background:#EFCFFF;"| [[2001 Kanadese Grand Prix|KAN]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#CFCFFF;"| [[2001 Europese Grand Prix|EUR]]<br />{{small|13}} |style="background:#CFCFFF;"| [[2001 Franse Grand Prix|FRA]]<br />{{small|16}}^† |style="background:#CFCFFF;"| [[2001 Britse Grand Prix|GBR]]<br />{{small|15}} |style="background:#DFFFDF;"| [[2001 Duitse Grand Prix|DUI]]<br />{{small|5}} |style="background:#EFCFFF;"| [[2001 Hongaarse Grand Prix|HON]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| [[2001 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| [[2001 Italiaanse Grand Prix|ITA]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#CFCFFF;"| [[2001 Verenigde State Grand Prix|VSA]]<br />{{small|9}} |style="background:#CFCFFF;"| [[2001 Japannese Grand Prix|JPN]]<br />{{small|7}} |colspan=4| ! 17de ! 2 |- ! [[2002 Formule Een-seisoen|2002]] ! [[Renault F1|Mild Seven<br />Renault<br />F1-span]] ! [[Renault F1|Renault]] R202 ! [[Renault F1|Renault]] RS22<br />3.0 [[V-enjin|V10]] |style="background:#EFCFFF;"| [[2002 Australiese Grand Prix|AUS]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#DFFFDF;"| [[2002 Maleisiese Grand Prix|MAL]]<br />{{small|4}} |style="background:#DFFFDF;"| [[2002 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]]<br />{{small|4}} |style="background:#DFFFDF;"| [[2002 San Marino Grand Prix|SMR]]<br />{{small|5}} |style="background:#CFCFFF;"| [[2002 Spaanse Grand Prix|SPA]]<br />{{small|12}}^† |style="background:#CFCFFF;"| [[2002 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]<br />{{small|7}} |style="background:#EFCFFF;"| [[2002 Monaco Grand Prix|MON]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#CFCFFF;"| [[2002 Kanadese Grand Prix|KAN]]<br />{{small|15}}^† |style="background:#DFFFDF;"| [[2002 Europese Grand Prix|EUR]]<br />{{small|5}} |style="background:#CFCFFF;"| [[2002 Britse Grand Prix|GBR]]<br />{{small|12}}^† |style="background:#DFFFDF;"| [[2002 Franse Grand Prix|FRA]]<br />{{small|6}} |style="background:#EFCFFF;"| [[2002 Duitse Grand Prix|DUI]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| [[2002 Hongaarse Grand Prix|HON]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| [[2002 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#DFFFDF;"| [[2002 Italiaanse Grand Prix|ITA]]<br />{{small|5}} |style="background:#CFCFFF;"| [[2002 Verenigde State Grand Prix|VSA]]<br />{{small|8}} |style="background:#DFFFDF;"| [[2002 Japannese Grand Prix|JPN]]<br />{{small|6}} |colspan=4| ! 7de ! 14 |- ! [[2003 Formule Een-seisoen|2003]] ! [[Lucky Strike]]<br />BAR Honda ! BAR 005 ! [[Honda Racing F1|Honda]] RA003E<br />3.0 [[V-enjin|V10]] |style="background:#CFCFFF;"| [[2003 Australiese Grand Prix|AUS]]<br />{{small|10}} |style="background:#DFFFDF;"| [[2003 Maleisiese Grand Prix|MAL]]<br />{{small|7}} |style="background:#EFCFFF;"| [[2003 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#DFFFDF;"| [[2003 San Marino Grand Prix|SMR]]<br />{{small|8}} |style="background:#CFCFFF;"| [[2003 Spaanse Grand Prix|ESP]]<br />{{small|9}} |style="background:#DFFFDF;"| [[2003 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]<br />{{small|4}} |style="background:#FFFFFF;"| [[2003 Monaco Grand Prix|MON]]<br />{{small|DNS}} |style="background:#EFCFFF;"| [[2003 Kanadese Grand Prix|KAN]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#DFFFDF;"| [[2003 Europese Grand Prix|EUR]]<br />{{small|7}} |style="background:#EFCFFF;"| [[2003 Franse Grand Prix|FRA]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#DFFFDF;"| [[2003 Britse Grand Prix|GBR]]<br />{{small|8}} |style="background:#DFFFDF;"| [[2003 Duitse Grand Prix|DUI]]<br />{{small|8}} |style="background:#CFCFFF;"| [[2003 Hongaarse Grand Prix|HON]]<br />{{small|10}} |style="background:#EFCFFF;"| [[2003 Italiaanse Grand Prix|ITA]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| [[2003 Verenigde State Grand Prix|VSA]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#DFFFDF;"| [[2003 Japannese Grand Prix|JPN]]<br />{{small|4}} |colspan=5| ! 9de ! 17 |- ! [[2004 Formule Een-seisoen|2004]] ! [[Lucky Strike]]<br />BAR Honda ! BAR 006 ! [[Honda Racing F1|Honda]] RA004E<br />3.0 [[V-enjin|V10]] |style="background:#DFFFDF;"| [[2004 Australiese Grand Prix|AUS]]<br />{{small|6}} |style="background:#FFDF9F;"| [[2004 Maleisiese Grand Prix|MAL]]<br />{{small|3}} |style="background:#FFDF9F;"| [[2004 Bahreinse Grand Prix|BHR]]<br />{{small|3}} |style="background:#DFDFDF;"| [[2004 San Marino Grand Prix|SMR]]<br />{{small|2}}{{Pictogram poleposition}} |style="background:#DFFFDF;"| [[2004 Spaanse Grand Prix|ESP]]<br />{{small|8}} |style="background:#DFDFDF;"| [[2004 Monaco Grand Prix|MON]]<br />{{small|2}} |style="background:#FFDF9F;"| [[2004 Europese Grand Prix|EUR]]<br />{{small|3}} |style="background:#FFDF9F;"| [[2004 Kanadese Grand Prix|KAN]]<br />{{small|3}} |style="background:#EFCFFF;"| [[2004 Verenigde State Grand Prix|VSA]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#DFFFDF;"| [[2004 Franse Grand Prix|FRA]]<br />{{small|5}} |style="background:#DFFFDF;"| [[2004 Britse Grand Prix|GBR]]<br />{{small|4}} |style="background:#DFDFDF;"| [[2004 Duitse Grand Prix|DUI]]<br />{{small|2}} |style="background:#DFFFDF;"| [[2004 Hongaarse Grand Prix|HON]]<br />{{small|5}} |style="background:#EFCFFF;"| [[2004 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#FFDF9F;"| [[2004 Italiaanse Grand Prix|ITA]]<br />{{small|3}} |style="background:#DFDFDF;"| [[2004 Chinese Grand Prix|CHN]]<br />{{small|2}} |style="background:#FFDF9F;"| [[2004 Japannese Grand Prix|JPN]]<br />{{small|3}} |style="background:#EFCFFF;"| [[2004 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]]<br />{{small|Ret}} |colspan=3| |style="background:#FFDF9F;"| '''3de''' |style="background:#FFDF9F;"| '''85''' |- ! [[2005 Formule Een-seisoen|2005]] ! [[Lucky Strike]]<br />BAR Honda ! BAR 007 ! [[Honda Racing F1|Honda]] RA005E<br />3.0 [[V-enjin|V10]] |style="background:#CFCFFF;"| [[2005 Australiese Grand Prix|AUS]]<br />{{small|11}}^† |style="background:#EFCFFF;"| [[2005 Maleisiese Grand Prix|MAL]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| [[2005 Bahreinse Grand Prix|BHR]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#000000; color:white"| [[2005 San Marino Grand Prix|{{Kleur|white|SMR}}]]<br />{{small|DSQ}} | [[2005 Spaanse Grand Prix|SPA]] | [[2005 Monaco Grand Prix|MON]] |style="background:#CFCFFF;"| [[2005 Europese Grand Prix|EUR]]<br />{{small|10}} |style="background:#EFCFFF;"| [[2005 Kanadese Grand Prix|KAN]]<br />{{small|Ret}}{{Pictogram poleposition}} |style="background:#FFFFFF;"| [[2005 Verenigde State Grand Prix|VSA]]<br />{{small|DNS}} |style="background:#DFFFDF;"| [[2005 Franse Grand Prix|FRA]]<br />{{small|4}} |style="background:#DFFFDF;"| [[2005 Britse Grand Prix|GBR]]<br />{{small|5}} |style="background:#FFDF9F;"| [[2005 Duitse Grand Prix|DUI]]<br />{{small|3}} |style="background:#DFFFDF;"| [[2005 Hongaarse Grand Prix|HON]]<br />{{small|5}} |style="background:#DFFFDF;"| [[2005 Turkse Grand Prix|TUR]]<br />{{small|5}} |style="background:#DFFFDF;"| [[2005 Italiaanse Grand Prix|ITA]]<br />{{small|8}} |style="background:#FFDF9F;"| [[2005 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br />{{small|3}} |style="background:#DFFFDF;"| [[2005 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]]<br />{{small|7}} |style="background:#DFFFDF;"| [[2005 Japannese Grand Prix|JPN]]<br />{{small|5}} |style="background:#DFFFDF;"| [[2005 Chinese Grand Prix|CHN]]<br />{{small|8}} |colspan=2| ! 9de ! 37 |- ! [[2006 Formule Een-seisoen|2006]] ! [[Lucky Strike]]<br />[[Honda Racing F1|Honda Racing<br />F1-span]] ! [[Honda Racing F1|Honda]] RA106 ! [[Honda Racing F1|Honda]] RA806E<br />2.4 [[V8-enjin|V8]] |style="background:#DFFFDF;"| [[2006 Bahreinse Grand Prix|BHR]]<br />{{small|4}} |style="background:#FFDF9F;"| [[2006 Maleisiese Grand Prix|MAL]]<br />{{small|3}} |style="background:#CFCFFF;"| [[2006 Australiese Grand Prix|AUS]]<br />{{small|10}}^†{{Pictogram poleposition}} |style="background:#DFFFDF;"| [[2006 San Marino Grand Prix|SMR]]<br />{{small|7}} |style="background:#EFCFFF;"| [[2006 Europese Grand Prix|EUR]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#DFFFDF;"| [[2006 Spaanse Grand Prix|SPA]]<br />{{small|6}} |style="background:#CFCFFF;"| [[2006 Monaco Grand Prix|MON]]<br />{{small|11}} |style="background:#EFCFFF;"| [[2006 Britse Grand Prix|GBR]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#CFCFFF;"| [[2006 Kanadese Grand Prix|KAN]]<br />{{small|9}} |style="background:#EFCFFF;"| [[2006 Verenigde State Grand Prix|VSA]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| [[2006 Franse Grand Prix|FRA]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#DFFFDF;"| [[2006 Duitse Grand Prix|DUI]]<br />{{small|4}} |style="background:#FFFFBF;"| [[2006 Hongaarse Grand Prix|HON]]<br />{{small|1}} |style="background:#DFFFDF;"| [[2006 Turkse Grand Prix|TUR]]<br />{{small|4}} |style="background:#DFFFDF;"| [[2006 Italiaanse Grand Prix|ITA]]<br />{{small|5}} |style="background:#DFFFDF;"| [[2006 Chinese Grand Prix|CHN]]<br />{{small|4}} |style="background:#DFFFDF;"| [[2006 Japannese Grand Prix|JPN]]<br />{{small|4}} |style="background:#FFDF9F;"| [[2006 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]]<br />{{small|3}} |colspan=3| ! 6de ! 56 |- ! [[2007 Formule Een-seisoen|2007]] ! [[Honda Racing F1]] ! [[Honda]] RA107 ! [[Honda]] RA807E<br />2.4 [[V8-enjin|V8]] |style="background:#CFCFFF;"| [[2007 Australiese Grand Prix|AUS]]<br />{{small|15}} |style="background:#CFCFFF;"| [[2007 Maleisiese Grand Prix|MAL]]<br />{{small|12}} |style="background:#EFCFFF;"| [[2007 Bahreinse Grand Prix|BHR]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#CFCFFF;"| [[2007 Spaanse Grand Prix|SPA]]<br />{{small|12}} |style="background:#CFCFFF;"| [[2007 Monaco Grand Prix|MON]]<br />{{small|11}} |style="background:#EFCFFF;"| [[2007 Kanadese Grand Prix|KAN]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#CFCFFF;"| [[2007 Verenigde State Grand Prix|VSA]]<br />{{small|12}} |style="background:#DFFFDF;"| [[2007 Franse Grand Prix|FRA]]<br />{{small|8}} |style="background:#CFCFFF;"| [[2007 Britse Grand Prix|GBR]]<br />{{small|10}} |style="background:#EFCFFF;"| [[2007 Europese Grand Prix|EUR]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| [[2007 Hongaarse Grand Prix|HON]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#CFCFFF;"| [[2007 Turkse Grand Prix|TUR]]<br />{{small|13}} |style="background:#DFFFDF;"| [[2007 Italiaanse Grand Prix|ITA]]<br />{{small|8}} |style="background:#EFCFFF;"| [[2007 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#CFCFFF;"| [[2007 Japannese Grand Prix|JPN]]<br />{{small|11}}^† |style="background:#DFFFDF;"| [[2007 Chinese Grand Prix|CHN]]<br />{{small|5}} |style="background:#EFCFFF;"| [[2007 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]]<br />{{small|Ret}} |colspan=4| ! 15de ! 6 |- ! [[2008 Formule Een-seisoen|2008]] ! [[Honda Racing F1]] ! [[Honda]] RA108 ! [[Honda]] RA808E 2.4 [[V8-enjin|V8]] |style="background:#EFCFFF;"| [[2008 Australiese Grand Prix|AUS]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#CFCFFF;"| [[2008 Maleisiese Grand Prix|MAL]]<br />{{small|10}} |style="background:#EFCFFF;"| [[2008 Bahreinse Grand Prix|BHR]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#DFFFDF;"| [[2008 Spaanse Grand Prix|SPA]]<br />{{small|6}} |style="background:#CFCFFF;"| [[2008 Turkse Grand Prix|TUR]]<br />{{small|11}} |style="background:#CFCFFF;"| [[2008 Monaco Grand Prix|MON]]<br />{{small|11}} |style="background:#CFCFFF;"| [[2008 Kanadese Grand Prix|KAN]]<br />{{small|11}} |style="background:#EFCFFF;"| [[2008 Franse Grand Prix|FRA]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| [[2008 Britse Grand Prix|GBR]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#CFCFFF;"| [[2008 Duitse Grand Prix|DUI]]<br />{{small|17}} |style="background:#CFCFFF;"| [[2008 Hongaarse Grand Prix|HON]]<br />{{small|12}} |style="background:#CFCFFF;"| [[2008 Europese Grand Prix|EUR]]<br />{{small|13}} |style="background:#CFCFFF;"| [[2008 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br />{{small|15}} |style="background:#CFCFFF;"| [[2008 Italiaanse Grand Prix|ITA]]<br />{{small|15}} |style="background:#CFCFFF;"| [[2008 Singapoerse Grand Prix|SIN]]<br />{{small|9}} |style="background:#CFCFFF;"| [[2008 Japannese Grand Prix|JPN]]<br />{{small|14}} |style="background:#CFCFFF;"| [[2008 Chinese Grand Prix|CHN]]<br />{{small|16}} |style="background:#CFCFFF;"| [[2008 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]]<br />{{small|13}} |colspan=3| ! 18de ! 3 |- ! [[2009 Formule Een-seisoen|2009]] ! Brawn GP F1-span ! Brawn BGP 001 ! Mercedes FO 108W 2.4 [[V8-enjin|V8]] |style="background:#FFFFBF;"| [[2009 Australiese Grand Prix|AUS]]<br />{{small|1}}{{Pictogram poleposition}} |style="background:#FFFFBF;"| [[2009 Maleisiese Grand Prix|MAL]]<br />{{small|1}}{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}} |style="background:#FFDF9F;"| [[2009 Chinese Grand Prix|CHN]]<br />{{small|3}} |style="background:#FFFFBF;"| [[2009 Bahreinse Grand Prix|BHR]]<br />{{small|1}} |style="background:#FFFFBF;"| [[2009 Spaanse Grand Prix|SPA]]<br />{{small|1}}{{Pictogram poleposition}} |style="background:#FFFFBF;"| [[2009 Monaco Grand Prix|MON]]<br />{{small|1}}{{Pictogram poleposition}} |style="background:#FFFFBF;"| [[2009 Turkse Grand Prix|TUR]]<br />{{small|1}}{{Pictogram vinnigste ronde}} |style="background:#DFFFDF;"| [[2009 Britse Grand Prix|GBR]]<br />{{small|6}} |style="background:#DFFFDF;"| [[2009 Duitse Grand Prix|DUI]]<br />{{small|5}} |style="background:#DFFFDF;"| [[2009 Hongaarse Grand Prix|HON]]<br />{{small|7}} |style="background:#DFFFDF;"| [[2009 Europese Grand Prix|EUR]]<br />{{small|7}} |style="background:#EFCFFF;"| [[2009 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#DFDFDF;"| [[2009 Italiaanse Grand Prix|ITA]]<br />{{small|2}} |style="background:#DFFFDF;"| [[2009 Singapoerse Grand Prix|SIN]]<br />{{small|5}} |style="background:#DFFFDF;"| [[2009 Japannese Grand Prix|JPN]]<br />{{small|8}} |style="background:#DFFFDF;"| [[2009 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]]<br />{{small|5}} |style="background:#FFDF9F;"| [[2009 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]]<br />{{small|3}} |colspan=4| | align="center" style="background:#FFFFBF;"| '''1ste''' | align="center" style="background:#FFFFBF;"| '''95''' |- ! [[2010 Formule Een-seisoen|2010]] ! [[McLaren|Vodafone McLaren Mercedes]] ! [[McLaren]] MP4-25 ! Mercedes FO 108X 2.4 [[V8-enjin|V8]] |style="background:#DFFFDF;"| [[2010 Bahreinse Grand Prix|BHR]]<br />{{small|7}} |style="background:#FFFFBF;"| [[2010 Australiese Grand Prix|AUS]]<br />{{small|1}} |style="background:#DFFFDF;"| [[2010 Maleisiese Grand Prix|MAL]]<br />{{small|8}} |style="background:#FFFFBF;"| [[2010 Chinese Grand Prix|CHN]]<br />{{small|1}} |style="background:#DFFFDF;"| [[2010 Spaanse Grand Prix|SPA]]<br />{{small|5}} |style="background:#EFCFFF;"| [[2010 Monaco Grand Prix|MON]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#DFDFDF;"| [[2010 Turkse Grand Prix|TUR]]<br />{{small|2}} |style="background:#DFDFDF;"| [[2010 Kanadese Grand Prix|KAN]]<br />{{small|2}} |style="background:#FFDF9F;"| [[2010 Europese Grand Prix|EUR]]<br />{{small|3}}{{Pictogram vinnigste ronde}} |style="background:#DFFFDF;"| [[2010 Britse Grand Prix|GBR]]<br />{{small|4}} |style="background:#DFFFDF;"| [[2010 Duitse Grand Prix|DUI]]<br />{{small|5}} |style="background:#DFFFDF;"| [[2010 Hongaarse Grand Prix|HON]]<br />{{small|8}} |style="background:#EFCFFF;"| [[2010 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#DFDFDF;"| [[2010 Italiaanse Grand Prix|ITA]]<br />{{small|2}} |style="background:#DFFFDF;"| [[2010 Singapoerse Grand Prix|SIN]]<br />{{small|4}} |style="background:#DFFFDF;"| [[2010 Japannese Grand Prix|JPN]]<br />{{small|4}} |style="background:#CFCFFF;"| [[2010 Koreaanse Grand Prix|KOR]]<br />{{small|12}} |style="background:#DFFFDF;"| [[2010 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]]<br />{{small|5}} |style="background:#FFDF9F;"| [[2010 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]]<br />{{small|3}} |colspan=2| ! 5de ! 214 |- ! [[2011 Formule Een-seisoen|2011]] ! [[McLaren|Vodafone McLaren Mercedes]] ! [[McLaren]] MP4-26 ! Mercedes FO 108Y 2.4 [[V8-enjin|V8]] |style="background:#DFFFDF;"| [[2011 Australiese Grand Prix|AUS]]<br />{{small|6}} |style="background:#DFDFDF;"| [[2011 Maleisiese Grand Prix|MAL]]<br />{{small|2}} |style="background:#DFFFDF;"| [[2011 Chinese Grand Prix|CHN]]<br />{{small|4}} |style="background:#DFFFDF;"| [[2011 Turkse Grand Prix|TUR]]<br />{{small|6}} |style="background:#FFDF9F;"| [[2011 Spaanse Grand Prix|SPA]]<br />{{small|3}} |style="background:#FFDF9F;"| [[2011 Monaco Grand Prix|MON]]<br />{{small|3}} |style="background:#FFFFBF;"| [[2011 Kanadese Grand Prix|KAN]]<br />{{small|1}}{{Pictogram vinnigste ronde}} |style="background:#DFFFDF;"| [[2011 Europese Grand Prix|EUR]]<br />{{small|6}} |style="background:#EFCFFF;"| [[2011 Britse Grand Prix|GBR]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| [[2011 Duitse Grand Prix|DUI]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#FFFFBF;"| [[2011 Hongaarse Grand Prix|HON]]<br />{{small|1}} |style="background:#FFDF9F;"| [[2011 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br />{{small|3}} |style="background:#DFDFDF;"| [[2011 Italiaanse Grand Prix|ITA]]<br />{{small|2}} |style="background:#DFDFDF;"| [[2011 Singapoerse Grand Prix|SIN]]<br />{{small|2}}{{Pictogram vinnigste ronde}} |style="background:#FFFFBF;"| [[2011 Japannese Grand Prix|JPN]]<br />{{small|1}}{{Pictogram vinnigste ronde}} |style="background:#DFFFDF;"| [[2011 Koreaanse Grand Prix|KOR]]<br />{{small|4}} |style="background:#DFDFDF;"| [[2011 Indiese Grand Prix|IND]]<br />{{small|2}} |style="background:#FFDF9F;"| [[2011 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]]<br />{{small|3}} |style="background:#FFDF9F;"| [[2011 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]]<br />{{small|3}} |colspan=2| |style="background:#DFDFDF;"| '''2de''' |style="background:#DFDFDF;"| '''270''' |- ! [[2012 Formule Een-seisoen|2012]] ! [[McLaren|Vodafone McLaren Mercedes]] ! [[McLaren]] MP4-27 ! Mercedes FO 108Z 2.4 [[V8-enjin|V8]] |style="background:#FFFFBF;"| [[2012 Australiese Grand Prix|AUS]]<br />{{small|1}}{{Pictogram vinnigste ronde}} |style="background:#CFCFFF;"| [[2012 Maleisiese Grand Prix|MAL]]<br />{{small|14}} |style="background:#DFDFDF;"| [[2012 Chinese Grand Prix|CHN]]<br />{{small|2}} |style="background:#CFCFFF;"| [[2012 Bahreinse Grand Prix|BHR]]<br />{{small|18}}^† |style="background:#DFFFDF;"| [[2012 Spaanse Grand Prix|SPA]]<br />{{small|9}} |style="background:#CFCFFF;"| [[2012 Monaco Grand Prix|MON]]<br />{{small|16}}^† |style="background:#CFCFFF;"| [[2012 Kanadese Grand Prix|KAN]]<br />{{small|16}} |style="background:#DFFFDF;"| [[2012 Europese Grand Prix|EUR]]<br />{{small|8}} |style="background:#DFFFDF;"| [[2012 Britse Grand Prix|GBR]]<br />{{small|10}} |style="background:#DFDFDF;"| [[2012 Duitse Grand Prix|DUI]]<br />{{small|2}} |style="background:#DFFFDF;"| [[2012 Hongaarse Grand Prix|HON]]<br />{{small|6}} |style="background:#FFFFBF;"| [[2012 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br />{{small|1}}{{Pictogram poleposition}} |style="background:#EFCFFF;"| [[2012 Italiaanse Grand Prix|ITA]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#DFDFDF;"| [[2012 Singapoerse Grand Prix|SIN]]<br />{{small|2}} |style="background:#DFFFDF;"| [[2012 Japannese Grand Prix|JPN]]<br />{{small|4}} |style="background:#EFCFFF;"| [[2012 Koreaanse Grand Prix|KOR]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#DFFFDF;"| [[2012 Indiese Grand Prix|IND]]<br />{{small|5}}{{Pictogram vinnigste ronde}} |style="background:#DFFFDF;"| [[2012 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]]<br />{{small|4}} |style="background:#DFFFDF;"| [[2012 Verenigde State Grand Prix|VSA]]<br />{{small|5}} |style="background:#FFFFBF;"| [[2012 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]]<br />{{small|1}} | ! 5de ! 188 |- ! [[2013 Formule Een-seisoen|2013]] ! [[McLaren|Vodafone McLaren Mercedes]] ! [[McLaren]] MP4-28 ! Mercedes FO 108F 2.4 [[V8-enjin|V8]] |style="background:#DFFFDF;"| [[2013 Australiese Grand Prix|AUS]]<br />{{small|9}} |style="background:#CFCFFF;"| [[2013 Maleisiese Grand Prix|MAL]]<br />{{small|17}}^† |style="background:#DFFFDF;"| [[2013 Chinese Grand Prix|CHN]]<br />{{small|5}} |style="background:#DFFFDF;"| [[2013 Bahreinse Grand Prix|BHR]]<br />{{small|10}} |style="background:#DFFFDF;"| [[2013 Spaanse Grand Prix|SPA]]<br />{{small|8}} |style="background:#DFFFDF;"| [[2013 Monaco Grand Prix|MON]]<br />{{small|6}} |style="background:#CFCFFF;"| [[2013 Kanadese Grand Prix|KAN]]<br />{{small|12}} |style="background:#CFCFFF;"| [[2013 Britse Grand Prix|GBR]]<br />{{small|13}} |style="background:#DFFFDF;"| [[2013 Duitse Grand Prix|DUI]]<br />{{small|6}} |style="background:#DFFFDF;"| [[2013 Hongaarse Grand Prix|HON]]<br />{{small|7}} |style="background:#DFFFDF;"| [[2013 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br />{{small|6}} |style="background:#DFFFDF;"| [[2013 Italiaanse Grand Prix|ITA]]<br />{{small|10}} |style="background:#DFFFDF;"| [[2013 Singapoerse Grand Prix|SIN]]<br />{{small|7}} |style="background:#DFFFDF;"| [[2013 Koreaanse Grand Prix|KOR]]<br />{{small|8}} |style="background:#DFFFDF;"| [[2013 Japannese Grand Prix|JPN]]<br />{{small|9}} |style="background:#CFCFFF;"| [[2013 Indiese Grand Prix|IND]]<br />{{small|14}} |style="background:#CFCFFF;"| [[2013 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]]<br />{{small|12}} |style="background:#DFFFDF;"| [[2013 Verenigde State Grand Prix|VSA]]<br />{{small|10}} |style="background:#DFFFDF;"| [[2013 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]]<br />{{small|4}} |colspan=2| ! 9de ! 73 |- ![[2014 Formule Een-seisoen|2014]] ![[McLaren|McLaren Mercedes]] ![[McLaren]] MP4-29 !Mercedes PU106A<br />Hibried 1.6 [[V6-enjin|V6 t]] |style="background:#FFDF9F;"| [[2014 Australiese Grand Prix|AUS]]<br />{{small|3}} |style="background:#DFFFDF;"| [[2014 Maleisiese Grand Prix|MAL]]<br />{{small|6}} |style="background:#CFCFFF;"| [[2014 Bahreinse Grand Prix|BHR]]<br />{{small|17}}^† |style="background:#CFCFFF;"| [[2014 Chinese Grand Prix|CHN]]<br />{{small|11}} |style="background:#CFCFFF;"| [[2014 Spaanse Grand Prix|SPA]]<br />{{small|11}} |style="background:#DFFFDF;"| [[2014 Monaco Grand Prix|MON]]<br />{{small|6}} |style="background:#DFFFDF;"| [[2014 Kanadese Grand Prix|KAN]]<br />{{small|4}} |style="background:#CFCFFF;"| [[2014 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]<br />{{small|11}} |style="background:#DFFFDF;"| [[2014 Britse Grand Prix|GBR]]<br />{{small|4}} |style="background:#DFFFDF;"| [[2014 Duitse Grand Prix|DUI]]<br />{{small|8}} |style="background:#DFFFDF;"| [[2014 Hongaarse Grand Prix|HON]]<br />{{small|10}} |style="background:#DFFFDF;"| [[2014 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br />{{small|6}} |style="background:#DFFFDF;"| [[2014 Italiaanse Grand Prix|ITA]]<br />{{small|8}} |style="background:#EFCFFF;"| [[2014 Singapoerse Grand Prix|SIN]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#DFFFDF;"| [[2014 Japannese Grand Prix|JPN]]<br />{{small|5}} |style="background:#DFFFDF;"| [[2014 Russiese Grand Prix|RUS]]<br />{{small|4}} |style="background:#CFCFFF;"| [[2014 Verenigde State Grand Prix|VSA]]<br />{{small|12}} |style="background:#DFFFDF;"| [[2014 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]]<br />{{small|4}} |style="background:#DFFFDF;"| [[2014 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]]<br />{{small|5}} |colspan=2| ! 8ste ! 126 |- ![[2015 Formule Een-seisoen|2015]] ! [[McLaren|McLaren Honda]] ! [[McLaren]] MP4-30 ! [[Honda Racing F1|Honda]] RA615H 1.6 [[V6-enjin|V6 t]] |style="background:#CFCFFF;"| [[2015 Australiese Grand Prix|AUS]]<br />{{small|11}} |style="background:#EFCFFF;"| [[2015 Maleisiese Grand Prix|MAL]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#CFCFFF;"| [[2015 Chinese Grand Prix|CHN]]<br />{{small|14}} |style="background:#FFFFFF;"| [[2015 Bahreinse Grand Prix|BHR]]<br />{{small|DNS}} |style="background:#CFCFFF;"| [[2015 Spaanse Grand Prix|SPA]]<br />{{small|16}} |style="background:#DFFFDF;"| [[2015 Monaco Grand Prix|MON]]<br />{{small|8}} |style="background:#EFCFFF;"| [[2015 Kanadese Grand Prix|KAN]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| [[2015 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| [[2015 Britse Grand Prix|GBR]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#DFFFDF;"| [[2015 Hongaarse Grand Prix|HON]]<br />{{small|9}} |style="background:#CFCFFF;"| [[2015 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br />{{small|14}} |style="background:#CFCFFF;"| [[2015 Italiaanse Grand Prix|ITA]]<br />{{small|14}} |style="background:#EFCFFF;"| [[2015 Singapoerse Grand Prix|SIN]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#CFCFFF;"| [[2015 Japannese Grand Prix|JPN]]<br />{{small|16}} |style="background:#DFFFDF;"| [[2015 Russiese Grand Prix|RUS]]<br />{{small|9}} |style="background:#DFFFDF;"| [[2015 Verenigde State Grand Prix|VSA]]<br />{{small|6}} |style="background:#CFCFFF;"| [[2015 Meksikaanse Grand Prix|MEX]]<br />{{small|14}} |style="background:#CFCFFF;"| [[2015 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]]<br />{{small|14}} |style="background:#CFCFFF;"| [[2015 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]]<br />{{small|12}} |colspan=2| ! 16de ! 16 |- ![[2016 Formule Een-seisoen|2016]] ! [[McLaren|McLaren Honda]] ! [[McLaren]] MP4-31 ! [[Honda Racing F1|Honda]] RA616H 1.6 [[V6-enjin|V6 t]] |style="background:#CFCFFF;"| [[2016 Australiese Grand Prix|AUS]]<br />{{small|14}} |style="background:#EFCFFF;"| [[2016 Bahreinse Grand Prix|BHR]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#CFCFFF;"| [[2016 Chinese Grand Prix|CHN]]<br />{{small|13}} |style="background:#DFFFDF;"| [[2016 Russiese Grand Prix|RUS]]<br />{{small|10}} |style="background:#DFFFDF;"| [[2016 Spaanse Grand Prix|SPA]]<br />{{small|9}} |style="background:#DFFFDF;"| [[2016 Monaco Grand Prix|MON]]<br />{{small|9}} |style="background:#EFCFFF;"| [[2016 Kanadese Grand Prix|KAN]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#CFCFFF;"| [[2016 Europese Grand Prix|EUR]]<br />{{small|11}} |style="background:#DFFFDF;"| [[2016 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]<br />{{small|6}} |style="background:#CFCFFF;"| [[2016 Britse Grand Prix|GBR]]<br />{{small|12}} |style="background:#EFCFFF;"| [[2016 Hongaarse Grand Prix|HON]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#DFFFDF;"| [[2016 Duitse Grand Prix|DUI]]<br />{{small|8}} |style="background:#EFCFFF;"| [[2016 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#CFCFFF;"| [[2016 Italiaanse Grand Prix|ITA]]<br />{{small|12}} |style="background:#EFCFFF;"| [[2016 Singapoerse Grand Prix|SIN]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#DFFFDF;"| [[2016 Maleisiese Grand Prix|MAL]]<br />{{small|9}} |style="background:#CFCFFF;"| [[2016 Japannese Grand Prix|JPN]]<br />{{small|18}} |style="background:#DFFFDF;"| [[2016 Verenigde State Grand Prix|VSA]]<br />{{small|9}} |style="background:#CFCFFF;"| [[2016 Meksikaanse Grand Prix|MEX]]<br />{{small|12}} |style="background:#CFCFFF;"| [[2016 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]]<br />{{small|16}} |style="background:#EFCFFF;"| [[2016 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]]<br />{{small|Ret}} ! 15de ! 21 |- ![[2017 Formule Een-seisoen|2017]] ! [[McLaren|McLaren Honda]] ! [[McLaren]] MCL32 ! [[Honda Racing F1|Honda]] RA617H 1.6 [[V6-enjin|V6 t]] | | | | | |style="background:#EFCFFF;"| [[2017 Monaco Grand Prix|MON]]<br />{{small|Ret}} | | | | | | | | | | | | | | | !NC !0 |- ! colspan="27" |Bron:<ref name=Gert>[https://motorsportstats.com/driver/jenson-button/results Motorsportstats: Jenson Button] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211017122549/https://motorsportstats.com/driver/jenson-button/results |date=17 Oktober 2021 }} Besoek op 15 April 2025</ref> |} † Button kon nie die Grand Prix voltooi nie, maar is geklassifiseer omrede hy meer as 90% van die renafstand afgelê het. === Volledige Super GT uitslae === {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:85%" ! scope="col" | Jaar ! scope="col" | Span ! scope="col" | Motor ! scope="col" | Klas ! scope="col" | 1 ! scope="col" | 2 ! scope="col" | 3 ! scope="col" | 4 ! scope="col" | 5 ! scope="col" | 6 ! scope="col" | 7 ! scope="col" | 8 ! scope="col" | Plek ! scope="col" | Punte |- | [[2017]] !Team Mugen ![[Honda|Honda NSX-GT]] ! GT500 | OKA | FUJ | AUT | SUG | FUJ |style="background:#CFCFFF;"| [[Suzuka Internasionale Renbaan|SUZ]]<br />{{small|12}} | CHA | MOT ! NC ! 0 |- | [[2018]] !nowrap| Team Kunimitsu !nowrap| [[Honda|Honda NSX-GT]] ! GT500 |style="background:#DFDFDF;"| OKA<br />{{small|2}} |style="background:#DFFFDF;"| FUJ<br />{{small|9}} |style="background:#DFDFDF;"| [[Suzuka Internasionale Renbaan|SUZ]]<br />{{small|2}} |style="background:#CFCFFF;"| CHA<br />{{small|11}} |style="background:#DFFFDF;"| FUJ<br />{{small|5}} |style="background:#FFFFBF;"| '''SUG'''<br />{{small|1}} |style="background:#DFFFDF;"| AUT<br />{{small|5}} |style="background:#FFDF9F;"| MOT<br />{{small|3}} !style="background:#FFFFBF;"| 1ste !style="background:#FFFFBF;"| 78 |- | [[2019]] !nowrap| Team Kunimitsu !nowrap| [[Honda|Honda NSX-GT]] ! GT500 |style="background:#CFCFFF;"| OKA<br />{{small|15}} |style="background:#FFDF9F;"| FUJ<br />{{small|3}} |style="background:#CFCFFF;"| [[Suzuka Internasionale Renbaan|SUZ]]<br />{{small|13}} |style="background:#CFCFFF;"| CHA<br />{{small|12}} |style="background:#DFDFDF;"| FUJ<br />{{small|2}} |style="background:#EFCFFF;"| AUT<br />{{small|Ret}} |style="background:#DFFFDF;"| SUG<br />{{small|8}} |style="background:#DFFFDF;"| MOT<br />{{small|6}} ! 8ste ! 37 |} === 24-uur van Le Mans uitslae === {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:90%" ! scope="col" | Jaar ! scope="col" | Span ! scope="col" | Medebestuurders ! scope="col" | Motor ! scope="col" | Klas ! scope="col" | Rondtes<br />voltooi ! Pos. ! Klaspos. |- ! scope="col" | 2018 | align="left"| {{vlagikoon|RUS}} SMP Racing | align="left"| {{vlagikoon|RUS}} Mikhail Aleshin<br />{{vlagikoon|RUS}} [[Vitaly Petrov]] | align="left"| BR1-AER | LMP1 | 315 | {{Abbr|DNF|Did not finish}} | {{Abbr|DNF|Did not finish}} |- ! scope="col" | 2023 | align="left"| {{vlagikoon|USA}} Hendrick Motorsports | align="left"| {{vlagikoon|USA}} Jimmie Johnson<br />{{vlagikoon|GER}} Mike Rockenfeller | align="left"| Chevrolet Camaro ZL1 | Innovative | 285 | 39ste | – |- ! 2024 |align="left"| {{vlagikoon|GBR}} Hertz Team Jota |align="left"| {{vlagikoon|GBR}} Phil Hanson<br />{{vlagikoon|DEN}} Oliver Rasmussen |align="left"| [[Porsche]] 963 | Hypercar | 311 | 9de | 9de |} == Notas == {{notelist}} == Verwysings == {{Verwysings|2}} {{Normdata}} {{Voorbladster}} {{DEFAULTSORT:Button, Jenson}} [[Kategorie:Britse renjaers]] [[Kategorie:Engelse sportlui]] [[Kategorie:Formule Een-renjaers]] [[Kategorie:Formule Een-Wêreldbestuurderskampioene]] [[Kategorie:Geboortes in 1980]] [[Kategorie:Lewende mense]] g7x1v6nvz40xb4avkch2en2f0ujrlox 0 104853 2974504 2973753 2026-10-01T13:06:34Z Morne 672 2974504 wikitext text/x-wiki [[Beeld:Peperbus, Fraserburg.jpg|duimnael|regs|230px|Die Peperbus, einde 2013.]] [[Beeld:Ds CA Bamberger Fraserburg portret.jpg|180px|duimnael|links|Ds. [[Carl Arnoldus Bamberger]], van 1854 tot 1882 die [[NG gemeente Fraserburg]] se eerste leraar, het die Peperbus ontwerp.]] [[Beeld:Peperbus verval.jpg|duimnael|regs|200px|Tekens van ernstige verval aan die Peperbus.]] [[Beeld:Kloktoring by die Peperbus, Fraserburg.jpg|duimnael|links|200px|Die kloktoring langs die Peperbus. Vroeër was daar 'n groot klok in die toring van die Peperbus. Die balk waaraan dit gehang het, is vandag nog te sien. Die klok hang nou tussen twee klippilare net langs die Peperbus.]] [[Beeld:Peperbus, Fraserburg, kantaansig.jpg|duimnael|200px|regs|Die Peperbus is op [[29 Oktober]] [[1971]] tot nasionale gedenkwaardigheid verklaar. Ongelukkig is dit lank nie in stand gehou nie.]] [[Beeld:Herstelwerk aan die Peperbus, Fraserburg, April 2016.jpg|duimnael|regs|200px|Herstelwerk begin in April 2016 aan die Peperbus.]] Die '''Peperbus''' was 'n eienaardige, seskantige gebou in Meyburghstraat, [[Fraserburg]], in die [[Karoo]]. Saam met die ou pastorie en [[Afrikaanse Protestantse Kerk|Afrikaanse Protestantse kerkie]], vroeër die Anglikaanse kerk en ontwerp deur [[Sophia Gray]], was dit een van net drie nasionale gedenkwaardighede of provinsiale erfenisterreine op die dorp. Die gebou het op Saterdag [[26 September]] [[2026]] ineengestort ná langdurige reën. 'n Baster, Adam Jacobs, het die Peperbus in 1861 opgerig na 'n plan deur ds. [[Carl Arnoldus Bamberger]], eerste leraar van die [[NG gemeente Fraserburg]]. D.A. Scholtz beskryf dit as 'n geboutjie wat lyk soos 'n pawiljoentjie van die Barok-tydperk van die 18de eeu met sy gekurfde lyne en geometriese ontwerp. In 'n lyntekening word die deursnit buitemate van die gebou se klipfondasie as 10 meter aangedui en die gebou self sowat 8 meter. Hoogte onbekend.<ref>D.A. Scholtz. Fraserburg en sy kerk. 1851-1976. Uitgegee deur die Kerkraad van die Ned. Geref. Gemeente Fraserburg, 1976</ref> Die oorspronklike bedoeling was dat dit die markhuis moes wees en die klok die opening van die mark moes aankondig. Die mark was gou iets van die verlede, maar daarna het die Peperbus diens gedoen as die magistraat se privaat kantoor, die dorp se eerste biblioteek, die stadsklerk se kantoor, kerkkantoor en studeerkamer van die hulpprediker. Munisipale stemmings is al daarin gehou en later het dit gedien as bergplek van die ACVV se hospitaalmeubels. Omstreeks 1951 was dit die skoolraadskantoor. In die sestigerjare van die 20ste eeu het die stadsraad dit aan 'n komitee afgestaan sodat dit as museum kon dien, maar tans (2015) staan dit al jare lank leeg en is daar tekens van ernstige verval. In April 2016 het lang verwagte herstelwerk begin. == Beskrywing deur D.A. Kotzé (1951) == In die NG gemeente Fraserburg se eeufeesgedenkboek van 1951 het D.A. Kotzé soos volg oor die Peperbus geskryf: “’n Beskrywing van Fraserburg sal ... nie aan sy doel beantwoord as daar nie ook ’n verslag van die mees kenmerkende eienskap van die dorp, te wete die Peperbus, gegee word nie. Want ewemin as wat ’n mens [[Pisa]] sonder sy Skewe Toring kan beskryf, of [[Egipte]] sonder sy sfinkse, of Babel sonder sy Toring, kan jy Fraserburg skei van sy Peperbus. “Vir die verbyvlieënde buitestaander mag die gebou as sulks nie 'n indrukwekkende voorkoms hê nie, dog by die oplettende waarnemer wat belangstel in die ongewone en by die persoon wat in nouer kontak daarmee staan, wek dit dieper gedagtes wat later die geboutjie vir hom 'n geheimsinnige aantrekkingskrag laat kry. Die Peperbus is 'n seskantige steengebou, ongeveer ag-en-twintig voet hoog. Dit staan in die middel van die dorp op die markplein op 'n verbrede klipfondament. Dit het, aan die teenoorgestelde kant van die deur, een skuifraamvenster. Net bokant die groot deur sit die opvallende kajuitvenstertjie van omtrent twee-en-'n-half voet deursnee met ses ewe groot glasruite. “Die seskantige muur gaan geleidelik oor in 'n koepel waarop 'n seskantige toring staan. Die toring het aan elke kant 'n lang smal opening of venster van sowat drie-en-'n half by een-en-'n-half voet. Dit is aan die bokant boogvormig. Bo-op die toring is 'n pylvormige windwyser. Die fondament, mure, koepel, toring en swart-en-wit windwyser vorm tesaam 'n byna onverbeterlike voorbeeld van die indrukwekkendheid en skoonheid van vorm en lyn op die ligblou matrys van die Karoo-hemel. “In vroeër jare was daar 'n groot [[klok]] in die toring. Die balk waaraan dit gehang het, is vandag nog te sien. Die klok hang nou tussen twee klippilare net langs die Peperbus. Die plan van die Peperbus is ontwerp deur ds. Bamberger (Fraserburg se eerste NG predikant). “Die Peperbusklok het diens gedoen as aandklok wat om nege-uur gelui is wanneer al die Kleurlinge verwag was om uit die strate te wees. Om die luiery wat gewoonlik die werk van 'n konstabel was, te vergemaklik is die klok uit die toring geneem en langs die gebou opgehang. Hierdie regulasie omtrent die Kleurlinge het lank reeds in onbruik verval, maar die klok is nog altyd saans neënuur gelui. Die klok word nog gereeld en op gesette tye gelui en die dag as die Peperbus se klok nie meer lui nie, moes daar iets radikaals met ons respek vir die instellings van ons verlede verkeerd geloop het. “Daar was 'n klompie jare gelede sprake van die Peperbus afbreek omdat dit te veel sou kos om dit te repareer. Dit het egter so 'n hewige teëkanting van die publiek uitgelok dat die Stadsraad dit gerade geag het om nie alleen die Peperbus ongeskonde te laat nie maar dit boonop snags elektries te verlig, klaarblyklik om te voorkom dat een of ander vandaal dit beskadig. Sulke wysheid verdien die nodige lof. En mag die Peperbusklok se klepel nog tot diep in die eeue die suiwerste klanke afklink en vir Fraserburg, soos die gesonde lab-dab van 'n man se hart vir hom, 'n lang toekoms vol skone vooruitsigte voorspel.” == Bronne == * {{af}} Kotzé, D.A. 1951. ''Die Gemeente Fraserburg. 'n Eeufees-gedenkboek (1851–1951)''. Fraserburg: NG Kerkraad. * {{af}} [[Phil Olivier|Olivier, ds. P.L.]]. 1952. ''[[Ons gemeentelike feesalbum]]''. Kaapstad en Pretoria: N.G. Kerk-uitgewers. == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == * {{af}} [https://www.facebook.com/media/set/?set=oa.631706796900586&type=1 'n Album op Facebook oor die Peperbus]. URL besoek op 11 November 2015. {{koördinate|31|54|48|S|21|30|45|E|region:ZA_type:landmark|aansig=titel}} [[Kategorie:Erfenishulpbronne in Suid-Afrika]] [[Kategorie:Geboue en strukture in Suid-Afrika]] ccyhi64z7f5v5u4rjwn7aqz3dyqxx4c 0 110583 2974607 2964903 2026-10-01T20:22:00Z Jcb 223 2974607 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Skool |naam = South African College Schools (SACS) |inheemse naam = |logo = Detail of SACS sign above door.jpg |onderskrif = Die SACS-hoërskoolwapen |leuse = ''Spectemur agendo''<br /><small>''([[Latyn]]s vir: "Laat ons geoordeel word aan ons dade")''</small> |gestig = 1 Oktober 1829 |gesluit = |tipe = Laer- en hoërskool |hoof = Kenneth Ball (Hoërskool)<br />François Nel (Laerskool) |adjunkhoof = |stigter = Sir [[Galbraith Lowry Cole]] |personeel = 792 (Hoërskool)<br />796 (Laerskool) |leerlinge = |grade = R-12 |adres = Nuwelandlaan (Hoërskool)<br />Deanstraat (Laerskool) |stad = [[Nuweland]], [[Kaapstad]] |provinsie = [[Wes-Kaap]] |land = [[Suid-Afrika]] |kleure = {{kleurkas|#000080}} {{kleurkas|#ADD8E6}} {{kleurkas|#FFFFFF}} |koshuise = Baxter (Hoërskool), Rosedale, Russel, Shaw (Hoërskool)<br />Hofmeyr, Kipps, Lewis, van Holdt (Laerskool) |jaarboek = |koerant = |webblad = [http://www.sacollege.org.za/ www.sacollege.org.za] }} Die '''South African College Schools''' ('''SACS''') is ’n laer- en hoërskool in [[Nuweland]], [[Kaapstad]], wat onderrig deur medium van [[Engels]] aan 1&nbsp;588 seuns van gr. R tot gr. 12 bied. Die hoërskool roem hom daarop dat hy die oudste sekondêre skool in [[Suid-Afrika]] is,<ref name="his">{{en}} [http://sacshigh.org.za/about/history/ Die geskiedenis van SACS weergegee op die hoërskool se webtuiste]. URL besoek op 7 Mei 2016.</ref> hoewel [[Muir-kollege]] op [[Uitenhage]] daarop aanspraak maak dat hy sewe jaar ouer is.<ref>{{en}} [http://www.muircollege.co.za/history.html Die geskiedenis van Muir-kollege op sy webtuiste] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160612153252/http://www.muircollege.co.za/history.html |date=2016-06-12 }}. URL besoek op 12 Mei 2016.</ref> SACS is een van net vier skole wat [[Cecil John Rhodes]] in sy testament uitgesonder het as ontvanger van een van die 10 [[Rhodes-beurs]]e wat jaarliks aan matrikulante in [[Suider-Afrika]] toegeken word. Die ander drie is die Diocesan College (Bishops) in die aanliggende [[Rondebosch]], [[Paul Roos Gimnasium]] op [[Stellenbosch]] en [[St. Andrew-kollege]] in [[Grahamstad]].<ref>{{en}} [http://www.rhodeshouse.ox.ac.uk/southern-africa The Rhodes Scholarships for Southern Africa (including South Africa, Botswana, Lesotho, Malawi, Namibia and Swaziland)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160520023434/http://www.rhodeshouse.ox.ac.uk/southern-africa |date=20 Mei 2016 }}. URL besoek op 7 Mei 2016.</ref> Die twee afsonderlike afdelings wat gesamentlik as SACS bekendstaan, is die South African College Junior School en die South African College High School. Hoewel die hoërskool se skoolgeld van R34&nbsp;800 p.j. in 2016<ref>{{en}} [http://sacshigh.org.za/admissions/fees/ Besonderhede van SACS High School se skoolgeld vir 2016]. URL besoek op 7 Mei 2016.</ref> en die laerskool s’n van R37&nbsp;860<ref>{{en}} [http://www.sacsjunior.org.za/wp-content/uploads/2010/06/School-Fees-2016.pdf Besonderhede van SACS Junior School se skoolgeld vir 2016]{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}. URL besoek op 7 Mei 2016.</ref> amper gelyk aan of selfs meer is as sommige privaatskole s’n,<ref>{{af}} {{en}} [https://www.curro.co.za/media/6855/currolangebaan-2016-skoolgelde.pdf Curro Langebaan se skoolgeld vir 2016]. URL besoek op 7 Mei 2016</ref><ref>{{en}} {{af}} [http://www.curro.co.za/media/6856/curromosselbaai-fee-info-2016.pdf Curro Mosselbaai se skoolgeld vir 2016]{{Dooie skakel|date=Maart 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}. URL besoek op 7 Mei 2016.</ref><ref>{{de}} [https://dsdurban.co.za/about/school-fees/ Skoolgeld van die Deutsch Schule Durban vir 2016]. URL besoek op 7 Mei 2016.</ref><ref>{{en}} [http://www.hatfieldcs.co.za/index.php/admissions/fees Skoolgeld van die Hatfield Christian School vir 2016]. URL besoek op 7 Mei 2016.</ref><ref>{{af}} [http://www.dirkpostma.co.za/#!tariewe/c1ylq Skoolgeld van die Gereformeerde Skool Dirk Postma vir 2016] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151128050901/http://www.dirkpostma.co.za/#!tariewe/c1ylq |date=2015-11-28 }}. URL besoek op 7 Mei 2016.</ref><ref>{{en}} [http://www.timeslive.co.za/thetimes/2013/08/06/budget-private-schools-reeling-in-black-pupils Budget private schools reeling in black pupils] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130818202149/http://www.timeslive.co.za/thetimes/2013/08/06/budget-private-schools-reeling-in-black-pupils |date=18 Augustus 2013 }}, Times Live, 6 Augustus 2013. URL besoek op 7 Mei 2016.</ref> is SACS al sedert Junie 1926 'n staatskool.<ref name="whit">{{en}} Whiteford, R. in Peacock, M.A. 1972. ''Some famous South African Schools. Volume One. English-medium boys' high schools''. Cape Town: Longman Southern Africa.</ref> Die vrouetydskrif ''Fairlady'' het SACS in 2015 in sy jaarlikse ondersoek na die 100 staatskole met die beste baccalaureus-slaagsyfer aangewys as een van die 25 beste staatshoërskole in die land. Nog vyf Engelsmedium-staatskole in Kaapstad se suidelike voorstede het dié lys gehaal: die Hoërskool Norman Henshilwood, Hoër Meisieskool Wynberg, [[Hoër Meisieskool Rustenburg]], Hoër Seunskool Rondebosch en Hoërskool Westerford. Die enigste Afrikaansmediumskool in die Moederstad wat die lys kon haal, is die [[Hoërskool D.F. Malan]] in [[Bellville]]. Vyf Bolandse skole was ook onder die top-25.<ref>{{en}} [http://www.rghs.org.za/wp-content/uploads/sites/5/2015/06/FairladySchoolsArticle2015-w.pdf Out top 25 government high schools]{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}. URL besoek op 8 Mei 2016.</ref> SACS het tot 2015 die vierde meeste [[Springbokke|Springbokrugbyspelers]] van alle Suid-Afrikaanse skole opgelewer, naamlik 29, 19 minder as [[Paul Roos Gimnasium]], die topskool, se 48.<ref>{{en}} [http://www.parent24.com/Teen_13-18/Learning/SAs-top-rugby-schools-20151022 SA's top rugby schools] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151127110825/http://www.parent24.com/Teen_13-18/Learning/SAs-top-rugby-schools-20151022 |date=2015-11-27 }}. URL besoek op 8 Mei 2016.</ref><ref>{{en}} [http://www.rugby15.co.za/2012/02/schools-that-has-produced-the-most-springboks-rugby-players/ Most Springboks rugby players produced by School] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130621062112/http://www.rugby15.co.za/2012/02/schools-that-has-produced-the-most-springboks-rugby-players/ |date=2013-06-21 }}. URL besoek op 12 Mei 2016.</ref> In dieselfde jaar was SACS 12de op die landwye ranglys van rugbyskole.<ref>{{en}} [http://www.sarugbymag.co.za/blog/details/top-20-schools-rankings-26-may-2015 Top 20 schools rankings (26 May)]. URL besoek op 8 Mei 2016.</ref> In die matriek-eindeksamen van 2015 is die SACS-matrikulant Andrew Tucker as Suid-Afrika se toppresteerder aangewys ten spyte daarvan dat Guillain–Barré-sindroom by hom gediagnoseer is.<ref>{{en}} [http://www.iol.co.za/news/south-africa/western-cape/wcape-class-of-2015-top-in-country-1967243 WCape Class of 2015 top in country]. URL besoek op 8 Mei 2016.</ref> == Ontstaan == [[Lêer:Sir Galbraith Lowry Cole by William Dyce.jpg|duimnael|regs|200px|Sir [[Galbraith Lowry Cole]], Kaapse goewerneur, het toestemming verleen vir die oprigting van die kollege.]] [[Lêer:Groote Kerk 1824.jpg|duimnael|links|270px|'n Swart-wit afdruk van 'n skildery deur T.F. Cromfield van die [[NG gemeente Kaapstad|Groote Kerk]] en ou slawehuis in 1824, vyf jaar voort die ZA College in die kerk gestig is.]] [[Lêer:Suid-Afrikaanse Kollege.jpg|duimnael|links|Die ZA College, omstreeks 1840, toe dit nog gehuisves is in die oudste weeshuis in Suid-Afrika (gestig in 1808) se gebou aan die bopunt van Langstraat, Kaapstad.]] SACS en die [[Universiteit van Kaapstad]] het albei ontstaan uit die tweetalige (Engels en Nederlands) [[Suid-Afrikaanse Kollege]] (South African College in Engels; Zuid-Afrikaansch Athenæum of Zuid-Afrikaansche College in Nederlands), wat op sy beurt deur die toedoen van die [[Nederduitse Gereformeerde Kerk]] tot stand gekom het,<ref name="dreyer">{{nl}} [[Andries Dreyer|Dreyer, eerw. Andries]]. 1910. ''Historisch Album van de Nederduitsche Gereformeerde Kerk in Suid-Afrika''. Kaapstad: Cape Times Beperkt.</ref> soos ook onder meer die Hoër Seunskool Rondebosch, die Hoër Meisieskool Rustenburg<ref>{{af}} [[Henry Charles Hopkins|Hopkins, ds. H.C.]] 1966. ''[[NG gemeente Rondebosch|Die Nederduitse Gereformeerde Kerk Rondebosch]] 1891–1966''. Kaapstad: Feeskomitee van die N.G. Kerk, Rondebosch.</ref> en die [[Seepunt]]se hoërskole vir seuns en meisies, wat later saamgesmelt het as die Hoërskool Seepunt.<ref>{{af}} Malan, Etienne G. 1980. ''Die kerk teen Seinheuwel: Drieankerbaai 1880 tot 1980''. Kaapstad: [[NG gemeente Drieankerbaai]].</ref> Al dié inrigtings was uit die staanspoor Engelsmedium of het mettertyd onderrig in Nederlands afgeskaf. Sir [[Langham Dale]], indertyd superintendent-generaal van onderwys in die [[Kaapkolonie]], maar van 1848 tot 1858 hoogleraar in die klassieke aan die ZA College,<ref>{{af}} De Kock, W.J. 1968. ''[[Suid-Afrikaanse Biografiese Woordeboek]], deel I''. Kaapstad: Nasionale Boekhandel Beperk.</ref> het tereg tydens die sitting van die Kaapse Sinode in 1883 opgemerk: "''Ik kan de Nederduitsche Gereformeerde Kerk niet genoegzaam danken voor de krachdadige ondersteuning welke zij in het werk der opvoeding betoond heeft.''" By ’n ander geleentheid het hy gesê: "''Wanneer ik mij voor den gees breng de vele Opvoedings Instituten, welke door leeraars van der Nederduitsche Gereformeerde Kerk zijn opgericht worden, zoo ben ik trotsch erop dat het mij vergund is geweest een mede arbeider met hen te zijn.''" <ref name="dreyer" /> Reeds in die jaar 1791 het twee medeleraars van die [[NG gemeente Kaapstad|Groote Kerk, Kaapstad]], di. Johannes Petrus Serrurier (leraar van 1760–1802) en Christiaan Fleck (1781–1822), die behoefte gevoel aan beter en meer gevorderde skole as wat destyds in die Kaapkolonie bestaan het. Dié twee predikante het hul beywer vir die insameling van geld wat aangewend kon word ter stigting van sulke onderwysinstellings. Hulle het mettertyd sowat £3&nbsp;000 byeengebring. Die doel van die fonds wat so opgerig is, was dat op elke (groter) dorp ’n elementêre skool gestig sou word en in Kaapstad ’n ''Latijnsche School''. ’n eiendom in Gravestraat is aangekoop en ’n onderwyser, Cornelis Josias van Braak, aangestel, maar die oorgawe van die Kaap in 1795 aan [[Groot-Brittanje]] het die werk vernietig wat toe reeds verrig is. Eers in 1837 is die gekollekteerde bedrag van £3&nbsp;000 aan die bestuur van die ZA Anthenæum (ZA College) oorhandig. === Ontwikkelings op Kaapse onderwysgebied === In September 1831 is in Kaapstad ’n onderwysinrigting met die naam [[Tot Nut van 't Algemeen]] geopen. Ook dié skool, wat mettertyd talle vooraanstaande Afrikaans-Hollandse burgers van Suid-Afrika sou oplewer, het sy ontstaan hoofsaaklik aan die werksaamhede van die NG Kerk te danke. Met bekwame onderwysers aan die hoof en met die ondersteuning van manne soos ds. [[J.H. Neethling]] (self op sy dag ’n leerder aan die skool), ds. [[Johannes Spijker]], sir [[Christoffel Brand]] en C.J.C. Gie, het dié instelling sy stempel diep op Suid-Afrika afgedruk en het hy destyds, volgens eerw. [[Andries Dreyer]] (eerste argivaris van die NG Kerk), "moontlik meer vir die land beteken as enige ander skool".<ref name="dreyer" /> Die meeste van die vroeëre predikante van die Kerk het hul eerste opleiding aan [[Tot Nut van 't Algemeen]] ontvang.<ref>{{en}} Potgieter, J.W. (hoofred.) 1974. ''[[Standard Encyclopaedia of Southern Africa]]'', vol. 10. Cape Town: Nasionale Opvoedkundige Uitgewery Ltd.</ref> === Die Zuid-Afrikaansch Athenæum gestig === [[Lêer:Het Oude Weeshuis, Lange Straat, Kaapstad.jpg|duimnael|regs|Die ou [[Suid-Afrikaanse Weeshuis, Langstraat|weeshuis in Langstraat]], ontwerp deur [[Louis Thibault]], waarin die ZA Athenæum begin het. Dié oorblyfsels van dié gebou vroeg in die 1980’s gesloop nadat die SA Kinderhuis in 1923 na die voorstad Tuine verhuis en dit eers as melkery gebruik is en eindelik as motorherstelplek.<ref>{{en}} [http://www.sakinderhuis.org/about/ Geskiedenis van die SA Kinderhuis]. URL besoek op 8 Mei 2016.</ref>]] [[Lêer:Sir John Truter.gif|duimnael|links|170px|Sir [[John Truter]], eerste hoofregter van die [[Kaapkolonie]], het die vergadering in 1828 gelei waarop besluit is om ''Het Zuid-Afrikaansch Athenæum'' te stig.]] Byna terselfdertyd as dié skool het die Zuid-Afrikaansch Athenæum ontstaan, merendeels danksy die bemoeiing van NG predikante, want op [[14 Oktober]] [[1828]] is in die konsistorie van die [[NG gemeente Kaapstad|vorige Groote Kerk]] ’n byeenkoms van Nederlands- en Engelssprekende Kapenaars onder voorsitterskap van sir [[John Truter]] gehou "''ten einde in overweging te nemen, of niet in deze Volkplanting, en zoo ja, op welke wijze, op het doelmatigste zou kunnen worden voorzien in de behoefte, zoo algemeen gevoeld, van hooger onderwijs voor de Kaapsche jeugd''". By hierdie geleentheid is ’n kommissie benoem, bestaande uit sir John, voorsitter; dr. [[Abraham Faure]]; C. Hough, J. Adamson, J.M. van Sateveren (al drie predikante); W.F. Hertzog (landmeter-generaal van die Kaapkolonie);<ref>{{en}} [http://www.digplanet.com/wiki/Andries_Botha 19th-century South African people > Andries Botha]{{Dooie skakel|date=Oktober 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}. URL besoek op 8 Mei 2016.</ref> F.L. Mabille; D. Hertzog; sir [[Christoffel Brand]]; H. Roos; en [[Johannes de Wet]] (sekretaris), [[Marie Koopmans-de Wet]] se vader. Aan dié kommissie is die taak opgedra om ’n plan op te stel vir die oprigting van ’n "seminarium". Die werk het so ywerig verloop dat toe die kommissie op [[4 Junie]] [[1829]] verslag doen van sy werk, besluit is om ’n tweetalige inrigting vir hoër onderwys daar te stel wat die naam ''Het Zuid-Afrikaansch Athenæum'' sou dra. As grootste lokaal in die stad was die Hollandse kerk die aangewese plek vir die plegtige opening van die instituut op [[1 Oktober]] [[1829]] nadat, so is dit genotuleer, "''’s smorgens te 9 ure alle de leerlinge, benevens de Directeuren, Professoren, Senatoren en Deelnemers in het gebouw van het Athenæum waren byeengekomen, en in eene processie, met den Pedel aan het hoofd naar de Kerk gegaan''".<ref name="dreyer" /> Die kollege het twee doelstellings gehad: om Suid-Afrikaans in die volste sin van die woord te wees en te ontwikkel in 'n universiteit wat met die beste ter wêreld kon vergelyk. Jare lank sou die kollege egter grotendeels 'n gekombineerde laer- en hoërskool wees met 'n klein universitêre afdeling, want eers nadat die land se rykdom genoegsaam toegeneem het om die groter opvoedkundige las te dra, kon die ZA College die tweede deel van sy oorspronklike ambisie begin verwesenlik.<ref name="potgieter">{{en}} Potgieter, D.J. (hoofred.) 1974. ''[[Standard Encyclopaedia of Southern Africa]]''. Cape Town: Nasionale Opvoedkundige Uitgewery Ltd.</ref> Van die Kaapse NG kerkraad se 14 benoemde lede vir die eerste bestuursliggaam van die ZA Athenæum, wat op [[4 Junie]] [[1829]] in die Groote Kerk se konsistorie gekies is en uit 15 lede sou bestaan, het 11 by die verkiesing die paal gehaal. Dr. [[Abraham Faure]] (die gemeente se medeleraar van 1822–1867) het maklik die hoogste getal stemme gekry en van 1829 tot 1873 in die kollegeraad gedien. As lid van die raad sowel as voorsitter van die senaat is hy deur verskeie leraars van die Groote Kerk gevolg. Ook was dr. Faure die eerste hoogleraar in Nederlands aan die kollege; later het dr. S.P. Heyns (medeleraar van 1834–1864) en ds. [[Gilles van de Wall]] (medeleraar van 1874–1875) dié stoel gevul.<ref name="hopkins">{{af}} [[Henry Charles Hopkins|Hopkins, dr. H.C.]] 1965. ''Die Moeder van ons Almal. Geskiedenis van die Gemeente Kaapstad, 1665–1965''. Kaapstad en Pretoria: N.G. Kerk-Uitgewers en -Boekhandel.</ref> Die Groote Kerk se ondersteuning het meer as net mannekrag behels. Eers was die kerkraad bereid om £100 aan aandele in die inrigting uit te neem, maar toe die publiek in 1829 gevra word om £2&nbsp;000 in 200 aandele van £10 elk voor te skiet, het die kerkraad hul vroeëre aanbod met die helfte verminder. Aandeelhouers het die reg verkry om een student te laat matrikuleer aan die inrigting teen verminderde klasgeld. Die Vrymesselaars, waarvan sir [[John Truter]] ’n gesiene lid was, sou £50 per jaar bydra en die Openbare Biblioteek, wat nie self geld gehad het nie, het aangebied om boeke uit te leen. 'n Jaar later het die kerkraad onder leiding van di. [[Johan Heinrich von Manger|J.H. von Manger]] (medeleraar van 1802–1839) en dr. Faure onomwonde ten gunste van godsdiensonderwys binne die mure van die kollege self besluit. Dié besonderse band tussen die gemeente en die SA Kollege is in die destydse inrigting se eeufeesjaar, 1929, in herinnering geroep toe die [[Universiteit van Kaapstad]] dr. [[Johannes van Heerden|J.P. van Heerden]], die Groote Kerke se medeleraar van 1899–1935, vereer met 'n LL.D. Die kerkraad het sy akademiese toga en hoed voorsien. Ook het die kerkraad graag die gebruik van die Groote Kerk vir 'n eeufeesdiens afgestaan.<ref name="hopkins" /> == Beginjare == [[Lêer:Zuid-Afrikaansch Athenaeum, 1832.jpg|duimnael|regs|Die [[Suid-Afrikaanse Weeshuis, Langstraat|weeshuis in Langstraat]] waarin die ZA Athenæum van sy ontstaan tot 1841 gehuisves is.]] [[Lêer:Changuion.png|links|duimnael|170px|Prof. [[Antoine Changuion]] (1803–1881), vanaf 1831 hoogleraar in die klassieke en moderne tale.]] Sir [[John Truter]] was die eerste voorsitter van die ZA College se beheerraad. Ten einde toegang tot die skool te verkry, moes seuns kon lees en skryf en ’n basiese kennis van rekenkunde (matesis) hê. Drie onderwysers (hoogleraars) – bygestaan deur 'n assistent of twee – het hulle onderrig, wat die titel professor gekry en £200 per jaar verdien het (plus £100 wat uit skoolgeld ingesamel sou word). Die eerste drie hoogleraars was eerw. E. Judge (Engelse taal en alle niewetenskaplike vakke), dr. [[Abraham Faure]] (Nederlandse taal) en eerw. J. Adamson (matesis en wetenskap). Lyfstraf is nie toegelaat nie, maar in geval van moeilikheid, kon 'n leerling met toestemming van die Raad uit die instelling verban word.<ref>{{af}} [[Anna Böeseken|Boëseken, dr. A.J.]] 1966. ''Die Nuusbode''. Kaapstad: Nasou Beperk.</ref> Reeds in Augustus 1829 het die drie hoogleraars met drie lede van die raad van 15 saamgekom om die eerste senaat te vorm. Aanvanklik was daar 115 "studente" in die kollege, van wie die meeste laerskoolseuns was, maar teen 1841 het dit afgeneem tot net 16 nadat die instelling teëspoed beleef het, veral weens die beknopte omstandighede in enkele vertrekke aan die voorkant van die [[Suid-Afrikaanse Weeshuis, Langstraat|SA Weeshuis]]. Goewerneur sir [[Benjamin D'Urban]] het in 1837 'n verordening goedgekeur wat die kollege se bestaande stelsel van administrasie en finansies 'n regtelike en amptelike beslag gegee het.<ref name="potgieter" /> === In die Egiptiese Gebou === [[Lêer:Egyptian Building. Orange St, Cape Town..JPG|duimnael|Die ZA College het in 1841 die [[Egiptiese Gebou]] aan die bopunt van Goewermentslaan betrek, die eerste gebou wat in Suid-Afrika spesifiek vir hoër onderwys opgerig is. 'n Dieretuin (bestaande uit ’n voël- en bokpark asook ’n afdeling met roofdiere) is voorheen op dié perseel bedryf.]] [[Lêer:Thomas Bowler08.jpg|duimnael|links|170px|Die kunstenaar [[Thomas Bowler]] het in 1842 van die Diocesan College in [[Rondebosch]] na die ZA College gekom as tekenonderwyser.]] In 1841 het die Suid-Afrikaanse Kollege na ’n nuwe tuiste verskuif nadat dit tot dusver ’n nederige bestaan moes voer in ’n gedeelte van die [[Suid-Afrikaanse Weeshuis, Langstraat|weeshuis]] aan die bopunt van Langstraat (waarvan die laaste oorblyfsels einde 1981 gesloop is, maar waaraan die name Orphanstraat en Orphansteeg vandag nog herinner). Die nuwe gebou is opgerig op ’n perseel waar vroeër ’n dieretuin ('n "menagerie", oftewel klein dieretuin, genoem) gestaan het en wat die goewerneur, sir [[Benjamin D'Urban]], aan die kollege toegeken het. Dit was geleë aan die bopunt van Goewermentslaan in die [[Kompanjiestuin]]. Die toegang na dié perseel vanuit Goewermentslaan was deur die [[Leeuepoort, Kaapstad|Leeuepoort]], ontwerp deur [[Louis Thibault]] en [[Anton Anreith]]. Die kollege se eie Engelsprofessor, James Adamson, het ’n rowwe skets gemaak vir die nuwe gebou in die destyds gewilde Neo-Egiptiese of Egiptiese herlewingstyl. Kol. G.G. Lewis van die Koninklike Ingenieurs het dié tema vergroot nadat hy pas die ou militêre hospitaal voltooi het. Toe bouwerk aan die kollege se nuwe gebou begin, was die perseel nog omring van die verlate hokke waarin eens wilde diere vir Kapenaars se vermaak aangehou is. Dit is blykbaar wel afgebreek teen die tyd dat prof. Adamson die kollege op [[13 April]] [[1841]] ingewy het. Die [[Egiptiese Gebou]], geleë op die Oranjestraatse kampus van die [[Universiteit van Kaapstad]], is steeds in laasgenoemde instelling se besit en huisves die Michaelis-kunsskool.<ref>{{en}} Picton-Seymour, Désirée. 1989. ''Historical buildings in South Africa''. Cape Town: Struikhof Publishers.</ref> Die nuwe skoolgebou met sy vyf klaskamers wat £3&nbsp;000 gekos het, was ’n reuseverbetering op die beknopte omstandighede in die [[Suid-Afrikaanse Weeshuis, Langstraat|weeshuis]]. Dit het die onderskeiding dat dit die eerste gebou in Suid-Afrika is wat spesifiek vir die doeleindes van naskoolse opleiding opgerig is.<ref>{{en}} [http://capetownhistory.com/?page_id=426 Die geskiedenis van Kaapstad; Egiptiese Gebou] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160404010802/http://capetownhistory.com/?page_id=426 |date= 4 April 2016 }}. URL besoek op 15 Mei 2016.</ref> Ook buite was meer plek om te speel, hoewel The Paddock, ’n veld oorkant die laan, vir hulle verbode was. Dié veld, wat deesdae deel is van die Hoërskool Kaapstad se skoolterrein, was ’n weikamp vir die goewerneur se koeie en ’n wag in ’n rooi baadjie het met bajonet in die hand te alle tye gesorg dat geen indringer van die kollege dit op die koeie se weiding waag nie. Eers 30 jaar later, in 1871, het goewerneur sir [[George Grey]], wat soveel vir die onderwys in Suid-Afrika beteken het,<ref>{{af}} De Kock, W.J. 1968. ''[[Suid-Afrikaanse Biografiese Woordeboek]], deel I''. Kaapstad en Johannesburg: Tafelberg-Uitgewers.</ref> aan die kollege toestemming verleen om The Paddock met die goewerneurskoeie te deel. Vanaf 1845 het die kollege geldelik baat begin vind by die verbetering in die Kaapkolonie se ekonomie en veral danksy die bystand van sir George Grey. Die vooruitgang op akademiese gebied was in hierdie jare ook indrukwekkend. Twee uitsonderlike hoogleraars, sir [[Langham Dale]] (1848–1860) en dr. [[Roderick Noble]] (1855–1875), is aangestel. Voorsiening is gemaak vir onderrig in [[Duits]] en [[Frans]] asook vir tekenklasse onder leiding van [[Thomas Bowler]]. Sir George het ’n jong lektor in koloniale reg aangestel, [[Jan Brand]], wat eindelik president van die [[Oranje-Vrystaat]] sou word. Met die stigting van ’n eksaminerende liggaam, die [[Universiteit van die Kaap die Goeie Hoop]] (voorganger van [[Unisa]]), in 1873 het die standaard van die kollege se werk aansienlik verbeter.<ref name="potgieter" /> == SACS op sy eie bene == [[Lêer:Original SA College Schools Building.jpg|links|260px|duimnael|Rosedale House, een van die hoërskool se oorspronklike koshuise in die stadskom.]] Veel belangriker as die verbeterde geldsake was die toekenning deur goewerneur Grey van die ou slawelosie aan die kollege, wat van die kollegeperseel geskei is deur ’n stuk grond waarop die UK se Hiddinghsaal later opgerig is. Toe is die kollege in staat gestel om ’n skool tot stand te bring waarvan die leerders natuurlikerwyse na die kollege sou kom sodra hul middelbare onderwys klaar was, want die kollege het steeds die senior klasse aangebied. Aangesien dié skool uit die SA Kollege ontstaan het, was die voor hand liggende naam daarvan die Suid-Afrikaanse Kollegeskool (of SACS).<ref name="whit" /> So het SACS in 1874 gestalte gekry as ’n afsonderlike instelling onder sy eerste skoolhoof, dr. J. Shaw, volgens oorlewering ’n streng tugmeester, wat aan die stuur sou bly tot sy onverwagte dood in 1890. Die SA Kollege het steeds beheer oor die skool uitgeoefen en ook die matrikulasieklasse onder sy eie sorg gehou. Dit kan óf wees omdat die hoogleraars nie dié verantwoordelikheid aan die onderwysers wou toevertrou nie óf omdat die kollege nie die inkomste wou verbeur wat hy gekry het uit die klasgeld wat die senior leerders betaal het nie. Dié reëling het tot 1900 voortgeduur toe ook die matriekklas aan SACS oorgedra is. Intussen het van die kollege se kosgangers in die skoolgebou ingewoon, wat dikwels tot wrywing gelei het weens strydende aansprake op die gebruik van lokale. Klaarblyklik moes ’n nuwe gebou vir die skool gevind word.<ref name="whit" /> In 1895 het Rosedale, ’n groot eiendom tussen die kollege en Oranjestraat, in die mark gekom en is dit aangekoop. In die volgende jaar is begin met die oprigting van ’n gebou wat van tyd tot tyd vergroot is deur aanbouings namate die skole se leerders toegeneem het, maar wat die tuiste van SACS sou wees vir die daaropvolgende 65 jaar. Die woning op die eiendom het ’n koshuis geword, maar nie juis goed in dié doel voorsien nie. Enkele jare later is dit gesloop en vervang deur ’n gebou wat sir [[Herbert Baker]] ontwerp het. Dit front deesdae aan wat eens ’n speelveld was, maar nou die perseel is van die 15 on Orange-hotel nadat die NG Kerksentrum op die perseel in 2009 gesloop is.<ref>{{af}} [http://m24arg02.naspers.com/argief/berigte/dieburger/2009/06/26/WG/2/HOTELS%20.html Vier luukse hotels vir 2010 vorder fluks in Kaapstad]{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, ''[[Die Burger]]'', 26 Junie 2009. URL besoek op 8 Mei 201.</ref> Die nuwe koshuis, Rosedale, is beplan om sowat 60 seuns te huisves en het in 1902 geopen. ’n Toenemende vraag na koshuisverblyf het die oprigting van nog ’n gebou genoodsaak sodat Dryfe House, op ’n perseel wat aan die Mount Nelson-hotel grens, aangekoop is om in dié behoefte te voorsien. Nadat dit die hoërskool meer as 30 jaar gedien het, het Dryfe House ’n koshuis van die laerskool SACS geword.<ref name="whit" /> === Hoër onderwys vorder === [[Lêer:Sir Langham Dale.jpg|duimnael|regs|180px|Sir [[Langham Dale]], later superintendent-generaal van onderwys in die [[Kaapkolonie]], na wie [[Dale-kollege]] op [[King William's Town]] genoem is, was hoogleraar in die klassieke aan die kollege van 1848 tot 1858.]] Nadat die laer klasse tot en met st. VII in 1874 van die kollege geskei is, kon die instelling hom eindelik vanaf 1879 toespits op hoër onderwys toe die beheer van die SA Kollege kragtens die Wette op die SA Kollege van 1878–’79 van die aandeelhouers na die Raad oorgedra is, wat sou bestaan uit drie lede van die ou raad, drie gekies deur die lewenslange goewerneurs (gewese aandeelhouers en skenkers van minstens £20) en drie wat die goewerneur benoem het. Die nypende tekort aan geld wat die kollege se vooruitgang so lank gestrem het, is in ’n sekere mate verlig. In die 1870’s het mev. S.B.E. Jamison £5&nbsp;000 vir ’n beurs geskenk, later £5&nbsp;000 vir ’n leerstoel in wetenskap en eindelik ook £1&nbsp;500 vir ’n laboratorium. In hierdie stadium was die kollege gelukkig genoeg om die diens van vier bekwame hoogleraars te bekom: [[Paul Daniel Hahn|P.D. Hahn]] (1878–1918), C.E. Lewis (1879–1917), W. Ritchie (1882–1930) en J.C. Beattie (later sir Carruthers Beattie) vanaf 1897, wat van 1918 tot 1937 die UK se eerste prinsipaal sou wees. Onder dié professore se leiding is groot vooruitgang getoon: nuwe vakke is ingevoer, vergoeding verbeter en talle skenkings is ontvang. In 1887 is vrouestudente die eerste keer toegelaat. In dieselfde jaar is College House, die eerste manskoshuis, in Bredastraat in gebruik geneem. Eers in 1900 is die laaste skoolklas aan SACS oorgedra en is die matrikulasie-eksamen die eerste keer aanvaar as toelatingsvereiste tot die SA Kollege. Buiten dat SACS nog tot 1926 onder beheer van die universiteit se raad geval het, was 1900 dus die finale skeiding tussen skool en kollege, wat op [[2 April]] [[1918]] die UK sou word. == Voortgesette groei aan SACS == === Die junior skool stig af === [[Lêer:Hofmeyr.jpg|duimnael|links|170px|[[Jannie Hofmeyr]] (1894–1948), SACS se mees uitsonderlike oudleerder,<ref name="whit" /> was net 12 jaar oud toe hy aan die skool matrikuleer.<ref>{{af}} Harington, A.L. in De Kock, W.J. (hoofred. tot 1970) en [[D.W. Krüger|Krüger, prof. D.W.]] (hoofred. sedert 1971). 1972. ''[[Suid-Afrikaanse Biografiese Woordeboek]]''. Pretoria: Raad vir Geesteswetenskaplike Navorsing.</ref>Hy het sy skoolloopbaan eers op 2 Januarie 1902 begin toe hy amper agt was. In 1903 is hy na die nuwe laerskool, maar het so flink gevorder dat hy gou terug in die hoërskool was en in 1906 op 12-jarige ouderdom derde in matriek in Suid-Afrika gestaan het.<ref>{{af}} Hofmeyr, W. Lou(w); Hofmeyr, Nico J.; Hofmeyr, S.M.; Hofmeyr, George S.; Hofmeyr, Johannes W. (samestellers). 1987. ''Die Hofmeyrs: 'n Familiegeskiedenis''. Lynnwoodrif en Bloemfontein: Die Samestellers.</ref> Daarna het hy met 'n beurs verder aan die kollege studeer.]] SACS het algaande gegroei vandat dit afsonderlik begin bestaan het en teen 1903 het die getal seuns dit wenslik gemaak om die laer standerds, tot en met st. 4 omdat st. 5 destyds nog deel was van hoërskole, in ’n afsonderlike skool te huisves. Die Kollegeraad het ’n eiendom aangekoop tussen The Paddock en Wandelstraat en dit het die tuiste geword van die SACS Junior School, wie se eerste skoolhoof G.B. Kipps was. Hy sou die skool eindelik 33 jaar lank tot groot hoogtes aanvoer en het die sonderlinge onderskeiding dat wetgewing deurgevoer is wat spesifiek op hom gerig was. Kipps was ’n onwrikbare stryder vir onderwysers se regte en ’n vooraanstaande lid van die Suid-Afrikaanse Onderwysersvereniging. Om sy magte om die onderwysprofessie selfs beter te dien te vergroot, het hy lid van die Kaapse Skoolraad geword. Onderwysers in staatskole is verbied om in dié raad te dien, maar SACS was toe nog ’n privaat skool. As lid van dié raad was Kipps so ’n doring in die onderwysdepartement se vlees dat wetgewing enkele jare later sodanig gewysig is dat alle onderwysers verbied is om in ’n skoolraad te dien. Aangesien die junior skool se hoof al onderwyser in ’n skoolraad was, was dit duidelik op wie die wysiging spesifiek gemik was. === Senior skool van krag tot krag === Dr. Shaw se opvolger as hoof van die hoërskool was W.A. Russell, wat in dié amp gedien het van 1891 tot 1901. Ná sy bedanking om skoolinspekteur te word, het H.B. Stanwell hom opgevolg en as hoof gedien van 1902 tot 1907. Stanwell se loopbaan as skoolhoof is op buitengewone wyse kortgeknip, want terwyl hy met langverlof in [[Engeland]] was, het die Kollegeraad ’n brief aan hom gerig waarin hy meegedeel is dat hy ontslaan is. Medelede van die onderwysberoep het sy verontwaardiging gedeel oor dié eienaardige ontslag en die SA Onderwysersvereniging het sy afkeur in ’n sterk bewoorde brief aan die Kollegeraad betuig. Al die besware was vergeefs, want Stanwell het nie na SACS teruggekeer nie. Die Kollegeraad het W. Baxter as die nuwe prinsipaal aangestel nadat hy geruime tyd adjunkhoof was. Hy het ’n sterk persoonlikheid gehad en was ’n bekwame administrateur. As vrygesel het hy by familielede in Tuine loseer en al sy energie en tyd aan SACS gewy. Hy het die hoofskap van 1907 tot 1926 beklee en eers drie jaar voor sy aftrede eindelik tot trou gekom. In Baxter se tyd het SACS ’n reus onder Suid-Afrikaanse skole geword.<ref>{{en}} Whiteford, R. in Peacock, M.A. 1972. Some famous South African Schools. Volume One. English-medium boys' high schools. Cape Town: Longman Southern Africa.</ref> Hierin het sy eie onderrig, invloed en voorbeeld ’n rol gespeel, maar hy kon hom gelukkig ag dat hy onder hom ’n kernspan uiters bekwame onderwysers gehad het, die produkte van Engelse en Skotse universiteite, wie se diens hy behou het tydens sy hele hoofskap. Destyds het onderwysers aan SACS beter vergoeding as dié aan staatskole ontvang; daarom was dit onwaarskynlik dat enigeen weggelok sou word, buiten om ’n hoofskap te aanvaar. Van die staatmakers van destyds was onder andere A.E. Griffiths (adjunkhoof en senior Engelsonderwyser), W. Glover, J. le Mesurier, M.B. Hutton, E.C.L. Smith, S.B. Hanton, J. van Niekerk, E.G. Veater en C.F. Schluter. Hulle het almal by SACS gebly tot hul aftrede, maar ander ewe bekwame onderwysers het die skool net ’n tyd lank gedien tot hulle ’n ander betrekking aanvaar het. Hulle was onder andere W.A.P. von Holdt (later hoof van die junior skool), S.M. Atkinson, C.H. Anderson, M. de Villiers, E.J. Hatswell, R.C.H. Hart, W.A. Andrews, G.N. Oakley, A.L. Charles en W.F. Grant (in later jare professor in opvoedkunde aan die UK). === 'n Bloeitydperk === Die matriekuitslae van 1924 toon in watter mate SACS die Kaapse onderwystoneel teen die einde van Baxter se termyn oorheers het. Destyds het alle skole, hetsy privaat of staatsinstellings, dieselfde matrikulasie-eksamen afgelê. In die hele Kaapland het in 1924 net 96 kandidate in die eersteklas geslaag. Van hulle was 30 leerders aan die 13 hoërskole in die Skiereiland, en van dié 30 was 16 leerders aan SACS en die orige 14 aan die ander 12 skole. Geen ander skool het meer as vier opgelewer nie en in ses was daar nie een nie. In 1921 het Baxter as volg aan ’n oudleerder geskryf: "In jou tyd was die totale leerdertal 300; nou het ons meer as 1&nbsp;300 van st. 1 tot matriek. Ons welslae in eksamens is landwyd bekend, so ook in sport. Vanjaar het ons die senior en junior krieketskild verower, albei swemkampioenskappe, die atletiekkampioenskap, twee rugbyskilde en twee sokkertrofeë. Ja! Die skool toon vooruitgang. Maar die eer kom my nie toe nie. Dis die Ou Brigade (Griffiths, Longwill, Glover, Le Mesurier, Hutton) wat die skool gemaak het. Waar anders sal ’n mens ooit so ’n bekwame personeel kry?"<ref>{{en}} Whiteford, R. in Peacock, M.A. 1972. Some famous South African Schools. Volume One. English-medium boys' high schools. Cape Town: Longman Southern Africa.</ref> == SACS as ’n staatskool == In 1926 is SACS, wat toe reeds agt jaar onder die beheer van die Universiteit van Kaapstad was, van sy ouer weggeruk en gedwing om ’n staatskool te word. Hierdie ingrypende verandering in die wese van die skool is deurgevoer ten spyte van kwaai teenstand van almal wat belang by die skool gehad het. Die besluit van die provinsiale administrasie was uitsluitlik op eie gewin gemik.<ref>{{en}} Whiteford, R. in Peacock, M.A. 1972. Some famous South African Schools. Volume One. English-medium boys' high schools. Cape Town: Longman Southern Africa.</ref> Die Unie-regering het nuwe maatreëls ingevoer met betrekking tot die subsidie wat aan provinsies betaal sou word vir onderwys. Die bedrag sou bereken word op grond van die getal leerders in elke provinsie se staatskole. Blykbaar was die meevaller wat die Kaapse provinsiale administrasie te beurt sou val as hy SACS se 1 300 leerders by sy totaal kon voeg, aansienlik. Nadat die administrasie alle argumente vir die handhawing van die bestaande bedeling van die tafel gevee het, het die oordrag in Junie 1926 plaasgevind. Miskien was dit vanweë die bittere teenstand dat die onderwysdepartement besluit het dat SACS nie onder die Kaapse Skoolraad sou ressorteer nie, maar in alle onderhandelings regstreeks met die departement sou skakel. Dit het dekades lank aansienlike voordele vir SACS ingehou. In nog ’n opsig was SACS as staatskool enig in sy soort, naamlik dat sy beheerliggaam aangestel is deur die raad van die Universiteit van Kaapstad. Dit het verseker dat die hoërskool sowel as die laerskool met die jare altyd die leiding van mense van die hoogste moontlike kaliber geniet het. Hulle almal was met die jare mans, buiten een merkwaardige uitsondering, dr. Nellie Spilhaus, ’n dogter van die eertydse superintendent-generaal van onderwys, sir [[Thomas Muir]], wat meer as 30 jaar in die SACS-komitee gedien het en wat reeds ver oor die 80 jaar oud was toe sy in 1965 aftree. Soos te verstane, het die verandering in die skool se beheer veral SACS se ouer onderwysers dwars in die krop gesteek omdat hulle waarskynlik gevoel het dat hulle van die vryheid moes inboet wat hulle onder die universiteit geniet het. Billy Baxter se lang en roemryke loopbaan as skoolhoof het saam met die oordrag na die onderwysdepartement geëindig. Sy opvolger was ’n senior personeellid, J. (Jock) Allan, wat in sy jeugjare ’n uitstekende sokkerspeler in [[Skotland]] was en tydens sy jare as assistentonderwyser aan SACS nog goed genoeg was om kaptein van die [[Westelike Provinsie]] te wees, maar teen die tyd dat hy prinsipaal geword het, was dié spel aan die uitsterf by die meeste ander skole. Blykbaar is gevoel dat die leerders aan sportsoorte moes deelneem waarin hulle teen ander skole kon meeding. == Agteruitgang == [[Lêer:HS Jan van Riebeeck 1952.jpg|duimnael|300px|regs|Namate ál meer skole in die Skiereiland gestig is, ook Afrikaanse skole soos die [[Hoërskool Jan van Riebeeck]] (1926), het dit ál moeiliker vir SACS geword om sy leerdertal te handhaaf.]] ’n Toename in die getal sekondêre en hoërskole in die Skiereiland, waarvan sommige ook Afrikaansmedium was, byvoorbeeld die [[Hoërskool Jan van Riebeeck]], het grotendeels daartoe bygedra dat SACS in die 1930's en '40's nie meer sulke groot getalle seuns kon lok nie. Ander faktore het ook tot ’n afname in die leerdertal gelei. Die afskaffing met die oordrag na die onderwysdepartement van die spesiale toelae wat aan SACS-leerkragte betaal is, het die einde beteken van die aansporing vir goeie onderwysers om by SACS te bly. Dat SACS nie meer ’n privaat skool was nie, kon sommige ouers se keuse van ’n skool vir hul seuns beïnvloed het. Die skool se beknopte geboue in die Kaapse middestad en sy betreklik gebrekkige sportgeriewe, wat altyddeur ’n probleem was, kon ook belangriker geword het in die oë van ouers wat nou uit ’n veel groter getal skole kon kies. Wat sportgeriewe betrek, het SACS in werklikheid altyd swak gevaar. Dit maak die skool se sportprestasies soveel indrukwekkender. Vir krieket was daar die klein Rosedale-veld langs Oranjestraat en die beperkte gebruik van The Paddock in die mate waarin die universiteit dit kon afstaan. Tot in die middel van die dekade ná 1920 het die meeste rugby-oefeninge op Mellish se Veld plaasgevind, wat anderkant Buitekantstraat geleë was, aan die voet van [[Tafelberg]], maar dit is swak in stand gehou en die speelveld was ongelyk. Vir atletiekoefeninge moes die atlete die hele ent aflê tot in [[Nuweland]] en op óf die krieket- óf die rugbyveld oefen. Laat in die 1920's, ná ’n tydperk waarin die rugbyspelers tot in Rosebank moes reis om te oefen, het die skool die sogenaamde St. Michael-veld bo in [[Tamboerskloof]] aangeskaf en omstreeks 1935, danksy die inspanning van die Oudleerdersunie, is die veld Leeuwenhof in Bo-Oranjezicht aangelê langsaan die [[Leeuwenhof|administrateurswoning]], deesdae die woning van die [[Wes-Kaap]]se premier. Albei dié velde was ’n aansienlike afstand van die skool af geleë en baie seuns met net ’n geringe belangstelling in die sport het eenvoudig weggebly van oefeninge omdat hulle in somerhitte en winterkoue bergop moes swoeg om oefeninge by te woon. Intussen het die laerskool gestadig gegroei onder die hoofskap van G.B. Kipps. Met sy aftrede in 1936 het sy opvolger, W.A.P. (Bill) von Holdt ’n goedgevestigde instelling by hom oorgeneem. Von Holdt was ’n oudleerder van SACS en het, voor hy by die personeel van die [[Hoër Seunskool Rondebosch]] aangesluit het, etlike jare skool gegee aan SACS. Hy het veral uitgeblink in rugby- en atletiekafrigting. Sy hoofskap is onderbreek deur die [[Tweede Wêreldoorlog]], toe hy ’n tyd lank as offisier in die Vloot gedien het. Toe hy in 1948 besluit om te gaan boer, nog voor hy die verpligte aftreeouderdom bereik het, het die skoolgemeenskap sy besluit met groot spyt begroet. Sy opvolger, R.W. Searle, het ná net ’n jaar vertrek om die leisels oor te neem aan [[Muir-kollege]] op [[Uitenhage]]. Die volgende laerskoolhoof, S.J. Hunter, het die amp beklee tot sy aftrede in 1966 en onder sy leiding het die skool voortdurend gegroei. Ook in 1966 het nog ’n bekende figuur, W.E. Westall, die adjunkhoof, deur wie se hande duisende seuns tydens sy 42 jaar in die personeel gegaan het, afgetree. Sy opvolger as adjunkhoof was L.G. McEwan, wat na die junior skool gekom het nadat hy hoof was van die Laerskool Kampsbaai. Allan se uitdagende 23-jarige hoofskap het in 1923 op ’n einde gekom nadat probleme hom in die gesig gestaar het wat onbekend was aan sy vier voorgangers. Namate die getal skole in die Skiereiland toegeneem het, het SACS se leerdertal ooreenkomstig afgeneem. Dit was nie meer nodig dat seuns die rit na die middestad aflê soos in die ou dae nie, selfs van [[Bellville]] en [[Simonstad]]. Ook is daar giere wat skole betref, soos in die mode, en afkeer is ewe aansteeklik as geesdrif. Allan het die skool ’n groot diens bewys deur die St. Michael-veld aan te skaf en twee nuwighede in te voer: die skooluniform en die prefekstelsel. Die uniform wat hy ingestel het, word vandag nog met enkele wysigings gebruik. SACS se leuse, ''Spectemur Agendo'', beteken (vry vertaal): "Laat ons op ons prestasies beoordeel word." Die eerste prefekte is in 1931 aangestel toe die hoofseun Harold van Hoogstraaten was, in later jare ’n ekonoom, suksesvolle sakeman en van [[22 April]] [[1970]] [[Verenigde Party|VP]]-parlementslid vir die kiesafdeling [[Kaapstad-Tuine (kiesafdeling)|Tuine]].<ref>{{en}} Potgieter, J.W. (hoofred.) 1974. ''Standard Encyclopaedia of Southern Africa, vol. 10''. Cape Town: Nasionale Opvoedkundige Uitgewery Ltd.</ref> == Aanloop tot verhuising == [[Lêer:Lady Michaelis00.jpg|duimnael|links|170px|Lady Michaelis se herehuis op die landgoed Montebello was 'n ideale koshuis vir SACS in Nuweland.]] [[Lêer:Johan Carinus.jpg|duimnael|regs|180px|SACS het [[Kaapland]] se indertydse administrateur, [[Johan Carinus]], in 1950 tentatief genader met die versoek dat die skole na [[Nuweland]] verhuis.]] [[Lêer:Hofmeyr-saal SACS.jpg|duimnael|links|Die J.H. Hofmeyr-gedenksaal en -biblioteek is deur oudleerders van SACS opgerig ter ere van [[Jannie Hofmeyr]] op die skool se nuwe perseel in [[Nuweland]] nadat dit uit die stadskom verhuis het. In die saal se voorportaal is 'n groot marmerblad met 'n borsbeeld van Hofmeyr daarop waarin die nege belangrikste datums van sy lewe in Afrikaans weergegee word, onder meer sy matrikulasie in 1907 op die ouderdom van 12, toe hy derde gestaan het in die [[Kaapkolonie]].]] In 1950 het Robin Whiteford vir Allan opgevolg nadat hy pas ’n jaar lange hoofskap aan [[Muir-kollege]] voltooi het. Die geringe getal leerders – minder as 300 – het almal bekommer wat SACS se welstand op die hart gedra het sodat gevoel is dat ’n verhuising na ’n nuwe perseel waar die skool sy geboue en sportvelde langs mekaar kon hê, die beste kans op oorlewing sou bied. Toe dit in 1950 aan die lig kom dat die provinsiale administrasie van voorneme was om ’n nuwe seunskool in die suidelike voorstede van Kaapstad op te rig, is stappe gedoen om die owerheid te oorreed om SACS dié rol te laat vervul. Die landgoed wat die administrasie vir dié doel wou bekom, was Montebello, die eiendom van die Michaelis-familie in [[Nuweland]]. Dit het ’n reuse-gebied beslaan van Nuwelandlaan tot by die uitgediende brouery in Hoofweg. Die Laerskool Nuweland het aan die onderste deel van die landgoed gegrens en gefront aan Deanstraat. Nadat die SACS-skoolkomitee die administrateur, [[Johan Carinus]] – wat in 1946 aangestel is toe die [[Verenigde Party]] nog aan bewind was, maar in 1951 moes plek maak vir ’n [[Nasionale Party]]-aanstelling – in 1950 tentatief genader het, het vele benoude maande gevolg, want die voorstel dat die twee SACS-skole na die voorstede verskuif, is aanvanklik nie gunstig ontvang nie. Selfs nadat die provinsiale administrasie ten gunste van die voorstel besluit het, moes talle ander sake eers bespreek en onderhandel word, veral die aangeleentheid van die verkryging as koshuise van die wonings wat aan lady Michaelis en [[Richard Stuttaford]] behoort het. Eersgenoemde was geleë by die ingang na die landgoed aan Nuwelandlaan en laasgenoemde, wat aan Mainstraat geleë was, het aan die landgoed gegrens. In dié tyd was al uitweg vir die skoolgemeenskap van SACS om geduldig op uitkoms te wag. Die hoof van die hoërskool het in sy jaarverslag van 1954 berig hy verwag die verhuising sou in 1957 plaasvind; in 1956 het hy 1959 as die waarskynlik jaartal aangedui. Selfs toe het hy hom misgis. In dié tydperk, terwyl die skool se toekoms in die weegskaal gehang het, het twee mans ’n lewensbelangrike rol gespeel om te verseker dat SACS se saak so volledig en gunstig moontlik gestel sou word. Spencer Smith was nie net ’n oudleerder nie; hy was ook die seun van iemand wat meer as ’n geslag lank aan SACS skool gegee het. Hy het self meer as 20 jaar lank skoolgehou aan die hoërskool. Hy was voorsitter van die Oudleerdersunie en het gevoel hy is geregtig daarop om die skool se saak by die provinsiale administrasie te bevorder. Sy energie en geesdrif het hom in staat gestel om baie vir die skool te verseker wat andersins dalk nie moontlik sou gewees het nie. Dit was daarom heel gepas dat hy aangestel sou word oor die 35 kosgangers van die hoërskool wat in Januarie 1954 besit geneem het van die skool se nuwe perseel toe hulle Michaelis House betrek. Gevolglik moes hulle daagliks per bus stad toe en terug ry vir hul onderrig, ’n reëling wat sou geld tot einde 1959. Ook in 1954 het die laerskool, terwyl hy sy volle verskeidenheid klasse in die stad gehandhaaf het, ’n voorstedelike tak in [[Nuweland]] geopen waar die adjunkhoof, W.E. Westhall, twee jaar lank aan die hoof gestaan het van talle klasse vir baie klein seuns. In 1956 het die hele laerskool sy nuwe lewe in die suidelike voorstede begin en sy gebou in die middestad ontruim, wat daarna oorgegaan het na die Hoërskool Tafelberg, ’n Engelsmediumskool vir sowel meisies as seuns. Tog was koshuisgeriewe vir laerskoolleerders nog nie in die suidelike voorstede beskikbaar nie; daarom moes kosgangers steeds tuisgaan in Dryfe House en elke dag per bus skool toe en terug pendel. Dié toedrag van sake het voortgeduur tot vroeg in 1959 toe eindelik ’n tuiste in Nuweland – Huis J.E. de Villiers – gereed was vir gebruik. Hierdie koshuis se naam bring hulde aan sy agbare regter De Villiers, regter-president van die Kaapse afdeling en op sy dag ’n [[Rhodes-beurs]]houer van SACS, wat baie jare lank lid was van die skoolkomitee en amper ’n dekade lank voorsitter. Huis De Villiers is op die ruim perseel van Milford House gebou, wat op ’n tyd behoort het aan [[Richard Stuttaford]] en wat nou die tuiste van die laerskoolhoof geword het en die nuwe naam Henshilwood gekry het uit erkentlikheid vir [[Norman Henshilwood]] se waardevolle bydrae tot die verhuising na die suide. Einde 1959 was die hoërskoolgeboue so te sê gereed om betrek te word. Die argitek daarvan was kapt. E.L. Elsworth. Toe, in 1960, vir die eerste keer in sewe jaar, was die hele SACS-gemeenskap weer saam in een ononderbroke gebied. Etlike jare lank het die getalle in albei skole geleidelik toegeneem, moontlik vanweë die vooruitsig van die grotendeels verbeterde geriewe wat SACS-leerders in Nuweland sou geniet wat die vertroue in die skool herstel het. Terwyl die totale getal leerders in 1940 slegs sowat 640 getel het, het dit aan die begin van die 1960-slooljaar meer as duisend getel. == In Nuweland == So het dan die jongste hoofstuk in die nou reeds sowat 190-jarige geskiedenis van SACS begin. Gou het albei skole se leerdertal toegeneem tot 600 elk in die vroeë 1970's en daarna tot presies 800 elk in 2016. Die hoërskool se koshuise – Rosedale en Michaelis House – bied huisvesting aan 130 kosgangers. Huis De Villiers, die laerskool se koshuis, bied huisvesting aan sowat 130 laerskoolseuns. In albei skole word die dagskoliere in huise gegroepeer en is die interhuis-mededinging lewendig. Op sy nuwe perseel kan SACS leerders 'n veel groter rykdom geriewe vir liggaamlike oefeninge bied as wat eens die geval was, en afrigting word aangebied in 'n wye verskeidenheid sportsoorte. Die hoërskool het eers 'n hele klompie jare ná sy verhuising 'n swembad gekry, maar die laerskool het syne te danke gehad aan die ywer van 'n eertydse skoolhoof, Stanley Hunter, na wie dit ook genoem is omdat hy die leiding geneem het om geld daarvoor in te samel. Tot die hoërskool sy eie swembad gekry het, kon die skool van die nabygeleë Nuwelandse swembad gebruik maak. == Noemenswaardige oudleerders == [[Lêer:Ds JP van Heerden.jpg|duimnael|160px|regs|Dr. [[Johannes van Heerden|J.P. van Heerden]], medeleraar van die [[NG gemeente Kaapstad|Groot Kerk]] van 1899 tot sy aftrede in 1935. Die [[Universiteit van Kaapstad]] het in die ou SA Kollege se eeufeesjaar, 1929, die eregraad LL.D. aan hom toegeken. Sir [[De Villiers Graaff]], [[Verenigde Party|VP-leier]], was 'n kleinseun van hom.<ref>{{af}} [[Hendrik Bernardus Thom|Thom, prof. H.B.]] (sameroeper: redaksiekomitee). 1966. ''Stellenbosch 1866–1966. Honderd Jaar van Hoër Onderwys''. Kaapstad: Nasionale Boekhandel Beperk.</ref>]] === Politici === * [[Jacobus Johannes Venter]], lid van die Vrystaatse Volksraad en waarnemende staatspresident. * [[Abraham Fischer]], eerste en enigste eerste minister van die Oranjerivierkolonie. * [[Jan Brand]], vierde president van die [[Oranje-Vrystaat]]. * [[Jacobus Wilhelmus Sauer]], Suid-Afrikaanse staatsman. * [[William Philip Schreiner]], Kaapse eerste minister. * [[Francis William Reitz]], prokureur, digter, skrywer, Kaapse parlementslid, hoofregter en vyfde president van die Oranje-Vrystaat, staatsekretaris van die [[Zuid-Afrikaansche Republiek|ZAR]] en eerste president van die Unie-Senaat. * [[Abdullah Abdurrahman]], dokter, Kaapse politikus en gemeenskapsleier. * [[Jannie Hofmeyr]], adjunk-premier van die [[Unie van Suid-Afrika]]. * [[Morris Alexander]], [[Volksraad van die Unie van Suid-Afrika|Volksraadslid]] en advokaat. * [[Paul Sauer]], kabinetsminster. * [[Frank Waring]], [[Springbokke|Springbokrugbyspeler]] en een van die eerste twee Engelssprekende [[Nasionale Party|NP]]-kabinetsministers. === Predikante en sendelinge === * [[P.K. Albertyn]], van 1829 tot 1832 een van die eerste studente en later [[Nederduitse Gereformeerde Kerk|NG]] predikant. * [[Adrian Roux]], die tweede NG predikant wat in Suid-Afrika georden is. * [[Hendrik Leibbrandt]], 'n NG predikant wat moes bedank weens sy "liberale" opvattings. * [[Johannes Jacobus Kotzé]], "liberale" predikant in die NG Kerk. * [[Stephanus Hofmeyr]], beroemde sendeling van die NG Kerk. * [[Jan Hendrik Hofmeyr (predikant)|Jan Hendrik Hofmeyr]], 41 jaar lank leraar van die [[NG gemeente Somerset-Oos]] en twee maal moderator van die Kaapse Kerk. * [[Alexander Daneel]], 37 jaar lank leraar van die [[NG gemeente Heidelberg, Wes-Kaap|NG gemeente Heidelberg, Kaap]]. * [[Daniël Jozua Pienaar]], predikant en leier in die [[Nederduitse Gereformeerde Kerk]] asook stigter van die ambagskool op [[Uitenhage]]. * [[P.D. Rossouw]], predikant en vroeë Afrikaanse letterkundige. * [[Bernard Petrus Jacobus Marchand]], een van die stigters van die arbeidskolonie op [[Kakamas]], asook stigter van die [[Hoër Meisieskool Rustenburg]] en [[Hoërskool Seunskool Rondebosch]]. * [[August Daniël Lückhoff]], eerste sekretaris van die NG Kerk se kommissie vir armesorg. * [[Gustave Adolph Maeder]], NG predikant en skrywer. * [[Gijsbert Keet]], NG predikant en digter. * [[Abraham van der Merwe]], vyf maal moderator van die Kaapse NG Kerk. === Letterkundiges === * [[T.J. Haarhoff]], skrywer en letterkundige. * [[NP van Wyk Louw]], letterkundige en digter. * [[WEG Louw]], akademikus, letterkundige en digter. === Soldate === * [[Andrew Beauchamp-Proctor]], vegvlieënier en ontvanger van die [[Victoriakruis|Victoria Cross]]. * [[John Dering Nettleton]], Suid-Afrikaanse vlieënier aan wie die [[Victoriakruis|Victoria Cross]] toegeken is. === Sportmanne === * [[Billy Millar]], [[Springbokke|Springbokrubyspeler]] en Suid-Afrika se elfde Springbokkaptein. * [[Percy Montgomery]], [[Springbokke|Springbokrugbyspeler]]. === Diverse === * [[Alfred Ackerman]], ingenieur en uitvinder. == Galery van oudleerders == <gallery mode=packed heights=180px> Lêer:Petrus Kuypers Albertyn.jpg|Ds. [[P.K. Albertyn]] (1814–1878), was NG predikant en van 1829 tot 1832 een van die eerste groep studente aan die SA Kollege in Langstraat. Lêer:Adrian Roux.jpg|Dr. [[Adrian Roux]] (1812–1884), die tweede NG predikant wat in Suid-Afrika georden is. Lêer:JJ Venter.jpg|[[Jacobus Johannes Venter]] (1814–1889), meermale waarnemende president van die [[Oranje-Vrystaat]]. Hy was ook stigterslid van die [[Gereformeerde kerk Bethulie]]. Johannes Brand00.jpg-[[Jan Brand]] (1823–1888), vierde president van die [[Oranje-Vrystaat]], het aan die kollege studeer en is, ná sy studie aan die [[Universiteit van Leiden]], in 1858 aangestel as hoogleraar in die regte. Lêer:Dr JJ Kotzé.jpg|duimnael|regs|190px|Dr. [[Johannes Jacobus Kotzé]] (1835–1899), 'n "liberale" predikant in die NG Kerk. Lêer:Ds JH Hofmeyr ouer.jpg|Ds. [[Jan Hendrik Hofmeyr (predikant)|Jan Hendrik Hofmeyr]] (1835–1908), 41 jaar lank predikant op [[Somerset-Oos]], is as 14-jarige in die ZA College geplaas waar hy Nederlands, Hebreeus en wiskunde studeer het. Lêer:Ds Alexander Daneel teen die aand van sy lewe.jpg|duimnael|regs|180px|Ds. [[George Daneel]] (1836–1899), 37 jaar lank leraar van die [[NG gemeente Heidelberg, Wes-Kaap]], sy enigste gemeente. Lêer:Ds Hendrik Leibbrandt.jpg|Ds. [[Hendrik Leibbrandt|H.C.V. Leibbrandt]] (1837–1911), 'n NG predikant wat moes bedank weens sy "liberale" opvattings. Lêer:Stephanus Hofmeyr jonk.jpg|Eerw. [[Stephanus Hofmeyr]] (1839–1905), baanbreker-sendeling van die NG Kerk, sou later sê: "Onder dr. Adamson het ek meer vergeet as geleer. Later, onder dr. [[Langham Dale|Dale]], het ek goed begin leer: Latyn, Grieks, skeikunde. Maar, o, die wildheid en ondeundheid! Geen kattekwaad te bedink of ek was daarin."<ref>{{af}} [[G.B.A. Gerdener|Gerdener, prof. G.B.A.]] 1941. ''Baanbrekers onder die Suiderkruis''. Stellenbosch: Die Christen-Studentevereniging van Suid-Afrika.</ref> Lêer:FWReitz VA0947.jpg|[[Francis William Reitz|F.W. Reitz]] (1844–1934), vyfde president van die [[Oranje-Vrystaat]]. Lêer:Ds PD Rossouw.jpg|Ds. [[P.D. Rossouw]] (1845–1896), NG predikant en vroeë Afrikaanse letterkundige. Ds GA Maeder.jpg|Ds. [[Gustave Adolph Maeder]] (1848–1918), NG predikant en skrywer van die monumentale ''Ons Kerk Album''. Lêer:Jacobus W Sauer - Cape Colony Liberal MP.png|[[Jacobus Wilhelmus Sauer]] (1850–1930), Suid-Afrikaanse staatsman. Lêer:Abraham Fischer.jpg|[[Abraham Fischer]] (1850–1913), die eerste en enigste eerste minister van die [[Oranjerivierkolonie]]. Lêer:Ds GR Keet.jpg|Ds. [[Gijsbert Keet|G.R. Keet]] (1853–1899), was 'n NG predikant wie se nagelate gedigte ná sy vroeë dood uitgegee is. Lêer:Ds B Marchand.jpg|Ds. [[Bernard Petrus Jacobus Marchand|B.P.J. Marchand]] (1853–1917), medestigter van [[Kakamas]] en stigter van die Hoër Meisieskool Rustenburg en Hoër Seunskool Rondebosch. Lêer:Daniel Jozua Pienaar.jpg|Ds. [[Daniël Jozua Pienaar]] (1853–1926) was predikant en leier in die [[Nederduitse Gereformeerde Kerk]], onder meer moderator van die Kaapse Kerk in 1915, en 'n onderwysman na wie die Hoër Tegniese Skool Daniël Pienaar op [[Uitenhage]] genoem is. Lêer:WP Schreiner.jpg|[[William Philip Schreiner]] (1857–1919), prokureur, regsadviseur, prokureur-generaal, eerste minister van die Kaapkolonie, senator van die [[Unie van Suid-Afrika]] en hoë kommissaris in [[Londen]]. Lêer:Ds Ebbe Dommisse.jpg|Ds. [[Ebbe Dommisse (predikant)|Ebbe Dommisse]] (1871–1936), NG predikant. Lêer:Abdullah Abdurahman.jpg|Die Kaapse politikus [[Abdullah Abdurrahman]] (1872–1940) kon aan SACS skoolgaan voor die Kaapse Skoolraad in 1905 besluit het om net wit leerders tot die skool toe te laat. Eers begin 1992 (waarskynlik eintlik 1991) kon kinders van alle rasse weer die skool bywoon.<ref name="his" /> Lêer:August Daniël Lückhoff.jpg|Ds. [[August Daniël Lückhoff|A.D. Lückhoff]] (1874–1963), eerste sekretaris van die NG Kerk se kommissie vir armesorg. Lêer:Morris Alexander.jpg|[[Morris Alexander]] (1877–1946), het tussen 1910 en 1943 agt keer in die kiesafdeling [[Kaapstad-Kasteel (kiesafdeling)|Kaapstad-Kasteel]] gewen. Net in 1929 se verkiesing het hy nie gestaan nie. Lêer:TJ Haarhoff.jpg|Prof. [[T.J. Haarhoff]] (1892–1971) het die hoogste punte in Kaapland in sy eindeksamen behaal en was 'n [[Rhodes-beurs]]houer van SACS. Lêer:Andrew Beauchamp-Proctor VC IWM Q 067596.jpg|170px|duimnael|regs|Kapt. [[Andrew Beauchamp-Proctor]] (1894–1921) het in 1912 aan SACS gematrikuleer. Hy was 'n Suid-Afrikaanse vegvlieënier wat tydens die [[Eerste Wêreldoorlog]] met die [[Victoriakruis|Victoria Cross]] vereer is. Lêer:AJ van der Merwe.jpg|Dr. [[Abraham van der Merwe]] (1897–1978), vyf maal agtereenvolgens moderator van die Kaapse NG Sinode, voorsitter van die eerste Algemene Sinode in 1962 en amper 40 jaar lank leraar van die [[NG gemeente Kaapstad]]; voorsitter van die sentrale feeskomitee van die [[Van Riebeeckfees]]. Lêer:PO Sauer.jpg|[[Paul Sauer]] (1898–1976), kabinetsminister. Lêer:Frank Waring 1962.jpg|Die oudleerder [[Frank Waring]] (1908–2000) het vir die [[Springbokke]] rugby gespeel en later een van die eerste twee Engelssprekende ministers in 'n [[Nasionale Party|NP]]-kabinet geword, onder dr. [[H.F. Verwoerd]]. Lêer:NP van Wyk Louw.jpg|Die letterkundige [[NP van Wyk Louw]] (1906–1970) en sy broer, [[WEG Louw]] (1913–1980), het albei hul skoolloopbaan aan SACS voltooi nadat die gesin van [[Sutherland]] af Kaap toe verhuis het. Lêer:John Nettleton.jpg|Eskaderleier [[John Dering Nettleton]] (1917–1943), wat aan SACS skoolgegaan het, maar daarna die Western Province Prepatory School bygewoon het voor hy 'n vlootkadet geword het, was ’n Suid-Afrikaanse vlieënier aan wie die [[Victoriakruis|Victoria Cross]] toegeken is vir sy dapperheid tydens die [[Tweede Wêreldoorlog]], waartydens hy die hoogste prys betaal het.<ref>{{af}} Langham-Carter, R.R. in Beyers, C.J. 1981. ''[[Suid-Afrikaanse Biografiese Woordeboek]]''. Durban en Pretoria: Butterworth & Kie (SA) (Edms.) Bpk.</ref> Lêer:Percy Montgomery 2007.jpg|Die [[Springbokke|Springbok]] [[Percy Montgomery]] is 'n oudleerder van SACS. </gallery> == Bronne == * {{nl}} [[Andries Dreyer|Dreyer, eerw. Andries]]. 1910. ''Historisch Album van de Nederduitsche Gereformeerde Kerk in Suid-Afrika''. Kaapstad: Cape Times Beperkt. * {{af}} [[Henry Charles Hopkins|Hopkins, dr. H.C.]] 1965. ''Die Moeder van ons Almal. Geskiedenis van die Gemeente Kaapstad, 1665–1965''. Kaapstad en Pretoria: N.G. Kerk-Uitgewers en -Boekhandel. * {{en}} Potgieter, D.J. (hoofred.) 1974. ''[[Standard Encyclopaedia of Southern Africa]]''. Cape Town: Nasionale Opvoedkundige Uitgewery Ltd. * {{en}} Whiteford, R. in Peacock, M.A. 1972. ''Some famous South African Schools. Volume One. English-medium boys' high schools''. Cape Town: Longman Southern Africa. * {{en}} [http://www.vassa.org.za/wp-content/uploads/2010/09/VASSA-Journal-5-June-2001.pdf Die geskiedenis van die Weeshuis-gebou, VASSA Journal, 5 Junie 2001]. URL besoek op 10 Mei 2016. == Verwysings == {{Verwysings|4}} == Eksterne skakels == {{en}} [http://www.sacollege.org.za/ Die South African College Schools se webtuiste] {{Koördinate|33|58|14|S|18|27|37|O|region:ZA_type:landmark|aansig=titel}} {{Normdata}} {{Voorbladster}} [[Kategorie:Geboue en strukture in Kaapstad]] [[Kategorie:Skole in die Wes-Kaap]] c387m1hb6na4r73r99zgy94ps75pdgh 0 116423 2974533 2964625 2026-10-01T15:37:00Z Jcb 223 2974533 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Akteur | Naam = Gideon Roos | Beeld = Dr Gideon Roos.jpg | Beeldbeskrywing = | Beeldonderskrif = Dr. Gideon Roos, omstreeks 1960. | Geboortenaam = Gideon Daniel Roos | Alias = | Geboortedatum = [[28 Oktober]] [[1909]] | Geboorteplek = [[Worcester]] | Nasionaliteit = [[Suid-Afrika]] | Sterftedatum = [[9 Maart]] [[1999]] | Sterfteplek = [[Johannesburg]] | Ouers = | Lewensmaat = [[Esther Mentz]] | Kinders = 2 seuns, 1 dogter | Skool = [[Paul Roos Gimnasium]] | Universiteit = [[Universiteit Stellenbosch|Stellenbosch]]<br /> [[Universiteit van Oxford|Oxford]]<br /> [[Universiteit van Leiden|Leiden]] | Beroep = Direkteur-generaal van die SAUK, hoofbestuurder van Samro en Dalro | Aktiewe jare = | Noemenswaardige rolprente = [[Donker Spore]]<br />[[Pinkie se Erfenis]]<br />[[Boemerang 11:15]] | Webwerf = | imdb = 4618406 | Toekennings = }} Dr. '''Gideon Daniel Roos''' ([[Worcester]], [[28 Oktober]] [[1909]] – [[Johannesburg]], [[9 Maart]] [[1999]])<ref>[http://www.eggsa.org/library/main.php?g2_itemId=582259 Sy grafsteen op Stellenbosch]{{Dooie skakel|date=Januarie 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}. URL besoek op 5 November 2016.</ref> was ’n akteur, omroeper, direkteur-generaal van die [[SAUK]] en stigter (in 1962), voorsitter en besturende direkteur van die Suid-Afrikaanse Musiekregteorganisasie ([[SAMRO]]) en [[DALRO|Dramatiese, Artistieke en Letterkundige Regteorganisasie]] (Dalro, gestig in 1968 of '69).<ref name="roberts">{{en}}Roberts, T. (hoofredakteur). 1975. ''Who's Who of Southern Africa''. Johannesburg: Combined Publishers (Edms) Bpk.</ref><ref>{{en}} [http://www.sahistory.org.za/dated-event/dr-gideon-roos-former-director-general-sabc-and-founder-member-samro-south-african-music SAHistoryOnline.org.za]{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}. URL besoek op 5 November 2016.</ref> So het hy die grondslag vir die beskerming van outeursregte in Suid-Afrika gelê.<ref name="152-11mrt99">{{af}}[http://152.111.1.88/argief/berigte/beeld/1999/03/11/3/8.html Oudhoof van SAUK en Samro-stigter Roos sterf]{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, ''[[Beeld]]'', 11 Maart 1999. URL besoek op 8 November 2016.</ref> In die Afrikaanse kunsteater veral het Gideon Roos hom onderskei, in die begin van die dertigerjare in Kaapstad en in die veertigerjare in Johannesburg, as toneelspeler en vertaler. Hy en sy eggenote, [[Esther Mentz]], het ook opgetree in die eerste Afrikaanse klankrolprente wat in die veertigerjare gemaak is.<ref name="swart">{{af}} Swart, dr. M.J. (voorsitter redaksiekomitee). 1980. ''Afrikaanse kultuuralmanak''. Aucklandpark: [[Federasie van Afrikaanse Kultuurvereniginge]].</ref> Roos word saam met mense soos proff. [[C.M. van den Heever]] en [[T.J. Haarhoff]] uitgesonder as Afrikaners wat weens die politieke verskille onder lede van dié groep nie op kulturele terrein ten volle aanvaar is nie,<ref name="stals">{{af}} Stals, prof. dr. E.L.P. (red.). 1986. ''Afrikaners in die Goudstad, Deel 2. 1924–1961''. Pretoria: HAUM Opvoedkundige Uitgewery.</ref> al was hy "toneelmens en radioman by uitnemendheid".<ref name="swart" /> == Herkoms en opleiding == [[Lêer:Universiteit van Stellenbosch se rugbyspanne, 1928.jpg|duimnael|links|320px|Die [[Universiteit van Stellenbosch]] se rugbyspanne, 1928. Gideon Roos sit links voor.]] Gideon Roos was ’n seun van die [[Springbokkaptein]] [[Paul Roos]], na wie die Hoër Jongenskool op [[Stellenbosch]] die [[Paul Roos Gimnasium]] genoem is. Met dié skool se 125-jarige viering, wat Roos in Februarie 1991 bygewoon het, was hy op 82-jarige leeftyd die skool se naasoudste oudleerder. Sy suster, mev. B. Liebenberg het ook die geleentheid bygewoon.<ref>{{af}}[http://152.111.1.87/argief/berigte/dieburger/1991/02/27/3/17.html Paul Roos-Gimnasium vier 125ste jaar], ''[[Die Burger]]'', 27 Februarie 1991. URL besoek op 8 NOvember 2016.</ref> Gideon Daniël Roos se name kom van sy oupa aan vaderskant, G.D. (Gielie) Roos (1852–1933).<ref>{{en}}[https://www.geni.com/people/Gideon-Roos/6000000020892276883 Genealogiese besonderhede op geni.com]. URL besoek op 5 November 2016.</ref> Sy tante Sara Christina (Sarie) Pienaar-Roos was getroud met ds. [[Schalk Pienaar (predikant)|Schalk Pienaar]], die eerste predikant van die [[NG gemeente Merweville]] wat in 1918 daar in die amp oorlede is weens die [[Spaanse griep in Suid-Afrika|griep]]. 'n Seun van ds. en mev. Pienaar en dus 'n neef van Gideon Roos, ook [[Schalk Pienaar (joernalis)|Schalk]], was 'n koerantredakteur.<ref>{{af}}Cillié, P.J. in Beyers, C.J. 1987. ''[[Suid-Afrikaanse Biografiese Woordeboek]], deel V''. Pretoria: Raad vir Geesteswetenskaplike Navorsing.</ref> Roos het sy skoolopleiding ontvang aan die Stellenbosse Hoër Jongenskool, waar sy vader in April 1910 as hoof aangestel is (nadat hy oorgekom het van die Hoër Jongenskool op [[Worcester]]) en waaraan hy 30 jaar lank verbonde sou wees.<ref>{{af}}Beyers, C.J. 1987. ''[[Suid-Afrikaanse Biografiese Woordeboek]] Deel V''. Pretoria: Raad vir Geesteswetenskaplike Navorsing.</ref> Sy eerste twee grade, B.A. en LL.B., het Gideon Roos aan die [[Universiteit van Stellenbosch]] voltooi. In 1933 is hy as advokaat tot die Kaapse hooggeregshof toegelaat, maar reeds in 1934 gaan hy met 'n [[Rhodes-beurs]] na die [[Universiteit van Oxford]], waar hy in 1936 die graad B.Litt. in volkereg behaal en die universiteit rugbykleure aan hom toegeken het (die "Oxford Rugby Blue").<ref name="kruger">{{af}} {{en}} Kruger, dr. D.F. 1963. ''Wie is wie in Suid-Afrika''. Johannesburg: Vitae Uitgewers.</ref><ref name="roberts" /> Dr. Roos het sy liefde vir letterkunde en die klassieke tale van sy pa gekry (behalwe 'n deeglike kennis van Grieks kon hy ook vlot Duits en Frans praat), maar in Suid-Afrika het hy, anders as sy legendariese vader, nooit groot opslae in rugby gemaak nie, want dit was vir hom "baie inhiberend om in die skadu van so 'n rugbyreus te speel". Tog het hy deurgedruk met skole- en universiteitsrugby tot hy 19 was. Aan Oxford het hy die universiteit se hoogste sporttoekenning in rugby kry, want daar was hy "net een van duisende studente en nie een van Paul Roos se seuns nie. Toe het ek laat waai op die rugbyveld."<ref>{{af}}[http://152.111.1.88/argief/berigte/beeld/1994/07/19/9/4.html Mnr. Musiek op 84 nog fier en regop]{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, ''[[Beeld]]'', 19 Julie 1994. URL besoek op 8 November 2016.</ref> Van Oxford is hy na die [[Universiteit van Leiden]] vir die graad D.Phil. in internasionale reg. Terwyl aan hy in Nederland studeer het, het hy 'n telegram van die pas gestigte SAUK ontvang waarin hy gevra is om die Afrikaanse uitsaaidiens te begin. Dit was die einde van sy regsloopbaan. Nadat hy sy doktorandus-eksamen afgelê het, keer hy terug in sy vaderland en sluit in Januarie 1937 aan by die uitsaaikorporasie.<ref>{{af}}Malan, dr. Jacques P. (hoofred.) 1986. ''Suid-Afrikaanse Musiekensiklopedie''. Deel IV. Kaapstad: Oxford University Press.</ref><ref name="9jul94">{{af}}[http://152.111.1.88/argief/berigte/beeld/1994/07/19/9/4.html Mnr. Musiek op 84 nog fier en regop]{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, ''[[Beeld]]'', 19 Julie 1994.</ref> == Loopbaan by die SAUK == [[Lêer:Die optog van waens verby die Park Gate Mansions in Johannesburg tydens die gedenktrek van 1938 met Gideon Roos wat links op die wa sit.jpg|duimnael|links|270px|Die aantog van ossewaens tydens die simboliese gedenktrek van 1938 op pad deur [[Johannesburg]] se middestad. Dr. Roos sit links op die wa.]] [[Lêer:Madame Runitsch by Gideon Roos en mev en mnr AM van Schoor.jpg|duimnael|regs|300px|Roos (naaslinks) woon 'n opvoering in Johannesburg by saam met madame Runitsch en mev. en mnr. A.M. van Schoor.]] Roos was reeds voor 1934 (nadat hy sy studie aan [[Universiteit Stellenbosch|Maties]] voltooi en voor hy met die [[Rhodes-beurs]] na Oxford is), aktief as 'n deeltydse, tweetalige omroeper by die Schlesinger Organisation van [[I.W. Schlesinger]] se African Broadcasting Corporation in Kaapstad. In Oktober 1937 het Roos die eerste voltydse Afrikaanse radioprogram in Suid-Afrika georganiseer en wel by die SAUK, wat op [[1 Augustus]] [[1936]] gestig is met René S. Caprara as eerste direkteur-generaal (en dus Roos se voorganger).<ref>{{en}} Potgieter, D.J. 1970. ''[[Standard Encyclopaedia of Southern Africa]], deel 2''. Cape Town: Nasionale Opvoedkundige Uitgewery Ltd.</ref> Nadat hy die simboliese ossewatrek van 1938 as baanbreker van buite-uitsendings op hierdie ongekende skaal vergesel het, is hy aangestel as Afrikaanse programorganiseerder in Johannesburg en in 1940 as direkteur van Afrikaanse programme.<ref name="kruger" /> Ook in 1938 het hy die eerste rugbykommentator geword wat in Afrikaans uitgesaai het en in dieselfde jaar het hy n tweede sportsoort regstreeks uitgesaai, naamlik beroepstoei. Dié sport was destyds besonder gewild vanweë die deelname daaraan van die Gemaskerde Wonder, [[Johannes van der Walt]].<ref>{{af}}[http://152.111.1.88/argief/berigte/beeld/2012/12/12/TN/4/1212lappe.html Rugby eerste sport in Afrikaans uitgesaai], ''[[Beeld]]'', 12 Desember 2012.</ref> [[Fanus Rautenbach]] het in Mei 2001 in ''[[Die Burger]]'' geskryf die eerste omroepers by die SAUK, soos Roos en Pieter de Waal, moes aandpakke dra vir uitsending oor die radio, selfs al het hulle bedags uit die ateljee uitgesaai waar geen luisteraar hulle kon sien nie. "Die aandpak het hulle netjies en formeel en korrek gehou."<ref>{{af}}[http://152.111.1.87/argief/berigte/dieburger/2001/05/29/11/9.html Nie net die Mafia is gesteld op respek], ''[[Die Burger]]'', 29 Mei 2001.</ref> In 2012 het [[Niekie van den Berg]] dit egter in dieselfde koerant laat klink asof dit Roos se eie keuse was. "Sy redenasie was: As jy oor die radio praat, nooi luisteraars jou in hul huise in en jy moet vanweë jou respek vir die luisteraar waardig geklee wees."<ref>{{af}}[http://152.111.1.88/argief/berigte/beeld/2012/10/28/B1/3/jkAfrikaanseRadio.html 75 j. se luistergenot]{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, ''[[Beeld]]'', 28 Oktober 2012.</ref> In Maart 1942 is hy bevorder tot sekretaris van die SAUK en in 1948 tot direkteur-generaal.<ref name="swart" /> Om die SAUK te laat tred hou met buitelandse ontwikkelings in die uitsaaiwese, het Roos sakereise onderneem na die [[Verenigde State van Amerika|VSA]], [[Kanada]], [[Groot-Brittanje|Brittanje]], die hele [[Europa]] aan die westekant van die [[Ystergordyn]], Noord-Afrika, [[Indië]], [[Indonesië]], [[Australië]] en [[Nieu-Seeland]].<ref name="kruger" /> In 1980 het [[Hans Strydom (verslaggewer)|Hans Strydom]] en Ivor Wilkins in ''The Super-Afrikaners, inside the Afrikaner-Broederbond'' breedvoerig geskryf oor Roos se aanstelling en eindelike bedanking as direkteur-generaal van die SAUK.<ref>{{en}}[http://mg.co.za/article/2013-03-22-00-sabc-soapie-calls-for-reality-check Agent Provocateur: SABC soapie calls for reality check], ''[[Mail & Guardian]]'', 22 Maart 2013]. URL besoek op 7 November 2016.</ref> Nadat die [[Nasionale Party]] in Mei 1948 die bewind by die [[Verenigde Party]] oorgeneem het, het dr. [[D.F. Malan]] ’n kabinet saamgestel van wie net twee lede, [[Eric Louw]] en [[Klasie Havenga]], nie tot die [[Afrikaner-Broederbond]] behoort het nie. Malan, adv. [[Hans Strijdom|J.G. Strijdom]], adv. [[Charles Robberts Swart|C.R. Swart]], adv. [[E.G. Jansen]], [[Eben Dönges]], [[Ben Schoeman]], [[F.C. Erasmus]], dr. [[Albert Jacobus Stals|A.J. Stals]] en [[Paul Sauer]] was almal lede van dié geheime organisasie wat die NP die oorwinning in die verkiesing help behaal het. Die volgende stap was om Broeders aan die hoof van al die vername staatsinstellings in Suid-Afrika te plaas, waaronder die [[Suid-Afrikaanse Weermag]], die [[Suid-Afrikaanse Spoorweë]] (indertyd die enkele grootste werkgewer in die land) en die [[Suid-Afrikaanse Uitsaaikorporasie]] (SAUK), die land se grootste mediaorganisasie. In eersgenoemde twee gevalle het die NP betreklik gou met behulp van die Broederbond volslae beheer oorgeneem, maar met die SAUK het dit aansienlik langer geduur. Die eerste stap van die NP-regering om beheer oor die SAUK te verkry was om dr. [[Samuel Henri Pellissier|S.H. Pellissier]], die vader van die [[Volkspele]]beweging en ’n jare lange lid van die Broederbond, as voorsitter van die SAUK-raad aan te stel, maar die voorsitterskap het nie veel gewig gedra nie. Ook was dr. Pellissier reeds 60 jaar oud met die NP se bewindsoorname en het hy nie genoeg dryfkrag gehad nie, volgens die Broederbond. Die eintlike mag in die uitsaaikorporasie het berus by die direkteur-generaal, maar destyds was daar geen Broeder wat enigsins op meriete aangestel kon word nie; daarom het hulle Roos gekies omdat hy, hoewel nie lid van die organisasie nie, na hul mening die mees geskikte kandidaat was, iemand wat hul saak goedgesind wou wees. Roos, ’n opgeleide advokaat, het sy lewe gewy aan die uitsaaiwese. Wat veral by die Broederbond in sy guns getel het, was dat hy gehelp het om die simboliese ossewatrek van 1938 oor die radio so gewild te maak dat dit ’n emosionele volksbeweging geword het wat Afrikaners herenig het, iets wat ’n groot bydrae gelewer het tot die [[Suid-Afrikaanse algemene verkiesing van 1948|NP-oorwinning in 1948]]. Roos was veronderstel om net tot by die eerste stilhouplek buite Kaapstad saam te trek; daarna sou die res van die lang tog Pretoria toe so te sê ongesiens verbygegaan het, as Roos se uitsendings nie so uitstekend was nie. Hulle het die hart en verstand van Afrikaners sodanig aangegryp dat hy gevra is om saam te trek tot in Pretoria. Onwetend het hy met sy uitsendings presies dit bereik wat die Broederbond gehoop het die trek sou regkry. Toe die Broederbond-beheerde kabinet in 1949 ’n nuwe direkteur-generaal vir die SAUK moes aanstel, het hulle Roos gekies, maar hom verkeerd opgesom. Hy het onwrikbaar op regverdige beriggewing en kommentaar aangedring sonder om een party bo die ander te bevoordeel en geweier dat die SAUK as ’n spreekbuis vir NP-propaganda gebruik word. Eers het die kabinet gedink dis Pellissier se skuld dat die uitsaaier onpartydig was; daarom het hulle hom in 1959 met ’n vooraanstaande Broeder, dr. [[Piet Meyer]], vervang. Maar steeds het die SAUK nie oornag ’n regeringspreekbuis geword nie, want Meyer het nie die mag gehad om sy wil af te dwing nie en Roos het bly vasskop teen partydige uitsendings. Gevolglik het die Broederbond ’n tweeledige benadering gevolg: Meyer moes meer mag kry en Roos moes uitgewerk word. Teen April 1961 het Roos se posisie ondraaglik geword en het hy bedank. Soos in die geval van Marshall Clark by die SA Spoorweë het hy ’n goue handdruk gekry, maar anders as met genl. Evered Poole se verwydering as hoof van die weermag, was Roos se bedanking nie ’n verrassing nie. ''[[The Star]]'' het byvoorbeeld destyds geskryf: "Sy uitvoerende take as direkteur-generaal is een-een weggekalwe tot daar vir hom amper niks oor was om te doen nie." Maar nes in Poole se geval, is aangekondig dat Roos se pos weggeval het. So het Meyer hoof van die uitsaaiwese in Suid-Afrika geword. ''The Star'' het in sy kommentaar geskryf: "In sy 24 jaar in die uitsaaiwese was mnr. Roos deurgaans ’n kampvegter vir onpartydigheid in die uitvoering van die SAUK se taak en die handhawing van demokratiese beginsels in die uitsaaiwese. Hy het altyd kragtig gestry teen enige poging om die SAUK in ’n propagandamasjien van die regering te omskep." Die ''[[Sunday Times]]'' het op 16 April 1961 geskryf: "Die regering en die Broederbond het hul vier jaar lange stryd gewen om van mnr. Gideon Roos ontslae te raak. By sy vertrek is die laaste hindernis verwyder wat gekeer het dat die uitsaaiwese in Suid-Afrika heeltemal in politieke hande beland." Dié koerant het berig dat Roos hulle ’n tydjie vantevore vertel het: "Die SAUK lewer ’n diens aan die publiek en dien dus die publiek, nie die regering nie." == Uitgewerk by die SAUK == [[Lêer:Gideon Roos.jpg|duimnael|regs|200px|Dr. Gideon Roos, toe hy direkteur-generaal van die [[SAUK]] was.]] Met Meyer se aanstelling in 1959 as raadsvoorsitter, is ’n nuwe pos, uitvoerende voorsitter, geskep. So kon Meyer nie net die korporasie se beleidsrigting bepaal nie; hy het ook oorheersende administratiewe en uitvoerende mag gehad. Hy het die teuels styf vasgehou, veral met betrekking tot sake van politieke belang. Roos en Meyer se mening oor die uitsaaiwese het lynreg verskil. Iemand moes kopgee en, soos destyds gewoonlik die geval was, sou dit nie die Broederbonder wees nie. In 1961 het [[Jannie Kruger]] as redakteur van ''[[Die Transvaler]]'' bedank om die SAUK se kulturele raadgewer te word, ’n pos wat Meyer, Broederbond-voorsitter van 1960 tot '72, geskep het vir ’n vername mede-Broeder. Sommige lede van die publiek en parlement het hewig beswaargemaak teen Kruger se reeks praatjies, ''Die Suid-Afrikaanse Toneel'', wat hulle gemeen het tekenend was van politieke partydigheid in die SAUK. Aan dié praatjies kon Roos niks doen nie omdat dit, volgens hom, "op hoër vlak" goedgekeur is. Meyer se volgende stap om Roos se mag in te perk, was om direkteurs met bepaalde take aan te stel. Roos was wel een van hulle, maar beheer oor die uitsaaiwese – wat tot dusver in sy hande was – is verdeel tussen vyf mense, van wie drie Broeders was: dié in beheer van administrasie, finansies en programme. Al waarmee Roos oorgebly het, was [[Springbokradio]] en die Afrikadiens, wat bitter min beleidsrigting of administrasie behels het. Die meeste personeellede was ontsteld omdat hulle gemeen het Roos se invloed is ingekort en dat hy verneder is. Hy het ’n reputasie opgebou vir nougesette regverdigheid en as iemand wat harmonie tussen Afrikaans- en Engelssprekende personeel geskep het. Op ’n afskeidsparty in die SAUK-gebou in Johannesburg op [[1 Junie]] [[1961]] het Roos aan sy personeel gesê: "Ek sou graag die res van my werklewe in diens van die radio in Suid-Afrika wou deurgebring het, maar ’n mens kan nie altyd doen wat jy wil nie." Aan ''[[The Star]]'' het hy gesê: "Dis nie maklik om jou wortels uit te trek en weg te breek van ’n beroep wat ek so liefhet soos die radiowese het nie. Ek het gehoop ek sou die voorreg gehad het om my land en my volk in die radiowese te dien tot die dag dat ek aftree." En 33 jaar later, in 'n onderhoud met ''[[Beeld]]'', het hy, terwyl hy verkies het om nie oor sy bedanking te praat nie, gesê dit was "uit beginsel" en bygevoeg: "Sê maar ons het verskil oor die rol en wese van 'n openbare uitsaaidiens in 'n veelrassige en veeltalige Suid-Afrika."<ref name="9jul94" /> Met Roos se uittrede is die Broederbond stewig in beheer geplaas van ’n magtige propagandamasjien. In 1962 het hy voorsitter en hoofbestuurder van Samro geword,<ref name="roberts" /> 'n organisasie wat deur sy toedoen tot stand gekom het en waarvan hy meer as 30 jaar lank voorsitter was, tot kort voor sy dood.<ref>{{af}}[http://152.111.1.87/argief/berigte/dieburger/1994/08/23/4/4.html Afrikaanse kerkliederskat geboekstaaf]. ''[[Die Burger]]'', 23 Augustus 1994.</ref> Met die viering van Samro se 30-jarige bestaan op [[29 November]] [[1992]] was sy jaarlikse omset aan tantième meer as R46&nbsp;miljoen, verreweg die hoogste van enige soortgelyke organisasie in Afrika.<ref>{{af}}[http://152.111.1.87/argief/berigte/dieburger/1992/10/17/4/9.html Samro reg vir groot galakonsert], ''[[Die Burger]]'', 17 Oktober 1992.</ref> Later het hy ook die Dramatiese, Artistieke en Letterkundige Regteorganisasie (Dalro) gestig en dieselfde betrekking daar beklee. == Belangstelling in musiek, toneel en sake == [[Lêer:Esther Mentz en Chris Lessing by lede van die Asaf-koor in Carmen in 1946, die eerste keer dat 'n opera in Afrikaans in Johannesburg opgevoer is.jpg|duimnael|links|300px|[[Esther Mentz]], dr. Roos se eggenote, en Chris Lessing by lede van die Asaf-koor in ''Carmen'' in 1946, die eerste keer dat 'n opera in [[Afrikaans]] in [[Johannesburg]] opgevoer is. Roos het die opera vertaal en dis op [[23 Maart|23]] en [[27 Maart]] opgevoer. Die dirigent was John Connel.<ref>{{af}}Stead, Rinie in ''Lantern'', Desember 1963.</ref>]] Roos was 'n begeesterde ondersteuner van musiek en het heel eiesoortige bydraes tot die toonkuns in Suid-Afrika gelewer. Hy het byvoorbeeld 15 operas en nege operettes in Afrikaans verwerk en was jare lank lid van [[Truk]] se bestuurskomitee vir musiek; van 1979 af as voorsitter. Hy was ook voorsitter van die Johannesburgse Musiekvereniging. Onder sy bestuur het Samro deur die toekenning van pryse en beurse en die publikasie van oorspronklike Suid-Afrikaanse musiek en 'n boek of twee, een van die voorste beskermhere van die plaaslike toonkuns geword. Samro het ook hulp verleen met die vervaardiging van 'n aantal grammofoonplate.<ref>{{af}}Malan, dr. Jacques P. (hoofred.) 1986. ''Suid-Afrikaanse Musiekensiklopedie''. Deel IV. Kaapstad: Oxford University Press.</ref> Roos en Pieter de Waal het 'n groot rol gespeel in die uitbouing van die B-program (later die Afrikaanse program genoem) van die SAUK wat bygedra het tot die bevordering van Afrikaans landwyd. Dit het nuwe geleenthede geskep vir skrywers van Afrikaanse dramas en vervolgverhale en vir kunstenaars om dit oor die radio aan te bied.<ref name="stals" /> Van die organisasies waartoe hy behoort het, was die Association Littéraire et Artistique Internationale (Alai, wat in 1878 gestig is en vandag nog wetshervorming voorstel met betrekking tot wêreldwye kopiereg), die Internationalen Gesellschaft für Urheberrecht (Intergu, die Internasionale Vereniging vir Kopiereg, gestig in 1954),<ref>{{de}}[http://www.intergu.de/ Intergu se webtuiste]. URL besoek op 6 November 2016.</ref> die Confédération Internationale des Sociétés d'Auteurs et Compositeurs (Cisac, wat in 1926 in [[Frankryk]] as nieregeringsorganisasie sonder winsoogmerk gestig is om die regte van skeppers wêreld te beskerm),<ref>{{en}}[http://www.cisac.org/ Cisac se webtuiste]. URL besoek op 6 November 2016.</ref> en die South African Association for the Protection of Industrial Property. Op sake- en kultuurgebied was hy direkteur van die Commercial Union Assurance Company of SA, van die Grootvlei Propriety Mines Ltd., en van die Johannesburgse Burgerteater-vereniging, uitvoerende trustee van die Suid-Afrika-Stigting, voorsitter van die Suid-Afrikaanse Instituut vir Internasionale Betrekkinge (Witwatersrandse tak), van die Suid-Afrikaanse Genootskap van Internasionale Reg, en lid van die [[Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns]],<ref name="roberts" /> en [[Truk]] se raad. Hy het ook in uitvoerende hoedanigheid gedien in die Nasionale Opera-assosiasie van SA en was sedert 1973 voorsitter van die beoordelaarspaneel van die [[Nederburg]]-operaprys.<ref>{{af}}[http://152.111.1.87/argief/berigte/dieburger/1989/10/03/11/7.html Persoonlik], ''[[Die Burger]]'', 3 Oktober 1989. URL besoek op 8 November 2016.</ref> == Eerbewyse == Roos, wat vier keer vereer is vir sy bydrae tot die kultuurlewe in Suid-Afrika, het die erenaam mnr. Musiek gekry omdat hy gesorg het vir outeursregbeskerming vir Suid-Afrikaanse komponiste, liedjieskrywers en dramaturge.<ref name="9jul94" /> Op [[Unisa]] se lentegradeplegtigheid op [[29 September]] [[1989]] het dr. Roos die eredoktorsgraad Musicologiae (Musiekkunde) van [[Unisa]] ontvang.<ref>{{af}}[http://152.111.1.87/argief/berigte/dieburger/1989/10/03/11/7.html Persoonlik], ''[[Die Burger]]'', 3 Oktober 1989. URL besoek op 8 November 2016.</ref> Drie jaar later, in April 1991, het die [[Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns]] Roos met 'n besondere erepenning vir die bevordering van die uitsaaiwese en uitvoerende kunste vereer.<ref>{{af}}[http://152.111.1.87/argief/berigte/dieburger/1992/04/25/3/8.html Akademiepryse vir 14; Bosch postuum vereer], ''[[Die Burger]]'', 25 April 1992. URL besoek op 8 November 2016.</ref> In 1994 het die [[Universiteit van die Witwatersrand]] 'n eredoktorsgraad in die regte aan hom toegeken vir sy "uitmuntende bydrae tot die intellektuele lewe van Suid-Afrika". Die [[Federasie van Afrikaanse Kultuurvereniginge]] het sy prestigeprys vir die bevordering van die skeppende kunste aan hom toegeken.<ref name="152-11mrt99" /> == In sy eie woorde == Laetitia Pople het in 1994 'n onderhoud met dr. Roos vir ''[[Beeld]]'' gevoer nadat hy kort tevore sy tweede eredoktorsgraad ontvang het. Sy het hom indertyd as "nog fier en regop" beskryf. In dié onderhoud het hy onder meer gesê:<ref>{{af}}[http://152.111.1.88/argief/berigte/beeld/1994/07/19/9/4.html Mnr. Musiek op 84 nog fier en regop]{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, ''[[Beeld]]'', 19 Julie 1994. URL besoek op 8 November 2016.</ref> * '''Oor kopiereg''': "In die Tien Gebooie staan jy mag nie jou naaste se materiële besittings steel nie, maar 'n mens vergeet maklik van die 'of iets' (geesteskeppings soos musiek, drama en poësie) in daardie gebod. Ons maak 'n magdom wette om ons materiële besittings te beskerm, maar geen wette om ons geesteskeppings te beskerm nie. Die uitvoerende kunstenaar maak geld, maar die skeppende kunstenaar is kwesbaar." * '''Oor die ontstaan van Dalro''': "Ons (Samro en Dalro) kan nee sê namens komponiste, dramaturge en skrywers en ons kan betaling vir die skeppende kunstenaar eis. Breytie Breytenbach het eendag radeloos kom aanklop en gesê hy kan nie nee sê vir kerkvereningings nie. Daarom het ons Dalro gestig." * '''Oor die beskerming van outeursreg''': "As iemand in die vroeë dae 'n gedig op 'n tablet geskryf het en iemand het die tablet gekoop, was die gedig syne. Dié voor-Renaissance kunstenaar was heel tevrede om anoniem te bly en te skep tot eer van God. Die Renaissance het egter 'n individualistiese kunstenaar na vore laat tree, iemand wat trots is op sy werk en erkenning en vergoeding eis. Die ontdekking van die boekdrukkuns in 1485 het tot grootskeepse, ongeoorloofde nadrukkery gelei. Martin Luther was een van die eerste skrywers wat sy stem dik gemaak het oor die reg en beskerming van die skrywer. Daarna het koninklike bevoorregting gegeld net sekere drukkers kon boeke herdruk en dit het natuurlik ook gelei tot sensuur. Dit is baie ironies. As 'n mens na die geskiedenis kyk, is dit die gebruiker of leser van 'n teks wat beskerm word en nie die skrywer of skepper daarvan nie." * '''Oor sy eerste loopbaankeuse, die regte''': "Ek het nie geweet wát ek wil doen nie en het my toe maar vir die klassieke tale Grieks en Latyn laat inskryf en drie jaar later vir 'n graad in die regte aan die Universiteit van Stellenbosch. Ek is net ná universiteit tot die Balie toegelaat met 'n salaris van R6 per maand en moes van nege tot vyf op kantoor sit. Dit was die jaar van die [[Groot Depressie]], mense het nie geld gehad vir hofgedinge nie. Ek het 'n maand gehou en toe gevra om van die rol geskrap te word." * '''Oor sy ontmoeting met sy lewensmaat''': "Ek het 'n gróót slag geslaan met daardie eisteddfod (in 1931, toe hy 22 was). Benewens my vrou het ek ook 'n goue medalje vir sang ontvang en is ek ook werk as 'n omroeper aangebied!" * '''Oor sy besonder lang loopbaan''': "My stokperdjie is nou my werk. Ek het jare gelede gholf gespeel, maar nie veel erg daaraan gehad nie. Om vandag by te bly, is 'n heeltydse werk. Die rekenaar het die beskerming van outeursreg ingrypend verander. Ek moet baie lees om by te bly. Het jy geweet 'n mens kan deesdae tot 750 uur se musiek op 'n [[mikroskyfie]] stoor? Die implikasies vir outeursreg is verreikend!" == Gesinslewe == [[Lêer:Grafsteen van dr Gideon Roos en Esther Mentz in die Onderpapegaaiberg-begraafplaas op Stellenbosch.JPG|duimnael|270px|regs|Dr. Roos en sy vrou, [[Esther Mentz]], se grafsteen in die Onderpapegaaiberg-begraafplaas op [[Stellenbosch]].]] Roos is op [[8 Januarie]] [[1938]] met [[Esther Mentz]] (1911–1986),<ref>[http://www.eggsa.org/library/main.php?g2_itemId=582259 Hul grafsteen soos te sien op die webtuiste van die GGSA]{{Dooie skakel|date=Januarie 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}.</ref> aktrise en operasangeres, getroud. Uit dié huwelik is twee seuns en 'n dogter gebore. Hulle het jare lank by Lystanwoldweg 12, Saxonwold, [[Johannesburg]], gewoon. Sy belangstellings was volkereg, internasionale sake, gholf en tuinmaak. Die klubs waartoe hy behoort het, was onder meer die Rand-klub, Pretoria-klub, Staatsdiensklub (Kaapstad) en die Constantiaklub (Pretoria).<ref>{{af}}{{en}} Kruger, dr. D.F. 1963. ''Wie is wie in Suid-Afrika''. Johannesburg: Vitae Uitgewers.</ref> Hy is op [[9 Maart]] [[1999]] in die ouderdom van 89 jaar, drie maande en nege dae aan 'n hartaanval dood nadat hy in die Randse Klub in Johannesburg inmekaargesak het pas nadat hy 'n praatjie oor radiokommunikasie gelewer het.<ref name="152-11mrt99" /> == Filmografie == * [[Springbok (rolprent)|Springbok]], 1976 as Charles * [[Boemerang 11:15]], 1972 as Johan van Buuren * [[Sien jou môre]], 1970 as mnr. Bell * [[Lied in My Hart]], 1970 as Weber * ''[[The Cape Town Affair]]'', 1967 as hoof van veiligheidstak (nie erken nie) * [[Pinkie se Erfenis]], 1946 as dr. Hendrik Steenkamp * [[Donker Spore]], 1944 as Koos Kok == Bronne == * {{af}} Beyers, C.J. 1987. ''[[Suid-Afrikaanse Biografiese Woordeboek]] Deel V''. Pretoria: [[Raad vir Geesteswetenskaplike Navorsing]]. * {{af}}{{en}} Kruger, dr. D.F. 1963. ''Wie is wie in Suid-Afrika''. Johannesburg: Vitae Uitgewers. * {{af}} Malan, dr. Jacques P. (hoofred.) 1986. ''Suid-Afrikaanse Musiekensiklopedie. Deel IV''. Kaapstad: Oxford University Press. * {{en}} Potgieter, D.J. 1970. ''[[Standard Encyclopaedia of Southern Africa]], deel 2''. Cape Town: Nasionale Opvoedkundige Uitgewery Ltd. * {{en}}Roberts, T. (hoofredakteur). 1975. ''Who's Who of Southern Africa''. Johannesburg: Combined Publishers (Edms) Bpk. * {{af}} Stals, prof. dr. E.L.P. (red.). 1986. ''Afrikaners in die Goudstad, Deel 2. 1924–1961''. Pretoria: HAUM Opvoedkundige Uitgewery. * {{en}} [[Hans Strydom (verslaggewer)|Strydom, Hans]] en Wilkins, Ivor. 1984. ''The Super-Afrikaners''. Cape Town: Jonathan Ball Publishers. * {{af}} Swart, dr. M.J. (voorsitter redaksiekomitee). 1980. ''Afrikaanse kultuuralmanak''. Aucklandpark: [[Federasie van Afrikaanse Kultuurvereniginge]]. == Verwysings == {{Verwysings|3}} == Eksterne skakels == * [https://www.google.co.za/maps/@-26.1612073,28.0376519,3a,38.4y,131.55h,96.22t/data=!3m6!1e1!3m4!1sO6NlPH87ArGGzgHMwqrIJw!2e0!7i13312!8i6656 In hierdie huis by Lystanwoldweg 12, Saxonwold, Johannesburg, het die Roos-egpaar jare lank gewoon]. URL besoek op 6 November 2016. {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Roos, Gideon}} [[Kategorie:Suid-Afrikaanse omroepers]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse akteurs]] 7rx4wujryxm7x7n3y6o25pzw1jz3wbe 0 118615 2974523 2971140 2026-10-01T15:03:48Z Jcb 223 2974523 wikitext text/x-wiki {{Infoboks-Vliegtuig |naam= Douglas C-47 |subsjabloon= |beeld=Lêer:MM61893 14-46 Douglas C-47DL Skytrain Italian Air Force RIAT Fairford 190787 (51891294945).jpg |byskrif= |tipe=Vragvliegtuig en [[bomwerper]] |vervaardiger= [[Douglas Aircraft Company]] |ontwerper= |eerste vlug=17 Desember 1935 |bekendstelling=1936 |vrygestel= |onttrek= |status= |hoofgebruiker= |meer gebruikers= |vervaardig=1936-1942, 1950 |aantal gebou=10&nbsp;174 |programkoste= |eenheidskoste=VS$ 79 500 (in 1935)<ref>Rumerman, Judy. [http://www.centennialofflight.gov/essay/Aerospace/DC-3/Aero29.htm "The Douglas DC-3."] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20040806152215/http://www.centennialofflight.gov/essay/Aerospace/DC-3/Aero29.htm |date= 6 Augustus 2004 }} ''U.S. Centennial of Flight Commission,'' 2003. Besoek: 12 Maart 2012.</ref> |ontwikkel van= |variante met eie artikels= }} Die '''Douglas C-47 Skytrain''' is 'n [[vliegtuig]] wat gebaseer is op die [[Douglas DC-3]] en vervaardig is vir die militêre mark gedurende en ná die [[Tweede Wêreldoorlog]]. Hierdie vliegtuig het ook deelgeneem aan die [[Berlynse Lugbrug]]. Daar was 10 183 militêre transportvliegtuie wat van die DC-3 afgelei is. Die meeste van hulle is in twee verwante reeks vliegtuie gebou, naamlik die C-47- en R4D-reeks en die C-53-reeks en die C-117’s. Die C-47 was ’n veeldoelige transportvliegtuig wat ’n dubbelvragdeur en ’n versterkte kajuitvloer met ’n vangblok, leikatrol en vasbindtoebehore asook ’n utiliteitsbinnekant sonder klankdemping gehad het. == Militêre variante van die DC-3 == Daar was 10 183 militêre transportvliegtuie wat van die DC-3 afgelei is. Die meeste van hulle is in twee verwante reeks vliegtuie gebou, naamlik die C-47- en R4D-troepedraers/vragvliegtuie en die C-53- en C-117- troepedraers/personeel-transportvliegtuie. Daarbenewens is 149 DC-3’s en DC-3A’s wat deur burgerlike klante bestel is met militêre benoemings afgelewer, aangesien hulle voor voltooiing deur die VSA-regering oorgeneem is. Daar is ook aan 93 DST’s, DST-A’s, DC-3’s, DC-3A’s en DC-3B’s militêre benoemings toegewys nadat hulle vir militêre diens in gebruik geneem is. C-47’s, C-47A’s en C-47B’s is in die Long Beach-aanleg en C-47A’s, C-47B’s, TC-47B’s en C-117A’s is in die Oklahoma-aanleg gebou. Daarbenewens is daar C-53’s in die Santa Monica-aanleg gebou. Die eerste aankope deur die VSA se militêre magte het bestaan uit die oorname van kommersiële bestellings op die produksielyn en lugrederyvlootaankope ná die uitbreek van die oorlog. Sodoende het die variantbenamings C-48, C-49, C-50, C-51, C-52, C-53, C-68, C-48B, C-48C, C-49D, C-49E, C-49F, C-49G, C-49H en C-84 ontstaan. Douglas het 442 DST’s, DST-A’s, DC-3’s, DC-3A’s en DC-3B’s afgelewer voordat die produksie van burgerlike vliegtuie deur Amerika se toetrede tot die oorlog onderbreek is. === Militêre variante wat deur Douglas vir die USAAF gebou is === Douglas het drie variante ingevolge USAAF-kontrakte gebou, naamlik die C-47, C-53 en C-117. ==== Douglas C-47 ==== [[Lêer:6840 2006-09-20 FAYP 067 vragdeur 600x400.jpg|duimnael|Dubbelvragdeur, ingevoegde passasiersdeur en draagbare trappe van die C-47]] Die C-47 het uit die Douglas DC-3 ontstaan en was die standaard veeldoelige transportvliegtuig van die United States Army Air Corps (USAAC)/United States Army Air Forces (USAAF). Die C-47 Skytrains het ’n dubbelvragdeur (aan die linkerkant) en ’n versterkte kajuitvloer met ’n vangblok, leikatrol en vasbindtoebehore asook ’n utiliteitsbinnekant sonder klankdemping gehad.<ref>{{Cite book |last=Gradidge |first=Jennifer |title=The Douglas DC-1/DC-2/DC-3, The First Seventy Years |date=30 September 2006 |publisher=Air-Britain (Historians) Ltd |year=2006 |isbn=978 085130 332 1 |location=Staplefield, West Sussex, England |pages=11 |language=en}}</ref> Die eerste kontrak (vir 147 C-47’s wat in die Long Beach-aanleg gebou sou word) is op 16 September 1940 onderteken. Hierdie Kaliforniese aanleg sou gedurende die volgende vyf jaar nie minder nie as 4072 C-47/C-47A/C-47B-DL’s lewer wat deur die USAAC/USAAF bestel is asook 66 R4D-1’s wat direk deur die VSA-vloot bestel is. Daarbenewens is 5364 C-47A/C-47B/TC-47B-DK’s en 17 C-117A-DK’s in die staatsaanleg in Oklahoma City gebou. Weens die dreigende oorlogswolke wou die Oorlogsdepartement en die Vlootdepartement nie wag vir die produksie by die Long Beach-aanleg om in volle swang te kom nie, en gevolglik het die Oorlogsdepartement ’n aanvullende kontrak (gedateer 24 Junie 1941) geteken vir ’n aanvanklike groep van 92 C-53’s wat in die Santa Monica-aanleg gebou sou word. Die C-47 is as die C-47-, C-47A- en C-47B-variant gebou. ===== C-47 ===== Die C-47-variant is uitsluitlik in die Long Beach-aanleg gebou en daarom is die agtervoegsel “DL” by die volle modelbenoeming bygevoeg. Hierdie tipe is afgelewer met Pratt & Whitney R-1830-92- radiale enjins van 1 200 perdekrag wat 1 050 perdekrag op 2 286 meter ontwikkel en brandstoftenke van 3 041 liter. Daarbenewens kon tot nege hulptenke van 377 liter in die romp geïnstalleer word. Die C-47-DL’s het hoofsaaklik van die burgerlike DC-3A’s verskil deurdat hulle versterkte metaalvloere gehad het met toebehore om die vrag vas te bind. Verder is die passasiersdeur aan die linkerkant deur ’n dubbelvragdeur vervang. Vir die laai en aflaai van moeilik hanteerbare vragte (insluitende voertuie soos Jeeps) het beide vragdeure teen die kant van die romp oopgemaak, een na die neus en een na die stert. Vir die vervoer van personeel is net die voorste gedeelte van die deur gebruik. Vir die neerlaat van valskermtroepe is die voorste deel van die vragdeur verwyder. Die leegbedryfsmassa van die C-47 was hoër as dié van die vooroorlogse DC-3A, maar omdat die maksimum opstygmassa tot 68 355 kilogram verhoog is, was die vragdravermoë van die C-47 nie laer nie. [[Lêer:6862 1985-05-15 FADN 864 EL shad astro 600x364.jpg|duimnael|Navigasiekoepel bo-op die romp, agter die stuurkajuit van die C-47]] Vanaf konstruksienommer 9000 is alle laatmodel-C-47’s en alle C-47A’s, C-47B’s en C-117’s met versterkte vlerkpunte afgelewer. Ander verskille het bestaan uit die byvoeging van ’n navigasiekoepel agter die stuurkajuit en die installasie van kajuitvensters waarvan die middelste gedeeltes uitgestamp kon word sodat gewere as verdediging teen vegvliegtuie afgevuur kon word. Ander veranderings wat gedurende die produksieproses aangebring is, was hegpunte wat onder die romp gemonteer is sodat moeilik hanteerbare vragte of ses valskermhouers ekstern vervoer kon word en ’n sweeftuigsleephoek wat die standaard stertkeël van lynvliegtuie en vroeëproduksie-C-47’s vervang het. Hierdie eerste C-47’s en later modelle het die amptelike naam “Skytrain” gekry. In die Britse Statebond-lande en ook die grootste deel van die res van die wêreld is eers die militêre C-47’s en daarna die burgerlike DC-3’s feitlik universeel “Dakotas” genoem.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=164/165 |language=en}}</ref> [[Lêer:C-47 interior w paras 1942.jpg|duimnael|Die C-47 kon 28 valskermtroepe vervoer.]] Die standaard militêre bemanning van die C-47’s het uit ’n vlieënier, ’n medevlieënier, ’n boordingenieur en ’n radio-operateur bestaan. Op lang vlugte is ’n navigator bygevoeg. Tot 28 lug- of valskermtroepe het op voubanke aan elke kant van die kajuit gesit. ===== C-47A ===== Die C-47A was die model waarvan die meeste geproduseer is, naamlik by Long Beach (2 954 C-47A-DL’s) en by Oklahoma City (2 299 C-47A-DK’s). Hulle enjins is, net soos in die geval van die C-47’s, met enkelspoedaanjaers toegerus. Hulle het egter ’n 24-volt- elektriese stelsel in plaas van ’n 12-voltstelsel en warmlugverwarming instede van stoomverwarmers gehad. [[Lêer:Douglas C-47 Skytrain.jpg|duimnael|Die Douglas C-47 Skytrain met die reeksnommer 43-15992 word in die 1940’s gesien. Die embleem ná die nasionale kenteken lyk soos die Lugtransportkommandement-embleem.]] Die Douglas C-47 Skytrain met die reeksnommer 43-15992 het die konstruksienommer 20458 en het die lewe as ’n Douglas C-47A-90-DL begin, en is op 12 Oktober 1948 as ’n VC-47A benoem, is op 19 Januarie 1949 as ’n C-47A herbenoem en toe op 28 Mei 1949 as ’n VC-47A herbenoem. ===== C-47B ===== Om werkverrigting op hoër hoogtes te verbeter, het 300 C-47B-DL’s en 2 932 C-47B-DK’s R-1830-90C-enjins gehad. Die tweespoedaanjaers waarmee hierdie enjins toegerus was, het hulle in staat gestel om 1 200 perdekrag met opstyging op seevlak, 1 100 perdekrag op 1 859 meter en 1 000 perdekrag tussen 3 810 en 4 419 meter te lewer. Daar was ook ander variante van die C-47. ===== TC-47B ===== In die middel van C-47B-produksie het die Oklahoma City-aanleg 133 TC-47B-DK’s gebou. Hulle was as navigasieopleidingsvliegtuie toegerus. Ekstern kon hulle op grond van die ry navigasiekoepels bo-op hulle romp onderskei word. ===== XC-47C ===== Om voorsiening te maak vir die moontlikheid dat daar op baie eilande in die Stille Oseaan nie vliegvelde beskikbaar sou wees nie, is Douglas opdrag gegee om die C-47-DL met die kontruksienommer 7365 (reeksnommer 42-5671) met ’n paar Edo Model 78-pontons toe te rus. Tydens toestvlugte is daar ontdek dat die XC-47C in vlug en op kalm water bevredigend gehanteer het maar daar was tekorte tydens ander fases van bedrywighede. Van hierdie pontons is gebruik om ’n klein aantal C-47’s toe te rus. AANTEKENING Die hele gedeelte tot hier is op ''Skyleaders'' gegrond.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=163 to 166 |language=en}}</ref> ===== Douglas C-47-sweeftuig (XCG-17) ===== [[Lêer:Douglas XCG-17 in flight.jpg|duimnael|Die Douglas XCG-17-gevegsweeftuig word tydens vliegtoetse gesleep.]] Die XCG-17 was ’n eksperimentele troepetransportsweeftuig wat ’n omskepping van die C-47-DL met die konstruksienommer 4588 en die reeksnommer 41-18496 was. Die vliegtuig is op 14 Junie 1944 by die Clinton County-lughawe in ’n sweeftuig omskep. Die enjins van die vliegtuig is verwyder en die naselle is met stroomlynkappe bedek. Hoewel bevredigende resultate tydens toetse verkry is, is die sweeftuig nie gebruik nie omdat die USAAF teen daardie tyd nie meer gevegsweeftuie nodig gehad het nie. Die XCG-17 is gestoor, verkoop en in 1949 as ’n burgerlike DC-3A herbou.<ref name="f167">{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=167 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Gradidge |first=Jennifer |title=The Douglas DC-1/DC-2/DC-3, The First Seventy Years |date=30 September 2006 |publisher=Air-Britain (Historians) Ltd |year=2006 |isbn=978 085130 429 8 |location=Staplefield, West Sussex, England |pages=333 |language=en}}</ref> ==== Douglas C-53 ==== [[Lêer:6875 1989-05-05 FASK 308 her cr her 600x364.jpg|duimnael|Die C-53’s het nie die versterkte kajuitvloere en dubbele vragdeure van die C-47’s gehad nie.]] As ’n tydelike maatreël totdat veeldoelige C-47’s van die Long Beach- en Oklahoma City-aanleg afgelewer kon word, het die USAAF 221 C-53-DO’s bestel om as troepedraers op die DC-3-produksielyn in Santa Monica gebou te word. Die C-53’s het R-1830-92-enjins gehad maar nie die versterkte kajuitvloere en dubbele vragdeure van die C-47’s gehad nie. Hulle kajuite is met 28 metaalsitplekke (in sewe rye van twee plus twee) toegerus en die tipe het voorsiening gehad om sweeftuie te sleep. Die USAAF het ook 153 C-53D-DO’s ontvang. In die geval van hierdie tipe is die metaaltroepesitplekke met banke aan die sye van die kajuit vervang (soos dié van die C-47’s). Die C-53 Skytrooper is ook as die C-53B-DO (agt lugrame is met winteraangepaste toerusting, hulpromptenke en ’n navigasiekoepel gemodifiseer), die C-53C-DO en C-53D gebou en daar was ook ’n XC-53A-DO-variant. Laasgenoemde het die konstruksienommer 4932 en reeksnommer 42-6480 gehad en het vir toetsdoeleindes gemodifiseerde klappe en pneumatiese ontysingstoestelle gehad. Altesaam 17 burgerlike DC-3A’s wat vir United Airlines bestem was, is tydens konstruksie gekommandeer en volgens militêre spesifikasies voltooi. Die benoeming C-53C-DO is aan hulle toegeken en hulle het die reeksnommers 43-2018 tot 43-2034 gehad. AANTEKENING Die hele gedeelte tot hier is op ''Skyleaders'' gegrond.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=166, 168 |language=en}}</ref> [[Lêer:6875 1989-05-05 FASK 308 her 72dpi.jpg|duimnael|Die Douglas C-53D met die reeksnommer 6875(2) word op 5 Mei 1989 op Lugmagbasis Swartkop gesien.]] Die Suid-Afrikaanse Lugmag het een Douglas C-53D gebruik. Die C-53-DO met die konstruksienommer 11746 is met die USAAF-reeksnommer 42-68819 afgelewer en is met verskillende registrasienommers en op verskillende tye in die burgerlike sektor gebruik. Dit het ook in die Franse en die Joegoeslawiese Lugmag gedien. In Suid-Afrika is die SALM-reeksnommer 6875(2) aan die vliegtuig toegeken.<ref>{{Cite book |last=Gradidge |first=Jennifer |title=The Douglas DC-1/DC-2/DC-3, The First Seventy Years |date=30 September 2006 |publisher=Air-Britain (Historians) Ltd |year=2006 |isbn=978 085130 332 1 |location=Staplefield, West Sussex, England |pages=396 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Brent |first=Winston |title=Douglas C-47 Dakota in SAAF Service A Pictorial History 1943 – 2010 |date=November 2010 |publisher=Freeworld Publications CC |year=2010 |isbn=978-0-9802797-4-0 |location=Nelspruit, South Africa |pages=127 |language=en}}</ref> Die C-53 Skytrooper is as die C-53-DO asook as die C-53C en C-53D gebou en het ’n deur aan die linkerkant gehad.<ref>{{Cite book |last=Gradidge |first=Jennifer |title=The Douglas DC-1/DC-2/DC-3, The First Seventy Years |date=30 September 2006 |publisher=Air-Britain (Historians) Ltd |year=2006 |isbn=978 085130 332 1 |location=Staplefield, West Sussex, England |pages=11, 33 |language=en}}</ref> ==== Douglas C-117 ==== Teen die einde van die oorlog was minder gevegstransportvliegtuie nodig maar meer militêre passasiersvliegtuie nodig; daarom is 17 C-117A-DK’s by Oklahoma gebou. Hulle het van die C-47B’s verskil deurdat hulle nie die versterkte kajuitvloer of dubbelvragdeur gehad nie, maar met 21 lynvliegtuigtipe sitplekke, ’n kombuis en toiletfasiliteite toegerus is. Ná die oorlog is 11 C-117A’s met R-1830-90D-enjins toegerus, en hulle is as C-117B-DK’s herbenoem.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=166/167 |language=en}}</ref> === Variante wat deur Douglas vir die VSA-vloot gebou is === [[Lêer:Douglas R4D-5 discharges high-priority freight in the United States, circa 1943-45 (80-G-K-13354).jpg|duimnael|Vrag met ’n hoë prioriteit word circa 1943 tot 1945 uit ’n R4D-5 gelaai.]] VSA-vloot DC-3-variante het die benoemings R4D-1, R4D-5, R4D-6 en R4D-7 gekry. Hulle was almal gelyk aan C-47-variante. Die R4D-2’s en R4D-4’s is as burgerlike DC-3’s geproduseer en die R4D-3’s was C-53-DO’s wat deur die USAF oorgeplaas is. ==== Douglas R4D-1 ==== Die R4D-1’s het bestaan uit 66 vliegtuie wat direk deur die Vlootdepartement bestel is en 40 wat deur die USAAF oorgeplaas is en in die Long Beach-aanleg gebou is. Hulle was basies identies aan C-47-DL’s, behalwe dat hulle met spesifieke vloottoerusting soos radio’s toegerus is. Die enjins van die R4D-1 was ook R-1830-92’s. ==== Douglas R4D-4 ==== [[Lêer:Douglas R4D-4 NATS (4567984823).jpg|duimnael|Die R4D-4 met die BuNo 07003 word op 9 April 1946 as ’n tweester-admiraalsvliegtuig van die Vlootlugtransportdiens by Oakland gesien.]] Daar was nege R4D-4’s, en hulle het die konstruksienommers 4962, 6345 en 6348 tot 6355 gehad. Die vliegtuig met die konstruksienommer 6349 is as ’n DC-3A-447 gebou en was vir Pan American Airways bedoel, maar is gekanselleer en het die VSA-vloot R4D-4 met die BuNo 07003 geword.<ref>{{Cite book |last=Gradidge |first=Jennifer |title=The Douglas DC-1/DC-2/DC-3, The First Seventy Years |date=30 September 2006 |publisher=Air-Britain (Historians) Ltd |year=2006 |isbn=978 085130 332 1 |location=Staplefield, West Sussex, England |pages=123, 124 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=317 |language=en}}</ref> ==== Douglas R4D-5 ==== Een-en-tagtig C-47A-DL’s en 157 C-47A-DK’s wat ingevolge USAAF-kontrakte bestel is, is direk van die aanlegte in Long Beach en Oklahoma City na die VSA-vloot en die VSA Mariene Korps oorgeplaas. [[Lêer:U.S. Naval Air Transport Service Douglas R4D Skytrain of VR-3 unloads cargo, circa in 1944 (80-G-K-14166).jpg|duimnael|’n Douglas R4D van die VSA se Vlootlugtransportdiens laai circa 1944 vrag op Midwest-lughawe af. Die vliegtuig maak deel uit van Transporteskader 3 (VR-3). VR-3 was verantwoordelik vir transkontinentale vlugte in die Verenigde State van Amerika]] ==== Douglas R4D-6 ==== Dit was 150 vliegtuie wat as C-47B-DK’s bestel is en in vlootdiens R4D-6’s geword het. ==== Douglas R4D-7 ==== Altesaam 41 TC-47B-DK-opleidingsvliegtuie is na die VSA-vloot oorgeplaas, en hulle het R4D-7’s geword. AANTEKENING Die hele gedeelte tot hier is op ''Skyleaders'' gegrond.<ref name="f167" /> == Die Super DC-3/R4D-8/C-117D == [[Lêer:Douglas R4D-8 silhouette.png|duimnael|Super DC-3-silhoeët]] Die Super DC-3 (of DC-3S) is deur Douglas ontwerp om groter kapasiteit en beter werkverrigting te bied. Die tipe het sy verskyning in 1950 gemaak en het ’n nuwe neus- en stertdeel gehad en die buitevlerkpanele buiteboord van die middeldeel was effens teruggevou en het vierkantig gesnyde punte gehad.. Met ’n verbeterde lugraam en nuwe enjins (kragtiger Wright R-1820-C9HE’s) het die vliegtuig groot potensiaal gehad, maar met (surplus en goedkoper) vliegtuie wat die mark oorstroom het, was die ontwerp nie ’n sukses nie. Net drie vliegtuie is op versoek van Capital Airlines omskep. Die VSA-vloot was egter in hulle noppies met die variant en het 100 omskeppings van bestaande R4D-5- en R4D-6-lugrame bestel. Die omskepte vliegtuie is as R4D-8’s benoem. Later is hierdie benoeming na C-117D verander.<ref>{{Cite book |last=Gradidge |first=Jennifer |title=The Douglas DC-1/DC-2/DC-3, The First Seventy Years |date=30 September 2006 |publisher=Air-Britain (Historians) Ltd |year=2006 |isbn=978 085130 332 1 |location=Staplefield, West Sussex, England |pages=15 |language=en}}</ref> <ref name="281">{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=281 |language=en}}</ref> ’n Super DC-3 is in die YC-129 omskep om kort opstygings binne 152.39 meter te toets: * Die enkelwielhoofonderstel is met twee C-54-eenhede vervang. * Bedryfsmassa is verminder deur nienoodsaaklike toerusting te vrwyder en brandstof te beperk. * ’n Remvalskerm met ’n diameter van 30.48 meter is aan die sweeftuigsleephoek geheg. * JATO-bottels is onder aan die romp gemonteer om die opstygafstand te verminder. Die konstruksienommer van hierdie vliegtuig was 43158 en die reeksnommer 51-3817 is aan hom toegeken. Toetsvlugte is met die masjien onderneem, maar produksiebestellings is nie vir die tipe deur die USAF geplaas nie. Die dubbelwiele van die hoofonderstel en landingsvalskerm van die vliegtuig is verwyder en dit is as die YC-47F benoem. Omdat die USAF nie in die tipe belanggestel het nie, is die vliegtuig as ’n R4D-8X met die BuNo 138659 na die VSA-vloot oorgeplaas.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=282 |language=en}}</ref> [[Lêer:Douglas C-117D Skytrooper, 17191 191, US Navy-2.jpg|duimnael|Die R4D-8 met die BuNo 17191 word op 21 Mei 1960 gesien (“NAPLES” is op die stertvin).]] Ná suksesvolle evaluering van die R4D-8X het die VSA-vloot besluit om 100 van sy bestaande R4D’s in die R4D-8-standaard te laat ombou. Hierdie vliegtuie het die nuwe konstruksienommers 43301 tot 43400 ontvang maar het hulle ou BuNos behou. Die R4D-8’s het Wright R-1820-80-enjins van 1475 perdekrag as kragbron gehad en is onder verskillende lugstasies van die VSA-vloot en die Mariene Korps versprei. Baie van die R4D-8’s is as R4D-8T-multi-enjin- en navigasieopleidingsvliegtuie gemodifiseer. Van hulle is ook as R4D-8Z-personeeltransportvliegtuie (met 16 lugrederytipe sitplekke) gemodifiseer. Die drie R4D-8-benoemings is in September 1962 na C-117D, TC-117D en VC-117D verander.<ref name="281" /> Die vliegtuig met die konstruksienommer 12980 is as ’n Douglas C-47A-20-DK met die USAAF-reeksnommer 42-93105 bestel maar het ’n R4D-5 met die BuNo 17191 in die VSA-vloot geword en is later in ’n R4D-8 met die konstruksienommer 43379 omskep en het in Desember 1952 na die VSA-vloot teruggekeer. As R4D-8 was die vliegmasjien rondom Mei 1959 by Napels gebaseer.<ref>{{Cite book |last=Gradidge |first=Jennifer |title=The Douglas DC-1/DC-2/DC-3, The First Seventy Years |date=30 September 2006 |publisher=Air-Britain (Historians) Ltd |year=2006 |isbn=978 085130 332 1 |location=Staplefield, West Sussex, England |pages=429, 638 |language=en}}</ref> == Operasionele gebruik == === Tweede Wêreldoorlog === [[Lêer:Two USAAF C-47A Skytrains.jpg|duimnael|Twee USAAF C-47A Skytrains van die 81ste Troepedraer-eskader (van die 12de Lugmag-troepedraervleuel) met valskermtroepe is op pad vir die inval van Suid-Frankryk (Operasie Dragoon). Die agterste vliegtuig is ’n Douglas C-47A-65-DL met die reeksnommer 42-100550 en die ander een is ’n C-47A-90-DL met die reeksnommer 43-15661.]] Gedurende die Tweede Wêreldoorlog is C-47’s en Dakotas vir verskeie operasies gebruik. Verskillende eenhede is op die been gebring om troepe te vervoer. Die eerste eenheid wat gestig is, was die 50ste Transportvleuel in Januarie 1941 by Wright Field in Ohio in die VSA. Vliegtuie wat deur die eenheid gebruik is, het onder andere bestaan uit C-47’s en C-53’s. Die eskaders en groepe van hierdie eenheid het met opleiding begin om valskermtroepe neer te laat en sweeftuie te sleep. Ter voorbereiding van die landings in Noord-Afrika, wat as Operasie Torch bekendgestaan het, is drie groepe van die 50ste Vleuel na Groot-Brittanje gestuur. Die groepe het uit die 60ste, 62ste en 64ste Troepedraergroep (TDG) bestaan. ’n Totaal van 39 C-47’s van die 60ste TDG het om 01:00 op 8 November 1942 op pad na Algerië vertrek, maar die missie was nie suksesvol nie, want net 10 C-47’s van die 60ste TDG kon hulle valskermtroepe neerlaat. C-47’s en C-53’s van die VSA en Dakotas van Brittanje is in Julie 1943 gebruik om valskermtroepe en sweeftuie na Sicilië te karwei en te sleep. In die Middellandse See-teater is C-47’s gedurende onderskeidelik Julie 1943 (vir Operasie Husky in Sicilië) en Augustus 1944 (Operasie Dragoon in Provence) gebruik om valskermtroepe te vervoer. USAAF C-47’s is in April 1945 tydens Operasie Herring in Noord-Italië vir die vervoer van Italiaanse valskermtroepe aangewend. [[Lêer:USAAF Douglas C-47s at Ghisonaccia Alzitone airfield, Corsica, France, 28 May 1944 (148028024).jpg|duimnael|Vyf USAAF-Douglas C-47-vliegtuie word op 28 Mei 1944 gesien. Hulle is gebruik om die grondbemanning van die 52ste Vegtergroep vanaf Aérodrome de Ghisonaccia Alzitone, Haute-Corse op Korsika naby Frankryk te vervoer. Die Douglas C-47-DL met die reeksnommer 41-7847 is regs sigbaar.]] Douglas- militêre weergawes het die meeste roem in die Europese Teater van Bedrywighede verwerf. Altesaam 14 groepe C-47’s en C-53’s (1 022 vliegtuie in totaal) en 2 360 sweeftuie is op vliegvelde in Engeland versamel om vir Operasie Neptune voor te berei (Neptune was die hoofkomponent van Operasie Overlord). Altesaam 821 C-47’s en C-53’s het gedurende die nag van 5 tot 6 Junie 1944 offisiere en manne van die 82ste en die 101ste Lugdivisie van die VSA na die skiereiland Contentin vervoer. Ná die bevryding van die besette Europa het C-47’s van Nommer IX Troepedraerkommandement troepe en voorraad na vliegvelde in die voorste linie in Normandië vervoer en met gewonde troepe na Brittanje teruggekeer. Herbevoorrading en die afvoer van mediese gavalle het tot die val van die Derde Ryk voortgeduur. [[Lêer:SC 201366 - C-47s dropping supplies to our troops on Corregidor Island, P.I., who landed the previous day. 17 February, 1945. (53005995663).jpg|duimnael|’n C-47 is op 17 Februarie 1945 besig om voorraad na troepe op die eiland Corregidor in die Filippyne af te gooi. Die troepe het die vorige dag op die eiland geland. Dit lyk asof die vliegtuig die reeksnommer 43-16104 het, wat die konstruksienommer 20570 gehad het en as ’n Douglas C-47A-90-DL gebou is. Die masjien het die kode X94 en die woorde “JUNGLE SKIPPERS” op die romp.]] ’n Transportarmada, wat hoofsaaklik uit C-47’s van Nommer IX Troepedraerkommandement bestaan het, was tydens Operasie Market Garden vir die neerlating of landing van 34 600 troepe van verskillende eenhede agter vyandelike linies verantwoordelik. Tydens die aanvanklike aanval wat op 17 September 1944 geloods is, het 1 274 C-47’s van die VSA, 164 Britse Dakotas en ander lugvaartuie 20 011 valskermtroepe, 14 589 lugsoldate en 3 082 ton se ammunisie, voedsel en voorraad gekarwei. C-47’s en Dakotas is ook in ander teaters gebruik. Byvoorbeeld: ’n Operasie waarby valskerms betrokke was, het op 5 September 1943 in die Suidwes- Stille Oseaan-gebied plaasgevind toe 96 C-47’s 1 700 valskermtroepe naby Nadzab in Nieu-Guinee neergelaat het. Op 5 Maart 1944 het 26 USAAF C-47’s elk twee sweeftuie met troepe, toerusting en voorraad tydens Operasie Thursday in Burma gesleep. AANTEKENING Die hele gedeelte tot hier is op ''Skyleaders'' gegrond.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=174 to 179 |language=en}}</ref> === Naoorlogse era === ==== Deep Freeze I ==== [[Lêer:USS Philippine Sea (CV-47) transporting Douglas R4D aircraft to Antarctica, 8 January 1947 (80-G-K-7623).jpg|duimnael|Een van die R4D-5’s word in Januarie 1947 op die dek van die vliegdekskip die ''Philippine Sea'' gesien.]] Ses R4D-5’s met ski’s aan weerskante van die hoofwiele en die stertwiel is in 1947 aan boord die vliegdekskip die ''Philippine Sea'' van die VSA gelaai om aan Operasie Highjump deel te neem. Die eerste twee vliegtuie het op 29 Januarie 1947 met behulp van straalsteun van die vliegdekskip opgestyg en na McMurdo-stasie gevlieg en het van daar (saam met die ander vier masjiene) die eerste volledige fotografiese opname van die kus van Antarktika asook ’n gedeelte van die binneland gedoen.<ref name="f192">{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=192 |language=en}}</ref> ==== Berlynse lugbrug ==== [[Lêer:C-47s at Tempelhof Airport Berlin 1948.jpg|duimnael|Tempelhof-lughawe in Berlyn 1948]] Die Sowjetunie het in Maart 1948 begin om grond- en watertoegang na Wes-Berlyn te beperk, wat op 24 Junie 1948 op ’n totale blokkade uitgeloop het. Toe moes die Westerse magte (Groot-Brittanje, die VSA en Frankryk) ’n ander manier vind om die minimum van 4 700 ton voedsel, brandstof en ander daaglikse behoeftes van hulle vestings en van Wes-Berlyners te voorsien. Dit het tot die Berlynse lugbrug aanleiding gegee. Dit was as Operasie Vittles (die Verenigde State) en opeenvolgend as Operasies Knicker, Carter Paterson en Plainfare (die Verenigde Koninkryk) bekend. Die eerste USAF C-47’s het op 26 Junie by Berlyn-Tempelhof geland en is twee dae later deur Britse Koninklike Lugmag Dakotas by Berlyn-Gatow gevolg. Die Amerikaanse C-47’s is net tot September 1948 gebruik, maar die Britse Dakotas is tot die laaste dag van die lugbrug gebruik. Die Britse en Amerikaanse lugbemannings is deur Australiese, Kanadese, Franse, Nieu-Seelandse en Suid-Afrikaanse militêre en burgerlike bemannings bygestaan. Tussen 24 Junie 1948 en 30 September 1949 het hierdie bemannings 278 228 vlugte na Berlyn onderneem om meer as 2.8 miljoen ton voorraad af te lewer.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=191 |language=en}}</ref> ==== Deep Freeze II ==== [[Lêer:R4D-5L Que Sera Sera landing at South Pole 1956.jpg|duimnael|Die R4D-5L met die BuNo 12418 en die naam ''Que Sera Sera'' het op 31 Oktober 1956 die eerste landing by die Suid-Pool gedoen.]] Ses skitoegeruste R4D-5L’s en R4D-6L’s het in 1956 na Dunedin in Nieu-Seeland gevlieg, van waar hulle in Oktober 1956 na Little America IV by McMurdo-stasie gegaan het. Op 31 Oktober 1956 het die R4D-5L met die konstruksienommer 9358 (BuNo 12418) en die naam ''Que Sera Sera'' en ’n bemanning van sewe ’n retoervlug van McMurdo na die Suid-Pool onderneem en op die ys geland. Dit was die eerste landing ooit by die Suid-Pool.<ref name="f192" /> <ref>{{Cite book |last=Gradidge |first=Jennifer |title=The Douglas DC-1/DC-2/DC-3, The First Seventy Years |date=30 September 2006 |publisher=Air-Britain (Historians) Ltd |year=2006 |isbn=978 085130 332 1 |location=Staplefield, West Sussex, England |pages=368 |language=en}}</ref> === Viëtnam === [[Lêer:AC-47.jpg|duimnael|In hierdie geval word ’n USAF AC-47D met die naam ''Spooky'' circa 1968 in Viëtnam gesien.]] Vier SC-47’s van Detasjement 2 van die 4400ste Gevegsbemanningopleidingseskader (GBOE) het in September 1961 van Lugmagbasis Eglin in Florida na Bien-Hoa in Suid-Viëtnam gevlieg. Hierdie tipe het ’n versterkte onderstel, hegpunte vir JATO-bottels, bykomende branstoftenke, fakkel- en strooibiljethouers en luidsprekers gehad. Die JATO-bottels is as straalsteun gebruik om van kort velde met ruwe oppervlakke op te styg en die luidsprekers is vir sielkundige oorlogvoering gebruik. Baie C-47’s (insluitende die SC-47 met die reeksnommer 43-15732) het tydens 14 jaar van gevegte in Viëtnam, Kambodja en Laos neergestort (die oorlog het met die val van Saigon in April 1975 geëindig). [[Lêer:Douglas AC-47D Spooky M134 miniguns, circa in 1968.jpg|duimnael|Drie van die Gatling-tipe masjiengewere van die Douglas AC-47D word circa 1968 by Lugmagbasis Nha Trang gesien. Die gondel waarin die gewere was, kan in die oop vragdeur gesien word.]] ’n Ander variant van die C-47 wat in Viëtnam gebruik is, was die AC-47, wat met gewere toegerus was. Drie SUU-11A-geweergondels is aanvanklik in ’n FC-47 getoets. Ná toetse is ’n modifikasiebemanning van Lugmagbasis Eglin na Bien Hoa gestuur om twee C-47’s as FC-47’s te modifiseer om bemannings van die 1ste Lugkommando-eskader (voorheen die 4400ste GBOE) op te lei. Die eerste keer wat hierdie C-47’s wat “in die veld” gemodifiseer is in ’n gevegsituasie gebruik is, was op 15 Desember 1964. ’n Verdere vier vliegtuie is plaaslik gemodifiseer, maar is met 10 enkelloop-AN/M-2-masjiengewere bewapen. ’n Aanvanklike groep van 26 AC-47D’s sou met volle spesifikasies in die Verenigde State gemodifiseer word. “AC-47D” was die benoeming wat vanaf die einde van 1965 gebruik is vir C-47’s wat met masjiengewere toegerus is. Die AC-47D het drie MXU-470/A-gondels as wapens gehad. Elk van die gondels het ’n sesloop- 7.62 mm-geweer gehad. Hierdie vliegtuie het 48 fakkels gedra en het ’n bemanning van sewe gehad, wat bestaan het uit ’n vlieënier, medevlieënier, boordingenieur en laaimeester asook twee geweeroperateurs. [[Lêer:Douglas AC-47D 4SOS Sep1968.jpg|duimnael|Die US Air Force Douglas AC-47D met die reeksnommer 45-0927 word in September 1968 gesien nadat die 4de Lugkommando-eskader die 4de Spesiale Operasies-eskader van die 14de Spesiale Operasies-vleuel geword het. Die plek is waarskynlik Nha Trang in Suid-Viëtnam.]] Die eerste vier AC-47D’s is na Lugmagbasis Forbes in Kansas gestuur, waar bemanningsopleiding plaasgevind het. Die ander AC-47D’s is na die Stille Oseaan gevlieg om die 4de Lugkommando-eskader (LKE) en daarna ook die 3de LKE toe te rus. Hierdie vliegtuie het die byname “Spooky” en “Puff the Magic Dragon” gekry en was doeltreffend solank lugafweerartillerie en skouerafgevuurde missiele nie gebruik is nie. Negentien van die 53 AC-47D’s wat uiteindelik deur die USAF verkry is, is tydens die oorlog neergeskiet en die res het na die Loasiaanse en die Suid-Viëtnamese lugmag gegaan. [[Lêer:Douglas EC-47N of the 361st TEWS in its revetment at Phù Cát Air Base, Vietnam, 22 November 1969 (176246854).jpg|duimnael|’n Douglas EC-47N van die 361ste Taktiese Elektroniese Oorlogvoering-eskader word op 22 November 1969 in sy skans op Lugmagbasis Phù Cát in Viëtnam gesien.]] Nog ’n variant van die C-47 was die EC-47- elektroniese verkenningsweergawes. Daar was altesaam 69 C-47’s in drie EC-47-konfigurasies met onderskeidende elektroniese insamelingstoerusting en effens verskillende kajuitkonfigurasies. ''Skyleaders'' noem die volgende variante: Vyf-en-twintig EC-47N’s is uitgerus om Morse-kode-senders op te spoor en op te neem, 28 EC-47Q’s het ook stemtransmissies versamel en 16 EC-47Q’s is met steuringstoerusting en met R-2000-4-enjins (in plaas van R-1830-90D-enjins) toegerus. ’n Ander bron noem egter die volgende variante: EC-47N (25), EC-47P (28) en EC-47Q (16).<ref>{{Cite web|url=https://www.ec47.com/ec-47-model-designations|title=EC-47 Model Designations|date=10 Mei 2026|website=EC-47 History Site|access-date=10 Mei 2026}}</ref> Die EC-47’s is in April 1966 in gebruik geneem en is aanvanklik deur die 360ste, die 361ste en die 362ste Taktiese Elektroniese Oorlogvoering-eskader van die 460ste Taktiese Verkenning-vleuel bedryf. Die kodes van die 360ste, 361ste en 362ste was onderskeidelik AJ, AL en AN. Gedurende die agt jaar van bedrywighede wat op 15 Mei 1974 geëindig het, is agt EC-47’s neergeskiet en een op die grond vernietig. Die oorblywende 60 het na die Kambodjaanse, die Laosiaanse en die Suid-Viëtnamese lugmag gegaan. AANTEKENING Die hele gedeelte tot hier is op ''Skyleaders'' gegrond.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=192 to 193 |language=en}}</ref> === Die Dakota in diens van die Suid-Afrikaanse Lugmag === Die Suid-Afrikaanse Lugmag (SALM) het sy eerste Dakotas in Junie 1943 ontvang en het uiteindelik 58 vliegtuie direk van die VSA ontvang en 26 ontvang wat deel van die Britse Koninklike Lugmag se bestellings was. Hierdie Dakotas was onderskeidelik van 6801 tot 6858 en van 6859 tot 6884 genommer. Hulle was gedurende die Tweede Wêreldoorlog op die sterkte van 28 en 44 Eskader en is daarna tot 1989 in die Grens- en die Bosoorlog gebruik. Gedurende die 1950’s en 1960’s was daar tydens parlementsittings roetinevlugte tussen Pretoria en Kaapstad. Die SALM se ambulansvliegtuig, die Dakota met die reeksnommer 6853, is besig gehou met uitroepe na gebiede wat nie vir voertuie toeganklik was nie asook na treinongelukke waar groot getalle beseerdes na ’n hospitaal vervoer moes word. [[Lêer:6825 1991-06-22 Afb Potch 271 720x480.jpg|duimnael|Dakota reeksnommer 6825 word op 22 Junie 1991 by Potchefstroom in ’n tipiese Grensoorlog-kleurskema gesien.]] In die jare 1960 tot 1970 is Dakotas tydens die Pondoland-opstand gebruik om lede van die Suid-Afrikaanse Polisie na Bizana te vervoer. Sover bekend, is die Dakotas met die reeksnommers 6856, 6857 en 6879 in die Transkei ingespan. SALM-Dakotas is vanaf 1975 op groot skaal ter ondersteuning van gevegsoperasies in Angola en Suidwes-Afrika/Namibië gebruik. Omdat die SALM as gevolg van anti-Apartheid-sanksies nie toegang tot nuwer vliegtuie kon kry nie, het hy gekies om 38 van sy Dakotas met PT6A-turbineskroefenjins te laat toerus. Tien van hierdie vliegtuie is in die middel van 2011 deur die SALM gebruik – vyf as transportvliegtuie, vier vir maritieme verkenning en een wat vir elektroniese waarneming toegerus was.<ref name="g7172">{{Cite book |last=Gradidge |first=Jennifer |title=The Douglas DC-1/DC-2/DC-3, The First Seventy Years |date=30 September 2006 |publisher=Air-Britain (Historians) Ltd |year=2006 |isbn=978 085130 332 1 |location=Staplefield, West Sussex, England |pages=71, 72 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=190, 193 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Brent |first=Winston |title=85 Years of South African Air force 1920 – 2005 |date=October 2005 |publisher=Freeworld Publications CC |year=2005 |isbn=0-958-4388-9-7 |location=Nelspruit, South Africa |pages=252 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Brent |first=Winston |title=Douglas C-47 Dakota in SAAF Service A Pictorial History 1943 – 2010 |date=November 2010 |publisher=Freeworld Publications CC |year=2010 |isbn=978-0-9802797-4-0 |location=Nelspruit, South Africa |pages=7 to 8; 10 to 13 |language=en}}</ref> ==== Getal Dakotas deur die SALM gebruik ==== * Die SALM het in 1994 altesaam 47 Dakotas gehad, wat deur 25 Eskader, 35 Eskader, 44 Eskader en 86 Gevorderde Vliegskool gebruik is. * Aan die einde van 2000 was daar altesaam 19 C-47TP’s in SALM-diens. * [[Lêer:6863(2) 1981-11-07 FAGM 195 dust flip LR lias 800x486.jpg|duimnael|Vyf SALM-Dakotas word op 7 November 1981 by die Randse Lughawe gesien. Die vliegtuie het die reeksnommers 6875, 6871, 6880, 6863 en 6887. Dit was die tweede keer wat hierdie reeksnommers gebruik is.]]Die SALM was in die middel van 2011 een van 10 lugmagte wat steeds DC-3- militêre variante gebruik het. * Oor die jare het die SALM 106 Dakotas in totaal gehad, maar nie almal tegelyk nie.<ref>{{Cite book |last=Gradidge |first=Jennifer |title=The Douglas DC-1/DC-2/DC-3, The First Seventy Years |date=30 September 2006 |publisher=Air-Britain (Historians) Ltd |year=2006 |isbn=978 085130 332 1 |location=Staplefield, West Sussex, England |pages=72 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=170, 171 |language=en}}</ref> ==== Dakotas wat in die 1970’s en in 1980/1981 aan die SALM afgelewer is ==== Vyf voormalige SAL-Douglas C-47A Dakotas is in Maart 1967 en Februarie 1971 aan die SALM terugbesorg (die nuwe reeksnommers 6885 tot 6889 is aan hulle toegeken). Douglas C-47B Dakotas nommers 6890 tot 6892 is in 1977 en 1978 aan die SALM afgelewer. Vyf Dakotas wat voorheen aan die Koninklike Nieu-Seelandse Lugmag behoort het, is rondom 1981 aan die SALM afgelewer. Die ou nommers 6846, 6858, 6863, 6865 en 6871 is aan hulle toegewys. Die ou nommers 6875, 6880 en 6887 is ook toegewys aan Dakotas wat van ander bronne ontvang is.<ref>{{Cite book |last=Brent |first=Winston |title=Douglas C-47 Dakota in SAAF Service A Pictorial History 1943 – 2010 |date=November 2010 |publisher=Freeworld Publications CC |year=2010 |isbn=978-0-9802797-4-0 |location=Nelspruit, South Africa |pages=12 to 14 |language=en}}</ref> ==== Nasionale merke wat SALM-Dakotas van die 1970’s tot die 2000’s gedra het ==== <gallery mode="packed"> Lêer:6867 1990-01-20 FACT 254 her 72dpi.jpg|Springbokkasteel 20 Januarie 1990 op Douglas C-47 reeksnommer 6867 Lêer:6848 1991-10-18 FAYP 261 her 72dpi.jpg|Ou nasionale vlag en Springbokkasteel 18 Oktober 1991 op C-47 reeksnommer 6848 Lêer:6892 1994-04-21 FAJS 345 her 72dpi.jpg|Arendkasteel 21 April 1994 op C-47TP reeksnommer 6892 Lêer:6852 2005-12-02 FAYP 035 shd25 600x400.jpg|Negepuntkenteken en SALM-arend 2 Desember 2005 op C-47TP reeksnommer 6852 Lêer:6887 2006-09-19 FAYP 178 800x533.jpg|Nuwe SA vlag op 19 September 2006 op C-47TP reeksnommer 6887 </gallery> ==== SALM-eenhede wat die Dakota van die 1940’s tot die 2000’s gebruik het ==== SALM-eenhede wat Dakotas gebruik het, sluit die volgende in:<ref name="7172" /> * Nommer 5 Vleuel (Tweede Wêreldoorlog, ’n transporteenheid; Dakotas is hoofsaaklik op die pendeldiens tussen Suid-Afrika en Noord-Afrika gebruik). * Nommer 28 Eskader (vanaf Julie 1943, met Dakotas van die Britse Koninklike Lugmag; later SALM-Dakotas). * Nommer 60 Eskader (tussen 1948 en 1950). * Die Lugnavigasieskool (rondom 1953). * Die Fotografiese Vlug (datum onseker). * Nommer 21 Eskader (laat-1960’s/vroeë-1970’s). * Die Meermotorige Opleidingseenheid/Nommer 86 Gevorderde Vliegskool (1970’s). * Nommer 35 Eskader. * Nommer 44 Eskader (Junie 1943 tot Desember 1945, met Dakotas van die Britse Koninklike Lugmag). * Nommer 60 Eskader is vanaf 1 Januarie 1949 by Lugmagstasie Zwartkop as Nommer 60 Fotografiese Opmeting-eskader hervorm. Daar was twee vlugte: die lugopmetingsvlug (met vier Dakotas) was verantwoordelik vir grootskaalse karteerwerk. Die eskader is met ingang van 31 Desember 1950 ontbind. * Die Lugnavigasieskool is op 28 Augustus 1953 by Ysterplaat gevorm – die eenheid het 25 Eskader se Dakotas gebruik. Die skool het op 1 Januarie 1982 na Langebaanweg verskuif (daar tot Desember 1990). In 1983 is die eenheid Nommer 80 Lugnavigasieskool herdoop. ===== Nommer 28 Eskader ===== [[Lêer:6832 2006-09-20 FAYP 015 shd25 Photos1 Express 600x400.jpg|duimnael|In die 1950’s het 28 Eskader die kode “OD” gehad en is Dakota 6832 met die letter “K” geïdentifiseer.]] Die eerste Dakotas van die eenheid het op 29 Julie 1943 gearriveer. Gedurende die Tweede Wêreldoorlog het 28 Eskader vlugte van Egipte in die ooste tot Marokko in die weste en noordwaarts na die Europese vasteland onderneem. In ’n stadium het die eenheid 29 Dakotas gehad. In Suid-Afrika was die eenheid by Lugmagstasie Zwartkop gebaseer. Die eenheid is met ingang van 18 Junie 1946 in ’n Dakota-vlug, ’n BBP-vlug, ’n Kommunikasievlug en ’n B-34 Ventura-vlug verdeel maar steeds met Zwartkop as basis. Die eenheid is op 21 Augustus 1946 as Nommer 28 Transporteskader herbenoem. Naby die einde van die 1940’s het 28 Eskader ’n weeklikse pendeldiens in die Unie gehandhaaf. Ná die Tweede Wêreldoorlog, in navolging van 'n instruksie wat op 12 November 1946 uitgereik is, het 28 Eskader se Dakotas die eenheidkode "OD" (met individuele identifikasieletters) gehad. Die kodes is in swart op die aliminiumverf aangebring.<ref>{{Cite book |last=Spring |first=Ivan |title=Squadron and Special Markings of the Post-war South African Air Force, covering the period 1946 to 1959 |date=October 1994 |publisher=Spring Air |year=1994 |isbn=0-620-18807-3 |location=Norwood, South Africa |pages=9, 10, 13, 16 |language=en}}</ref> Teen 1950 het 28 Eskader ’n uiteenlopende funksie vervul, met pendeldienste in Suid-Afrika, nasionale en internasionale BBP-vlugte asook ’n lugambulansdiens. Teen Maart 1952 het 28 Eskader onder andere 14 Dakotas gehad. Die Dakotas van 28 Eskader is op 27 Mei 1963 na 44 Eskader oorgeplaas. ===== Nommer 21 Eskader ===== [[Lêer:6868 Rustig 21 esk 1 upsize cr stof 687x400.jpg|duimnael|Die BBP-Dakota met die reeksnommer 6868 van 21 Eskader word met die naam ''Rustig'', Afrikaanse titels en die SALM-vlag gesien.]] Nommer 21 Eskader is op 1 Februarie 1968 by Lugmagbasis Swartkop as ’n BBP-lugvervoereenheid hervorm. Die eenheid is aanvanklik met die C-47 Dakotas 6852 (''Fleur''), 6857 (''Elandsberg'') en 6868 (''Rustig'') toegerus.Die Dakotas is later na 44 Eskader oorgeplaas. ===== Nommer 86 Meermotorige Vliegskool ===== Hierdie eenheid is op 11 Januarie 1968 as die Meermotorige Omskeppingsvlug (’n addendum by 44 Eskader) by Lugmagstasie Swartkop gestig. Die Vlug is op 1 Februarie 1968 van 44 Eskader geskei en is die Meermotorige Omskeppingseenheid herdoop en het in Julie na Lugmagbasis Bloemspruit verskuif. Die eenheid se naam is op 1 Januarie 1973 na 86 Gevorderde Vliegskool verander. ’n Verdere verandering van naam het plaasgevind toe die eenheid die naam “86 Meermotorige Vliegskool” ontvang het. Die Skool is vanaf  Julie 1992 met die C-47TP toegerus. Die eenheid was egter net ’n kort tydjie met die C-47TP toegerus. ===== Nommer 25 Eskader ===== Nommer 25 Eskader is op 1 Januarie 1951 met Douglas C-47 Dakotas as ’n Burgermagvervoereenheid by Lugmagstasie Swartkop hervorm, maar was net drie jaar aktief. Die eskader is egter op 1 Februarie 1968 by Lugmagbasis Ysterplaat heringestel. Die eskader het teikensleepdienste onderneem. Die Dakota met die reeksnommer 6877 het vir 24 jaar ’n onderskeidende kleurskema gehad. Hy was ’n teikensleper en het as die “Dazzle Dak” bekendgestaan. Nommer 25 Eskader se vliegtuie kon aan ’n blou streep op die stertvin uitgeken word. Ná die onafhanklikwording van SWA/Namibië het die SALM ’n rasionalisasieproses ondergaan, en 25 Eskader is in kennis gestel dat die eenheid ontbind gaan word. Die laaste amptelike eenheidfunksie het op 26 Oktober 1990 by Lugmagbasis Ysterplaat plaasgevind. Dit is die volgende dag deur ’n sluitingsparade gevolg, maar die eskader is eers op 31 Desember 1990 amptelik ontbind.<gallery mode="packed"> Lêer:25 Sqd 2005-12-02 FAYP 605 el 800x533.jpg|25 Eskader-wapen op 2 Desember 2005 Ysterplaattak van SALM-museum Lêer:6877 1977-10-00 FALA 592 spot LR lias 800x486.jpg|Teikensleper-Dakota reeksnommer 6877 Oktober 1977 tydens Aviation Africa-lugskou. Lêer:6877 0000 FAYP 6816 233 her 72dpi.jpg|Drie Dakotas van 25 Eskader; 6816 is heel links en 6877 is heel regs Lêer:6814 1989-03-17 FACT 238 her 72dpi.jpg|Dakota reeksnommer 6814 op 17 Maart 1989 Lughawe DF Malan </gallery> ===== Nommer 35 Eskader ===== Nommer 35 Eskader het sy Shackletons met die C-47 Dakota vervang, waarvan vier aan die begin van 1985 op die boeke van die eskader was. Die laaste operasie met ’n suierenjintoegeruste Dakota is op 9 September 1994 gevlieg. Die eerste C-47TP, die een met die reeksnommer 6858, is op 22 November 1991 aan die eenheid afgelewer. Nommer 35 Eskader is met ingang van 1 April 2003 by LMB Ysterplaat gekonsolideer. Die Douglas C-47 met die konstruksienommer 12415 was as reeksnommer 6828 in diens van die SALM. Hy is in ’n C-47TP omskep en is as ’n basiese opleidingsvliegtuig vir elektroniese oorlogvoering gebruik. Hy is deur 35 Eskader en die Elektroniese-oorlogvoering-sentrum bedryf. (Gradidge 2006 en 'n bord wat op 5 September 2000 langs die vliegtuig gesien is.)<ref>{{Cite book |last=Gradidge |first=Jennifer |title=The Douglas DC-1/DC-2/DC-3, The First Seventy Years |date=30 September 2006 |publisher=Air-Britain (Historians) Ltd |year=2006 |isbn=978 085130 332 1 |location=Staplefield, West Sussex, England |pages=414 |language=en}}</ref><gallery mode="packed"> Lêer:6862 1985-05-15 FADN 866 resize.jpg|Maritieme Dakota reeksnommer 6862 op 15 Mei 1985 by Durban Lêer:6862 1985-05-15 FADN 862 resize.jpg|35 Eskader-wapen 15 Mei 1985 op Douglas C-47 reeksnommer 6862 Lêer:6828 2000-09-05 FAWK 028 stof 600x364.jpg|Douglas C-47TP 6828 elektroniese-oorlogvoering-opleidingsvliegtuig 5 September 2000 Waterkloof Lêer:0 Yplt units 35 Sqd 2005-12-02 FAYP 066 LR 800x533.jpg|Laesig-kleurskema 2 Desember 2005 op transportvariante van C-47TP Lêer:6825 2005-12-02 FAYP 011 600x400.jpg|C-47TP reeksnommer 6825 op 2 Desember 2005 met latere maritieme kleure en vieringskema Lêer:6875 2006-09-19 FAYP 177 crop 600x400.jpg|35 Eskader-wapen 19 September 2006 op C-47TP reeksnommer 6875(2) Lêer:6887 2007-10-20 FASB 006 crop LR 800x533.jpg|C-47TP reeksnommer 6887 op 20 Oktober 2007 Springbokvliegveld in Noord-Kaap Lêer:6887 2007-10-20 FASB 009 EL lev 600x400.jpg|35 Eskader-wapen 20 Oktober 2007 op C-47TP reeksnommer 6887 </gallery> ===== Nommer 44 Eskader ===== Nommer 44 Eskader het op 12 Maart 1944 tot stand gekom. Die eenheid het sy eerste drie C-47 Dakota-skroefvliegtuie op 27 April 1944 ontvang. Teen die einde van Julie 1944 was daar 10 opleidings- en vyftien operasionele Dakotas op die sterkte van die eskader. Die eenheid is op 6 Desember 1945 ontbind. Let daarop dat die 44 Eskader Dakotas volgens Gradidge 2006 gedurende voornoemde tydperk hulle Britse Koninklike Lugmag-reeksnommers behou het.<ref>{{Cite book |last=Gradidge |first=Jennifer |title=The Douglas DC-1/DC-2/DC-3, The First Seventy Years |date=30 September 2006 |publisher=Air-Britain (Historians) Ltd |year=2006 |isbn=978 085130 332 1 |location=Staplefield, West Sussex, England |pages=71 |language=en}}</ref> Nommer 44 Eskader is op 13 November 1953 by Swartkop as ’n Aktiewe Burmageenheid hervestig en het op 24 November 1956 na Lugmagstasie Waterkloof verskuif. Die Dakotas van 28 Eskader is op 27 Mei 1963 na 44 Eskader oorgeplaas. Die eenheid is vanaf Julie 1992 met die C-47TP toegerus toe die eskader na Lugmagbasis Waterkloof oorgeplaas is.<gallery mode="packed"> Lêer:44 Sqd 1989-05-05 FASK 296 her rot cr 73dpi.jpg|Suier-enjin-Dakotas van 44 Eskader 5 Mei 1989 Swartkop Lêer:6876 1989-05-05 FASK 312 her 600x364.jpg|Dakota 6876 van 44 Eskader 5 Mei 1989 Swartkop Lêer:6850 1989-05-05 FASK 302 her cr her 600x364.jpg|Dakota 6850 5 Mei 1989 met sensor/kamera (onder, links in foto) Lêer:6853 1989-05-05 FASK 300 her 72dpi.jpg|Ambulans-Dakota 6853 van 44 Eskader 5 Mei 1989 Swartkop Lêer:6885 1992-12-10 CFS Dun 353 her 600x364.jpg|C-47TP 6885 van 44 Eskader 10 Desember 1992 Sentrale Vliegskool Dunnottar Lêer:6835 1992-12-10 CFS Dun 349 her 600x364.jpg|44 Eskader-wapen 10 Desember 1992 op C-47TP 6835 Lêer:6892 1994-04-21 FAJS 343 her 72dpi.jpg|C-47TP 6892 tydens Aviation Africa 21 April 1994 Johannesburg-lughawe </gallery> ===== Nommer 80 Lugnavigasieskool ===== Nommer 80 Lugnavigasieskool was van Januarie 1982 tot Desember 1990 by Langebaanweg gebaseer, van Januarie 1991 tot April 2003 by Ysterplaat en DF Malan gebaseer en vanaf April 2003 by Ysterplaat gebaseer. Verskeie vliegtuigtipes is deur die eenheid gebruik, onder andere Dakotas van 25 Eskader (byvoorbeeld 6867 en 6873) en C-47TP’s van 35 Eskader.<gallery mode="packed"> Lêer:80 ANS 2005-12-02 FAYP 002 rot cr 450x600.jpg|Wapen van 80 Lugnaviga-sieskool 2 Desember 2005 Lêer:6837 2005-12-02 FAYP 013 resize.jpg|C-47TP van 35 Eskader 2 Desember 2005 Lugmagbasis Ysterplaat </gallery>AANTEKENING Die inligting rakende die verskillende SALM-eenhede wat hierbo verstrek word, is ook in ''Squadrons'' nageslaan.<ref>{{Cite book |last=McLean |first=Steven |title=Squadrons of the South African Air Force and their aircraft 1920 – 2005 |date=September 2005 |publisher=Steven McLean |year=2005 |isbn=0-9584929-4-8 |location=Table View, Western Cape, South Africa |pages=208 to 211, 261 to 264, 276 to 279, 318 to 319, 359 to 364, 375, 396, 407 |language=en}}</ref> == Die Aero Modifications Inc (AMI)/Schafer Aircraft Modifications-program == [[Lêer:6825 2005-12-02 FAYP 002 EL lev 600x400.jpg|duimnael|Die Douglas C-47 met die SALM-reeksnommer 6825 was een van die vliegtuie wat met Pratt & Whitney Canada PT6A-65-enjins toegerus is.]] AMI van Forth Worth in Texas het Earl Schafer van Schafer Aircraft Modifications van Waco in Texas in 1985 aangestel om ’n DC-3-moderniseringsprogram te begin. Dit sou die vervanging van die radiale enjins met die PT-6A-65AR-enjins met ’n asvermoë van 1424 en ’n invoegsel van 101.6 sentimeter in die romp, voor die vlerk, behels. Dit het as die DC-3-65TP bekendgestaan. Vliegtoetse het op 1 Augustus 1986 begin en ’n aanvullende sertifikaat vir die modifikasie is een jaar later aan die DC-3-65TP toegeken. Hoewel die program tuis nie sukses behaal het nie, het ’n geredelike mark in Suid-Afrika ontwikkel. Die Suid-Afrikaanse Lugmag het ’n groot aantal C-47’s (insluitende een C-53) in diens gehad en  was gretig om hierdie vliegtuie te laat moderniseer en met nuwe enjins toe te rus. Die SALM het ’n ooreenkoms met Wonder Air in Pretoria aangegaan waarvolgens hierdie Suid-Afrikaanse firma SALM-vliegtuie ingevolge ’n lisensie van Schafer/AMI sou opgradeer. Dit het tot gevolg gehad dat 38 SALM-vliegtuie tot die C-47TP-standaard omgebou sou word.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=107 to 108 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Gradidge |first=Jennifer |title=The Douglas DC-1/DC-2/DC-3, The First Seventy Years |date=30 September 2006 |publisher=Air-Britain (Historians) Ltd |year=2006 |isbn=978 085130 332 1 |location=Staplefield, West Sussex, England |pages=19 |language=en}}</ref> === Die SALM-Douglas C-47TP === [[Lêer:6858 1991-10-19 FAYP 691 upsize her 721x400.jpg|duimnael|Die eerste C-47TP wat op die Ysterplaat-produksielyn voltooi is, het die reeksnommer 6858 gehad.]] Die SALM se suier-Dakotas is ingevolge Projek Felstone in turboskroefvliegtuie omskep. Gedurende die program is die rompe van die omskepte vliegtuie langer gemaak en is die ou stuurkajuite met nuwe avionika en hidrouliese en elektriese stelsels gemoderniseer. Ander verbeterings het werkverrigtingverbeteringsmodifikasies aan die hoogteroere, rolroere en rigtingsroer ingesluit. Daarbenewens is die maksimum loonvrag verhoog, die vliegstrek verleng en die ware lugspoed verhoog. ’n Onthullingseremonie vir die bekendstelling van die SALM se nuwe Dakota met turboskroewe is op 26 Augustus 1991 by Lugmagbasis Swartkop gehou. Die C-47TP met die reeksnommer 6835 was die eerste vliegtuig wat op die Snake Vally-produksielyn voltooi is en die tweede C-47TP (en die eerste een wat op die Ysterplaat-produksielyn voltooi is) was die een met die reeksnommer 6858.<ref>{{Cite book |last=Brent |first=Winston |title=Douglas C-47 Dakota in SAAF Service A Pictorial History 1943 – 2010 |date=November 2010 |publisher=Freeworld Publications CC |year=2010 |isbn=978-0-9802797-4-0 |location=Nelspruit, South Africa |pages=15 to 19 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Potgieter and Birns |first=Herman and Linden |title=A Salute to the South African Air Force MORE THAN GAME |date=1995 |publisher=AirReport |year=1995 |isbn=0-620-19213-5 |pages=58 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Becker |first=Dave |title=75 Years on Wings of Eagles South African Military Aviation History |date=1995 |publisher=Colorgraphic |year=1995 |isbn=0 947478 47 7 |edition=2de |location=Durban, South Africa |pages=176 |language=en}}</ref> == Gepreserveerde vliegtuie, insluitende vliegtuie wat vlieg == === Argentinië === [[Lêer:TA-05 Douglas DC-3 Fuerza Aerea Argentina (7310804244).jpg|duimnael|Douglas C-47A TA-05 van die Argentynse Lugmag]] Die vliegtuig met die konstruksienommer 19965 is as ’n Douglas C-47A-85-DL gebou en het die USAAF-reeksnommer 43-15499 gehad.. Die masjien het twee burgerlike registrasienommers gehad voordat dit by die Argentynse Lugmag aangesluit het, waar dit onder andere die reeksnommer TA-05 gehad het. Die skroefvliegtuig word op 7 Maart 2008 by die Museo Nacional de Aeronáutica de Argentina in Moron, Buenos Aires gesien. === Australië === [[Lêer:HARS C-47 Dakota VH-EAF ex-RAAF A65-94.JPG|duimnael|Die Douglas C-47B VH-EAF van die Historiese Vliegtuigrestourasie-vereniging van Australië]] Die vliegtuig met die konstruksienommer 16358/33106 is as ’n Douglas C-47B-30-DK met die USAAF-reeksnommer 44-76774 bestel en het as A65-94 (en met ander identiteite) in verskillende eenhede in die Koninklike Australiese Lugmag gedien, insluitende die Vliegtuignavorsing-en-ontwikkeling-eenheid (ARDU) voordat dit as VH-EAF in die burgerlike sektor geregistreer is en deel van die Historiese Vliegtuigrestourasievereniging geword het. Die vliegtuig is in ’n ARDU-kleurskema geverf en is op 20 Junie 2014 te sien. === Filippyne === [[Lêer:Philippine Air Force C-47 Skytrain - Side View.jpg|duimnael|Hierdie skroefvliegtuig word op 28 Mei 2008 as 48301 by die Filippynse Lugmag-lugvaartmuseum by Villamor gesien.]] Die vliegtuig met die konstruksienommer 14117/25562 het die lewe as ’n Douglas C-47B-1-DK met die USAAF-reeksnommer 43-48301 begin en is op 1 Januarie 1948 as ’n C-47D benoem en daarna op 22 Julie 1949 as ’n C-47B en vervolgens op 29 Februarie 1952 weer as ’n C-47D, met nog ’n verandering van benoeming op 4 April 1953, naamlik VC-47D. Die masjien is vanaf 1976 as 348301 deur die Filippynse Lugmag gebruik. Die skroefvliegtuig word as 48301 in die Filippynse Lugmag-lugvaartmuseum by die Lugbasis Villamor gepreserveer en word op 28 Mei 2008 daar gesien. === Griekeland === [[Lêer:HAFm DC-3 (1).JPG|duimnael|Douglas C-47B KJ960 van die Griekse Lugmag word in Athene, Griekeland uitgestal.]] Hierdie vliegtuig word by die Griekse Lugmag-museum by Dekelia (Tatoi) in Athene, Griekeland uitgestal.. Dit het die reeksnommer KJ960 en die konstruksienommer 26252, wat as ’n Douglas C-47B-DK met die USAAF-reeksnommer 43-48991 gebou is en as KJ960 aan die Britse Koninklike Lugmag afgelewer is en dan as KJ960 in die Koninklike Griekse Lugmag (en later die Griekse Lugmag) gedien het. === Kanada === Die vliegtuig met die konstruksienommer 2141 is as ’n Douglas DC-3-201B vir Eastern Airlines gebou (NC21729 geregistreer). Dit het in September 1982 C-GDAK geword en is op 24 Februarie 1993 op die naam van die Kanadese Oorlogsvliegtuigerfenis, Mount Hope, geregistreer en is as KN458 geverf. Die vliegtuig het as KN563 “X” deel van die Kanadese Oorlogsvliegtuigerfenismuseum in Hamilton geword. Die masjien het beide die merke C-GDAK en KN458 en was in Augustus 2008 lugwaardig en word in Junie 2023 in die Kanadese Oorlogsvliegtuigerfenismuseum gesien. === Nieu-Seeland === ==== Die McDonald’s-restaurant in Taupo ==== [[Lêer:CWHM C-47.jpg|duimnael|Die Douglas DC-3 met die merke C-GDAK en KN458 word in Junie 2023 in die Kanadese Oorlogsvliegtuig-erfenismuseum gesien.]] ’n DC-3 wat aan diens onttrek is, is as deel van ’n McDonald’s-restaurant in Nieu-Seeland gebruik. Die vliegtuig word op 9 Junie 2022 in Taupo gesien en was voorheen ZK-CAW geregistreer en het die konstruksienommer 18923. ==== ZK-DAK ==== Die vliegtuig met die registrasienommer ZK-DAK het die konstruksienommer 26480 en is in ’n kleurskema van die Koninklike Nieu-Seelandse Lugmag en met die vals reeksnommer NZ3546 en 42 Eskader-merke oorgeverf. Die masjien is op 16 Oktober 1987 as ZK-DAK regeristreer. Die foto is op 6 Februarie 2010 geneem. === Suid-Afrika === ==== Nasionale Museum vir Krygsgeskiedenis in Saxonwold naby Johannesburg ==== [[Lêer:2022-06-09 Douglas DC-3 of McDonald's at Taupo.jpg|duimnael|’n DC-3 word op 9 Junie 2022 as deel van ’n McDonald’s-restaurant in Nieu-Seeland gesien.]] Die voormalige SALM-Dakota met die reeksnommer 6850(2) vorm deel van die uitstallings by die Nasionale Museum vir Krygsgeskiedenis (nou bekend as die Ditsong Nasionale Museum vir Krygsgeskiedenis). Die Douglas C-47B met die konstruksienommer 15654/27099 is op 11 Januarie 1945 as 43-49838 aan die USAAF en op 18 Januarie 1945 as KN231 aan die Britse Koninklike Lugmag afgelewer. Vervolgens is die vliegtuig  G-AMZW, SN-AAH en ST-AAH geregistreer. Die vliegmasjien het ook as reeksnommer 424 in die Sudanese Lugmag gedien voordat dit deur die SALM in gebruik geneem is. ==== Suid-Afrikaanse Lugdiens-museum ==== [[Lêer:RNZAF C-47 Dakota, 2010.jpg|duimnael|Die vliegtuig met die registrasienommer ZK-DAK word op 6 Februarie 2010 in ’n kleurskema van die Koninklike Nieu-Seelandse Lugmag gesien.]] Die Douglas-vliegtuig met die konstruksienommer 12107 is as ’n C-47A-1-DK gebou en het die identiteitsrekord 42-92320, FZ572, SALM 6821, ZS-BXF (SAL), SALM 6888 en ZS-BXF (SAL, SAL-museumvlug). Die vliegtuig was vanaf 1991 deel van die SAL-museum en word op 20 September 2014 by Lugmagbasis Waterkloof tydens die Africa Aerospace and Defence-tentoonstelling gesien. ==== Suid-Afrikaanse Lugmag-museum ==== Die Douglas C-47 met die konstruksienommer 12478 het in 2005 en 2006 as reeksnommer 6832 deel van die Suid-Afrikaanse Lugmag se museum by die Ysterplaatbasis uitgemaak. Die vliegtuig met die konstruksienommer 12586 het die lewe as ’n Douglas C-47A-15-DK begin en is op 24 September 1994 aan die Swartkop-tak van die Suid-Afrikaanse Lugmagmuseum afgelewer. Die vliegmasjien het die reeksnommer 6859.<gallery mode="packed"> Lêer:6850 2009-05-20 sax 007 EL 600x400.jpg|Voormalige SALM-Dakota reeksnommer 6850 op 20 Mei 2009 by die Nasionale Museum vir Krygsgeskiedenis Lêer:6850 2014-09-13 FAsax 3816 600x400.jpg|Dakota 6850 op 13 September 2014 in Tweede Wêreldoorlog-skema met Britse reeksnommer KN231 en SALM-merke Lêer:Zsbxf 2014-09-20 FAWK 5503 Photos 600x400.jpg|Dakota ZS-BXF van die SAL-museum 20 September 2014 by Lugmagbasis Waterkloof Lêer:6832 2005-12-02 FAYP 198 ELshd 800x533.jpg|Dakota reeksnommer 6832 op 2 Desember 2005 by SALM-basis Ysterplaat Lêer:6832 2006-09-20 FAYP 001 LR 600x400.jpg|Dakota 6832 van die SALM-museum 20 September 2006 by Ysterplaat Lêer:6859 2010-08-13 FASK 0198 crop shd25 800x533.jpg|Dakota 6859 van die SALM-museum by Swartkop 13 Augustus 2010 </gallery> === Swede === [[Lêer:42-32877 in Karlsborg.jpg|duimnael|Douglas C-47 79002 van die Koninklike Sweedse Lugmag op 8 Mei 2020 by die Sweedse Lugkamp in Karlsborg]] Die Douglas C-47-DL met die konstruksienommer 9103 het die USAAF-reeksnommer 42-32877 gehad en is as SE-APW in die Sweedse burgerlike sektor bedryf voordat dit as 79002 by die Koninklike Sweedse Lugmag aangesluit het. Die skroefvliegtuig word op 8 Mei 2020 in Karlsborg by die Sweedse Lugkamp uitgestal. === Verenigde State van Amerika === Die Douglas C-47B met die konstruksienommer 16041/32789 het oorspronklik die USAAF-reeksnommer 44-76457 gehad. In die kontrak waarvan die vliegtuig deel uitgemaak het, was daar DK-25, DK-27 en DK-28. Tydens sy tydperk in die USAAF/USAF was die vliegtuig by verskillende basisse gebaseer en het dit in verskillende eenhede gedien en was vanaf 1975 ’n museumvliegtuig totdat dit deel van die Historiese Vliegtuigrestourasieprojek geword het. Die masjien word op 10 April 2012 by Floyd Bennett Field in New York gesien. Die vliegtuig met die konstruksienommer 12970 het die lewe as ’n Douglas C-47A-20-DK met die USAAF-reeksnommer 42-93096 begin en het onder andere in die Finse Lugmag gedien en het verskeie burgerlike registrasies gehad voordat dit na die Nasionale Wêreldoorlog Twee-museum in New Orleans, Louisiana gegaan het. Die vliegtuig word in September 2007 in die museum uitgestal. Die Douglas C-117D met die BuNo 50826 word by die Pima-lug-en-ruimtevaartmuseum in Tucson, Arizona in die VSA uitgestal. Die vliegtuig is as ’n Douglas C-47B-20-/23-DK met die konstruksienommer 26924 en die USAAF-reeksnommer 43-49663 bestel maar het ’n R4D-6 in die VSA-vloot geword. Later is die vliegtuig in ’n R4D-8 omskep (November 1952) en het die nuwe konstruksienommer 43363 gekry en is op 18 September 1962 as ’n C-117D herbenoem. In ’n stadium is die masjien deur Hoofkwartier-en-instandhouding-eskader 27 by Cherry Point gebruik (vandaar die stertkode “CZ”). Die vliegtuig met die konstruksienommer 25824 is as ’n Douglas C-47B-DK bestel maar het R4D-6 BuNo 17278 geword en het in verskillende eenhede gedien en was by verskillende basisse gebaseer voordat dit in die burgerlike mark gebruik is. Die kontrak waarvolgens die C-47B bestel is, het uit -5, -6, -7, -8 and -9 bestaan. Die vliegmasjien word op 27 Februarie 2018 by die Silent Wings-museum uitgestal. Die R4D-5L met die BuNo 12418 en die naam ''Que Sera Sera'' word in 2008 en op 10 Mei 2013 by die Nasionale Vlootlugvaartmuseum in Pensacola, Florida gesien. Die vliegtuig het die konstruksienommer 9358 en was die eerste vliegtuig wat by die Suid-Pool geland het (sien “Deep Freeze II” vroeër in hierdie artikel).<gallery mode="packed"> Lêer:HARP Douglas C-47 Skytrain 02.JPG|C-47B 44-76457 van die Historiese Vliegtuigrestou-rasieprojek 10 April 2012 Floyd Bennett Field in New York Lêer:DDayMuseumC47PlaneD.jpg|Douglas C-47 reeksnommer 42-93096 September 2007 uitgestal in die Nasionale Wêreldoorlog Twee-museum in New Orleans Lêer:50826 Douglas DC-3 ( C-117D ) United States Marines (8739069156).jpg|Douglas C-117D BuNo 50826 by die Pima-lug-en-ruimtevaart-museum in Tucson, Arizona Lêer:R4D-6 at Silent Wings.jpg|R4D-6 BuNo 17278 op 27 Februarie 2018 by die Silent Wings-museum Lêer:Douglas R4D-5 "Que Sera Sera", Naval Aviation Museum, Pensacola, Florida.jpg|Douglas R4D-5 ''Que Sera Sera'' in 2008 by die Vlootlugvaart-museum in Pensacola, Florida Lêer:Douglas R4D-5L Skytrain BuNo 12418 (cn 9358) "Que Sera Sera" - National Naval Aviation Museum (9023761818).jpg|R4D-5L BuNo 12418 op 10 Mei 2013 in die Nasionale Vlootlugvaart-museum </gallery> === Venezuela === [[Lêer:4AT1 Douglas DC-3 Venezuela Airforce (7453176348).jpg|duimnael|Lugvaartmuseum van Maracay in Maracay]] Die identiteit “4AT1” dui aan dat hierdie lugvaartuig die vierde vliegtuig van Escuadrilla B van Escuadrón de Transporte 1 van die Venezolaanse Lugmag is. Hierdie kodestelsel is vanaf die laat-1940’s tot 1961 gebruik om sowel die spesifieke vliegtuig as die eenheid daarvan aan te dui. Die “T” in die kode weerspieël ’n transportfunksie. Die foto is by die Lugvaartmuseum van Maracay in Maracay, Venezuela geneem. == Algemene aantekeninge == [[Lêer:C-117D Super Dakotas US Navy 1967.jpg|duimnael|Twee Douglas C-117D’s van die VSA-vloot word in 1967 by Mildenhall van die Britse Koninklike Lugmag gesien. Die vliegtuig naaste aan die kamera het die reeksnommer 50821.]] In die gedeeltes van hierdie artikel wat oor Suid-Afrika handel, word die naam “Dakota” in plaas van “DC-3” gebruik, aangesien die DC-3 en die variante daarvan oor die algemeen as die Dakota in Suid-Afrika bekendstaan. “United States Army Air Corps” kan as “Leërlugkorps van die Verenigde State” en “United States Army Air Forces” kan as “Leërlugmagte van die Verenigde State” vertaal word. “USAF” staan vir “United States Air Force”, wat as “Amerikaanse Lugmag” vertaal kan word. Die lugvleuel van die Amerikaanse magte het in verskillende stadiums van sy geskiedenis al drie benoemings gehad en staan vandag oor die algemeen as die USAF bekend. In hierdie artikel word egter by die Engelse afkortings gehou, aangesien die Engelse afkortings wyd bekend is en ingeburger is en om ’n duidelike onderskeid in die verskillende stadiums van die Amerikaanse lugvleuel se geskiedenis te handhaaf. [[Lêer:Last C-117D leaving MCAS Futenma 1981.JPEG|duimnael|Hierdie is ’n foto van die Verenigde State Mariene Korps se laaste operasionele C-117D (BuNo 50835). Die vliegtuig het sy laaste vlug aan die einde van Junie 1982 onderneem toe hy van Okinawa in Japan na Vlootlugstasie Cubi Point in die Filippyne gevlieg het. Die vliegtuig het die konstruksienommer 43321.]] Die akroniem “JATO” staan vir “jet-assisted take-off”. ’n JATO-bottel is die volledige hulpkragstelsel wat vir gesteunde opstyging gebruik word. Dit bestaan uit ’n hulpvuurpyltoestel wat gebruik word om stukrag vir ’n vliegtuig te verskaf sodat dit met swaarder vragte kan opstyg, ’n korter aanloop kan hê en aansienlik vinniger kan beweeg.<ref>{{Cite book |last=Gentle and Chapel |first=Ernest and Charles |title=Aviation & Space Dictionary |date=15 September1961 |publisher=Aero Publishers Inc. |year=1961 |edition=4de |location=Los Angeles, California |pages=205 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Parker |first=Sybil |title=Dictionary of Scientific and Technical Terms |url=https://archive.org/details/mcgrawhilldictio0000unse_t6i6-3 |date=1983 |publisher=McGraw-Hill |year=1983 |isbn=0-07-045269-5 |edition=3de |pages=[https://archive.org/details/mcgrawhilldictio0000unse_t6i6-3/page/857 857] |language=en}}</ref> “ARDU” staan vir “Aircraft Research and Development Unit”. Dit is ’n eenheid van die Koninklike Australiese Lugmag en behartig die toets en evaluering van vliegtuie en wapens van die Australiese Lugmag. Sien byvoorbeeld die webblaaie van die Australian War Memorial en die South Australian Aviation Museum:<ref>{{Cite web|url=https://www.awm.gov.au/collection/C2130877|title=Records of Aircraft Research and Development Unit (ARDU) - Royal Australian Air Force|date=2 June 2026|website=Australian War Memorial|access-date=2 June 2026}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.saam.org.au/ardu.html|title=ARDU|date=2 June 2026|website=South Australian Aviation Museum|access-date=2 June 2026}}</ref> == Tegniese besonderhede == {| class="wikitable" style="text-align:center; background:#faf5ff;" |+ Besonderhede van die Douglas C-53C Skytrooper: ! Item ! Statistiek |- | Aantal motors | 2 |- | Tipe motor | Skroef |- | Vervaardiger | Pratt & Whitney R-1890-92 Twin Wasp stermotore |- | Kraglewering per motor | 1&nbsp;200 perdekrag |- | Vlerkspan | 28,96 m |- | Lengte | 19,65 m |- | Hoogte | 5,166 m |- | Maks. opstygmassa | 13&nbsp;290 kg |- | Maks. snelheid | 338 km/h op 2&nbsp;682 m |- | Operasionele hoogte | 7&nbsp;346m |- | Normale togafstand | 2&nbsp;173 km |- |Bewapening | Geen masjiengewere nie. |} == Bron == * ''Bombers 1939–1945'' Kenneth Munson, Bounty Books 2012 {{ISBN|978-0-7537-2172-8}} == Verwysings == {{Verwysings|3}} [[Kategorie:Douglas-vliegtuie]] [[Kategorie:Vragvliegtuie]] [[Kategorie:Vliegtuie van die Tweede Wêreldoorlog]] 4fkinpaarjawfbk0sehm78dna8zht2g 0 119837 2974625 2968524 2026-10-01T20:55:48Z Jcb 223 2974625 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Battery9 at Klein Libertas.JPG|duimnael|Optrede van [[Battery 9]] by die 2007-Woordfees.]] Die '''Toyota Stellenbosch Woordfees''', algemeen bekend as die '''Woordfees''', is ’n jaarlikse [[kunstefees]] wat in [[Stellenbosch]] in die [[Wes-Kaap]] aangebied word. Die fees het in 2000 aan die [[Universiteit Stellenbosch]] (US) ontstaan as ’n deurnagviering van Afrikaanse woordkuns en het daarna tot ’n multidissiplinêre kunstefees uitgebrei.<ref name="Woordfees-geskiedenis">{{cite web |url=https://woordfees.co.za/en/our-story/ |title=Our story |publisher=Toyota Stellenbosch Woordfees |access-date=19 September 2026 |language=en }}</ref> Die program sluit onder meer [[teater]], [[letterkunde]], gesprekke, klassieke en kontemporêre musiek, dans, visuele kuns en kinderproduksies in. Hoewel die fees hoofsaaklik met [[Afrikaans]] verbind word, word produksies ook in Engels, isiXhosa en verskeie meertalige formate aangebied.<ref name="su">{{cite web |url=https://www.su.ac.za/en/news/su-again-shares-fun-toyota-stellenbosch-woordfees |title=SU again ‘shares’ in the fun of the Toyota Stellenbosch Woordfees |publisher=Universiteit Stellenbosch |date=10 Oktober 2025 |access-date=19 September 2026 |language=en }}</ref> == Geskiedenis == Die eerste Woordfees is op 17 Maart 2000 in en om die destydse HB Thom-teaterkompleks in Stellenbosch aangebied. Dit het aanvanklik die vorm van ’n deurnagprogram van poësie en ander woordkuns onder die naam '''’n Nag van Passie''' aangeneem.<ref name="Woordfees-geskiedenis"/> Die letterkundige en akademikus [[Dorothea van Zyl]] was die stigter en eerste feesdirekteur. Sy het die fees ongeveer 15 jaar lank gelei. Die dramaturg en teatermaker [[Saartjie Botha]] het in 2015 as feesdirekteur by haar oorgeneem.<ref>{{cite web |url=https://www.litnet.co.za/toyota-us-woordfees-2021-saartjie-botha-oor-flikker-flash-straatteater-en-nuwe-tye/ |title=Toyota US Woordfees 2021: Saartjie Botha oor Flikker & Flash, straatteater en nuwe tye |work=LitNet |date=29 Maart 2021 |access-date=19 September 2026 }}</ref> Die fees het mettertyd van ’n hoofsaaklik literêre byeenkoms na ’n breër kunstefees ontwikkel. Die program bestaan uit onder meer ’n skrywersfees, toneelproduksies, openbare gesprekke en debatte, klassieke en kontemporêre musiek, dans, visuele kuns en ’n kinderfees. Die fees word gewoonlik oor nege dae in September of Oktober aangebied. Die 2024-fees het byvoorbeeld meer as 400 produksies by nagenoeg 60 lokale in en om Stellenbosch aangebied.<ref>{{cite web |url=https://www.visitstellenbosch.org/organizer/die-woordfees/?eventDisplay=past |title=Die Woordfees |publisher=Visit Stellenbosch |access-date=19 September 2026 }}</ref> Toyota het later die fees se hoofnaamborg geword, waarna die naam '''Toyota US Woordfees''' gebruik is. Sedert die organisatoriese skeiding van die Universiteit Stellenbosch word dit as die '''Toyota Stellenbosch Woordfees''' bemark. == Organisasie == Die Woordfees was aanvanklik ’n projek van die Universiteit Stellenbosch. In 2024 is die '''Stellenbosch Woordfees NWM''' as ’n afsonderlike niewinsgewende maatskappy met sy eie bestuur- en bedryfstrukture gevestig.<ref name="Woordfees-geskiedenis"/> Die universiteit bly egter as stigtingsborg en programvennoot by die fees betrokke.<ref name="su" /> Volgens die fees se eie syfers lok dit ongeveer 50&nbsp;000 besoekers per jaar en word dit as een van die groter kunstefeeste in Afrika beskryf.<ref name="Woordfees-geskiedenis"/> Hierdie besoekersyfer is deur die fees self gepubliseer en is nie deur ’n onafhanklike oudit bevestig nie. == Program == Die feesprogram dek verskeie kunsvorme en openbare aktiwiteite. Dit sluit gewoonlik die volgende in: * toneel en ander uitvoerende kunste; * ’n skrywersfees en boekbesprekings; * diskoersprogramme en openbare gesprekke; * klassieke en kontemporêre musiek; * dans; * visuele kuns; * kinder- en familieproduksies; en * staptoere en kultuurverwante ervarings. Die presiese samestelling en benaming van die programafdelings verander van jaar tot jaar. Die 2024-fees het onder meer meer as 35 klassieke musiekuitvoerings ingesluit.<ref>{{cite web |url=https://whatsonincapetown.com/woordfees-2024-stellenbosch-toyota-festival/ |title=Toyota Stellenbosch Woordfees 2024: 7 Great Reasons to Go |work=What’s on in Cape Town |date=2024 |access-date=19 September 2026 |language=en }}</ref> == Woorde Open Wêrelde == '''Woorde Open Wêrelde''' (WOW) is die Woordfees se opvoedkundige en gemeenskapsprogram. Dit bied taal-, lees-, skryf- en kunsprogramme aan skole en gemeenskappe en is veral op leerders en opvoeders gerig. Projekte sluit leesbevordering, skryfaktiwiteite, loopbaanvoorligting en ondersteuning aan voornemende studente in. Die '''Sanlam WOW Spelfees''' is een van die program se bekendste projekte. Die spelkompetisie word in al nege Suid-Afrikaanse provinsies aangebied. WOW bied ook ’n jaarlikse program tydens die Woordfees aan.<ref>{{cite web |url=https://wow.woordfees.co.za/ |title=Woorde Open Wêrelde |publisher=Toyota Stellenbosch Woordfees |access-date=19 September 2026 }}</ref> ==Verwysings== {{Verwysings}} == Eksterne skakels == * [http://www.woordfees.co.za/ Amptelike webtuiste] *https://wow.woordfees.co.za/ {{Normdata}} [[Kategorie:Feeste in Suid-Afrika]] 76078p64ubgy8cel0twliqj2mxykeci 0 120101 2974613 2965001 2026-10-01T20:30:06Z Jcb 223 2974613 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Pompeii - Casa del Fauno - Satyr and Nymph - MAN.jpg|duimnael|280px|’n [[Sater]] en [[nimf]], [[mitologie]]se simbole van [[seksualiteit]], op ’n [[mosaïek]] in ’n slaapkamer in [[Pompeji|Pompeii]].]] Die opvattings oor '''seksualiteit in antieke Rome''', en in ’n breër sin die seksuele oortuigings en gedrag in [[antieke Rome]], is duidelik uit [[Romeinse Ryk|Romeinse]] [[kuns]], [[letterkunde]] en inskripsies en in ’n mindere mate uit Romeinse [[argeologie]]se oorblyfsels soos erotiese artifakte en [[argitektuur]]. Daar word soms aanvaar [[seks]] in antieke Rome het geen grense gehad nie;<ref>[[#Edwards|Edwards]], bl. 65.</ref> Verstraete en Provençal meen egter dié siening was bloot ’n [[Christelik]]e vertolking: "Die seksualiteit van die antieke Romeine is nog nooit sedert die opkoms van die Christendom in ’n goeie lig in die [[Weste]] gesien nie. In die moderne verbeelding en kultuur is dit sinoniem met seksuele losbandigheid en misbruike."<ref>Verstraete, Beert C. en Provencal, Vernon, reds. (2005) ''Same-Sex Desire and Love in Greco-Roman Antiquity and in the Classical Tradition''. Haworth Press. bl. 5</ref> Seksualiteit was egter nie uitgesluit van die ''mos maiorum'', die tradisionele sosiale norme wat die openbare, private en militêre lewe bepaal het, nie.<ref>Karl-J. Hölkeskamp, ''Reconstructing the Roman Republic: An Ancient Political Culture and Modern Research'' (Princeton University Press, 2010), ble. 17–18.</ref> ''Pudor'', "skaamte, beskeidenheid", was ’n belangrike faktor in gedrag<ref>[[#Langlands|Langlands]], bl. 17.</ref> en ook regsbeperkings op sekere seksuele vergrype – in beide die [[Romeinse Republiek]] en die [[Romeinse Ryk]].<ref>[[#Langlands|Langlands]], bl. 20.</ref> Romeinse sensors (openbare amptenare wat die sosiale rang van individue bepaal het) het die mag gehad om burgers uit hul amp te ontslaan weens seksuele wangedrag en hulle het dit soms gedoen.<ref>[[#Fantham|Fantham]], bl. 121</ref><ref>[[#Richlin1993|Richlin (1993)]], bl. 556. Under the Empire, the emperor assumed the powers of the censors (bl. 560).</ref> Die middel-20ste-eeuse seksualiteitsteoretikus [[Michel Foucault]] het gereken seks in die Grieks-Romeinse wêreld is regeer deur terughouding en deur die kuns om seksuele plesier te bestuur.<ref>Michel Foucault, ''The History of Sexuality: The Care of the Self'' (New York: Vintage Books, 1988), vol. 3, bl. 239</ref> Die Romeinse gemeenskap was [[Patriargie|patriargaal]] en manlikheid was ’n vooropgestelde eienskap wat nodig was om jouself en ander met ’n laer status te beheer; nie net in [[oorlog]] en [[politiek]] nie, maar ook in seksuele verhoudings.<ref>[[#Cantarella|Cantarella]], bl. xii.</ref> ''Virtus'' (deug) was ’n belangrike eienskap vir mans en die term was selfs verwant aan die woord vir man, ''vir''. Daarteenoor was ''pudicitia'' (iets soos nederige selfbeheersing) belangrik vir vroue.<ref>[[#Langlands|Langlands]], bl. 37–38.</ref> Daar is van Romeinse vroue van die hoër klasse verwag om goed opgevoed te wees, ’n sterk karakter te hê en aktief daarna te streef om haar gesin se posisie in die gemeenskap te handhaaf.<ref>[[#Cantarella|Cantarella]], bl. xii–xiii.</ref> Maar met enkele uitsonderings het net opgevoede mans se siening van seksualiteit eindelik bewaar gebly. Visuele kuns is deur mense uit ’n laer stand geskep, maar dit is aangepas by die smake van dié wat ryk genoeg was om dit te bekostig.<ref>[[#Clarke|Clarke]], bl. 9, 153ff.</ref> Sommige seksuele idees en dade in die antieke Romeinse kultuur verskil grootliks van dié in latere Westerse samelewings.<ref>[[#Langlands|Langlands]], bl. 31, let veral op na 55</ref><ref>[[#Clarke|Clarke]], bl. 11.</ref> Die Romeinse godsdiens het seksualiteit voorgehou as voordelig vir die vooruitgang van die staat, en individue het soms privaat godsdienstige rituele of "towerkrag" ingespan om hul sekslewe of voortplantingsvermoëns te verbeter. [[Prostitusie]] was wettig en algemeen. "[[Pornografie|Pornografiese]]" skilderye het voorgekom onder die versamelings in fatsoenlike hoërklashuishoudings.<ref>[[#McGinn2004|McGinn (2004)]], bl. 164.</ref> Dit is as natuurlik en alledaags beskou dat mans seksueel aangetrokke was tot tieners van albei geslagte, en seks met seuns was aanvaarbaar solank die seun nie ’n vrygebore Romein was nie. Mense het nie gedink in terme van "[[homoseksualiteit]]" en "[[heteroseksualiteit]]" nie en daar bestaan geen [[Latyn]]se woorde vir dié begrippe nie.<ref>[[#Williams|Williams]], bl. 304, citing Saara Lilja, ''Homosexuality in Republican and Augustan Rome'' (Societas Scientiarum Fennica, 1983), bl. 122.</ref> Geen wenkbroue is gelig vir ’n man wat seks met vroue én seuns van ’n laer rang geniet het nie, solank sy gedrag geen swakhede of vergrype geopenbaar het of ingemeng het met die regte en voorregte van sy manlike gelykes nie. Hoewel neergesien is op verwyfdheid, veral in die politieke arena, is niks met iemand se manlikheid foutgevind as hy seks met manlike prostitute of slawe gehad het nie, solank hy die aktiewe posisie ingeneem het. [[Hiperseksualiteit]] by mans en vroue is egter moreel en medies veroordeel. Die morele kode vir vroue was strenger as vir mans<ref name=n299>[[#Nussbaum|Nussbaum]], bl. 299–300</ref> en daar is min bewyse van seks tussen vroue. Hul seksualiteit is egter reg deur die Latynse letterkunde afwisselend gevier of veroordeel. In die algemeen het die Romeine meer buigsame geslagskategorieë gehad as die [[Antieke Griekeland|antieke Grieke]].<ref name=h11>[[#Hallett|Hallett]], bl. 11.</ref> [[Lêer:Pompeii - Love Act on the Nile 2.jpg|duimnael|450px|Seks tussen drie mense op ’n boot, omring deur wilde diere; sekstonele op die [[Nyl]] het baiekeer die "hondjiestyl" uitgebeeld – dikwels, soos hier, gekombineer met [[Orale seks|fellatio]].<ref name="international184">Paul G.P. Meyboom en Miguel John Versluys, "The Meaning of Dwarfs in Nilotic Scenes," in ''Nile into Tiber: Egypt in the Roman World. Proceedings of the IIIrd International Conference of Isis Studies, Leiden, Mei 11–14, 2005'' (Brill, 2007), bl. 184.</ref>]] == Erotiese letterkunde en kuns == Antieke letterkunde oor seksualiteit val hoofsaaklik in vier kategorieë: regsgeskrifte; mediese tekste; poësie en politieke verhandelings.<ref>[[#Clarke|Clarke]], bl. 9.</ref> Uitdrukkingsvorme met ’n laer kulturele stempel – soos [[komedie]]s, [[satire]], skeldigte, liefdesgedigte, graffiti, towerspreuke en binneversiering – het idees oor seks beter uitgestippel as genres van beter gehalte soos [[tragedie]]s en [[Epiek|epiese gedigte]]. Inligting oor die Romeine se sekslewe is yl gesaai in historiografie, redenaarskuns, filosofie en geskrifte oor medisyne, landbou en ander tegniese onderwerpe.<ref>[[#Potter2009|Potter (2009)]], bl. 330.</ref> In regsdokumente kan gesien word watter gedrag die Romeine wou beheer of verbied, sonder dat dit werklik weergee wat mense gedoen het of nie gedoen het nie.<ref>[[#Potter2009|Potter (2009)]], bl. 331.</ref> Groot Latynse skrywers wie se werk aansienlik bygedra het tot ’n begrip van Romeinse seksualiteit sluit in: * die komiese dramaturg [[Plautus]] (oorl. 184&nbsp;v.C.), wie se stories dikwels gedraai het om sekskomedie en jong geliefdes wat deur omstandighede uitmekaargehou is; * die staatsman en moralis [[Cato die ouere]] (oorl. 149&nbsp;v.C.), wat kykies gee op seksualiteit in ’n tyd wat latere Romeine beskou het as ’n tydperk van hoër morele standaarde; * die digter [[Lucretius]] (oorl.&nbsp;c. 55&nbsp;v.C.), wat epikuristiese seksualiteit uitgebreid behandel in sy filosofiese werk ''De rerum natura''; * [[Catullus]] (''[[floruit|fl.]]'' 50's v.C.), wie se gedigte ’n reeks erotiese ondervindings ondersoek na aan die einde van die Romeinse Republiek, van delikate romantisisme tot uiters obsene uitskellery; [[Lêer:Roman mosaic- Love Scene - Centocelle - Rome - KHM - Vienna.jpg|duimnael|240px|’n Romantiese toneel op ’n mosaïek, Villa in Centocelle, [[Rome]], 20 v.C – 20 n.C.]] * [[Cicero]] (oorl. 43&nbsp;v.C.), met hoftoesprake waarin sy teenstanders se seksuele gedrag dikwels veroordeel is en briewe deurspek van skindernuus oor Rome se elite; * die treurdigters [[Propertius]] en [[Tibullus]], wat sosiale gedrag verduidelik deur hul beskrywing van liefdesverhoudings met minnaresse; * [[Ovidius]] (oorl. 17&nbsp;n.C.), veral sy ''Amores'' ("Liefdesake") en ''Ars Amatoria'' ("Liefdeskuns"), asook sy ''Metamorphoses'' ("[[Metamorfoses]]"), met heelwat oor seksualiteit en met die klem op [[verkragting]] deur die lens van [[mitologie]]; * die epigramdigter/skrywer [[Martialis]] (oorl.&nbsp;c. 102/'04&nbsp;n.C.), wie se waarnemings van die gemeenskap vol eksplisiete skeltaal is; * die [[Satire|satirikus]] [[Juvenalis]] (oorl. vroeg 2de eeu n.C.), wat uitgevaar het teen die seksuele moraal van sy tyd. Ovidius noem ’n aantal skrywers wat bekend was vir hul gewaagde materiaal wat intussen verlore gegaan het.<ref>Ovidius, ''Tristia'' 2.431ff.</ref> Griekse sekshandboeke en "onverbloemde pornografie"<ref>{{cite journal|doi=10.2307/299915 |jstor=299915 |title=Propertius and Antony |journal=Journal of Roman Studies |volume=67 |pages=17–26 (20) |year=2012 |last1=Griffin |first1=Jasper }}</ref> is onder die name van bekende ''heterai'' ([[Prostitusie|hoëklasprostitute]]) gepubliseer en in Rome versprei. Erotiese kuns, veral soos dit bewaar gebly het in [[Pompeii]] en [[Herculaneum]], is ’n ryk maar dalk twyfelagtige bron; sommige beelde weerspreek seksuele voorkeure soos in letterkundige bronne uiteengesit en kon bedoel gewees het om mense te laat lag of konvensionele houdings uit te daag.<ref>[[#Clarke|Clarke]], bl. 3.</ref> Alledaagse voorwerpe soos spieëls en bekers is dikwels met erotiese tonele versier; dit het gewissel van ’n "elegante amoreuse flankeerdery" tot eksplisiete sekstonele.<ref>[[#Clarke|Clarke]], bl. 108.</ref> Erotiese skilderye is in die mees fatsoenlike huise van die adel aangetref, soos Ovidius sê: <blockquote> "Net soos wat hoogwaardige figure van mans wat deur kunstenaars geskilder is, ons huise versier, net so is daar ’n klein skildery (''tabella'')<ref>Die ''tabella'' was ’n klein, draagbare skildery in teenstelling met ’n permanente muurskildery.</ref> op die een of ander plek wat verskeie seksdade en {{nowrap|–posisies}} uitbeeld; nes [die mitologiese held] [[Alias die Grote|Alias]] sit met ’n uitdrukking wat sy woede uitbeeld en die barbaarse ma [Medea] se oë vol misdaad is, so maak Venus haar nat hare met haar vingers droog terwyl sy skaars deur die moederswater bedek word."<ref>Ovidius, ''Tristia'' 2, soos aangehaal in [[#Clarke|Clarke]], bl. 91–92.</ref> </blockquote> [[Lêer:Clarke Ars Erotica 04.jpg|duimnael|links|250px|Erotiese kuns teen die muur van ’n huis in Pompeii.]] Die pornografiese ''tabella'' en die erotiese Venus is net twee van die beelde wat ’n kunskenner sou kon geniet.<ref>[[#Clarke|Clarke]], bl. 93.</ref> ’n Reeks skilderye uit die openbare baddens van Pompeii wat in 1986 ontdek en in 1995 gepubliseer is, bevat erotiese tonele "wat lyk of dit bedoel is om die kyker met verregaande seksuele kykstof te vermaak", onder meer ’n verskeidenheid seksposisies, orale seks, en groepseks met dade van mans met mans, vroue met vroue en mans met vroue.<ref>[[#Clarke|Clarke]], bl. 3 en 212 ff., aanhaling op bl. 216.</ref> Die dekor van ’n Romeinse slaapkamer kon heel letterlik die seksuele gebruik daarvan uitstippel: Die digter [[Horatius]] het na bewering ’n kamer vol spieëls gehad vir seks, sodat hy die dade tussen hom en die prostitute wat hy gehuur het van alle kante af kon bekyk.<ref>[[#Clarke|Clarke]], bl. 92.</ref> Keiser [[Tiberius]] se slaapkamer was met "die mees onkuise" skilderye en beeldhouwerke versier en daar was sekshandboeke ingeval sy seksmaats enige leiding nodig gehad het.<ref name="lovemaking92">Suetonius, ''Life of Tiberius'' 44.2; [[#Clarke|Clarke]], bl. 92–93.</ref> In die [[2de eeu]] n.C. "was daar ’n groot toename in Griekse en Latynse geskrifte oor seks," asook in romantiese boeke.<ref name="p329">[[#Potter2009|Potter (2009)]], bl. 329.</ref> Maar hierna verdwyn openlike seksualiteit so te sê uit letterkunde, en seksonderwerpe word net in mediese en Christelike geskrifte aangetref. In die [[3de eeu]] het [[selibaat]] die ideaal van al hoe meer Christene geword en [[kerkvaders]] soos [[Tertullianus]] en [[Clemens van Alexandrië]] het selfs gedebatteer oor of seks in die huwelik geoorloof is ter wille van voortplanting. == Seks, godsdiens en die staat == [[Lêer:Pompeii - Villa dei Misteri - Room 4.jpg|duimnael|240px|’n Man maak gereed vir die nagtelike offerande van ’n vark aan [[Priapus]], met [[Kupido]] as die varkwagter<ref>Anthony King, "Mammals," in ''The Natural History of Pompeii'' (Cambridge University Press, 2002), bl. 444; John R. Clarke, ''The Houses of Roman Italy, 100 B.C.–A.D. 250: Ritual, Space and Decoration'' (University of California Press, 1991), bl. 97.</ref> (muurskildering, Villa van die Geheimenisse, Pompeii).]] Nes ander aspekte van die Romeine se lewe is seksualiteit deur godsdienstige tradisies ondersteun en gereguleer, van beide die openbare staatskultus en private godsdienspraktyke. Seksualiteit was ’n belangrike kategorie van Romeinse godsdienstige denke.<ref>[[#Staples|Staples]]</ref> Mans en vroue wat mekaar aanvul, was uiters belangrik vir die Romeinse idee van gode. Die ''Dii Consentes'' was ’n raad van gode wat bestaan het uit pare mans en vroue; dit was in ’n mate die Romeinse weergawe van die Grieke se [[Olimpiese gode]].<ref>Celia E. Schultz, ''Women's Religious Activity in the Roman Republic'' (University of North Carolina Press, 2006), bl. 79–81; Michael Lipka, ''Roman Gods: A Conceptual Approach'' (Brill, 2009), bl. 141–142</ref> Die [[Vestaalse maagd]]e, die enigste priesterorde net vir vroue, het ’n eed van kuisheid afgelê wat hulle redelik onafhanklik van manlike beheer gemaak het; onder die godsdiensvoorwerpe wat hulle bewaak het, was ’n heilige [[fallus]].<ref>Mary Beard, J.A. North en S.R.F. Price, ''Religions of Rome: A History'' (Cambridge University Press, 1998), vol. 1, bl. 53; Robin Lorsch Wildfang, ''Rome's Vestal Virgins: A Study of Rome's Vestal Priestesses in the Late Republic and Early Empire'' (Routledge, 2006), bl. 20.</ref> In teenstelling met die maagde is van mans wat in die verskillende priesterordes gedien het, verwag om te trou en gesinne te hê. Cicero het geglo die begeerte (''libido'') om voort te plant was die "saadbedding van die republiek", want dit was die rede vir die belangrikste sosiale instelling, die huwelik. ’n Huwelik het kinders voortgebring en hulle weer ’n huis (''domus'') vir gesinseenheid, wat die boublok van die stedelike lewe was.<ref>Cicero, ''De officiis'' 1.17.54</ref> Baie Romeinse godsdiensfeeste het ’n element van seksualiteit bevat. Die [[Lupercalia]] in Februarie, wat tot in die [[5de eeu]] n.C. gevier is, het ’n argaïese vrugbaarheidsritueel ingesluit. Op die [[Floralia]] is kaal gedans. Op sekere godsdiensfeeste wat regdeur April gehou is, het prostitute deelgeneem of is hulle amptelik erken. [[Lêer:Sulla Coin.jpg|duimnael|links|’n Denarius wat c. 84–83 v.C. deur Sulla uitgereik is met Venus, Kupido, trofeë en godsdienstige elemente.]] Die verband tussen menslike voortplanting, algemene vooruitgang en die welstand van die staat is verteenwoordig deur die Romeinse kultus van [[Venus (mitologie)|Venus]], wat van haar Griekse eweknie, [[Afrodite]], verskil het deurdat sy ’n rol vertolk het as moeder van die Romeinse volk deur haar halfsterflike seun, [[Aeneas]]. Tydens die burgeroorlog van die 80's v.C. het [[Sulla]], wat op die punt was om sy eie land binne te val met die legioene onder sy bevel, ’n muntstuk uitgereik wat Venus uitbeeld as sy persoonlike beskermgodin en [[Kupido]] met ’n palmtak van oorwinning; op die agterkant pryk militêre trofeë en simbole van die [[augur]]s, die staatspriesters wat die wil van die gode vertolk het. Die ikonografie verbind gode van liefde en begeerte met militêre sukses en godsdienstige gesag; Sulla het die titel ''Epaphroditus'', "Afrodite se eie," aangeneem voordat hy ’n diktator geword het.<ref>J. Rufus Fears, "The Theology of Victory at Rome: Approaches and Problem," ''Aufstieg und Niedergang der römischen Welt'' II.17.2 (1981), bl. 791–795.</ref> Die ''[[fascinum]]'', ’n falliese gelukbringer, was alomteenwoordig in die Romeinse kultuur en het op alles verskyn van juweliersware en klokke tot windklokkies en lampe,<ref>[[#Williams|Williams]], bl. 92.</ref> selfs op gelukbringers wat kinders<ref>Martin Henig, ''Religion in Roman Britain'' (Londen: Batsford, 1984), bl. 185–186.</ref> en seëvierende generaals moes beskerm. Volgens [[Plinius die ouere]] het die Vestaalse maagde ’n fascinum onder ’n generaal se strydwa gehang wanneer hy ’n oorwinning gevier het, om hom teen afguns te beskerm.<ref>''Natural History'' 28.4.7 (28.39)</ref> Kupido het begeerte ontlok; die ingevoerde god [[Priapus]] het wellus verteenwoordig; [[Mutunus Tutunus]] het seks in die huwelik bevorder. Die god [[Liber]] ("die vry een") was in beheer van fisiologiese reaksies tydens seks. Wanneer ’n man die ''toga virilis'' ("toga van viriliteit") aangetrek het, het Liber sy beskermgod geword; volgens die liefdesdigters het hy dan die onskuldige beskeidenheid (''pudor'') van die kleintyd agtergelaat en die seksuele vryheid (''libertas'') verkry om sy liefdestaak te begin.<ref>Sien Propertius 3.15.3–6; Ovidius, ''Fasti)'' 3.777–778; Michelle George, "The 'Dark Side' of the Toga," in ''Roman Dress and the Fabrics of Roman Culture'' (University of Toronto Press, 2008), bl. 55. Robert E.A. Palmer, "Mutinus Titinus: A Study in Etrusco-Roman Religion and Topography," in ''Roman Religion and Roman Empire: Five Essays'' (University of Pennsylvania Press, 1974), bl. 187–206</ref> ’n Klomp gode het oor elke aspek van seks, bevrugting en geboorte toesig gehou.<ref>Robert Turcan, ''The Gods of Ancient Rome'' (Routledge, 2001; Jörg Rüpke, ''Religion in Republican Rome: Rationalization and Ritual Change'' (University of Pennsylvania Press, 2002), bl. 181–182.</ref> Klassieke [[mite]]s het dikwels seksuele temas gehad soos geslagsidentifikasie, owerspel, bloedskande en verkragting. In Romeinse kuns en letterkunde is die Hellenistiese behandeling van mitologiese figure voortgesit – hulle het seks op ’n menslik erotiese en soms humoristiese manier gehad, wat dikwels verskil het van die godsdienstige dimensie.<ref>[[#Clarke|Clarke]], bl. 46–47.</ref> === Morele en wetsbegrippe === ==== ''Castitas'' ==== Die Latynse woord ''castitas'' is ’n abstrakte [[selfstandige naamwoord]] wat dui op ’n "morele en fisieke reinheid, gewoonlik in ’n spesifiek godsdienstige verband"; dit hou soms, maar nie altyd nie, verband met seksuele kuisheid.<ref name="langlands1">[[#Langlands|Langlands]], bl. 30.</ref> Die godin [[Ceres (mitologie)|Ceres]] was verteenwoordigend van beide rituele en seksuele ''castitas''; die fakkel wat op Romeinse troues ter ere van haar gedra is, is verbind met die bruid se reinheid. Ceres het ook moederskap verpersoonlik.<ref>Barbette Stanley Spaeth, ''The Roman Goddess Ceres'' (University of Texas Press, 1996), bl. 115–116</ref> Die godin Vesta is ook met ''castitas'' verbind en was self ’n maagd; haar priesteresse, die Vestaalse maagde, het ’n eed afgelê om selibaat te bly. ==== ''Incestum'' ==== [[Lêer:Chief Vestal.jpg|duimnael|160px|’n Vestaalse maagd.]] ''Incestum'' (dit wat nie ''castitas'' is nie), is ’n daad wat godsdienstige reinheid skend,<ref name="langlands1" /> dalk dieselfde as ''nefas'', godsdienstig ontoelaatbaar.<ref>H.H.J. Brouwer,'' Bona Dea: The Sources and a Description of the Cult'' (Brill, 1989), bl. 367–367, nota 319.</ref> Die skending van ’n Vestaalse maagd se kuisheidseed was ''incestum''; sy en die man wat haar onrein gemaak het, kon regtens aangekla word, ongeag of die seks vrywillig of gedwonge was. ’n Vestaalse maagd se verlies van ''castitas'' het Rome se verbond met die gode (''pax deorum'') verbreek,<ref>Mueller, ''Roman Religion in Valerius Maximus'', bl. 51; Susanne William Rasmussen, ''Public Portents in Republican Rome'' («L'Erma» di Bretschneider, 2003), bl. 41.</ref> en het gewoonlik gepaard gegaan met die waarneming van slegte voortekens (''prodigia''). Die vervolging van een van dié maagde het dikwels met politieke onrus saamgeval, en sommige aanklagte van ''incestum'' was skynbaar polities gemotiveer:<ref>Wildfang, ''Rome's Vestal Virgins'', bl. 82 ''et passim''.</ref> Hoewel die [[Engels]]e woord ''incest'' van die Latynse woord afgelei is, was bloedskande net een vorm van die Romeinse ''incestum''.<ref name="langlands1" /> ==== ''Stuprum'' ==== In Latynse regsterme is ''stuprum'' ongeoorloofde seks, wat vertaal kan word as "kriminele losbandigheid"<ref>Bruce W. Frier en Thomas A.&nbsp;J. McGinn, ''A Casebook on Roman Family Law'' (Oxford University Press, 2004), bl. 38 en 52.</ref> of "seksmisdaad".<ref>[[#Richlin1983|Richlin (1983)]], bl. 30.</ref> Dit het verskeie seksuele oortredings ingesluit, onder meer ''incestum'', verkragting en owerspel. In die vroeë Rome was ''stuprum'' enige skandalige daad, nie noodwendig seksueel van aard nie. Dit het sy enger betekenis gekry teen die tyd van die komedieskrywer Plautus (c. 254–184&nbsp;v.C.).<ref name="attitudes118">[[#Fantham|Fantham]], bl. 118.</ref> ==== ''Raptus'' ==== Hoewel die Engelse woord ''rape'' van die Latynse werkwoord ''rapio, rapere, raptus'' kom, het ''raptus'' in die Romeinse reg "ontvoering" beteken.<ref>Diana C. Moses, "Livy's Lucretia and the Validity of Coerced Consent in Roman Law," in ''Consent and Coercion to Sex and Marriage in Ancient and Medieval Societies'' (Dunbarton Oaks, 1993), bl. 50; Gillian Clark, ''Women in Late Antiquity: Pagan and Christian Life-styles'' (Oxford University Press, 1993), bl. 36.</ref> Die "ontvoering" van ’n ongetroude meisie uit haar pa se huishouding het soms behels dat die paartjie weggeloop het om sonder haar pa se toestemming te trou. Toe wette oor geweld aan die einde van die republiek opgestel is, het ''raptus ad stuprum'' ontstaan as ’n term vir "ontvoering met die doel om ’n seksmisdaad te pleeg".<ref>Moses, "Livy's Lucretia," bl. 50–51.</ref> === Heling en towerkuns === [[Lêer:Museo Nazionale Napoli Gabinetto Segreto Findings From Pompeji.jpg|duimnael|Votiewe offers uit Pompeii stel borste, penisse en ’n uterus voor.]] Soms is goddelike hulp in privaat godsdiensrituele gevra om saam met mediese behandelings te help om vrugbaarheid aan te help of te voorkom, of om siektes van die voortplantingsorgane te heel. [[Votiewe offer]]s (''vota'') in die vorm van borste of penisse is by gesondheidsoorde ontdek. ’n Privaat ritueel kon onder sekere omstandighede as "towerkrag" beskou word; in die antieke tyd was daar nie ’n onderskeid nie.<ref>Hans Dieter Betz, ''The Greek Magical Papyri in Translation'' (University of Chicago Press, 1986, 1992), bl. xliff.</ref> ’n ''Amatorium'' was ’n liefdesgelukbringer of {{nowrap|-drankie}},<ref>Matthew W. Dickie, ''Magic and Magicians in the Greco-Roman World'' (Routledge, 2003), bl. 16.</ref> en daar was spreuke (''defixiones'') wat veronderstel was om ’n mens se seksuele toegeneentheid "reg te stel".<ref>Dickie, ''Magic and Magicians'', bl. 36.</ref> Die ''Papyri Graecae Magicae'', ’n versameling towertekste, bevat baie liefdespreuke en dit dui daarop dat daar in die Romeinse tyd ’n groot vraag na erotiese towerkrag was.<ref>Richard Gordon, "Innovation and Authority in Graeco-Egyptian Magic," in ''Kykeon: Studies in Honour of H.&nbsp;S. Versnel'' (Brill, 2002), bl. 72.</ref> Canidia, ’n heks wat deur Horace beskryf is, het ’n towerspreuk uitgevoer met ’n vroulike afbeelding wat ’n kleiner manlike pop oorheers.<ref>Christopher A. Faraone, "Agents and Victims: Constructions of Gender and Desire in Ancient Greek Love Magic," in ''The Sleep of Reason'', bl. 410.</ref> Stimuleerders en onderdrukkers van die geslagsdrang, voorbehoedmiddels en aborteermiddels kom voor in mediese handboeke en towerspreuktekste; dit is moeilik om towerdrankies van [[Aptekerswese|farmakologie]] te onderskei. In sy Boek 33 ''De medicamentis'', het die mediese skrywer Marcellus van Bordeaux meer as 70 behandelings versamel vir groeisels en letsels aan die [[penis]] en [[testikel]]s, testikels wat nie afgesak het nie, [[Impotensie|erektiele disfunksie]], die versameling van vloeistof om ’n testikel, hoe om ’n [[eunug]] van iemand te maak sonder chirurgie, hoe om ’n vrou se getrouheid te verseker en hoe om ’n man se seksdrang se verhoog of te verlaag. Van dié behandelings het vreemde rituele ingesluit: <blockquote> "As jy ’n vrou het en jy wil nie hê ’n ander man moet haar ooit weer penetreer nie, doen die volgende: Sny die stert van ’n groen akkedis met jou linkerhand af en laat dit los terwyl dit nog lewe. Hou die stert toe in die palm van dieselfde hand totdat dit doodgaan en raak aan die vrou en haar geslagsdele wanneer jy omgang met haar het."<ref>Marcellus, ''De medicamentis'' 33.64.</ref> </blockquote> <blockquote> "Daar is ’n krui wat in [[Grieks]] ''nymphaea'' genoem word, in [[Latyn]] ''Hercules-klawer'' en in [[Gallies]] ''baditis''. As ’n seun die plant se wortel verpulp en tien dae agtereenvolgens saam met [[asyn]] drink, sal dit hom wonderbaarlik in ’n eunug verander."<ref>Marcellus, ''De medicamentis'' 33.64; compare Plinius die ouere, ''Natural History'' 25.75 (37).</ref> </blockquote> <blockquote> "As die testikel-are van ’n onvolgroeide seun vergroot, kloof ’n kersieboom middeldeur tot by die wortels, maar laat die boom regop staan sodat die seun deur die opening kan loop. Bind daarna weer die boom vas en seël dit met beesmis en ander kunsmis sodat die dele wat oopgekloof is, makliker weer kan saamgroei. Die spoed waarteen die boom weer saamgroei en sy letsel vorm, sal bepaal hoe vinnig die seun se geswelde are gesond word."<ref>Marcellus, ''De medicamentis'' 33.26.</ref> </blockquote> Marcellus noem ook watter kruie gebruik kan word om [[menstruasie]] te bespoedig, of om die [[baarmoeder]] te reinig ná ’n geboorte of aborsie; hierdie kruie sluit moontlike aborteermiddels in en is moontlik daarvoor gebruik.<ref>Riddle, ''Contraception and Abortion from the Ancient World to the Renaissance'', bl. 91.</ref> Ander bronne het raad soos om ’n mengsel van heuning en peper aan die penis te smeer om ’n [[ereksie]] te kry,<ref>Die ''Paignia'' van Democritus, PGM 7.167–186, aangehaal in James N. Davidson, "Don't Try This at Home: Pliny's Salpe, Salpe's ''Paignia'' and Magic," ''Classical Quarterly'' 45.2 (1995), bl. 591.</ref> of om ’n donkie se geslagsdele in olie te kook om ’n salf te maak.<ref>Plinius, ''Natuurgeskiedenis'' 28.262, soos aangehaal in Davidson, "Don't Try This at Home," bl. 591.</ref> == Antieke teorieë == Seksualiteitsteorieë is opgestel deur en vir ’n opgevoede elite. Die mate waarin teoretisering oor seks werklik gedrag beïnvloed het, is debatteerbaar, selfs onder diegene wat hulle gesteur het aan die filosofiese en mediese geskrifte wat sulke menings gelug het. Hierdie elitistiese debatte was dikwels met opset krities teenoor tipiese gedrag, maar het nie noodwendig die algemene waardes van die gemeenskap uitgesluit nie. === Seksualiteit van die genotsoeker === Die vierde boek van Lucretius se ''De rerum natura'' bevat een van die mees uitgebreide aanhalings oor menslike seksualiteit in die Latynse letterkunde. [[William Butler Yeats|Yeats]] het dit in sy bespreking van John Dryden se vertaling "die beste beskrywing van seksuele omgang ooit" genoem.<ref>Stuart Gillespie en Philip Hardie, inleiding tot ''The Cambridge Companion to Lucretius'' (Cambridge University Press, 2007), bl. 12.</ref> Lucretius het in die middel 1ste eeu v.C. gelewe. Sy didaktiese gedig ''De rerum natura'' is ’n voorstelling van [[Epikurus|epikuristiese]] filosofie binne die [[Ennius]]-tradisie van Latynse poësie. Epikurisme is beide materialisties en hedonies. Die hoofdoel van die lewe is genot, wat beskryf word as die afwesigheid van fisieke pyn en emosionele bekommernis.<ref>[[Epikurus]], ''Brief aan Menoeceus'' 131.</ref> Die epikuris wil sy begeertes met so min passie en inspanning as moontlik bevredig. Begeertes word verdeel tussen dié wat beide natuurlik en noodsaaklik is, soos honger en dors; dié wat natuurlik maar nie noodsaaklik is nie, soos seks; en dié wat nie natuurlik of noodsaaklik is nie, soos om oor ander te heers en jouself te verheerlik.<ref>J.M. Rist, ''Epicurus: An Introduction'' (Cambridge University Press, 1972), bl. 116–119.</ref> Dit is binne hierdie verband dat Lucretius sy ontleding van liefde en seksuele begeerte aanbied. Dit vorm ’n teenwig teen die erotiese etos van Catullus en het die liefdesdigters in [[Augustus Octavianus|Augustus]] se tyd beïnvloed.<ref>Philip Hardie, "Lucretius and Later Latin Literature in Antiquity," in ''The Cambridge Companion to Lucretius'', bl. 121, nota 32.</ref> [[Lêer:Lucretius Rome.jpg|duimnael|links|160px|Titus Lucretius Carus.]] Lucretius behandel manlike begeerte, vroulike seksuele plesier, erflikheid en onvrugbaarheid as aspekte van seksuele fisiologie. Volgens die epikuristiese siening spruit seksualiteit uit onpersoonlike fisieke oorsake, sonder goddelike of bonatuurlike invloed. Die begin van fisieke volwassenheid bring semen voort, en [[nat droom|nat drome]] kom voor namate seksuele instink ontwikkel.<ref>Lucretius, ''De rerum natura'', 4.1030–57</ref><ref>[[#Brown|Brown]], bl. 62–63.</ref> Sintuiglike waarneming, veral die sien van ’n mooi liggaam, bring mee dat semen tot in die geslagsdele en van daar na die voorwerp van begeerte vloei. Die swelling van die penis skep ’n begeerte om te [[Ejakulasie|ejakuleer]] en ’n afwagting van plesier. Die liggaam se reaksie op fisieke aantrekking is outomaties, en nie die karakter van die persoon wat begeer word of ’n mens se eie keuse is ’n faktor nie. Met ’n kombinasie van wetenskaplike objektiwiteit en ironiese humor beskryf Lucretius die menslike seksdrang as ''muta cupido'' ("dom begeerte"), en vergelyk die fisiologiese reaksie van ejakulasie met bloed wat uit ’n wond spuit.<ref>[[#Brown|Brown]], bl. 63, 181–182.</ref> Liefde (''amor'') is volgens hom bloot ’n ingewikkelde kulturele wanopvatting van ’n kliertoestand;<ref>[[#Brown|Brown]], bl. 64.</ref> die liefde bederf seksuele plesier net soos wat die lewe bederf word deur die vrees om te sterf.<ref>[[#Brown|Brown]], bl. 65. Epikurus het geleer die siel is ’n dun laag atome wat by die dood in die kosmos versprei word; daar is dus geen lewe ná die dood nie en geen rede vir sterflinge om met vrese te lewe oor wat ná die dood gebeur nie.</ref> Lucretius het hoofsaaklik vir ’n manlike gehoor geskryf en het aangeneem liefde is ’n manlike passie wat óf op seuns óf op vroue gerig is.<ref>Lucretius, ''De rerum natura'' 4.1053–1054</ref><ref>[[#Brown|Brown]], bl. 123.</ref> Manlike begeerte word beskou as patologies, frustrerend en gewelddadig.<ref name="lucretius65">[[#Brown|Brown]], bl. 65–66.</ref> Lucretius koppel dus ’n epikuristiese teenstrydigheid aan seksualiteit, wat ’n mens se gemoedsrus bedreig as begeerte ’n vorm van onderworpenheid en foltering word,<ref name="b67">[[#Brown|Brown]], bl. 67.</ref> maar sy siening van vroulike seksualiteit is minder negatief.<ref name="lucretius65" /> Terwyl mans aangedryf word deur onnatuurlike verwagtings van eensydige en desperate seks, reageer vroue met ’n suiwer dierlike instink op toenadering, en dit lei tot wedersydse bevrediging.<ref name="lucretius66">[[#Brown|Brown]], bl. 66.</ref> Die vergelyking met bronstige wyfies is nie as ’n belediging bedoel nie, maar om aan te dui begeerte is natuurlik en moenie as ’n foltering ervaar word nie.<ref name="lucretius66" /> Nadat Lucretius die seksdaad ontleed het, wend hy hom tot bevrugting en wat in moderne terme beskryf sal word as genetika. Mans en vroue vervaardig volgens hom albei genitale vloeistof, wat vermeng en lei tot geslaagde voortplanting. Die kind se eienskappe word gevorm deur die relatiewe verhoudings tussen die ma en pa se "saad". ’n Kind wat meer soos die ma lyk, word gebore as die vroulike saad die manlike saad oorheers, en omgekeer. As nie die manlike of vroulike saad oorheersend is nie, sal die kind ewe veel eienskappe van albei ouers hê. Onvrugbaarheid kom voor wanneer die ouers se saad nie by mekaar pas nie; die rede vir onvrugbaarheid is fisiologies en rasioneel van aard en het niks met die gode te doen nie.<ref>Lucretius, ''De rerum natura'' 4.1209–1277</ref><ref name="b67" /> Lucretius se doel is om onkunde uit die weg te ruim en die kennis daar te stel wat nodig is om ’n mens se sekslewe rasioneel te bestuur.<ref name="lucretius68">[[#Brown|Brown]], bl. 68.</ref> Hy onderskei tussen plesier en bevrugting as die doelwit van seks; albei is geregverdig, maar vereis verskillende benaderings.<ref name="lucretius68" /> Hy beveel los seks aan as ’n manier om van seksuele spanning ontslae te raak sonder om obsessief te raak oor ’n enkele onderwerp van begeerte;<ref>Lucretius, ''De rerum natura'' 4.1144ff.</ref><ref>[[#Brown|Brown]], bl. 193.</ref> ’n "Venus" wat op straat loop – ’n straatprostituut – moet as plaasvervanger gebruik word.<ref>Phebe Lowell Bowditch, ''Horace and the Gifty Economy of Patronage'' (University of California Press, 2001), bl. 215.</ref> Seks sonder ’n verknogtheid met passie is ’n hoër vorm van plesier wat geen onsekerheid, waansin en geestelike ontwrigting tot gevolg het nie.<ref>Lucretius, ''De rerum natura'' 4.1076ff.</ref><ref>[[#Brown|Brown]], bl. 217.</ref> Lucretius noem hierdie vorm van seksuele plesier ''venus'', in teenstelling met ''amor'' (passievolle liefde).<ref>Lucretius, ''De rerum natura'' 4.1058, 1073, 1084</ref><ref>[[#Brown|Brown]], bl. 227.</ref> Volgens hom is die beste seks dié tussen gelukkige diere of tussen gode.<ref>[[#Fredrick|Fredrick]], bl. 105.</ref> === Stoïsynse seksuele moraliteit === Tydens die vroeë [[stoïsisme]] onder die Grieke is seks beskou as iets goeds, solank dit plaasvind tussen mense wat die beginsels van respek en vriendskap handhaaf; in die ideale gemeenskap behoort seks vrylik geniet te word, sonder die perke van die huwelik wat die lewensmaat as eiendom behandel. Sommige Griekse stoïsyne het voorkeur gegee aan seksverhoudings tussen ’n ouer en jonger man.<ref name="aurelius16">{{cite book|editor-last=Richlin|editor-first=Amy|page=16|title=Marcus Aurelius in Love|url=https://books.google.com/books?id=rctbkYo30_MC|date=2008|publisher=University of Chicago Press|isbn=978-0-226-71302-1}}</ref> Stoïsyne in die [[Romeinse Ryk]] het egter afgesien van die siening van mense as "kommunaal seksuele diere"<ref>[[#Gaca|Gaca]], bl. 89. Gaca (bl. 60)</ref> en klem gelê op seks binne die huwelik,<ref name="aurelius16" /> wat as ’n instelling gehelp het om sosiale orde te handhaaf.<ref>William Loader, ''Sexuality and the Jesus Tradition'' (Wm. B. Eerdmans, 2005), bl. 186.</ref> Hoewel hulle sterk passies, insluitende seksuele begeerte, gewantrou het,<ref>Martha Nussbaum, ''The Therapy of Desire: Theory and Practice in Hellenistic Ethics'' (Princeton University Press, 1994, 2009), bl. 359–401.</ref> was seksuele lewenskrag noodsaaklik vir voortplanting. Romeinse stoïsyne soos [[Seneca die jongere|Seneca]] en [[Musonius Rufus]], wat albei aktief was sowat 100 jaar ná Lucretius, het klem gelê op "geslagseenheid" eerder as die verskil tussen die geslagte.<ref>Prudence Allen, ''The Concept of Woman: The Aristotelian Revolution, 750 BC–AD 1250'' (Eden Press, 1985), bl. 159.</ref> Hoewel Musonius hoofsaaklik ’n stoïsyn was, het sy filosofie ook invloed getoon van [[plato]]nisme en [[Pythagoras|pithagoreïsme]].<ref>[[#Nussbaum|Nussbaum]], bl. 299.</ref> Hy het die [[Aristoteles|aristoteliaanse tradisie]] verwerp wat [[geslagsdimorfie]] beskou het as ’n verskil tussen dié wat heers (mans) en dié oor wie geheers word (vroue), en geglo het vroue skiet biologies tekort. Volgens Musonius het geslagsdimorfie bloot bestaan om verskille te skep, en verskille het weer die begeerte na ’n komplementêre vriendskap geskep, dus ’n paartjie wat vir die res van hul lewe sal saambly ter wille van mekaar en hul kinders.<ref name="n299" /> Die Romeinse ideaal vir die huwelik was ’n bondgenootskap van metgeselle wat saamwerk om kinders te kry en groot te maak, alledaagse take te bestuur, voorbeeldige lewens te lei en toegeneentheid te geniet. Musonius het dié ideaal gebruik om die stoïsynse siening te bevorder dat die kapasiteit vir deugsaamheid en selfbeheersing nie geslagspesifiek was nie.<ref>[[#Nussbaum|Nussbaum]], bl. 300.</ref> [[Lêer:Marcus Aurelius Metropolitan Museum.png|duimnael|180px|Marcus Aurelius het geskryf seks is "die wrywing van ’n stuk ingewande en, ná ’n soort rukking, die uitskeiding van slym".]] Beide Musonius en Seneca het die dubbele standaarde, kultureel én wetlik, gekritiseer wat mans groter seksuele vryheid as vroue gegee het.<ref name="n299" /><ref>[[#Colish|Colish]], bl. 37–38.</ref> Musonius het gesê mans word deur die gemeenskap verskoon as hulle hulle tot prostitute en slawe wend om hul seksuele aptyt te bevredig, hoewel sulke gedrag onder vroue nie toegelaat sou word nie. As mans dus glo hulle het gesag oor vroue omdat hulle groter selfbeheersing het, moet hulle hul seksdrang kan bestuur. Die argument is dus nie dat seksuele vryheid ’n menslike waarde is nie, maar dat mans en vroue albei seksuele selfbeheersing moet toepas.<ref name="n299" /><ref>Gretchen Reydams-Schils, ''The Roman Stoics: Self, Responsibility, and Affection'' (University of Chicago Press, 2005), bl. 151.</ref> ’n Man wat ’n prostituut besoek, skaad homself deur ’n gebrek aan selfbeheersing; volgens Musonius is disrespek vir sy vrou en haar verwagtings van getrouheid nie ter sake nie.<ref>[[#Nussbaum|Nussbaum]], bl. 307–308.</ref> Net so behoort ’n man nie so selfsugtig te wees dat hy ’n slaaf vir seks uitbuit nie; haar reg om nie misbruik te word nie, behoort egter nie die rede te wees dat hy homself inhou nie.<ref>[[#Nussbaum|Nussbaum]], bl. 308.</ref> Volgens Musonius moes seks selfs binne die huwelik gebruik word om toegeneentheid te wys en voort te plant, en nie vir "blote plesier" nie.<ref>"Bare pleasure" is ''psilên hêdonên''; [[#Nussbaum|Nussbaum]], bl. 309.</ref> Musonius het selfdegeslagverhoudings afgekeur omdat hulle nie voortplanting ten doel gehad het nie.<ref name=n299>[[#Nussbaum|Nussbaum]], bl. 299–300</ref><ref>Reydams-Schils, ''The Roman Stoics'', bl. 152.</ref> Seneca en [[Epiktetus]] het ook geglo voortplanting maak seks binne ’n huwelik aanvaarbaar,<ref>[[#Gaca|Gaca]], bl. 87.</ref> en Seneca was sterk teen owerspel gekant.<ref>[[#Gaca|Gaca]], bl. 89.</ref> Hoewel Seneca nie hoofsaaklik ’n stoïsynse filosoof was nie, het hy baie by neopithagoreïsme geleen vir sy sienings van seksualiteit.<ref name="fornication1">[[#Gaca|Gaca]], bl. 111.</ref> Neopithagoreïste het seks buite die huwelik as onwenslik beskou; [[selibaat]] was nie ’n ideaal nie, maar kuisheid binne die huwelik wel.<ref>Allen, ''The Concept of Woman'', bl. 147–148.</ref> Vir Seneca was seksuele begeerte vir plesier (''libido'') ’n "vernietigende mag (''exitium'') wat verraderlik in die ingewande lê"; as dit nie beheer word nie, word dit ''cupiditas'', wellus. Die enigste regverdiging vir seks was voortplanting binne die huwelik.<ref>[[#Gaca|Gaca]], bl. 111</ref> Hoewel ander stoïsyne potensiaal gesien het in skoonheid as ’n etiese stimulus, ’n manier om toegeneentheid en vriendskap binne seksuele verhoudings te ontlok en ontwikkel, wantrou Seneca die liefde van fisieke skoonheid as vernietigend vir gesonde rede tot op ’n punt van waansin.<ref>[[#Gaca|Gaca]], bl. 112</ref> ’n Man mag nie ’n ander seksmaat as sy vrou te hê nie en ’n wyse man (''sapiens'') sal goeie oordeel (''iudicium'') toepas wanneer hy met sy vrou seks het, nie emosie (''affectus'') nie.<ref name="fornication">[[#Gaca|Gaca]], bl. 112.</ref> Dit is ’n baie strenger siening as dié van ander stoïsyne, wat seks voorgestaan het as ’n manier om wedersydse toegeneentheid binne die huwelik te bevorder.<ref name="fornication" /> Die filosofiese siening van die liggaam as ’n lyk wat die siel ronddra,<ref>’n Siening van Epiktetus, soos aangehaal deur Marcus Aurelius, 4.41</ref> kan lei tot ’n volkome minagting van seksualiteit: Die keiser en stoïsynse filosoof [[Marcus Aurelius]] het geskryf seksuele omgang is "die wrywing van ’n stuk ingewande en, ná ’n soort rukking, die uitskeiding van slym".<ref>Marcus Aurelius, ''Meditations'' 6.13</ref> Seneca het kwaai uitgevaar teen die perversiteit van ene Hostius Quadra, wat homself met geronde spieëls omring het sodat hy groepsekspartytjies kon dophou teen verwronge hoeke wat penisse groter laat lyk het.<ref>Seneca, ''Naturales quaestiones'' 1.16</ref> Hul seksuele sienings het Romeinse stoïsyne blootgestel aan beskuldigings van skynheiligheid: Juvenalis het gespot met mense wat ’n ruwe en manlike stoïsynse uiterlike voorhou, maar hulself in privaatheid te buite gaan.<ref>Juvenalis, ''Satire'' 2.8–10, 15–17, soos aangehaal in [[#Potter2009|Potter (2009)]], bl. 340</ref> Daar is gereeld gespot dat stoïsyne nie net geneig is tot pederastie nie, maar hou van jong mans wat al baard het, in teenstelling met Romeinse seksgebruike.<ref name="aurelius16" /> Martialis het herhaaldelik insinuasies gemaak oor mense wat uiterlik stoïsyns is, maar in privaatheid die passiewe homoseksuele rol geniet.<ref>[[#Richlin1993|Richlin (1993)]], bl. 542, citing Martialis 1.24, 1.96, 2.36, 6.56, 7.58, 9.27 en 12.42.</ref> == Manlike seksualiteit == [[Lêer:Oil lamp with couple performing Sex at the Römisch-Germanisches Museum Cologne.jpg|duimnael|180px|Seks tussen ’n man en vrou op ’n olielamp (Römisch-Germanisches Museum).]] In die tyd van die Romeinse Republiek was deel van die Romeinse burger se politieke vryheid (''libertas'') dat sy liggaam nie aan fisieke dwangpraktyke soos lyfstraf en seksuele uitbuiting blootgestel mag word nie.<ref name="g326">[[#McGinn1998|McGinn (1998)]], bl. 326.</ref> ''Virtus'' ("deug") was wat van ’n man ’n ware man (''vir'') gemaak het.<ref>Elaine Fantham, "The Ambiguity of ''Virtus'' in Lucan's ''Civil War'' en Statius se ''Thebiad''," ''Arachnion'' 3</ref><ref>{{cite journal|doi=10.2307/301365 |jstor=301365 |title=Cicero and the Spectacle of Power |journal=The Journal of Roman Studies |volume=87 |pages=1–22 (9) |year=1997 |last1=Bell |first1=Andrew J. E. }}</ref><ref>Edwin S. Ramage, “Aspects of Propaganda in the ''De bello gallico'': Caesar’s Virtues and Attributes,” ''Athenaeum'' 91 (2003) 331–372; Myles Anthony McDonnell, ''Roman manliness:'' virtus ''and the Roman Republic'' (Cambridge University Press, 2006) ''passim''; Rhiannon Evans, ''Utopia Antiqua: Readings of the Golden Age and Decline at Rome'' (Routledge, 2008), bl. 156–157.</ref> Die Romeinse ideaal van manlikheid was om ’n aktiewe rol te speel, wat gelei het tot ’n begeerte om te oorheers, soos weerspieël in die hiërargie van die Romeinse patriargale gemeenskap.<ref name="w18">[[#Williams|Williams]], bl. 18.</ref> Die "oorwinningsmentaliteit" was deel van ’n "kultus van viriliteit" wat onder meer vorm gegee het aan Romeinse homoseksuele praktyke.<ref>[[#Cantarella|Cantarella]], bl. xi</ref><ref name="h11" /> In die laat 20ste en vroeë 21ste eeu het ’n klem op oorheersing geleerdes laat glo die uitdrukking van Romeinse manlike seksualiteit was ’n kwessie van "penetreerder versus gepenetreerde"; dus dat die regte manier vir ’n Romeinse man om seksuele bevrediging te kry was om sy maat te penetreer.<ref>{{cite book|ref=Langlands|author=Langlands, Rebecca|title=Sexual Morality in Ancient Rome|publisher=Cambridge University Press|year= 2006}}</ref> As hy toegelaat het dat hy gepenetreer word, het dit sy vryheid as ’n vrye burger en sy seksuele integriteit bedreig. Dit was sosiaal heeltemal aanvaarbaar dat ’n vrye Romeinse man seks met manlike én vroulike maats het, solank hy die dominerende rol speel.<ref>[[#Richlin1983|Richlin (1983)]], bl. 225.</ref> Aanvaarde voorwerpe van begeerte was vroue van enige sosiale of wetlike stand en manlike prostitute of slawe. Seks buite die huwelik was egter beperk tot slawe en prostitute of, minder algemeen, ’n bywyf. ’n Gebrek aan selfbeheersing, ook in ’n man se sekslewe, het daarop gedui dat hy nie in staat is om ander te bestuur nie;<ref>[[#Hallett|Hallett]], bl. 67–68.</ref> die genieting van "lae sensuele plesier" het dus die man se identiteit as ’n gekultiveerde mens bedreig.<ref name="unspeakable">[[#Hallett|Hallett]], bl. 68.</ref> In die tyd van die Romeinse Ryk het vrese oor die verlies van politieke vryheid en die onderwerping van die burger aan die keiser gelei tot ’n merkbare toename in passiewe homoseksuele gedrag onder vrye mans, asook ’n toename in teregstellings en lyfstraf onder burgers.<ref name="p329" /> Die verdwyning van republikeinse ideale van fisieke integriteit ter wille van ''libertas'' het bygedra tot en is weerspieël deur die seksuele vryheid en verval wat met die ryk verbind word.<ref>Dit is ’n tema reg deur Carlin A. Barton se ''The Sorrows of the Ancient Romans: The Gladiator and the Monster'' (Princeton University Press, 1993).</ref> === Manlike naaktheid === [[Lêer:Stele warrior BM GR1905.10-23.1.jpg|duimnael|180px|’n Romeinse [[stele]] beeld ’n vegter uit en verheerlik die manlike vorm sonder naaktheid, 1ste eeu v.C.]] Die digter Ennius (c. 239–169&nbsp;v.C.) het verklaar die "ontbloting van burgers se liggaam is die begin van openbare oneer (''flagitium'')," ’n siening wat Cicero gedeel het en wat weer selfbeheersing oor die liggaam verbind het met burgerskap.<ref>Cicero, ''Tusculan Disputations'' 4.33.70</ref><ref>[[#Williams|Williams]], bl. 64 en 292, nota 12</ref><ref>[[#Younger|Younger]], bl. 134</ref><ref>Simon Goldhill, inleiding tot ''Being Greek under Rome: Cultural Identity, the Second Sophistic and the Development of Empire'' (Cambridge University Press, 2001), bl. 2.</ref> Die Romeine se houding teenoor naaktheid het verskil van dié van die Grieke, wat die manlike liggaam verheerlik het met naakte lywe in kuns en op plekke soos sportbyeenkomste. In teenstelling daarmee het die toga die liggaam van die seksueel bevoorregte Romeinse man gekenmerk.<ref>[[#Habinek|Habinek]], bl. 39.</ref> Selfs wanneer Romeinse mans uitgetrek het om te oefen, het hulle hul sitvlakke en geslagsdele toegehou. Naaktheid in die openbaar was smaakloos, selfs op tradisionele plekke. Cicero het die spot met [[Markus Antonius]] se waardigheid gedryf omdat hy halfkaal aan die Lupercalia-fees deelgeneem het, hoewel dit ’n vereiste vir deelname was.<ref>Julia Heskel, "Cicero as Evidence for Attitudes to Dress in the Late Republic," in ''The World of Roman Costume'' (University of Wisconsin Press, 2001), bl. 138</ref><ref name=bonfante>{{cite journal|doi=10.2307/505328|jstor=505328|title=Nudity as a Costume in Classical Art|url=https://archive.org/details/sim_american-journal-of-archaeology_1989-10_93_4/page/543|journal=American Journal of Archaeology|volume=93|issue=4|pages=543–570 |year=1989|last1=Bonfante|first1=Larissa}}</ref> Naaktheid is een van die aspekte van hierdie godsdiensfees waaraan Ovidius aandag skenk in die ''Fasti'', sy lang gedig oor die Romeinse kalender.<ref>Ovidius, ''Fasti'' 2.283–380.</ref> Augustus het tydens sy godsdiens-opwekkingsprogram probeer om die Lupercalia te verander deur onder meer die gebruik van naaktheid stop te sit ondanks die vrugbaarheidsaspek daarvan.<ref>Carole E. Newlands, ''Playing with Time: Ovid and the Fasti'' (Cornell University Press, 1995), bl. 59–60.</ref> Negatiewe verbintenis aan naaktheid het ingesluit nederlaag in oorloë, want gevangenes is kaal uitgetrek; en slawerny, want slawe wat te koop aangebied is, is dikwels naak vertoon. Die afkeer van naaktheid was dus eerder ’n kwessie van die behoud van waardigheid as die onderdrukking van onbehoorlike seksuele begeertes.<ref name="w6970">[[#Williams|Williams]], bl. 69–70.</ref> Die invloed van Griekse kuns het egter daartoe gelei dat Romeinse mans en gode naak uitgebeeld is, ’n praktyk wat in die 2de eeu v.C. begin het. Toe standbeelde van kaal Romeinse generaals in die trant van Hellenistiese konings die eerste keer hul verskyning maak, was dit skokkend – nie net omdat dit die naakte manlike liggaam vertoon het nie, maar ook omdat die beelde begrippe van koninklikheid en goddelikheid opgeroep het wat in teenstelling was met die republikeinse ideale van burgerskap soos verpersoonlik deur die toga.<ref>Paul Zanker, ''The Power of Images in the Age of Augustus'' (University of Michigan Press, 1988), bl. 5ff.</ref> Die god [[Mars (mitologie)|Mars]] is voorgestel as ’n volwasse man met ’n baard in die drag van ’n Romeinse generaal wanneer hy die waardige vader van die Romeinse volk uitgebeeld het, terwyl uitbeeldings van ’n jong, baardlose, naakte Mars onder invloed van die Griekse [[Ares]] was. Een uitsondering wat openbare naaktheid betref, was die warmbaddens, hoewel houdings jeens kaal bad ook mettertyd verander het. In die 2de eeu v.C. het Cato verkies om nie in sy seun se teenwoordigheid te bad nie, en [[Plutarchus]] impliseer dat dit vir ouer Romeine van hierdie vroeë tye vernederend was om hul liggaam voor jonger mans te ontbloot.<ref>Plutarchus, ''Life of Cato'' 20.5</ref><ref name="w6970" /><ref>Zanker, ''The Power of Images in the Age of Augustus'', bl. 6.</ref> Later het mans en vroue egter selfs saam gebad. === Falliese seksualiteit === : ''Sien ook [[Fascinum]]''. [[Lêer:Bronze ithyphallic figurine with a head of phalluses.jpg|duimnael|links|180px|’n Polifalliese koper-''tintinnabulum''; aan die punt van elke fallus was ’n ring waaraan ’n klokkie gehang het.]] Romeinse seksualiteit soos dit in Latynse letterkunde voorkom, is al beskryf as "fallosentries".<ref>[[#Clarke|Clarke]], bl. 84</ref><ref>David J. Mattingly, ''Imperialism, Power, and Identity: Experiencing the Roman Empire'' (Princeton University Press, 2011), bl. 106.</ref> Die [[fallus]] was veronderstel om magte hê wat die [[bose oog]] en ander negatiewe bonatuurlike magte afweer. Dit is gebruik as ’n gelukbringer (''fascinum''), waarvan baie voorbeelde bewaar gebly het, veral in die vorm van windklokkies (''tintinnabula'').<ref>[[#Hallett|Hallett]], bl. 215.</ref> Sommige geleerdes het selfs die bouplan van die [[Forum Augustum]] as "fallies" beskryf – met sy twee halfsirkel-galerye as die testikels en lang voorhof as die skag van die fallus.<ref>[[Lêer:Foro de Augusto-planta.png|duimnael|100px|Bouplan van die Forum Augustum (in geel)]]Dominic Montserrat, "Reading Gender in the Roman World," in ''Experiencing Rome: Culture, Identity, and Power in the Roman Empire'' (Routledge, 2000), bl. 168–170 (aanhaling op bl. 169)</ref> Die oorgroot fallus in Romeinse kuns is onder andere met die god Priapus vereenselwig. Dit was humoristies en grotesk of is gebruik vir magiese doeleindes.<ref>[[#Fredrick|Fredrick]], bl. 156.</ref> Priapus, wat as [[Priapos]] op die Griekse dorp Lampsacus ontstaan het, was ’n vrugbaarheidsgod wie se standbeeld in tuine geplaas is om diewe weg te hou. Die gedigversameling bekend as ''Priapea'' handel oor falliese seksualiteit en bevat gedigte waarin Priapus self praat. In een dreig hy byvoorbeeld dat hy enige dief [[Anale seks|in die anus sal verkrag]]. Die wraak van Priapus kon [[impotensie]] of ’n [[Priapisme|voortdurende ereksie]] veroorsaak; een vervloeking van Priapus was dat ’n dief geen vrou of seun sal hê om sy ereksie weg te neem nie en dat dit sal bars.<ref name="w18" /> [[Lêer:Pompeya erótica6.jpg|duimnael|180px|Priapus weeg sy fallus op ’n skaal (Pompeii).]] Daar is sowat 120 aangetekende Latynse terme en [[Metafoor|metafore]] vir die penis. In die grootste kategorie word die manlike geslagsdeel beskou as ’n instrument van aggressie, ’n wapen.<ref>Mattingly, ''Imperialism, Power, and Identity'', bl. 106.</ref> Hierdie metaforiese tendens word geïllustreer deur koeëls waarop ’n prentjie van ’n fallus voorkom, of deur booddskappe wat die teiken verbind met ’n persoon wat seksueel verower word, bv. "Ek soek [[Augustus Octavianus|Octavianus]] se gat."<ref>[[#Williams|Williams]], bl. 21.</ref> Die mees algemene vloekwoord vir die penis is ''mentula''. Martialis het gereken dit hoort in hoflike Latyn, maar Cicero het nie eens die woord gebruik in ’n brief aan sy vriend Attikus waarin hy die aard van vloektaal bespreek nie;<ref>Cicero, ''Ad familiares'' 9.22</ref> Catullus het dit gebruik as ’n skuilnaam vir die berugte Mamurra, [[Julius Caesar]] se vriend.<ref>Dit is die algemene woord vir penis in die poësie van Catullus (dit word agt keer gebruik); [[#Adams|Adams]], bl. 10–11.</ref> ''Mentula'' verskyn dikwels in graffiti en in die ''Priapea'' (18 keer in graffiti in Pompeii). Hoewel dit nie ’n mooi woord was nie, is dit nie as skeltaal gebruik nie. Daarteenoor was ''verpa'' ’n "emosievolle en beledigende" woord vir die penis met die [[voorhuid]] teruggetrek vanweë ’n ereksie, [[besnydenis]] of oormatige seksuele aktiwiteit.<ref>[[#Adams|Adams]], bl. 13.</ref> ''Virga'', sowel as ander woorde vir "tak, stok, balk, paal", was ’n algemene metafoor,<ref>[[#Adams|Adams]], bl. 14–17, 23, 28.</ref> nes ''vomer'', "ploeg".<ref>[[#Adams|Adams]], bl. 24.</ref> Daar is ook na die penis verwys as die "aar" ''(vena)'', "stert" (''penis'' of ''cauda'') of "sening" ''(nervus)''.<ref>[[#Adams|Adams]], bl. 35–38.</ref> Die [[Afrikaans]]e woord "penis" kom van die Latynse woord wat oorspronklik "stert" beteken het, maar dikwels in gewaagde geselstaal gebruik is as ’n term vir die manlike geslagsorgaan. Later het ''penis'' die standaardwoord in hoflike Latyn geword.<ref>[[#Adams|Adams]], bl. 35–36.</ref> Die oënskynlike verband tussen die Latynse woorde ''testes'' ("testikels") en ''testis'' ("getuie"; meervoud ''testes''), wat die oorsprong van die Engelse woord ''testify'' en ''testimony'' is,<ref>[[#Adams|Adams]], bl. 67.</ref> lê dalk in ’n argaïese ritueel. In sommige Mediterreense kulture is ’n eed afgelê op die manlike geslagsdele, wat gesimboliseer het "valse getuienis bring ’n vloek oor nie net jouself nie, maar ook jou huis en nageslag".<ref>Joshua T. Katz, "''Testimonia Ritus Italicus'': Male Genitalia, Solemn Declarations, and a New Latin Sound Law," ''Harvard Studies in Classical Philology'' 98 (1998) 183–217 (aanhaling op bl. 193).</ref> Die vloekwoord vir "testikel" was ''coleus''.<ref>[[#Adams|Adams]], bl. 66.</ref> ==== Kastrasie en besnydenis ==== Vir die Romeine was [[kastrasie]] en [[besnydenis]] ’n barbaarse verminking van die manlike geslagsdele.<ref>Juvenalis 14.103–104; Tacitus, ''Historia'' 5.5.1–2; Martialis 7.30.5, 7.35.3–4, 7.82.5–6, 11.94; Margaret Williams, "Jews and Jewish Communities in the Roman Empire," in ''Experiencing Rome: Culture, Identity and Power in the Roman Empire'' (Routledge, 2000), bl. 325</ref><ref>[[#Smallwood|Smallwood]], bl. 431</ref><ref>Jack N. Lightstone, "Roman Diaspora Judaism," in ''A Companion to Roman Religion'' (Blackwell, 2007), bl. 362.</ref> Toe die kultus van die godin [[Kibele]] aan die einde van die 3de eeu v.C. in Rome ingevoer is, is die tradisie van [[eunug]]isme beperk tot buitelandse priesters (''Galli'') terwyl Romeinse burgers ''sodalities'' gestig het om volgens hul eie gebruike te aanbid.<ref>Eric Orlin, "Urban Religion in the Middle and Late Republic", bl. 63–64, en John Scheid, "Sacrifices for Gods and Ancestors", bl. 268, in ''A Companion to Roman Religion''.</ref> Sommige geleerdes reken dat die [[Paulus van Tarsus|apostel Paulus]] se beroep op die [[Galasiërs]] om hulle nie te laat besny nie, moenie net verstaan word in terme van Joodse besnydenis nie, maar ook van die rituele kastrasie wat met Kibele verbind word (haar kultus was in Galasië gesentreer).<ref>Paulus van Tarsus, ''Galasiërs'' 4:21–5:1</ref><ref>{{cite journal|doi=10.2307/3268109 |jstor=3268109 |title=Choose Your Mother, Choose Your Master: Galatians 4:21–5:1 in the Shadow of the Anatolian Mother of the Gods |url=https://archive.org/details/sim_journal-of-biblical-literature_winter-1999_118_4/page/661 |journal=Journal of Biblical Literature |volume=118 |issue=4 |pages=661–683 (680–681)|year=1999 |last1=Elliott |first1=Susan M. }}</ref><ref>"The Rhetorical Situation Revisited: Circumcision and Castration," in ''Cutting Too Close for Comfort: Paul’s Letter to the Galatians in Its Anatolian Cultic Context'' (T&T Clark International, 2003) ''passim''.</ref> Hoewel Grieks-Romeinse skrywers besnydenis beskou het as ’n tipies Joodse gebruik, het hulle geglo dit het in [[Antieke Egipte|Egipte]] ontstaan,<ref>Verskeie Grieks-Romeinse skrywers soos [[Strabo]], het gedink die Jode is van Egiptiese herkoms; dit was skynbaar hoe hulle die uittog uit Egipte verstaan het. [[#Schafer1997|Schafer (1997)]], bl. 93–94.</ref> en het dit ook aangeteken onder volke wat hulle geïdentifiseer het as [[Arabiere]], [[Sirië]]rs, [[Fenisië]]rs, [[Kolchis|Kolchisiërs]] en [[Ethiopië]]rs.<ref>[[#Smallwood|Smallwood]], bl. 430</ref><ref>[[#Schafer1997|Schafer (1997)]], bl. 93–94.</ref> Party Romeine het manlike slawe as ''deliciae'' of ''delicati'' ("speelgoed, plesier") aangehou; hulle was soms gekastreer in ’n poging om hulle die onmanlike voorkoms van hul jeug te laat behou. Keiser [[Nero]] het sy vrygemaakte slaaf [[Sporus]] laat kastreer en is op ’n openbare seremonie met hom getroud.<ref>[[#Williams|Williams]], bl. 251–252, aangehaal uit Suetonius, ''Life of Nero''.</ref> Teen die einde van die 1ste eeu n.C. het keisers [[Domitianus]] en [[Nerva]] ’n verbod op kastrasie geplaas te midde van ’n toenemende handel in enugslawe. [[Antoninus Pius]] het Jode<ref>[[#Schafer2003|Schäfer (2003)]], bl. 150</ref><ref>[[#Smallwood|Smallwood]], bl. 467.</ref> en Egiptiese priesters<ref>[[#Smallwood|Smallwood]], bl. 470.</ref> van die verbod kwytgeskeld. Kragtens die wet onder [[Konstantyn die Grote|Konstantyn]], die eerste Christelike keiser, is enige slawe vrygemaak wat kastrasie moes ondergaan; in 339&nbsp;n.C. is die kastrasie van ’n slaaf met die dood gestraf.<ref>[[#Schafer2003|Schäfer (2003)]], bl. 185.</ref> ’n Chirurgiese prosedure (epispasme) het bestaan om die [[voorhuid]] te herstel en die [[eikel]] van die penis te bedek "ter wille van fatsoenlikheid".<ref>''Causa decoris'': Celsus, ''De medicina'' 7.25.1A</ref><ref name=Crowther>{{cite journal|author=Crowther, Nigel B. |title=Nudity and Morality: Athletics in Italy|url=https://archive.org/details/sim_classical-journal_december-january-1980-1981_76_2/page/119 |journal=Classical Journal|volume= 76|issue=2|year=1980|pages=119–123 |jstor=3297374 }}</ref> Sommige Jode wat vergrieks of verromeins het, het dit ondergaan om hulle minder opvallend by die baddens of op speles te maak.<ref>[[#Schafer2003|Schäfer (2003)]], bl. 151.</ref> === Regulering van semen === Daar is geglo ’n man word swak as hy te veel [[Ejakulasie|ejakuleer]]. Griekse mediese teorieë wat gebaseer was op die [[klassieke element]]e en die [[humor (medies)|humores]], het die beperking van die vervaardiging van [[semen]] aanbeveel deur middel van afkoelings-, uitdrogings- en sametrekkingsbehandelings – dit het ingesluit koue baddens en die vermyding van kos wat winderigheid veroorsaak.<ref>[[#Dugan|Dugan]], bl. 403–404.</ref> In die 2de eeu n.C. het die mediese skrywer [[Galen]] verduidelik semen is ’n konkoksie van bloed (een van die humores) en ''pneuma'' (die "lewensnoodsaaklike lug" wat die organe nodig het om te werk) wat in die man se opgerolde seminale are gevorm het; die humor het vanweë hitte wit geword wanneer dit die [[testikel]]s binnegaan.<ref>[[#Dugan|Dugan]], bl. 404–405.</ref> In sy verhandeling ''Oor Semen'' waarsku Galen oormatige seksuele aktiwiteit lei tot die verlies van ''pneuma'' en dus lewenskrag. Die gevolg is dat sommige mense "al dood is van te veel plesier".<ref>Galen, ''De semine'' 1.16.30–32 (4.588 Kühn = De Lacy 1992, 138–41).</ref> ’n Minder ernstige gevolg sou wees die verlies van ’n helder verstand, manlikheid en ’n sterk manlike stem,<ref>[[#Dugan|Dugan]], bl. 406.</ref> ’n gevaar wat ook in die ''Priapea'' genoem word.<ref>Ann Ellis Hanson, "The Restructuring of Female Physiology at Rome," in ''Les écoles médicales à Rome'' (Université de Nantes, 1991), bl. 267, ’n aanhaling uit ''Priapea'' 78 en ''Corpus Inscriptionum Latinarum'' 12.6721(5).</ref> Daar is veral geglo seksuele aktiwiteit tas die stem aan; sangers en akteurs het spesiale bande gedra om hul penis te beskerm en so hul stem te bewaar,<ref>Martialis 6.82, Juvenalis 6.73, 379; J.P. Sullivan, ''Martial, the Unexpected Classic'' (Cambridge University Press, 1991), bl. 189</ref><ref>[[#Schafer1997|Schafer (1997)]], bl. 101</ref><ref>Peter J. Ucko, "Penis Sheaths: A Comparative Study," in ''Material Culture: Critical Concepts in the Social Sciences'' (Routledge, 2004), bl. 260.</ref> en [[Quintilianus]] het voorgestel openbare sprekers wat ’n diep manlike stem wil ontwikkel, weerhou hulle van seks.<ref>Quintilianus, ''Institutio Oratoria'' [http://penelope.uchicago.edu/Thayer/E/Roman/Texts/Quintilian/Institutio_Oratoria/11C*.html#3.19 11.3.19.]</ref> Dit was iets wat veral [[Catullus]] se vriend [[Calvus]], ’n avant-garde-digter en spreker uit die 1ste eeu v.C., gekwel het – hy het met loodplate aan geslaap om [[Nat droom|nat drome]] te voorkom. [[Plinius die ouere|Plinius]] het geskryf: <blockquote> "Wanneer loodplate om die area van die lendene en niere gebind word, help verhinder die verkoelende aard daarvan aanvalle van seksuele begeerte en seksuele drome in ’n mens se slaap wat spontane stortings veroorsaak tot in so ’n mate dat dit ’n soort siekte word. Met hierdie plate het die spreker Calvus na berig word homself in toom gehou en sy liggaamskrag vir sy werk bewaar."<ref>Plinius, ''Natuurgeskiedenis'' 34.166.</ref> </blockquote> Loodplate, [[bloedlating]] en die verwydering van liggaamshare is voorgeskryf vir drie seksuele aandoenings wat glo met [[nagtelike storting]]s verband gehou het: satiriase, of [[hiperseksualiteit]]; [[priapisme]], ’n chroniese [[ereksie]] wat nie met ’n begeerte na seks verband hou nie; en die onwillekeurige storting van semen (''seminis lapsus'' of ''seminis effusio'').<ref>Die Griekse woord vir laasgeoemde was ''gonorree''. [[#Dugan|Dugan]], bl. 403–404.</ref> === Verwyfdheid en transvestisme === [[Lêer:Mosaico Trabajos Hércules (M.A.N. Madrid) 13.jpg|duimnael|Hercules en Omphale het mekaar se klere gedra (mosaïek uit Spanje, 3de eeu n.C.).]] Verwyfdheid was ’n gewilde skelwoord in die Romeinse politiek, veral vir die ''populares'', die politici wat hulle vir die sake van die gewone mense beywer het en soms die "demokratiese party" van Rome genoem word, in teenstelling met die ''optimates'', ’n konserwatiewe elite van adellikes.<ref>[[#Edwards|Edwards]], bl. 63–64.</ref> In die laaste jare van die republiek is die populariste [[Julius Caesar]], [[Markus Antonius]] en [[Clodius Pulcher]] beskou as verwyfd, oorversorgd en te mooi, en as mans wat dalk in seks met ander mans die passiewe rol sou kon inneem; terselfdertyd was hulle veronderstel om vrouejagters te wees met ongelooflike seksuele aantrekkingskrag.<ref>[[#Edwards|Edwards]], bl. 47.</ref> Dalk die berugste voorval van [[Kruiskleding|fopdossery]] in antieke Rome was in 62&nbsp;v.C., toe Clodius Pulcher sy opwagting gemaak het by jaarlikse rituele van die Bona Dea, waar net vroue toegelaat is. Die rituele is by die senior magistraat se huis gehou, wat dié jaar Julius Caesar was; hy was aan die einde van sy termyn as magistraat en pas bevestig as ''Pontifex Maximus''. Clodius het hom as ’n vroulike musikant vermom om toegang te kry. Dié daad van Clodius, wat pas as ''quaestor'' (’n soort ondersoekende amptenaar) gekies is, was waarskynlik net voor sy 30ste verjaardag en word dikwels beskou as die laaste poets van ’n jong man. Die vroulike aard van die rituele was die onderwerp van vele gissings onder mans; hulle het gafantaseer oor hierdie "partytjies met dronk lesbiërs" en gedink dit sou pret wees om te sien.<ref name="wil">[[#Williams|Williams]]</ref> Clodius se plan was glo om Caesar se vrou te verlei, maar sy manlike stem het hom weggegee voordat hy dit kon doen. Hy is daarna deur Cicero vervolg vir [[#Incestum|ontheiliging]] (''incestum'').<ref>W. Jeffrey Tatum, ''The Patrician Tribune: Publius Clodius Pulcher'' (University of North Carolina Press, 1999), bl. 62ff.</ref> Weens die skandaal het Caesar dadelik van sy vrou geskei om sy eie reputasie te beskerm, en dit het aanleiding gegee tot ’n veel gebruikte uitdrukking: "Caesar se vrou moet bo verdenking wees." Die voorval "som die wanorde van die laaste jare van die republiek" op.<ref>[[#Edwards|Edwards]], bl. 34</ref><ref>W. Jeffrey Tatum, ''Always I Am Caesar'' (Blackwell, 2008), bl. 109.</ref> Buiten dié politieke daad kom fopdossery in Romeinse letterkunde en kuns voor as ’n mitologiese neiging (soos in die storie van [[Herakles|Hercules]] en Omphale wat mekaar se klere dra en geslagsrolle omruil),<ref>Richard J. King, ''Desiring Rome: Male Subjectivity and Reading Ovid's Fasti'' (Ohio State University Press, 2006), bl. 185, 195, 200, 204.</ref> as godsdiensklere en selde indien ooit as ’n [[Fetisjisme|fetisj]]. ’n Voorval van [[transvestisme]] is aangeteken in ’n regsaak, waar " ’n sekere senator wat vroue-aanddrag gedra het" dit in sy testament uitdeel.<ref>''Digest'' 34.2.33, soos aangehaal in [[#Richlin1993|Richlin (1993)]], bl. 540.</ref> In ’n kamtige verhoor as ’n regsoefening gebruik [[Seneca die ouere]] die geval van ’n jong man wat deur ’n klomp mans verkrag is terwyl hy vrouedrag in die openbaar gedra het, maar die verduideliking vir sy klere is dat vriende hom uitgedaag het om dit te doen en nie dat hy gekies het om dit te dra weens ’n genderkrisis of vir erotiese plesier nie.<ref name="homosexuality564">Seneca die ouere, ''Controversia'' 5.6</ref><ref>[[#Richlin1993|Richlin (1993)]], bl. 564.</ref> Genderverwarring was ’n kenmerk van die godin Kibele se priesters wat as ''Galli'' bekend was; hul rituele klere het vrouedragitems ingesluit. Hulle word soms as ’n [[transgender]] priesterorde beskou, want van hulle is verwag om gekastreer te word in nabootsing van Kibele se man, Attis. Die ingewikkeldhede van genderidentiteit in die godsdiens van Kibele en die mite van Attis word deur Catullus ontgin in een van sy langste gedigte, ''Carmen'' 63.<ref>Stephen O. Murray, ''Homosexualities'' (University of Chicago Press, 2000), bl. 298–303; Mary R. Bachvarova, "Sumerian ''Gala'' Priests and Eastern Mediterranean Returning Gods: Tragic Lamentation in Cross-Cultural Perspective," in ''Lament: Studies in the Ancient Mediterranean and Beyond'' (Oxford University Press, 2008), bl. 19, 33, 36.</ref> === Seks tussen mans === Romeinse mans kon seks hê met ander mans van ’n laer stand sonder om as minder manlik beskou te word. Dié wat die passiewe rol ingeneem het, is egter as swak en verwyfd beskou. Beheer oor jou eie liggaam was ’n aspek van die burger se ''libertas'', of politieke vryheid. Die oorgawe van ’n mens se liggaam vir ander se plesier is as onderworpenheid beskou. Wette wat nie goed verstaan word nie, soos ''Lex Scantinia'', en verskeie dele van ''Lex Iulia'' het seks tussen vrye mans beperk omdat dit die man se status en onafhanklikheid as burger bedreig het. Daar was soveel Latynse woorde vir mans buite die norm van manlikheid dat sommige geleerdes<ref>[[#Richlin1993|Richlin (1993)]]</ref> glo daar was ’n homoseksuele subkultuur in Rome. Hoewel daar geen ekwivalent vir die term "homoseksueel" in Latyn is nie, onthul letterkundige bronne ’n gedragspatroon onder ’n minderheid vrye mans wat op selfdegeslagvoorkeur of {{nowrap|-oriëntasie}} dui.<ref>[[#Williams|Williams]], bl. 85.</ref> Homo-erotiese Latynse letterkunde sluit in die "Juventius"-gedigte van Catullus,<ref>Catullus, ''Carmina'' 24, 48, 81, 99.</ref> treurdigte deur [[Tibullus]]<ref>Tibullus, Boek Een, treurdigte 4, 8 en 9.</ref> en [[Propertius]],<ref>Propertius, 4.2.</ref> die tweede ekloge van [[Vergilius]] en verskeie gedigte deur Horatius. Lucretius skryf oor die liefde vir seuns in ''De rerum natura'' (4.1052–1056). Hoewel [[Ovidius]] mitologiese behandelings van homo-erotika in ''Metamorfoses'' insluit,<ref>Soos in ''Metamorphoses'' 10.155ff.</ref> verskil hy van ander Latynse liefdesdigters, en eintlik van Romeine in die algemeen, vanweë sy aggressief heteroseksuele standpunte. Die ''Satyricon'' van [[Petronius]] is so deurspek van die kultuur van seks tussen mans dat sy naam in 18de-eeuse Europese letterkundekringe ’n sinoniem vir homoseksualiteit geword het.<ref>Louis Crompton, ''Byron and Greek Love'' (Londen, 1998), bl. 93.</ref> Hoewel die Romeinse reg nie huwelike tussen mans erken het nie, het sommige manlike pare in die vroeë jare van die Romeinse Ryk tradisionele huwelikseremonies gehad. Die skrywers van die berigte spot met hulle; dit is nie bekend wat die deelnemers se gevoelens was nie. Suetonius berig keiser Nero het twee keer met mans getrou; een keer was hy die bruid en een keer die bruidegom.<ref>[[#Williams|Williams]], bl. 28</ref><ref>Karen K. Hersh, ''The Roman Wedding: Ritual and Meaning in Antiquity'' (Cambridge University Press, 2010), bl. 36; Caroline Vout, ''Power and Eroticism in Imperial Rome'' (Cambridge University Press, 2007), bl. 151ff.</ref> Benewens stappe om die vryheid van burgers te beskerm, het vervolging vir homoseksualiteit as ’n algemene misdaad in die 3de eeu begin toe manlike prostitusie deur [[Philip die Arabier]] verbied is. Teen die einde van die 4de eeu was passiewe homoseksualiteit in die Christelike ryk strafbaar met die brandstapel.<ref>Michael Groneberg, "Reasons for Homophobia: Three Types of Explanation," in ''Combatting Homophobia: Experiences and Analyses Pertinent to Education'' (LIT Verlag, 2011), bl. 193.</ref> Onder [[Justinianus]] was alle selfdegeslagseks, passief of aktief, "teen die natuur" en strafbaar met die dood, ongeag wie betrokke was.<ref>Groneberg, "Reasons for Homophobia," bl. 193.</ref> Homoseksuele gedrag het die skuld gekry vir God se wraak ná ’n reeks rampe tussen omstreeks [[542]] en [[559]].<ref>Michael Brinkschröde, "Christian Homophobia: Four Central Discourses," in ''Combatting Homophobia'', bl. 166.</ref> === Verkragting van mans === Mans wat verkrag is, was vrygestel van die verlies aan sosiale of regstatus (''infamia'') waaraan mans onderworpe was wat prostitute geword of vrywillig die passiewe rol in seks ingeneem het.<ref>[[#Richlin1993|Richlin (1993)]], bl. 558–559.</ref> Soos die regsgeleerde Pomponius dit gestel het: Daar behoort geen stigma te kleef aan "watter man ook al deur rowers of die vyand in oorlogstyd verkrag is" nie.<ref>''Digest'' 3.1.1.6, soos aangehaal in [[#Richlin1993|Richlin (1993)]], bl. 559.</ref> Mans was net so uitgelewer aan massaverkragting ná ’n militêre nederlaag as vroue.<ref>[[#Williams|Williams]], bl. 104–105.</ref> [[Lêer:Rape Hylas Massimo.jpg|duimnael|240px|Die mitologiese ontvoering en "verkragting" van [[Hylas]] deur die [[nimf]]e, basilika van Junius Bassus, 4de eeu n.C.]] Die Romeinse reg was so vroeg as die 2de eeu v.C. gemoeid met die verkragting van ’n manlike burger toe uitspraak gelewer is in ’n saak waarby ’n man van selfdegeslagoriëntasie betrokke kon gewees het. Hoewel ’n man wat as prostituut gewerk het kragtens die reg nie verkrag kon word nie, is beslis selfs ’n man wat "berug" of "twyfelagtig" was, het dieselfde reg as ’n ander vrye man gehad dat sy liggaam nie aan verkragting blootgestel word nie.<ref>Toespraak ''De Re Floria'' deur Cato die ouere (frg. 57 Jordan = Aulus Gellius 9.12.7); bespreek in [[#Richlin1993|Richlin (1993)]], bl. 561.</ref> Volgens ’n boek oor retoriek uit die vroeë 1ste eeu v.C. was die verkragting van ’n vrye man strafbaar met die dood.<ref>''Rhetorica ad Herennium'' 4.8.12</ref><ref>[[#Richlin1993|Richlin (1993)]], bl. 562.</ref> Die ''Lex Julia de vi publica'',<ref>''Digest'' 48.6.3.4 en 48.6.5.2.</ref> wat "waarskynlik dateer uit die Romeinse diktatorskap van Julius Caesar", definieer verkragting as gedwonge seks "met ’n seun, vrou of enigiemand"; die verkragter sou tereggestel word, ’n seldsame straf in die Romeinse reg.<ref>[[#Richlin1993|Richlin (1993)]], bl. 562–563.</ref> Doodstraf het iemand in die gesig gestaar wat ’n vrye seun ontvoer het vir seksuele doeleindes, of wat die seun se chaperon omgekoop het vir die geleentheid.<ref>Paulus (juris), ''Digest'' 47.11.1.2</ref> Agtelosige chaperons kon kragtens verskeie wette vervolg word en het die skuld gedra vir wat met die slagoffer gebeur het.<ref>[[#Richlin1993|Richlin (1993)]], bl. 563.</ref> In sy versameling van 12 staaltjies wat handel oor ’n aanslag op kuisheid, gebruik die historikus [[Valerius Maximus]] net soveel manlike as vroulike slagoffers.<ref>Valerius Maximus 6.1</ref><ref>[[#Richlin1993|Richlin (1993)]], bl. 564.</ref> In die reeds genoemde kamtige verhoor deur Seneca die ouere is ’n jong man of seun deur 10 mans van sy ouderdomsgroep verkrag. Hoewel die saak denkbeeldig was, het Seneca aangeneem die reg maak voorsiening vir die suksesvolle vervolging van die verkragters.<ref name="homosexuality564" /> ’n Ander hipotetiese geval handel oor die uiterstes waartoe ’n verkragtingslagoffer sou kon gaan: Die vrye man wat verkrag is, pleeg selfmoord.<ref>Quintilian, ''Institutio oratoria'' 4.2.69–71</ref><ref>[[#Richlin1993|Richlin (1993)]], bl. 565.</ref> Die verkragting van ’n vrye man is een van die ergste misdade wat in Rome gepleeg kon word; dit was op dieselfde vlak as die verkragting van ’n vroulike maagd of om ’n tempel te beroof.<ref>[[#Richlin1993|Richlin (1993)]], bl. 565.</ref> Daar was egter ’n tradisie dat ’n man ’n ander man sou verkrag wat owerspel met sy vrou gepleeg het,<ref>[[#Williams|Williams]], bl. 27, 76.</ref> hoewel dit eerder ’n manier van wraak sou wees as iets wat algemeen gebeur het.<ref>[[#Edwards|Edwards]], bl. 55–56.</ref> Die dreigement om ’n ander man anaal of oraal te verkrag is ’n tema van die skeldigkuns en kom veral voor in Catullus se berugte ''Carmen'' 16;<ref>[[#Richlin1983|Richlin (1983)]], bl. 27–28, 43 (oor Martialis), 58.</ref> dit was egter ’n vorm van manlike grootpratery.<ref>[[#Williams|Williams]], bl. 20</ref><ref>[[#Hallett|Hallett]], bl. 12</ref><ref name=richlin1981>{{cite journal|author=Richlin, Amy |title=The Meaning of ''irrumare'' in Catullus and Martial|url=https://archive.org/details/sim_classical-philology_1981-01_76_1/page/40 |journal=Classical Philology|volume= 76|issue=1|year=1981|pages=40–46|jstor=269544 }}</ref> === Seks in die weermag === Van die Romeinse soldaat is, nes van ander respektabele vrye mans, verwag om selfbeheersing te hê in sake betreffende seks. Soldate wat aan owerspel skuldig bevind is, het ’n oneervolle ontslag gekry; reeds veroordeelde owerspelers is nie tot die weermag toegelaat nie. Streng bevelvoerders kon prostitute in die kampe verbied<ref name="prostitution40">[[#McGinn1998|McGinn (1998)]], bl. 40.</ref> hoewel soldate, selfs wanneer hulle op pad iewers heen was, gewoonlik ’n gevolg gehad het wat prostitute kon insluit. Dit lyk of hul teenwoordigheid as vanselfsprekend aanvaar is en dit is hoofsaaklik genoem wanneer dit ’n probleem veroorsaak het.<ref name="prostitution40" /> Toe Scipio Aemilianus byvoorbeeld in 133&nbsp;v.C. na Numantia opruk, het hy kampvolgelinge verbied as ’n manier om dissipline te herstel.<ref>David Potter, "The Roman Army and Navy," in ''The Cambridge Companion to the Roman Republic'', bl. 79.</ref> Miskien een van die vreemdste gebruike was die verbod op huwelike in die keiserlike weermag. In die vroeë tydperk het Rome ’n weermag van burgers gehad wat hul gesinne agtergelaat het om te gaan veg indien dit nodig was. Tydens die uitbreiding van die Middelrepubliek het Rome groot gebiede begin verower wat as provinsies verdedig moes word, en in die tyd van [[Gaius Marius]] (oorl. 86&nbsp;v.C.) is die weermag geprofessionaliseer. Die verbod op huwelike is in Augustus (bewind 27 v.C. tot 14&nbsp;n.C.) se tyd ingestel, moontlik om gesinne te ontmoedig om die weermag te volg en hulle minder mobiel te maak. Net mans van die regeringsklasse was van die verbod kwytgeskeld. Teen die 2de eeu n.C. het die stabiliteit van die ryk daartoe gelei dat die meeste eenhede in permanente forte gebly het, waar verhoudings met plaaslike vroue dikwels ontwikkel het. Hoewel dit regtens nie tot huwelike kon lei nie, is die waarde van die verhoudings in die verskaffing van emosionele steun aan die soldate erken. Nadat ’n soldaat die weermag verlaat het, kon die paartjie trou en enige kinders wat hulle dan reeds gehad het, is beskou as dié van burgers.<ref>Pat Southern, ''The Roman Army: A Social and Institutional History'' (Oxford University Press, 2006), bl. 144.</ref> [[Septimius Severus]] het die verbod in 197&nbsp;n.C. herroep.<ref>[[#Phang2001|Phang (2001)]], bl. 2.</ref> [[Lêer:Caesar venustrophy3b.jpg|duimnael|240px|Die agterkant van ’n denarius wat deur Julius Caesar uitgereik is; dit toon onder meer ’n naakte [[Gallië|Galliese]] gevangene en ’n vroulike verpersoonliking van die verslane Gallië.]] Ander vorme van seksuele bevrediging tot die soldaat se beskikking was die gebruik van manlike slawe en oorlogsverkragting.<ref>[[#Phang2001|Phang (2001)]], bl. 3.</ref> Swaar strawwe is opgelê vir homoseksuele dade tussen soldate, insluitende die doodstraf;<ref name="prostitution40" /> dit is beskou as ’n oortreding van militêre dissipline. Polybius (2de eeu v.C.) het berig die straf vir selfdegeslagseks in die weermag was om met knuppels doodgeslaan te word (''fustuarium'').<ref>Polybius, ''The Histories'' [http://penelope.uchicago.edu/Thayer/E/Roman/Texts/Polybius/6*.html#37 6.37.9]</ref> ’n Soldaat het nes ’n ander vrye man sy manlikheid behou deur nie toe te laat dat iemand sy liggaam vir seksuele doeleindes gebruik nie. Dit was in skrille kontras met die feit dat soldate die enigste burgers was wat lyfstraf kon kry, iets wat in die siviele lewe slegs vir slawe gegeld het. Seksuele integriteit het dus die soldaat sy status help behou, want hy het op ander gebiede ’n groot deel van sy burgerlike vryheid opgeoffer.<ref>[[#Phang2008|Phang (2008)]], bl. 93.</ref> In oorlogstyd is verkragting verbind met nederlaag, nog ’n motief vir die soldaat om nie sy liggaam seksueel bloot te stel nie.<ref>[[#Phang2008|Phang (2008)]], bl. 94.</ref> ’n Voorval wat deur Plutarchus vertel word in sy biografie van Marius illustreer die soldaat se reg om sy seksuele integriteit te behou. ’n Aantreklike jong rekruut met die naam Trebonius is oor ’n tydperk aanhoudend seksueel lastig geval deur ’n offisier wat toevallig Marius se nefie Gaius Luscius was. Een nag, nadat die rekruut sy seksuele integriteit verskeie kere moes verdedig, het Luscius hom na sy tent ontbied. Trebonius kon nie sy offisier se bevele verontagsaam nie en moes na sy tent gaan. Toe dié hom seksueel aanrand, het hy Luscius met sy swaard doodgemaak. Die doodstraf was gewoonlik die gevolg van ’n skuldigbevinding aan die moord op ’n offisier, maar toe die rekruut tydens sy verhoor getuies kon roep om te bewys hy moes hom verskeie kere teen Luscius se onwelkome aandag verdedig, het Marius hom nie net onskuldig bevind nie, maar ook ’n dekorasie vir dapperheid gegee.<ref>Plutarchus, ''Life of Marius'' 14.4–8.</ref><ref>[[#Phang2008|Phang (2008)]], bl. 93–94</ref><ref>[[#Phang2001|Phang (2001)]], bl. 281</ref><ref>[[#Cantarella|Cantarella]], bl. 105–106.</ref> Romeinse historici noem ook ander gevalle waar Romeinse offisiere hul mag misbruik het om seks aan hul soldate op te dwing, met ernstige gevolge.<ref>[[#Phang2001|Phang (2001)]], bl. 280–282.</ref> Die jongste offisiere, wat soms nog van die adolessente aantrekkingskrag oorgehou het waarvan die Romeine so gehou het in man-tot-manverhoudings, is aangeraai om hul manlike eienskappe te beklemtoon, soos om nie parfuum te dra of die hare in hul neusgate en onder hul arms te skeer nie.<ref>[[#Phang2008|Phang (2008)]], bl. 97, aanhaling uit Juvenalis, ''Satire'' 14.194–195.</ref> In oorlogstyd is die gewelddadige gebruik van gevangenes vir seks nie beskou as kriminele verkragting nie.<ref>[[#Phang2008|Phang (2008)]], bl. 244, 253–254.</ref> Massaverkragting was een van die strafmaatreëls deur die veroweraars wanneer ’n stad met geweld ingeneem is,<ref>[[#Phang2008|Phang (2008)]], bl. 267–268.</ref> maar as die beleg beëindig is deur diplomatieke onderhandelings, is die inwoners volgens gebruik nie gevange geneem of met geweld behandel nie. Massaverkragtings kon wel in sulke gevalle voorgekom het en is waarskynlik dikwels verswyg in bronne wat bewaar gebly het, maar dit was nie ’n doelbewuste strategie om die bevolking te oorheers nie.<ref>C.R. Whittaker, ''Rome and Its Frontiers: The Dynamics of Empire'' (Routledge, 2004), bl. 128–132.</ref> ’n Etiese ideaal van seksuele selfbeheersing onder soldate was belangrik vir vrede nadat vyandelikhede gestaak is. In gebiede en provinsies waarmee Rome verdrae gesluit het, het swaarder strawwe op soldate gewag wat die plaaslike bevolking verkrag het as op burgerlikes.<ref>[[#Phang2008|Phang (2008)]], bl. 256, 261.</ref> Sertorius, die goewerneur van Romeinse Spanje wie se beleide gerig was op respek en samewerking, het ’n hele kohort (militêre eenheid) laat teregstel nadat net een soldaat probeer het om ’n plaaslike vrou te verkrag.<ref>Appian, ''Bellum Civile'' 1.13.109</ref><ref>[[#Phang2008|Phang (2008)]], bl. 124 en 257.</ref> == Vroulike seksualiteit == Vanweë die Romeine se klem op die gesin was vroulike vrugbaarheid ’n grondslag vir sosiale orde en vooruitgang. Augustus het selfs spesiale toekennings gegee aan vrou wat drie kinders gehad het. Van vroulike burgers is egter verwag om net seks binne die huwelik te hê. Die beheer van vroulike seksualiteit is beskou as noodsaaklik vir die stabiliteit van die staat, soos vergestalt deur die maagdelikheid van die Vestale.<ref>Beth Severy, ''Augustus and the Family at the Birth of the Roman Empire'' (Routledge, 2003), bl. 39.</ref> ’n Vestaalse maagd wat haar eed verbreek het, is lewend in ’n tombe begrawe in ’n ritueel wat ooreekomste met ’n Romeinse begrafnis getoon het; haar minnaar is tereggestel.<ref>Hans-Friedrich Mueller, ''Roman Religion in Valerius Maximus'' (Routledge, 2002), bl. 51.</ref> Baie Romeinse bronne het dit goedgekeur dat fatsoenlike vroue passie binne die huwelik toon.<ref>[[#Clarke|Clarke]], bl. 103.</ref> Nes soos met mans, is vrye vroue wat egter hul liggaam op ’n seksuele manier vertoon het, soos prostitute en vermaakkunstenaars, of wat los seks gehad het, uitgesluit van wetlike beskerming en sosiale fatsoenlikheid. === Vroulike liggaam === [[Lêer:Tellus - Ara Pacis.jpg|duimnael|240px|Uitbeeldings van halfnaakte godinne toon Romeinse simboliek en ’n Griekse stylinvloed.]] Die Romeinse houding teenoor vroulike naaktheid het verskil van, maar is beïnvloed deur dié van die Grieke, wat die naakte manlike liggaam geïdealiseer het terwyl fatsoenlike vroue met hul klere aan uitgebeeld is. Vroulike borste kon egter in Romeinse kuns gewys word as fatsoenlike maar genotvolle simbole van voeding, oorvloed en vrede.<ref>Cohen, "Divesting the Female Breast," bl. 66; Cameron, ''The Last Pagans'', bl. 725</ref><ref name="bonfante" /> Uit erotiese kuns blyk vroue met klein borste en breë heupe het die ideale vrouefiguur gehad.<ref>Kelly Olson, "The Appearance of the Young Roman Girl," in ''Roman Dress and the Fabrics of Roman Culture'' (University of Toronto Press, 2008), bl. 143</ref><ref>[[#Clarke|Clarke]], bl. 34.</ref> Teen die 1ste eeu n.C. was daar in Romeinse kuns ’n breë belangstelling in die naakte vrouefiguur wat besig is met ’n verskeidenheid bedrywighede, onder meer seks.<ref>[[#Fredrick|Fredrick]], bl. 160.</ref> In pornografie kon die borste van vroue wat as prostitute uitgeken kon word, bedek gewees het terwyl die res van die liggaam kaal was. In die regte lewe, soos in die letterkunde beskryf, het prostitute soms kaal voor die ingang na hul bordeelkamertjies gestaan, of hulle het deursigtige syklere gedra. Slawe wat te koop was, is dikwels kaal vertoon sodat kopers hulle vir gebreke kon ondersoek en as teken dat hulle nie die reg het om beheer oor hul eie liggaam uit te oefen nie.<ref>Alastair J. L. Blanshard, ''Sex: Vice and Love from Antiquity to Modernity'' (Wiley-Blackwell, 2010), bl. 24</ref><ref>[[#Harper|Harper]], bl. 293–294.</ref> Seneca die ouere beskryf ’n vrou wat te koop was as volg: <blockquote> "Nakend het sy op die strand gestaan; elke deel van haar liggaam is ondersoek en betas. Wil jy die uitslag van die transaksie hoor? Die seerower het verkoop; die koppelaar het gekoop, sodat hy haar as ’n prostituut kan inspan."<ref>Seneca, ''Controversia'' 1.2.</ref> </blockquote> ==== Vroulike geslagsdele ==== [[Lêer:Pompeii - House of Menander - Caldarium - Mosaic 1.jpg|duimnael|160px|links|’n Voorstelling van vroulike geslagsdele op ’n mosaïek.]] Die "algemene vloekwoord" vir die vroulike geslagsdele was ''cunnus'', maar dit was dalk nie so vulgêr soos die Engelse woord ''cunt'' nie.<ref>[[#Adams|Adams]], bl. 80–81.</ref> Martialis gebruik die woord meer as 30 keer, Catullus een keer en Horatius drie keer, maar net in sy vroeë werk; dit kom ook in die ''Priapea'' en graffiti voor.<ref>[[#Adams|Adams]], bl. 81.</ref> ’n Woord wat vroue self gebruik het, is ''porcus'', "vark", wat moontlik kom van die gebruik om ’n vark voor ’n troue aan die godin Ceres te offer.<ref>Varro, ''On Agriculture'' 2.4.9; Karen K. Hersch, ''The Roman Wedding: Ritual and Meaning in Antiquity'' (Cambridge University Press, 2010), bl. 122, 276; Barbette Stanley Spaeth, ''The Roman Goddess Ceres'' (University of Texas Press, 1996), bl. 17.</ref> Metafore van landerye, tuine en vleie was algemeen, asook die term "voor" om aan te sluit by die man se "ploeg".<ref>[[#Adams|Adams]], bl. 82–83.</ref> Hoewel vroue se geslagsdele dikwels voorkom in skel- en satiriese verse as voorwerpe van weersin, word selde in Latynse liefdesgedigte daarna verwys.<ref>[[#Richlin1983|Richlin (1983)]], bl. xvi, 26, 68–69, 109, 276 ''et passim''.</ref> Ovidius, die mees heteroseksuele klassieke liefdesdigter, is die enigste een wat die gee van plesier deur die stimulering van die vroulike geslagsdele noem.<ref>Reg deur die ''Ars Amatoria''; Gibson, ''Ars Amatoria Book 3'', bl. 399.</ref> Martialis skryf net neerhalend van die vroulike geslagsdele en beskryf een vrou se vagina as "los … soos die stink slukderm van ’n pikkewyn".<ref>Martialis, ''Epigramme'' 11.21.1, 10.</ref><ref>[[#Richlin1983|Richlin (1983)]], bl. 27.</ref> Die vagina is dikwels met ’n seun se anus vergelyk as ’n plek om die fallus in te steek.<ref>[[#Richlin1983|Richlin (1983)]], bl. 49, 67</ref><ref>[[#Clarke|Clarke]], bl. 21, 48, 116.</ref> Die funksie van die [[klitoris]] (''landica'') is "goed verstaan".<ref>[[#Adams|Adams]], bl. 97.</ref> In klassieke Latyn is ''landica'' ’n hoogs onwelvoeglike term wat in graffiti en die ''Priapea'' gebruik is; daar is gewoonlik met ’n metafoor na die klitoris verwys, soos Juvenalis se ''crista'' ("kuif").<ref>Juvenal 6.422</ref><ref>[[#Adams|Adams]], bl. 98.</ref> ’n Loodkoeël wat ontdek is, het die inskripsie bevat: "Ek mik vir Fulvia se klitoris." (Fulvia was die vrou van Markus Antonius, wat troepe tydens die burgeroorloë van die 40's en 30's aangevoer het.)<ref>Hooper, ''The Priapus Poems'', bl. 135–136.</ref> Daar was nie in Latyn ’n standaardwoord vir [[Labia (geslagsdele)|labia]] nie;<ref name="vocabulary99">[[#Adams|Adams]], bl. 99.</ref> twee terme wat in mediese geskrifte voorkom, is ''orae'', "kante",<ref>[[Aulus Cornelius Celsus|Celsus]] 2.7.15, 7.26.1C, 7.26.4, 7.28.1.</ref> en ''pinnacula'', "vlerkies".<ref name="vocabulary99" /> Die eerste gebruik van die woord ''vulva'' kom in Varro se werk oor landbou voor (1ste eeu v.C.), waar dit verwys na die membraan om ’n fetus.<ref>Varro, ''On Agriculture'' 2.1.19</ref><ref>[[#Adams|Adams]], bl. 101.</ref> In die vroeë tyd van die ryk het ''vulva'' "baarmoeder" beteken. Later het dit die betekenis van "vroulike voortplantingsorgane" gekry, of soms het dit net na die vagina verwys.<ref>[[#Adams|Adams]], bl. 103–105.</ref> ==== Borste ==== [[Lêer:Satiro che abbraccia una menade, da pompei, casa di l. cecilio giocondo, 1-50 dc. ca, 110590.JPG|duimnael|240px|’n Muurskildering uit Pompeii.]] Latynse woorde vir "borste" sluit in ''mammae'', ''papillae'' (meer spesifiek vir "tepels") en ''ubera'' (as borste in hul kapasiteit om te voed; dit sluit die tiete en uier van diere in). ''Papillae'' was die verkose woord wanneer Catullus en Augustynse digters borste in ’n erotiese verband genoem het.<ref>Catullus, ''Carmina'' 40.12, 61.101, 64.65, 66.81.</ref> Die borste van ’n mooi vrou moes "diskreet" wees. Die ideale borste in Hellenistiese gedigte is vergelyk met [[appel]]s;<ref>Bv. Rufinus 5.60, 62</ref><ref>[[#Richlin1983|Richlin (1983)]], bl. 49, 52.</ref> Martialis spot met groot borste.<ref>Martialis, ''Epigramme'' 1.100, 2.52, 14.66, 14.134, 14.149</ref><ref>[[#Richlin1983|Richlin (1983)]], bl. 54</ref><ref>Craig A. Williams ''Epigrams: Martial'' (Oxford University Press, 2004), bl. 181.</ref> Ou vroue wat stereotipies lelik en in elke opsig onbegeerlik was, is in kuns met groot borste uitgebeeld.<ref>[[#Richlin1983|Richlin (1983)]], bl. 52, 68.</ref> Op die verhoog, waar mans in vroueklere die vroulike rolle vertolk het, was die toevoeging van buitengewoon groot borste ’n manier om komies onaantreklike vroue uit te beeld.<ref>C.W. Marshall, ''The Stagecraft and Performance of Roman Comedy'' (Cambridge University Press, 2006), bl. 65.</ref> Terwyl die ideale borste dikwels in Griekse epigramme beskryf is,<ref>[[#Richlin1983|Richlin (1983)]], bl. 55.</ref> toon Latynse digters min belangstelling in hulle as voorwerpe om te troetel en bewonder.<ref>[[#Richlin1983|Richlin (1983)]], bl. 38.</ref> Hulle was meestal aspekte van ’n vrou se skoonheid of perfekte vorm, hoewel Ovidius graag aan hulle wou gevat het.<ref>Ovidius, ''Amores'' 1.5.20; Philodemus 12; Andrew Dalby, ''Empires of Pleasures: Luxury and Indulgence in the Roman World'' (Routledge, 2000), bl. 24, 64–65, 263.</ref> [[Lêer:Dryckeskärl, Skyfos 1, Nordisk familjebok.png|duimnael|140px|links|’n ''Mastos'', ’n borsvormige drinkbeker.]] Borste is hoofsaaklik beskou as ’n embleem van voeding en moederskap.<ref>Larissa Bonfante, "Nursing Mothers in Classical Art," in ''Naked Truths: Women, Sexuality, and Gender in Classical Art and Archaeology'' (Routledge, 1997, 2000), bl. 174ff., met baie voorbeelde.</ref> ’n ''Mastos'' was ’n borsvormige drinkbeker en voorstellings van borste was onder die [[#Heling en towerkuns|votiewe offers]] wat by gode se altare ontdek is.<ref>Celia E. Schultz, ''Women's Religious Activity in the Roman Republic'' (University of North Carolina Press, 2006), bl. 54, 68, 101, 115</ref> Die bekers kon ’n godsdienstige betekenis gehad het; die drink van borsmelk deur ’n volwassene wat oud is of besig is om dood te gaan, het moontlike hergeboorte in die hiernamaals gesimboliseer.<ref>Anthony Corbeill, ''Nature Embodied: Gesture in Ancient Rome'' (Princeton University Press, 2004), bl. 101–103</ref><ref>[[#Younger|Younger]], bl. 35–36</ref><ref>Fritz Graf en Sarah Iles Johnston, ''Ritual Texts for the Afterlife: Orpheus and the Bacchic Gold Tablets'' (Routledge, 2007), bl. 128–129.</ref> Plinius die ouere vertel van medisinale gebruike van borsmelk en beskou dit as een van die nuttigste kure, veral vir kwale van die oë en ore. Die draai van ’n bra om jou kop is beskou as ’n kuur vir hoofpyn.<ref>Plinius, ''Natuurgeskiedenis'' 28.73, 123</ref><ref>[[#Hallett|Hallett]], bl. 204–205.</ref> Om die borste te ontbloot was een van die gebare van vroue, veral moeders en verpleegsters, om te wys hulle rou of as ’n oproep om genade.<ref>Corbeill, ''Nature Embodied'', bl. 87 ''et passim''.</ref> Servius het die ontbloting en slaan van borste in routyd vertolk as vir die voortbring van melk om die dooies mee te voed.<ref>Servius, nota aan ''Aeneid'' 5.78; Corbeill, ''Nature Embodied'', bl. 86–87.</ref> In ’n tyd van ellende was dit ’n versoek dat hul rol as voeders gerespekteer word;<ref>Beth Cohen, "Divesting the Female Breast of Clothes in Classical Sculpture," in ''Naked Truths: Women, Sexuality, and Gender in Classical Art and Archaeology'' (Routledge, 1997), bl. 69.</ref> dit het ook toorkrag gehad om die bose af te weer.<ref>Claire L. Lyons en Ann Olga Koloski-Ostrow, introduction to ''Naked Truths'', bl. 10; Bonfante, "Nursing Mothers," bl. 187–188</ref><ref name="bonfante" /> Omdat vroue gewoonlik in kuns as ten volle geklee uitgebeeld is, kon ’n kaal bors dui op kwesbaarheid of erotiese beskikbaarheid – uit eie keuse, uit dwang of per ongeluk. Die ontbloting van een bors was ’n motief in klassieke Griekse beeldhouwerk, waar dit onder meer kon dui op verleiding, maar dikwels ook ’n teken was van dreigende geweld of ’n verkragting.<ref>Cohen, "Divesting the Female Breast," bl. 68ff.</ref> Die erotiese mag van borste is nie heeltemal veronagsaam nie: ’n Griekse roman uit die tyd van die Romeinse Ryk vergelyk seks met ’n vrou en met ’n seun; die skrywer meen "haar borste, wanneer hulle gestreel word, verskaf ’n eiesoortige plesier".<ref>Achilles Tatius, ''Leucippe en Clitophon'' 37.7; Lefkowitz en Fant, ''Women's Life in Greece and Rome'', bl. 182.</ref> Propertius verbind die ontwikkeling van borste by meisies met die aanbreek van die ouderdom waarop hulle kan begin "speel".<ref>Thomas Habinek, ''The World of Roman Song: From Ritualized Speech to Social Order'' (Johns Hopkins University Press, 2005), bl. 114.</ref> Tibullus sê ’n vrou kan dalk net los klere dra sodat haar borste ontbloot word as sy gaan lê om te eet.<ref>Tibullus 1.6.18; Dalby, ''Empire of Pleasures'', bl. 263.</ref> Volgens ’n Hellenistiese [[astrologie]]se tradisie word [[Seksposisie#Posisies sonder penetrasie|borsseks]] (met die penis tussen die vrou se borste) geniet deur mans wat onder die konjunksie van [[Venus (planeet)|Venus]], [[Mercurius (planeet)|Mercurius]] en [[Saturnus]] gebore is.<ref>[[#Younger|Younger]], bl. 20, aanhaling uit [[Manetho]] 4.312.</ref> === Seks tussen vroue === [[Lêer:Pompeii - Terme Suburbane - Apodyterium - Scene V.jpg|duimnael|240px|’n Vroulike paartjie uit ’n reeks erotiese skilderye uit Pompeii.]] Griekse woorde vir vroue wat seks met ander vroue verkies, sluit in ''hetairistria'' ("hoëklasprostituut" of "metgesel"), ''tribas'' en ''Lesbia''; Latynse woorde is onder meer die leenwoord ''tribas'', ''fricatrix'' ("sy wat vryf") en ''virago'' (''vir'', "man", plus ’n agtervoegsel wat die woord vroulik maak).<ref>Bernadette J. Brooten, ''Love between Women: Early Christian Responses to Female Homoeroticism'' (University of Chicago Press, 1996), bl. 4.</ref> Verwysings na seks tussen vroue kom nie baie voor in die republikeinse tydperk nie. Ovidius, wat ’n heteroseksuele lewenstyl verkondig het, noem dit ’n "begeerte wat niemand ken nie, grillig, nuut … geen wyfie in die diereryk begeer ’n ander wyfie nie".<ref>Ovidius, ''Metamorfoses'' 9.727, 733–4, soos aangehaal in [[#Potter2009|Potter (2009)]], bl. 346.</ref> In die keiserlike tydperk is daar baie meer bronne wat seks tussen vroue noem, in die vorm van onder meer liefdestowerspreuke, mediese geskrifte, tekste oor astrologie en die vertolking van drome.<ref>Brooten, ''Love between Women'', bl. 1.</ref> ’n Vroeë verwysing na verhoudings tussen vroue as "lesbiese liefde" word aangetref in Lucianus (2de eeu n.C.): "Hulle sê daar is sulke vroue op Lesbos, manlik, maar hulle wil dit nie prysgee vir mans nie. Hulle verkeer eerder met vroue, nes mans."<ref>Lucianus, ''Dialogues of the Courtesans'' 5.</ref> Omdat die Romeine gedink het die seksdaad vereis ’n aktiewe of dominante maat met ’n "[[fallus]]", het manlike skrywers geglo dat gedurende lesbiese seks gebruik een van die vroue ’n [[Seksspeelding|dildo]] of het sy ’n besonder groot klitoris vir penetrasie, en dat sy die een sou wees wat plesier ondervind.<ref>Jonathan Walters, "Invading the Roman Body: Manliness and Impenetrability in Roman Thought," bl. 30–31, en Pamela Gordon, "The Lover's Voice in ''Heroides'' 15: Or, Why Is Sappho a Man?," bl. 283, albei in [[#Hallett|Hallett]]; [[#Fredrick|Fredrick]], bl. 168.</ref> Martialis beskryf lesbiërs as vroue met ’n besonder groot seksuele aptyt wat beide vroue en seuns penetreer.<ref>Martialis 1.90 en 7.67, 50; [[#Potter2009|Potter (2009)]], bl. 347</ref> Uitbeeldings van vroue wat seuns sodomiseer en soos mans eet en drink, kon in die tyd van die Romeinse Ryk kulturele vrese weerspieël het oor die groeiende onafhanklikheid van Romeinse vroue.<ref>[[#Clarke|Clarke]], bl. 228.</ref> === Verkragting === [[Lêer:Sandro Botticelli 078.jpg|duimnael|240px|Botticelli se ''Dood van Lucretia'' (c. 1500). Volgens Romeinse oorlewering het Lucretia se verkragting en selfmoord gelei tot die omverwerping van die monargie en die stigting van die Romeinse Republiek.]] ==== Die mitologie van verkragting ==== Die verkragting van vroue is ’n omvattende tema in mites en legendes van die vroeë Rome. Die legendariese stigters, [[Romulus en Remus]], is gebore ná die verkragting van die Vestaalse maagd Rhea Silvia deur die god Mars.<ref>Livius 1.3.11–4.3.</ref> Romulus en sy "bende vrybuiters" verander hul nedersetting, wat net uit mans bestaan, in ’n stad deur die verkragting van [[Sabyne|Sabynse]] maagde; dus deur hul bure, die Sabyne, se dogters te ontvoer om as vrou te neem. Die omverwerping van die Romeinse konings en die stigting van die republiek is bespoedig deur die verkragting van die gewilde [[Lucretia]] deur Sextus Tarquinius, die koning se seun. Die legende het die Romeine se siening gevorm van onbeheerste ''libido'' as ’n vorm van tirannie.<ref>[[#Kuttner|Kuttner]], bl. 348.</ref> ==== Verkragting en die wet ==== Die Romeinse reg het verkragting as ’n misdaad erken.<ref>[[#Staples|Staples]], bl. 81.</ref> Die slagoffer van omgang weens dwang of verpligting het geen skuld daaraan gehad nie, selfs al sou dit plaasvind onder omstandighede wat andersins onwettig vir ’n vrou was.<ref>[[#Staples|Staples]], bl. 82</ref><ref>[[#Gardner|Gardner]], bl. 118ff.</ref> Hoewel bronne uit die republikeinse tydperk dit duidelik stel verkragting is verkeerd en strafbaar, is die statuut waaronder iemand aangekla sou word onbekend tot met die aanvaarding van die ''Lex Iulia de vi publica'', wat waarskynlik dateer uit die diktatorskap van Julius Caesar in die 40's v.C.<ref name="gardner118">[[#Gardner|Gardner]], bl. 118.</ref> Rome het geen staatsaanklaers gehad nie; enige burger met die nodige kennis en vermoë kon die rol van aanklaer vervul. Aangesien vrye vroue mense krimineel kon aankla in die republiek, sou hulle waarskynlik self die aanklaer kon wees. Anders kon dit haar pa, haar man of enigiemand anders wees. Regtens kon net ’n burger met ’n goeie reputasie verkrag word. ’n Vrou was as prostituut of vermaakkunstenaar gewerk het, het haar sosiale status verloor en ’n ''infamis'' geword; deur haar liggaam aan die publiek beskikbaar te stel, het sy haar reg prysgegee om teen seksuele uitbuiting of fisieke geweld beskerm te word.<ref name=g119>[[#Gardner|Gardner]], bl. 119</ref><ref name="g326" /> Cicero verdedig ’n kliënt, wie se misdade die groepverkragting van ’n aktrise insluit, op grond daarvan dat mans ’n onbeperkte lisensie met kunstenaars het.<ref>Cicero, ''Pro Planco'' 30</ref><ref name="g326" /><ref>Roy K. Olson, ''Ars Amatoria, Book 3'' (Cambridge University Press, 2003), bl. 386; J.P. Toner, ''Leisure and Ancient Rome'' (Blackwell, 1995), bl. 68.</ref> Die verkragter van ’n slaaf kon net vervolg word onder die wet op die beskadiging van ’n eienaar se eiendom.<ref name="prostitution314">[[#McGinn1998|McGinn (1998)]], bl. 314</ref><ref name="g119" /> ’n Pleit op ’n verkragtingsklag dat die vrou ingestem het tot seks, sou die man nie noodwendig vry daarvan laat afkom nie; hy sou steeds aangekla kon word onder die meer algemene seksuele aanklag [[#Stuprum|''stuprum'']] teen ’n burger, want mans se seksuele vryheid was beperk tot prostitute en slawe. As die verkragting van ’n getroude vrou nie bewys kon word nie, kon die man steeds van owerspel aangekla word. ’n Aanklag van ''stuprum'' of owerspel sou egter die vrou ook blootgestel het aan vervolging.<ref name="gardner2">[[#Gardner|Gardner]], bl. 120–121.</ref> As ’n persoon vrygespreek is van verkragting, kon hy soos met enige ander saak die aanklaer daarna aankla van kwaadwillige vervolging.<ref>[[#Gardner|Gardner]], bl. 121.</ref> Houdings jeens verkragting het verander nadat die ryk [[Christendom|gekersten]] is. [[Augustinus van Hippo|Sint Augustinus]] het Lucretia se selfmoord vertolk as ’n moontlike erkenning dat sy die verkragter in die geheim aangemoedig het,<ref>[[#Staples|Staples]], bl. 164, aangehaal uit Norman Bryson, "Two Narratives of Rape in the Visual Arts: Lucretia and the Sabine Women," in ''Rape'' (Blackwell, 1986), bl. 199.</ref> en Christelike apologete het haar beskuldig van die sonde van "onwillekeurige seksuele genot".<ref>[[#Staples|Staples]], bl. 164.</ref> Die eerste Christelike keiser, [[Konstantyn die Grote|Konstantyn]], het verkragting herdefinieer as ’n openbare misdaad in plaas van ’n privaat saak.<ref>James A. Brundage, ''Law, Sex, and Christian Society in Medieval Europe'' (University of Chicago Press, 1987, 1990), bl. 107.</ref> Daar was nie ’n groot onderskeid tussen ’n ontvoering en weglopery nie, want albei was die aantasting van die ''paterfamilias'' se reg om toestemming vir sy dogter se troue te gee of te weerhou. Die woord ''raptus'' het dus na albei verwys. As die dogter ingestem het, moes sy volgens Konstantyn saam met die manlike ontvoerder gestraf word deur lewendig verbrand te word. As sy nie haar toestemming gegee het nie, kon sy steeds as ’n medepligtige beskou word "op grond daarvan dat sy haarself kon gered het deur om hulp te skree".<ref name="gardner120">[[#Gardner|Gardner]], bl. 120.</ref> As ’n medepligtige aan verkragting is sy wetlik onterf, ongeag die wense van haar familie.<ref>Charles Matson Odahl, ''Constantine and the Christian Empire'' (Routledge, 2004), bl. 179; Timothy David Barnes, ''Constantine and Eusebius'' (Harvard University Press, 1981), bl. 220; Gillian Clark, ''Women in Late Antiquity: Pagan and Christian Lifestyles'' (Oxford University Press, 1993), bl. 36–37.</ref> Selfs al het sy en haar familie ingestem tot ’n huwelik as gevolg van die weglopery, was die huwelik amptelik onwettig. == Seksualiteit en kinders == [[Lêer:Roman boy wearing bulla.jpg|duimnael|160px|links|’n Romeinse seun met ’n ''bulla'' (gelukbringer) wat ’n fallus bevat.]] Beide manlike en vroulike vrygebore kinders het die ''toga praetexta'' gedra; dit was ’n pers omlynde kleed wat aangedui het die draer het "onaantasbare" status.<ref>Judith Lynn Sebesta, "Women's Costume and Feminine Civic Morality in Augustan Rome," ''Gender & History'' 9.3 (1997), bl. 532, en "Symbolism in the Costume of the Roman Woman," bl. 47.</ref> ’n Eed kon afgelê word op die "heilige ''praetexta''" en dit was ontoelaatbaar om vuil taal te gebruik voor iemand wat die ''praetexta'' dra.<ref>Festus 282–283&nbsp;L = 245&nbsp;M).</ref> Cato die ouere het gesê voor sy seun probeer hy praat asof Vestaalse maagde teenwoordig is.<ref>Plutarch, ''Life of Cato'' 20.5</ref><ref>[[#Williams|Williams]], bl. 69.</ref> Vrye Romeinse seuns het ook ’n gelukbringer gedra wat die ''bulla'' genoem is. Dit het ’n [[fascinum]], ’n falliese voorwerp, bevat.<ref>Plinius, ''Natuurgeskiedenis'' 28.29; Varro, ''De lingua latina'' 7.97</ref><ref>[[#Habinek|Habinek]], bl. 166</ref><ref>Judith Lynn Sebesta, "Symbolism in the Costume of the Roman Woman," in ''The World of Roman Costume'' (University of Wisconsin Press, 2001), bl. 47.</ref> Benewens die towerfunksie daarvan, sou die ''bulla'' ook ’n visuele waarskuwing wees dat die seun seksueel verbode terrein is.<ref>Plutarchus, ''Moralia'' 288a</ref><ref>[[#Habinek|Habinek]], bl. 39</ref><ref>[[#Richlin1993|Richlin (1993)]], bl. 545–546.</ref> Die ekwivalent vir meisies was die ''lunula'', ’n gelukbringer met ’n halfmaan.<ref>Sebesta, "Symbolism in the Costume of the Roman Woman," bl. 47, 51.</ref> Daar was wette wat vrygebore kinders teen sekspeste beskerm het,<ref>[[#Richlin1993|Richlin (1993)]], bl. 563</ref><ref>Paulus, ''Digest'' 47.11.1.2.</ref> en die verkragting van ’n vrye seun was strafbaar met die dood.<ref>[[#Fantham|Fantham]], bl. 130</ref> Fiktiewe vryheid was nie ’n verweer nie; Valerius Maximus berig ’n digterlike spoggery oor die verleiding van ’n vrygebore seun en maagd is in die hof gebruik om twyfel te werp op die morele gesag van ’n aanklaer.<ref>Valerius Maximus 8.1 absol. 8, soos aangehaal in Kelly Olson, "The Appearance of the Young Roman Girl," in ''Roman Dress and the Fabrics of Roman Culture'', bl. 142.</ref> In sy veroordeling van die losbandigheid van Quintus Apronius het Cicero die ergste bewys genoem: Apronius het op ’n banket kaal gedans voor ’n seun wat nog jonk genoeg was om die ''praetexta'' te dra.<ref>Cicero, ''Verrine'' 3.23.</ref> Hoewel kinders na sosiale byeenkomste geneem is om hulle die regte sosiale gedrag te leer, het Quintilianus ouers daarvan beskuldig dat hulle slegte rolmodelle is: Hulle paradeer hul minnaresse en manlike prostitute voor hul kinders en tree indiskreet op, en hulle dink dis oulik as hul kinders iets sê wat te volwasse vir hul ouderdom is. Quintilianus beskou dié wangedrag as ’n teken van algemene morele verval.<ref>Quintiltianus, ''Institution Oratoria'' 1.2.7–8; Matthew B. Roller, ''Dining Posture in Ancient Rome'' (Princeton University Press, 2006), bl. 160.</ref> Op troues is seuns egter volgens gebruik toegelaat om te vloek en die bruidspaar met vuil grappies te peper, want humor en lag is beskou as bevorderlik vir vrugbaarheid.<ref>Robinson Ellis, ''A Commentary to Catullus'' (Oxford: Clarendon Press, 1876), bl. 180.</ref> Die beskerming het net gegeld vir vrygebore kinders; nie vir die kinders van slawe of dié wat in oorlogstyd gevange geneem is nie. Die sosiale aanvaarbaarheid van pederastie onder die Romeine van die hoër stand was geskoei op die uitbuiting van jong manlike slawe of prostitute.<ref name="wil" /><ref>Elizabeth Manwell, "Gender and Masculinity," in ''A Companion to Catullus'' (Blackwell, 2007), bl. 118.</ref> === Mondigwording === Adolessente van albei geslagte wat ritueel voorberei het om volwasse status te verkry het ’n ander toga, die ''tunica recta'', gedra.<ref name="sebesta">Sebesta, "Women's Costume," bl. 533.</ref> Die puberteitsritueel vir jong mans het ingesluit sy eerste skeer en om sy ''bulla'' af te haal.<ref>Persius 5.30–31.</ref> Hy het die ''toga virilis'' ("toga van manlikheid") aangetrek, is as ’n burger in die sensus opgeneem en het kort daarna met sy militêre diensplig begin.<ref>Larissa Bonfante, inleiding tot ''The World of Roman Costume'', bl. 7; Shelley Stone, "The Toga: From National to Ceremonial Costume," in ''The World of Roman Costume'', bl. 41; Sebesta, "Women's Costume," bl. 533.</ref> Die seremonie is tradisioneel gehou op die ''Liberalia'', die fees ter ere van die god [[Liber]], wat beide politieke en seksuele vryheid verteenwoordig het. Ná sy mondigwording kon die jong man deelneem aan al die seksuele aktiwiteite wat toelaatbaar was vir ander Romeinse mans van dieselfde sosiale status.<ref name="sebesta1">Sebesta, "Women's Costume," bl. 534.</ref> Hy is dikwels deur ’n ervare prostituut ingelei in die kuns van heteroseksuele omgang.<ref>[[#Richlin1993|Richlin (1993)]], bl. 533, aangehaal uit Martial 12.96.</ref> Van vroue is verwag om maagde te bly totdat hulle trou. Hoe hoër ’n vrou se sosiale stand, hoe vroeër het sy waarskynlik verloof geraak en getrou.<ref>Judith P. Hallett, ''Fathers and Daughters in Roman Society: Women and the Elite Family'' (Princeton University Press, 1984), 142; Beryl Rawson, "The Roman Family in Italy" (Oxford University Press, 1999), bl. 21.</ref> Die gewone ouderdom vir meisies van ’n hoë stand om verloof te raak was 14, maar vir lede van die adel was dit 12. Troues is dikwels uitgestel totdat die meisie volwasse genoeg was. Die huwelikseremonie was gedeeltelik ’n mondigwording vir die bruid.<ref>Beryl Rawson, ''Children and Childhood in Roman Italy'' (Oxford University Press, 2003), bl. 48, 128.</ref> Op die aand voor die troue sou die bruid haar hare vasbind met ’n geel haarnet wat sy geweef het. Die inperking van haar hare het gedui op die beperking van haar seksualiteit tot die huwelik. Die weef van die toga en haarnet was ’n aanduiding van haar vermoë om die moeder se posisie in die huishouding te vervul.<ref>Sebesta, "Women's Costume," bl. 529, 534, 538.</ref> Op haar huweliksdag het sy haar rok omgord met die ''cingulum'', wat van die wol van ’n ooi gemaak is as teken van haar vrugbaarheid, en dit vasgebind met die "knoop van Hercules", wat veronderstel was om moeilik los te maak.<ref>Sebesta, "Women's Costume," bl. 534–535.</ref> Die knoop het kuisheid in die huwelik gesimboliseer omdat net haar man dit kon losmaak. Die ''cingulum'' was ook ’n simbool van die man se gebondenheid aan sy vrou.<ref>Festus 55; Karen K. Hersch, ''The Roman Wedding: Ritual and Meaning in Antiquity'' (Cambridge University Press, 2010), bl. 101, 110, 211.</ref> Die bruid het ook ’n sluier gedra wat aan die einde van die seremonie deur haar man opgelig is as simbool van die opoffering van haar maagdelikheid vir hom.<ref>Sebesta, "Women's Costume," bl. 535.</ref> == Seks, die huwelik en die gemeenskap == === Seks in die huwelik === Omdat mans sonder ernstige gevolge buite-egtelike seks kon hê, is aangeneem bevredigende seks binne die huwelik was nie ’n verwagting in Rome nie.<ref>Susan Dixon, ''The Roman Family'' (Johns Hopkins University Press, 1992), bl. 86–88.</ref> Die regsgeleerde Ulpian het gesê dit is nie seksuele omgang wat ’n huwelik suksesvol maak nie, maar toegeneentheid.<ref>Bruce W. Frier en Thomas A.J. McGinn, ''A Casebook on Family Law'' (Oxford University Press, 2004), bl. 49.</ref> Waarskuwings deur moraliste en filosowe teen ’n obsessie met seks binne die huwelik dui egter op die potensiaal van passie in die huwelik.<ref>Dixon, ''The Roman Family'', bl. 86–88.</ref> Seksuele intimiteit tussen getroudes was ’n privaat saak en is nie gewoonlik in geskrifte bespreek nie.<ref>James A. Brundage, ''Law, Sex, and Christian Society in Medieval Europe'' (University of Chicago Press, 1987, 1990), bl. 22.</ref><ref>[[#Potter2009|Potter (2009)]], bl. 350.</ref> ’n Uitsondering was die huweliksgedig, ’n poëtiese genre wat die huwelik gevier het. ’n Huweliksgesang deur Catullus prys byvoorbeeld die liefdesgodin Venus, want "niks is moontlik sonder jou nie".<ref>Catullus, ''Carmen'' 61.</ref> Ovidius, wie se liefdesgedigte vroeg in sy loopbaan gerig was op fiktiewe minnaresse, het tydens sy bannelingskap treurdigte geskryf waarin hy na sy vrou verlang.<ref name="family87">Dixon, ''The Roman Family'', bl. 87.</ref> Onder die versamelde briewe van [[Plinius die jongere]] is een wat hy oor sy gevoelens vir sy vou geskryf het: <blockquote> ’n Ongelooflike verlange na jou het my beetgepak. Die rede is eerstens my liefde, maar tweedens die feit dat ons nie daaraan gewoond is om van mekaar geskei te wees nie. Dis hoekom jou beeld die grootste deel van die nag by my spook; dis hoekom my voete my elke nou en dan vanself na jou kamer lei (die regte uitdrukking!) op tye wat ek gewoond is om jou te besoek; dis hoekom ek, kortliks gestel, my terugtrek, morbied en ontroosbaar, soos ’n uitgesluite minnaar van ’n ongasvrye deuropening. </blockquote> {{multiple image | direction = vertical | width = 240 | footer = | image1 = Casa della Farnesina - Cubiculum D - Right wall - Left Side.jpg | alt1 = | caption1 = Pasgetroudes wat deur ’n dienskneg bedien word; die vrou hou haar klere aan en stribbel teë (Casa della Farnesina, Rome, c. 19 v.C.). | image2 = Casa della Farnesina - Cubiculum D - Right wall - Right Side.jpg | alt2 = | caption2 = Die tweede skildery beeld die vrou se nuwe seksuele houding uit. }} Plinius gebruik die retoriek van liefdespoësie wat gewoonlik aan ’n verbode of onbereikbare minnares gerig is om sy verlange na sy vroue te verwoord.<ref name="family87" /> Hoewel dit vir ’n vrou ’n kwessie van trots was om net een keer te trou, het daar geen stigma aan ’n egskeiding gekleef nie. ’n Tweede huwelik kort ná ’n egskeiding of die dood van ’n eggenoot was algemeen en dit is selfs van die elite verwag, want die huwelik is beskou as reg en natuurlik vir volwassenes.<ref>Susan Treggiari, ''Roman Marriage: 'Iusti Coniuges' from the Time of Cicero to the Time of Ulpian'' (Oxford University Press, 1991), bl. 258–259, 500–502 ''et passim''.</ref> Hoewel van wewenaars verwag is om minstens 10 maande te wag voordat hulle weer trou, kon selfs ’n swanger vrou ’n nuwe man vat solank die vaderskap van die kind nie wetlik ’n kwessie was nie.<ref>Eva Cantarella, "Marriage and Sexuality in Republican Rome: A Roman Conjugal Love Story," in ''The Sleep of Reason'', bl. 276.</ref> Ná ’n eerste huwelik het vroue skynbaar ’n groter sê gehad in die reëlings vir ’n tweede huwelik. Terwyl kinders ’n primêre doel van ’n huwelik was, het sosiale en familiebande in ’n tweede huwelik groter aandag gekry, en dit kon persoonlike kameraadskap en seksuele plesier tussen ’n man en vrou insluit, soos aangedui deur die huwelik van vroue wat verby hul vrugbare jare was.<ref>Beryl Rawson, "Finding Roman Women," in ''A Companion to the Roman Republic'' (Blackwell, 2010), bl. 338.</ref> Die [[Troje|Trojaanse]] koninklike paartjie Hector en Andromache het mitologiese rolmodelle vir seks in die huwelik geword. Latynse liefdesgedigte fokus op hul sekslewe eerder as op die tragiese einde van hul huwelik toe Achilles Hector doodmaak.<ref>Propertius, 2.22 B, 31–34 Heyworth; Ovidius, ''Amores'' 1.9.35–36, ''Ars Amatoria'' 2.709–710 en 3.107–110, ''Heroides'' 5.107; Barbara Graziosi en Johannes Haubold, ''Homer: Iliad Book VI'' (Cambridge University Press, 2010), bl. 52.</ref> Hulle was bekend vir die vrou-bo-posisie, met ’n werkwoord wat impliseer die vrou "ry" die man soos ’n perd.<ref>Helen King, "Sowing the Field: Greek and Roman Sexology," in ''Sexual Knowledge, Sexual Science: The History of Attitudes to Sexuality'' (Cambridge University Press, 1994), bl. 38.</ref> ==== Die huweliksnag ==== ’n Huweliksgedig deur Catullus<ref>Catullus, ''Carmen'' 61.</ref> skilder ’n prentjie van die huweliksnag as ’n tyd van groot erotisisme, aangevuur deur humoristiese en ontugtige liedere deur die gaste. "Kyk binne," raai die digter die bruid aan wat met ’n "intieme vlam" brand, "na waar jou man lê, geheel en al beskikbaar vir jou". Die man word daaraan herinner dat die goeie Venus hom geseën het, want hy kan nou openlik begeer wat hy begeer en hoef dit nie meer weg te steek nie. Die paartjie word aangemoedig om hulself te geniet nes hulle wil; die doel is om gou kinders te hê. Twee skilderye (sien regs) in ’n slaapkamer van die Casa della Farnesina, ’n gebou in [[Rome]] met pragtige muuskilderings, is al vertolk as "die verhaal van die fatsoenlike bruid wat die onfatsoenlike minnares word – dalk om te voldoen aan ’n smerige manlike fantasie".<ref>[[#Clarke|Clarke]], bl. 99–104, quotation bl. 103–104.</ref> ==== Getrouheid en owerspel ==== Uit sommige Romeinse geskrifte kan afgelei word ’n pasgetroude man kon sy seksverhoudings vir ’n ruk onderbreek en daarop fokus om ’n band met sy vrou te vorm met die oog daarop om ’n gesin te begin.<ref>Catullus 61.123; James L. Butrica, "Some Myths and Anomalies in the Study of Roman Sexuality," in ''Same-Sex Desire and Love in Greco-Roman Antiquity'', bl. 218, 224.</ref> Sommige Stoïsyne het geglo getrouheid in die huwelik was net so nodig vir mans as vir vroue. Regtens het die Romeinse man egter nie owerspel gepleeg as hy seks buite die huwelik gehad het nie, solank sy minnaar of minnares beskou is as seksueel beskikbaar; seksuele wangedrag (''stuprum'') was owerspel, afhangende van die vrou se status. Getroude of hubare vroue en jong manlike burgers was verbode terrein, maar seks met ’n prostituut of manlike slaaf was toelaatbaar.<ref>{{cite journal|doi=10.2307/284457 |jstor=284457 |title=Concubinage and the Lex Iulia on Adultery |journal=Transactions of the American Philological Association (1974–) |volume=121 |pages=335–375 (342)|year=1991 |last1=McGinn |first1=Thomas A. J. }}</ref> Vir ’n getroude vrou was geen ontrouheid toelaatbaar nie en daar is van hulle verwag om met hul eerste troue ’n maagd te wees.<ref>Judith P. Hallett, ''Fathers and Daughters in Roman Society: Women and the Elite Family'' (Princeton University Press, 1984), 142.</ref> Volgens Cato (2de eeu v.C.) het ’n man ’n "antieke reg" gehad om sy vrou dood te maak as hy haar vang dat sy owerspel pleeg. As so ’n "reg" bestaan het, was dit egter ’n kwessie van gebruik en nie amptelik wet nie.<ref>Susan Dixon, ''The Roman Family'' (Johns Hopkins University Press, 1992), bl. 202.</ref> In die republiek is owerspel beskou as ’n privaat saak wat binne ’n familie hanteer moes word, nie ’n ernstige saak wat op ’n hofsaak sou uitloop nie.<ref>[[#Cantarella|Cantarella]], bl. 104</ref><ref>[[#Edwards|Edwards]], bl. 34–35</ref><ref>[[#Nussbaum|Nussbaum]], bl. 305.</ref> Owerspel was wel gronde vir 'n skeisaak.<ref>[[#Edwards|Edwards]], bl. 38.</ref> [[Lêer:Ares e Afrodite.JPG|duimnael|240px|Die mitologiese owerspel van Venus en Mars, hier saam met Kupido, was ’n gewilde onderwerp om te skilder.]] Ná die val van die republiek het morele wette deel geword van die nuwe politieke orde onder Rome se eerste keiser, Augustus. Wette oor owerspel wat in 18&nbsp;v.C. uitgevaardig is, was deel van sy program om die tradisionele sosiale norme te herstel terwyl hy ná die burgeroorloë sy politieke mag gekonsolideer en ’n strenger sosiale hiërargie opgestel het. Die ''Lex Iulia de adulteriis'' ("Juliaanse Wet oor Dade van Owerspel") was daarop gerig om vroue te straf vir buite-egtelike verhoudings.<ref>P.E. Corbett, ''The Roman Law of Marriage'' (1930), soos aangehaal in [[#Edwards|Edwards]], bl. 35.</ref> Persoonlike vrese oor owerspel word weerspieël in towerspreuke wat bedoel was om ’n ander persoon se erotiese aandag te behou.<ref>Matthew W. Dickie, ''Magic and Magicians in the Greco-Roman World'' (Routledge, 2003), bl. 36.</ref> Daar was ook spreuke om ’n geliefde mee te ondervra oor getrouheid. Een papirus uit Romeinse Egipte oor towerkrag beveel aan dat die hart van ’n [[hoephoep]] op die vrou se geslagsdele geplaas word om opregte antwoorde te kry; volgens ’n ander moes die tong van ’n [[Hoender|hen]] op haar lippe of bors geplaas word, dan sal sy die naam bekend maak van die man wat sy bemin.<ref>Dickie, ''Magic and Magicians'', bl. 116.</ref> Geskrifte uit die laat republikeinse en vroeë keiserlike tydperk, veral deur [[Horatius]] en [[Juvenalis]], bevat verskeie beskrywings, of dalk fantasieë, oor hoe ’n man sy vrou se minnaar kan straf en aan vernedering onderwerp. Daarvolgens word die man gekastreer, geslaan, deur die man self of deur sy slawe verkrag, of word sy anus met ’n [[harder]] gepenetreer. Verwysings na sulke dade word nie in die briewe van Cicero of die geskiedenisgeskrifte van Tacitus aangetref nie en kan fiktiewe oordrywings wees.<ref>[[#Edwards|Edwards]], bl. 55–56.</ref> Ovidius spot met jaloerse mans en sê hulle het ’n gebrek aan beskaafdheid: "Die man wat oormatig seergemaak word deur sy vrou se owerspelige verhoudings is ’n gomtor."<ref>[[#Edwards|Edwards]], bl. 56, uit Ovidius, ''Amores'' 3.4.37.</ref> Ovidius se voorganger, Catullus, skryf gedigte waarin hy sy owerspelige verhouding met "Lesbia", sy sosiale meerdere, vier. Die ontstaan van ’n laat-maar-gaanhouding as gevolg van verstedeliking kon gelei het tot Augustus se owerspelwet waarkragtens ’n man van sy owerspelige vrou moes skei en ’n amptelike klag teen haar moes lê, anders kon hy self aangekla word van koppelary.<ref>[[#Edwards|Edwards]], bl. 56.</ref> === Verhoudings tussen slawe en eienaars === Seksualiteit was ’n belangrike aspek in die slawerny van antieke Rome.<ref>[[#Harper|Harper]], bl. 26.</ref> Omdat slawe regtens as eiendom beskou is, kon ’n eienaar met hulle seks hê of hulle aan ander uithuur om seksueel te gebruik.<ref>[[#Fantham|Fantham]], bl. 118, 128.</ref> Soos die Italiaanse klassikus Eva Cantarella dit reguit stel: "Die Romeinse ''paterfamilias'' was ’n algehele meester … hy het mag gehad wat verhewe was bo enige beheer deur die gemeenskap en die staat. In so ’n situasie, hoekom op aarde sou hy hom daarvan weerhou om sy slawe te sodomiseer?"<ref>[[#Cantarella|Cantarella]], bl. 99.</ref> Hierdie manier van seksuele bevrediging was egter nie baie eroties nie; om jou eie slawe te gebruik, "was een stappie verhewe bo [[masturbasie]]".<ref>[[#Parker|Parker]], bl. 286.</ref> In sy beskrywing van die ideale maat in pederastie verkies Martialis ’n seun wat "meer soos ’n vrygebore man optree as sy meester", dus iemand wat die verhouding kon omskep in ’n stimulerende spel van hofmakery.<ref>William Fitzgerald, ''Slavery and the Roman Literary Imagination'' (Cambridge University Press, 2000), bl. 47–48</ref><ref name="h13">Hubbard, Thomas K. (2003) ''Homosexuality in Greece and Rome: A Sourcebook of Basic Documents''. University of California Press. bl. 13. {{ISBN|978-0-520-23430-7}}.</ref> In sy werk oor die vertolking van drome (c. 170&nbsp;n.C.) het [[Artemidorus]] ’n simboliese siening van die seksuele waarde van slawe: Om te droom jy het seks met jou eie vroulike slaaf was ’n goeie ding, "want slawe is die dromer se eiendom; as hulle dus plesier aan die dromer verskaf, beteken dit hy is in sy skik met sy eie besittings".<ref>Artemidorus, bl. 88.5–12 Pack</ref><ref>[[#Potter2009|Potter (2009)]], bl. 340.</ref> [[Lêer:Ithyphallic slave Louvre Myr332.jpg|duimnael|links|160px|Die groteske figuur van ’n slaaf met ’n oorgroot [[fallus]]: in Romeinse komedie is slawe dikwels uitgebeeld as oorbelustig.]] ’n Romein kon sy eie slawe vir seks uitbuit, maar kon nie sommer met enige slaaf seks hê nie, want die eienaar het die reg gehad om beheer oor sy eie besittings uit te oefen.<ref name="bisexuality103" /> As iemand met ’n ander man se slaaf wou seks hê, kon hy oorreding of dreigemente gebruik.<ref name="h13" /> ’n Slaaf kon nie ’n klag van verkragting teen ’n vrye man lê nie omdat slawe nie die regstatus gehad het wat ’n burger teen die uitbuiting van sy liggaam beskerm het nie. Die slaaf se eienaar kon egter die verkragter laat aankla kragtens die ''Lex Aquilia'', ’n wet op die beskadiging van eiendom.<ref>[[#McGinn1998|McGinn (1998)]], bl. 314.</ref> Slawe se seksualiteit is streng beheer. Hulle mag nie getrou het nie, maar kon saamwoon. ’n Eienaar het die heteroseksuele bedrywighede van sy manlike slawe beperk tot vroulike slawe in sy besit; kinders wat uit so ’n verbintenis gebore is, het tot sy rykdom bygedra.<ref name="bisexuality103" /> In ’n tyd toe Rome se grootskaalse slaafgebaseerde ekonomie nog in sy kinderskoene was, het Cato dit goedgedink om sy slawe se sekslewe te monitor; hy het manlike slawe ’n fooi gevra om met hul vroulike medeslawe seks te hê.<ref>Plutarchus, ''Life of the Elder Cato'' [http://penelope.uchicago.edu/Thayer/E/Roman/Texts/Plutarch/Lives/Cato_Major*.html#21.2 21.2]; Sandra R. Joshel en Sheila Murnaghan, inleiding tot ''Women and Slaves in Greco-Roman Culture: Differential Equations'' (Routledge, 1998), bl. 11.</ref> As ’n eienaar uitgevind het sy manlike slaaf het ’n verhouding met ’n vrygebore vrou, moes hy hulle kragtens die wet drie keer waarsku om dit te beëindig. As die verhouding voortgeduur het, het hy die reg gehad om die vrye vrou as eiendom te neem.<ref name="bisexuality103">[[#Cantarella|Cantarella]], bl. 103.</ref> Verwysings na vroue uit fatsoenlike families wat seks met ’n manlike slaaf het, kom nie baie voor nie. Dit is ’n aanduiding dat manlike skrywers hulle nie oor dié risiko bekommer het nie.<ref>[[#Parker|Parker]], bl. 281.</ref> Ondanks die beperkings op en beheer oor slawe se seksualiteit, word slawe dikwels in Romeinse kuns en letterkunde uitgebeeld as wellustig en voyeuristies.<ref>[[#Harper|Harper]], bl. 203–204.</ref> Een van die temas wat Romeinse komedie van die Grieke s’n onderskei, is hul uitbeelding van die verhouding tussen slaaf en meester.<ref>[[#Williams|Williams]], bl. 36–38.</ref> Vrygebore Romeine wat in slawerny beland het, was veronderstel om beskerm te wees teen seksuele uitbuiting, soos aangedui deur twee verskillende verhale wat deur antieke historici neergepen is.<ref>Livius 8.28; Dionysius van Halicarnassus 16.5; Valerius Maximus 6.1.9.</ref> Voor die afskaffing van [[skuldslawerny]] in die 4de eeu v.C. was vrygebore Romeine soms genoodsaak om hulself of hul kinders as slawe te verkoop om hul skuld af te betaal. Volgens [[Livius]] is skuldslawerny (''nexum'') juis afgeskaf weens ’n poging deur die woekeraar Lucius Papirius om ’n vrygebore seun wat as sekuriteit vir sy pa se skuld gedien het, seksueel te misbruik. Die seun, Gaius Publilius, was besonder mooi en Papirius het daarop aangedring dat hy as skuldslaaf seksuele dienste lewer. Toe Publilius weier, het Papirius hom kaal laat uittrek en met ’n sweep laat slaan. Die seun het sy beserings in die straat aan mense gewys en hul woede het daartoe gelei dat die konsul die senaat moes byeenroep. Die politieke proses het eindelik gelei tot die ''Lex Poetelia Papiria'', wat ’n verbod geplaas het op die verkoop van skuldenaars as slawe en vereis het dat hul eiendom eerder as sekuriteit dien. In ’n verhaal deur Valerius Maximus het dieselfde gebeur met die seun Titus Veturius, wie se eienaar, Publius Plotius, hom probeer verlei het. Nadat Plotius hom met ’n sweep laat slaan het, het Veturius by die konsuls gaan kla en het Plotius tronkstraf gekry.<ref>[[#Cantarella|Cantarella]], bl. 104–105</ref><ref>[[#Williams|Williams]], bl. 102–103; Forsythe, ''A Critical History of Early Rome'', bl. 313–314; Butrica, "Some Myths and Anomalies in the Study of Roman Sexuality," bl. 214–215.</ref> === Prostitusie === [[Lêer:Pompeii - Lupanar - Erotic Scene - MAN.jpg|duimnael|240px|’n Muurskildering uit ’n bordeel in Pompeii.]] [[Prostitusie]] was reg deur die Romeinse Ryk wettig.<ref>[[#Potter2009|Potter (2009)]], bl. 350.</ref> Die meeste prostitute was slawe of bevryde slawe. Hulle moes registreer. Ondanks wat na ’n duidelike onderskeid lyk, het die regsgeleerde Ulpianus gesê ’n vrou wat openlik promisku is, haal haarself die status van prostituut op die hals, al aanvaar sy geen geld nie.<ref>[[#Hallett|Hallett]], bl. 76, aangehaal uit Ulpianus, ''Digest'' 23.2.43.3.</ref> Die Augustynse wet oor owerspel het prostitute uitgesluit; hulle kon wettig met getroude mans seks hê. Dit het daartoe gelei dat sommige bekende sosiale vlinders hulle as prostitute laat registreer het om vervolging vir owerspel vry te spring.<ref>[[#Habinek|Habinek]], bl. 29.</ref> Verwarring oor ’n vrou se status het dikwels die storielyn in Romeinse komedies gekompliseer. So raak ’n jong man byvoorbeeld verlief op ’n prostituut wat nie ’n burger is nie, en hy wil graag met haar trou. Hy is oorstelp wanneer dit blyk sy is eintlik ’n vrygebore maagd. Hy kon met laasgenoemde trou, maar nie met eersgenoemde nie.<ref>[[#Langlands|Langlands]], bl. 205–206.</ref> Prostitute verskyn ook in erotiese kuns in [[Pompeji|Pompeii]] en [[Herculaneum]], onder meer op die muurskilderings van bordele; hulle is dikwels nakend behalwe vir ’n bandjielose bra. Verskeie [[seksposisie]]s word uitgebeeld wat bots met sommige geleerdes se bewerings oor die voorkeure van Romeinse mans in heteroseksuele seksdade.<ref>[[#Clarke|Clarke]]</ref> ==== Plesier en eerloosheid ==== Prostitute was onder die mense wat in Rome as ''infames'' geklassifiseer is; hulle het min regsbeskerming gehad al was hulle tegnies nie slawe nie.<ref>[[#Hallett|Hallett]], bl. 66.</ref> ''Infamia'' was ’n regstatus wat jy nooit weer kon afskud nie; ’n prostituut was dus nie net ’n vrou wat prostitusie beoefen nie, maar ook een wat dit voorheen gedoen het, al het sy intussen opgehou.<ref>''Lex Iulia et Papia'', soos aangehaal in ''Women's Life in Greece and Rome: A Sourcebook in Translation'', reds. Mary R. Lefkowitz en Maureen B. Fant (Johns Hopkins University Press, 2005, 3de uitg.), bl. 118.</ref> In die Romeinse morele tradisie was plesier (''voluptas'') ’n twyfelagtige spel. Die Stoïsynse moralis Seneca sê die volgende oor plesier en deug (''virtus''): <blockquote> "Deug sal jy kry in die tempel, in die forum, in die senaatshuis, voor die stadsmure, stowwerig en deur die son gebrand, haar hande grof; plesier sal jy meestal vind waar sy om die baddens en stoomkamers rondhang, vir die polisie wegkruip, op soek na donkerte, sag, oorverfyn, met ’n reuk van wyn en parfuum, bleek of andersins met grimering opgemaak soos ’n lyk."<ref>Seneca, ''De vita beata'' 7.3</ref><ref>[[#Hallett|Hallett]], bl. 84.</ref> </blockquote> [[Lêer:Retiarius stabs secutor (color).jpg|duimnael|240px|Juvenalis het gedink die ''retiarius'' (links), ’n gladiator wat geveg het met sy gesig en liggaam ontbloot, was verwyfd en geneig tot seksueel afwykende gedrag.<ref>Juvenalis, ''Satires'' 2 en 8; Michael Carter, "(Un)Dressed to Kill: Viewing the ''Retiarius''," in ''Roman Dress and the Fabrics of Roman Culture'' (University of Toronto Press, 2008), bl. 120–121.</ref>]] Die teenstrydigheid in die Romeine se siening van fisieke plesier word weerspieël in die ''infamia'' van dié wie se liggame dit openlik verskaf het.<ref>[[#Hallett|Hallett]], bl. 66–67.</ref> In ’n tegniese sin was ''infamia'' die amptelike verlies van regstatus vir ’n vrygebore persoon weens wangedrag, insluitende seksuele wangedrag, maar die woord kon ook vir ’n slegte reputasie in die algemeen gebruik word.<ref>[[#McGinn1998|McGinn (1998)]], bl. 65ff.</ref> ''Infamia'' was die "onvermydelike gevolg" van sekere loopbane – nie net prostitute en koppelaars nie, maar ook vermaakkunstenaars soos akteurs, dansers en gladiators:<ref>[[#Hallett|Hallett]], bl. 67.</ref> "Hierdie figure was die voorwerp van ander mense se begeertes. Hulle het plesier aan ander verskaf. Hulle was besoedel deur blootstelling aan die openbare blik."<ref name="unspeakable" /> Mense wat as ''infames'' (enkelvoud: ''infamis'') geëtiketteer is, kon lyfstraf kry, iets wat andersins tot slawe beperk was.<ref>[[#Hallett|Hallett]], bl. 73.</ref> Die Romeinse burger se politieke vryheid het ingesluit dat sy liggaam nie onderwerp word aan fisieke uitbuiting of lyfstraf nie.<ref>[[#Hallett|Hallett]], bl. 73–74.</ref> Burgers wat egter gekies het om vemaakkunstenaars te word, het hul liggaam gebruik om ander mense openbare plesier te verskaf en was uitgesluit van hierdie fisieke beskerming; hulle kon geslaan of anders gewelddadig behandel word.<ref>[[#Hallett|Hallett]], bl. 74–75.</ref> Enige vrye man wat ’n gladiator geword het, het ’n eed afgelê dat hy bereid is om gebrandmerk, geslaan, onderwerp en moontlik met ’n swaard doodgemaak te word.<ref>[[#Hallett|Hallett]], bl. 77.</ref> Hulle is beide verheerlik en verag, en was veronderstel om ’n onweerstaanbare seksuele aantrekkingskrag vir vroue te hê.<ref>[[#Hallett|Hallett]], bl. 77–78</ref><ref>Michael Carter, "(Un)Dressed to Kill: Viewing the ''Retiarius''," in ''Roman Dress and the Fabrics of Roman Culture'' (University of Toronto Press, 2008), bl. 114 ''et passim''.</ref> Akteurs was seksueel twyfelagtig, deels omdat hulle vroue kon naboots (vrouerolle is deur mans met maskers en in vroueklere vertolk).<ref>[[#Hallett|Hallett]], bl. 80</ref><ref>Juvenalis, ''Satire'' 3.95–97.</ref> Beide mans en vroue het hulle aantreklik gevind. Die diktator [[Sulla]] het ’n lang verhouding met ’n akteur gehad;<ref>Plutarchus, ''Life of Sulla'' 3.3.</ref> Maecenas, die kunsbeskermheer en {{nowrap|-raadgewer}} van Augustus, was verlief op ’n akteur met die naam Bathyllus,<ref>Tacitus, ''Annales'' 1.54.</ref> en vroue van die keiserlike familie het na bewering verhoudings met akteurs gehad.<ref>Insluitende "die vroue van Claudius en Domitianus": [[#Hallett|Hallett]], bl. 80.</ref> Daar is algemeen aangeneem aktrises is prostitute.<ref name="unspeakable1">[[#Hallett|Hallett]], bl. 81.</ref> ’n Man wat die passiewe rol in anale seks geniet het of daarvan gehou het om orale seks te gee (dikwels beskryf as ’n ''cinaedus'') kon ook as ’n ''infamis'' geëtiketteer word, maar as hy ’n burger was, kon hy sy regstatus behou.<ref>[[#Richlin1993|Richlin (1993)]], 550–551, 555ff.</ref><ref>[[#Hallett|Hallett]], bl. 68.</ref> ==== Privaat seksklubs ==== Volgens [[argeologie]]se vondste, veral in Pompeii en Herculaneum, en letterkundige bronne was daar skynbaar privaat "seksklubs" in sommige Romeinse huise (''domūs'').<ref>[[#McGinn2004|McGinn (2004)]], bl. 157–159.</ref> Die meeste Romeine het in woonstelle (''insulae'') gewoon; die ''domūs'' was ’n groot, onafhanklike woning wat deur ’n taamlike ryk familie besit is en het in Rome ’n groot deel gevorm van die familie se sosiale identiteit. ’n Paar van hierdie huisies het kamers gehad wat met pornografie versier was, nie veel anders as dié wat in bordele ontdek is nie. In sommige gevalle het dié kamers ’n aparte buitedeur gehad vir gaste,<ref>[[#McGinn2004|McGinn (2004)]], bl. 157–158.</ref> wat normaalweg die huis deur die hoofdeur sou binnekom en deur die atrium sou loop waar fatsoenlike voorwerpe uitgestal is. Sommige meen<ref>[[#McGinn2004|McGinn (2004)]], bl. 158–159.</ref> hierdie kamers is so versier dat dit die atmosfeer van ’n bordeel gehad het en is gebruik vir eksklusiewe sekspartytjies, soos die een wat die historikus Valerius Maximus beskryf (dit het in 52&nbsp;v.C. plaasgevind met ’n konsul en volksverteenwoordigers as gaste): <blockquote> "Net so berug is die partytjie wat vir Metellus Scipio gereël is terwyl hy konsul was en vir die volksverteenwoordigers – deur Gemellus, hul boodskapper. Hy was ’n vrygebore man, maar weens sy besigheid wat misluk het, moes hy noodgedwonge die rol van ’n dienskneg speel. Die gemeenskap het gebloos toe hy ’n hoerhuis in sy eie huis oopmaak en koppelaar speel vir Mucia en Flavia, die een noemenswaardig vanweë haar pa en die ander vanweë haar man, asook vir die aristokratiese seun Saturninus. Liggame in skaamtelose oorgawe, gereed om te kom vir ’n spel van dronk seks! ’n Banket nie tot eer van ’n konsul en volksverteenwoordigers nie, maar as ’n aanklag teen hulle!"<ref>Valerius Maximus 9.1.8; [[#McGinn2004|McGinn (2004)]], bl. 159.</ref> </blockquote> Die bestaan van seksklubs kon die agtergrond gevorm het van laatrepublikeinse politieke smeerveldtogte teen openbare figure wie se partytjiegaste prostitute ingesluit het<ref>''In Verrem'' 2.3.6, 2.4.83, 2.5.81–82, 137; ''Post Reditum in Senatu'' 11, 14; ''Philippicae'' 2.15, 62–63, 69; [[#McGinn2004|McGinn (2004)]], bl. 163.</ref> en van die berugte keiserlike hoerhuis wat [[Caligula]] op die [[Palatyn]] gestig het en waar hy getroude vroue en vrygebore jeugdiges geprostitueer het.<ref>[[#McGinn2004|McGinn (2004)]], bl. 159, 162.</ref> == Seksdade en -posisies == Sowat 90 [[seksposisie]]s in die antieke wêreld is aangeteken.<ref name="international184" /> Beide Romeinse erotiese kuns en Latynse letterkunde (veral bekend is ’n deel uit Ovidius se ''Liefdeskuns''<ref>Ovidius, ''Ars Amatoria'' 3.771ff.</ref>) beeld verskeie seksvorme (''concubitus varii'') en seksposisies (''figurae veneris'') uit. Die Latynse terme kom van Ovidius, uit sy beskrywing van die mees aristokratiese huishoudings wat erotiese skilderye as deel van hul kunsversamelings uitstal.<ref>Ovidius, ''Tristia'' 2.1.523</ref><ref>[[#Clarke|Clarke]], bl. 91–92.</ref> Volgens [[Suetonius]] het Tiberius ’n groot versameling sekshandboeke en erotiese kuns gehad, insluitende ’n skildery van die mitologiese jagter Atalanta wat vir Meleager orale seks gee, ’n werk wat die keiser gereken het meer as ’n miljoen sestersies (’n Romeinse muntstuk) werd was.<ref name="lovemaking92" /> Seksuele afwisseling het Romeine gefassineer. Daar is geglo [[astrologie]] beïnvloed ’n mens se voorkeure en bedrywighede: Mense wat gebore is toe die son, maan en planete in sekere sterretekens was ([[Steenbok (sterreteken)|Steenbok]], [[Waterdraer (sterreteken)|Waterdraer]], [[Bul (sterreteken)|Bul]] of [[Kreef (sterreteken)|Kreef]]) was veronderstel om geneig te wees tot geheime onsedelikheid of "onnatuurlike" vorme van seks, of om ’n ''pathicus'' te wees (iemand wat van die passiewe rol in homoseksuele seks hou).<ref>Firmicus Maternus 5.2.4, 5.3.11 en 17, 5.6.8, 6.30.15; Vettius Valens 1.1, 2.16, 2.36 en 38.</ref> Lucretius het gemeen elke seksdaad het ’n ander doel. Prostitute gebruik sekere bewegings om hul kliënte te bevredig en swangerskap te voorkom. Vroue wat swanger wil raak, word afgeraai om te woes te beweeg tydens seks, want sulke bewegings "stamp die ploegskaar uit die voor en laat die saad op die verkeerde plek beland".<ref>Lucretius, ''De rerum natura'' 4.1268–1273</ref><ref>[[#Brown|Brown]], bl. 68.</ref> Lucretius beveel die "hondjiestyl" aan vir paartjies wat swanger wil raak, want dit stem ooreen met die natuurlike seks van diere.<ref>Lucretius, ''De rerum natura'' 4.1263–1267</ref><ref>[[#Brown|Brown]], bl. 67–68.</ref> === Seks tussen mans en vroue === [[Lêer:Sexual scene on pompeian mural 5.jpg|duimnael|240px|Die vrou-bo-posisie was ’n gunsteling in Romeinse kuns.<ref>[[#Fredrick|Fredrick]], bl. 159.</ref>]] Die basiese onwelvoeglike woord vir ’n man wat met ’n vrou seks het, was ''futuo'', "ek naai". Hoewel dit nie in fatsoenlike letterkunde voorkom nie, was dit nie noodwendig beledigend of aggressief nie; dit is gebruik vir transaksies tussen ’n prostituut en haar kliënte en in liefdevolle of passievolle situasies om intimiteit aan te wakker.<ref>[[#Adams|Adams]], bl. 120–121.</ref> Uit ’n toneelstuk deur Plautus blyk dit die aanleer van ’n erotiese woordeskat was dalk deel van ’n vrou se voorbereiding op seksualiteit in die huwelik: ’n Maagd verduidelik sy het nog nie die woorde geleer wat geskik is vir ’n huweliksnag nie.<ref>Plautus, frg. 68</ref><ref>[[#Adams|Adams]], bl. 121.</ref> Die formidabele aristokratiese vrou Fulvia het ’n uitdaging aan Augustus gestel: ''Aut futue aut pugnemus'' (letterlik: "Naai my of laat ons veg"). Augustus het verkies om te veg.<ref>Martialis 11.20.7; [[#Adams|Adams]], bl. 121.</ref> In graffiti in Pompeii is die woord deur mans en vroue gebruik om hul vaardigheid, bevrediging of beskikbaarheid te verklaar. Thomas Habinek meen "Ovidius het die kategorie heteroseksuele man uitgedink", want selfdegeslagseks was heel normaal vir ’n Romeinse man.<ref>[[#Habinek|Habinek]], bl. 31.</ref> Ovidius het die Romeinse tradisie van pederastie verwerp en gesê hy put meer plesier daaruit om seks met ’n vrou te hê. Seksuele plesier moet wedersyds wees, het hy gesê,<ref>Ovidius, ''Ars Amatoria'' 2.681–684; [[#Edwards|Edwards]], bl. 7</ref><ref>{{cite journal|doi=10.2307/3051285 |jstor=3051285|title=The Warren Cup: Homoerotic Love and Symposial Rhetoric in Silver|url=https://archive.org/details/sim_art-bulletin_1999-03_81_1/page/n22 |journal=The Art Bulletin|volume=81|pages=21–52 (36)|year=1999|last1=Pollini|first1=John}}</ref> en hy het mans aangeraai om nie die seksdaad te voltooi sonder dat die vrou ’n orgasme bereik nie. In een paragraaf beveel hy skynbaar ’n gesamentlike orgasme aan: <blockquote> "Maar moenie jou dame in die steek laat deur groter seile in te span nie, en moenie dat sy jou voorspring nie; jaag saam na die eindstreep: Dit is wanneer plesier volkome is, wanneer man en vrou daar lê, ewe verslaan."<ref>Ovidius, ''Ars Amatoria'' 2.725–8; [[#Potter2009|Potter (2009)]], bl. 343.</ref> </blockquote> ==== ''Mulier equitans'' ==== "Perdry" was ’n algemene [[metafoor]] vir die seksdaad, veral wanneer die vrou bo was.<ref>[[#Adams|Adams]], bl. 165.</ref> Die ''mulier equitans'' ("vrou wat perdry") kom nie op Griekse geverfde potte voor nie, maar is gewild in Romeinse kuns. Ovidius beveel dit vir die klein vroutjie aan, omdat ’n lang vrou nie sal wil lyk asof sy bo die man uittroon nie.<ref>Ovidius, ''Ars Amatoria'' 3.777–778; Gibson, ''Ars Amatoria Book 3'', bl. 393.</ref> Dit was blykbaar ’n gunsteling van die mitologiese paartjie Hector en Andromache, al was sy legendaries lank, en is grappenderwys "die Hector-perd" genoem.<ref>''Hectoreus equus'' (''Ars Amatoria'' 3.777–778); Meyboom en Versluys, "The Meaning of Dwarfs in Nilotic Scenes," in ''Nile into Tiber'', bl. 188.</ref> Een reliëf uit Romeinse Gallië wat die ''mulier equitans'' uitbeeld, sinspeel op die metafoor deur ’n galoppende perd in ’n raampie op die agtergrond te wys (sien eerste foto onder).<ref>[[#Clarke|Clarke]], bl. 258.</ref> in Kuns wat die ''mulier equitans'' uitbeeld, sit die vrou gewoonlik so dat die kyker haar hele liggaam kan sien, dikwels met haar onthaarde geslagsdele beklemtoon. Die betekenis van dié posisie verskil van skrywer tot skrywer. Kenneth Dover het gedink dit toon die relatiewe seksuele bevryding van die Romeinse vrou.<ref>Kenneth Dover, ''Greek Homosexuality'' (Harvard University Press, 1978), bl. 107, soos aangehaal in [[#Fredrick|Fredrick]], bl. 159.</ref> Uit die vrou se oogpunt kon dit aan haar ’n groter onafhanklikheid gegee het wat beweging betref en haar plesier verhoog het.<ref>Catherine Johns, ''Sex or Symbol? Erotic Images of Greece and Rome'' (Routledge, 1982), bl. 136–137, soos aangehaal in [[#Fredrick|Fredrick]], bl. 159.</ref> Paul Veyne het egter geglo dit beteken die vrou moes die werk doen en die man dien, terwyl hy daar lê en sonder inspanning bevredig word.<ref>Paul Veyne, "La famille et l'amour sous le haut-empire romain," ''Annales: Économies, sociétés, civilisations'' 33 (1978) 53–54, soos aangehaal in [[#Fredrick|Fredrick]], bl. 159.</ref> Die posisie was dalk ’n gunsteling in kuns omdat die manlike én vroulike kyker daarvan gehou het: Dit het mans ’n onbelemmerde uitsig op die vrou se liggaam gegee, soos Ovidius voorgestel het, asook van die penis in die vagina; vroue het gehou van die visueel dominante vrou wat die aktiewe rol speel.<ref>[[#Fredrick|Fredrick]], bl. 159–160.</ref> ’n Perdrymetafoor is ook gebruik vir die ''cinaedus'' wat bo "ry" in anale seks tussen mans,<ref>Petronius, ''Satyricon'' 24.4; ''Corpus Inscriptionum Latinarum'' 4.1825</ref><ref>[[#Adams|Adams]], bl. 165–166.</ref> en minstens een keer vir lesbiërs wat "beurte maak om perd te ry en te beweeg met die maan as getuie".<ref>Juvenal 6.311</ref><ref>[[#Adams|Adams]], bl. 166.</ref> <gallery> Beeld:Pompeii - Casa del Ristorante 3.jpg|Casa del Ristorante, Pompeji. Beeld:Roman oil lamp with an erotic theme Römisch Germanisches Museum Cologne.jpg|Uitbeelding op ’n olielamp. </gallery> === Anale seks === [[Lêer:Pompeii - Casa del Ristorante 2.jpg|duimnael|240px|Die "leeuwyfie"-posisie (Casa del Ristorante, Pompeii).]] Die Latynse woord vir "anaal penetreer" is ''pedicare''. Die persoon wat gepenetreer is, was gewoonlik manlik, maar nie altyd nie. ''Pedicare'' is ’n lelike woord wat ook in ’n dreigement gebruik kan word, soos Catullus in ''Carmen'' 16, of in die algemeen soos in "fok jou".<ref>[[#Adams|Adams]], bl. 123–124</ref><ref name="richlin1981" /> Die herkoms van die woord is onseker, maar sommige glo dit is afgelei van die [[Grieks]]e ''paidika'', wat te doen het met pederastie.<ref>[[#Adams|Adams]], bl. 123.</ref> Die basiese woord vir "anus" was ''culus''. Algemene metafore was ''ficus'' ("vy") en ''anus'' ("ring"), wat as ’n fatsoenlike term beskou en algemeen in mediese geskrifte gebruik is.<ref>[[#Adams|Adams]], bl. 112–114.</ref> Mans wat die passiewe rol gespeel het, het dit "soos ’n vrou gevat", maar wanneer ’n vrou anaal gepenetreer is, het sy "die seun se rol gespeel".<ref>[[#Hallett|Hallett]], bl. 31.</ref> Martialis glo anale seks is beter met seuns as met vroue; toe sy vrou sê sy laat hom anale seks toe sodat hy getrou aan haar kan bly, tart hy haar met die minderwaardigheid van haar anus in vergelyking met dié van ’n seun.<ref>Martialis 12.75 en 96, waar hy die "vy"-metafoor gebruik; [[#Williams|Williams]], bl. 27</ref><ref>[[#Richlin1983|Richlin (1983)]], bl. 41–42.</ref> Die ''figura veneris'', die posisie waarin die vrou vooroor buk om haar sitvlak te lig en wat "die leeuwyfie" genoem is, kon gewees het vir anale penetrasie, want seuns in Griekse kuns het dieselfde posisie ingeneem. Met ’n vrou is dit egter moeilik om in kuns te onderskei van ''a tergo'' (hondjiestyl). ''Culibonia'' ("goeie anus") was ’n grappige term vir ’n prostituut met dié spesialiteit.<ref>[[#Adams|Adams]], bl. 110–111.</ref> Een rede dat vroulike prostitute dit verkies het, was waarskynlik om swangerskap te vermy,<ref>[[#Clarke|Clarke]], bl. 230.</ref> want volgens letterkundige bronne is seuns daarvoor verkies. === ''Os impurum'' === ''Os impurum'' ("vuil mond" of "onreine mond") was ’n skelnaam vir mense wat [[orale seks]] verskaf het.<ref>Valentina Arena, "Roman Oratorical Invective," in ''A Companion to Roman Rhetoric'' (Blackwell, 2010), bl. 156; Nancy Woman, ''Abusive Mouths in Classical Athens'' (Cambridge University Press, 2008), bl. 322.</ref> "Orale slegtheid"<ref name="abusive">Woman, ''Abusive Mouths'', bl. 322.</ref> was ’n gunstelingskelnaam vir Catullus,<ref>Catullus, ''Carmina'' 39, 78b, 97, 99; William Fitzgerald, ''Catullan Provocations: Lyric Poetry and the Drama of Position'' (University of California Press, 1995, 1999), bl. 262.</ref> Horatius en Martialis.<ref name="abusive" /> Om iemand daarvan te beskuldig dat hy of sy ’n ''os impurum'' het, was die grootste belediging.<ref>''A Companion to Catullus'' (Blackwell, 2011), [https://books.google.com/books?id=2buHe449NoAC&pg=PT323&dq=%22the+imputation+of+os+impurum%22&hl=en&ei=3SsoTtzdIeupsAKwqq07&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=1&ved=0CCkQ6AEwAA#v=onepage&q=%22the%20imputation%20of%20os%20impurum%22&f=false n.p.]</ref> [[Lêer:Pompeya erótica3.jpg|duimnael|180px|’n Muurskildering uit Pompeii wat cunnilingus uitbeeld.]] Dit was tradisie in obsene komedies dat orale seks ’n slegte asem veroorsaak wat byna toksies is.<ref>[[#Richlin1983|Richlin (1983)]], bl. 27</ref><ref>Guillermo Galán Vioque, ''Martial, Book VII: A Commentary'' (Brill, 2002), bl. 495.</ref> "Hoere van die agterstrate" is besmet deur die orale seks wat hulle gegee het; die feit dat die penis ook gebruik word om te urineer, het gemaak dat orale seks buitengewoon afstootlik was vir Catullus, wat gepraat het van "die vuil spoeg van ’n bepiste hoer".<ref>Catullus, ''Carmen'' 99.10</ref><ref>[[#Richlin1983|Richlin (1983)]], bl. 27</ref> Martialis spot dat ’n goeie parfuum in vissous (''garum'') verander wanneer dit geruik word deur ’n man wie se asem na orale seks ruik.<ref>Martialis, 7.94; Vioque, ''Martialis, Book VII'', bl. 495.</ref> In nog ’n epigram van Martialis blaas ’n ''fellator'' op ’n warm koek om dit af te koel en verander dit in ontlasting.<ref>Martial, 3.17; Guillermo Galán Vioque, ''Martial, Book VII: A Commentary'', bl. 495.</ref> ==== Cunnilingus en fellatio ==== Weens die stigma wat gekleef het aan die verskaffing van fisieke plesier, is ’n man wat aan ’n vrou orale seks gegee het, dikwels bespot. [[Seksposisie#Cunnilingus|Cunnilingus]] word in Romeinse kuns bloot as ’n wederkerige handeling uitgebeeld, wanneer die vrou haar man orale seks gee in ’n vorm van die [[Seksposisie#69-posisie|69-posisie]].<ref>[[#Clarke|Clarke]], bl. 224.</ref> In ’n muurskildering uit Pompeii (op die foto regs) word ’n unieke omruiling van rolle uitgebeeld: Die vrou wat cunnilingus kry, is lank, goed gebou en kaal, terwyl die man klein en ten volle geklee is. Hy is vooroor gebuig en het ’n angstige uitdrukking op sy gesig.<ref>[[#Clarke|Clarke]], bl. 223</ref> Die situasie is so buitengewoon dat dit waarskynlik bedoel was om humoristies te wees.<ref>[[#Clarke|Clarke]], bl. 224–227.</ref> Daar is bewyse dat vroue manlike prostitute kon huur om cunnilingus te verskaf. Graffiti in Pompeii adverteer die pryse wat manlike prostitute vir cunnilingus gevra het: min of meer dieselfde as vir ’n fellatio deur ’n vroulike prostituut; die graffiti kon egter ook net bedoel gewees het as ’n belediging vir die mans wie se name genoem is.<ref>[[#Clarke|Clarke]], bl. 226.</ref> Een graffito is dalk bedoel as ’n politieke smeerveldtog: "Stem vir Isidore as ''aedile''; hy lek [[poes]] die lekkerste!"<ref>''CIL'' 4.1383, by die ingang van ’n winkel in Pompeji; Antonio Varone, ''Erotica Pompeiana: Love Inscriptions on the Walls of Pompeii'' («L'Erma» di Bretschneider, 2002), bl. 81.</ref> Die Latynse werkwoord ''fellare'' is gewoonlik gebruik vir ’n vrou wat aan ’n man orale seks gee.<ref name="richlin1981" /> Om ’n man daarvan te beskuldig dat hy ’n ander man ''fellare'', was waarskynlik die grootste belediging.<ref>[[#Fredrick|Fredrick]], bl. 162.</ref> Dit was ook iets wat ’n mens sou gevra het van ’n ''infamis''<ref name="richlin1981" /><ref>Catullus ''Carmina'' 58 en 59; en Martialis, ''Epigrams'' 4.84, 9.4, 9.67, en 12.55.</ref> en nie iets wat ’n man in ’n fatsoenlike huishouding van sy vrou sou verwag nie.<ref name="laughing161">[[#Fredrick|Fredrick]], bl. 161.</ref> Fellatio is beskou as ’n ietwat bespotlike voorkeur van ouer mans wat gesukkel het om ’n ereksie te behou,<ref name="richlin1981" /> maar volgens graffiti is die dienste van ’n goeie ''fellatrix'' met geesdrif verwelkom.<ref>[[#Fredrick|Fredrick]], bl. 163.</ref> Fellatio was in Romeinse kuns ’n redelik algemene onderwerp.<ref name="laughing161" /> ==== ''Irrumatio'' ==== ''Irrumatio'' was ’n gedwonge vorm van fellatio, feitlik altyd teenoor ’n ander man. Om iemand te dwing om orale seks op jou toe te pas is beskou as ’n bewys van jou viriliteit, iets om oor te spog, soos aangedui in die ''Priapeia'' en die gedigte van Catullus en Martialis. Dit was ook ’n dreigement van straf, veral vir owerspelers.<ref name="richlin1981" /> Martialis raai ’n man aan wat reeds die ore en neus van sy vrou se minnaar afgesny het, om die vernedering af te handel deur die owerspeler se mond met orale verkragting te bevuil.<ref>Martialis, 2.47.4</ref><ref name="richlin1981" /> === Groepseks === [[Lêer:Sexual scene on pompeian mural 2.jpg|duimnael|240px|Seks tussen drie mense uit Pompeii soos beskryf deur Catullus, gedig 56.<ref>[[#Clarke|Clarke]], bl. 233–234.</ref>]] [[Seksposisie#Groepseks|Groepseks]] kom voor in letterkunde, graffiti en kuns.<ref>Clark, ''Looking at Lovemaking'', bl. 233–234.</ref> Suetonius vertel dat keiser Tiberius daarvan gehou het om na groepseks te kyk, en beskryf "kettings" wat deur seuns en meisies gevorm is: <blockquote> "In sy vakansiehuis op Capri het hy ’n slaapkamer gehad wat die teater vir sy geheime losbandigheid was. Daar het hy van oral oor groepe manlike en vroulike prostitute vergader, asook uitvinders van verregaande koppulasies (wat hy ''spintriae'' genoem het); ineengestrengel het hulle ’n driedubbele ketting (''triplici serie connexi'') gevorm en hulself voor hom geprostitueer om sy kwynende begeerte te laat opvlam."<ref>Suetonius, ''Life of Tiberius'' 43, soos aangehaal in [[#Clarke|Clarke]], bl. 234.</ref></blockquote> [[Lêer:Pompeii - Terme Suburbane - Apodyterium - Scene VII.jpg|duimnael|180px|Vier mense het seks in ’n bad in Pompeii.]] In die meeste tonele van seks tussen drie mense word twee mans uitgebeeld wat ’n vrou penetreer. ’n Medalje uit Romeinse Gallië beeld twee mans uit wat op ’n bed lê, een links en een regs, met hul bene uitgestrek onder ’n vrou tussen hulle. Op ’n ander een word ’n vrou gewys wat op ’n man "perdry" terwyl hy agteroor lê en ’n man agter haar haar bene oopmaak om haar te penetreer. ’n Variasie wat veel minder voorkom, is een man wat ’n vrou van agter penetreer terwyl hy self anale seks van ’n man agter hom ontvang, ’n scenario wat gevind word in Catullus, ''Carmen'' 56, sowel as in kuns. Catullus maak dit duidelik dat hierdie posisie humoristies was,<ref>[[#Clarke|Clarke]], bl. 234.</ref> moontlik omdat die man in die middel ’n ''cinaedus'' kon wees, ’n man wat graag die ontvanger van anale seks was, maar ook beskou is as aanloklik vir vroue.<ref>[[#Clarke|Clarke]], bl. 234–235.</ref> Seks tussen vier mense word ook in Romeinse kuns aangetref, veral tussen twee mans en twee vroue en soms in selfdegeslagparings. Een voorbeeld van so ’n sekssituasie uit Pompeii demonstreer wat die Romeine as die superieure rol beskou het. ’n Vrou heel regs kniel langs ’n bed om aan ’n ander vrou, wat daarop lê, cunnilingus te gee; dié vrou gee weer orale seks aan ’n man wat oor haar kniel. Dié man word anaal gepenetreer deur ’n vierde persoon, wat as die "veroweraar" voorgestel word: Hy kry bevrediging sonder om dit aan iemand anders te gee, en hy kyk reguit vorentoe met ’n triomfantelike waai van die hand.<ref>[[#Clarke|Clarke]], bl. 255.</ref> ’n Latynse epigram deur die Gallies-Romeinse digter Ausonius (4de eeu n.C.) is ’n raaisel wat staatmaak op kennis van die konfigurasies in groepseks: <blockquote>"Drie mans is saam in die bed: twee gee ongeoorloofde seks (''stuprum'') en twee ontvang ongeoorloofde seks."<br />"Is daar dan nie vier mans nie?"<br />"Nee, die mans aan die buitekant tel elk as ’n enkele oortreding, maar die een in die middel gee en ontvang ongeoorloofde seks."<ref>Ausonius, ''Epigram'' 43 Green (39); Matthew Kuefler, ''The Manly Eunuch: Masculinity, Gender Ambiguity, and Christian Ideology in Late Antiquity'' (University of Chicago Press, 2001), bl. 92.</ref></blockquote> === Masturbasie === Romeinse bronne gee min aandag aan [[masturbasie]].<ref>Richlin, "Sexuality in the Roman Empire," bl. 351.</ref> Martialis noem dit ’n paar keer in sy gedigte, maar beskou dit as ’n minderwaardige vorm van seksuele bevrediging wat deur slawe toegepas word. Hy erken egter dat hy self masturbeer wanneer ’n mooi slaweseun te duur is: "My hand het my bevredig as ’n plaasvervanger vir [[Ganimedes (mitologie)|Ganimedes]]".<ref>Martialius, 2.43.14</ref><ref>[[#Williams|Williams]], bl. 270</ref><ref>J.P. Sullivan, ''Martial, the Unexpected Classic: A Literary and Historical Study'' (Cambridge University Press, 1991), bl. 190. Martialis beskryf hoe slawe agter die deur masturbeer terwyl hulle kyk hoe Andromache op Hector "perdry" (11.104.13–14).</ref> Masturbasie was lank, maar nie dikwels nie, ’n tema in Latynse satire; in een van die min oorblywende geskrifte van Lucilius, Rome se vroegste satiris, word gespot met ’n verpersoonlikte penis, Mutto, wie se meisie, Laeva ("Linkshandige"), sy "trane" afvee.<ref>Lucilius 307 en 959.</ref> Die Romeine het verkies om met die linkerhand te masturbeer. ’n Graffito in Pompeii lui: "Wanneer my bekommernisse my liggaam knel, stel ek my opgekropte vloeistof met my linkerhand vry."<ref>''Corpus Inscriptionum Latinarum'' 4.2066, soos aangehaal deur [[#Younger|Younger]], bl. 108.</ref> Die oorsprong van die Latynse werkwoord ''masturbari'' is onseker. Daar is al gereken dit is ’n samestelling van ''turbare'', "oprui", en ''mas'', "manlik", in ’n unieke gebruik vir "penis".<ref>Joshua T. Katz, "''Testimonia Ritus Italici'': Male Genitalia, Solemn Declarations, and a New Latin Sound Law," ''Harvard Studies in Classical Philology'' 98 (1998), bl. 210–213; Judith P. Hallett, "Masturbator, mascarpio", ''Glotta'' 54 (1976) 292–308.</ref> Een tradisionele siening is dat dit kom van ''man(u)-'', "hand-," en ’n veranderde vorm van ''[[#Stuprum|stuprare]]'', "om te besoedel, om ’n seksuele onreg te pleeg teenoor".<ref>[[#Adams|Adams]], bl. 208–211.</ref> Calvert Watkins meen dit is afgelei van ’n Proto-Indo-Europese stam wat beteken "murg, brein", omdat antieke mediese skrywers gedink het semen kom van die brein af deur die bene;<ref>Calvert Watkins, ''How to Kill a Dragon: Aspects of Indo-European Poetics'' (Oxford University Press, 1995), p 533ff.</ref> as dit reg is, kon die woord ''turbare'' steeds ’n invloed gehad het op die vorming van die woord in Latyn.<ref>Katz, "''Testimonia Ritus Italici''," bl. 212.</ref> === Bestialiteit === [[Lêer:Linz Schlossmuseum - Leda.jpg|duimnael|240px|Leda en die swaan, ook met Kupido (4de-eeuse Romeinse reliëf).]] Die mitologiese tradisie is vol seksdade tussen mens en dier, veral tussen sterflike vroue en gode wat as diere vermom is. [[Bestialiteit]] is veral ’n eienskap van seks met Jupiter (Gieks: [[Zeus]]), wat Leda as ’n swaan en Europa as ’n bul nader. Die [[Minotourus]] word gebore toe Pasiphaë so aangetrokke tot ’n bul voel dat sy haar as ’n koei vermom om met hom te paar. [[Sater]]s, bekend vir hul seksuele vraatsug, word dikwels met dierlike eienskappe uitgebeeld. Kamma-bestialiteit is aangeteken as ’n vorm van seksuele rolspel in antieke Rome. [[Nero]] het glo ’n vorm van vasbinding met manlike én vroulike seksmaats geniet waarin hy diervelle aangetrek en hul geslagsdele aangeval het, nes veroordeelde gevangenes vasgebind en in die arena deur wilde diere aangeval is.<ref>Suetonius, ''Life of Nero'' [http://penelope.uchicago.edu/Thayer/E/Roman/Texts/Suetonius/12Caesars/Nero*.html#29 29]; Carlin A. Barton, ''The Sorrows of the Ancient Romans: The Gladiator and the Monster'' (Princeton University Press, 1993), bl. 68.</ref> Die historikus Dio vertel hoe ’n prostituut haar as ’n luiperd voorgedoen het vir die bevrediging van ’n senator.<ref>Cassius Dio [http://penelope.uchicago.edu/Thayer/E/Roman/Texts/Cassius_Dio/76*.html#8 76.8.2]; Barton, ''The Sorrows of the Ancient Romans'', bl. 68.</ref> Die akteur Bathyllus was bekend daarvoor dat hy ’n erotiese dans uitgevoer het geklee as Leda wat seks het met die swaan.<ref>Juvenalis, ''Satire'' 6.60ff.; Erik Gunderson, "The Libidinal Rhetoric of Satire," in ''The Cambridge Companion to Roman Satire'' (Cambridge University Press, 2005), bl. 235; Blanshard, ''Sex: Vice and Love from Antiquity to Modernity'', bl. 40.</ref> Bestialiteit is ook ’n tema van Apuleius se roman ''Metamorphoses'' (of ''Die Goue Donkie''), waarin die [[protagonis]], wat in ’n donkie verander is, begeer word deur ’n ryk vrou, nes Pasiphaë die bul begeer het.<ref>Apuleius, ''Die Goue Donkie'' 10.19–22; Barton, ''The Sorrows of the Ancient Romans'', bl. 68.</ref> Daar is aanduidings dat gewelddadige seksdade soos dit in mitologiese scenarios uitgebeeld is, in die arena nageboots is as straf vir gevangenes. Die digter Martialis loof ’n toneel vir sy getrouheid aan die mite oor Pasiphaë.<ref>Martialis, ''De spectaculis'' 5</ref><ref>{{cite journal| doi=10.2307/300280 | jstor=300280 | title=Fatal Charades: Roman Executions Staged as Mythological Enactments | journal=Journal of Roman Studies | volume=80 | pages=44 | year=2012 | last1=Coleman | first1=K. M. }}</ref><ref>Paul Veyne, ''Foucault: His Thought, His Character'' (Polity Press, 2010.</ref> Die manier waarop ’n seksdaad tussen ’n vrou en ’n bul nageboots sou word, is ’n kwessie van spekulasie; as "Pasiphaë" ’n veroordeelde misdadiger was wat gemartel en doodgemaak moes word, sou die bul opgewek gewees het deur "die vaginale afskeiding van ’n koei op hitte" aan die persoon te smeer.<ref>Coleman, "Fatal Charades," bl. 64.</ref> In Apuleius se roman moet ’n vroulike gevangene wat tot ''ad bestias'' gevonnis is, in die arena verskyn vir seks met die protagonis in sy dierlike vorm.<ref>Apuleius, ''Metamorphoses'' 10.29.34; Coleman, "Fatal Charades," bl. 64.</ref> == Hermafroditisme en androgeniteit == [[Lêer:Satiro e Ermafrodito. Pompeii. National Archaeological Museum, Naples.jpg|duimnael|links|240px|Hermafroditos weer ’n sater af, Pompeii, c. 45–79 n.C.]] In sy hoofstuk oor antropologie en menslike fisiologie in die ensiklopedie ''Natuurgeskiedenis'' sê Plinius "daar is selfs diegene wat van albei geslagte gebore word en wat ons hermafrodiete noem, voorheen ''androgyni''" (''andr-'', "man," en ''gyn-'', "vrou," uit [[Grieks]]).<ref>Plinius, ''Natuurgeskiedenis'' 7.34</ref><ref>{{cite journal|doi=10.1111/1468-0092.00024|title=Multiple births in Graeco-Roman antiquity|url=https://archive.org/details/sim_oxford-journal-of-archaeology_1997-03_16_1/page/n52|journal=Oxford Journal of Archaeology|volume=16|pages=49–63 (61)|year=1997|last1=Dasen|first1=Veronique}}</ref> Die [[Sisilië|Sisiliaanse]] historikus [[Diodorus Siculus|Diodorus]] (laat 1ste eeu v.C.) het geskryf "daar is sommige wat sê die geboorte van sulke wesens is wonderwerke en omdat dit selde gebeur, kondig hulle die toekoms aan, soms ten goede en soms ten kwade".<ref>Diodorus Siculus 4.6.5; Will Roscoe, "Priests of the Goddess: Gender Transgression in Ancient Religion," in ''History of Religions'' 35.3 (1996), bl. 204.</ref> [[Isidorus van Sevilla]] (c. 560–636) beskryf hermafrodiete onrealisties as "mense wat die regterbors van ’n man en die linkerbors van ’n vrou het, en ná seks kan hulle kinders verwek én baar".<ref>Isidorus van Sevilla, ''Eytmologiae'' 11.3. 11.</ref> In die moderne wêreld het die woord "hermafrodiet" ’n negatiewe term geword vir mense wat met eienskappe van albei geslagte gebore word; in die oudheid was die liggaam van die sogenaamde hermafrodiet ’n belangrike bron van vrae oor geslagsidentiteit.<ref>[[#Clarke|Clarke]], bl. 49</ref><ref>[[#Taylor|Taylor]], bl. 78.</ref> Die hermafrodiet verteenwoordig ’n "oortreding van die sosiale grense, veral dié wat verband hou met die alledaagse lewe as mans en vroue".<ref>Roscoe, "Priests of the Goddess," bl. 204.</ref> In tradisionele Romeinse godsdiens het die geboorte van ’n hermafrodiet gedui op ’n ontwrigting van die ''pax deorum'', Rome se verdrag met die gode.<ref>Veit Rosenberger, "Republican ''nobiles'': Controlling the ''Res Publica''," in ''A Companion to Roman Religion'' (Blackwell, 2007), bl. 295.</ref> Livius beskryf ’n voorval in oorlogstyd toe die ontdekking van ’n vierjarige hermafrodiet gelei het tot ’n uitgebreide reeks "regstellings": Die kind is in ’n kis toegemaak en in die see verdrink.<ref>Livius 27.11 (wat die term ''androgynus'' gebruik); Rosenberger, "Republican ''nobiles''," bl. 297.</ref> Dit is gevolg deur nog rituele. ’n Hermafrodiet wat in 133&nbsp;v.C. ontdek is, is in die plaaslike rivier verdrink. Dit lyk of die oorgee van die hermafrodiet aan die waterelement die voorgeskrewe manier was om dit wat as ’n oortreding van die natuurlike orde beskou is, te herstel.<ref>Julius Obsequens 27a ''(androgynus)''; Rosenberger, "Republican ''nobiles''," bl. 298.</ref> Plinius meen hoewel hermafrodiete eens as voorbodes beskou is, was hulle in sy tyd voorwerpe van genot; hulle was onder die menslike vreemdhede wat die rykes sou kon aanskaf op die "monstermark" in Rome, soos beskryf deur Plutarchus.<ref>Plutarchus, ''Moralia'' 520c; Dasen, "Multiple Births in Graeco-Roman Antiquity," bl. 61.</ref> In die [[mitologie]] was [[Hermafroditos]] (Hermaphroditus vir die Romeine) die pragtige seun van [[Hermes]] (Mercurius) en [[Afrodite]] (Venus).<ref>Ovidius, ''Metamorfoses'' 4.287–88.</ref> Ovidius het ’n invloedryke verhaal geskryf<ref>[[#Taylor|Taylor]], bl. 77</ref><ref>[[#Clarke|Clarke]], bl. 49.</ref> oor hoe Hermafroditos androgeen geword het. Terwyl die jong man aan die vooraand van volwassenheid gestaan het, het hy die liefde verwerp, nes [[Narsisme|Narsissus]] gedoen het, en ook langs ’n poel water.<ref>[[#Taylor|Taylor]], bl. 78ff.</ref> Dit is waar die waternimf Salmacis hom gesien en begeer het. Hy het haar verwerp en sy het gemaak of sy weggaan. Toe hy dink hy is alleen, het Hermafroditos uitgetrek om in haar water te bad. Sy het haarself op hom gewerp en gebid dat hulle nooit weer geskei word nie. Die gode het haar versoek toegestaan en daarna het Hermafroditos se liggaam beide manlike en vroulike eienskappe gehad. Ná die voorval het mans wat uit Salmacis se poel gedrink het, "sag geword met die eienskappe van ’n ''impudicitia'' (die passiewe maat in man-tot-manseks)", volgens die leksikograaf Festus.<ref>Paulus ex Festo 439L</ref><ref>[[#Richlin1993|Richlin (1993)]], bl. 549.</ref> [[Lêer:IAM 363T - Hermaphroditus statue.jpg|duimnael|140px|Afroditos.]] Die mite van Hylas, die jong minnaar van Hercules wat deur waternimfe ontvoer is, vertel saam met dié van Hermafroditos en Narsissus van die gevare wat mooi jong mans in die gesig staar terwyl hulle op die drumpel van volwassenheid staan, met verskillende uiteindes.<ref>[[#Taylor|Taylor]], bl. 216, nota 46.</ref> Uitbeeldings van Hermafroditos was gewild onder die Romeine. Die dramatiese uitbeeldings het mense dikwels twee keer laat kyk of die tema van seksuele frustrasie uitgebeeld.<ref>[[#Clarke|Clarke]], bl. 50.</ref> Hermafroditos was dikwels in die geselskap van ’n [[sater]], ’n figuur met dierlike seksualiteit wat daarvoor bekend was dat hulle dikwels met niksvermoedende of slapende slagoffers teen hul sin seks gehad het; die sater in tonele saam met Hermafroditos het gewoonlik ’n uitdrukking van verbasing of weersin op sy gesig, vir humoristiese effek. In ’n paar werke is Hermafroditos sterk genoeg om die sater af te weer, maar in ander lyk hy gewillig om seks te hê, selfs al stel die sater nie meer belang nie.<ref>[[#Clarke|Clarke]], bl. 50–55.</ref> Macrobius beskryf ’n manlike vorm van "Venus" (Afrodite) wat op [[Siprus]] aanbid is; sy het ’n baard en manlike geslagsdele gehad, maar vroueklere gedra. Die godheid se manlike aanbidders het vroueklere gedra en die vroue mansklere.<ref>Macrobius, ''Saturnalia'' 3.8.2.</ref> Die Latynse digter Laevius het geskryf oor die aanbidding van die "vertroetelende Venus", vroulik óf manlik.<ref>''Saturnalia'' 3.8.3.</ref> Die figuur is soms "Afroditos" genoem. In verskeie voorbeelde van Griekse en Romeinse beeldhouwerk wat bewaar gebly het, word sy uitgebeeld met haar rok voor opgelig<ref>[[#Penner|Penner]], bl. 22.</ref> om haar manlike eienskappe te vertoon, ’n houding wat tradisioneel die nodige towerkrag gehad het om die bose af te weer.<ref>Dominic Montserrat, "Reading Gender in the Roman World," in ''Experiencing Rome: Culture, Identity, and Power in the Roman Empire'' (Routledge, 2000), bl. 172–173.</ref> == Seksuele verowering en imperialisme == [[Lêer:Iudaea capta reverse of Vespasian sestertius.jpg|duimnael|links|200px|’n Sestersie van Vespasianus wat die verowerde Judea uitbeeld.]] [[Lêer:Carracci Achille et Briseis.jpg|duimnael|240px|’n Gravure geskoei op die oorspronklike ''Achilles en Briseis''.]] In 55&nbsp;v.C. het [[Pompeius]] sy teaterkompeks geopen wat aan Venus Victrix ("Venus die Veroweraar") opgedra was. Dit het tot in die laat oudheid as verhoog gedien vir uitvoerende kunste, letterkunde, landskapontwerp, visuele kuns en argitektuur.<ref>[[#Kuttner|Kuttner]], bl. 343.</ref> Die teater was in baie opsigte ’n permanente monument vir Pompeius se militêre oorwinnings ses jaar tevore. Onder die uitstallings was galerye met portrette van vroulike skrywers en van hoëklasprostitute. In die algemeen is intellektualiteit en kultuur as vroulik en Hellenisties uitgebeeld, terwyl oorlog en politiek manlik en Romeins was.<ref>[[#Kuttner|Kuttner]], bl. 348–349.</ref> Standbeelde het 14 verowerde nasies verpersoonlik as vroue in etniese drag.<ref>[[#Kuttner|Kuttner]], bl. 354–346</ref><ref>[[#Penner|Penner]], bl. 122, 145.</ref> Ander monumente reg deur die Romeinse Ryk, insluitende die Sebasteion by Afrodisias en die altaar van die Tempel van die Drie Galliës by Lugdunum (die moderne [[Lyon]], [[Frankryk]]), sowel as verskeie muntstukke, het verowerde gebiede en volke as vroue voorgestel: Die Romeinse militêre mag het "vervroulikte" nasies oorgeneem.<ref>[[#Penner|Penner]], bl. 134</ref><ref>[[#Potter2009|Potter (2009)]], bl. 353</ref> Hoewel die figure uit Pompeius se teater nie bewaar gebly het nie, het reliëfpanele van Afrodisias tonele ingesluit soos ’n naakte [[Claudius]] wat [[Britannia (provinsie)|Britannia]], met ’n ontblote regterbors, tot oorgawe dwing en Nero wat ’n dooie Armenia wegsleep, ’n komposisie wat die verowering van die [[Amasone (mitologie)|Amasones]] se Penthesilea deur Achilles voorstel.<ref name="Lopez bl. 135">[[#Penner|Penner]], bl. 135–138.</ref> ’n Reeks muntstukke wat besonder goed gedokumenteer is, beeld ''Iudaea Capta'' uit, ’n vroulike verpersoonliking van die verowerde Judea as ’n gevangene. Die munte is uitgereik ná die vernietiging van die Joodse Tempel in 70&nbsp;n.C.<ref>[[#Penner|Penner]], bl. 121.</ref> Seksuele oorwinning is ’n metafoor wat die Romeine dikwels vir imperialisme gebruik het,<ref name="Lopez bl. 135" /> maar nie noodwendig vir Romeinse oorheersing nie. Horatius het dit uitstekend gestel toe hy gesê het die verowerde Griekeland het die Romeine verower. Die beeld van die Romeinse kultuur wat van binne gekoloniseer is deur ’n beskawing wat hulle verower het maar intellektueel en asteties as hul meerdere beskou het, kan uitgedruk word deur mites waarin ’n man ’n vrou verkrag, ontvoer of tot slaaf maak maar dan op haar verlief raak, soos uitgebeeld in die kunswerk ''Achilles en Briseis''.<ref>Alessandro Barchiesi, "Roman Perspectives on the Greeks", in ''The Oxford Handbook of Hellenic Studies'' (Oxford University Press, 2009), bl. 104.</ref> == Sien ook == * [[Geskiedenis van erotiese afbeeldings]] == Verwysings == {{Verwysings|3}} == Bronne == {{refbegin|3}} * {{cite book|ref=Adams|author=Adams, J.N. |title=The Latin Sexual Vocabulary|publisher=Johns Hopkins University Press|year= 1982|isbn=978-0-8018-4106-4}} * {{cite book|ref=Brown|author=Brown, Robert D. |title=Lucretius on Love and Sex|publisher=Brill|year= 1987}} * {{cite book|ref=Cantarella|author=Cantarella, Eva|title=Bisexuality in the Ancient World|url=https://archive.org/details/bisexualityinanc00unse|publisher=Yale University Press|year= 1992|isbn=978-0-300-04844-5}} * {{cite book|ref=Clarke|author=Clarke, John R. |title=Looking at Lovemaking: Constructions of Sexuality in Roman Art 100 B.C.–A.D. 250|url=https://archive.org/details/lookingatlovemak00clar|publisher=University of California Press|year= 1998}} * {{cite book|ref=Colish|author=Colish, Marcia l. |title=The Stoic Tradition from Antiquity to the Early Middle Ages|url=https://books.google.com/books?id=JokeAAAAIAAJ|year=1985|publisher=BRILL|isbn=90-04-07267-5}} * {{cite journal|ref=Dugan|doi=10.1086/449558|jstor=1215514 |title=Preventing Ciceronianism: C. Licinius Calvus' Regimens for Sexual and Oratorical Self-Mastery|url=https://archive.org/details/sim_classical-philology_2001-10_96_4/page/400|journal=Classical Philology|volume=96|issue=4|pages=400–428|year=2001|last1=Dugan|first1=John}} * {{cite book|ref=Edwards|author=Edwards, Catharine|title=The Politics of Immorality in Ancient Rome|publisher=Cambridge University Press|year=1993}} * {{cite book|ref=Fantham|author=Fantham, Elaine|chapter=''Stuprum'': Public Attitudes and Penalties for Sexual Offences in Republican Rome|title=Roman Readings: Roman Response to Greek Literature from Plautus to Statius and Quintilian|publisher=Walter de Gruyter|year= 2011}} * {{cite book|ref=Fredrick|editor-last=Fredrick|editor-first= David |title=The Roman Gaze: Vision, Power, and the Body|url=https://books.google.com/books?id=KmVd4I2qvhwC|date=3 October 2002|publisher=JHU Press|isbn=978-0-8018-6961-7}} * {{cite book|ref=Gaca|author=Gaca, Kathy L. |title=The Making of Fornication: Eros, Ethics and Political Reform in Greek Philosophy and Early Christianity|url=https://archive.org/details/makingoffornicat0000gaca|publisher=University of California Press|year= 2003}} * {{cite book|ref=Gardner|author=Gardner, Jane F. |title=Women in Roman Law and Society|publisher=Indiana University Press|year= 1991}} * {{cite book|ref=Habinek|author1=Habinek, Thomas |author2=Schiesaro, Alessandro |title=The Roman Cultural Revolution|url=https://books.google.com/books?id=EAhxUkWffHAC|date=1997|publisher=Cambridge University Press|isbn=978-0-521-58092-2}} * {{cite book|ref=Hallett|editor-last1=Hallett|editor-first1= Judith P. |editor-last2=Skinner|editor-first2= Marilyn|title=Roman Sexualities|publisher=Princeton University Press|year= 1997}} * {{cite journal|ref=Kuttner|doi=10.2307/284436|jstor=284436|title=Culture and History at Pompey's Museum|journal=Transactions of the American Philological Association (1974–)|volume=129|pages=343–373|year=1999|last1=Kuttner|first1=Ann L.}} * {{cite book|ref=Langlands|author=Langlands, Rebecca|title=Sexual Morality in Ancient Rome|publisher=Cambridge University Press|year= 2006}} * {{cite book|ref=McGinn1998|author=McGinn, Thomas A.J. |title=Prostitution, Sexuality and the Law in Ancient Rome|publisher=Oxford University Press|year= 1998}} * {{cite book|ref=McGinn2004|author=McGinn, Thomas A. |title=The Economy of Prostitution in the Roman World|url=https://archive.org/details/economyofprostit0000mcgi|publisher=University of Michigan Press|year= 2004}} * {{cite book|ref=McGinn, Thomas A.J.|title=The Economy of Prostitution in the Roman World|url=https://archive.org/details/economyofprostit0000mcgi|publisher=University of Michigan Press|year= 2004}} * {{cite book|ref=Nussbaum|author=Nussbaum, Martha C. |chapter=The Incomplete Feminism of Musonius Rufus, Platonist, Stoic, and Roman|title=The Sleep of Reason: Erotic Experience and Sexual Ethics in Ancient Greece and Rome|url=https://archive.org/details/isbn_9780226609157|publisher=University of Chicago Press|year= 2002}} * {{cite book|ref=Parker|url=http://www.persee.fr/doc/girea_0000-0000_2007_act_29_1_1002|author=Parker, H.| title=Free Women and Male Slaves, or Mandingo meets the Roman Empire|isbn=2848671696|year=2007|publisher=Presses universitaires de Franche-Comté}} * {{cite book|ref=Penner|editor-last1=Penner|editor-first1= Todd C. |editor-last2=Van der Stichele|editor-first2= Caroline |title=Mapping Gender in Ancient Religious Discourses|url=https://books.google.com/books?id=2udV9fAz1UkC|year=2007|publisher=BRILL|isbn=90-04-15447-7}} * {{cite book|ref=Phang2001|author=Phang, Sara Elise|title=The Marriage of Roman Soldiers (13 B.C.–A.D. 235): Law and Family in the Imperial Army|publisher=Brill|year= 2001}} * {{cite book|ref=Phang2008|author=Phang|title=Roman Military Service: Ideologies of Discipline in the Late Republic and Early Principate|publisher=Cambridge University Press|year= 2008}} * {{cite book|ref=Potter2009|editor-last=Potter|editor-first= David S. |title=A Companion to the Roman Empire|url=https://books.google.com/books?id=g4ZmqsyC5kEC|date=2009|publisher=John Wiley & Sons|isbn=978-1-4051-9918-6}} * {{cite book|ref=Richlin1983|author=Richlin, Amy|title=The Garden of Priapus: Sexuality and Aggression in Roman Humor|publisher=Oxford University Press|year= 1983}} * {{cite journal|ref=Richlin1993| title=Not before Homosexuality: The Materiality of the ''cinaedus'' and the Roman Law against Love between Men |url=https://archive.org/details/sim_journal-of-the-history-of-sexuality_1993-04_3_4/page/523| jstor=3704392|author=Richlin, Amy |journal=Journal of the History of Sexuality|volume= 3|issue=4 |year=1993|pages=523–573}} * {{cite book|ref=Schafer1997|author=Schäfer, Peter |title=Judeophobia: Attitudes Toward the Jews in the Ancient World|url=https://books.google.com/books?id=5tP5nQEACAAJ|year=1997|publisher=Harvard University Press|isbn=978-0-674-48778-9}} * {{cite book|ref=Schafer2003|author=Peter Schäfer|title=The History of the Jews in the Greco-Roman World: The Jews of Palestine from Alexander the Great to the Arab Conquest|url=https://books.google.com/books?id=-0aBAgAAQBAJ|date=2003|publisher=Routledge|isbn=1-134-40316-X}} * {{cite book|ref=Smallwood|author=Smallwood, E. Mary |title=The Jews Under Roman Rule: From Pompey to Diocletian|url=https://books.google.com/books?id=FdQUAAAAIAAJ|year=1976|publisher=Brill Archive|isbn=90-04-04491-4}} * {{cite book|ref=Staples|author=Staples, Ariadne |title=From Good Goddess to Vestal Virgins: Sex and Category in Roman Religion|url=https://books.google.com/books?id=cRS3E3u3HuAC|date=1998|publisher=Psychology Press|isbn=978-0-415-13233-6}} * {{cite book|ref=Taylor|author=Taylor, Rabun M. |title=The Moral Mirror of Roman Art|url=https://books.google.com/books?id=rCKm0OnZr0kC|date=2008|publisher=Cambridge University Press|isbn=978-0-521-86612-5}} * {{cite book|ref=Williams|author=Williams, Craig A. |title=Roman Homosexuality: Ideologies of Masculinity in Classical Antiquity|url=https://archive.org/details/romanhomosexuali00will_0|publisher=Oxford University Press|year= 1999}} * {{cite book|ref=Younger|author=Younger, John G. |title=Sex in the Ancient World from A to Z|url=https://archive.org/details/sexinancientworl0000youn|publisher=Routledge|year= 2005}} {{refend}} == Eksterne skakels == * [http://www2.warwick.ac.uk/fac/arts/classics/students/modules/sex/bibliography "Sex and Gender: Basic Bibliography"], Warwick-universiteit * {{Commons-kategorie inlyn|Ancient Roman erotic art}} * [[Lêer:Crystal txt.png|15px]] Hierdie artikel is vertaal uit die [[:en:Sexuality in ancient Rome|Engelse Wikipedia]] {{Voorbladster}} [[Kategorie:Romeinse Ryk]] [[Kategorie:Seksualiteit]] e4dyb9o3bkeqa7ha45c24jib6jk2mv6 0 125045 2974589 2964894 2026-10-01T20:03:08Z Jcb 223 2974589 wikitext text/x-wiki {{TITELAANSIG|''Moltrein'' (roman)}} {{Boek | naam = ''Moltrein'' | subtitel = roman | oorspr titel = | vertaler = | beeld = Moltreinvoorblad.JPG | breedte = 200 | outeur = Dan Roodt | omslagontwerp = | land = [[Frankryk]] | taal = [[Afrikaans]] | reeks = | onderwerp = Romanse, Apartheid, kultuur, globalisering, kommunisme, ballingskap, reisverhaal | genre = Fiksie | uitgewer = [[Praag (webwerf)|PRAAG]] | uitgewingsdatum = Mei 2004 | medium = Slapband | bladsye = 302 | grootte_gewig = | oplage = | isbn = 0-9584635-8-1 | isbntoeligting = | issn = | voorafgegaan = | vervolg = }} '''''Moltrein''''' is 'n [[roman]] geskryf deur [[Dan Roodt]]. Die boek word deur die skrywer self omskryf as 'n roman vir die leser wat meer verwag as "man ontmoet meisie op 'n tropiese eiland." Die boek kan as post-postmoderne liefdesverhaal beskou word. Anton du Preez is 'n onsuksesvolle pianis en komponis wat heelwat tyd in die [[Paryse Metro|Paryse moltreinstelsel]] deurbring totdat hy die fabelagtig ryke Erika ontmoet. Sy verlos hom uit die verveling van 'n middelmatige bestaan as moltreinpassasier en hulle besoek allerlei interessante plekke en restaurante, met 'n oordaad aan [[seks]] en literêre verwysings. == Karakters == === Hoofkarakters === * '''Anton du Preez''' - die fokalisator en hoofkarakter van die roman; minnaar van Erika. * '''Erika de Ruiter''' - die minnares van Anton; woonagtig in [[Champ-de-Mars (Parys)|Champ-de-Mars]]. === Newekarakters === * '''Ginette''' - 'n kommuniste met wie Anton op die moltrein ontmoet en voor die verhaalhede 'n kortstondige seksuele verhouding gehad het. * '''Ju''' - dogter van 'n vermaarde Japannese nyweraar in Tokio; 'n musiekleerling van Anton en vriendin van Erika. * '''Gérard''' - Switserse ski-instrukteur wat deur Erika gehuur word om Anton af te rig. * '''Chantal Meunier''' - Franse skipper wat deur Erika gehuur word om die ''Erica'' te stuur. * '''Marié van der Westhuizen''' - 'n eertydse kennis van Anton uit die musiekkringe; voorheen 'n tjellis van TRUK-orkes. * '''Agnès''' - 'n musiekleerling van Anton woonagtig in die 16de arrondissement, Parys. * '''Madame de Laisné''' - die grootmoeder van Agnès. == Intrige == === Die lewe ondergronds I === Anton ontvlug na Parys om militêre diensplig in Suid-Afrika te ontduik, maar veral om daar sy droom as wêreldberoemde konsertpianis te verwesenlik. Sy amibisie om roem te bereik loop uit op niks (hy is al te oud, en verder moet hy met duisende ander meeding), en hy moet noodgedwonge 'n musiekonderwyser word wat privaatklasse aan rykmanskinders bied. Hy word deur omstandighede genoodsaak om in die 2de arrondissement van Parys te bly, in die middel van die hoeredistrik, omdat die woonstel bekostigbaar is. Bedags moet hy vir die klavierlesse met die moltrein deurkruis - wat so te sê sy onderaardse bestaan en eensaamheid versinnebeeld. Hy raak in 'n kortstondige, maar vurige verhouding met 'n medepassasier op die moltrein betrokke. Self voel hy staatloos en ontuis in Frankryk, want orals, in elke progressiewe koerant en op televisie, word die Afrikaner en Suid-Afrika verguis weens Apartheid. Selfs al is die Franse owerhede ewe rassisties teenoor die Arabiere, en selfs al is die [[Wet op Afsonderlike Geriewe]] reeds in Suid-Afrika afgeskaf. Deur sy verhouding met Ginette begin hy eerstens agterkom die kommunistiese aanhangers het nie die vaagste benul wat kommunisme of kommunistiese filosofie werklik behels nie - hulle doen slegs mee aan 'n rewolusie ter wille van die rewolusie. Tweedens word Apartheid eenvoudig as laaste strooihalm gebruik, omrede die Kommunisme se val in Europa voor die deur is. Derdens beskou sakemanne Apartheid as 'n lastigheid wat die handel strem weens die internasionale boikot. Vierdens is die res van Europa se internasionale Afrikanerhaat te wyte aan die Europeërs se skuldgevoel oor hul meelopery met die Nazi's 'n paar dekades tevore. === Die lewe bogronds === Ju het uit bewondering meermale Anton vir funksies aan huis begin oornooi - om klavier te kom speel. Daar ontmoet hy een aand 'n vermoënde Afrikaner, byna 28-jarige Erika de Ruiter, wat self uitgehonger na geselskap is. Deur meermale kontak te maak word die verhouding al hoe sterker. Maar, Erika soek slegs afleiding. Sy stel baie duidelik aan Anton dat sy reeds op troue gestaan het met "die gewone, Afrikaanse rugbyspeler uit 'n goeie Stellenbosse familie, wat deesdae in 'n aksepbank in Johannesburg werk, maar wat waarskynlik sal terugkom Kaap toe om die familiewynplaas oor te neem as die pa [[aftree]]." Hierdie aksepbankier is bereid om vir Erika te wag, maar sy sien nie kans om nou al vrou te word nie. Uiteindelik sal hulle twee trou, miskien nie - maar intussen wil sy die lewe geniet. "My hele lewe lank soek ek nog na een of ander... buitenissige ervaring, 'n groot passie." Anton neem sy intrek in haar woonstel te Champ-de-Mars. Hy word klei in Erika se hande en sou homself later omskryf as "die ouer gigolo wie se taak dit was om haar in ruil vir 'n lewe van gemak, weelde en skoonheid tot nuwe sinlike hoogtepunte te voer." Hul lewe bestaan uit hedonistiese eet-, drink-, en sekspartye. Saam reis hulle deur Europa (op Erika se rekening) en lewer kommentaar oor hul bestemmings (dikwels polities, soms filosofies, soms literêr, soms seksueel). Soos Apartheid na 'n einde se kant toe staan, begin hul verhouding al hoe meer wankel en onwaarskynlik lyk. Vanaf Parys na Genève per TGV toon Erika aan Anton 'n boek wat sy pas begin lees het ('n voorbode) - ''Je vous aime, Inconnue'' deur die skrywer Gonzague Saint Bris, wat handel oor Balzac en sy minnares, die Russiese gravin Madame Hanska. Tydens hul besoek aan Switserland word Gérard gevra om Anton af te rig. Die ski-opleiding wil net nie vlot nie. Erika is veel meer ervare in die ski en neem Anton tot op die hoogste punt - vanwaar hulle tot onder sal afski. In die proses doen Anton 'n kniebesering op - wat ook hul verhouding mank laat. Nes hy nou ook 'n ''pianiste manqué'' was - 'n mislukte klavierspeler. Op 'n jagnaweek besef Anton hoe broos die Franse kultuur eintlik is teen die aanslag van die internasionale geldmag. Ene Jacques Pasquier, wat die reklamerekening van een van Erika se horlosiemaatskappye hanteer, begin al hoe meer "Amerikaans" word, te midde van sy ersatz strewe om die lewe van 'n Boergondiese edelman te voer op sy château aan die buitewyke van [[Saumur]]. Binnekort sou hy geen aspirant-Boergondiese edelman meer wees nie, maar 'n aspirant-Amerikaner en -wêreldburger; 'n namaaksel van figure uit Amerikaanse sepies op televisie. Die hoofstuk van Anton se lewe word afgesluit deur 'n vaart op die ''Erica''. Erika het haar woonstel verkoop kort voor haar terugkeer na Suid-Afrika. Sy twyfel of Anton haar werklike liefde kan bied buiten seks. Die laaste aand op die seiljag eindig met 'n "groepswoeps" (orgie), waar ook Chantel later prettig meedoen aan die drievoudige seksinsident. Dit was Erika se laaste poging om die skakel tussen haar en Anton te breek. Anton blameer veral die val van die Berlynse muur en die daaropvolgende vrylating van Mandela vir die beëindiging van hul verhouding. As die kommunisme net 'n bietjie langer aangehou het en die sanksies voortgeduur het, sou Erika nooit so gou na Suid-Afrika teruggekeer het nie. === Die lewe ondergronds II === Ondertussen het Anton by die ''Office Français pour la Protection des Réfugiés et des Apatrides'' sy politieke asiel opgeskort - die regering het immers verander. By die Suid-Afrikaanse ambassade ontdek hy die personeel kan nie meer 'n woord Afrikaans of Frans praat nie - slegs Engels. Op sy nuwe paspoort skitter Afrikaans eweneens in sy afwesigheid. Voor Anton omdraai en by die ambassade uitstap trek die voorblad van die ''[[Rooi Rose]]'' sy aandag. Erika is getroud met 'n voormalige Suid-Afrikaanse rugbyspeler en aksepbankier wat wynboer geword het op die familiewynplaas in Stellenbosch. Nuwe geleenthede klop aan die deur noudat sanksies teen Suid-Afrika opgehef is. Anton keer droëbek terug na sy woonstelletjie in die 2de arrondissement en word oorweldig deur neerslagtigheid, maar onderweg besluit hy op die nippertjie sy selfmoord deur voor 'n trein in te spring sal Erika nie in die minste raak nie (slegs die gefrustreerde Paryse pendelaars vir enkele minute). Steeds klou hy aan die ''Rooi Rose'' vas onder sy arm. Met die finansies wat begin knyp, doen Anton aansoek by die Franse werkloosheidagentskap, en begin openlik sy pad ooplieg. So word hy een van die twee-en-'n-halfmiljoen-werkloses, hoewel hy tog enkele leerlinge teen kontantbetaling onderrig. Hy verneem by die besoekende Marié van der Westhuizen en haar Engelssprekende man (Steve) daar is geen toekoms meer in Suid-Afrika nie. Ná 'n motorkaping het die gesin besluit om die land vaarwel te roep en na Engeland te verhuis. Hul dogter, Lisa, word ook in Engels grootgemaak. Afgesien van die bedrogspul wat by die Staatsteater oopgevlek is en die streeksrade wat afgeskaf is, is musiekinstrumente by skole konfiskeer en word musiekonderwysers op 'n streep afgedank. 'n Toekoms in Suid-Afrika is daar dus glad nie meer vir Anton nie. Marié kan weer glad nie insien waarom daar geen geleenthede vir Anton in Parys kan wees nie. Tog is daar 'n groot verlange in Anton om terug te keer Suid-Afrika toe. Anton besigtig ook in die hoeredistrik pornografiese rolprente en vertoondames wat groteske danspassies uitvoer. Helaas kan hy nie Erika vergeet nie (maar voel slegs verdoof deur die ersatzervaring). Agnès, een van die amper-veertigjarige Anton se ou musiekleerlinge in Parys, stel Anton bekend aan haar ouma, die sewentigjarige Madame de Laisné - 'n onwrikbare Katoliek en onbesweke behoudende wat net buitekant Nantes in 'n ou herehuis bly en 'n baie hoë dunk van Afrikaners het. Anton word na die platteland genooi. Hoewel hul aanspreekvorme nooit sou afwyk van ''vous'' ("u") nie, neem Madame tog Anton in haar vertroue: sy vertel hom iets wat al so lank aan haar knaag en geen familielid weet nie. Ná haar man se afsterwe het sy ontdek hy was aan haar ontrou. Sy voel verraai, want het sy nie haar hele lewe aan hom gewy, hom verafgod nie? En nou is al die goeie herinneringe bederf. Wie sê daar was nie voorheen nog ander skelmpies nie? Anton gee toe dat hy ewe verwond voel deur 'n soortgelyke ervaring, maar brei nie uit nie. Tydens 'n spesiaal voorbereide aandete doen Anton aan die hand: "Miskien moet u tog 'n slag ontrou wees aan hom." Madame wonder hardop waar sy 'n minnaar sou vind, en Anton stip die parallelle tussen hulle twee baie duideliker op 'n diskrete manier uiteen. Dit word 'n wen-wen-transaksie: Madame sou weer aantreklik voel en Anton sou gemeenskap hê met "France" (haar voornaam, wat ook verwys na die Ou Katolieke Frankryk), 'n soort nagmaal - die mis van 'n ateïs - wat nog 'n Balzacroman se titel is. Die saak word beklink met 'n soen, al was haar tong maar "effe droog". Op die bed vier hulle die waarde van alle ou en verganklike dinge. Die wraak op haar oorlede man skitter in Madame se oë nog toe sy Anton by die stasie wegsien. Anton is vas van plan om nou terug te keer Suid-Afrika toe. Die verhaal word skielik in die middel van die laaste sin onderbreek. === Epiloog === Die hele hoofstuk verander in 'n huldeblyk. Die nuwe skrywer aan die woord is Anton se broer. Anton du Preez is tragies oorlede ná sy knie-operasie in Parys, met 'n kruk al hinkerend op soek na 'n telefoon by 'n kafee (want die staatshospitale het geen telefone nie). Hy het die straat oorgesteek en is omgery deur 'n wasseryfirma se afleweringswa. Hy is ná die heropname in dieselfde hospitaal dood. Die manuskrip is in Anton du Preez se woonstel ontdek. Die broer het op een Sondag dit goed gedink om Dan Roodt te nader om die teks gepubliseer te kry. Na 'n gesukkel by ''Rapport'' om Roodt se selfoonnommer te kry, het Dr. Dan onmiddellik ingewillig om die Du Preez se manuskrip deur te lees en selfs daarop aangedring om die teks te publiseer. == Agtergrond == Roodt begin sy boek tydens 'n besoek aan Parys te skrywe; uiteindelik word die manuskrip in Suid-Afrika voltooi. Die storie het geleidelik vorm aangeneem en was nie aan tyd gebonde nie.<ref name="Suidpunt" /> Die boek is ook geskryf oor 'n tydperk toe Roodt sy 'frankofiele fase' beleef het - die voedsel, letterkunde, filosofie en kleredrag, maar veral "'n sekere soort intellektuele onverskrokkenheid" het hom bekoor; waaronder die taaltrots en volkstrots van Alain de Benoist.<ref name="Suidpunt" /> Oor die doel van sy roman skryf Roodt:<ref name="Suidpunt">{{Cite web |url=http://praag.co.za/?p=45691 |title=Roodt, D. 2018. Onderhoud met Suidpunt. ''PRAAG'', 12 Mei. |access-date=14 Mei 2018 |archive-date=14 Mei 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180514131033/http://praag.co.za/?p=45691 |url-status=live }}</ref> {{cquote| [...] ‘n [V]riend van my het gesê “dit is die laaste Sestigerroman”. Dit bied egter ‘n realistiese en nie-verromantiseerde blik op Parys. Maar dit het ook vir my daaroor gegaan om ‘n tydvak (die tagtigerjare) te beskryf, ‘n tyd toe daar oral geweldige propaganda teen Suid-Afrika en Afrikaners geproduseer is. Origens is dit ‘n roman in die Franse styl, ietwat ironies en vol detail oor Parys, die moltrein en Frankryk self. }} In 'n onderhoud per e-pos aan Stephanie Nieuwoudt gepubliseer op 15 Junie 2004 in ''Die Burger'', erken Roodt daar is sekere outobiografiese trekke, hoewel die boek in die geheel as fiksie gelees moet word. Die pret is nie in die outobiografiese dele nie, maar die bou, die temas, die leimotiewe, ensomeer. Dan Roodt speel byvoorbeeld slegter klavier as Anton du Preez, maar Roodt kan weer beter ski.<ref name="nieuw">Nieuwoudt, S. 2004. Filistynse luiheid pla: Engels nie ál venster op buiteland, sê Dan Roodt. ''Die Burger'', 15 Junie: 14.</ref> Die titel ''Moltrein'' is gebruik omdat "[[moltrein]]" 'n eg Afrikaanse woord is. Dit som tegelykertyd Parys op: 'n doolhof van gange en stasies waarin die vreemdeling kan verdwaal. Dit versinnebeeld ook die ''voyage sur place'' ('n reis op dieselfde plek) - die mens kan duisende kilometer ondergronds aflê en tog in dieselfde stad bly. By elke metrostasie word iets gevind wat Anton du Preez laat terugdink aan Suid-Afrika.<ref name="nieuw" /> Die hoeveelheid Franse sinne wat in die boek opgeneem is, probeer om 'n "vervreemdingseffek" by die leser te skep, iets soortgelyk aan Bertolt Brecht se ''Entfremdungseffekt''. Die leser behoort dan te ervaar dat dit juis ‘n vreemde wêreld is, wat heelwat aanpassing verg.<ref name="Suidpunt" /> Roodt se verblyf in Parys het hom polities sterk beïnvloed:<ref name="nieuw" /> {{cquote| Dit was aanvanklik vir my 'n skok om agter te kom hoe naïef ek was met die stelletjie links-liberale idees wat by Wits by my ingedril is. Terwyl ek in Suid-Afrika destyds baie krities was oor die ou regering, het ek nou toenemend die valsheid van die apartheid-stereotipe in die buiteland begin raaksien en gaandeweg daarteen in opstand gekom. ''Moltrein'' verteenwoordig in 'n sekere sin my weerwraak op apartheid, op die woord self, maar ook op al die gemeenplase, halwe waarhede en opvattinge wat sowel plaaslik as internasionaal daaronder versprei is. Veral in Frankryk was die anti-apartheidsbeweging 'n blote afdeling van die Franse Kommunistiese Party, en dit het my laat besef dat hulle 'n eie agenda gehad het om Afrikaners te beswadder in reaksie op hul eie morele probleme as gevolg van die kritiek op die kommunisme en die uiteindelike heengaan van die stelsel in Oos-Europa. }} Ander idees en gedagtes in ''Moltrein'' word duideliker in artikels op die [[Praag (webwerf)|PRAAG]]-webwerf uitgelig: * ''In my roman ''Moltrein'' het ek so geraak-raak aan die kwessie van Afrikanerhaat, asook die stereotipe van apartheid wat veral tydens die tagtigerjare die wêreld in gestuur is. In ‘n uiters onbillike en bevooroordeelde resensie oor my boek in Rapport, het die skrywer André P. Brink gepraat van die verteller in Moltrein se “afgesaagde, selfingenome oortuiging dat Boerehaat eintlik sy oorsprong in die antisemitisme het”. Eintlik het dit vir my gegaan oor die Europeërs se skuldgevoelens rondom die tweede wêreldoorlog en kolonialisme. In die Afrikaner het die skynheilige Europeërs ‘n gerieflike sondebok gevind.''<ref>{{Cite web |url=http://praag.co.za/?p=11409 |title=Roodt, D. 2011. Simboliese nydigheid jeens die Afrikaner. ''Praag'', 6 November. |access-date= 5 Oktober 2014 |archive-date= 5 Oktober 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141005080351/http://praag.co.za/?p=11409 |url-status=live }}</ref> * ''Diegene wat my roman ''Moltrein'' gelees het, sal onthou dat ek iewers daarin na die veldslag van Jena-Auerstedt van 14 Oktober 1806 verwys. Op daardie dag het Napoleon oor Pruise, die teenswoordige Duitsland, geseëvier. Vir veertig jaar agterna was Duitsland onder Franse oorheersing, veral kultureel, en is Duits as ‘n boerse, agterlike taaltjie beskou wat geen beskaafde mens meer wou praat of veral skryf nie. (‘n Bietjie soos Afrikaans vandag, want ons is die verloorders van die “nuwe” Suid-Afrikaanse geskiedenis en praat dus ‘n verloorderstaal waarin niemand behalwe ‘n handjie vol Nederlanders en Vlaminge meer belangstel nie.)''<ref>{{Cite web |url=http://praag.co.za/?p=12683 |title=Roodt, D. 2012. Afrikaans en die betekenis van 26 Mei 1948. ''Praag'', 27 Mei. |access-date=22 Maart 2015 |archive-date=22 Maart 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150322110957/http://praag.co.za/?p=12683 |url-status=live }}</ref> * ''Op subtiele maniere gaan SA nooit weer van, soos ek dit in my roman ''Moltrein'' gestel het, die “reusegraffito, apartheid” herstel wat dwarsoor die aardbol geverf is nie. Daardie propaganda het ‘n valse werklikheid geskep waarteen ons nog vir jare gaan baklei.''<ref>{{Cite web |url=http://praag.co.za/?p=12892 |title=Roodt, D. 2012. Suid-Afrika ly onder Amerikaanse rassebeleid. ''Praag'', 3 Julie. |access-date=17 Oktober 2013 |archive-date=17 Oktober 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131017082754/http://praag.co.za/?p=12892 |url-status=live }}</ref> * ''In my roman ''Moltrein'' is daar allerlei toespelings op die groteske stereotipe, selfs mite, wat daar rondom apartheid ontstaan het. Apartheid as Nazisme, apartheid as unieke vorm van wit skuld wat aan die Afrikaner kleef. Onlangs het daar in Nederland heelwat kritiek op die denke van die sestigjare in die Weste gekom, want dit is in daardie dekade wat die saad van die huidige afgang gesaai is.''<ref>{{Cite web |url=http://praag.co.za/?p=13094 |title=Roodt, D. 2012. Toe Afrikaanse skrywers leuenaars geword het. ''Praag,'' 5 Augustus. |access-date=23 Maart 2015 |archive-date=23 Maart 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150323144941/http://praag.co.za/?p=13094 |url-status=live }}</ref> * ''Daar word reeds ‘n streng soort “apartheid” tussen Regs en Links in Suid-Afrika en onder Afrikaners gehandhaaf, daarvoor sorg die linkse uitsluiting, sensuur en aggressiewe onverdraagsaamheid, amper ‘n soort gebiedshandhawing. Ons bevind ons in twee kampe; dalk praat ons binnekort soos die Serwiërs en Kroate twee verskillende tale: Kaaps en Afrikaans. Waarom nie maar in twee aparte lande woon nie, soos Serwië en Kroasië of die twee Koreas? Of die voormalige BRD en DDR? ‘n Linkse Zimbabwe en ‘n regse Suid-Afrika, siende dat elke hektaar van dié “wye en droewe land” onherroeplik en onherstelbaar deur apartheid vergiftig of beskadig is… Dit was so min of meer my insig in ''Moltrein'': dat Suid-Afrika vir altyd deur apartheid, soos deur radioaktiwiteit, besmet is. Dis nie ‘n politieke probleem nie, maar veel erger: ‘n semantiese probleem. Ons hou daarvan hier, in ons besmette land met al sy besmette Afrikaanse name, boerewors, koeksisters, melktert, vellies (ek besit twee pare en dra dit met perverse genoegdoening; dalk word ek binnekort gearresteer vir my “rassistiese skoene”), ons fascistiese digters en skrywers uit die bose verlede, alles dinge wat aan u “aanstoot gee”.''<ref>{{Cite web |url=http://praag.co.za/?p=39755 |title=Roodt, D. 2016. Dan Roodt: Marlene van Niekerk, die FW de Klerk van die letterkunde. ''Praag'', 27 Julie. |access-date= 4 Julie 2017 |archive-date= 4 Julie 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170704033908/http://praag.co.za/?p=39755 |url-status=live }}</ref> == Ontvangs == Omtrent 2&nbsp;200 uit 2&nbsp;500 (privaat)gedrukte boeke is teen Mei 2018 verkoop.<ref name="Suidpunt" /> Op '''30 Mei 2004''' word 'n uittreksel in die ''Rapport'' geplaas.<ref>''Rapport''. 2004. 'Dr. Dan' se nuwe roman by Praag. 30 Mei:04.</ref> Op '''6 Junie 2004''' is [[André P. Brink]] allermins in sy skik met ''Moltrein''. Volgens hom ontbreek daar passie, emosie, middelpuntsoekendheid van die verskeidenheid menings en opmerkings, 'n grondige ondersoek waarom Afrikaners werklik gehaat word - Anton du Preez is 'n reddelose manlike chauvinis met geen werklike insigte nie; soos wanneer hy Erika ''eenkeer opsetlik 'al hoe harder begin steek' juis wanneer haar skede onmiddellik ná haar orgasme buitengewoon gevoelig is: want hy wíl seermaak, wíl heers, wíl onderwerp op die mees egosentriese manier denkbaar. En dan is hy verbaas dat mense hom en sy soort nie liefhet nie!!!''. Brink beskou die roman as eensydig, omrede Parys eensydig geskets word - grys, neerdrukkend, onbeskof. Du Preez is 'n musikant wat nie die roman musikaliseer nie, hy neem homself te ernstig op, die sinne raak tot 14 reëls lank (vergeleke met Proust s'n wat dikwels veel langer is maar ''gedryf word deur ingewikkelde en subtiele innerlike ritmiese patrone; in ''Moltrein'' is dit net 'n logge aaneenskakeling van bysinne''). En volgens Brink is die karakterisering van Erika swak - daar word slegs gefokus op "herhaalde verwysings na haar skoonheid [en] sakevernuf". Ook die karakterisering van die hoofkarakter is swak - ''Hy bly 'n kompendium van opinies, veronderstellings en vooroordele''. Die boek "bly 'n rammelkas van meestal tweedehandse gedagtes". Brink eindig sy betoog:<ref>Brink, A.P. 2004. Roodt se 'Moltrein': Eenoog in Parys. ''Rapport'', 6 Junie: 4.</ref> {{cquote| En tog is ''Moltrein'' nie heeltemal 'n mislukking nie, en plek-plek is die lees daarvan nogal meevoerend, veral in die reishoofstukke, insluitende die ski-episode. Roodt sê self, deur die spreekbuis van Anton du Preez, dat Hitler darem ook mooi snelweë laat bou het. En sulke snelweë kom die leser ook plek-plek hier teë, meestal in los tonele of soms pikante segswyses, die oopgelate einde. Maar dan tuimel die swaarwigtigheid weer daaroor - en ook die baie skryfoute in Afrikaans (dit komende van iemand wat so gesteld is op korrekte taalgebruik!), die lomp en soms gewoon foutiewe hantering van die verlede tyd, die banaliteite, die oorvereenvoudigings oor Europa en Suid-Afrika, die vernaamdoenery en wysneusighede. Aan die einde van die boek voel die leser soos Anton toe hy die eerste keer die moltreinwereld verlaat het: dis 'n genade om net weer lug te skep. Kom byt nou nog net my oor. }} [[Joan Hambidge]] se resensie van '''14 Junie 2004''' meet ''Moltrein'' aan [[Roland Barthes]] (juis omrede Roodt 'n verhandeling oor Barthes voltooi het) en [[Jacques Lacan]] (met die treinmotief) wat sy baie geslaagd vind. Sy is beïndruk deur die metafiksie en narratiewe truuks wat sterk psigoanalities gelees kan word. Sy herken Proust, Balzac, Flaubert, André P. Brink se ''Die ambassadeur'', maar ook nostalgie. Hambidge skryf: "Die liefdeslewe van Du Preez en Erika de Ruiter word geil en heerlik beskryf". Dit is juis die klomp intertekste wat ''Moltrein'' vir die letterkundige leser 'n "plesierrit" maak. Sy verwelkom hierdie roman, omrede dit die stereotipe idee van wat 'n goeie of groot roman is afbreek. Sy eindig haar resensie met:<ref>{{Cite web |url=http://joanhambidge.blogspot.co.za/2013/03/dan-roodt-moltrein-2004.html |title=Hambidge, J. 2004. 'Moltrein' 'n plesierrit: van ondergrondse toespeling na bogrondse verhaal. ''Die Burger'', 14 Junie: 9 |access-date=12 September 2017 |archive-date=12 September 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170912104214/http://joanhambidge.blogspot.co.za/2013/03/dan-roodt-moltrein-2004.html |url-status=live }}</ref> {{cquote| Waarskynlik sal lesers wat nie van Roodt se taalpolitiek ([[sic]]) hou nie negatief wees teenoor die roman. Die roman bewys egter Barthes en Foucault se stellings oor die "dood van die outeur" reg: die teks het sy eie drif, beweging of energie, onafhanklik van die werklike of konkrete outeur. ''I was gob smacked.'' }} [[Danie Goosen]] kritiseer in sy skrywe van '''29 Junie 2004''' Brink se "venynige pogings tot prestasie op die telbord" (van polemiek), en vra of Brink deur sy eie moralistiese vooroordele verplig word om kortpaaie deur die teks te kies. Hy vind dit ironies hoe Brink vir Roodt van politieke naïwiteit beskuldig, en daardeur homself van politieke naïwiteit verskoon - 'n strooipopargument.<ref name="goosen">{{Cite web |url=http://oulitnet.co.za/seminaar/goosen_moltrein.asp |title=Goosen, D. 2004. Moltrein - Enkele notas. ''Litnet'', 29 Junie. |access-date=21 Junie 2017 |archive-date=21 Junie 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170621134858/http://oulitnet.co.za/seminaar/goosen_moltrein.asp |url-status=live }}</ref> Goosen fokus veral op ''Moltrein'', as "metafoor waarmee die hoofkarakter die eg modernistiese ervaring met die werklikheid as die afgrondelike spel van die toeval verwoord: soos moltreine 'n sin vir toevalligheid aanwakker, so doen die moderne beeld op die kosmos dit ook." Sowel "bogronds" as "ondergronds" oorheers die toeval. Verder is die vraag ook "hoe 'n sinvolle gemeenskap met die werklikheid moontlik is as die religieuse en metafisiese tradisies van die ou wêreld hul krag verloor het." Want, "vanweë die verlies aan 'n poëtiese kosmologie waarbinne alles met alles eroties knoop, is die moderniteit eerder daartoe geneig om mense vanuit hul gemeenskappe te isoleer en in die postmoderniteit tot verbruikers te reduseer." En as toeval dan geen rede gee om gemeenskap met andere op te soek nie, waarom nog hoegenaamd gemeenskap met byvoorbeeld taalgenote opsoek? Niks in die kosmos suggereer immers die sin daarvan nie. Die erotiek blyk op die dwingenste wyse uitkoms te bied.<ref name="goosen" /> Goosen vind juis diepte in teks waar die moderniteit aan ander moontlikhede herinner en in twyfel trek:<ref name="goosen" /> {{cquote| Aan die einde blyk dié punt wanneer Anton 'n seksuele guns aan 'n ou Franse Katolieke vrou uit die semi-adelstand bewys. Asof die ou Europa steeds op dié manier haar aanspraak op die moderniteit behou, steeds die begeerte van die moderne mens aktiveer. Dit blyk egter die duidelikste wanneer Erika, ironies genoeg die werklik radikale modernis van die twee, telkens vir Anton teruglok na die ou Gotiese katedrale van Europa. Om wat daar te vind? Anton beskryf dit onder meer so: ''In Reims aangekom, parkeer ons die (Ferrari) 328 reg voor die katedraal. Stel jou voor, 'n 1987-Ferrari ontmoet 'n 1240-katedraal. Daar was iets poëties daaromtrent ... Die katedraal was vol steierwerk, vir restourasie. Maar ons kon steeds die engel sien. Sy het haar laat-Gotiese glimlag vir ons geglimlag ..." (p 105).'' Wat gebeur hier? Waarom die glimlag van die katedraal-engel? Groet sy ons met 'n gelate aanvaarding van die harde feit dat die moderniteit veel magtiger as haar eie ou wêreld is? Of glimlag sy juis met 'n meerdere toon omdat die tradisie met sy andersoortige voorstelling van gemeenskap vir haar onmeetlik groter is as die moderniteit met sy kil voorstelling van die kosmos? In kort: Kondig die glimlag van die engel met die 1987-Ferrari in haar blik die finale oorwinning van die modernistiese toevalsdenke oor die tradisie aan? Of kondig die ou wêreld hier die onvermoë van die modernistiese toevalsdenke aan om vir ons as moderne mense 'n antwoord op die vraag na sin te bied? }} Deborah Steinmair vra op '''8 Julie 2004''' haar die vraag af: ''Waarom het ek aan die einde van ‘n min of meer genotvolle leeservaring gevoel dat ek verneuk is? [...] Ek het verneuk gevoel omdat die boek myns insiens in die finale analise politieke propaganda is. Ek sou so ver gaan om die laaste lang sin [...] só oor te skryf: ''Na alles het die boek Moltrein om die apartheidsideaal van rassesuiwerheid en Ariese meerderwaardigheid gedraai'' [...] Waarskuwing vir die aweregse, linkse en gematigde leser: die konkoksie van Franse sjampanje, varkpoot gestop met foie gras, kaviaar, truffels en fellatio gemeng met nasietrots mag ‘n sooibrand-aanval ontketen. Neem ''Moltrein'' met ‘n Rennie of twee.''<ref>{{Cite web |url=http://oulitnet.co.za/seminaar/04moltrein.asp |title=Steinmair, D. 2004. Moltrein en die pornografie van chauvinisme. LitNet. 08 Julie. |access-date=21 Junie 2017 |archive-date=21 Junie 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170621142508/http://oulitnet.co.za/seminaar/04moltrein.asp |url-status=live }}</ref> Heel terloops verwys [[Jaap Steyn]] na ''Moltrein'' in 'n artikel in die ''Volksblad'' op '''22 Julie 2004''':<ref>Steyn, J. 2004. Afrikaner en Romantiek: Nuwe stukrag vir ons voortbestaan. ''Volksblad'', 22 Julie: 10.</ref> {{cquote| Die debat oor Afrikaans en Afrikanerskap het die afgelope paar weke verlewendig. Dit word veral gevoer op internetposlyste en handel oor sake soos die wenslikheid en moontlikheid van 'n nuwe Afrikaanse nasionalisme, oor "lokalisme" of streekspatriotisme as moontlike alternatief vir nasionalisme; asook oor die vraag: 'n Afrikaanse taalbeweging of'n veeltaligheidsbeweging? ''En byna vanselfsprekend deel van die polemieke is Dan Roodt se uitstekende roman ''Moltrein'', waarin Afrikaansheid en Afrikaner wees een van die deurlopende temas is.'' }} L.S. Venter se resensie op '''16 Augustus 2004''' kritiseer Anton du Preez se gebrek aan "skuld[[bewussyn]]" of "etiese kwelling", maar ook Derrida wat buite konteks benader word.<ref name="venter">Venter, L.S. 2004. Spoor met te veel kortsluitings. ''Beeld'', 16 Augustus:11.</ref> {{cquote| Sy spekulasie oor die agtervoegsel ''-heid'' van apartheid gaan byvoorbeeld terug op die inleiding wat die Franse filosoof Derrida in 1983 geskryf het vir die opening van die kunsuitstalling teen apartheid. Derrida toon aan dat hierdie agtervoegsel die woord 'n essensie gee wat dit onvertaalbaar maak; dis asof tale hulself wil beskerm teen die indringing van hierdie stuk boosheid in hul woordeskat. Maar hy toon ook aan hoe apartheid as konsep en praktyk iets Europees was ("apartheid was 'n Europese 'skepping' "). Die tale verweer hulle dus nie net teen die boosheid van buite nie, maar probeer ook die boosheid binne hulself besweer. Hierin lê die Derridiaanse skrik opgesluit: dat binne en buite nie uitsluitend werk nie, dat die boosheid van die ander ook die boosheid van die self is. }} Venter vind dit kommerwekkend (al skryf Roodt 'n roman en Derrida filosofie) oor die "etiese onbekommerdheid van Roodt se held" wat sodoende "'n vorm van gedagteloosheid" word. Verdere kritiek is die vleeslike wat te veel vooropgestel word om die skeiding van Erika en Anton met enige betekenis te laai. Die epiloog werk "distansiërend". Daar word afgesluit met:<ref name="venter" /> {{cquote| Ook die droë stukkies humor en die eiesinnige oordrywings waarmee Anton sy wyshede, oordele en vooroordele verkondig, laat die leser besef dat hier 'n spel gespeel word met'n karakter. Maar in laaste instansie laat ''Moltrein'' my met die gevoel dat dit nóg vis nóg vlees is. Komiek en erns, selfrelativering en selfingenomendheid, die vertelde en die geïmpliseerde is kortsluitings eerder as komplemente. }} In 'n repliek rakende 'n ander aangeleentheid op '''1 Oktober 2004''' skryf Hambidge tussen hakies: ''(Terloops, ek stem nie met Dan Roodt se politieke standpunte saam nie, maar'' Moltrein ''is 'n skitterende roman.)''<ref>Hambidge, J. 2004. Resensies is nie soenoffers. ''Die Burger'', 1 Oktober:17</ref> [[H.P. van Coller]] voer op '''11 Oktober 2004''' aan Roodt is deeglik bewus van die literêre tradisie waarteen ingeskryf moet word. In hierdie geval is die "tradisie" wat ikonoklasties min ontsien word, die [[Sestigers|Sestigerbeweging]] self. Dit was immers die Sestigers (veral [[André P. Brink]] en [[Jan Rabie]]) wat met die mitologisering van Parys begin het. In die romans raak Suid-Afrikaners daar skielik sommer heeltemal vry van die knellende Calvinistiese volksraamwerk in hul vervreemdingstogte, veral diegene wat hul "op 'n Danteske hellevaart begewe." In daardie ou werke word seks en religie in mekaar verweef en die dakkamertjies behou hul romantiek. In sulke tekste speel die eksistensialistiese wanhoop 'n geweldige rol en word personasies genoop tot introspeksie en psigiese heelwording - en word oor die vaderland, Suid-Afrika, besin. Dit is juis teen hierdie "tradisie" wat ingeskryf word en van ''Moltrein'' 'n parodie maak. Die moltrein, wat die sentrale metafoor in die roman is in die Paryse onderwêreld, verskil byvoorbeeld van Brink se Parys in ''Die ambassadeur'' waar die hoofpersoon met luuksemotors vervoer word. Maar niks kan so duidelik parodiërend teen veral Brink inskryf as Roodt se hantering van die seksuele in die roman nie. Dalk is die seksbeskrywings saaierig en oordadig uit onvermoë, of juis om Brink se romantiese opvatting dat seks 'n mistieke ervaring is en die "ultieme ontmoeting van gelykgestemdes" uitdruk, doelbewus te ontluister. Seks is volgens Van Coller, volgens Roodt se skryfwyse, bloot 'n ekonomiese ruiltransaksie, soos Anton se sekservaring met 'n "potensiële, bejaarde borg duidelik toon." Die inskryf teen Brink is dus kristalhelder:<ref name="coller">Van Coller, H.P. 2004. In die domein van die labirinte: Roodt skryf doelbewus teen Brink in. ''Volksblad'', 11 Oktober: 6</ref> {{cquote| Dit ontluister Parys as romantiese kunstenaarsmekka, is 'n travestie van Brink se seksopvattings, spot met die kunstenaarsgewete en met politieke regskapenheid en dryf deur die omslag, die motto's en die aaneenryg van talryke sitate uit boeke intertekstualiteit op die spits. Daarom is die hoofkarakter geen held nie, maar vanweë sy romantiese en nostalgiese ingesteldheid iets van 'n anachronisme. }} Vir van Coller is die hoogtepunt in die roman die wyse waarop die moderne mens sy eie identiteit slegs plaasvervangend kan skep, onder meer deur die vashou van verbruikerisme. Hierdie "fictional dreck" vorm die boustene van die menslike bestaan en is in die roman gelaai met erotiek. Dit is juis hierdie aktualisering van die modernistiese grootstadroman, waar die onderliggende pessimisme oor mens en wêreld voelbaar is - "'n eietydse eksistensiële wanhoop aangesien niks meer durende uitkoms bied nie."<ref name="coller" /> Roodt erken later die seks was ook ironies bedoel, as antwoord op die 'kitsch' van Brink en die Sestigers waarin daar "'n jong meisie met “appelborste” teenwoordig is".<ref name="Suidpunt" /> [[Jakes Gerwel]] beskou, volgens sy skrywe van '''14 November 2004''', die lees van ''Moltrein'' as ['n] "werklik verrassende leeservaring." Nadat hy die roman klaargelees het gun hy Dan Roodt sy "kwasi-politieke eksentriekhede". Gerwel beskou die roman as 'n "baie interessante toevoeging" tot die ''Disgrace''-diskoers in die Suid-Afrikaanse letterkunde, net soos J.M. Coetzee skerp die post-1994 samelewing bevraagteken:<ref>Gerwel, J. 2004. Gesprek in Afrikaans blý boeiend. ''Rapport'', 14 November:2</ref> {{cquote| Roodt se roman het sy bepaalde vertrekpunte en sienings, maar so het elke roman tog maar. Wat vir my getel het, is dat dit as roman werk. Dis vernuftig aanmekaar gesit en is boeiende leesstof. Daar is selfs 'n trek ironie in die roman, terwyl ironie nie juis 'n styleienskap is wat gewoonlik met die openbare figuur van Dan Roodt vereenselwig word nie. ''Moltrein'' het my met waardering gelaat vir die verskeidenheid uitgangspunte en houdings wat op intelligente wyse in die openbare gesprek - insluitende die literêre - kan voorkom. Dis hierdie ruimheid van uitdrukking waarop 'n mens in Afrikaans hoop. }} Louise Viljoen se onderhoud in die ''Tydskrif vir Letterkunde'' in die '''eerste uitgawe van 2005''' noem ook kortliks ''Moltrein''. Na aanleiding van 'n vorige vraag rakende vadersfigure van Brink, word die vraag gestel: ''Hoe voel dit dan om later self in daardie vaderposisie te wees vir iemand soos Dan Roodt wie se ''Moltrein'' so sterk heenwys na ''Die Ambassadeur''?'' Daarop antwoord hy:<ref name="ajol">[https://www.ajol.info/index.php/tvl/article/download/29699/22640 Viljoen, L. 2005. André P. Brink in gesprek met Louise Viljoen. Tydskrif vir Letterkunde 42 (1): 174-175]</ref> {{cquote| Wel, ek dink Dan het in elk geval van die begin af so neerhalend en verwerpend teenoor my gestaan dat dit nie voel asof ek werklik 'n vader was nie. }} Viljoen druk deur: "Maar verwerping is tog die gevolg van die feit dat jy wel 'n sterk rol speel as vaderfiguur?" Daarop antwoord Brink:<ref name="ajol" /> {{cquote| Ja, ek sien dit op verskillende maniere in die jonger generasie wat my dan elke keer laat besef ek is in daardie generasie waar die verwerping nou moet begin deurwerk. Ek dink tot dusver is ek nog eerder half benieud, half geamuseerd daaroor; ek is nog nie baie ontsteld nie en ek dink in party opsigte is ek eintlik onverdiend gelukkig dat daar nog altyd ten minste onder die jonges sommiges is wat nie by die verwerping gekom het nie. Ek het eintlik al in die jare sewentig daaroor geskryf dat ons moet besef ons beurt sal kom en dat daar ander generasies moet kom. Ek dink ek het dit toe meer gesien in terme van die opeenvolging en nie soseer van die verwerping van die voorafgaande wat daarmee moet saamhang nie. Maar ek dink dit is basies 'n gesonde verskynsel. Dit is nie só lekker as dit 'n mens self tref nie, dit kan ek my goed indink, maar tot dusver het dit genadiglik nog nie te sterk gebeur nie. }} == Repliek: 'Brink se hatige strydskriffie' == Roodt publiseer reeds op '''14 Junie 2004''' sy repliek<ref>{{Cite web |url=https://groups.yahoo.com/neo/groups/praag/conversations/topics/12269 |title=PRAAG-Yahoo! Groups |access-date=23 Augustus 2017 |archive-date=12 September 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170912123549/https://groups.yahoo.com/neo/groups/praag/conversations/topics/12269 |url-status=dead }}</ref> op LitNet en daarna op sy nuuswerf, [[Praag (webwerf)|Praag]], (14 Augustus 2010).<ref>{{Cite web |url=http://praag.co.za/?p=9282 |title=Roodt, D. 2010. Brink se hatige strydskriffie. ''Praag'' |access-date=14 April 2015 |archive-date=14 April 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150414184624/http://praag.co.za/?p=9282 |url-status=live }}</ref> Daarin rig hy Brink se eie woorde teen hom terug. Hy beskuldig Brink van 'n erg moralistiese streep - veral omdat Brink se eie karakters ("blanke Duitse mans") wat wreedheid betref nuwe hoogtes bereik teenoor "my arme klavierspeler" se "manlike chauvinisme" - op grond van een reël: {{cquote| Brink gaan met my boek om soos die destydse Aksie Morele Standaarde met Leroux se ''Magersfontein'' gemaak het: hy het — lyk dit my — deur die hele boek geblaai op soek na, enersyds, lelike woorde en andersyds ’n gebrek aan politieke korrektheid. }} Die hele kinderagtige, vulgêre wyse waarmee Brink die ''Moltrein''-roman aan die publiek voorstel in die inleiding van sy resensie, sê Roodt, getuig van swak smaak. Die inleiding van Brink se resensie handel oor 'n ''Andy Capp''-karakter wat 'n prys deur dobbel gewen het en dan grootdoenerig elke motor toets. Wanneer drie ure verbygaan en die besadigde verkoopsman dan vra hoeveel Andy Capp gewen het, is die antwoord 300 pond. Daarop antwoord die verkoopsman: "Please bite my ear" [...] "I like to feel a bit of passion when I'm fucked." Boonop lyk dit of Brink dit moeilik vind om by 'n onderwerp te hou - soos sy lesing oor Van Wyk Louw getuig waar hy 'n kwartier lank oor [[Jackie Nagtegaal]] se skeppende taalgebruik uitgewy het en uit dié uit met dieselfde geesdrif dan uitvaar teen [[George Bush]]. {{cquote| ’n Mens sou ’n hele Freudiaanse analise kon doen oor Brink se verklaring dat hyself deur my boek, soos hy dit stel, “gefok” voel, sy dit dan sonder passie, maar ek wil vra: van wanneer af is “passie” ’n literêre maatstaf? }} Brink maak hom eweneens in ''Donkermaan'' skuldig aan Anglisismes, skryf Roodt, maar die ergste is die voorskriftelikheid terwyl {{cquote| [...] die taalkundige libertyn en apologeet vir Nagtegaal se “loslit-, losmaag- en oopgulp-Afrikaans”, om Kas Landman se tipering te gebruik, nou skielik sy liniaal uitgehaal het om letterlik die lengte van my sinne te meet en selfs ’n verkeerde gebruik van die verlede tyd bespeur. }} Ook wat die magdom politieke menings in die boek betref gaan Brink heelwat selektief om, vind Roodt. Volgens Roodt is "Boerehaat" en "Jodehaat" nie “holruggery” of “afgesaag” nie - net soos die gedagte dat die Verligting iets tegelyk rasioneel en irrasioneel is seker 'n mate van oorspronklikheid moet hê. Dit wil ook vir Roodt lyk of Brink, net soos Nadine Gordimer, eintlik hul koloniale bewussyn verklap deur in "gewyde terme" na oorsese skrywers se "indrukwekkende filosofie" te verwys - wat mos altyd beter is. Die stuk wat Roodt aan ''Rapport'' gestuur het eindig so: {{cquote| Sy huidige styl pas egter meer by ’n kougomkouende tiener as by ’n afgetrede professor van Engelse letterkunde. Dit is iemand van sy leeftyd nie waardig nie. }} By die LitNet-/ Praagrepliek gaan Roodt voort. Brink het net soos Gordimer in die huidige Suid-Afrika irrelevant geword, juis deur hul steeds stereotipes van die verlede aan die lewe hou, gehul in "kleinlike moralismes" en "sjiek-radikalisme": {{cquote| Vir ’n geruime tyd reeds beskou ek prof André P Brink as irrelevant vir die openbare en intellektuele debat in Afrikaans. Iemand sê nou die dag vir my dat Brink en Gordimer “geteer het op die pornografie van apartheid.” Van Wyk Louw het gepraat van die “nuttige dollar” wat mens in die buiteland kon verdien deur Suid-Afrika af te kraak. Vir ’n lang tyd was dit net te maklik om nog ’n roman oor “liefde oor die kleurgrens heen” of “die hardvogtige mynbaas wat die werkers uitbuit” of “die selflose vryheidsvegter” of “die revolusie is op hande” of dergelike te skryf terwyl die hele problematiek van hierdie land geïgnoreer word. [...] In ’n sekere sin bevind Brink, Gordimer et al hulself in dieselfde posisie as die kommunistiese skrywers wat tydens Stalin se bewind en daarna die Sowjet-Unie as ’n [[utopie]] opgehemel het en die Weste as ’n fascistiese diktatuur voorgestel het. Toe die krake in hierdie voorstelling eers begin verskyn, het hulle soos tiere baklei om die hele bankrot tradisie, asook hul eie boeke, van ondergang te red. }} Dan eindig Roodt ook sy betoog: ''Op ’n manier het die Berlynse muur nog nie in Suid-Afrika geval nie.'' == Akademiese belangstelling == [[H.P. van Coller]] en [[Jaap Steyn]] bespreek net vlugtig die roman in hul vaktydskrifartikel rondom taalaktivisme. Die literatore wys 'n ooreenkoms tussen Jan Rabie en Dan Roodt uit: waar Rabie in opstand kom teen die "literêre pouse" Opperman en Van Wyk Louw, en die politieke maghebbers van die tyd, naamlik die [[Nasionale Party]], kom Roodt in opstand teen die "huidige literêre pouse, kardinale én laer geestelikes", onder wie André P. Brink, Antjie Krog, Marlene van Niekerk én, as verteenwoordiger van die Suid Afrikaanse Engelse literatuur, Nadine Gordimer. En op politieke, taal en kultuurpolitieke gebied is Roodt in opstand teen die maghebber, naamlik die [[ANC]].<ref>Van Coller, H.P. & Steyn, J. 2005. Taal en taalaktivisme in ’n tyd van transformasie. ''Stilet'', 17(3):66-90</ref> ''Moltrein'' (2004) word as 'n satire beskou, maar is vergeleke met sy vorige skryfwerk nou gerig teen voorstanders van die “nuwe demokratiese Suid Afrika”. Roodt hekel nie alleen diegene wat hy sien as naïewe politieke hervormers nie, maar maak ook korte mette met André P. Brink se skryfwyse en enigsins romantiese siening van seksualiteit, met die skrywerstad Parys, én met heroïese politieke betrokkenheid. Dat sy politieke betrokkenheid ook sy werk bedreig, is reeds by die verskyning van sy eerste werke betoog, onder andere deur [[J.C. Kannemeyer]].<ref>Van Coller, H.P. & Steyn, J. 2005. Taal en taalaktivisme in ’n tyd van transformasie. ''Stilet'', 17(3):66-90</ref> In Februarie en Maart 2005 het ’n groot polemiek in ''Die Burger'' en op die webruimte ''LitNet'' gewoed nadat Roodt uitgenooi is om op die Woordfees in Stellenbosch te praat (o.a. sy boekebekendstelling), en sommige akademici beswaar teen die uitnodiging gemaak het omdat ’n onlangse internetartikel van hom volgens hulle rassisties is.<ref>Van Coller, H.P. & Steyn, J. 2005. Taal en taalaktivisme in ’n tyd van transformasie. ''Stilet'', 17(3):66-90</ref> Suzanne-Louise Bezuidenhout en Dorothea van Zyl ondersoek die landskap en identiteit as kernelemente in ''Moltrein''. Volgens die literatore is identiteit in die postmoderne konteks nie meer 'n gegewe nie, maar 'n proses wat bestaan uit rekonstruksie en [[dekonstruksie]] - daar bestaan dus nie iets soos 'n vaste of absolute identiteit nie. Anton du Preez se groei word gekniehalter deur sy idealisering van die Afrikaneridentiteit en sy weiering om kulturele en politieke verandering te aanvaar. Nie alleen in Parys nie, maar ook in Suid-Afrika pas hy moeilik aan. Die literatore beskou ''Moltrein'' as 'n roman wat handel oor die samestelling en opbou van 'n individu se identiteit - maar wat deur twee kulture en twee kontinente verdeel is:<ref>Bezuidenhout, S-L. & Van Zyl, D. 2007. Tussen Pretoria en Parys: Landskap en identiteit as kernelemente in Dan Roodt se 'Moltrein'. ''Stilet'' 21 (2):13-25</ref> {{cquote| Die mol word gewoonlik met blindheid geasosieer ([[sic]]). In die politieke konteks van die roman kan dit met Anton se beperkte tonnelvisie verbind word. Anton sien die Afrikaner as verstote figuur, as ’n tragiese held wat in sy droom van die daarstelling van ’n selfstandige identiteit, gefaal het (279). Roodt fokus in die roman slegs op die “boerehaat” jeens die “onskuldige” Afrikaner en beeld die Afrikaner nie in sy dualiteit — met beide positiewe én negatiewe eienskappe — uit nie. Anton staar hom blind teen sy vooropgestelde positiewe beeld van die Afrikaner as idealistiese verstoteling. }} Dit is hierdie eensydige beeld wat Anton op die Afrikaner as sondebok nahou wat verhoed dat hy uitgroei bo die stereotipe. Hierdie verwerping behels ’n distansiëring van ’n hibriede, ontwikkelende indiwidualiteit. Anton stagneer in sy koestering van die beeld van ’n geïdealiseerde Afrikanerheld. Ook, skryf Bezuidenhout en Van Zyl, ontstaan die gevaar dat die protagonis slegs die goeie herinneringe uit die verlede sien, of eerder ''wil'' sien, maar ''Roodt verhoed egter dat Moltrein verval in soetsappige, subjektiewe filosofering oor die vervloë verlede'' deur die verwysing na die kritiese buitelandse siening van die destydse Suid-Afrikaanse politieke bestel - daardeur word 'n balans in die roman gehandhaaf. En hoewel Parys as teenpool van Afrika voorgehou word, probeer Roodt die stereotipe voorstelling tog teenwerk. In ''Moltrein'' is daar beskrywings van die Franse maatskaplike problematiek en sosiale disintegrasie.<ref>Bezuidenhout, S-L. & Van Zyl, D. 2007. Tussen Pretoria en Parys: Landskap en identiteit as kernelemente in Dan Roodt se 'Moltrein'. ''Stilet'' 21 (2):13-25</ref> Rakende identiteit skryf die literatore:<ref>Bezuidenhout, S-L. & Van Zyl, D. 2007. Tussen Pretoria en Parys: Landskap en identiteit as kernelemente in Dan Roodt se 'Moltrein'. ''Stilet'' 21 (2):13-25</ref> {{cquote| Net soos die Afrikaner in sy magsideaal gefaal het, faal Anton ook in sy strewe om ’n befaamde konsertpianis in Parys te word. Wat probeer Roodt aan die leser deur hierdie parallel oordra? Faal alle Afrikaners in hul egoïstiese pogings om sukses te behaal? Dalk probeer Roodt om ’n mate van simpatie, hetsy dan geregverdig of ongeregverdig, vir die Afrikaner te wek. Anton is immers nie die stereotiepe ongekultiveerde, gewelddadige Afrikaner nie. Hy is kultureel sensitief en het waardering vir alle vorme van estetika. Anton is eerder ’n sensitiewe kunstenaarsfiguur as ’n robuuste boer. }} Maar Anton leef hom aan die einde van die roman wel kreatief in Afrikaans uit. Die manuskrip waarop ''Moltrein'' (op metafiksionele vlak) gebaseer is, word in Afrikaans geskryf. Sy ruimtelike verplasing en ervarings in Parys kan dus as stimulus vir kreatiewe kunstenaarskap beskou word. In hierdie opsig het hy nie sy kreatiewe droom as musikant prysgegee nie; hy het ’n kreatiewe stem deur sy teks gekry.<ref>Bezuidenhout, S-L. & Van Zyl, D. 2007. Tussen Pretoria en Parys: Landskap en identiteit as kernelemente in Dan Roodt se 'Moltrein'. ''Stilet'' 21 (2):13-25</ref> Wat die seksualiteit met Madame de Laisné betref, is dit opvallend dat sy juis die teenpool van Erika is: oud en onvrugbaar. Die seksuele daad laat Anton steeds onvervuld, en bied vir Anton geen nalatenskap (kinders) nie - die toekoms van dié Afrikaner eindig in die antiklimaks van futiele seks met die ouer vrou. Die seksuele en politieke identiteit loop saam; Roodt gee 'n sombere blik op die lot en toekoms van die Afrikaner in die aanhaling:<ref>Bezuidenhout, S-L. & Van Zyl, D. 2007. Tussen Pretoria en Parys: Landskap en identiteit as kernelemente in Dan Roodt se 'Moltrein'. ''Stilet'' 21 (2):13-25</ref> {{cquote| Ons het die waarde van alle ou en verganklike dinge gevier, en toe ek na ’n lang ruk sidderend my saad in haar stort het ek vaagweg gedink dat dit ’n gepaste daad vir my as Afrikaner was om met ’n post-menopousale vrou te paar omdat my volk nie genoeg kon voortplant nie te midde van die alomringende vrugbaarheid van die Afrikabaarmoeder. }} Laastens sluit Bezuidenhout en Van Zyl die artikel mee af deur 'n verwysing na [[Antjie Krog]] se gedig:<ref>Bezuidenhout, S-L. & Van Zyl, D. 2007. Tussen Pretoria en Parys: Landskap en identiteit as kernelemente in Dan Roodt se 'Moltrein'. ''Stilet'' 21 (2):13-25</ref> {{cquote| ''Moltrein'' beeld die problematiek uit wat saamhang met die handhawing van ’n nasionale identiteit in ’n vreemde ruimte en postmoderne milieu. Daar word geen absolute definisie van ’n Afrikaneridentiteit gegee nie. Inteendeel, dit blyk dat die Afrikaner gedoem is tot ’n nomadiese bestaan — hy voel hom nie tuis in Suid-Afrika óf die vreemde nie. Die gevoel van tuisteloosheid laat ook ’n identiteitskrisis by die protagonis ontstaan as hy aan ’n eertydse vriendin erken: “Ek is nie meer doodseker oor wie en wat ek is nie.” Hierdie idee van onsekerheid loop hand aan hand met die postmoderne konsep van identiteit. Die indiwidu word in ’n staat van wording of ontwikkeling uitgebeeld. Daar is geen statiese en beperkte definisie van identiteit nie. Die self word in ’n menigte manifestasies van die syn versplinter. Anton du Preez is beide Afrikaner én Europeër, beide onderdrukker én verdrukte, en beide in ’n proses van wees én van wording. In teenstelling met die slotreëls in Antjie Krog se gedig “Reis” [uit ''Kleur kom nooit alleen nie''], wat lui “Hoe meer kere jy vermeng / hoe meer word jy”, klou Anton op ’n negatiewe en verbete manier aan sy eensydige siening van Afrikaneridentiteit en gevolglik vind karakterontwikkeling op ’n uiters beperkte vlak plaas. Ten spyte van die postmoderne milieu waarin hy homself bevind, weier hy om sy beperkte siening van identiteit te wysig of aan te pas binne hierdie konteks. Dit is ten slotte jammer dat Dan Roodt die protagonis se reis van wording deur die finaliteit van sterfte onderbreek. Anton se reis lei hom nie terug na sy tuisland nie, maar na die nuwe onbekende van ’n ongekarteerde metafisiese ruimte. In die proses ondergaan hy geen karakterontwikkeling wat aanleiding gee tot ’n ruimer blik op die werklikheid nie. }} In 2008 omskryf [[Marlene van Niekerk]] ''Moltrein'' uit haar politieke uitkyk betreffende die Afrikaner se kostradisie:<ref>Van Niekerk, Marlene. 2008. Die etende Afrikaner: aantekeninge vir 'n klein tipologie. In: ''Van Volksmoeder tot Fokofpolisiekar: Kritiese opstelle oor Afrikaanse herinneringsplekke.'' Stellenbosch: SUN PRESS, p. 87.</ref> {{cquote| Die tegelyk selfbejammerende en selfpromoverende literêre fantasie in ''Moltrein'' is 'n voorbeeld van die uiterse nihilisme waartoe die essensialiserende en na die oorsprong terugkoppelende tendens in die Afrikaners se omgang met hulle tradisie, ook hulle kostradisie, kan lei. Die boek vertolk iets van wat ek as 'n selfvernietigingsmeganisme reg binne-in die Afrikaner se koskultuur kan herken. Die naam van hierdie meganisme is "die narsisme van die goeie tafel". Dit gaan gepaard met snobisme, eksklusiwiteit, veragting van die ander, vertoonsug, gulsigheid, selfsug, meerderwaardigheid, chauvinisme en solipsisme. Dit is hierdie meganisme wat herkenbaar is in die eerste Afrikaners se standbewustheid aan die vroeë Kaap, en later in die gemoedelike selftevredenheid van 'n polities dominante patriargale Afrikaner-middelklas en uiteindelik in die pruilerige, protserige selfliefde van die gesofistikeerde hoër middelklas stedelike Euro-Afrikaner. Myns insiens is dit die onstilbare narsistiese honger na glans en glorie wat veroorsaak het dat die Afrikaners se koskultuur sigself vandag tot byna tot op die droesem verteer het. }} Die uitbeelding van Europa in ''Moltrein'' word ook kortliks bespreek in ''Imaginary Europes: Literary and filmic representations of Europe from afar'' (2019), onder die hoofstuk, 'Long distance Afrikaner: Afrikaans literature and dislocated identity in a European context' (Margriet van der Waal) wat reeds op 4 Maart 2015 as vaktydskrifartikel verskyn het. == Verwysings == {{Verwysings|3}} [[Kategorie:Afrikaanse boeke]] scod5eow9zhpk6i8xnoegi2i9alauxx 0 134679 2974562 2964853 2026-10-01T17:19:06Z Jcb 223 2974562 wikitext text/x-wiki 'n '''Kantate''' is 'n vokale [[Musiekgenre|genre]] vir een of meer stemme met instrumentale begeleiding wat uit die [[barokmusiek|barok]] dateer, bestaande uit 'n opeenvolging van [[resitatief|resitatiewe]], [[aria|arias]], [[duet|duette]] en [[koor|kore]].<ref name="rand131">Randel, bl. 131.</ref><ref name="tim8">Timms et. al., bl. 8.</ref> Dit mag of sekulêr of gewyd van aard en funksie wees, en kan daarby ook 'n liriese, allegoriese of dramatiese inslag hê.<ref name="rand131" /> Verder kan kantates op 'n verskeidenheid van maniere gekonseptualiseer word; vanaf intieme kleinskaalse werke met min sangers en beperkte begeleiding (soms [[kamer-kantates]] genoem) tot en met grootskaalse werke met kore en orkestrale begeleiding, wat gekomponeer is om spesifieke gebeurtenisse te herdenk.<ref name="rand131" /> Die kantate vind sy oorsprong in die [[17de eeu]] in [[Italië]], waar die term oorspronklik gebruik is om onderskeid te tref tussen 'n stuk musiek wat [[Sangkuns|gesing]] word (kantate) teenoor 'n stuk musiek wat op [[Musiekinstrument|instrumente]] gespeel word ([[sonate]]).<ref name="rand131" /> Die heel eerste gebruik van die term "kantate" was waarskynlik in 'n 1589-publikasie, genoem ''Cantata pastorale fatta per Calen di Maggio in Siena'', wat die 1586 huwelik van Cesare d'Este en Virginia de' Medici herdenk.<ref name="tim9">Timms et. al., bl. 9.</ref> Aan die begin van die 17de eeu in Italië was die kantate vir eers 'n nederige kunsvorm, bestaande uit 'n opeenvolging van kontrasterende afdelings, wat dan teen die [[18de eeu]] ontwikkel het in aparte bewegings (gewoonlik twee arias, elkeen voorafgegaan met 'n resitatief).<ref name="tim8" /> Alhoelwel sommige kantates van hierdie era vir twee of drie stemme gekomponeer was, is die meeste van hulle vir 'n solo-stem gekomponeer.<ref name="tim8" /> Tot en met die einde van die 17de eeu was die kantate hoofsaaklik 'n sekulêre kunsvorm. Dit is eers later, gedurende die 18de eeu in [[Duitsland]], wat die sogenaamde kerkkantate 'n belangrike deel van [[Lutheranisme|Lutherse]] kerkmusiek en musiek in die breë geword het.<ref name="tim8" /> Die begeleidings van kantates het gedurende die baroktydperk meer kompleks geword. Waar dit eers uitsluitlik deur [[kontinuo]]-instrumente begelei was, het die begeleidings mettertyd orkestraal geword, insluitende [[obbligato|obbligaatinstrumente]].<ref name="tim8" /> Behalwe vir [[opera]] en [[oratorium]] verteenwoordig die kantate die algemeenste en belangrikste tipe vokale musiek van die baroktydperk.<ref name="tim8" /> Hoofsaaklik sekulêre kantates het gevolglik ook versprei na [[Frankryk]], [[Spanje]] en [[Engeland]] gedurende die 18de eeu. Nietemin het hierdie musikale genre gedurende die middel van daardie eeu afgeneem, sodat dit teen die begin van die 19e eeu 'n baie minder belangrike genre geword het.<ref name="tim8" /> In die laaste honderd jaar is daar relatief min werke wat kantates genoem is, en dan werklik net omdat hulle werke vir koor en orkes is.<ref name="tim8" /> Die belangrikste kantates wat vandag nog uitgevoer word, is die kantates deur [[J.S. Bach]], wat oorwegend gewyde werke met [[Duits|Duitse]] tekste is, bedoel om tydens Lutherse kerkdienste gesing te word.<ref name="rand131" /> == Italiaanse kantates tot en met 1800 == Die kantate was die vernaamste genre van Italiaanse vokale [[kamermusiek]] gedurende die 17de en 18de eeu.<ref name="tim8" /> Dit was ook hoofsaaklik 'n sekulêre genre in hierdie tydperk, bedoel om by private sosiale geleenthede uitgevoer te word.<ref name="rand131" /> Met die loop van tyd het die kantate ontwikkel vanaf 'n intieme kort stuk musiek, wat slegs deur [[kontinuo]]-instrumente begelei is, tot en met 'n uitgebreide stuk musiek, met verskeie bewegings wat opera-musiek nageboots het, en dan juis ook met orkestrale begeleiding.<ref name="tim8" /> In hierdie lig was die gebruik van [[opera seria]] se [[da capo aria|da capo arias]] 'n belangrike toevoeging tot die kantate. Die ontstaan van die kantate word gekoppel aan 'n vernuwing en verandering in Italiaanse digkuns in die laaste deel van die 16de eeu; digsoorte soos die ''settenari'' en ''endecasillabi'' (lyne van sewe en elf lettergrepe) wat gedurende die [[Renaissance|Renaissance-tydperk]] as [[madrigaal|madrigale]] getoonset is.<ref name="tim9" /> Hierdie komposisionele praktyk is voortgesit gedurende die baroktydperk met die toonsetting van die begeleide madrigaal en die resitatief, wat saam met die strofiese aria ontwikkel het om die kantate as genre te vestig. Aldus is werke wat genoem is 'musiche', 'arie', 'madrigali' en 'scherzi' almal vroeë voorbeelde van die soort musiek wat uiteindelik met standardisering slegs as kantates beskou sou word.<ref name="tim9" /> Die tersaaklike komponiste van hierdie vroeë verskeidenheid musiek sluit onder andere [[Giulio Caccini]], [[Sigismondo d'India]], [[Stefano Landi]], [[Alessandro Grandi]], [[Claudio Monteverdi]], [[Francesco Turini]], [[Giovanni Rovetta]], [[Domenico Crivellati]] en [[Lazaro Valvasensi]] in.<ref name="rand132">Randel, bl. 132.</ref><ref name="tim9" /> Vanaf ongeveer 1620 en gedurende die res van die 17de eeu was [[Rome]] die vernaamste sentrum waar die kantates gekomponeer is.<ref name="rand132" /><ref name="tim9" /> Hierdie is grootliks daaraan toe te skryf dat baie prominente families in Rome woonagtig was, en dat musiek 'n belangrike deel van hulle sosialisering uitgemaak het. Musikante is deur hierdie kompeterende families aangestel om kantates as vermaak op die planke te bring.<ref>Timms et. al. bl. 9.</ref> Verder was opera meer gewild as genre in sentrums soos [[Venesië]], sodat komponiste daar minder geneig was om kantates te komponeer.<ref>Timms et. al., bl. 16.</ref> Daar bestaan vandag nog duisende manuskripte wat vanuit hierdie tydperk dateer; alhoewel die spesifieke naam "kantate" eers baie laat in die 17de eeu met gereeldheid op hierdie manuskripte verskyn.<ref name="rand132" /> Die ''ariette corte'' (kort ariette) was die mees prominente vormsoort wat komponiste van die vroeë Roomse kantates gebruik het, en kantates het dikwels slegs een van hierdie ''ariette corte'' tesame met 'n resitatief, bevat.<ref>Timms et. al., bl.10</ref> Andersins is ''arie di più parti'' (arias in verskeie afdelings) gebruik, waarvolgens kantates uit 'n verskeidenheid kort dele bestaan het, na gelang van hoe die toonsetting van die teks resitatief-, arioso- en aria-style verlang het.<ref>Timms et. al., bl. 10.</ref> Van die belangrikste komponiste van hierdie kantates is [[Luigi Rossi]], [[Marco Marazzoli]], [[Giacomo Carissimi]], [[Antonio Cesti]], [[Barbara Strozzi]], [[Alessandro Stradella]], [[Agostino Steffani]], [[Orazio Michi]] en [[Mario Savioni]].<ref name="rand132" /><ref>Timms et. al., bl. 9 & 16.</ref> Vanaf ongeveer die middel van die 17de eeu het die da capo aria 'n oorweldigend gewilde vormsoort in die komposisie van kantates geword, sodat twee of drie da capo arias (elk met 'n resitatief voorafgegaan) in 'n kantate voorgekom het.<ref name="rand132" /> Daar is 'n groter kompleksiteit in [[harmonie]] en toonsoort verwantskappe teenoor hierdie vernouing van musikale vormsoort waarneembaar. Alhoewel kantates nogsteeds in hierdie tydvak hoofsaaklik vir solostemme geskryf is en nie ook kore bevat het nie, het die orkestrale begeleidings van hierdie werke al hoe meer ingewikkeld geword, omdat al hoe meer orkeste tot stand gekom het.<ref name="rand132" /> [[Napels]] het in die 18de eeu 'n prominente sentrum vir die komposisie van kantates geword.<ref name="tim17">Timms et. al., bl. 17</ref> Die musikale styl van die Neapolitaanse kantates was moeilik onderskeibaar van operas uit dieselfde tydvak. Dit blyk dus inderdaad of kantates komponeer en uitvoer vir al die betrokkenes 'n kleinskaalse leerskool vir die volwaardige produksie van operas was.<ref name="tim17" /> Belangrike komponiste wat vanaf die 18de eeu kantates in Italië gekomponeer het, sluit in [[Alessandro Scarlatti]], [[Giovanni Bononcini]], [[Georg Friedrich Händel]], [[Benedetto Marcello]], [[Francesco Mancini]], [[Domenico Sarro]], [[Giovanni Battista Pergolesi]], [[Nicola Porpora]], [[Niccolò Jommelli]] en [[Johann Adolf Hasse]].<ref name="rand132" /> Verder was [[Pietro Metastasio]] waarskynlik die belangrikste digter van kantate-tekste.<ref name="tim17" /> == Bach se kantates == Teen die tyd wat Bach in Leipzig gewoon en gewerk het, het komponiste Lutherse kerkmusiek tot die stilistiese konvensies van teatermusiek soos [[opera seria]] begin akkommodeer.<ref>Taruskin, bl. 341.</ref> Alhoewel Bach nooit 'n opera gekomponeer het nie, het hy nietemin groot vaardigheid in die tegniese aspekte van operamusiek ontwikkel en het hy dit in van sy musiek gedemonstreer; veral in sy oratoriums (passies) en kantates.<ref>Taruskin, bl. 341.</ref> Die ontwikkeling van Lutherse kantates is moontlik gemaak deur die werk van 'n digter en teoloog soos [[Erdmann Neumeister]], wat gedurende die eerste dekades van die 18de eeu Lutherse gewyde tekste aangepas het vir toonsetting, waarvoor hy die Italiaanse terminologie "cantata" geleen het.<ref name="rand132" /><ref>Taruskin, bl. 341.</ref> Soos wat Neumeister hierdie tekste gestruktureer het, moes komponiste opera-tipe resitatiewe en da capo arias komponeer, tesame met die meer konvensionele korale wat in die Lutherse liturgie figureer.<ref>Taruskin, bl. 342.</ref> Bach het honderde sulke tekste, enkeles deur Neumeister en vele deur ander digters, getoonset vir 'n verskeidenheid van feesdae in die kerk se kalender. <ref name="rand132" /><ref>Taruskin, bl. 341.</ref> Bach het egter besluit om hierdie werke "concertos" eerder as "kantates" te noem, as deel van 'n tradisie van soortgelyke benaming van komposisies deur [[Heinrich Schütz]].<ref>Taruskin, bl. 341.</ref> Daar is ongeveer 200 van Bach se kantates waarvan die tekste en musiek vandag nog bestaan en wat dus nog gereeld uitgevoer word.<ref name="rand132" /><ref>Taruskin, bl. 342.</ref> Bach se kantates is bedoel as reflektiewe en peinsende komposisies, eerder as om dramaties van aard te wees, met sangers van arias in die rolle van liggaamlose personas geplaas wat uiting moes gee aan die geidealiseerde denke van 'n gemeente, na gelang van watter religieuse geleentheid tematies in die betrokke kantate van toepassing was.<ref>Taruskin, bl. 342.</ref> Binne die Lutherse kerkdiens het die uitvoering van kantates gevolglik as 'n musikale preek voor die werklike preek van die dag gedien.<ref name="rand132" /><ref>Taruskin, bl. 342.</ref> == Bronne == * Randel, D.M. (red.) 1986. ''The New Harvard Dictionary of Music''. Cambridge & Londen: The Belknap Press of Harvard University Press. * Taruskin, R. 2005. ''The Oxford History of Western Music: Music in the Seventeenth and Eighteenth Centuries''. New York: Oxford University Press. * Timms, C.; Fortune, N.; Boyd, M.; Krummacher, F.; Tunley, D.; Goodall, J.R. & Carreras, J.J. 2001. Cantata. In ''The New Grove Dictionary of Music and Musicians'', volume 5. Geredigeer deur Stanley Sadie. Londen: Macmillan. == Verwysings == {{Commonskat|Kantate}} {{Verwysings|3}} {{Normdata}} [[Kategorie:Kantates| ]] [[Kategorie:Vorme van klassieke musiek]] s16mp6qiiktf4l9j2ficriagwcd70ng 0 214443 2974660 2943647 2026-10-01T23:03:47Z Raippa-Valli 215164 Beeld 2974660 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Akteur | Naam = Sam Shepard | Beeld = Sam Shepard Stealth cropped.JPG | Beeldbeskrywing = <!-- Vir oormuis-info/ vir siggestremdes; sonder wiki-sintaks --> | Beeldonderskrif = Shepard in 2004 | Geboortenaam = Samuel Shepard Rogers III | Alias = | Geboortedatum = {{Geboortedatum|1943|11|5|df=y}} | Geboorteplek = | Nasionaliteit = [[Verenigde State|Amerikaans]] | Sterfdatum = {{SDEO|1943|11|5|2017|7|27|df=y}} | Sterfplek = | Ouers = | Lewensmaat = | Kinders = 3 | Skool = | Universiteit = | Beroep = Akteur en skrywer | Aktiewe jare = 1962–2017 | Noemenswaardige rolprente = | Webwerf = | IMDb = 0001731 | Toekennings = <!-- slegs noemenswaardiges --> }} [[File:Sam Shepard.jpg|thumb|Sam Shepard (1964)]] '''Sam Shepard Rogers III''' (5 November 1943 – 27 Julie 2017) was 'n [[Verenigde State|Amerikaanse]] akteur en skrywer. Hy is bekend vir sy rolle in die rolprente ''The Right Stuff'' (1983), ''Black Hawk Down'' (2001), ''Mud'' (2012), en ''August: Osage County'' (2013). == Filmografie == === Rolprente === * 1969: ''Me and My Brother'' * 1970: ''Zabriskie Point'' * 1972: ''Oh! Calcutta!'' * 1978: ''Days of Heaven'' * 1978: ''Renaldo and Clara'' * 1980: ''Resurrection'' * 1981: ''Raggedy Man'' * 1982: ''Frances'' * 1983: ''The Right Stuff'' * 1984: ''Country'' * 1984: ''Paris, Texas'' * 1985: ''Fool for Love'' * 1986: ''Crimes of the Heart'' * 1987: ''Baby Boom'' * 1988: ''Far North'' * 1990: ''Bright Angel'' * 1991: ''Defenseless'' * 1991: ''Voyager'' * 1992: ''Thunderheart'' * 1993: ''The Pelican Brief'' * 1993: ''Silent Tongue'' * 1994: ''Curse of the Starving Class'' * 1994: ''Safe Passage'' * 1997: ''The Only Thrill'' * 1999: ''Simpatico'' * 2000: ''Hamlet'' * 2001: ''Black Hawk Down'' * 2002: ''Leo'' * 2003: ''This So-Called Disaster: Sam Shepard Directs the Late Henry Moss'' * 2003: ''Blind Horizon'' * 2005: ''Don't Come Knocking'' * 2005: ''Stealth'' * 2005: ''Trudell'' * 2006: ''The Return'' * 2006: ''Going Places'' * 2007: ''[[The Assassination of Jesse James by the Coward Robert Ford]]'' * 2009: ''Brothers'' * 2010: ''Inhale'' * 2011: ''Blackthorn'' * 2012: ''Mud'' * 2012: ''Shepard & Dark'' * 2012: ''Harry Dean Stanton: Partly Fiction'' * 2013: ''August: Osage County'' * 2014: ''Cold in July'' * 2015: ''Ithaca'' * 2016: ''Buried Child'' * 2017: ''Never Here'' === Televisierolprente === * 1986: ''Den sultende klasses forbannelse'' * 1991: ''Loucos Por Amor'' * 1991: ''Autèntic oest'' * 1995: ''The Good Old Boys'' * 1995: ''O Verdadeiro Oeste'' * 1996: ''Lily Dale'' * 1996: ''Pazzo d'amore'' * 1999: ''Purgatory'' * 1999: ''Dash and Lilly'' * 2000: ''One Kill'' * 2001: ''After the Harvest'' * 2002: ''True West'' * 2004: ''See You in My Dreams'' * 2007: ''Ruffian'' * 2015: ''[[Bloodline (TV-reeks)|Bloodline]]'' === Video's === * 1982: ''Tongues'' * 2001: ''Swordfish: In Conversation'' == Eksterne skakels == * {{IMDb|0001731|Sam Shepard}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Shepard, Sam}} [[Kategorie:Geboortes in 1943]] [[Kategorie:Sterftes in 2017]] [[Kategorie:Amerikaanse manlike akteurs van die 20ste eeu]] [[Kategorie:Amerikaanse manlike akteurs van die 21ste eeu]] pjv03kvygmreqz274qoz7swb7nw84md 10 282775 2974588 2965184 2026-10-01T19:54:57Z BurgertB 2401 Bygewerk 2974588 wikitext text/x-wiki {{#switch: {{{1|}}} | 1 = {{datum|1 Oktober 2026|{{{2|}}}}} | 2 = 6 521 | 3 = 4 896 | 4 = 1 079 | 5 = <ref name="Exoplanet Catalog (EPE)">{{cite web |last1=Schneider |first1=J. |title=Interactive Extra-solar Planets Catalog |url=https://exoplanet.eu/catalog/#catalog-table-section |work=The Extrasolar Planets Encyclopedia |access-date={{eksoplaneetgetal/getalle|1}}}}</ref> }}<noinclude> {{documentation}} </noinclude> 0tbrqboydttc0ehp8sla7qo524309ye 0 283789 2974658 2457017 2026-10-01T22:40:46Z Raippa-Valli 215164 2974658 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Denis_Sassou_Nguesso_2014.jpg|duimnael|Denis Sassou Nguesso (2014)]] '''Denis Sassou Nguesso''' (gebore op [[23 November]] [[1943]]) is 'n Kongolese politikus wat sedert 1997 die President van die [[Republiek van die Kongo]] is. Hy was voorheen President van 1979 tot 1992. Gedurende sy eerste periode as president was hy 12 jaar die leier van die [[Kongolese Party van Arbeid]] (PCT). Onder druk van internasionale bronne het hy in 1990 meerparty-politiek ingestel en is hy deur die Nasionale Konferensie van 1991 van die uitvoerende magte ontneem, terwyl hy in die amp as seremoniële staatshoof was. Hy het in die presidensiële verkiesing van 1992 as kandidaat gestaan, maar is verslaan en derde geplaas. Sassou Nguesso was vyf jaar lank 'n opposisieleier voordat hy aan bewind gekom het tydens die Tweede Burgeroorlog (1997-1999), waarin sy rebellemagte president [[Pascal Lissouba]] verdryf het. Na 'n oorgangstydperk wen hy die presidentsverkiesing in 2002, wat lae opposisie-deelname behels het; hy is herkies in die presidentsverkiesing in 2009. Die instelling van 'n nuwe grondwet, wat in 2015 deur referendum aanvaar is, het Sassou Nguesso in staat gestel om vir 'n nuwe termyn te staan. Hy is in die eerste ronde in die presidentsverkiesing in 2016 met 'n meerderheid verkies. Sassou Nguesso word ondersteun deur 'n verskeidenheid politieke partye, veral die PCT. Hy is die president van die PCT-sentrale komitee. == Eksterne skakels == {{Commonskat-inlyn|Denis Sassou Nguesso}} {{Saadjie}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Nguesso, Denis Sassou}} [[Kategorie:Presidente van die Republiek die Kongo]] [[Kategorie:Diktators]] [[Kategorie:Kommuniste]] [[Kategorie:Geboortes in 1943]] [[Kategorie:Lewende mense]] 00hee69ikq4d7jboy6qvfh5v0f0kk2c 0 286786 2974679 2633839 2026-10-02T06:09:13Z Jcwf 4 2974679 wikitext text/x-wiki '''Skurwepadda''' is die gewone naam vir sekere [[Spesie|spesies]] van [[padda]]s (orde [[Anura]]), veral die [[Familie (biologie)|familie]] [[Bufonidae]], wat deur 'n droë, leeragtige vel, kort bene, en groot knoppe wat die parotiskliere bedek, gekenmerk word. Skurwepaddas vorm nie 'n [[Wetenskaplike klassifikasie|taksonomiese]] indeling nie, maar is eerder 'n volkstaksonomie wat paddas wat met droër, harder velle en meer terrestriële habitatte geassosieer word, groepeer. == Taksonomie == In Suid-Afrika kom skurwepaddas van vier genera voor: <ref name="Wildlife">[https://www.wildvernac.org/vernac-names-of-wildlife/frog-names Wildlife in vernacular; Phaka, F.M., Hugé, J., Razhuanzwo, F., Vanhove, M.P.M. & Du Preez, L.H. 2025. Naming South African frogs and reptiles in nine Indigenous languages. African Journal of Herpetology, 1–18.; 2025]</ref> #''[[Capensibufo]]'' Grandison 1980 -- [[bergskurwepadda]]s #''[[Poyntonophrynus]]'' Frost, Grant, Fairovich, Bain, Haas -- [[dwergskurwepadda]]s #''[[Schismaderma]]'' Smith 1849 -- [[bergskurwepadda]]s #''[[Vandijkophrynus]]'' Frost, Grant, Fairovich, Bain, Haas -- [[Van Dijk se skurwepadda]]s == Bronne == * {{cite book |last= |first= |title=[[Handwoordeboek van die Afrikaanse Taal]], 6de uitgawe |date=2015 |publisher=Pearson |language=Afrikaans |isbn=978-1-77025-700-9}} == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == {{Commons-kategorie inlyn|Anura}} {{Saadjie}} {{Taksonbalk}} {{Normdata}} [[Kategorie:Paddas]] hi74kztezl7tly4haxr8dh5wjkcpryb 2974686 2974679 2026-10-02T07:54:53Z Jcwf 4 /* Taksonomie */ 2974686 wikitext text/x-wiki '''Skurwepadda''' is die gewone naam vir sekere [[Spesie|spesies]] van [[padda]]s (orde [[Anura]]), veral die [[Familie (biologie)|familie]] [[Bufonidae]], wat deur 'n droë, leeragtige vel, kort bene, en groot knoppe wat die parotiskliere bedek, gekenmerk word. Skurwepaddas vorm nie 'n [[Wetenskaplike klassifikasie|taksonomiese]] indeling nie, maar is eerder 'n volkstaksonomie wat paddas wat met droër, harder velle en meer terrestriële habitatte geassosieer word, groepeer. == Taksonomie == In Suid-Afrika kom skurwepaddas van vier genera voor: <ref name="Wildlife">[https://www.wildvernac.org/vernac-names-of-wildlife/frog-names Wildlife in vernacular; Phaka, F.M., Hugé, J., Razhuanzwo, F., Vanhove, M.P.M. & Du Preez, L.H. 2025. Naming South African frogs and reptiles in nine Indigenous languages. African Journal of Herpetology, 1–18.; 2025]</ref> #''[[Capensibufo]]'' Grandison 1980 -- [[bergskurwepadda]]s #''[[Poyntonophrynus]]'' Frost, Grant, Fairovich, Bain, Haas -- [[dwergskurwepadda]]s #''[[Schismaderma]]'' Smith 1849 -- [[rooiskurwepadda]]s #''[[Vandijkophrynus]]'' Frost, Grant, Fairovich, Bain, Haas -- [[Van Dijk se skurwepadda]]s == Bronne == * {{cite book |last= |first= |title=[[Handwoordeboek van die Afrikaanse Taal]], 6de uitgawe |date=2015 |publisher=Pearson |language=Afrikaans |isbn=978-1-77025-700-9}} == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == {{Commons-kategorie inlyn|Anura}} {{Saadjie}} {{Taksonbalk}} {{Normdata}} [[Kategorie:Paddas]] 10qzoiwjyo7z4s1pdj37m6olbqpf12b 3 305935 2974510 2971026 2026-10-01T14:04:14Z MediaWiki message delivery 55541 /* Notificación de traducción: Community Wishlist/FAQ */ nuwe afdeling 2974510 wikitext text/x-wiki == Notificación de traducción: Template:2030 movement brand project nav/text == Hola, Toxwiki96: Has recibido esta notificación porque te inscribiste como traductor de español en Meta. La página [[:metawikipedia:Template:2030 movement brand project nav/text|Template:2030 movement brand project nav/text]] está disponible para su traducción. Puedes traducirla aquí: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Template%3A2030+movement+brand+project+nav%2Ftext&language=es&action=page traducir al español] La prioridad de esta página es alta. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Agradecemos enormemente tu ayuda. Traductores como tú hacen que Meta funcione como una verdadera comunidad multilingüe. Puedes [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup cambiar tus preferencias de notificación]. ¡Gracias! Los coordinadores de traducción de Meta&lrm;, 07:52, 18 Junie 2020 (UTC) <!-- Message sent by User:Eihel@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Notificación de traducción: Wikimedia Foundation Board noticeboard/Board Update on Branding == Hola, Toxwiki96: Has recibido esta notificación porque te inscribiste como traductor de español en Meta. La página [[:metawikipedia:Wikimedia Foundation Board noticeboard/Board Update on Branding|Wikimedia Foundation Board noticeboard/Board Update on Branding]] está disponible para su traducción. Puedes traducirla aquí: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+Foundation+Board+noticeboard%2FBoard+Update+on+Branding&language=es&action=page traducir al español] La prioridad de esta página es alta. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Agradecemos enormemente tu ayuda. Traductores como tú hacen que Meta funcione como una verdadera comunidad multilingüe. Puedes [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup cambiar tus preferencias de notificación]. ¡Gracias! Los coordinadores de traducción de Meta&lrm;, 08:50, 22 Junie 2020 (UTC) <!-- Message sent by User:Samuele2002@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Notificación de traducción: VisualEditor/Newsletter/2020/July == Hola, Toxwiki96: Has recibido esta notificación porque te inscribiste como traductor de español y portugués en Meta. La página [[:metawikipedia:VisualEditor/Newsletter/2020/July|VisualEditor/Newsletter/2020/July]] está disponible para su traducción. Puedes traducirla aquí: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-VisualEditor%2FNewsletter%2F2020%2FJuly&language=es&action=page traducir al español] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-VisualEditor%2FNewsletter%2F2020%2FJuly&language=pt&action=page traducir al portugués] La fecha límite para la traducción de esta página es the end of this week. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Agradecemos enormemente tu ayuda. Traductores como tú hacen que Meta funcione como una verdadera comunidad multilingüe. Puedes [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup cambiar tus preferencias de notificación]. ¡Gracias! Los coordinadores de traducción de Meta&lrm;, 20:26, 6 Julie 2020 (UTC) <!-- Message sent by User:Whatamidoing (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Notificación de traducción: Trust and Safety/Case Review Committee/Charter == Hola, Toxwiki96: Has recibido esta notificación porque te inscribiste como traductor de español y portugués en Meta. La página [[:metawikipedia:Trust and Safety/Case Review Committee/Charter|Trust and Safety/Case Review Committee/Charter]] está disponible para su traducción. Puedes traducirla aquí: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Trust+and+Safety%2FCase+Review+Committee%2FCharter&language=es&action=page traducir al español] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Trust+and+Safety%2FCase+Review+Committee%2FCharter&language=pt&action=page traducir al portugués] La prioridad de esta página es media. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Agradecemos enormemente tu ayuda. Traductores como tú hacen que Meta funcione como una verdadera comunidad multilingüe. Puedes [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup cambiar tus preferencias de notificación]. ¡Gracias! Los coordinadores de traducción de Meta&lrm;, 08:33, 8 Julie 2020 (UTC) <!-- Message sent by User:Samuele2002@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Notificación de traducción: Tech/News/2020/32 == Hola, Toxwiki96: Has recibido esta notificación porque te inscribiste como traductor de español y portugués en Meta. La página [[:metawikipedia:Tech/News/2020/32|Tech/News/2020/32]] está disponible para su traducción. Puedes traducirla aquí: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Tech%2FNews%2F2020%2F32&language=es&action=page traducir al español] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Tech%2FNews%2F2020%2F32&language=pt&action=page traducir al portugués] <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Agradecemos enormemente tu ayuda. Traductores como tú hacen que Meta funcione como una verdadera comunidad multilingüe. Puedes [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup cambiar tus preferencias de notificación]. ¡Gracias! Los coordinadores de traducción de Meta&lrm;, 05:27, 31 Julie 2020 (UTC) <!-- Message sent by User:Path slopu@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Notificación de traducción: Tech/Server switch 2020 == Hola, Toxwiki96: Has recibido esta notificación porque te inscribiste como traductor de español y portugués en Meta. La página [[:metawikipedia:Tech/Server switch 2020|Tech/Server switch 2020]] está disponible para su traducción. Puedes traducirla aquí: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Tech%2FServer+switch+2020&language=es&action=page traducir al español] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Tech%2FServer+switch+2020&language=pt&action=page traducir al portugués] La prioridad de esta página es media. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Agradecemos enormemente tu ayuda. Traductores como tú hacen que Meta funcione como una verdadera comunidad multilingüe. Puedes [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup cambiar tus preferencias de notificación]. ¡Gracias! Los coordinadores de traducción de Meta&lrm;, 13:03, 15 Augustus 2020 (UTC) <!-- Message sent by User:Path slopu@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Notificación de traducción: Wikimedia CH == Hola, Toxwiki96: Has recibido esta notificación porque te inscribiste como traductor de español y portugués en Meta. La página [[:metawikipedia:Wikimedia CH|Wikimedia CH]] está disponible para su traducción. Puedes traducirla aquí: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+CH&language=es&action=page traducir al español] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+CH&language=pt&action=page traducir al portugués] La prioridad de esta página es media. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Agradecemos enormemente tu ayuda. Traductores como tú hacen que Meta funcione como una verdadera comunidad multilingüe. Puedes [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup cambiar tus preferencias de notificación]. ¡Gracias! Los coordinadores de traducción de Meta&lrm;, 07:43, 17 Desember 2020 (UTC) <!-- Message sent by User:Eihel@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Notificación de traducción: Wikimedia Community User Group Malaysia == Hola, Toxwiki96: Has recibido esta notificación porque te inscribiste como traductor de español y portugués en Meta. La página [[:metawikipedia:Wikimedia Community User Group Malaysia|Wikimedia Community User Group Malaysia]] está disponible para su traducción. Puedes traducirla aquí: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+Community+User+Group+Malaysia&language=es&action=page traducir al español] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+Community+User+Group+Malaysia&language=pt&action=page traducir al portugués] La prioridad de esta página es baja. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Agradecemos enormemente tu ayuda. Traductores como tú hacen que Meta funcione como una verdadera comunidad multilingüe. Puedes [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup cambiar tus preferencias de notificación]. ¡Gracias! Los coordinadores de traducción de Meta&lrm;, 06:26, 19 Desember 2020 (UTC) <!-- Message sent by User:Eihel@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Notificación de traducción: Wikimedia Community User Group Malaysia/Nav == Hola, Toxwiki96: Has recibido esta notificación porque te inscribiste como traductor de español en Meta. La página [[:metawikipedia:Wikimedia Community User Group Malaysia/Nav|Wikimedia Community User Group Malaysia/Nav]] está disponible para su traducción. Puedes traducirla aquí: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+Community+User+Group+Malaysia%2FNav&language=es&action=page traducir al español] La prioridad de esta página es media. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Agradecemos enormemente tu ayuda. Traductores como tú hacen que Meta funcione como una verdadera comunidad multilingüe. Puedes [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup cambiar tus preferencias de notificación]. ¡Gracias! Los coordinadores de traducción de Meta&lrm;, 06:30, 19 Desember 2020 (UTC) <!-- Message sent by User:Eihel@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Notificación de traducción: Project wiki representatives == Hola, Toxwiki96: Has recibido esta notificación porque te inscribiste como traductor de español y portugués en Meta. La página [[:metawikipedia:Project wiki representatives|Project wiki representatives]] está disponible para su traducción. Puedes traducirla aquí: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Project+wiki+representatives&language=es&action=page traducir al español] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Project+wiki+representatives&language=pt&action=page traducir al portugués] La fecha límite para la traducción de esta página es 2021-02-14. <div lang="en" class="mw-content-ltr">The five year old strategy process has resulted in recommendations. After Global Conversations the number one priority is to establish an Interim Global Council, who will draft a Movement Charter, which will lead to the formation of a Global Council. Please help in translating the concise page "Project wiki representatives" which asks contributor to select for each project wiki a representative, who will help in implementing the first strategic priority.</div> Agradecemos enormemente tu ayuda. Traductores como tú hacen que Meta funcione como una verdadera comunidad multilingüe. Puedes [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup cambiar tus preferencias de notificación]. ¡Gracias! Los coordinadores de traducción de Meta&lrm;, 12:09, 6 Februarie 2021 (UTC) <!-- Message sent by User:Ad Huikeshoven@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Notificación de traducción: VisualEditor/Newsletter/2021/June == Hola, Toxwiki96: Has recibido esta notificación porque te inscribiste como traductor de español y portugués en Meta. La página [[:metawikipedia:VisualEditor/Newsletter/2021/June|VisualEditor/Newsletter/2021/June]] está disponible para su traducción. Puedes traducirla aquí: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-VisualEditor%2FNewsletter%2F2021%2FJune&language=es&action=page traducir al español] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-VisualEditor%2FNewsletter%2F2021%2FJune&language=pt&action=page traducir al portugués] La prioridad de esta página es media. La fecha límite para la traducción de esta página es 2021-06-20. <div lang="en" class="mw-content-ltr">This short newsletter is good news about posting comments on wiki. You can try out the "Discussion tools" in the Beta Features here at Meta-Wiki, too: [[Special:Preferences#mw-prefsection-betafeatures]]. Thank you! </div> Agradecemos enormemente tu ayuda. Traductores como tú hacen que Meta funcione como una verdadera comunidad multilingüe. Puedes [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup cambiar tus preferencias de notificación]. ¡Gracias! Los coordinadores de traducción de Meta&lrm;, 00:16, 16 Junie 2021 (UTC) <!-- Message sent by User:Whatamidoing (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Notificación de traducción: Template:InternetArchiveBot header == Hola, Toxwiki96: Has recibido esta notificación porque te inscribiste como traductor de español y portugués en Meta. La página [[:metawikipedia:Template:InternetArchiveBot header|Template:InternetArchiveBot header]] está disponible para su traducción. Puedes traducirla aquí: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Template%3AInternetArchiveBot+header&language=es&action=page traducir al español] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Template%3AInternetArchiveBot+header&language=pt&action=page traducir al portugués] <div lang="en" class="mw-content-ltr">The InternetArchiveBot team has come up with a new header for its documentation and user pages designed to make important links as easy to find as possible. We use this header on the bot's global user page, and we have it set up to show the labels in your interface language, meaning that the labels will appear in Russian on Russian Wikipedia (unless you override the interface language). In order for this feature to work, we need translations of those labels. There are only six labels: * About the Bot * Report Problem * Contact Us * Documentation * Configure * Disable Bot If you know how to say those things in another language, you can help! And your work will make it easier for non-English speakers to use InternetArchiveBot. </div> Agradecemos enormemente tu ayuda. Traductores como tú hacen que Meta funcione como una verdadera comunidad multilingüe. Puedes [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup cambiar tus preferencias de notificación]. ¡Gracias! Los coordinadores de traducción de Meta&lrm;, 16:20, 29 Junie 2021 (UTC) <!-- Message sent by User:Harej@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Notificación de traducción: InternetArchiveBot/Problem == Hola, Toxwiki96: Has recibido esta notificación porque te inscribiste como traductor de español y portugués en Meta. La página [[:metawikipedia:InternetArchiveBot/Problem|InternetArchiveBot/Problem]] está disponible para su traducción. Puedes traducirla aquí: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-InternetArchiveBot%2FProblem&language=es&action=page traducir al español] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-InternetArchiveBot%2FProblem&language=pt&action=page traducir al portugués] <div lang="en" class="mw-content-ltr">Thank you to everyone who translated "Template:InternetArchiveBot header". The template is now available in 64 languages (including variants)! Now when people visit the bot's user page on those language wikis, they will be greeted with navigation options in their language. (We have since added one more link to the header – "Translate" – translations are appreciated!) This page I am requesting translations for is the "report problem" page for InternetArchiveBot, directing the user to different places depending on the kind of problem they are having. There are a total of 17 terms to translate, consisting of short phrases and sentences. This page is directly linked from the header on InternetArchiveBot's global user page, so your work will likely be seen.</div> Agradecemos enormemente tu ayuda. Traductores como tú hacen que Meta funcione como una verdadera comunidad multilingüe. Puedes [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup cambiar tus preferencias de notificación]. ¡Gracias! Los coordinadores de traducción de Meta&lrm;, 23:14, 12 Julie 2021 (UTC) <!-- Message sent by User:Harej@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Notificación de traducción: Wikimedia Foundation elections/2021/Voting == Hola, Toxwiki96: Has recibido esta notificación porque te inscribiste como traductor de español y portugués en Meta. La página [[:metawikipedia:Wikimedia Foundation elections/2021/Voting|Wikimedia Foundation elections/2021/Voting]] está disponible para su traducción. Puedes traducirla aquí: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+Foundation+elections%2F2021%2FVoting&language=es&action=page traducir al español] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+Foundation+elections%2F2021%2FVoting&language=pt&action=page traducir al portugués] <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Agradecemos enormemente tu ayuda. Traductores como tú hacen que Meta funcione como una verdadera comunidad multilingüe. Puedes [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup cambiar tus preferencias de notificación]. ¡Gracias! Los coordinadores de traducción de Meta&lrm;, 10:21, 2 Augustus 2021 (UTC) <!-- Message sent by User:KCVelaga (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Notificación de traducción: Hack4OpenGLAM == Hola, Toxwiki96: Has recibido esta notificación porque te inscribiste como traductor de español y portugués en Meta. La página [[:metawikipedia:Hack4OpenGLAM|Hack4OpenGLAM]] está disponible para su traducción. Puedes traducirla aquí: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Hack4OpenGLAM&language=es&action=page traducir al español] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Hack4OpenGLAM&language=pt&action=page traducir al portugués] La fecha límite para la traducción de esta página es 2021-09-20. <div lang="en" class="mw-content-ltr">Welcome to translate the messages of the Hack4OpenGLAM hackathon, taking place at the Creative Commons Summit 20–24 September! Your work is appreciated!</div> Agradecemos enormemente tu ayuda. Traductores como tú hacen que Meta funcione como una verdadera comunidad multilingüe. Puedes [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup cambiar tus preferencias de notificación]. ¡Gracias! Los coordinadores de traducción de Meta&lrm;, 10:25, 10 Augustus 2021 (UTC) <!-- Message sent by User:Susannaanas@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Notificación de traducción: Wiki Loves Children == Hola, Toxwiki96: Has recibido esta notificación porque te inscribiste como traductor de español y portugués en Meta. La página [[:metawikipedia:Wiki Loves Children|Wiki Loves Children]] está disponible para su traducción. Puedes traducirla aquí: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wiki+Loves+Children&language=es&action=page traducir al español] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wiki+Loves+Children&language=pt&action=page traducir al portugués] <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Agradecemos enormemente tu ayuda. Traductores como tú hacen que Meta funcione como una verdadera comunidad multilingüe. Puedes [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup cambiar tus preferencias de notificación]. ¡Gracias! Los coordinadores de traducción de Meta&lrm;, 10:39, 10 Augustus 2021 (UTC) <!-- Message sent by User:MdsShakil@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Notificación de traducción: Hack4OpenGLAM/Messages == Hola, Toxwiki96: Has recibido esta notificación porque te inscribiste como traductor de español y portugués en Meta. La página [[:metawikipedia:Hack4OpenGLAM/Messages|Hack4OpenGLAM/Messages]] está disponible para su traducción. Puedes traducirla aquí: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Hack4OpenGLAM%2FMessages&language=es&action=page traducir al español] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Hack4OpenGLAM%2FMessages&language=pt&action=page traducir al portugués] La fecha límite para la traducción de esta página es 2021-09-20. <div lang="en" class="mw-content-ltr">This is an additional set of messages for Hack4OpenGLAM: instructions (the contents of the newsletter) and latest tweets that can be used in several languages. Thank you for your work, it has already been amazing!</div> Agradecemos enormemente tu ayuda. Traductores como tú hacen que Meta funcione como una verdadera comunidad multilingüe. Puedes [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup cambiar tus preferencias de notificación]. ¡Gracias! Los coordinadores de traducción de Meta&lrm;, 22:21, 10 Augustus 2021 (UTC) <!-- Message sent by User:Susannaanas@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Notificación de traducción: Wikimedia Foundation elections/2021/2021-09-07/2021 Election Results/Short == Hola, Toxwiki96: Has recibido esta notificación porque te inscribiste como traductor de español y portugués en Meta. La página [[:metawikipedia:Wikimedia Foundation elections/2021/2021-09-07/2021 Election Results/Short|Wikimedia Foundation elections/2021/2021-09-07/2021 Election Results/Short]] está disponible para su traducción. Puedes traducirla aquí: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+Foundation+elections%2F2021%2F2021-09-07%2F2021+Election+Results%2FShort&language=es&action=page traducir al español] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+Foundation+elections%2F2021%2F2021-09-07%2F2021+Election+Results%2FShort&language=pt&action=page traducir al portugués] La prioridad de esta página es alta. La fecha límite para la traducción de esta página es 2021-09-07. <div lang="en" class="mw-content-ltr">This short text (125 words) is meant to announce the results of the board elections on September, 7 to as much communities and volunteers as possible on such short notice in their native tongue. Please help us to make that happen! </div> Agradecemos enormemente tu ayuda. Traductores como tú hacen que Meta funcione como una verdadera comunidad multilingüe. Puedes [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup cambiar tus preferencias de notificación]. ¡Gracias! Los coordinadores de traducción de Meta&lrm;, 19:04, 6 September 2021 (UTC) <!-- Message sent by User:DBarthel (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Notificación de traducción: Movement Charter/Drafting Committee/Set Up Process == Hola, Toxwiki96: Has recibido esta notificación porque te inscribiste como traductor de español y portugués en Meta. La página [[:metawikipedia:Movement Charter/Drafting Committee/Set Up Process|Movement Charter/Drafting Committee/Set Up Process]] está disponible para su traducción. Puedes traducirla aquí: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Movement+Charter%2FDrafting+Committee%2FSet+Up+Process&language=es&action=page traducir al español] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Movement+Charter%2FDrafting+Committee%2FSet+Up+Process&language=pt&action=page traducir al portugués] La prioridad de esta página es alta. La fecha límite para la traducción de esta página es 2021-09-17. <div lang="en" class="mw-content-ltr">The Movement Charter Drafting Committee election is coming soon. We have just put out a page to inform as many communities on the election. This requires many translations as we want to reach out to as many people as possible in their respective language. So we ask kindly for your support. Any questions? Please contact [[User:DBarthel (WMF)]]. Thanks for your help!</div> Agradecemos enormemente tu ayuda. Traductores como tú hacen que Meta funcione como una verdadera comunidad multilingüe. Puedes [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup cambiar tus preferencias de notificación]. ¡Gracias! Los coordinadores de traducción de Meta&lrm;, 16:09, 13 September 2021 (UTC) <!-- Message sent by User:DBarthel (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Notificación de traducción: Lingua Libre == Hola, Toxwiki96: Has recibido esta notificación porque te inscribiste como traductor de español y portugués en Meta. La página [[:metawikipedia:Lingua Libre|Lingua Libre]] está disponible para su traducción. Puedes traducirla aquí: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Lingua+Libre&language=es&action=page traducir al español] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Lingua+Libre&language=pt&action=page traducir al portugués] La prioridad de esta página es media. La fecha límite para la traducción de esta página es 2021-11-30. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Agradecemos enormemente tu ayuda. Traductores como tú hacen que Meta funcione como una verdadera comunidad multilingüe. Puedes [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup cambiar tus preferencias de notificación]. ¡Gracias! Los coordinadores de traducción de Meta&lrm;, 10:34, 18 September 2021 (UTC) <!-- Message sent by User:WikiLucas00@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Notificación de traducción: Movement Charter/Drafting Committee/Election translation == Hola, Toxwiki96: Has recibido esta notificación porque te inscribiste como traductor de español y portugués en Meta. La página [[:metawikipedia:Movement Charter/Drafting Committee/Election translation|Movement Charter/Drafting Committee/Election translation]] está disponible para su traducción. Puedes traducirla aquí: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Movement+Charter%2FDrafting+Committee%2FElection+translation&language=es&action=page traducir al español] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Movement+Charter%2FDrafting+Committee%2FElection+translation&language=pt&action=page traducir al portugués] La fecha límite para la traducción de esta página es 2021-10-08. <div lang="en" class="mw-content-ltr">2 sentences, 21 words! Movement Charter Drafting Committee Elections are coming. Translating the voting tool SecurePoll in as many native tongues is crucial for this. But: there are two sentences we need to be translated for this. Please support the effort to make this a global experience. Thank you for helping out!</div> Agradecemos enormemente tu ayuda. Traductores como tú hacen que Meta funcione como una verdadera comunidad multilingüe. Puedes [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup cambiar tus preferencias de notificación]. ¡Gracias! Los coordinadores de traducción de Meta&lrm;, 14:04, 6 Oktober 2021 (UTC) <!-- Message sent by User:DBarthel (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Notificación de traducción: Movement Charter/Drafting Committee/MCDC Voter Email short 12-10-2021 == Hola, Toxwiki96: Has recibido esta notificación porque te inscribiste como traductor de español y portugués en Meta. La página [[:metawikipedia:Movement Charter/Drafting Committee/MCDC Voter Email short 12-10-2021|Movement Charter/Drafting Committee/MCDC Voter Email short 12-10-2021]] está disponible para su traducción. Puedes traducirla aquí: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Movement+Charter%2FDrafting+Committee%2FMCDC+Voter+Email+short+12-10-2021&language=es&action=page traducir al español] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Movement+Charter%2FDrafting+Committee%2FMCDC+Voter+Email+short+12-10-2021&language=pt&action=page traducir al portugués] La fecha límite para la traducción de esta página es 2021-10-11. <div lang="en" class="mw-content-ltr">The Movement Charter Drafting Committee Election starts next Monday. We would like to send eligible voters an email, letting them know that now is the time to vote. Of course this should happen in the respective language of the voter. It is only 195 words, a few minutes of work with a great impact! Any language is highly appreciated, we appreciate your help a lot. Thank you and have a great weekend! :)</div> Agradecemos enormemente tu ayuda. Traductores como tú hacen que Meta funcione como una verdadera comunidad multilingüe. Puedes [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup cambiar tus preferencias de notificación]. ¡Gracias! Los coordinadores de traducción de Meta&lrm;, 17:50, 8 Oktober 2021 (UTC) <!-- Message sent by User:DBarthel (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Notificación de traducción: Grants:MSIG/Announcements/2021/Global message == Hola, Toxwiki96: Has recibido esta notificación porque te inscribiste como traductor de español y portugués en Meta. La página [[:metawikipedia:Grants:MSIG/Announcements/2021/Global message|Grants:MSIG/Announcements/2021/Global message]] está disponible para su traducción. Puedes traducirla aquí: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Grants%3AMSIG%2FAnnouncements%2F2021%2FGlobal+message&language=es&action=page traducir al español] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Grants%3AMSIG%2FAnnouncements%2F2021%2FGlobal+message&language=pt&action=page traducir al portugués] La fecha límite para la traducción de esta página es 2021-10-26. <div lang="en" class="mw-content-ltr">Hi everbody! The [[Movement Strategy and Governance|Movement Strategy and Governance team]] is announcing a Movement Strategy Implementation Grants program to the communities. We want to reach out to as many communities as possible, calling out volunteers globally. Please support us and help translating the announcement in all the languages you speak, '''it is only 50 words'''. We will send it out as a mass message later. Beyond this: if you would like to, please check out the program and spread the word. We would appreciate your help in sharing this news in social media channels of your community. We are grateful for all your support, you are awesome!</div> Agradecemos enormemente tu ayuda. Traductores como tú hacen que Meta funcione como una verdadera comunidad multilingüe. Puedes [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup cambiar tus preferencias de notificación]. ¡Gracias! Los coordinadores de traducción de Meta&lrm;, 14:24, 21 Oktober 2021 (UTC) <!-- Message sent by User:DBarthel (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Notificación de traducción: Movement Charter/Drafting Committee/Elections/Results/Announcement == Hola, Toxwiki96: Has recibido esta notificación porque te inscribiste como traductor de español y portugués en Meta. La página [[:metawikipedia:Movement Charter/Drafting Committee/Elections/Results/Announcement|Movement Charter/Drafting Committee/Elections/Results/Announcement]] está disponible para su traducción. Puedes traducirla aquí: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Movement+Charter%2FDrafting+Committee%2FElections%2FResults%2FAnnouncement&language=es&action=page traducir al español] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Movement+Charter%2FDrafting+Committee%2FElections%2FResults%2FAnnouncement&language=pt&action=page traducir al portugués] La fecha límite para la traducción de esta página es 2021-10-31. <div lang="en" class="mw-content-ltr">The announcement of the members of the Movement Charter Drafting Committee is coming close. We would like to announce the results in as many languages as possible and kindly ask for your support. It is '''less than 100 words''', we would appreciate your help a lot and it is just a few minutes. Thank you for your continuous support! </div> Agradecemos enormemente tu ayuda. Traductores como tú hacen que Meta funcione como una verdadera comunidad multilingüe. Puedes [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup cambiar tus preferencias de notificación]. ¡Gracias! Los coordinadores de traducción de Meta&lrm;, 13:31, 29 Oktober 2021 (UTC) <!-- Message sent by User:DBarthel (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Notificación de traducción: Wikimedia Foundation Board of Trustees/Call for feedback: Board of Trustees elections == Hola, Toxwiki96: Has recibido esta notificación porque te inscribiste como traductor de español y portugués en Meta. La página [[:metawikipedia:Wikimedia Foundation Board of Trustees/Call for feedback: Board of Trustees elections|Wikimedia Foundation Board of Trustees/Call for feedback: Board of Trustees elections]] está disponible para su traducción. Puedes traducirla aquí: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+Foundation+Board+of+Trustees%2FCall+for+feedback%3A+Board+of+Trustees+elections&language=es&action=page traducir al español] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+Foundation+Board+of+Trustees%2FCall+for+feedback%3A+Board+of+Trustees+elections&language=pt&action=page traducir al portugués] La fecha límite para la traducción de esta página es 2022-01-10. <div lang="en" class="mw-content-ltr">''This year four seats of the WMF Board of Trustees are to be newly filled and there will be a Call for Feedback about the Board of Trustees selection processes from 10 January to 7 February 2022.'' ''The [[Movement Strategy and Governance]] team is supporting this Call for Feedback. For widest outreach across the Wikiverse we kindly ask you to support this by helping us out with additional translations.'' '''Postscriptum: During the last year many of you have helped us a lot to reach out to many different communities by translating in dozens of languages. We are utterly grateful for this - thanks to all of you for your ongoing support! You are the best!''' </div> Agradecemos enormemente tu ayuda. Traductores como tú hacen que Meta funcione como una verdadera comunidad multilingüe. Puedes [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup cambiar tus preferencias de notificación]. ¡Gracias! Los coordinadores de traducción de Meta&lrm;, 17:25, 7 Januarie 2022 (UTC) <!-- Message sent by User:DBarthel (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Notificación de traducción: Wikimedia Foundation Board of Trustees/Call for feedback: Board of Trustees elections/Call for Feedback about the Board of Trustees elections is now open/Short == Hola, Toxwiki96: Has recibido esta notificación porque te inscribiste como traductor de español y portugués en Meta. La página [[:metawikipedia:Wikimedia Foundation Board of Trustees/Call for feedback: Board of Trustees elections/Call for Feedback about the Board of Trustees elections is now open/Short|Wikimedia Foundation Board of Trustees/Call for feedback: Board of Trustees elections/Call for Feedback about the Board of Trustees elections is now open/Short]] está disponible para su traducción. Puedes traducirla aquí: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+Foundation+Board+of+Trustees%2FCall+for+feedback%3A+Board+of+Trustees+elections%2FCall+for+Feedback+about+the+Board+of+Trustees+elections+is+now+open%2FShort&language=es&action=page traducir al español] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+Foundation+Board+of+Trustees%2FCall+for+feedback%3A+Board+of+Trustees+elections%2FCall+for+Feedback+about+the+Board+of+Trustees+elections+is+now+open%2FShort&language=pt&action=page traducir al portugués] La fecha límite para la traducción de esta página es 2022-01-13. <div lang="en" class="mw-content-ltr">Hi all, the [[Movement Strategy and Governance]] team is asking you for your help. We want to invite communities globally to a Call for Feedback about the Board of Trustees selection processes from 10 January to 7 February 2022. We want to send out a message next Friday to all communities in as many languages as possible. It is '''only 130 words'''! Your help is very much appreciated! Thank you for your time!</div> Agradecemos enormemente tu ayuda. Traductores como tú hacen que Meta funcione como una verdadera comunidad multilingüe. Puedes [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup cambiar tus preferencias de notificación]. ¡Gracias! Los coordinadores de traducción de Meta&lrm;, 21:02, 11 Januarie 2022 (UTC) <!-- Message sent by User:DBarthel (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Notificación de traducción: Template:Education/News/Contents == Hola, Toxwiki96: Has recibido esta notificación porque te inscribiste como traductor de español y portugués en Meta. La página [[:metawikipedia:Template:Education/News/Contents|Template:Education/News/Contents]] está disponible para su traducción. Puedes traducirla aquí: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Template%3AEducation%2FNews%2FContents&language=es&action=page traducir al español] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Template%3AEducation%2FNews%2FContents&language=pt&action=page traducir al portugués] <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Agradecemos enormemente tu ayuda. Traductores como tú hacen que Meta funcione como una verdadera comunidad multilingüe. Puedes [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup cambiar tus preferencias de notificación]. ¡Gracias! Los coordinadores de traducción de Meta&lrm;, 08:48, 22 Januarie 2022 (UTC) <!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Notificación de traducción: Template:Education/News/Drafts == Hola, Toxwiki96: Has recibido esta notificación porque te inscribiste como traductor de español y portugués en Meta. La página [[:metawikipedia:Template:Education/News/Drafts|Template:Education/News/Drafts]] está disponible para su traducción. Puedes traducirla aquí: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Template%3AEducation%2FNews%2FDrafts&language=es&action=page traducir al español] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Template%3AEducation%2FNews%2FDrafts&language=pt&action=page traducir al portugués] <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Agradecemos enormemente tu ayuda. Traductores como tú hacen que Meta funcione como una verdadera comunidad multilingüe. Puedes [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup cambiar tus preferencias de notificación]. ¡Gracias! Los coordinadores de traducción de Meta&lrm;, 09:00, 22 Januarie 2022 (UTC) <!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Notificación de traducción: Template:Education/News/Drafts == Hola, Toxwiki96: Has recibido esta notificación porque te inscribiste como traductor de español y portugués en Meta. La página [[:metawikipedia:Template:Education/News/Drafts|Template:Education/News/Drafts]] está disponible para su traducción. Puedes traducirla aquí: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Template%3AEducation%2FNews%2FDrafts&language=es&action=page traducir al español] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Template%3AEducation%2FNews%2FDrafts&language=pt&action=page traducir al portugués] <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Agradecemos enormemente tu ayuda. Traductores como tú hacen que Meta funcione como una verdadera comunidad multilingüe. Puedes [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup cambiar tus preferencias de notificación]. ¡Gracias! Los coordinadores de traducción de Meta&lrm;, 14:33, 22 Januarie 2022 (UTC) <!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Notificación de traducción: Education/Newsletter/January 2022/Headlines == Hola, Toxwiki96: Has recibido esta notificación porque te inscribiste como traductor de español y portugués en Meta. La página [[:metawikipedia:Education/Newsletter/January 2022/Headlines|Education/Newsletter/January 2022/Headlines]] está disponible para su traducción. Puedes traducirla aquí: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Education%2FNewsletter%2FJanuary+2022%2FHeadlines&language=es&action=page traducir al español] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Education%2FNewsletter%2FJanuary+2022%2FHeadlines&language=pt&action=page traducir al portugués] La prioridad de esta página es alta. La fecha límite para la traducción de esta página es 2022-01-24. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Agradecemos enormemente tu ayuda. Traductores como tú hacen que Meta funcione como una verdadera comunidad multilingüe. Puedes [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup cambiar tus preferencias de notificación]. ¡Gracias! Los coordinadores de traducción de Meta&lrm;, 17:26, 22 Januarie 2022 (UTC) <!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Notificación de traducción: Education/Newsletter/January 2022 == Hola, Toxwiki96: Has recibido esta notificación porque te inscribiste como traductor de español y portugués en Meta. La página [[:metawikipedia:Education/Newsletter/January 2022|Education/Newsletter/January 2022]] está disponible para su traducción. Puedes traducirla aquí: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Education%2FNewsletter%2FJanuary+2022&language=es&action=page traducir al español] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Education%2FNewsletter%2FJanuary+2022&language=pt&action=page traducir al portugués] <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Agradecemos enormemente tu ayuda. Traductores como tú hacen que Meta funcione como una verdadera comunidad multilingüe. Puedes [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup cambiar tus preferencias de notificación]. ¡Gracias! Los coordinadores de traducción de Meta&lrm;, 17:29, 22 Januarie 2022 (UTC) <!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Notificación de traducción: Leadership Development Task Force/Call for Feedback Announcement == Hola, Toxwiki96: Has recibido esta notificación porque te inscribiste como traductor de español y portugués en Meta. La página [[:metawikipedia:Leadership Development Task Force/Call for Feedback Announcement|Leadership Development Task Force/Call for Feedback Announcement]] está disponible para su traducción. Puedes traducirla aquí: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Leadership+Development+Task+Force%2FCall+for+Feedback+Announcement&language=es&action=page traducir al español] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Leadership+Development+Task+Force%2FCall+for+Feedback+Announcement&language=pt&action=page traducir al portugués] La fecha límite para la traducción de esta página es 2022-02-07. <div lang="en" class="mw-content-ltr">Good day to you from [[Movement Strategy and Governance]]! The coming weeks see a Call for Feedback concerning the creation of a movementwide [[Leadership_Development_Task_Force]]. We are announcing it by a short message of '''only 60 words''' to be distributed globally on Tuesday. Global distribution asks for native language support, so we kindly ask for your help to have as many translations as possible available. It should be a few minutes of work only. Thank you very much for your help, [[Gebruiker:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Gebruikerbespreking:MediaWiki message delivery|kontak]]) 10:13, 4 Februarie 2022 (UTC)</div> Agradecemos enormemente tu ayuda. Traductores como tú hacen que Meta funcione como una verdadera comunidad multilingüe. Puedes [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup cambiar tus preferencias de notificación]. ¡Gracias! Los coordinadores de traducción de Meta&lrm;, 10:13, 4 Februarie 2022 (UTC) <!-- Message sent by User:DBarthel (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Notificación de traducción: ContribuLing 2022 == Hola, Toxwiki96: Has recibido esta notificación porque te inscribiste como traductor de español y portugués en Meta. La página [[:metawikipedia:ContribuLing 2022|ContribuLing 2022]] está disponible para su traducción. Puedes traducirla aquí: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-ContribuLing+2022&language=es&action=page traducir al español] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-ContribuLing+2022&language=pt&action=page traducir al portugués] La prioridad de esta página es media. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Agradecemos enormemente tu ayuda. Traductores como tú hacen que Meta funcione como una verdadera comunidad multilingüe. Puedes [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup cambiar tus preferencias de notificación]. ¡Gracias! Los coordinadores de traducción de Meta&lrm;, 12:05, 12 Februarie 2022 (UTC) <!-- Message sent by User:WikiLucas00@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Notificación de traducción: Universal Code of Conduct/Enforcement guidelines == Hola, Toxwiki96: Has recibido esta notificación porque te inscribiste como traductor de español y portugués en Meta. La página [[:metawikipedia:Universal Code of Conduct/Enforcement guidelines|Universal Code of Conduct/Enforcement guidelines]] está disponible para su traducción. Puedes traducirla aquí: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Universal+Code+of+Conduct%2FEnforcement+guidelines&language=es&action=page traducir al español] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Universal+Code+of+Conduct%2FEnforcement+guidelines&language=pt&action=page traducir al portugués] <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Agradecemos enormemente tu ayuda. Traductores como tú hacen que Meta funcione como una verdadera comunidad multilingüe. Puedes [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup cambiar tus preferencias de notificación]. ¡Gracias! Los coordinadores de traducción de Meta&lrm;, 15:18, 22 Februarie 2022 (UTC) <!-- Message sent by User:Ericliu1912@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Notificación de traducción: Ukraine's Cultural Diplomacy Month == Hola, Toxwiki96: Has recibido esta notificación porque te inscribiste como traductor de español y portugués en Meta. La página [[:metawikipedia:Ukraine's Cultural Diplomacy Month|Ukraine's Cultural Diplomacy Month]] está disponible para su traducción. Puedes traducirla aquí: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Ukraine%27s+Cultural+Diplomacy+Month&language=es&action=page traducir al español] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Ukraine%27s+Cultural+Diplomacy+Month&language=pt&action=page traducir al portugués] <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Agradecemos enormemente tu ayuda. Traductores como tú hacen que Meta funcione como una verdadera comunidad multilingüe. Puedes [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup cambiar tus preferencias de notificación]. ¡Gracias! Los coordinadores de traducción de Meta&lrm;, 01:50, 2 Maart 2022 (UTC) <!-- Message sent by User:Juan90264@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Notificación de traducción: Universal Code of Conduct/Enforcement guidelines/Voting/Translations == Hola, Toxwiki96: Has recibido esta notificación porque te inscribiste como traductor de español y portugués en Meta. La página [[:metawikipedia:Universal Code of Conduct/Enforcement guidelines/Voting/Translations|Universal Code of Conduct/Enforcement guidelines/Voting/Translations]] está disponible para su traducción. Puedes traducirla aquí: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Universal+Code+of+Conduct%2FEnforcement+guidelines%2FVoting%2FTranslations&language=es&action=page traducir al español] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Universal+Code+of+Conduct%2FEnforcement+guidelines%2FVoting%2FTranslations&language=pt&action=page traducir al portugués] La fecha límite para la traducción de esta página es 2022-03-06. <div lang="en" class="mw-content-ltr">Next Monday the ratification for the UCoC Enforcement Guidelines starts, an important step concerning an important document. We would like to invite people from all the global communities to take part in this process. To make the voting available in as many native languages as possible, we would appreciate your help in translations! '''This is 189 words only''', just a few minutes of simple work and it is an important contribution to strengthen your community's voice. Thank you very much for your help, [[User:DBarthel (WMF)|DBarthel (WMF)]] </div> Agradecemos enormemente tu ayuda. Traductores como tú hacen que Meta funcione como una verdadera comunidad multilingüe. Puedes [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup cambiar tus preferencias de notificación]. ¡Gracias! Los coordinadores de traducción de Meta&lrm;, 13:51, 4 Maart 2022 (UTC) <!-- Message sent by User:DBarthel (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Notificación de traducción: ContribuLing 2022/Program == Hola, Toxwiki96: Has recibido esta notificación porque te inscribiste como traductor de español y portugués en Meta. La página [[:metawikipedia:ContribuLing 2022/Program|ContribuLing 2022/Program]] está disponible para su traducción. Puedes traducirla aquí: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-ContribuLing+2022%2FProgram&language=es&action=page traducir al español] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-ContribuLing+2022%2FProgram&language=pt&action=page traducir al portugués] La prioridad de esta página es media. La fecha límite para la traducción de esta página es 2022-03-31. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Agradecemos enormemente tu ayuda. Traductores como tú hacen que Meta funcione como una verdadera comunidad multilingüe. Puedes [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup cambiar tus preferencias de notificación]. ¡Gracias! Los coordinadores de traducción de Meta&lrm;, 15:49, 26 Maart 2022 (UTC) <!-- Message sent by User:WikiLucas00@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Notificación de traducción: Wikimedia chapters/Creation guide/Bylaw Guidelines == Hola, Toxwiki96: Has recibido esta notificación porque te inscribiste como traductor de español en Meta. La página [[:metawikipedia:Wikimedia chapters/Creation guide/Bylaw Guidelines|Wikimedia chapters/Creation guide/Bylaw Guidelines]] está disponible para su traducción. Puedes traducirla aquí: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+chapters%2FCreation+guide%2FBylaw+Guidelines&language=es&action=page traducir al español] La prioridad de esta página es media. <div lang="en" class="mw-content-ltr">Hello translators. We have created a new resource to help affiliates draft their by-laws and we need your help to translate these. Best regards </div> Agradecemos enormemente tu ayuda. Traductores como tú hacen que Meta funcione como una verdadera comunidad multilingüe. Puedes [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup cambiar tus preferencias de notificación]. ¡Gracias! Los coordinadores de traducción de Meta&lrm;, 13:46, 21 April 2022 (UTC) <!-- Message sent by User:DNdubane (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Notificación de traducción: GLAM School/Questions == Hola, Toxwiki96: Has recibido esta notificación porque te inscribiste como traductor de español y portugués en Meta. La página [[:metawikipedia:GLAM School/Questions|GLAM School/Questions]] está disponible para su traducción. Puedes traducirla aquí: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-GLAM+School%2FQuestions&language=es&action=page traducir al español] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-GLAM+School%2FQuestions&language=pt&action=page traducir al portugués] La fecha límite para la traducción de esta página es 2022-12-31. <div lang="en" class="mw-content-ltr">GLAM School is a project by AvoinGLAM to chart out, uncover, and support practices that help GLAM professionals, GLAM-Wiki volunteers, Open GLAM advocates and others to be more empowered to contribute to Wikimedia and other open projects. In 2022 we are conducting surveys, chats, and interviews across organizations and networks involved in providing Open Access to cultural heritage. This page lists the questions that are used in the survey and the interviews.</div> Agradecemos enormemente tu ayuda. Traductores como tú hacen que Meta funcione como una verdadera comunidad multilingüe. Puedes [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup cambiar tus preferencias de notificación]. ¡Gracias! Los coordinadores de traducción de Meta&lrm;, 08:53, 26 April 2022 (UTC) <!-- Message sent by User:Susannaanas@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Notificación de traducción: VisualEditor/Newsletter/2022/April == Hola, Toxwiki96: Has recibido esta notificación porque te inscribiste como traductor de español y portugués en Meta. La página [[:metawikipedia:VisualEditor/Newsletter/2022/April|VisualEditor/Newsletter/2022/April]] está disponible para su traducción. Puedes traducirla aquí: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-VisualEditor%2FNewsletter%2F2022%2FApril&language=es&action=page traducir al español] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-VisualEditor%2FNewsletter%2F2022%2FApril&language=pt&action=page traducir al portugués] <div lang="en" class="mw-content-ltr"><b><span style="vertical-align:top;padding:0 0.3em;">[[File:SMirC-congrats.svg|19x19px|Thank you very much!]]</span>¡Gracias!</b></div> Agradecemos enormemente tu ayuda. Traductores como tú hacen que Meta funcione como una verdadera comunidad multilingüe. Puedes [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup cambiar tus preferencias de notificación]. ¡Gracias! Los coordinadores de traducción de Meta&lrm;, 16:53, 27 April 2022 (UTC) <!-- Message sent by User:Whatamidoing (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Notificación de traducción: GLAM School/Questions == Hola, Toxwiki96: Has recibido esta notificación porque te inscribiste como traductor de español y portugués en Meta. La página [[:metawikipedia:GLAM School/Questions|GLAM School/Questions]] está disponible para su traducción. Puedes traducirla aquí: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-GLAM+School%2FQuestions&language=es&action=page traducir al español] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-GLAM+School%2FQuestions&language=pt&action=page traducir al portugués] La fecha límite para la traducción de esta página es 2022-12-31. <div lang="en" class="mw-content-ltr">Thank you for the wonderful work you are doing! I have made a couple of small modifications to the existing text and added one new section. I hope you would be willing to have a look at those. Thank you again! Cheers, Susanna</div> Agradecemos enormemente tu ayuda. Traductores como tú hacen que Meta funcione como una verdadera comunidad multilingüe. Puedes [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup cambiar tus preferencias de notificación]. ¡Gracias! Los coordinadores de traducción de Meta&lrm;, 07:07, 29 April 2022 (UTC) <!-- Message sent by User:Susannaanas@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Notificación de traducción: GLAM School == Hola, Toxwiki96: Has recibido esta notificación porque te inscribiste como traductor de español y portugués en Meta. La página [[:metawikipedia:GLAM School|GLAM School]] está disponible para su traducción. Puedes traducirla aquí: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-GLAM+School&language=es&action=page traducir al español] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-GLAM+School&language=pt&action=page traducir al portugués] La fecha límite para la traducción de esta página es 2022-12-31. <div lang="en" class="mw-content-ltr">The GLAM School main page is ready for translation. I hope the syntax still remained correct after I changed the page a lot. Thank you for your amazing help!</div> Agradecemos enormemente tu ayuda. Traductores como tú hacen que Meta funcione como una verdadera comunidad multilingüe. Puedes [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup cambiar tus preferencias de notificación]. ¡Gracias! Los coordinadores de traducción de Meta&lrm;, 18:20, 4 Mei 2022 (UTC) <!-- Message sent by User:Susannaanas@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Notificación de traducción: Wikimedia Foundation elections/2022/Announcement/Board voter email == Hola, Toxwiki96: Has recibido esta notificación porque te inscribiste como traductor de español y portugués en Meta. La página [[:metawikipedia:Wikimedia Foundation elections/2022/Announcement/Board voter email|Wikimedia Foundation elections/2022/Announcement/Board voter email]] está disponible para su traducción. Puedes traducirla aquí: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+Foundation+elections%2F2022%2FAnnouncement%2FBoard+voter+email&language=es&action=page traducir al español] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+Foundation+elections%2F2022%2FAnnouncement%2FBoard+voter+email&language=pt&action=page traducir al portugués] La prioridad de esta página es alta. <div lang="en" class="mw-content-ltr">Hi all! The community vote of this year's Board Elections are close. As always voter mails will be sent out. To invite as many community members as possible in their native tongue your help is very much appreciated. While there are already plenty of translations we would appreciate you to check for languages still missing and to contribute translations for these. The mails are short, just a bit about two times '''200 words''', a few minutes of work. Your support is very important as it helps communities to learn about the election and to cast their vote. Best, Denis Barthel (WMF) (Movement Strategy and Governance)</div> Agradecemos enormemente tu ayuda. Traductores como tú hacen que Meta funcione como una verdadera comunidad multilingüe. Puedes [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup cambiar tus preferencias de notificación]. ¡Gracias! Los coordinadores de traducción de Meta&lrm;, 12:51, 9 Augustus 2022 (UTC) <!-- Message sent by User:DBarthel (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Notificación de traducción: Global groups == Hola, Toxwiki96: Has recibido esta notificación porque te inscribiste como traductor de portugués en Meta. La página [[:metawikipedia:Global groups|Global groups]] está disponible para su traducción. Puedes traducirla aquí: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Global+groups&language=pt&action=page traducir al portugués] <div lang="en" class="mw-content-ltr">[[m:Global groups|Global groups]] is a useful page that has information about global user groups. Kindly help to translate them into your language.</div> Agradecemos enormemente tu ayuda. Traductores como tú hacen que Meta funcione como una verdadera comunidad multilingüe. Puedes [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup cambiar tus preferencias de notificación]. ¡Gracias! Los coordinadores de traducción de Meta&lrm;, 13:58, 12 September 2022 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Notificación de traducción: Global bans == Hola, Toxwiki96: Has recibido esta notificación porque te inscribiste como traductor de portugués en Meta. La página [[:metawikipedia:Global bans|Global bans]] está disponible para su traducción. Puedes traducirla aquí: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Global+bans&language=pt&action=page traducir al portugués] <div lang="en" class="mw-content-ltr">[[m:Global bans|Global bans]] is a useful page that has information about global user bans. Kindly help to translate them into your language.</div> Agradecemos enormemente tu ayuda. Traductores como tú hacen que Meta funcione como una verdadera comunidad multilingüe. Puedes [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup cambiar tus preferencias de notificación]. ¡Gracias! Los coordinadores de traducción de Meta&lrm;, 14:56, 12 September 2022 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Notificación de traducción: Universal Code of Conduct/Revised enforcement guidelines/Announcement/Consultation Close == Hola, Toxwiki96: Has recibido esta notificación porque te inscribiste como traductor de español y portugués en Meta. La página [[:metawikipedia:Universal Code of Conduct/Revised enforcement guidelines/Announcement/Consultation Close|Universal Code of Conduct/Revised enforcement guidelines/Announcement/Consultation Close]] está disponible para su traducción. Puedes traducirla aquí: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Universal+Code+of+Conduct%2FRevised+enforcement+guidelines%2FAnnouncement%2FConsultation+Close&language=es&action=page traducir al español] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Universal+Code+of+Conduct%2FRevised+enforcement+guidelines%2FAnnouncement%2FConsultation+Close&language=pt&action=page traducir al portugués] La prioridad de esta página es media. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Agradecemos enormemente tu ayuda. Traductores como tú hacen que Meta funcione como una verdadera comunidad multilingüe. Puedes [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup cambiar tus preferencias de notificación]. ¡Gracias! Los coordinadores de traducción de Meta&lrm;, 02:18, 13 Oktober 2022 (UTC) <!-- Message sent by User:RamzyM (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Notificación de traducción: Template:2030 movement brand project nav/text == Hola, Toxwiki96: Has recibido esta notificación porque te inscribiste como traductor de portugués en Meta. La página [[:metawikipedia:Template:2030 movement brand project nav/text|Template:2030 movement brand project nav/text]] está disponible para su traducción. Puedes traducirla aquí: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Template%3A2030+movement+brand+project+nav%2Ftext&language=pt&action=page traducir al portugués] <div lang="en" class="mw-content-ltr">Kindly help to translate into your language for Wikimedia 2030.</div> Agradecemos enormemente tu ayuda. Traductores como tú hacen que Meta funcione como una verdadera comunidad multilingüe. Puedes [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup cambiar tus preferencias de notificación]. ¡Gracias! Los coordinadores de traducción de Meta&lrm;, 04:55, 28 November 2022 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Notificación de traducción: Template:2030 movement brand project nav/text == Hola, Toxwiki96: Has recibido esta notificación porque te inscribiste como traductor de portugués en Meta. La página [[:metawikipedia:Template:2030 movement brand project nav/text|Template:2030 movement brand project nav/text]] está disponible para su traducción. Puedes traducirla aquí: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Template%3A2030+movement+brand+project+nav%2Ftext&language=pt&action=page traducir al portugués] <div lang="en" class="mw-content-ltr">Kindly help to translate into your language for Wikimedia 2030.</div> Agradecemos enormemente tu ayuda. Traductores como tú hacen que Meta funcione como una verdadera comunidad multilingüe. Puedes [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup cambiar tus preferencias de notificación]. ¡Gracias! Los coordinadores de traducción de Meta&lrm;, 10:07, 28 November 2022 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Notificación de traducción: Tests == Hola, Toxwiki96: Has recibido esta notificación porque te inscribiste como traductor de español y portugués en Meta. La página [[:metawikipedia:Tests|Tests]] está disponible para su traducción. Puedes traducirla aquí: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Tests&language=es&action=page traducir al español] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Tests&language=pt&action=page traducir al portugués] La prioridad de esta página es baja. <div lang="en" class="mw-content-ltr">= This is a test message, please ignore = = ଏହା ଏକ ପରୀକ୍ଷା ସନ୍ଦେଶ, ଦୟାକରି ଅଣଦେଖା କରନ୍ତୁ = </div> Agradecemos enormemente tu ayuda. Traductores como tú hacen que Meta funcione como una verdadera comunidad multilingüe. Puedes [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup cambiar tus preferencias de notificación]. ¡Gracias! Los coordinadores de traducción de Meta&lrm;, 17:39, 13 Januarie 2023 (UTC) <!-- Message sent by User:APatro (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Notificación de traducción: Tests == Hola, Toxwiki96: Has recibido esta notificación porque te inscribiste como traductor de español y portugués en Meta. La página [[:metawikipedia:Tests|Tests]] está disponible para su traducción. Puedes traducirla aquí: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Tests&language=es&action=page traducir al español] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Tests&language=pt&action=page traducir al portugués] La prioridad de esta página es baja. <div lang="en" class="mw-content-ltr">= This is a test message, please ignore = = ଏହା ଏକ ପରୀକ୍ଷା ସନ୍ଦେଶ, ଦୟାକରି ଅଣଦେଖା କରନ୍ତୁ = </div> Agradecemos enormemente tu ayuda. Traductores como tú hacen que Meta funcione como una verdadera comunidad multilingüe. Puedes [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup cambiar tus preferencias de notificación]. ¡Gracias! Los coordinadores de traducción de Meta&lrm;, 17:46, 13 Januarie 2023 (UTC) <!-- Message sent by User:APatro (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Notificación de traducción: Universal Code of Conduct/Enforcement guidelines/Voting/Translations == Hola, Toxwiki96: Has recibido esta notificación porque te inscribiste como traductor de portugués en Meta. La página [[:metawikipedia:Universal Code of Conduct/Enforcement guidelines/Voting/Translations|Universal Code of Conduct/Enforcement guidelines/Voting/Translations]] está disponible para su traducción. Puedes traducirla aquí: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Universal+Code+of+Conduct%2FEnforcement+guidelines%2FVoting%2FTranslations&language=pt&action=page traducir al portugués] La prioridad de esta página es alta. La fecha límite para la traducción de esta página es 2023-01-16. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Agradecemos enormemente tu ayuda. Traductores como tú hacen que Meta funcione como una verdadera comunidad multilingüe. Puedes [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup cambiar tus preferencias de notificación]. ¡Gracias! Los coordinadores de traducción de Meta&lrm;, 03:56, 14 Januarie 2023 (UTC) <!-- Message sent by User:RamzyM (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Notificación de traducción: ContribuLing 2023 == Hola, Toxwiki96: Has recibido esta notificación porque te inscribiste como traductor de español y portugués en Meta. La página [[:metawikipedia:ContribuLing 2023|ContribuLing 2023]] está disponible para su traducción. Puedes traducirla aquí: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-ContribuLing+2023&language=es&action=page traducir al español] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-ContribuLing+2023&language=pt&action=page traducir al portugués] La fecha límite para la traducción de esta página es 2023-02-28. <div lang="en" class="mw-content-ltr">ContribuLing is a Wikimedia event focusing on collaborative tools and minority languages. Please consider translating the page and - why not - proposing a presentation or a workshop! Thank you very much, on behalf of the organizing committee</div> Agradecemos enormemente tu ayuda. Traductores como tú hacen que Meta funcione como una verdadera comunidad multilingüe. Puedes [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup cambiar tus preferencias de notificación]. ¡Gracias! Los coordinadores de traducción de Meta&lrm;, 10:18, 2 Februarie 2023 (UTC) <!-- Message sent by User:WikiLucas00@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Notificación de traducción: VisualEditor/Newsletter/2023/February == Hola, Toxwiki96: Has recibido esta notificación porque te inscribiste como traductor de español y portugués en Meta. La página [[:metawikipedia:VisualEditor/Newsletter/2023/February|VisualEditor/Newsletter/2023/February]] está disponible para su traducción. Puedes traducirla aquí: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-VisualEditor%2FNewsletter%2F2023%2FFebruary&language=es&action=page traducir al español] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-VisualEditor%2FNewsletter%2F2023%2FFebruary&language=pt&action=page traducir al portugués] <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Agradecemos enormemente tu ayuda. Traductores como tú hacen que Meta funcione como una verdadera comunidad multilingüe. Puedes [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup cambiar tus preferencias de notificación]. ¡Gracias! Los coordinadores de traducción de Meta&lrm;, 23:54, 17 Februarie 2023 (UTC) <!-- Message sent by User:Whatamidoing (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Notificación de traducción: $1 == Hola, Toxwiki96: Has recibido esta notificación porque te inscribiste como traductor de español y portugués en Meta. La página [[:metawikipedia:$1|$1]] está disponible para su traducción. Puedes traducirla aquí: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-%241&language=es&action=page traducir al español] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-%241&language=pt&action=page traducir al portugués] <div lang="en" class="mw-content-ltr">Hello translators. Please help us with this group page.</div> Agradecemos enormemente tu ayuda. Traductores como tú hacen que Meta funcione como una verdadera comunidad multilingüe. Puedes [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup cambiar tus preferencias de notificación]. ¡Gracias! Los coordinadores de traducción de Meta&lrm;, 13:42, 22 Maart 2023 (UTC) <!-- Message sent by User:DNdubane (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Notificación de traducción: Wikimédiens du Burkina Faso == Hola, Toxwiki96: Has recibido esta notificación porque te inscribiste como traductor de español y portugués en Meta. La página [[:metawikipedia:Wikimédiens du Burkina Faso|Wikimédiens du Burkina Faso]] está disponible para su traducción. Puedes traducirla aquí: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikim%C3%A9diens+du+Burkina+Faso&language=es&action=page traducir al español] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikim%C3%A9diens+du+Burkina+Faso&language=pt&action=page traducir al portugués] <div lang="en" class="mw-content-ltr">Please help us translating this page</div> Agradecemos enormemente tu ayuda. Traductores como tú hacen que Meta funcione como una verdadera comunidad multilingüe. Puedes [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup cambiar tus preferencias de notificación]. ¡Gracias! Los coordinadores de traducción de Meta&lrm;, 13:44, 22 Maart 2023 (UTC) <!-- Message sent by User:DNdubane (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Notificación de traducción: Wikimédiens du Burkina Faso == Hola, Toxwiki96: Has recibido esta notificación porque te inscribiste como traductor de español y portugués en Meta. La página [[:metawikipedia:Wikimédiens du Burkina Faso|Wikimédiens du Burkina Faso]] está disponible para su traducción. Puedes traducirla aquí: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikim%C3%A9diens+du+Burkina+Faso&language=es&action=page traducir al español] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikim%C3%A9diens+du+Burkina+Faso&language=pt&action=page traducir al portugués] <div lang="en" class="mw-content-ltr">Please help translate this page</div> Agradecemos enormemente tu ayuda. Traductores como tú hacen que Meta funcione como una verdadera comunidad multilingüe. Puedes [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup cambiar tus preferencias de notificación]. ¡Gracias! Los coordinadores de traducción de Meta&lrm;, 13:50, 22 Maart 2023 (UTC) <!-- Message sent by User:DNdubane (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Notificación de traducción: Wikimédiens du Burkina Faso == Hola, Toxwiki96: Has recibido esta notificación porque te inscribiste como traductor de español y portugués en Meta. La página [[:metawikipedia:Wikimédiens du Burkina Faso|Wikimédiens du Burkina Faso]] está disponible para su traducción. Puedes traducirla aquí: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikim%C3%A9diens+du+Burkina+Faso&language=es&action=page traducir al español] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikim%C3%A9diens+du+Burkina+Faso&language=pt&action=page traducir al portugués] <div lang="en" class="mw-content-ltr">Please help translate this page</div> Agradecemos enormemente tu ayuda. Traductores como tú hacen que Meta funcione como una verdadera comunidad multilingüe. Puedes [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup cambiar tus preferencias de notificación]. ¡Gracias! Los coordinadores de traducción de Meta&lrm;, 14:58, 22 Maart 2023 (UTC) <!-- Message sent by User:DNdubane (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Notificación de traducción: Access to temporary account IP addresses FAQ == Hola, Toxwiki96: Has recibido esta notificación porque te inscribiste como traductor de español y portugués en Meta. La página [[:metawikipedia:Access to temporary account IP addresses FAQ|Access to temporary account IP addresses FAQ]] está disponible para su traducción. Puedes traducirla aquí: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Access+to+temporary+account+IP+addresses+FAQ&language=es&action=page traducir al español] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Access+to+temporary+account+IP+addresses+FAQ&language=pt&action=page traducir al portugués] <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Agradecemos enormemente tu ayuda. Traductores como tú hacen que Meta funcione como una verdadera comunidad multilingüe. Puedes [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup cambiar tus preferencias de notificación]. ¡Gracias! Los coordinadores de traducción de Meta&lrm;, 03:34, 31 Maart 2023 (UTC) <!-- Message sent by User:Whatamidoing (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Notificación de traducción: Movement Charter == Hola, Toxwiki96: Has recibido esta notificación porque te inscribiste como traductor de español y portugués en Meta. La página [[:metawikipedia:Movement Charter|Movement Charter]] está disponible para su traducción. Puedes traducirla aquí: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Movement+Charter&language=es&action=page traducir al español] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Movement+Charter&language=pt&action=page traducir al portugués] La prioridad de esta página es media. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Agradecemos enormemente tu ayuda. Traductores como tú hacen que Meta funcione como una verdadera comunidad multilingüe. Puedes [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup cambiar tus preferencias de notificación]. ¡Gracias! Los coordinadores de traducción de Meta&lrm;, 11:58, 18 Mei 2023 (UTC) <!-- Message sent by User:RamzyM (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Notificación de traducción: WWC2023/Scholarship == Hola, Toxwiki96: Has recibido esta notificación porque te inscribiste como traductor de español y portugués en Meta. La página [[:metawikipedia:WWC2023/Scholarship|WWC2023/Scholarship]] está disponible para su traducción. Puedes traducirla aquí: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-WWC2023%2FScholarship&language=es&action=page traducir al español] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-WWC2023%2FScholarship&language=pt&action=page traducir al portugués] La prioridad de esta página es media. La fecha límite para la traducción de esta página es 2023-10-22. <div lang="en" class="mw-content-ltr">this page is available for translating, you can start working on it</div> Agradecemos enormemente tu ayuda. Traductores como tú hacen que Meta funcione como una verdadera comunidad multilingüe. Puedes [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup cambiar tus preferencias de notificación]. ¡Gracias! Los coordinadores de traducción de Meta&lrm;, 21:41, 26 Junie 2023 (UTC) <!-- Message sent by User:Sandra Hanbo@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Notificación de traducción: Wikimedia Foundation elections committee/Nominatons/2023/Announcement - new members == Hola, Toxwiki96: Has recibido esta notificación porque te inscribiste como traductor de español y portugués en Meta. La página [[:metawikipedia:Wikimedia Foundation elections committee/Nominatons/2023/Announcement - new members|Wikimedia Foundation elections committee/Nominatons/2023/Announcement - new members]] está disponible para su traducción. Puedes traducirla aquí: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+Foundation+elections+committee%2FNominatons%2F2023%2FAnnouncement+-+new+members&language=es&action=page traducir al español] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+Foundation+elections+committee%2FNominatons%2F2023%2FAnnouncement+-+new+members&language=pt&action=page traducir al portugués] La prioridad de esta página es media. <div lang="en" class="mw-content-ltr">We are hoping to send this message globally using MassMessage once the Board made official announcement, which will be linked later. </div> Agradecemos enormemente tu ayuda. Traductores como tú hacen que Meta funcione como una verdadera comunidad multilingüe. Puedes [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup cambiar tus preferencias de notificación]. ¡Gracias! Los coordinadores de traducción de Meta&lrm;, 05:15, 27 Junie 2023 (UTC) <!-- Message sent by User:RamzyM (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Notificación de traducción: Category:Moved to Wikimedia Foundation Governance Wiki == Hola, Toxwiki96: Has recibido esta notificación porque te inscribiste como traductor de español y portugués en Meta. La página [[:metawikipedia:Category:Moved to Wikimedia Foundation Governance Wiki|Category:Moved to Wikimedia Foundation Governance Wiki]] está disponible para su traducción. Puedes traducirla aquí: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Category%3AMoved+to+Wikimedia+Foundation+Governance+Wiki&language=es&action=page traducir al español] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Category%3AMoved+to+Wikimedia+Foundation+Governance+Wiki&language=pt&action=page traducir al portugués] La prioridad de esta página es media. <div lang="en" class="mw-content-ltr">Many WMF policies have been moved to foundation wiki and their local counterparts are blanked and redirected. This category should be created to keep everything together.</div> Agradecemos enormemente tu ayuda. Traductores como tú hacen que Meta funcione como una verdadera comunidad multilingüe. Puedes [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup cambiar tus preferencias de notificación]. ¡Gracias! Los coordinadores de traducción de Meta&lrm;, 16:12, 29 Junie 2023 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Notificación de traducción: Wikimedia Foundation Legal department/2023 ToU updates/Proposed update == Hola, Toxwiki96: Has recibido esta notificación porque te inscribiste como traductor de español y portugués en Meta. La página [[:metawikipedia:Wikimedia Foundation Legal department/2023 ToU updates/Proposed update|Wikimedia Foundation Legal department/2023 ToU updates/Proposed update]] está disponible para su traducción. Puedes traducirla aquí: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+Foundation+Legal+department%2F2023+ToU+updates%2FProposed+update&language=es&action=page traducir al español] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+Foundation+Legal+department%2F2023+ToU+updates%2FProposed+update&language=pt&action=page traducir al portugués] La prioridad de esta página es alta. <div lang="en" class="mw-content-ltr">Massive changes to the pages. Would require a review to keep information updated as per the English version.</div> Agradecemos enormemente tu ayuda. Traductores como tú hacen que Meta funcione como una verdadera comunidad multilingüe. Puedes [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup cambiar tus preferencias de notificación]. ¡Gracias! Los coordinadores de traducción de Meta&lrm;, 04:45, 23 Julie 2023 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Notificación de traducción: Movement Charter == Hola, Toxwiki96: Has recibido esta notificación porque te inscribiste como traductor de español y portugués en Meta. La página [[:metawikipedia:Movement Charter|Movement Charter]] está disponible para su traducción. Puedes traducirla aquí: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Movement+Charter&language=es&action=page traducir al español] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Movement+Charter&language=pt&action=page traducir al portugués] La prioridad de esta página es media. <div lang="en" class="mw-content-ltr">Requires an update/review.</div> Agradecemos enormemente tu ayuda. Traductores como tú hacen que Meta funcione como una verdadera comunidad multilingüe. Puedes [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup cambiar tus preferencias de notificación]. ¡Gracias! Los coordinadores de traducción de Meta&lrm;, 06:34, 27 Julie 2023 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Notificación de traducción: Trust and Safety == Hola, Toxwiki96: Has recibido esta notificación porque te inscribiste como traductor de español y portugués en Meta. La página [[:metawikipedia:Trust and Safety|Trust and Safety]] está disponible para su traducción. Puedes traducirla aquí: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Trust+and+Safety&language=es&action=page traducir al español] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Trust+and+Safety&language=pt&action=page traducir al portugués] La prioridad de esta página es media. <div lang="en" class="mw-content-ltr">Would require a review and update on existing policy</div> Agradecemos enormemente tu ayuda. Traductores como tú hacen que Meta funcione como una verdadera comunidad multilingüe. Puedes [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup cambiar tus preferencias de notificación]. ¡Gracias! Los coordinadores de traducción de Meta&lrm;, 14:54, 27 Julie 2023 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Notificación de traducción: Template:Movement Charter/Navbox == Hola, Toxwiki96: Has recibido esta notificación porque te inscribiste como traductor de español y portugués en Meta. La página [[:metawikipedia:Template:Movement Charter/Navbox|Template:Movement Charter/Navbox]] está disponible para su traducción. Puedes traducirla aquí: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Template%3AMovement+Charter%2FNavbox&language=es&action=page traducir al español] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Template%3AMovement+Charter%2FNavbox&language=pt&action=page traducir al portugués] La prioridad de esta página es baja. <div lang="en" class="mw-content-ltr">Navigational template for Movement Charter, assist to translate to your language.</div> Agradecemos enormemente tu ayuda. Traductores como tú hacen que Meta funcione como una verdadera comunidad multilingüe. Puedes [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup cambiar tus preferencias de notificación]. ¡Gracias! Los coordinadores de traducción de Meta&lrm;, 04:51, 29 Julie 2023 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Notificación de traducción: Template:Basic information == Hola, Toxwiki96: Has recibido esta notificación porque te inscribiste como traductor de español y portugués en Meta. La página [[:metawikipedia:Template:Basic information|Template:Basic information]] está disponible para su traducción. Puedes traducirla aquí: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Template%3ABasic+information&language=es&action=page traducir al español] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Template%3ABasic+information&language=pt&action=page traducir al portugués] La prioridad de esta página es media. <div lang="en" class="mw-content-ltr">Navigational template about the Wikimedia world and its relevant polices.</div> Agradecemos enormemente tu ayuda. Traductores como tú hacen que Meta funcione como una verdadera comunidad multilingüe. Puedes [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup cambiar tus preferencias de notificación]. ¡Gracias! Los coordinadores de traducción de Meta&lrm;, 08:37, 29 Julie 2023 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Notificación de traducción: Wikimedia Foundation Legal department/2023 ToU updates/Proposed update == Hola, Toxwiki96: Has recibido esta notificación porque te inscribiste como traductor de español y portugués en Meta. La página [[:metawikipedia:Wikimedia Foundation Legal department/2023 ToU updates/Proposed update|Wikimedia Foundation Legal department/2023 ToU updates/Proposed update]] está disponible para su traducción. Puedes traducirla aquí: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+Foundation+Legal+department%2F2023+ToU+updates%2FProposed+update&language=es&action=page traducir al español] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+Foundation+Legal+department%2F2023+ToU+updates%2FProposed+update&language=pt&action=page traducir al portugués] La prioridad de esta página es media. <div lang="en" class="mw-content-ltr">Severely outdated page. Kindly assist to update.</div> Agradecemos enormemente tu ayuda. Traductores como tú hacen que Meta funcione como una verdadera comunidad multilingüe. Puedes [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup cambiar tus preferencias de notificación]. ¡Gracias! Los coordinadores de traducción de Meta&lrm;, 11:50, 2 Augustus 2023 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Notificación de traducción: Bot policy == Hola, Toxwiki96: Has recibido esta notificación porque te inscribiste como traductor de español y portugués en Meta. La página [[:metawikipedia:Bot policy|Bot policy]] está disponible para su traducción. Puedes traducirla aquí: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Bot+policy&language=es&action=page traducir al español] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Bot+policy&language=pt&action=page traducir al portugués] La prioridad de esta página es media. <div lang="en" class="mw-content-ltr">Global policy, requires a check &amp; minor updates is needed.</div> Agradecemos enormemente tu ayuda. Traductores como tú hacen que Meta funcione como una verdadera comunidad multilingüe. Puedes [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup cambiar tus preferencias de notificación]. ¡Gracias! Los coordinadores de traducción de Meta&lrm;, 09:13, 6 Augustus 2023 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Notificación de traducción: $1 == Hola, Toxwiki96: Has recibido esta notificación porque te inscribiste como traductor de español y portugués en Meta. La página [[:metawikipedia:$1|$1]] está disponible para su traducción. Puedes traducirla aquí: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-%241&language=es&action=page traducir al español] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-%241&language=pt&action=page traducir al portugués] La prioridad de esta página es baja. <div lang="en" class="mw-content-ltr">Assist to translate welcome template</div> Agradecemos enormemente tu ayuda. Traductores como tú hacen que Meta funcione como una verdadera comunidad multilingüe. Puedes [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup cambiar tus preferencias de notificación]. ¡Gracias! Los coordinadores de traducción de Meta&lrm;, 14:49, 6 Augustus 2023 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Notificación de traducción: Blocked user == Hola, Toxwiki96: Has recibido esta notificación porque te inscribiste como traductor de portugués en Meta. La página [[:metawikipedia:Blocked user|Blocked user]] está disponible para su traducción. Puedes traducirla aquí: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Blocked+user&language=pt&action=page traducir al portugués] La prioridad de esta página es media. <div lang="en" class="mw-content-ltr">Information page about blocked users, please check and translate into your language. Thanks.</div> Agradecemos enormemente tu ayuda. Traductores como tú hacen que Meta funcione como una verdadera comunidad multilingüe. Puedes [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup cambiar tus preferencias de notificación]. ¡Gracias! Los coordinadores de traducción de Meta&lrm;, 13:41, 7 Augustus 2023 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Notificación de traducción: Movement Charter/Community Consultation == Hola, Toxwiki96: Has recibido esta notificación porque te inscribiste como traductor de español y portugués en Meta. La página [[:metawikipedia:Movement Charter/Community Consultation|Movement Charter/Community Consultation]] está disponible para su traducción. Puedes traducirla aquí: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Movement+Charter%2FCommunity+Consultation&language=es&action=page traducir al español] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Movement+Charter%2FCommunity+Consultation&language=pt&action=page traducir al portugués] <div lang="en" class="mw-content-ltr">Severely outdated. Requires review and translation.</div> Agradecemos enormemente tu ayuda. Traductores como tú hacen que Meta funcione como una verdadera comunidad multilingüe. Puedes [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup cambiar tus preferencias de notificación]. ¡Gracias! Los coordinadores de traducción de Meta&lrm;, 04:18, 10 Augustus 2023 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Notificación de traducción: Movement Charter/Frequently Asked Questions == Hola, Toxwiki96: Has recibido esta notificación porque te inscribiste como traductor de español en Meta. La página [[:metawikipedia:Movement Charter/Frequently Asked Questions|Movement Charter/Frequently Asked Questions]] está disponible para su traducción. Puedes traducirla aquí: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Movement+Charter%2FFrequently+Asked+Questions&language=es&action=page traducir al español] La prioridad de esta página es media. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Agradecemos enormemente tu ayuda. Traductores como tú hacen que Meta funcione como una verdadera comunidad multilingüe. Puedes [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup cambiar tus preferencias de notificación]. ¡Gracias! Los coordinadores de traducción de Meta&lrm;, 11:26, 10 Augustus 2023 (UTC) <!-- Message sent by User:RamzyM (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Notificación de traducción: Template:Interwiki map header == Hola, Toxwiki96: Has recibido esta notificación porque te inscribiste como traductor de español y portugués en Meta. La página [[:metawikipedia:Template:Interwiki map header|Template:Interwiki map header]] está disponible para su traducción. Puedes traducirla aquí: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Template%3AInterwiki+map+header&language=es&action=page traducir al español] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Template%3AInterwiki+map+header&language=pt&action=page traducir al portugués] <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Agradecemos enormemente tu ayuda. Traductores como tú hacen que Meta funcione como una verdadera comunidad multilingüe. Puedes [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup cambiar tus preferencias de notificación]. ¡Gracias! Los coordinadores de traducción de Meta&lrm;, 04:15, 16 Augustus 2023 (UTC) <!-- Message sent by User:Billinghurst@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Notificación de traducción: Template:FormerAffiliate == Hola, Toxwiki96: Has recibido esta notificación porque te inscribiste como traductor de portugués en Meta. La página [[:metawikipedia:Template:FormerAffiliate|Template:FormerAffiliate]] está disponible para su traducción. Puedes traducirla aquí: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Template%3AFormerAffiliate&language=pt&action=page traducir al portugués] La prioridad de esta página es baja. <div lang="en" class="mw-content-ltr">Template indicating former affiliates. Please assist to translate into your language.</div> Agradecemos enormemente tu ayuda. Traductores como tú hacen que Meta funcione como una verdadera comunidad multilingüe. Puedes [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup cambiar tus preferencias de notificación]. ¡Gracias! Los coordinadores de traducción de Meta&lrm;, 08:01, 26 Augustus 2023 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Notificación de traducción: Template:Disambiguation == Hola, Toxwiki96: Has recibido esta notificación porque te inscribiste como traductor de español y portugués en Meta. La página [[:metawikipedia:Template:Disambiguation|Template:Disambiguation]] está disponible para su traducción. Puedes traducirla aquí: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Template%3ADisambiguation&language=es&action=page traducir al español] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Template%3ADisambiguation&language=pt&action=page traducir al portugués] La prioridad de esta página es baja. <div lang="en" class="mw-content-ltr">Widely used disambiguation template. Please assist to translate into your language.</div> Agradecemos enormemente tu ayuda. Traductores como tú hacen que Meta funcione como una verdadera comunidad multilingüe. Puedes [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup cambiar tus preferencias de notificación]. ¡Gracias! Los coordinadores de traducción de Meta&lrm;, 02:53, 1 September 2023 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Notificación de traducción: Blocked user == Hola, Toxwiki96: Has recibido esta notificación porque te inscribiste como traductor de portugués en Meta. La página [[:metawikipedia:Blocked user|Blocked user]] está disponible para su traducción. Puedes traducirla aquí: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Blocked+user&language=pt&action=page traducir al portugués] La prioridad de esta página es media. <div lang="en" class="mw-content-ltr">Contains outdated content. Please assist to translate to your language.</div> Agradecemos enormemente tu ayuda. Traductores como tú hacen que Meta funcione como una verdadera comunidad multilingüe. Puedes [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup cambiar tus preferencias de notificación]. ¡Gracias! Los coordinadores de traducción de Meta&lrm;, 03:37, 2 September 2023 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Notificación de traducción: Bot == Hola, Toxwiki96: Has recibido esta notificación porque te inscribiste como traductor de español y portugués en Meta. La página [[:metawikipedia:Bot|Bot]] está disponible para su traducción. Puedes traducirla aquí: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Bot&language=es&action=page traducir al español] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Bot&language=pt&action=page traducir al portugués] La prioridad de esta página es baja. <div lang="en" class="mw-content-ltr">Kindly check for outdated translation and update it accordingly.</div> Agradecemos enormemente tu ayuda. Traductores como tú hacen que Meta funcione como una verdadera comunidad multilingüe. Puedes [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup cambiar tus preferencias de notificación]. ¡Gracias! Los coordinadores de traducción de Meta&lrm;, 03:48, 2 September 2023 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Notificación de traducción: Wiktionary == Hola, Toxwiki96: Has recibido esta notificación porque te inscribiste como traductor de español y portugués en Meta. La página [[:metawikipedia:Wiktionary|Wiktionary]] está disponible para su traducción. Puedes traducirla aquí: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wiktionary&language=es&action=page traducir al español] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wiktionary&language=pt&action=page traducir al portugués] La prioridad de esta página es media. <div lang="en" class="mw-content-ltr">Kindly check for outdated translation and update it accordingly.</div> Agradecemos enormemente tu ayuda. Traductores como tú hacen que Meta funcione como una verdadera comunidad multilingüe. Puedes [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup cambiar tus preferencias de notificación]. ¡Gracias! Los coordinadores de traducción de Meta&lrm;, 03:48, 2 September 2023 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Notificación de traducción: Wikiquote == Hola, Toxwiki96: Has recibido esta notificación porque te inscribiste como traductor de español y portugués en Meta. La página [[:metawikipedia:Wikiquote|Wikiquote]] está disponible para su traducción. Puedes traducirla aquí: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikiquote&language=es&action=page traducir al español] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikiquote&language=pt&action=page traducir al portugués] La prioridad de esta página es media. <div lang="en" class="mw-content-ltr">Kindly assist to check and translate the page. Also, proceed to [https://translatewiki.net/ translatewiki] to translate the remaining interface languages for [[Template:Int]] used on this page.</div> Agradecemos enormemente tu ayuda. Traductores como tú hacen que Meta funcione como una verdadera comunidad multilingüe. Puedes [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup cambiar tus preferencias de notificación]. ¡Gracias! Los coordinadores de traducción de Meta&lrm;, 04:52, 7 September 2023 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Notificación de traducción: Template:Communications == Hola, Toxwiki96: Has recibido esta notificación porque te inscribiste como traductor de español y portugués en Meta. La página [[:metawikipedia:Template:Communications|Template:Communications]] está disponible para su traducción. Puedes traducirla aquí: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Template%3ACommunications&language=es&action=page traducir al español] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Template%3ACommunications&language=pt&action=page traducir al portugués] La prioridad de esta página es media. <div lang="en" class="mw-content-ltr">Important nav template for [[Wikimedia Foundation Communications Department]]. Kindly assist to translate.</div> Agradecemos enormemente tu ayuda. Traductores como tú hacen que Meta funcione como una verdadera comunidad multilingüe. Puedes [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup cambiar tus preferencias de notificación]. ¡Gracias! Los coordinadores de traducción de Meta&lrm;, 09:19, 9 September 2023 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Notificación de traducción: Help:Unified login == Hola, Toxwiki96: Has recibido esta notificación porque te inscribiste como traductor de portugués en Meta. La página [[:metawikipedia:Help:Unified login|Help:Unified login]] está disponible para su traducción. Puedes traducirla aquí: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Help%3AUnified+login&language=pt&action=page traducir al portugués] La prioridad de esta página es alta. <div lang="en" class="mw-content-ltr">Contains multiple outdated translation units. Please assist to check and translate them.</div> Agradecemos enormemente tu ayuda. Traductores como tú hacen que Meta funcione como una verdadera comunidad multilingüe. Puedes [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup cambiar tus preferencias de notificación]. ¡Gracias! Los coordinadores de traducción de Meta&lrm;, 15:16, 10 September 2023 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Notificación de traducción: IP Editing: Privacy Enhancement and Abuse Mitigation/Updates/2023-09 == Hola, Toxwiki96: Has recibido esta notificación porque te inscribiste como traductor de español y portugués en Meta. La página [[:metawikipedia:IP Editing: Privacy Enhancement and Abuse Mitigation/Updates/2023-09|IP Editing: Privacy Enhancement and Abuse Mitigation/Updates/2023-09]] está disponible para su traducción. Puedes traducirla aquí: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-IP+Editing%3A+Privacy+Enhancement+and+Abuse+Mitigation%2FUpdates%2F2023-09&language=es&action=page traducir al español] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-IP+Editing%3A+Privacy+Enhancement+and+Abuse+Mitigation%2FUpdates%2F2023-09&language=pt&action=page traducir al portugués] <div lang="en" class="mw-content-ltr">I have made the image translatable because there is a Japanese version of the image at [[:File:MediaWiki Temporary accounts page history mockup 2023-09 ja.gif]]. You can use the image that you think is best for your language. It is possible that one short sentence will be added to this message, but no other changes are expected. This message will be sent to most wikis next week.</div> Agradecemos enormemente tu ayuda. Traductores como tú hacen que Meta funcione como una verdadera comunidad multilingüe. Puedes [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup cambiar tus preferencias de notificación]. ¡Gracias! Los coordinadores de traducción de Meta&lrm;, 21:39, 15 September 2023 (UTC) <!-- Message sent by User:Whatamidoing (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Notificación de traducción: Founding principles == Hola, Toxwiki96: Has recibido esta notificación porque te inscribiste como traductor de portugués en Meta. La página [[:metawikipedia:Founding principles|Founding principles]] está disponible para su traducción. Puedes traducirla aquí: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Founding+principles&language=pt&action=page traducir al portugués] La prioridad de esta página es baja. <div lang="en" class="mw-content-ltr">Contains outdated text. Kindly assist to translate.</div> Agradecemos enormemente tu ayuda. Traductores como tú hacen que Meta funcione como una verdadera comunidad multilingüe. Puedes [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup cambiar tus preferencias de notificación]. ¡Gracias! Los coordinadores de traducción de Meta&lrm;, 03:31, 18 September 2023 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Notificación de traducción: IP Editing: Privacy Enhancement and Abuse Mitigation/FAQ == Hola, Toxwiki96: Has recibido esta notificación porque te inscribiste como traductor de español y portugués en Meta. La página [[:metawikipedia:IP Editing: Privacy Enhancement and Abuse Mitigation/FAQ|IP Editing: Privacy Enhancement and Abuse Mitigation/FAQ]] está disponible para su traducción. Puedes traducirla aquí: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-IP+Editing%3A+Privacy+Enhancement+and+Abuse+Mitigation%2FFAQ&language=es&action=page traducir al español] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-IP+Editing%3A+Privacy+Enhancement+and+Abuse+Mitigation%2FFAQ&language=pt&action=page traducir al portugués] <div lang="en" class="mw-content-ltr">This is a FAQ related to a big change that will affect all wikis next year. Please translate it into your favorite languages, and please also share this link with other Wikimedians so they will know about it. There is one empty section on the page. I hope to have that information finished next week. Please feel free to start translating now.</div> Agradecemos enormemente tu ayuda. Traductores como tú hacen que Meta funcione como una verdadera comunidad multilingüe. Puedes [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup cambiar tus preferencias de notificación]. ¡Gracias! Los coordinadores de traducción de Meta&lrm;, 02:45, 23 September 2023 (UTC) <!-- Message sent by User:Whatamidoing (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Notificación de traducción: WikiWomenCamp 2023 == Hola, Toxwiki96: Has recibido esta notificación porque te inscribiste como traductor de español y portugués en Meta. La página [[:metawikipedia:WikiWomenCamp 2023|WikiWomenCamp 2023]] está disponible para su traducción. Puedes traducirla aquí: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-WikiWomenCamp+2023&language=es&action=page traducir al español] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-WikiWomenCamp+2023&language=pt&action=page traducir al portugués] La fecha límite para la traducción de esta página es 2023-10-19. <div lang="en" class="mw-content-ltr">It is an information page about the upcoming WikiWomenCamp.</div> Agradecemos enormemente tu ayuda. Traductores como tú hacen que Meta funcione como una verdadera comunidad multilingüe. Puedes [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup cambiar tus preferencias de notificación]. ¡Gracias! Los coordinadores de traducción de Meta&lrm;, 11:14, 6 Oktober 2023 (UTC) <!-- Message sent by User:Asaf (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Notificación de traducción: Wikimedia Foundation Legal department/Committee appointments/Announcement/Short == Hola, Toxwiki96: Has recibido esta notificación porque te inscribiste como traductor de español y portugués en Meta. La página [[:metawikipedia:Wikimedia Foundation Legal department/Committee appointments/Announcement/Short|Wikimedia Foundation Legal department/Committee appointments/Announcement/Short]] está disponible para su traducción. Puedes traducirla aquí: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+Foundation+Legal+department%2FCommittee+appointments%2FAnnouncement%2FShort&language=es&action=page traducir al español] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+Foundation+Legal+department%2FCommittee+appointments%2FAnnouncement%2FShort&language=pt&action=page traducir al portugués] <div lang="en" class="mw-content-ltr">:Hello everyone, ::Today I ask for your help translating 105 words. ::Although the message seeks an English speaker, we hope to reach a wider audience through translations. :Thank you for your time and ongoing translation efforts. :[[User:Xeno (WMF)|Xeno (WMF)]] 16:59, 7 Oktober 2023 (UTC)''</div> Agradecemos enormemente tu ayuda. Traductores como tú hacen que Meta funcione como una verdadera comunidad multilingüe. Puedes [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup cambiar tus preferencias de notificación]. ¡Gracias! Los coordinadores de traducción de Meta&lrm;, 16:59, 7 Oktober 2023 (UTC) <!-- Message sent by User:Xeno (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Notificación de traducción: Wikimedia Foundation elections/2024/Announcement/Rules package review - short == Hola, Toxwiki96: Has recibido esta notificación porque te inscribiste como traductor de español y portugués en Meta. La página [[:metawikipedia:Wikimedia Foundation elections/2024/Announcement/Rules package review - short|Wikimedia Foundation elections/2024/Announcement/Rules package review - short]] está disponible para su traducción. Puedes traducirla aquí: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+Foundation+elections%2F2024%2FAnnouncement%2FRules+package+review+-+short&language=es&action=page traducir al español] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+Foundation+elections%2F2024%2FAnnouncement%2FRules+package+review+-+short&language=pt&action=page traducir al portugués] La prioridad de esta página es alta. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Agradecemos enormemente tu ayuda. Traductores como tú hacen que Meta funcione como una verdadera comunidad multilingüe. Puedes [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup cambiar tus preferencias de notificación]. ¡Gracias! Los coordinadores de traducción de Meta&lrm;, 06:21, 16 Oktober 2023 (UTC) <!-- Message sent by User:RamzyM (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Notificación de traducción: Wikimedia Foundation elections/2024/Announcement/Rules package review - closing == Hola, Toxwiki96: Has recibido esta notificación porque te inscribiste como traductor de español y portugués en Meta. La página [[:metawikipedia:Wikimedia Foundation elections/2024/Announcement/Rules package review - closing|Wikimedia Foundation elections/2024/Announcement/Rules package review - closing]] está disponible para su traducción. Puedes traducirla aquí: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+Foundation+elections%2F2024%2FAnnouncement%2FRules+package+review+-+closing&language=es&action=page traducir al español] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+Foundation+elections%2F2024%2FAnnouncement%2FRules+package+review+-+closing&language=pt&action=page traducir al portugués] La prioridad de esta página es media. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Agradecemos enormemente tu ayuda. Traductores como tú hacen que Meta funcione como una verdadera comunidad multilingüe. Puedes [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup cambiar tus preferencias de notificación]. ¡Gracias! Los coordinadores de traducción de Meta&lrm;, 01:06, 25 Oktober 2023 (UTC) <!-- Message sent by User:RamzyM (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Notificación de traducción: Meta:Policies and guidelines == Hola, Toxwiki96: Has recibido esta notificación porque te inscribiste como traductor de portugués en Meta. La página [[:metawikipedia:Meta:Policies and guidelines|Meta:Policies and guidelines]] está disponible para su traducción. Puedes traducirla aquí: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Meta%3APolicies+and+guidelines&language=pt&action=page traducir al portugués] La prioridad de esta página es media. <div lang="en" class="mw-content-ltr">Index of policies and guidelines, useful to be translated into different languages for users.</div> Agradecemos enormemente tu ayuda. Traductores como tú hacen que Meta funcione como una verdadera comunidad multilingüe. Puedes [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup cambiar tus preferencias de notificación]. ¡Gracias! Los coordinadores de traducción de Meta&lrm;, 08:45, 13 Januarie 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Notificación de traducción: Ombuds commission == Hola, Toxwiki96: Has recibido esta notificación porque te inscribiste como traductor de español y portugués en Meta. La página [[:metawikipedia:Ombuds commission|Ombuds commission]] está disponible para su traducción. Puedes traducirla aquí: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Ombuds+commission&language=es&action=page traducir al español] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Ombuds+commission&language=pt&action=page traducir al portugués] La prioridad de esta página es media. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Agradecemos enormemente tu ayuda. Traductores como tú hacen que Meta funcione como una verdadera comunidad multilingüe. Puedes [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup cambiar tus preferencias de notificación]. ¡Gracias! Los coordinadores de traducción de Meta&lrm;, 04:50, 21 Januarie 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Notificación de traducción: Wikimedia committees == Hola, Toxwiki96: Has recibido esta notificación porque te inscribiste como traductor de español y portugués en Meta. La página [[:metawikipedia:Wikimedia committees|Wikimedia committees]] está disponible para su traducción. Puedes traducirla aquí: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+committees&language=es&action=page traducir al español] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+committees&language=pt&action=page traducir al portugués] La prioridad de esta página es baja. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Agradecemos enormemente tu ayuda. Traductores como tú hacen que Meta funcione como una verdadera comunidad multilingüe. Puedes [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup cambiar tus preferencias de notificación]. ¡Gracias! Los coordinadores de traducción de Meta&lrm;, 11:15, 21 Januarie 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Notificación de traducción: Threats of harm == Hola, Toxwiki96: Has recibido esta notificación porque te inscribiste como traductor de español y portugués en Meta. La página [[:metawikipedia:Threats of harm|Threats of harm]] está disponible para su traducción. Puedes traducirla aquí: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Threats+of+harm&language=es&action=page traducir al español] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Threats+of+harm&language=pt&action=page traducir al portugués] La prioridad de esta página es media. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Agradecemos enormemente tu ayuda. Traductores como tú hacen que Meta funcione como una verdadera comunidad multilingüe. Puedes [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup cambiar tus preferencias de notificación]. ¡Gracias! Los coordinadores de traducción de Meta&lrm;, 07:21, 4 Februarie 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Notificación de traducción: Wikidata == Hola, Toxwiki96: Has recibido esta notificación porque te inscribiste como traductor de portugués en Meta. La página [[:metawikipedia:Wikidata|Wikidata]] está disponible para su traducción. Puedes traducirla aquí: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikidata&language=pt&action=page traducir al portugués] La prioridad de esta página es media. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Agradecemos enormemente tu ayuda. Traductores como tú hacen que Meta funcione como una verdadera comunidad multilingüe. Puedes [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup cambiar tus preferencias de notificación]. ¡Gracias! Los coordinadores de traducción de Meta&lrm;, 03:43, 11 Februarie 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Notificación de traducción: Staff group == Hola, Toxwiki96: Has recibido esta notificación porque te inscribiste como traductor de español y portugués en Meta. La página [[:metawikipedia:Staff group|Staff group]] está disponible para su traducción. Puedes traducirla aquí: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Staff+group&language=es&action=page traducir al español] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Staff+group&language=pt&action=page traducir al portugués] La prioridad de esta página es baja. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Agradecemos enormemente tu ayuda. Traductores como tú hacen que Meta funcione como una verdadera comunidad multilingüe. Puedes [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup cambiar tus preferencias de notificación]. ¡Gracias! Los coordinadores de traducción de Meta&lrm;, 04:08, 11 Februarie 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Notificación de traducción: User groups == Hola, Toxwiki96: Has recibido esta notificación porque te inscribiste como traductor de español y portugués en Meta. La página [[:metawikipedia:User groups|User groups]] está disponible para su traducción. Puedes traducirla aquí: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-User+groups&language=es&action=page traducir al español] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-User+groups&language=pt&action=page traducir al portugués] La prioridad de esta página es media. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Agradecemos enormemente tu ayuda. Traductores como tú hacen que Meta funcione como una verdadera comunidad multilingüe. Puedes [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup cambiar tus preferencias de notificación]. ¡Gracias! Los coordinadores de traducción de Meta&lrm;, 05:31, 11 Februarie 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Notificación de traducción: Help:Two-factor authentication == Hola, Toxwiki96: Has recibido esta notificación porque te inscribiste como traductor de español y portugués en Meta. La página [[:metawikipedia:Help:Two-factor authentication|Help:Two-factor authentication]] está disponible para su traducción. Puedes traducirla aquí: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Help%3ATwo-factor+authentication&language=es&action=page traducir al español] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Help%3ATwo-factor+authentication&language=pt&action=page traducir al portugués] La prioridad de esta página es media. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Agradecemos enormemente tu ayuda. Traductores como tú hacen que Meta funcione como una verdadera comunidad multilingüe. Puedes [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup cambiar tus preferencias de notificación]. ¡Gracias! Los coordinadores de traducción de Meta&lrm;, 13:49, 12 Februarie 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Notificación de traducción: Global interface editors == Hola, Toxwiki96: Has recibido esta notificación porque te inscribiste como traductor de español y portugués en Meta. La página [[:metawikipedia:Global interface editors|Global interface editors]] está disponible para su traducción. Puedes traducirla aquí: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Global+interface+editors&language=es&action=page traducir al español] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Global+interface+editors&language=pt&action=page traducir al portugués] La prioridad de esta página es media. <div lang="en" class="mw-content-ltr">Global group has been renamed, please update the translations accordingly.</div> Agradecemos enormemente tu ayuda. Traductores como tú hacen que Meta funcione como una verdadera comunidad multilingüe. Puedes [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup cambiar tus preferencias de notificación]. ¡Gracias! Los coordinadores de traducción de Meta&lrm;, 03:50, 19 Februarie 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Notificación de traducción: Help:Signature == Hola, Toxwiki96: Has recibido esta notificación porque te inscribiste como traductor de español y portugués en Meta. La página [[:metawikipedia:Help:Signature|Help:Signature]] está disponible para su traducción. Puedes traducirla aquí: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Help%3ASignature&language=es&action=page traducir al español] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Help%3ASignature&language=pt&action=page traducir al portugués] La prioridad de esta página es baja. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Agradecemos enormemente tu ayuda. Traductores como tú hacen que Meta funcione como una verdadera comunidad multilingüe. Puedes [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup cambiar tus preferencias de notificación]. ¡Gracias! Los coordinadores de traducción de Meta&lrm;, 02:21, 21 Februarie 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Notificación de traducción: Amical Wikimedia == Hola, Toxwiki96: Has recibido esta notificación porque te inscribiste como traductor de español y portugués en Meta. La página [[:metawikipedia:Amical Wikimedia|Amical Wikimedia]] está disponible para su traducción. Puedes traducirla aquí: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Amical+Wikimedia&language=es&action=page traducir al español] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Amical+Wikimedia&language=pt&action=page traducir al portugués] La prioridad de esta página es baja. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Agradecemos enormemente tu ayuda. Traductores como tú hacen que Meta funcione como una verdadera comunidad multilingüe. Puedes [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup cambiar tus preferencias de notificación]. ¡Gracias! Los coordinadores de traducción de Meta&lrm;, 06:28, 23 Februarie 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Notificación de traducción: Wikidata/Development == Hola, Toxwiki96: Has recibido esta notificación porque te inscribiste como traductor de español y portugués en Meta. La página [[:metawikipedia:Wikidata/Development|Wikidata/Development]] está disponible para su traducción. Puedes traducirla aquí: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikidata%2FDevelopment&language=es&action=page traducir al español] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikidata%2FDevelopment&language=pt&action=page traducir al portugués] La prioridad de esta página es baja. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Agradecemos enormemente tu ayuda. Traductores como tú hacen que Meta funcione como una verdadera comunidad multilingüe. Puedes [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup cambiar tus preferencias de notificación]. ¡Gracias! Los coordinadores de traducción de Meta&lrm;, 12:50, 27 Februarie 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Notificación de traducción: Global bans == Hola, Toxwiki96: Has recibido esta notificación porque te inscribiste como traductor de español y portugués en Meta. La página [[:metawikipedia:Global bans|Global bans]] está disponible para su traducción. Puedes traducirla aquí: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Global+bans&language=es&action=page traducir al español] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Global+bans&language=pt&action=page traducir al portugués] La prioridad de esta página es media. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Agradecemos enormemente tu ayuda. Traductores como tú hacen que Meta funcione como una verdadera comunidad multilingüe. Puedes [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup cambiar tus preferencias de notificación]. ¡Gracias! Los coordinadores de traducción de Meta&lrm;, 08:40, 29 Februarie 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Notificación de traducción: IP Editing: Privacy Enhancement and Abuse Mitigation/Updates/Legal == Hola, Toxwiki96: Has recibido esta notificación porque te inscribiste como traductor de español y portugués en Meta. La página [[:metawikipedia:IP Editing: Privacy Enhancement and Abuse Mitigation/Updates/Legal|IP Editing: Privacy Enhancement and Abuse Mitigation/Updates/Legal]] está disponible para su traducción. Puedes traducirla aquí: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-IP+Editing%3A+Privacy+Enhancement+and+Abuse+Mitigation%2FUpdates%2FLegal&language=es&action=page traducir al español] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-IP+Editing%3A+Privacy+Enhancement+and+Abuse+Mitigation%2FUpdates%2FLegal&language=pt&action=page traducir al portugués] La prioridad de esta página es media. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Agradecemos enormemente tu ayuda. Traductores como tú hacen que Meta funcione como una verdadera comunidad multilingüe. Puedes [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup cambiar tus preferencias de notificación]. ¡Gracias! Los coordinadores de traducción de Meta&lrm;, 02:48, 2 Maart 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Notificación de traducción: Wikivoyage == Hola, Toxwiki96: Has recibido esta notificación porque te inscribiste como traductor de español y portugués en Meta. La página [[:metawikipedia:Wikivoyage|Wikivoyage]] está disponible para su traducción. Puedes traducirla aquí: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikivoyage&language=es&action=page traducir al español] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikivoyage&language=pt&action=page traducir al portugués] La prioridad de esta página es baja. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Agradecemos enormemente tu ayuda. Traductores como tú hacen que Meta funcione como una verdadera comunidad multilingüe. Puedes [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup cambiar tus preferencias de notificación]. ¡Gracias! Los coordinadores de traducción de Meta&lrm;, 08:27, 5 Maart 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Notificación de traducción: Wikimedia Foundation == Hola, Toxwiki96: Has recibido esta notificación porque te inscribiste como traductor de español y portugués en Meta. La página [[:metawikipedia:Wikimedia Foundation|Wikimedia Foundation]] está disponible para su traducción. Puedes traducirla aquí: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+Foundation&language=es&action=page traducir al español] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+Foundation&language=pt&action=page traducir al portugués] La prioridad de esta página es media. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Agradecemos enormemente tu ayuda. Traductores como tú hacen que Meta funcione como una verdadera comunidad multilingüe. Puedes [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup cambiar tus preferencias de notificación]. ¡Gracias! Los coordinadores de traducción de Meta&lrm;, 03:53, 7 Maart 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Notificación de traducción: Small Wiki Monitoring Team == Hola, Toxwiki96: Has recibido esta notificación porque te inscribiste como traductor de español y portugués en Meta. La página [[:metawikipedia:Small Wiki Monitoring Team|Small Wiki Monitoring Team]] está disponible para su traducción. Puedes traducirla aquí: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Small+Wiki+Monitoring+Team&language=es&action=page traducir al español] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Small+Wiki+Monitoring+Team&language=pt&action=page traducir al portugués] La prioridad de esta página es baja. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Agradecemos enormemente tu ayuda. Traductores como tú hacen que Meta funcione como una verdadera comunidad multilingüe. Puedes [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup cambiar tus preferencias de notificación]. ¡Gracias! Los coordinadores de traducción de Meta&lrm;, 13:51, 16 Maart 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Notificación de traducción: Template:Steward election status == Hola, Toxwiki96: Has recibido esta notificación porque te inscribiste como traductor de español y portugués en Meta. La página [[:metawikipedia:Template:Steward election status|Template:Steward election status]] está disponible para su traducción. Puedes traducirla aquí: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Template%3ASteward+election+status&language=es&action=page traducir al español] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Template%3ASteward+election+status&language=pt&action=page traducir al portugués] La prioridad de esta página es baja. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Agradecemos enormemente tu ayuda. Traductores como tú hacen que Meta funcione como una verdadera comunidad multilingüe. Puedes [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup cambiar tus preferencias de notificación]. ¡Gracias! Los coordinadores de traducción de Meta&lrm;, 19:02, 18 Maart 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Kaganer@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Notificación de traducción: Template:Steward election status == Hola, Toxwiki96: Has recibido esta notificación porque te inscribiste como traductor de español y portugués en Meta. La página [[:metawikipedia:Template:Steward election status|Template:Steward election status]] está disponible para su traducción. Puedes traducirla aquí: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Template%3ASteward+election+status&language=es&action=page traducir al español] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Template%3ASteward+election+status&language=pt&action=page traducir al portugués] La prioridad de esta página es alta. <div lang="en" class="mw-content-ltr">Outdated text which may mislead users, please assist to update at your earliest convenience.</div> Agradecemos enormemente tu ayuda. Traductores como tú hacen que Meta funcione como una verdadera comunidad multilingüe. Puedes [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup cambiar tus preferencias de notificación]. ¡Gracias! Los coordinadores de traducción de Meta&lrm;, 04:52, 19 Maart 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Notificación de traducción: Grants:Knowledge Sharing/Connect/Team == Hola, Toxwiki96: Has recibido esta notificación porque te inscribiste como traductor de español y portugués en Meta. La página [[:metawikipedia:Grants:Knowledge Sharing/Connect/Team|Grants:Knowledge Sharing/Connect/Team]] está disponible para su traducción. Puedes traducirla aquí: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Grants%3AKnowledge+Sharing%2FConnect%2FTeam&language=es&action=page traducir al español] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Grants%3AKnowledge+Sharing%2FConnect%2FTeam&language=pt&action=page traducir al portugués] La prioridad de esta página es alta. La fecha límite para la traducción de esta página es 2024-03-20. <div lang="en" class="mw-content-ltr">This is not urgent, but the Let's Connect Working Group team and I (Program Lead) would love if the entire page was translated. Please message letsconnect@wikimedi.org or Cassie Casares ccasares@wikimedia.org if you have any questions or concerns. </div> Agradecemos enormemente tu ayuda. Traductores como tú hacen que Meta funcione como una verdadera comunidad multilingüe. Puedes [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup cambiar tus preferencias de notificación]. ¡Gracias! Los coordinadores de traducción de Meta&lrm;, 22:40, 19 Maart 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:CCasares (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Notificación de traducción: Wikimedia Foundation Board of Trustees == Hola, Toxwiki96: Has recibido esta notificación porque te inscribiste como traductor de español y portugués en Meta. La página [[:metawikipedia:Wikimedia Foundation Board of Trustees|Wikimedia Foundation Board of Trustees]] está disponible para su traducción. Puedes traducirla aquí: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+Foundation+Board+of+Trustees&language=es&action=page traducir al español] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+Foundation+Board+of+Trustees&language=pt&action=page traducir al portugués] La prioridad de esta página es media. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Agradecemos enormemente tu ayuda. Traductores como tú hacen que Meta funcione como una verdadera comunidad multilingüe. Puedes [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup cambiar tus preferencias de notificación]. ¡Gracias! Los coordinadores de traducción de Meta&lrm;, 07:44, 23 Maart 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Notificación de traducción: Template:Special global permissions/Seealso == Hola, Toxwiki96: Has recibido esta notificación porque te inscribiste como traductor de español en Meta. La página [[:metawikipedia:Template:Special global permissions/Seealso|Template:Special global permissions/Seealso]] está disponible para su traducción. Puedes traducirla aquí: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Template%3ASpecial+global+permissions%2FSeealso&language=es&action=page traducir al español] La prioridad de esta página es baja. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Agradecemos enormemente tu ayuda. Traductores como tú hacen que Meta funcione como una verdadera comunidad multilingüe. Puedes [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup cambiar tus preferencias de notificación]. ¡Gracias! Los coordinadores de traducción de Meta&lrm;, 05:24, 1 April 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Notificación de traducción: Movement Charter/Content/One-page draft == Hola, Toxwiki96: Has recibido esta notificación porque te inscribiste como traductor de español en Meta. La página [[:metawikipedia:Movement Charter/Content/One-page draft|Movement Charter/Content/One-page draft]] está disponible para su traducción. Puedes traducirla aquí: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Movement+Charter%2FContent%2FOne-page+draft&language=es&action=page traducir al español] La prioridad de esta página es media. La fecha límite para la traducción de esta página es 2024-04-07. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Agradecemos enormemente tu ayuda. Traductores como tú hacen que Meta funcione como una verdadera comunidad multilingüe. Puedes [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup cambiar tus preferencias de notificación]. ¡Gracias! Los coordinadores de traducción de Meta&lrm;, 15:46, 2 April 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:RamzyM (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Notificación de traducción: Wikimedia Foundation Board of Trustees == Hola, Toxwiki96: Has recibido esta notificación porque te inscribiste como traductor de español y portugués en Meta. La página [[:metawikipedia:Wikimedia Foundation Board of Trustees|Wikimedia Foundation Board of Trustees]] está disponible para su traducción. Puedes traducirla aquí: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+Foundation+Board+of+Trustees&language=es&action=page traducir al español] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+Foundation+Board+of+Trustees&language=pt&action=page traducir al portugués] La prioridad de esta página es media. <div lang="en" class="mw-content-ltr">This page contains outdated information. Please assist in updating the page to prevent confusion.</div> Agradecemos enormemente tu ayuda. Traductores como tú hacen que Meta funcione como una verdadera comunidad multilingüe. Puedes [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup cambiar tus preferencias de notificación]. ¡Gracias! Los coordinadores de traducción de Meta&lrm;, 04:48, 19 April 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Notificación de traducción: Fundraising/Translation == Hola, Toxwiki96: Has recibido esta notificación porque te inscribiste como traductor de español y portugués en Meta. La página [[:metawikipedia:Fundraising/Translation|Fundraising/Translation]] está disponible para su traducción. Puedes traducirla aquí: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Fundraising%2FTranslation&language=es&action=page traducir al español] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Fundraising%2FTranslation&language=pt&action=page traducir al portugués] La prioridad de esta página es baja. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Agradecemos enormemente tu ayuda. Traductores como tú hacen que Meta funcione como una verdadera comunidad multilingüe. Puedes [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup cambiar tus preferencias de notificación]. ¡Gracias! Los coordinadores de traducción de Meta&lrm;, 14:11, 25 April 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Notificación de traducción: Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2024/Announcement – results == Hola, Toxwiki96: Has recibido esta notificación porque te inscribiste como traductor de español y portugués en Meta. La página [[:metawikipedia:Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2024/Announcement – results|Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2024/Announcement – results]] está disponible para su traducción. Puedes traducirla aquí: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Universal+Code+of+Conduct%2FCoordinating+Committee%2FElection%2F2024%2FAnnouncement+%E2%80%93+results&language=es&action=page traducir al español] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Universal+Code+of+Conduct%2FCoordinating+Committee%2FElection%2F2024%2FAnnouncement+%E2%80%93+results&language=pt&action=page traducir al portugués] La fecha límite para la traducción de esta página es 2024-05-17. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Agradecemos enormemente tu ayuda. Traductores como tú hacen que Meta funcione como una verdadera comunidad multilingüe. Puedes [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup cambiar tus preferencias de notificación]. ¡Gracias! Los coordinadores de traducción de Meta&lrm;, 05:16, 10 Mei 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:RamzyM (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Notificación de traducción: Wikimedia Foundation Community Affairs Committee/Procedure for Sibling Project Lifecycle/Invitation for feedback (MM) == Hola, Toxwiki96: Has recibido esta notificación porque te inscribiste como traductor de español y portugués en Meta. La página [[:metawikipedia:Wikimedia Foundation Community Affairs Committee/Procedure for Sibling Project Lifecycle/Invitation for feedback (MM)|Wikimedia Foundation Community Affairs Committee/Procedure for Sibling Project Lifecycle/Invitation for feedback (MM)]] está disponible para su traducción. Puedes traducirla aquí: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+Foundation+Community+Affairs+Committee%2FProcedure+for+Sibling+Project+Lifecycle%2FInvitation+for+feedback+%28MM%29&language=es&action=page traducir al español] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+Foundation+Community+Affairs+Committee%2FProcedure+for+Sibling+Project+Lifecycle%2FInvitation+for+feedback+%28MM%29&language=pt&action=page traducir al portugués] La prioridad de esta página es alta. La fecha límite para la traducción de esta página es 2024-05-22. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Agradecemos enormemente tu ayuda. Traductores como tú hacen que Meta funcione como una verdadera comunidad multilingüe. Puedes [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup cambiar tus preferencias de notificación]. ¡Gracias! Los coordinadores de traducción de Meta&lrm;, 16:38, 21 Mei 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:RamzyM (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Notificación de traducción: Wikimedia Foundation Board of Trustees == Hola, Toxwiki96: Has recibido esta notificación porque te inscribiste como traductor de español y portugués en Meta. La página [[:metawikipedia:Wikimedia Foundation Board of Trustees|Wikimedia Foundation Board of Trustees]] está disponible para su traducción. Puedes traducirla aquí: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+Foundation+Board+of+Trustees&language=es&action=page traducir al español] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+Foundation+Board+of+Trustees&language=pt&action=page traducir al portugués] La prioridad de esta página es media. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Agradecemos enormemente tu ayuda. Traductores como tú hacen que Meta funcione como una verdadera comunidad multilingüe. Puedes [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup cambiar tus preferencias de notificación]. ¡Gracias! Los coordinadores de traducción de Meta&lrm;, 05:15, 27 Mei 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Notificación de traducción: Template:Movement Charter draft == Hola, Toxwiki96: Has recibido esta notificación porque te inscribiste como traductor de portugués en Meta. La página [[:metawikipedia:Template:Movement Charter draft|Template:Movement Charter draft]] está disponible para su traducción. Puedes traducirla aquí: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Template%3AMovement+Charter+draft&language=pt&action=page traducir al portugués] La prioridad de esta página es alta. La fecha límite para la traducción de esta página es 2024-06-11. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Agradecemos enormemente tu ayuda. Traductores como tú hacen que Meta funcione como una verdadera comunidad multilingüe. Puedes [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup cambiar tus preferencias de notificación]. ¡Gracias! Los coordinadores de traducción de Meta&lrm;, 02:41, 8 Junie 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:RamzyM (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Notificación de traducción: Movement Charter == Hola, Toxwiki96: Has recibido esta notificación porque te inscribiste como traductor de español y portugués en Meta. La página [[:metawikipedia:Movement Charter|Movement Charter]] está disponible para su traducción. Puedes traducirla aquí: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Movement+Charter&language=es&action=page traducir al español] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Movement+Charter&language=pt&action=page traducir al portugués] La prioridad de esta página es alta. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Agradecemos enormemente tu ayuda. Traductores como tú hacen que Meta funcione como una verdadera comunidad multilingüe. Puedes [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup cambiar tus preferencias de notificación]. ¡Gracias! Los coordinadores de traducción de Meta&lrm;, 05:31, 12 Junie 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Notificación de traducción: Wikimedia LGBT+/Portal == Hola, Toxwiki96: Has recibido esta notificación porque te inscribiste como traductor de español y portugués en Meta. La página [[:metawikipedia:Wikimedia LGBT+/Portal|Wikimedia LGBT+/Portal]] está disponible para su traducción. Puedes traducirla aquí: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+LGBT%2B%2FPortal&language=es&action=page traducir al español] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+LGBT%2B%2FPortal&language=pt&action=page traducir al portugués] La prioridad de esta página es baja. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Agradecemos enormemente tu ayuda. Traductores como tú hacen que Meta funcione como una verdadera comunidad multilingüe. Puedes [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup cambiar tus preferencias de notificación]. ¡Gracias! Los coordinadores de traducción de Meta&lrm;, 10:03, 30 Junie 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Notificación de traducción: Wikimedia Foundation elections/2024/Voter eligibility guidelines == Hola, Toxwiki96: Has recibido esta notificación porque te inscribiste como traductor de español y portugués en Meta. La página [[:metawikipedia:Wikimedia Foundation elections/2024/Voter eligibility guidelines|Wikimedia Foundation elections/2024/Voter eligibility guidelines]] está disponible para su traducción. Puedes traducirla aquí: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+Foundation+elections%2F2024%2FVoter+eligibility+guidelines&language=es&action=page traducir al español] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+Foundation+elections%2F2024%2FVoter+eligibility+guidelines&language=pt&action=page traducir al portugués] La prioridad de esta página es alta. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Agradecemos enormemente tu ayuda. Traductores como tú hacen que Meta funcione como una verdadera comunidad multilingüe. Puedes [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup cambiar tus preferencias de notificación]. ¡Gracias! Los coordinadores de traducción de Meta&lrm;, 04:43, 2 Julie 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Notificación de traducción: Strategy == Hola, Toxwiki96: Has recibido esta notificación porque te inscribiste como traductor de español y portugués en Meta. La página [[:metawikipedia:Strategy|Strategy]] está disponible para su traducción. Puedes traducirla aquí: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Strategy&language=es&action=page traducir al español] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Strategy&language=pt&action=page traducir al portugués] <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Agradecemos enormemente tu ayuda. Traductores como tú hacen que Meta funcione como una verdadera comunidad multilingüe. Puedes [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup cambiar tus preferencias de notificación]. ¡Gracias! Los coordinadores de traducción de Meta&lrm;, 14:27, 7 Julie 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:MrBenjo@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Notificación de traducción: Meta:Shortcut == Hola, Toxwiki96: Has recibido esta notificación porque te inscribiste como traductor de español y portugués en Meta. La página [[:metawikipedia:Meta:Shortcut|Meta:Shortcut]] está disponible para su traducción. Puedes traducirla aquí: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Meta%3AShortcut&language=es&action=page traducir al español] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Meta%3AShortcut&language=pt&action=page traducir al portugués] La prioridad de esta página es baja. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Agradecemos enormemente tu ayuda. Traductores como tú hacen que Meta funcione como una verdadera comunidad multilingüe. Puedes [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup cambiar tus preferencias de notificación]. ¡Gracias! Los coordinadores de traducción de Meta&lrm;, 15:31, 7 Julie 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:MrBenjo@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Notificación de traducción: Wikimedia and Libraries User Group == Hola, Toxwiki96: Has recibido esta notificación porque te inscribiste como traductor de español y portugués en Meta. La página [[:metawikipedia:Wikimedia and Libraries User Group|Wikimedia and Libraries User Group]] está disponible para su traducción. Puedes traducirla aquí: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+and+Libraries+User+Group&language=es&action=page traducir al español] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+and+Libraries+User+Group&language=pt&action=page traducir al portugués] La prioridad de esta página es baja. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Agradecemos enormemente tu ayuda. Traductores como tú hacen que Meta funcione como una verdadera comunidad multilingüe. Puedes [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup cambiar tus preferencias de notificación]. ¡Gracias! Los coordinadores de traducción de Meta&lrm;, 16:04, 7 Julie 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:MrBenjo@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Notificación de traducción: Wikimedia and Libraries User Group/Mission and goals == Hola, Toxwiki96: Has recibido esta notificación porque te inscribiste como traductor de español y portugués en Meta. La página [[:metawikipedia:Wikimedia and Libraries User Group/Mission and goals|Wikimedia and Libraries User Group/Mission and goals]] está disponible para su traducción. Puedes traducirla aquí: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+and+Libraries+User+Group%2FMission+and+goals&language=es&action=page traducir al español] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+and+Libraries+User+Group%2FMission+and+goals&language=pt&action=page traducir al portugués] La prioridad de esta página es baja. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Agradecemos enormemente tu ayuda. Traductores como tú hacen que Meta funcione como una verdadera comunidad multilingüe. Puedes [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup cambiar tus preferencias de notificación]. ¡Gracias! Los coordinadores de traducción de Meta&lrm;, 09:20, 8 Julie 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:MrBenjo@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Notificación de traducción: Wiki Loves Women/SheSaid/SheSaid 2024 == Hola, Toxwiki96: Has recibido esta notificación porque te inscribiste como traductor de español y portugués en Meta. La página [[:metawikipedia:Wiki Loves Women/SheSaid/SheSaid 2024|Wiki Loves Women/SheSaid/SheSaid 2024]] está disponible para su traducción. Puedes traducirla aquí: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wiki+Loves+Women%2FSheSaid%2FSheSaid+2024&language=es&action=page traducir al español] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wiki+Loves+Women%2FSheSaid%2FSheSaid+2024&language=pt&action=page traducir al portugués] La prioridad de esta página es media. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Agradecemos enormemente tu ayuda. Traductores como tú hacen que Meta funcione como una verdadera comunidad multilingüe. Puedes [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup cambiar tus preferencias de notificación]. ¡Gracias! Los coordinadores de traducción de Meta&lrm;, 09:56, 8 Julie 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:MrBenjo@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Notificación de traducción: WMDE Technical Wishes/Sub-referencing == Hola, Toxwiki96: Has recibido esta notificación porque te inscribiste como traductor de español y portugués en Meta. La página [[:metawikipedia:WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|WMDE Technical Wishes/Sub-referencing]] está disponible para su traducción. Puedes traducirla aquí: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-WMDE+Technical+Wishes%2FSub-referencing&language=es&action=page traducir al español] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-WMDE+Technical+Wishes%2FSub-referencing&language=pt&action=page traducir al portugués] La prioridad de esta página es baja. <div lang="en" class="mw-content-ltr">The sub-referencing feature is planned to be implemented until the end of 2024 on various wikis. Therefore, it would be great to have information about the feature ready in multiple languages.</div> Agradecemos enormemente tu ayuda. Traductores como tú hacen que Meta funcione como una verdadera comunidad multilingüe. Puedes [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup cambiar tus preferencias de notificación]. ¡Gracias! Los coordinadores de traducción de Meta&lrm;, 20:35, 8 Augustus 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:MrBenjo@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Notificación de traducción: User:Johannes Richter (WMDE)/Sub-referencing == Hola, Toxwiki96: Has recibido esta notificación porque te inscribiste como traductor de español y portugués en Meta. La página [[:metawikipedia:User:Johannes Richter (WMDE)/Sub-referencing|User:Johannes Richter (WMDE)/Sub-referencing]] está disponible para su traducción. Puedes traducirla aquí: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-User%3AJohannes+Richter+%28WMDE%29%2FSub-referencing&language=es&action=page traducir al español] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-User%3AJohannes+Richter+%28WMDE%29%2FSub-referencing&language=pt&action=page traducir al portugués] La prioridad de esta página es media. La fecha límite para la traducción de esta página es 2024-08-19. <div lang="en" class="mw-content-ltr">Dear translators, Wikimedia Deutschland is currently developing a new feature for referencing ([[WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|sub-references]]). Development will still take a while, but we'll send an announcement to the global communities soon, in order to let them know in advance and ask for feedback. Thanks for helping us translate this mass message!</div> Agradecemos enormemente tu ayuda. Traductores como tú hacen que Meta funcione como una verdadera comunidad multilingüe. Puedes [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup cambiar tus preferencias de notificación]. ¡Gracias! Los coordinadores de traducción de Meta&lrm;, 12:01, 9 Augustus 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Johannnes89@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Notificación de traducción: Meta:What Meta is not == Hola, Toxwiki96: Has recibido esta notificación porque te inscribiste como traductor de español y portugués en Meta. La página [[:metawikipedia:Meta:What Meta is not|Meta:What Meta is not]] está disponible para su traducción. Puedes traducirla aquí: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Meta%3AWhat+Meta+is+not&language=es&action=page traducir al español] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Meta%3AWhat+Meta+is+not&language=pt&action=page traducir al portugués] La prioridad de esta página es baja. <div lang="en" class="mw-content-ltr">Meta-Wiki guideline page</div> Agradecemos enormemente tu ayuda. Traductores como tú hacen que Meta funcione como una verdadera comunidad multilingüe. Puedes [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup cambiar tus preferencias de notificación]. ¡Gracias! Los coordinadores de traducción de Meta&lrm;, 14:03, 15 Augustus 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:MrBenjo@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Notificación de traducción: Meta:Administrators/Removal (inactivity) == Hola, Toxwiki96: Has recibido esta notificación porque te inscribiste como traductor de español y portugués en Meta. La página [[:metawikipedia:Meta:Administrators/Removal (inactivity)|Meta:Administrators/Removal (inactivity)]] está disponible para su traducción. Puedes traducirla aquí: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Meta%3AAdministrators%2FRemoval+%28inactivity%29&language=es&action=page traducir al español] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Meta%3AAdministrators%2FRemoval+%28inactivity%29&language=pt&action=page traducir al portugués] La prioridad de esta página es media. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Agradecemos enormemente tu ayuda. Traductores como tú hacen que Meta funcione como una verdadera comunidad multilingüe. Puedes [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup cambiar tus preferencias de notificación]. ¡Gracias! Los coordinadores de traducción de Meta&lrm;, 06:37, 18 Augustus 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Notificación de traducción: Template:Blue button == Hola, Toxwiki96: Has recibido esta notificación porque te inscribiste como traductor de español y portugués en Meta. La página [[:metawikipedia:Template:Blue button|Template:Blue button]] está disponible para su traducción. Puedes traducirla aquí: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Template%3ABlue+button&language=es&action=page traducir al español] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Template%3ABlue+button&language=pt&action=page traducir al portugués] La prioridad de esta página es media. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Agradecemos enormemente tu ayuda. Traductores como tú hacen que Meta funcione como una verdadera comunidad multilingüe. Puedes [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup cambiar tus preferencias de notificación]. ¡Gracias! Los coordinadores de traducción de Meta&lrm;, 10:12, 18 Augustus 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Notificación de traducción: Template:User groups == Hola, Toxwiki96: Has recibido esta notificación porque te inscribiste como traductor de español y portugués en Meta. La página [[:metawikipedia:Template:User groups|Template:User groups]] está disponible para su traducción. Puedes traducirla aquí: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Template%3AUser+groups&language=es&action=page traducir al español] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Template%3AUser+groups&language=pt&action=page traducir al portugués] La prioridad de esta página es media. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Agradecemos enormemente tu ayuda. Traductores como tú hacen que Meta funcione como una verdadera comunidad multilingüe. Puedes [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup cambiar tus preferencias de notificación]. ¡Gracias! Los coordinadores de traducción de Meta&lrm;, 11:59, 18 Augustus 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Notificación de traducción: Template:Guideline == Hola, Toxwiki96: Has recibido esta notificación porque te inscribiste como traductor de portugués en Meta. La página [[:metawikipedia:Template:Guideline|Template:Guideline]] está disponible para su traducción. Puedes traducirla aquí: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Template%3AGuideline&language=pt&action=page traducir al portugués] La prioridad de esta página es media. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Agradecemos enormemente tu ayuda. Traductores como tú hacen que Meta funcione como una verdadera comunidad multilingüe. Puedes [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup cambiar tus preferencias de notificación]. ¡Gracias! Los coordinadores de traducción de Meta&lrm;, 01:32, 19 Augustus 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Notificación de traducción: Keeping events safe == Hola, Toxwiki96: Has recibido esta notificación porque te inscribiste como traductor de español y portugués en Meta. La página [[:metawikipedia:Keeping events safe|Keeping events safe]] está disponible para su traducción. Puedes traducirla aquí: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Keeping+events+safe&language=es&action=page traducir al español] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Keeping+events+safe&language=pt&action=page traducir al portugués] La prioridad de esta página es media. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Agradecemos enormemente tu ayuda. Traductores como tú hacen que Meta funcione como una verdadera comunidad multilingüe. Puedes [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup cambiar tus preferencias de notificación]. ¡Gracias! Los coordinadores de traducción de Meta&lrm;, 03:18, 19 Augustus 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Notificación de traducción: Wikimedia Foundation/Legal/Community Resilience and Sustainability/Trust and Safety == Hola, Toxwiki96: Has recibido esta notificación porque te inscribiste como traductor de español y portugués en Meta. La página [[:metawikipedia:Wikimedia Foundation/Legal/Community Resilience and Sustainability/Trust and Safety|Wikimedia Foundation/Legal/Community Resilience and Sustainability/Trust and Safety]] está disponible para su traducción. Puedes traducirla aquí: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+Foundation%2FLegal%2FCommunity+Resilience+and+Sustainability%2FTrust+and+Safety&language=es&action=page traducir al español] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+Foundation%2FLegal%2FCommunity+Resilience+and+Sustainability%2FTrust+and+Safety&language=pt&action=page traducir al portugués] La prioridad de esta página es baja. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Agradecemos enormemente tu ayuda. Traductores como tú hacen que Meta funcione como una verdadera comunidad multilingüe. Puedes [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup cambiar tus preferencias de notificación]. ¡Gracias! Los coordinadores de traducción de Meta&lrm;, 05:39, 19 Augustus 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Notificación de traducción: Wikimedia Argentina == Hola, Toxwiki96: Has recibido esta notificación porque te inscribiste como traductor de inglés y portugués en Meta. La página [[:metawikipedia:Wikimedia Argentina|Wikimedia Argentina]] está disponible para su traducción. Puedes traducirla aquí: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+Argentina&language=en&action=page traducir al inglés] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+Argentina&language=pt&action=page traducir al portugués] La prioridad de esta página es baja. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Agradecemos enormemente tu ayuda. Traductores como tú hacen que Meta funcione como una verdadera comunidad multilingüe. Puedes [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup cambiar tus preferencias de notificación]. ¡Gracias! Los coordinadores de traducción de Meta&lrm;, 07:09, 20 Augustus 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Notificación de traducción: Amical Wikimedia == Hola, Toxwiki96: Has recibido esta notificación porque te inscribiste como traductor de español y portugués en Meta. La página [[:metawikipedia:Amical Wikimedia|Amical Wikimedia]] está disponible para su traducción. Puedes traducirla aquí: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Amical+Wikimedia&language=es&action=page traducir al español] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Amical+Wikimedia&language=pt&action=page traducir al portugués] La prioridad de esta página es baja. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Agradecemos enormemente tu ayuda. Traductores como tú hacen que Meta funcione como una verdadera comunidad multilingüe. Puedes [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup cambiar tus preferencias de notificación]. ¡Gracias! Los coordinadores de traducción de Meta&lrm;, 04:59, 22 Augustus 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Notificación de traducción: Ombuds commission == Hola, Toxwiki96: Has recibido esta notificación porque te inscribiste como traductor de español y portugués en Meta. La página [[:metawikipedia:Ombuds commission|Ombuds commission]] está disponible para su traducción. Puedes traducirla aquí: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Ombuds+commission&language=es&action=page traducir al español] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Ombuds+commission&language=pt&action=page traducir al portugués] La prioridad de esta página es media. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Agradecemos enormemente tu ayuda. Traductores como tú hacen que Meta funcione como una verdadera comunidad multilingüe. Puedes [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup cambiar tus preferencias de notificación]. ¡Gracias! Los coordinadores de traducción de Meta&lrm;, 02:28, 23 Augustus 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Notificación de traducción: WikiGap == Hola, Toxwiki96: Has recibido esta notificación porque te inscribiste como traductor de español y portugués en Meta. La página [[:metawikipedia:WikiGap|WikiGap]] está disponible para su traducción. Puedes traducirla aquí: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-WikiGap&language=es&action=page traducir al español] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-WikiGap&language=pt&action=page traducir al portugués] La prioridad de esta página es baja. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Agradecemos enormemente tu ayuda. Traductores como tú hacen que Meta funcione como una verdadera comunidad multilingüe. Puedes [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup cambiar tus preferencias de notificación]. ¡Gracias! Los coordinadores de traducción de Meta&lrm;, 06:26, 23 Augustus 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Notificación de traducción: Steward requests/Global/block-header == Hola, Toxwiki96: Has recibido esta notificación porque te inscribiste como traductor de español y portugués en Meta. La página [[:metawikipedia:Steward requests/Global/block-header|Steward requests/Global/block-header]] está disponible para su traducción. Puedes traducirla aquí: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Steward+requests%2FGlobal%2Fblock-header&language=es&action=page&action_source=translation_notification traducir al español] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Steward+requests%2FGlobal%2Fblock-header&language=pt&action=page&action_source=translation_notification traducir al portugués] La prioridad de esta página es media. <div lang="en" class="mw-content-ltr">Contains information on how to appeal global blocks.</div> Agradecemos enormemente tu ayuda. Traductores como tú hacen que Meta funcione como una verdadera comunidad multilingüe. Puedes [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup cambiar tus preferencias de notificación]. ¡Gracias! Los coordinadores de traducción de Meta&lrm;, 12:49, 25 September 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Notificación de traducción: Changing username == Hola, Toxwiki96: Has recibido esta notificación porque te inscribiste como traductor de español y portugués en Meta. La página [[:metawikipedia:Changing username|Changing username]] está disponible para su traducción. Puedes traducirla aquí: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Changing+username&language=es&action=page&action_source=translation_notification traducir al español] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Changing+username&language=pt&action=page&action_source=translation_notification traducir al portugués] La prioridad de esta página es media. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Agradecemos enormemente tu ayuda. Traductores como tú hacen que Meta funcione como una verdadera comunidad multilingüe. Puedes [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup cambiar tus preferencias de notificación]. ¡Gracias! Los coordinadores de traducción de Meta‎, 10:49, 27 Oktober 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Notificación de traducción: Wiktionary == Hola, Toxwiki96: Has recibido esta notificación porque te inscribiste como traductor de español y portugués en Meta. La página [[:metawikipedia:Wiktionary|Wiktionary]] está disponible para su traducción. Puedes traducirla aquí: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wiktionary&language=es&action=page&action_source=translation_notification traducir al español] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wiktionary&language=pt&action=page&action_source=translation_notification traducir al portugués] <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Agradecemos enormemente tu ayuda. Traductores como tú hacen que Meta funcione como una verdadera comunidad multilingüe. Puedes [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup cambiar tus preferencias de notificación]. ¡Gracias! Los coordinadores de traducción de Meta‎, 11:52, 13 Desember 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Notificación de traducción: Ombuds commission/2019/CU Global Procedure on information disclosure == Hola, Toxwiki96: Has recibido esta notificación porque te inscribiste como traductor de español y portugués en Meta. La página [[:metawikipedia:Ombuds commission/2019/CU Global Procedure on information disclosure|Ombuds commission/2019/CU Global Procedure on information disclosure]] está disponible para su traducción. Puedes traducirla aquí: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Ombuds+commission%2F2019%2FCU+Global+Procedure+on+information+disclosure&language=es&action=page&action_source=translation_notification traducir al español] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Ombuds+commission%2F2019%2FCU+Global+Procedure+on+information+disclosure&language=pt&action=page&action_source=translation_notification traducir al portugués] <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Agradecemos enormemente tu ayuda. Traductores como tú hacen que Meta funcione como una verdadera comunidad multilingüe. Puedes [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup cambiar tus preferencias de notificación]. ¡Gracias! Los coordinadores de traducción de Meta‎, 12:29, 22 Desember 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:MdsShakil@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Notificación de traducción: Deoband Community Wikimedia/News == Hola, Toxwiki96: Has recibido esta notificación porque te inscribiste como traductor de español y portugués en Meta. La página [[:metawikipedia:Deoband Community Wikimedia/News|Deoband Community Wikimedia/News]] está disponible para su traducción. Puedes traducirla aquí: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Deoband+Community+Wikimedia%2FNews&language=es&action=page&action_source=translation_notification traducir al español] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Deoband+Community+Wikimedia%2FNews&language=pt&action=page&action_source=translation_notification traducir al portugués] <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Agradecemos enormemente tu ayuda. Traductores como tú hacen que Meta funcione como una verdadera comunidad multilingüe. Puedes [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup cambiar tus preferencias de notificación]. ¡Gracias! Los coordinadores de traducción de Meta‎, 17:33, 27 Desember 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Aafi (DCW)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Notificación de traducción: Template:Policy-cross-project == Hola, Toxwiki96: Has recibido esta notificación porque te inscribiste como traductor de portugués en Meta. La página [[:metawikipedia:Template:Policy-cross-project|Template:Policy-cross-project]] está disponible para su traducción. Puedes traducirla aquí: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Template%3APolicy-cross-project&language=pt&action=page&action_source=translation_notification traducir al portugués] La prioridad de esta página es media. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Agradecemos enormemente tu ayuda. Traductores como tú hacen que Meta funcione como una verdadera comunidad multilingüe. Puedes [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup cambiar tus preferencias de notificación]. ¡Gracias! Los coordinadores de traducción de Meta‎, 09:12, 30 Desember 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Notificación de traducción: Wikimedia Foundation Annual Plan/2024-2025/Product & Technology OKRs == Hola, Toxwiki96: Has recibido esta notificación porque te inscribiste como traductor de español y portugués en Meta. La página [[:metawikipedia:Wikimedia Foundation Annual Plan/2024-2025/Product & Technology OKRs|Wikimedia Foundation Annual Plan/2024-2025/Product & Technology OKRs]] está disponible para su traducción. Puedes traducirla aquí: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+Foundation+Annual+Plan%2F2024-2025%2FProduct+%26+Technology+OKRs&language=es&action=page&action_source=translation_notification traducir al español] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+Foundation+Annual+Plan%2F2024-2025%2FProduct+%26+Technology+OKRs&language=pt&action=page&action_source=translation_notification traducir al portugués] <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Agradecemos enormemente tu ayuda. Traductores como tú hacen que Meta funcione como una verdadera comunidad multilingüe. Puedes [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup cambiar tus preferencias de notificación]. ¡Gracias! Los coordinadores de traducción de Meta‎, 08:07, 26 Januarie 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Notificación de traducción: Help:Unified login == Hola, Toxwiki96: Has recibido esta notificación porque te inscribiste como traductor de español y portugués en Meta. La página [[:metawikipedia:Help:Unified login|Help:Unified login]] está disponible para su traducción. Puedes traducirla aquí: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Help%3AUnified+login&language=es&action=page&action_source=translation_notification traducir al español] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Help%3AUnified+login&language=pt&action=page&action_source=translation_notification traducir al portugués] La prioridad de esta página es media. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Agradecemos enormemente tu ayuda. Traductores como tú hacen que Meta funcione como una verdadera comunidad multilingüe. Puedes [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup cambiar tus preferencias de notificación]. ¡Gracias! Los coordinadores de traducción de Meta‎, 06:04, 23 Maart 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Notificación de traducción: Help:Two-factor authentication == Hola, Toxwiki96: Has recibido esta notificación porque te inscribiste como traductor de español y portugués en Meta. La página [[:metawikipedia:Help:Two-factor authentication|Help:Two-factor authentication]] está disponible para su traducción. Puedes traducirla aquí: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Help%3ATwo-factor+authentication&language=es&action=page&action_source=translation_notification traducir al español] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Help%3ATwo-factor+authentication&language=pt&action=page&action_source=translation_notification traducir al portugués] La prioridad de esta página es baja. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Agradecemos enormemente tu ayuda. Traductores como tú hacen que Meta funcione como una verdadera comunidad multilingüe. Puedes [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup cambiar tus preferencias de notificación]. ¡Gracias! Los coordinadores de traducción de Meta‎, 23:50, 3 April 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Notificación de traducción: Tech/News == Hola, Toxwiki96: Has recibido esta notificación porque te inscribiste como traductor de español y portugués en Meta. La página [[:metawikipedia:Tech/News|Tech/News]] está disponible para su traducción. Puedes traducirla aquí: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Tech%2FNews&language=es&action=page&action_source=translation_notification traducir al español] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Tech%2FNews&language=pt&action=page&action_source=translation_notification traducir al portugués] La prioridad de esta página es baja. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Agradecemos enormemente tu ayuda. Traductores como tú hacen que Meta funcione como una verdadera comunidad multilingüe. Puedes [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup cambiar tus preferencias de notificación]. ¡Gracias! Los coordinadores de traducción de Meta‎, 01:30, 13 April 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Notificación de traducción: Universal Code of Conduct/Annual review/2025/Voter information == Hola, Toxwiki96: Has recibido esta notificación porque te inscribiste como traductor de español y portugués en Meta. La página [[:metawikipedia:Universal Code of Conduct/Annual review/2025/Voter information|Universal Code of Conduct/Annual review/2025/Voter information]] está disponible para su traducción. Puedes traducirla aquí: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Universal+Code+of+Conduct%2FAnnual+review%2F2025%2FVoter+information&language=es&action=page&action_source=translation_notification traducir al español] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Universal+Code+of+Conduct%2FAnnual+review%2F2025%2FVoter+information&language=pt&action=page&action_source=translation_notification traducir al portugués] La fecha límite para la traducción de esta página es 2025-04-25. <div lang="en" class="mw-content-ltr">--- Hello, and thank you for the work you do. '''[https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&amp;group=Centralnotice-tgroup-UCoC_AR_2025_cookie&amp;filter=%21translated&amp;action=translate We request you also translate these two sentences.]''' There are more details below. There is an ongoing community vote - the voter information is in the page linked for translation above. We would appreciate your help to [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&amp;group=Centralnotice-tgroup-UCoC_AR_2025_cookie&amp;filter=%21translated&amp;action=translate translate the two sentence CentralNotice banner], as a priority. If you can also translate the voter information page, I know the folks working on this - including the Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C) group - would be highly appreciative. ~ In cooperation with the U4C</div> Agradecemos enormemente tu ayuda. Traductores como tú hacen que Meta funcione como una verdadera comunidad multilingüe. Puedes [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup cambiar tus preferencias de notificación]. ¡Gracias! Los coordinadores de traducción de Meta‎, 15:30, 23 April 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Xeno (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Notificación de traducción: User:Keegan (WMF)/EGCharter closing == Hola, Toxwiki96: Has recibido esta notificación porque te inscribiste como traductor de español y portugués en Meta. La página [[:metawikipedia:User:Keegan (WMF)/EGCharter closing|User:Keegan (WMF)/EGCharter closing]] está disponible para su traducción. Puedes traducirla aquí: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-User%3AKeegan+%28WMF%29%2FEGCharter+closing&language=es&action=page&action_source=translation_notification traducir al español] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-User%3AKeegan+%28WMF%29%2FEGCharter+closing&language=pt&action=page&action_source=translation_notification traducir al portugués] La prioridad de esta página es media. La fecha límite para la traducción de esta página es 2025-04-29. <div lang="en" class="mw-content-ltr">If you have some time to translate this message that will be sent to the communities prior to the close of the vote, it would be of great benefit.</div> Agradecemos enormemente tu ayuda. Traductores como tú hacen que Meta funcione como una verdadera comunidad multilingüe. Puedes [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup cambiar tus preferencias de notificación]. ¡Gracias! Los coordinadores de traducción de Meta‎, 03:18, 26 April 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Notificación de traducción: Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2025/Call for candidates == Hola, Toxwiki96: Has recibido esta notificación porque te inscribiste como traductor de español y portugués en Meta. La página [[:metawikipedia:Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2025/Call for candidates|Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2025/Call for candidates]] está disponible para su traducción. Puedes traducirla aquí: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Universal+Code+of+Conduct%2FCoordinating+Committee%2FElection%2F2025%2FCall+for+candidates&language=es&action=page&action_source=translation_notification traducir al español] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Universal+Code+of+Conduct%2FCoordinating+Committee%2FElection%2F2025%2FCall+for+candidates&language=pt&action=page&action_source=translation_notification traducir al portugués] La prioridad de esta página es alta. La fecha límite para la traducción de esta página es 2025-05-15. <div lang="en" class="mw-content-ltr">I'm sorry for the short notice, details for the election came together at the last minute.</div> Agradecemos enormemente tu ayuda. Traductores como tú hacen que Meta funcione como una verdadera comunidad multilingüe. Puedes [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup cambiar tus preferencias de notificación]. ¡Gracias! Los coordinadores de traducción de Meta‎, 18:53, 14 Mei 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Notificación de traducción: Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2025 == Hola, Toxwiki96: Has recibido esta notificación porque te inscribiste como traductor de español y portugués en Meta. La página [[:metawikipedia:Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2025|Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2025]] está disponible para su traducción. Puedes traducirla aquí: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Universal+Code+of+Conduct%2FCoordinating+Committee%2FElection%2F2025&language=es&action=page&action_source=translation_notification traducir al español] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Universal+Code+of+Conduct%2FCoordinating+Committee%2FElection%2F2025&language=pt&action=page&action_source=translation_notification traducir al portugués] La prioridad de esta página es media. <div lang="en" class="mw-content-ltr">This is the information page of 2025 U4C election. Please help with translation; your contributions will be greatly appreciated.</div> Agradecemos enormemente tu ayuda. Traductores como tú hacen que Meta funcione como una verdadera comunidad multilingüe. Puedes [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup cambiar tus preferencias de notificación]. ¡Gracias! Los coordinadores de traducción de Meta‎, 15:09, 19 Mei 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Hide on Rosé@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Notificación de traducción: Incident Reporting System == Hola, Toxwiki96: Has recibido esta notificación porque te inscribiste como traductor de español y portugués en Meta. La página [[:metawikipedia:Incident Reporting System|Incident Reporting System]] está disponible para su traducción. Puedes traducirla aquí: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Incident+Reporting+System&language=es&action=page&action_source=translation_notification traducir al español] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Incident+Reporting+System&language=pt&action=page&action_source=translation_notification traducir al portugués] La prioridad de esta página es media. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Agradecemos enormemente tu ayuda. Traductores como tú hacen que Meta funcione como una verdadera comunidad multilingüe. Puedes [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup cambiar tus preferencias de notificación]. ¡Gracias! Los coordinadores de traducción de Meta‎, 03:53, 2 Augustus 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Notificación de traducción: Template:Affiliate recognition pause notice 2025 == Hola, Toxwiki96: Has recibido esta notificación porque te inscribiste como traductor de español y portugués en Meta-Wiki. La página [[:metawikipedia:Template:Affiliate recognition pause notice 2025|Template:Affiliate recognition pause notice 2025]] está disponible para su traducción. Puedes traducirla aquí: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Template%3AAffiliate+recognition+pause+notice+2025&language=es&action=page&action_source=translation_notification traducir al español] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Template%3AAffiliate+recognition+pause+notice+2025&language=pt&action=page&action_source=translation_notification traducir al portugués] La prioridad de esta página es baja. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Agradecemos enormemente tu ayuda. Traductores como tú hacen que Meta-Wiki funcione como una verdadera comunidad multilingüe. Puedes [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup cambiar tus preferencias de notificación]. ¡Gracias! Los coordinadores de traducción de Meta-Wiki‎, 15:33, 30 Augustus 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Notificación de traducción: Meta:Deletion policy == Hola, Toxwiki96: Has recibido esta notificación porque te inscribiste como traductor de portugués en Meta-Wiki. La página [[:metawikipedia:Meta:Deletion policy|Meta:Deletion policy]] está disponible para su traducción. Puedes traducirla aquí: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Meta%3ADeletion+policy&language=pt&action=page&action_source=translation_notification traducir al portugués] La prioridad de esta página es baja. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Agradecemos enormemente tu ayuda. Traductores como tú hacen que Meta-Wiki funcione como una verdadera comunidad multilingüe. Puedes [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup cambiar tus preferencias de notificación]. ¡Gracias! Los coordinadores de traducción de Meta-Wiki‎, 07:07, 15 September 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Notificación de traducción: Wikimedia Foundation website == Hola, Toxwiki96: Has recibido esta notificación porque te inscribiste como traductor de español y portugués en Meta-Wiki. La página [[:metawikipedia:Wikimedia Foundation website|Wikimedia Foundation website]] está disponible para su traducción. Puedes traducirla aquí: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+Foundation+website&language=es&action=page&action_source=translation_notification traducir al español] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+Foundation+website&language=pt&action=page&action_source=translation_notification traducir al portugués] La prioridad de esta página es baja. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Agradecemos enormemente tu ayuda. Traductores como tú hacen que Meta-Wiki funcione como una verdadera comunidad multilingüe. Puedes [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup cambiar tus preferencias de notificación]. ¡Gracias! Los coordinadores de traducción de Meta-Wiki‎, 05:46, 29 September 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Notificación de traducción: Wikimedia Foundation v. National Security Agency/FAQ == Hola, Toxwiki96: Has recibido esta notificación porque te inscribiste como traductor de español en Meta-Wiki. La página [[:metawikipedia:Wikimedia Foundation v. National Security Agency/FAQ|Wikimedia Foundation v. National Security Agency/FAQ]] está disponible para su traducción. Puedes traducirla aquí: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+Foundation+v.+National+Security+Agency%2FFAQ&language=es&action=page&action_source=translation_notification traducir al español] La prioridad de esta página es baja. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Agradecemos enormemente tu ayuda. Traductores como tú hacen que Meta-Wiki funcione como una verdadera comunidad multilingüe. Puedes [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup cambiar tus preferencias de notificación]. ¡Gracias! Los coordinadores de traducción de Meta-Wiki‎, 05:39, 7 Oktober 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Notificación de traducción: Template:AffCom == Hola, Toxwiki96: Has recibido esta notificación porque te inscribiste como traductor de español en Meta-Wiki. La página [[:metawikipedia:Template:AffCom|Template:AffCom]] está disponible para su traducción. Puedes traducirla aquí: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Template%3AAffCom&language=es&action=page&action_source=translation_notification traducir al español] La prioridad de esta página es baja. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Agradecemos enormemente tu ayuda. Traductores como tú hacen que Meta-Wiki funcione como una verdadera comunidad multilingüe. Puedes [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup cambiar tus preferencias de notificación]. ¡Gracias! Los coordinadores de traducción de Meta-Wiki‎, 04:55, 30 Oktober 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Notificación de traducción: Help:Two-factor authentication == Hola, Toxwiki96: Has recibido esta notificación porque te inscribiste como traductor de español y portugués en Meta-Wiki. La página [[:metawikipedia:Help:Two-factor authentication|Help:Two-factor authentication]] está disponible para su traducción. Puedes traducirla aquí: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Help%3ATwo-factor+authentication&language=es&action=page&action_source=translation_notification traducir al español] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Help%3ATwo-factor+authentication&language=pt&action=page&action_source=translation_notification traducir al portugués] La prioridad de esta página es media. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Agradecemos enormemente tu ayuda. Traductores como tú hacen que Meta-Wiki funcione como una verdadera comunidad multilingüe. Puedes [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup cambiar tus preferencias de notificación]. ¡Gracias! Los coordinadores de traducción de Meta-Wiki‎, 03:09, 6 Desember 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Notificación de traducción: Universal Code of Conduct/Annual review/Messages/Review open == Hola, Toxwiki96: Has recibido esta notificación porque te inscribiste como traductor de español y portugués en Meta-Wiki. La página [[:metawikipedia:Universal Code of Conduct/Annual review/Messages/Review open|Universal Code of Conduct/Annual review/Messages/Review open]] está disponible para su traducción. Puedes traducirla aquí: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Universal+Code+of+Conduct%2FAnnual+review%2FMessages%2FReview+open&language=es&action=page&action_source=translation_notification traducir al español] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Universal+Code+of+Conduct%2FAnnual+review%2FMessages%2FReview+open&language=pt&action=page&action_source=translation_notification traducir al portugués] La prioridad de esta página es media. La fecha límite para la traducción de esta página es 2026-01-19. <div lang="en" class="mw-content-ltr">This message will be sent to all the wikis to inform communities about their chance to participate in proposing changes to the Universal Code of Conduct. </div> Agradecemos enormemente tu ayuda. Traductores como tú hacen que Meta-Wiki funcione como una verdadera comunidad multilingüe. Puedes [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup cambiar tus preferencias de notificación]. ¡Gracias! Los coordinadores de traducción de Meta-Wiki‎, 22:30, 14 Januarie 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Notificación de traducción: Wiki Loves Ramadan 2026/List of Articles/Culture/1 == Hola, Toxwiki96: Has recibido esta notificación porque te inscribiste como traductor de español y portugués en Meta-Wiki. La página [[:metawikipedia:Wiki Loves Ramadan 2026/List of Articles/Culture/1|Wiki Loves Ramadan 2026/List of Articles/Culture/1]] está disponible para su traducción. Puedes traducirla aquí: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wiki+Loves+Ramadan+2026%2FList+of+Articles%2FCulture%2F1&language=es&action=page&action_source=translation_notification traducir al español] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wiki+Loves+Ramadan+2026%2FList+of+Articles%2FCulture%2F1&language=pt&action=page&action_source=translation_notification traducir al portugués] La prioridad de esta página es baja. La fecha límite para la traducción de esta página es 2026-02-28. <div lang="en" class="mw-content-ltr">Hello! We have a new page for translation: Wiki Loves Ramadan 2026/List of Articles/Culture/1. Thank you!</div> Agradecemos enormemente tu ayuda. Traductores como tú hacen que Meta-Wiki funcione como una verdadera comunidad multilingüe. Puedes [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup cambiar tus preferencias de notificación]. ¡Gracias! Los coordinadores de traducción de Meta-Wiki‎, 11:02, 15 Februarie 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Julius 12345@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Notificación de traducción: Global username policy == Hola, Toxwiki96: Has recibido esta notificación porque te inscribiste como traductor de español y portugués en Meta-Wiki. La página [[:metawikipedia:Global username policy|Global username policy]] está disponible para su traducción. Puedes traducirla aquí: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Global+username+policy&language=es&action=page&action_source=translation_notification traducir al español] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Global+username+policy&language=pt&action=page&action_source=translation_notification traducir al portugués] La prioridad de esta página es media. La fecha límite para la traducción de esta página es 2026-12-31. <div lang="en" class="mw-content-ltr">Hello! We have a new page for translation: Global username policy. Thank you very much!</div> Agradecemos enormemente tu ayuda. Traductores como tú hacen que Meta-Wiki funcione como una verdadera comunidad multilingüe. Puedes [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup cambiar tus preferencias de notificación]. ¡Gracias! Los coordinadores de traducción de Meta-Wiki‎, 14:25, 15 Februarie 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Julius 12345@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Notificación de traducción: Event:Queer Women in Arts == Hola, Toxwiki96: Has recibido esta notificación porque te inscribiste como traductor de español y portugués en Meta-Wiki. La página [[:metawikipedia:Event:Queer Women in Arts|Event:Queer Women in Arts]] está disponible para su traducción. Puedes traducirla aquí: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Event%3AQueer+Women+in+Arts&language=es&action=page&action_source=translation_notification traducir al español] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Event%3AQueer+Women+in+Arts&language=pt&action=page&action_source=translation_notification traducir al portugués] La prioridad de esta página es alta. La fecha límite para la traducción de esta página es 2026-02-28. <div lang="en" class="mw-content-ltr">Hello! We have a new page for translation: Event:Queer Women in Arts. Thanks!</div> Agradecemos enormemente tu ayuda. Traductores como tú hacen que Meta-Wiki funcione como una verdadera comunidad multilingüe. Puedes [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup cambiar tus preferencias de notificación]. ¡Gracias! Los coordinadores de traducción de Meta-Wiki‎, 19:11, 18 Februarie 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Julius 12345@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Notificación de traducción: Event:Wikipedia & Education User Group Showcase/March 2026 == Hola, Toxwiki96: Has recibido esta notificación porque te inscribiste como traductor de español y portugués en Meta-Wiki. La página [[:metawikipedia:Event:Wikipedia & Education User Group Showcase/March 2026|Event:Wikipedia & Education User Group Showcase/March 2026]] está disponible para su traducción. Puedes traducirla aquí: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Event%3AWikipedia+%26+Education+User+Group+Showcase%2FMarch+2026&language=es&action=page&action_source=translation_notification traducir al español] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Event%3AWikipedia+%26+Education+User+Group+Showcase%2FMarch+2026&language=pt&action=page&action_source=translation_notification traducir al portugués] La prioridad de esta página es alta. La fecha límite para la traducción de esta página es 2026-03-21. <div lang="en" class="mw-content-ltr">Hi translators, The EduWiki Hub is seeking your support to help translate the Meta page for the EduWiki Knowledge Showcase (March 2026) into Portuguese, Spanish, French, Hindi, and Arabic The event will take place on 24 March 2026, and translations will help make it accessible to more communities. Thank you for your support. Kind regards, Barakat, for the EduWiki Hub.</div> Agradecemos enormemente tu ayuda. Traductores como tú hacen que Meta-Wiki funcione como una verdadera comunidad multilingüe. Puedes [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup cambiar tus preferencias de notificación]. ¡Gracias! Los coordinadores de traducción de Meta-Wiki‎, 12:56, 17 Maart 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:BAdegboye (EdWH)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Notificación de traducción: Community Wishlist == Hola, Toxwiki96: Has recibido esta notificación porque te inscribiste como traductor de portugués en Meta-Wiki. La página [[:metawikipedia:Community Wishlist|Community Wishlist]] está disponible para su traducción. Puedes traducirla aquí: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Community+Wishlist&language=pt&action=page&action_source=translation_notification traducir al portugués] La prioridad de esta página es alta. La fecha límite para la traducción de esta página es 2026-05-15. <div lang="en" class="mw-content-ltr">Greetings! I kindly ask for your help in translating and adapting the Article guidance [https://b24e11a4f1.catalyst.wmcloud.org/wiki/Category:Pages_using_article_guidance sample outlines]. You can find the step by step instructions on how to translate them in this link: https://www.mediawiki.org/wiki/Article_guidance#Adapting_a_sample_outline_in_a_Wikipedia The [[mw:Article guidance|Article guidance]] feature will soon be available in your Wikipedia and is designed to help less experienced editors create well-structured, policy-compliant articles. Please prioritise translating the following 10 article outlines: * [https://b24e11a4f1.catalyst.wmcloud.org/wiki/Project:ArticleGuidance/Person Project:ArticleGuidance/Person] * [https://b24e11a4f1.catalyst.wmcloud.org/wiki/Project:ArticleGuidance/Politician Project:ArticleGuidance/Politician] * [https://b24e11a4f1.catalyst.wmcloud.org/wiki/Project:ArticleGuidance/Sportsperson Project:ArticleGuidance/Sportsperson] * [https://b24e11a4f1.catalyst.wmcloud.org/wiki/Project:ArticleGuidance/Human_Settlement Project:ArticleGuidance/Human Settlement] * [https://b24e11a4f1.catalyst.wmcloud.org/wiki/Project:ArticleGuidance/Film Project:ArticleGuidance/Film] * [https://b24e11a4f1.catalyst.wmcloud.org/wiki/Project:ArticleGuidance/Musician Project:ArticleGuidance/Musician] * [https://b24e11a4f1.catalyst.wmcloud.org/wiki/Project:ArticleGuidance/Actor Project:ArticleGuidance/Actor] * [https://b24e11a4f1.catalyst.wmcloud.org/wiki/Project:ArticleGuidance/Animal Project:ArticleGuidance/Animal] * [https://b24e11a4f1.catalyst.wmcloud.org/wiki/Project:ArticleGuidance/Sports_Club Project:ArticleGuidance/Sports Club] * [https://b24e11a4f1.catalyst.wmcloud.org/wiki/Project:ArticleGuidance/Video_Game Project:ArticleGuidance/Video Game] </div> Agradecemos enormemente tu ayuda. Traductores como tú hacen que Meta-Wiki funcione como una verdadera comunidad multilingüe. Puedes [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup cambiar tus preferencias de notificación]. ¡Gracias! Los coordinadores de traducción de Meta-Wiki‎, 20:10, 8 Mei 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Notificación de traducción: User:Keegan (WMF)/U4C eligible voter == Hola, Toxwiki96: Has recibido esta notificación porque te inscribiste como traductor de español y portugués en Meta-Wiki. La página [[:metawikipedia:User:Keegan (WMF)/U4C eligible voter|User:Keegan (WMF)/U4C eligible voter]] está disponible para su traducción. Puedes traducirla aquí: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-User%3AKeegan+%28WMF%29%2FU4C+eligible+voter&language=es&action=page&action_source=translation_notification traducir al español] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-User%3AKeegan+%28WMF%29%2FU4C+eligible+voter&language=pt&action=page&action_source=translation_notification traducir al portugués] La prioridad de esta página es media. La fecha límite para la traducción de esta página es 2026-05-19. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Agradecemos enormemente tu ayuda. Traductores como tú hacen que Meta-Wiki funcione como una verdadera comunidad multilingüe. Puedes [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup cambiar tus preferencias de notificación]. ¡Gracias! Los coordinadores de traducción de Meta-Wiki‎, 00:28, 15 Mei 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Notificación de traducción: Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2026/Vote now == Hola, Toxwiki96: Has recibido esta notificación porque te inscribiste como traductor de español y portugués en Meta-Wiki. La página [[:metawikipedia:Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2026/Vote now|Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2026/Vote now]] está disponible para su traducción. Puedes traducirla aquí: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Universal+Code+of+Conduct%2FCoordinating+Committee%2FElection%2F2026%2FVote+now&language=es&action=page&action_source=translation_notification traducir al español] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Universal+Code+of+Conduct%2FCoordinating+Committee%2FElection%2F2026%2FVote+now&language=pt&action=page&action_source=translation_notification traducir al portugués] La prioridad de esta página es media. La fecha límite para la traducción de esta página es 2026-05-26. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Agradecemos enormemente tu ayuda. Traductores como tú hacen que Meta-Wiki funcione como una verdadera comunidad multilingüe. Puedes [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup cambiar tus preferencias de notificación]. ¡Gracias! Los coordinadores de traducción de Meta-Wiki‎, 21:17, 20 Mei 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Notificación de traducción: Global locks == Hola, Toxwiki96: Has recibido esta notificación porque te inscribiste como traductor de español y portugués en Meta-Wiki. La página [[:metawikipedia:Global locks|Global locks]] está disponible para su traducción. Puedes traducirla aquí: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Global+locks&language=es&action=page&action_source=translation_notification traducir al español] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Global+locks&language=pt&action=page&action_source=translation_notification traducir al portugués] La prioridad de esta página es media. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Agradecemos enormemente tu ayuda. Traductores como tú hacen que Meta-Wiki funcione como una verdadera comunidad multilingüe. Puedes [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup cambiar tus preferencias de notificación]. ¡Gracias! Los coordinadores de traducción de Meta-Wiki‎, 01:45, 7 Junie 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Notificación de traducción: Movement Strategy and Governance == Hola, Toxwiki96: Has recibido esta notificación porque te inscribiste como traductor de español en Meta-Wiki. La página [[:metawikipedia:Movement Strategy and Governance|Movement Strategy and Governance]] está disponible para su traducción. Puedes traducirla aquí: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Movement+Strategy+and+Governance&language=es&action=page&action_source=translation_notification traducir al español] <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Agradecemos enormemente tu ayuda. Traductores como tú hacen que Meta-Wiki funcione como una verdadera comunidad multilingüe. Puedes [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup cambiar tus preferencias de notificación]. ¡Gracias! Los coordinadores de traducción de Meta-Wiki‎, 05:18, 20 Julie 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Notificación de traducción: Event:Open Heritage-Wikidata Contest == Hola, Toxwiki96: Has recibido esta notificación porque te inscribiste como traductor de español y portugués en Meta-Wiki. La página [[:metawikipedia:Event:Open Heritage-Wikidata Contest|Event:Open Heritage-Wikidata Contest]] está disponible para su traducción. Puedes traducirla aquí: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Event%3AOpen+Heritage-Wikidata+Contest&language=es&action=page&action_source=translation_notification traducir al español] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Event%3AOpen+Heritage-Wikidata+Contest&language=pt&action=page&action_source=translation_notification traducir al portugués] La prioridad de esta página es media. La fecha límite para la traducción de esta página es 2026-08-15. <div lang="en" class="mw-content-ltr">Hello, We are looking forward to translating this page. We highly appreciate your support Best</div> Agradecemos enormemente tu ayuda. Traductores como tú hacen que Meta-Wiki funcione como una verdadera comunidad multilingüe. Puedes [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup cambiar tus preferencias de notificación]. ¡Gracias! Los coordinadores de traducción de Meta-Wiki‎, 18:54, 10 Augustus 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:SanBonne@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Notificación de traducción: Wiki Academy, Bejoy Narayan Mahavidyalaya == Hola, Toxwiki96: Has recibido esta notificación porque te inscribiste como traductor de español y portugués en Meta-Wiki. La página [[:metawikipedia:Wiki Academy, Bejoy Narayan Mahavidyalaya|Wiki Academy, Bejoy Narayan Mahavidyalaya]] está disponible para su traducción. Puedes traducirla aquí: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wiki+Academy%2C+Bejoy+Narayan+Mahavidyalaya&language=es&action=page&action_source=translation_notification traducir al español] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wiki+Academy%2C+Bejoy+Narayan+Mahavidyalaya&language=pt&action=page&action_source=translation_notification traducir al portugués] <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Agradecemos enormemente tu ayuda. Traductores como tú hacen que Meta-Wiki funcione como una verdadera comunidad multilingüe. Puedes [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup cambiar tus preferencias de notificación]. ¡Gracias! Los coordinadores de traducción de Meta-Wiki‎, 21:53, 31 Augustus 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Borhan@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Notificación de traducción: NARWHAL/August 2026 == Hola, Toxwiki96: Has recibido esta notificación porque te inscribiste como traductor de español en Meta-Wiki. La página [[:metawikipedia:NARWHAL/August 2026|NARWHAL/August 2026]] está disponible para su traducción. Puedes traducirla aquí: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-NARWHAL%2FAugust+2026&language=es&action=page&action_source=translation_notification traducir al español] <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Agradecemos enormemente tu ayuda. Traductores como tú hacen que Meta-Wiki funcione como una verdadera comunidad multilingüe. Puedes [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup cambiar tus preferencias de notificación]. ¡Gracias! Los coordinadores de traducción de Meta-Wiki‎, 18:00, 7 September 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Borhan@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Notificación de traducción: Bengali Wikipedia == Hola, Toxwiki96: Has recibido esta notificación porque te inscribiste como traductor de español y portugués en Meta-Wiki. La página [[:metawikipedia:Bengali Wikipedia|Bengali Wikipedia]] está disponible para su traducción. Puedes traducirla aquí: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Bengali+Wikipedia&language=es&action=page&action_source=translation_notification traducir al español] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Bengali+Wikipedia&language=pt&action=page&action_source=translation_notification traducir al portugués] La prioridad de esta página es media. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Agradecemos enormemente tu ayuda. Traductores como tú hacen que Meta-Wiki funcione como una verdadera comunidad multilingüe. Puedes [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup cambiar tus preferencias de notificación]. ¡Gracias! Los coordinadores de traducción de Meta-Wiki‎, 11:15, 17 September 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Borhan@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Notificación de traducción: Event:Wiki Loves Peace == Hola, Toxwiki96: Has recibido esta notificación porque te inscribiste como traductor de español y portugués en Meta-Wiki. La página [[:metawikipedia:Event:Wiki Loves Peace|Event:Wiki Loves Peace]] está disponible para su traducción. Puedes traducirla aquí: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Event%3AWiki+Loves+Peace&language=es&action=page&action_source=translation_notification traducir al español] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Event%3AWiki+Loves+Peace&language=pt&action=page&action_source=translation_notification traducir al portugués] La prioridad de esta página es media. La fecha límite para la traducción de esta página es 2026-09-30. <div lang="en" class="mw-content-ltr">Hello there! I hope this message finds you well. I am Raydann, Wikimedian in Residence at the United Nations Office for Disarmament Affairs (UNODA), and organizer of Wiki Loves Peace. I would like to kindly ask for help with translating Wiki Loves Peace into additional languages. As the campaign is intended to be a global initiative, having multiple languages will be important in helping communities around the world learn about the campaign and participate in it. If you have some time to spare, I would be very grateful if you could help translate the campaign pages and messages into your language. Thank you very much!</div> Agradecemos enormemente tu ayuda. Traductores como tú hacen que Meta-Wiki funcione como una verdadera comunidad multilingüe. Puedes [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup cambiar tus preferencias de notificación]. ¡Gracias! Los coordinadores de traducción de Meta-Wiki‎, 21:29, 19 September 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Raydann@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Notificación de traducción: Event:Wiki Loves Peace == Hola, Toxwiki96: Has recibido esta notificación porque te inscribiste como traductor de español y portugués en Meta-Wiki. La página [[:metawikipedia:Event:Wiki Loves Peace|Event:Wiki Loves Peace]] está disponible para su traducción. Puedes traducirla aquí: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Event%3AWiki+Loves+Peace&language=es&action=page&action_source=translation_notification traducir al español] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Event%3AWiki+Loves+Peace&language=pt&action=page&action_source=translation_notification traducir al portugués] La prioridad de esta página es alta. La fecha límite para la traducción de esta página es 2026-10-01. <div lang="en" class="mw-content-ltr">Dear Wikimedia Translators, I hope this message finds you well. My name is Raydann, and I'm the Wikimedian-in-Residence at the United Nations Office for Disarmament Affairs (UNODA), and the organizer of Wiki Loves Peace. I recently submitted a CentralNotice banner request for Wiki Loves Peace, and the banner text is now ready for translation. The content consists of only two short sentences, so completing a translation should require just a few minutes of your time. I would be very grateful if you could help translate the page into as many languages as possible. Your support will help make the campaign accessible to communities around the world and encourage more participation. Please use this link to start translating: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&amp;group=Centralnotice-tgroup-Wiki_Loves_Peace The text to be translated is: "Wiki Loves Peace 2026", "Share the world's stories of peace. Upload your pictures now!" Thank you very much for your time &amp; effort. Best regards, Raydann </div> Agradecemos enormemente tu ayuda. Traductores como tú hacen que Meta-Wiki funcione como una verdadera comunidad multilingüe. Puedes [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup cambiar tus preferencias de notificación]. ¡Gracias! Los coordinadores de traducción de Meta-Wiki‎, 20:45, 26 September 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Raydann@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Notificación de traducción: Community Wishlist/FAQ == Hola, Toxwiki96: Has recibido esta notificación porque te inscribiste como traductor de español y portugués en Meta-Wiki. La página [[:metawikipedia:Community Wishlist/FAQ|Community Wishlist/FAQ]] está disponible para su traducción. Puedes traducirla aquí: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Community+Wishlist%2FFAQ&language=es&action=page&action_source=translation_notification traducir al español] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Community+Wishlist%2FFAQ&language=pt&action=page&action_source=translation_notification traducir al portugués] La prioridad de esta página es media. La fecha límite para la traducción de esta página es 2026-10-05. <div lang="en" class="mw-content-ltr">The new Community Wishlist is progressively updated. Several pages have been updated, the most important one being [[Community Wishlist/FAQ|the FAQ]]. You can also help, by translating [[Community Wishlist|the main page]]. Both pages are now stable. [[user:Trizek (WMF)|Trizek_(WMF)]] is you point of contact if you have any question regarding these translations. </div> Agradecemos enormemente tu ayuda. Traductores como tú hacen que Meta-Wiki funcione como una verdadera comunidad multilingüe. Puedes [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup cambiar tus preferencias de notificación]. ¡Gracias! Los coordinadores de traducción de Meta-Wiki‎, 14:04, 1 Oktober 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Trizek (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> 47m5ujdycpyxwx7jobk7jwutjd7scqv 3 305937 2974511 2971027 2026-10-01T14:04:14Z MediaWiki message delivery 55541 /* Ilmoitus käännöksestä: Community Wishlist/FAQ */ nuwe afdeling 2974511 wikitext text/x-wiki == Ilmoitus käännöksestä: Template:2030 movement brand project nav/text == Hei Kartasto, Saat tämän ilmoituksen, koska olet ilmoittautunut kielen ruotsi kääntäjäksi Metassa. Sivu [[:metawikipedia:Template:2030 movement brand project nav/text|Template:2030 movement brand project nav/text]] on saatavilla käännettäväksi. Voit kääntää sen täällä: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Template%3A2030+movement+brand+project+nav%2Ftext&language=sv&action=page käännä kielelle ruotsi] Tämän sivun tärkeysaste on korkea. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Apuasi arvostetaan. Sinunlaisesi kääntäjät pitävät Metan toiminnassa monikielisenä yhteisönä. Voit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup muuttaa ilmoitusasetuksiasi]. Kiitos! Metan käännösvastaavat&lrm;, 07:52, 18 Junie 2020 (UTC) <!-- Message sent by User:Eihel@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Ilmoitus käännöksestä: Wikimedia Foundation Board noticeboard/Board Update on Branding == Hei Kartasto, Saat tämän ilmoituksen, koska olet ilmoittautunut kielten suomi ja ruotsi kääntäjäksi Metassa. Sivu [[:metawikipedia:Wikimedia Foundation Board noticeboard/Board Update on Branding|Wikimedia Foundation Board noticeboard/Board Update on Branding]] on saatavilla käännettäväksi. Voit kääntää sen täällä: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+Foundation+Board+noticeboard%2FBoard+Update+on+Branding&language=fi&action=page käännä kielelle suomi] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+Foundation+Board+noticeboard%2FBoard+Update+on+Branding&language=sv&action=page käännä kielelle ruotsi] Tämän sivun tärkeysaste on korkea. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Apuasi arvostetaan. Sinunlaisesi kääntäjät pitävät Metan toiminnassa monikielisenä yhteisönä. Voit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup muuttaa ilmoitusasetuksiasi]. Kiitos! Metan käännösvastaavat&lrm;, 08:50, 22 Junie 2020 (UTC) <!-- Message sent by User:Samuele2002@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Ilmoitus käännöksestä: VisualEditor/Newsletter/2020/July == Hei Kartasto, Saat tämän ilmoituksen, koska olet ilmoittautunut kielten suomi ja ruotsi kääntäjäksi Metassa. Sivu [[:metawikipedia:VisualEditor/Newsletter/2020/July|VisualEditor/Newsletter/2020/July]] on saatavilla käännettäväksi. Voit kääntää sen täällä: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-VisualEditor%2FNewsletter%2F2020%2FJuly&language=fi&action=page käännä kielelle suomi] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-VisualEditor%2FNewsletter%2F2020%2FJuly&language=sv&action=page käännä kielelle ruotsi] Tämä sivu tulisi kääntää viimeistään the end of this week. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Apuasi arvostetaan. Sinunlaisesi kääntäjät pitävät Metan toiminnassa monikielisenä yhteisönä. Voit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup muuttaa ilmoitusasetuksiasi]. Kiitos! Metan käännösvastaavat&lrm;, 20:26, 6 Julie 2020 (UTC) <!-- Message sent by User:Whatamidoing (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Ilmoitus käännöksestä: Trust and Safety/Case Review Committee/Charter == Hei Kartasto, Saat tämän ilmoituksen, koska olet ilmoittautunut kielten suomi ja ruotsi kääntäjäksi Metassa. Sivu [[:metawikipedia:Trust and Safety/Case Review Committee/Charter|Trust and Safety/Case Review Committee/Charter]] on saatavilla käännettäväksi. Voit kääntää sen täällä: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Trust+and+Safety%2FCase+Review+Committee%2FCharter&language=fi&action=page käännä kielelle suomi] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Trust+and+Safety%2FCase+Review+Committee%2FCharter&language=sv&action=page käännä kielelle ruotsi] Tämän sivun tärkeysaste on keskiverto. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Apuasi arvostetaan. Sinunlaisesi kääntäjät pitävät Metan toiminnassa monikielisenä yhteisönä. Voit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup muuttaa ilmoitusasetuksiasi]. Kiitos! Metan käännösvastaavat&lrm;, 08:33, 8 Julie 2020 (UTC) <!-- Message sent by User:Samuele2002@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Ilmoitus käännöksestä: Tech/News/2020/32 == Hei Kartasto, Saat tämän ilmoituksen, koska olet ilmoittautunut kielten suomi ja ruotsi kääntäjäksi Metassa. Sivu [[:metawikipedia:Tech/News/2020/32|Tech/News/2020/32]] on saatavilla käännettäväksi. Voit kääntää sen täällä: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Tech%2FNews%2F2020%2F32&language=fi&action=page käännä kielelle suomi] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Tech%2FNews%2F2020%2F32&language=sv&action=page käännä kielelle ruotsi] <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Apuasi arvostetaan. Sinunlaisesi kääntäjät pitävät Metan toiminnassa monikielisenä yhteisönä. Voit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup muuttaa ilmoitusasetuksiasi]. Kiitos! Metan käännösvastaavat&lrm;, 05:27, 31 Julie 2020 (UTC) <!-- Message sent by User:Path slopu@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Ilmoitus käännöksestä: Tech/Server switch 2020 == Hei Kartasto, Saat tämän ilmoituksen, koska olet ilmoittautunut kielten suomi ja ruotsi kääntäjäksi Metassa. Sivu [[:metawikipedia:Tech/Server switch 2020|Tech/Server switch 2020]] on saatavilla käännettäväksi. Voit kääntää sen täällä: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Tech%2FServer+switch+2020&language=fi&action=page käännä kielelle suomi] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Tech%2FServer+switch+2020&language=sv&action=page käännä kielelle ruotsi] Tämän sivun tärkeysaste on keskiverto. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Apuasi arvostetaan. Sinunlaisesi kääntäjät pitävät Metan toiminnassa monikielisenä yhteisönä. Voit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup muuttaa ilmoitusasetuksiasi]. Kiitos! Metan käännösvastaavat&lrm;, 13:03, 15 Augustus 2020 (UTC) <!-- Message sent by User:Path slopu@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Ilmoitus käännöksestä: Wikimedia CH == Hei Kartasto, Saat tämän ilmoituksen, koska olet ilmoittautunut kielten suomi ja ruotsi kääntäjäksi Metassa. Sivu [[:metawikipedia:Wikimedia CH|Wikimedia CH]] on saatavilla käännettäväksi. Voit kääntää sen täällä: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+CH&language=fi&action=page käännä kielelle suomi] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+CH&language=sv&action=page käännä kielelle ruotsi] Tämän sivun tärkeysaste on keskiverto. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Apuasi arvostetaan. Sinunlaisesi kääntäjät pitävät Metan toiminnassa monikielisenä yhteisönä. Voit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup muuttaa ilmoitusasetuksiasi]. Kiitos! Metan käännösvastaavat&lrm;, 07:43, 17 Desember 2020 (UTC) <!-- Message sent by User:Eihel@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Ilmoitus käännöksestä: Project wiki representatives == Hei Kartasto, Saat tämän ilmoituksen, koska olet ilmoittautunut kielten suomi ja ruotsi kääntäjäksi Metassa. Sivu [[:metawikipedia:Project wiki representatives|Project wiki representatives]] on saatavilla käännettäväksi. Voit kääntää sen täällä: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Project+wiki+representatives&language=fi&action=page käännä kielelle suomi] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Project+wiki+representatives&language=sv&action=page käännä kielelle ruotsi] Tämä sivu tulisi kääntää viimeistään 2021-02-14. <div lang="en" class="mw-content-ltr">The five year old strategy process has resulted in recommendations. After Global Conversations the number one priority is to establish an Interim Global Council, who will draft a Movement Charter, which will lead to the formation of a Global Council. Please help in translating the concise page "Project wiki representatives" which asks contributor to select for each project wiki a representative, who will help in implementing the first strategic priority.</div> Apuasi arvostetaan. Sinunlaisesi kääntäjät pitävät Metan toiminnassa monikielisenä yhteisönä. Voit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup muuttaa ilmoitusasetuksiasi]. Kiitos! Metan käännösvastaavat&lrm;, 12:09, 6 Februarie 2021 (UTC) <!-- Message sent by User:Ad Huikeshoven@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Ilmoitus käännöksestä: Global bans == Hei Kartasto, Saat tämän ilmoituksen, koska olet ilmoittautunut kielen ruotsi kääntäjäksi Metassa. Sivu [[:metawikipedia:Global bans|Global bans]] on saatavilla käännettäväksi. Voit kääntää sen täällä: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Global+bans&language=sv&action=page käännä kielelle ruotsi] <div lang="en" class="mw-content-ltr">Hello all. The global bans page is a useful page and should be translated to your language. While some are already translated, they are outdated due to minor fixes. Kindly translate/check the pages.</div> Apuasi arvostetaan. Sinunlaisesi kääntäjät pitävät Metan toiminnassa monikielisenä yhteisönä. Voit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup muuttaa ilmoitusasetuksiasi]. Kiitos! Metan käännösvastaavat&lrm;, 04:57, 9 Mei 2021 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Ilmoitus käännöksestä: VisualEditor/Newsletter/2021/June == Hei Kartasto, Saat tämän ilmoituksen, koska olet ilmoittautunut kielten suomi ja ruotsi kääntäjäksi Metassa. Sivu [[:metawikipedia:VisualEditor/Newsletter/2021/June|VisualEditor/Newsletter/2021/June]] on saatavilla käännettäväksi. Voit kääntää sen täällä: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-VisualEditor%2FNewsletter%2F2021%2FJune&language=fi&action=page käännä kielelle suomi] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-VisualEditor%2FNewsletter%2F2021%2FJune&language=sv&action=page käännä kielelle ruotsi] Tämän sivun tärkeysaste on keskiverto. Tämä sivu tulisi kääntää viimeistään 2021-06-20. <div lang="en" class="mw-content-ltr">This short newsletter is good news about posting comments on wiki. You can try out the "Discussion tools" in the Beta Features here at Meta-Wiki, too: [[Special:Preferences#mw-prefsection-betafeatures]]. Thank you! </div> Apuasi arvostetaan. Sinunlaisesi kääntäjät pitävät Metan toiminnassa monikielisenä yhteisönä. Voit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup muuttaa ilmoitusasetuksiasi]. Kiitos! Metan käännösvastaavat&lrm;, 00:16, 16 Junie 2021 (UTC) <!-- Message sent by User:Whatamidoing (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Ilmoitus käännöksestä: Template:InternetArchiveBot header == Hei Kartasto, Saat tämän ilmoituksen, koska olet ilmoittautunut kielten suomi ja ruotsi kääntäjäksi Metassa. Sivu [[:metawikipedia:Template:InternetArchiveBot header|Template:InternetArchiveBot header]] on saatavilla käännettäväksi. Voit kääntää sen täällä: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Template%3AInternetArchiveBot+header&language=fi&action=page käännä kielelle suomi] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Template%3AInternetArchiveBot+header&language=sv&action=page käännä kielelle ruotsi] <div lang="en" class="mw-content-ltr">The InternetArchiveBot team has come up with a new header for its documentation and user pages designed to make important links as easy to find as possible. We use this header on the bot's global user page, and we have it set up to show the labels in your interface language, meaning that the labels will appear in Russian on Russian Wikipedia (unless you override the interface language). In order for this feature to work, we need translations of those labels. There are only six labels: * About the Bot * Report Problem * Contact Us * Documentation * Configure * Disable Bot If you know how to say those things in another language, you can help! And your work will make it easier for non-English speakers to use InternetArchiveBot. </div> Apuasi arvostetaan. Sinunlaisesi kääntäjät pitävät Metan toiminnassa monikielisenä yhteisönä. Voit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup muuttaa ilmoitusasetuksiasi]. Kiitos! Metan käännösvastaavat&lrm;, 16:20, 29 Junie 2021 (UTC) <!-- Message sent by User:Harej@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Ilmoitus käännöksestä: InternetArchiveBot/Problem == Hei Kartasto, Saat tämän ilmoituksen, koska olet ilmoittautunut kielten suomi ja ruotsi kääntäjäksi Metassa. Sivu [[:metawikipedia:InternetArchiveBot/Problem|InternetArchiveBot/Problem]] on saatavilla käännettäväksi. Voit kääntää sen täällä: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-InternetArchiveBot%2FProblem&language=fi&action=page käännä kielelle suomi] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-InternetArchiveBot%2FProblem&language=sv&action=page käännä kielelle ruotsi] <div lang="en" class="mw-content-ltr">Thank you to everyone who translated "Template:InternetArchiveBot header". The template is now available in 64 languages (including variants)! Now when people visit the bot's user page on those language wikis, they will be greeted with navigation options in their language. (We have since added one more link to the header – "Translate" – translations are appreciated!) This page I am requesting translations for is the "report problem" page for InternetArchiveBot, directing the user to different places depending on the kind of problem they are having. There are a total of 17 terms to translate, consisting of short phrases and sentences. This page is directly linked from the header on InternetArchiveBot's global user page, so your work will likely be seen.</div> Apuasi arvostetaan. Sinunlaisesi kääntäjät pitävät Metan toiminnassa monikielisenä yhteisönä. Voit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup muuttaa ilmoitusasetuksiasi]. Kiitos! Metan käännösvastaavat&lrm;, 23:14, 12 Julie 2021 (UTC) <!-- Message sent by User:Harej@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Ilmoitus käännöksestä: Wikimedia Foundation elections/2021/Voting == Hei Kartasto, Saat tämän ilmoituksen, koska olet ilmoittautunut kielten suomi ja ruotsi kääntäjäksi Metassa. Sivu [[:metawikipedia:Wikimedia Foundation elections/2021/Voting|Wikimedia Foundation elections/2021/Voting]] on saatavilla käännettäväksi. Voit kääntää sen täällä: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+Foundation+elections%2F2021%2FVoting&language=fi&action=page käännä kielelle suomi] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+Foundation+elections%2F2021%2FVoting&language=sv&action=page käännä kielelle ruotsi] <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Apuasi arvostetaan. Sinunlaisesi kääntäjät pitävät Metan toiminnassa monikielisenä yhteisönä. Voit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup muuttaa ilmoitusasetuksiasi]. Kiitos! Metan käännösvastaavat&lrm;, 10:21, 2 Augustus 2021 (UTC) <!-- Message sent by User:KCVelaga (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Ilmoitus käännöksestä: Hack4OpenGLAM == Hei Kartasto, Saat tämän ilmoituksen, koska olet ilmoittautunut kielten suomi ja ruotsi kääntäjäksi Metassa. Sivu [[:metawikipedia:Hack4OpenGLAM|Hack4OpenGLAM]] on saatavilla käännettäväksi. Voit kääntää sen täällä: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Hack4OpenGLAM&language=fi&action=page käännä kielelle suomi] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Hack4OpenGLAM&language=sv&action=page käännä kielelle ruotsi] Tämä sivu tulisi kääntää viimeistään 2021-09-20. <div lang="en" class="mw-content-ltr">Welcome to translate the messages of the Hack4OpenGLAM hackathon, taking place at the Creative Commons Summit 20–24 September! Your work is appreciated!</div> Apuasi arvostetaan. Sinunlaisesi kääntäjät pitävät Metan toiminnassa monikielisenä yhteisönä. Voit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup muuttaa ilmoitusasetuksiasi]. Kiitos! Metan käännösvastaavat&lrm;, 10:25, 10 Augustus 2021 (UTC) <!-- Message sent by User:Susannaanas@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Ilmoitus käännöksestä: Wiki Loves Children == Hei Kartasto, Saat tämän ilmoituksen, koska olet ilmoittautunut kielten suomi ja ruotsi kääntäjäksi Metassa. Sivu [[:metawikipedia:Wiki Loves Children|Wiki Loves Children]] on saatavilla käännettäväksi. Voit kääntää sen täällä: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wiki+Loves+Children&language=fi&action=page käännä kielelle suomi] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wiki+Loves+Children&language=sv&action=page käännä kielelle ruotsi] <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Apuasi arvostetaan. Sinunlaisesi kääntäjät pitävät Metan toiminnassa monikielisenä yhteisönä. Voit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup muuttaa ilmoitusasetuksiasi]. Kiitos! Metan käännösvastaavat&lrm;, 10:39, 10 Augustus 2021 (UTC) <!-- Message sent by User:MdsShakil@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Ilmoitus käännöksestä: Hack4OpenGLAM/Messages == Hei Kartasto, Saat tämän ilmoituksen, koska olet ilmoittautunut kielten suomi ja ruotsi kääntäjäksi Metassa. Sivu [[:metawikipedia:Hack4OpenGLAM/Messages|Hack4OpenGLAM/Messages]] on saatavilla käännettäväksi. Voit kääntää sen täällä: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Hack4OpenGLAM%2FMessages&language=fi&action=page käännä kielelle suomi] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Hack4OpenGLAM%2FMessages&language=sv&action=page käännä kielelle ruotsi] Tämä sivu tulisi kääntää viimeistään 2021-09-20. <div lang="en" class="mw-content-ltr">This is an additional set of messages for Hack4OpenGLAM: instructions (the contents of the newsletter) and latest tweets that can be used in several languages. Thank you for your work, it has already been amazing!</div> Apuasi arvostetaan. Sinunlaisesi kääntäjät pitävät Metan toiminnassa monikielisenä yhteisönä. Voit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup muuttaa ilmoitusasetuksiasi]. Kiitos! Metan käännösvastaavat&lrm;, 22:21, 10 Augustus 2021 (UTC) <!-- Message sent by User:Susannaanas@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Ilmoitus käännöksestä: Wikimedia Foundation elections/2021/2021-09-07/2021 Election Results/Short == Hei Kartasto, Saat tämän ilmoituksen, koska olet ilmoittautunut kielten suomi ja ruotsi kääntäjäksi Metassa. Sivu [[:metawikipedia:Wikimedia Foundation elections/2021/2021-09-07/2021 Election Results/Short|Wikimedia Foundation elections/2021/2021-09-07/2021 Election Results/Short]] on saatavilla käännettäväksi. Voit kääntää sen täällä: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+Foundation+elections%2F2021%2F2021-09-07%2F2021+Election+Results%2FShort&language=fi&action=page käännä kielelle suomi] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+Foundation+elections%2F2021%2F2021-09-07%2F2021+Election+Results%2FShort&language=sv&action=page käännä kielelle ruotsi] Tämän sivun tärkeysaste on korkea. Tämä sivu tulisi kääntää viimeistään 2021-09-07. <div lang="en" class="mw-content-ltr">This short text (125 words) is meant to announce the results of the board elections on September, 7 to as much communities and volunteers as possible on such short notice in their native tongue. Please help us to make that happen! </div> Apuasi arvostetaan. Sinunlaisesi kääntäjät pitävät Metan toiminnassa monikielisenä yhteisönä. Voit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup muuttaa ilmoitusasetuksiasi]. Kiitos! Metan käännösvastaavat&lrm;, 19:04, 6 September 2021 (UTC) <!-- Message sent by User:DBarthel (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Ilmoitus käännöksestä: Movement Charter/Drafting Committee/Set Up Process == Hei Kartasto, Saat tämän ilmoituksen, koska olet ilmoittautunut kielten suomi ja ruotsi kääntäjäksi Metassa. Sivu [[:metawikipedia:Movement Charter/Drafting Committee/Set Up Process|Movement Charter/Drafting Committee/Set Up Process]] on saatavilla käännettäväksi. Voit kääntää sen täällä: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Movement+Charter%2FDrafting+Committee%2FSet+Up+Process&language=fi&action=page käännä kielelle suomi] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Movement+Charter%2FDrafting+Committee%2FSet+Up+Process&language=sv&action=page käännä kielelle ruotsi] Tämän sivun tärkeysaste on korkea. Tämä sivu tulisi kääntää viimeistään 2021-09-17. <div lang="en" class="mw-content-ltr">The Movement Charter Drafting Committee election is coming soon. We have just put out a page to inform as many communities on the election. This requires many translations as we want to reach out to as many people as possible in their respective language. So we ask kindly for your support. Any questions? Please contact [[User:DBarthel (WMF)]]. Thanks for your help!</div> Apuasi arvostetaan. Sinunlaisesi kääntäjät pitävät Metan toiminnassa monikielisenä yhteisönä. Voit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup muuttaa ilmoitusasetuksiasi]. Kiitos! Metan käännösvastaavat&lrm;, 16:09, 13 September 2021 (UTC) <!-- Message sent by User:DBarthel (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Ilmoitus käännöksestä: Lingua Libre == Hei Kartasto, Saat tämän ilmoituksen, koska olet ilmoittautunut kielten suomi ja ruotsi kääntäjäksi Metassa. Sivu [[:metawikipedia:Lingua Libre|Lingua Libre]] on saatavilla käännettäväksi. Voit kääntää sen täällä: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Lingua+Libre&language=fi&action=page käännä kielelle suomi] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Lingua+Libre&language=sv&action=page käännä kielelle ruotsi] Tämän sivun tärkeysaste on keskiverto. Tämä sivu tulisi kääntää viimeistään 2021-11-30. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Apuasi arvostetaan. Sinunlaisesi kääntäjät pitävät Metan toiminnassa monikielisenä yhteisönä. Voit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup muuttaa ilmoitusasetuksiasi]. Kiitos! Metan käännösvastaavat&lrm;, 10:34, 18 September 2021 (UTC) <!-- Message sent by User:WikiLucas00@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Ilmoitus käännöksestä: Movement Charter/Drafting Committee/Election translation == Hei Kartasto, Saat tämän ilmoituksen, koska olet ilmoittautunut kielten suomi ja ruotsi kääntäjäksi Metassa. Sivu [[:metawikipedia:Movement Charter/Drafting Committee/Election translation|Movement Charter/Drafting Committee/Election translation]] on saatavilla käännettäväksi. Voit kääntää sen täällä: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Movement+Charter%2FDrafting+Committee%2FElection+translation&language=fi&action=page käännä kielelle suomi] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Movement+Charter%2FDrafting+Committee%2FElection+translation&language=sv&action=page käännä kielelle ruotsi] Tämä sivu tulisi kääntää viimeistään 2021-10-08. <div lang="en" class="mw-content-ltr">2 sentences, 21 words! Movement Charter Drafting Committee Elections are coming. Translating the voting tool SecurePoll in as many native tongues is crucial for this. But: there are two sentences we need to be translated for this. Please support the effort to make this a global experience. Thank you for helping out!</div> Apuasi arvostetaan. Sinunlaisesi kääntäjät pitävät Metan toiminnassa monikielisenä yhteisönä. Voit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup muuttaa ilmoitusasetuksiasi]. Kiitos! Metan käännösvastaavat&lrm;, 14:04, 6 Oktober 2021 (UTC) <!-- Message sent by User:DBarthel (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Ilmoitus käännöksestä: Movement Charter/Drafting Committee/MCDC Voter Email short 12-10-2021 == Hei Kartasto, Saat tämän ilmoituksen, koska olet ilmoittautunut kielten suomi ja ruotsi kääntäjäksi Metassa. Sivu [[:metawikipedia:Movement Charter/Drafting Committee/MCDC Voter Email short 12-10-2021|Movement Charter/Drafting Committee/MCDC Voter Email short 12-10-2021]] on saatavilla käännettäväksi. Voit kääntää sen täällä: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Movement+Charter%2FDrafting+Committee%2FMCDC+Voter+Email+short+12-10-2021&language=fi&action=page käännä kielelle suomi] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Movement+Charter%2FDrafting+Committee%2FMCDC+Voter+Email+short+12-10-2021&language=sv&action=page käännä kielelle ruotsi] Tämä sivu tulisi kääntää viimeistään 2021-10-11. <div lang="en" class="mw-content-ltr">The Movement Charter Drafting Committee Election starts next Monday. We would like to send eligible voters an email, letting them know that now is the time to vote. Of course this should happen in the respective language of the voter. It is only 195 words, a few minutes of work with a great impact! Any language is highly appreciated, we appreciate your help a lot. Thank you and have a great weekend! :)</div> Apuasi arvostetaan. Sinunlaisesi kääntäjät pitävät Metan toiminnassa monikielisenä yhteisönä. Voit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup muuttaa ilmoitusasetuksiasi]. Kiitos! Metan käännösvastaavat&lrm;, 17:50, 8 Oktober 2021 (UTC) <!-- Message sent by User:DBarthel (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Ilmoitus käännöksestä: Grants:MSIG/Announcements/2021/Global message == Hei Kartasto, Saat tämän ilmoituksen, koska olet ilmoittautunut kielten suomi ja ruotsi kääntäjäksi Metassa. Sivu [[:metawikipedia:Grants:MSIG/Announcements/2021/Global message|Grants:MSIG/Announcements/2021/Global message]] on saatavilla käännettäväksi. Voit kääntää sen täällä: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Grants%3AMSIG%2FAnnouncements%2F2021%2FGlobal+message&language=fi&action=page käännä kielelle suomi] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Grants%3AMSIG%2FAnnouncements%2F2021%2FGlobal+message&language=sv&action=page käännä kielelle ruotsi] Tämä sivu tulisi kääntää viimeistään 2021-10-26. <div lang="en" class="mw-content-ltr">Hi everbody! The [[Movement Strategy and Governance|Movement Strategy and Governance team]] is announcing a Movement Strategy Implementation Grants program to the communities. We want to reach out to as many communities as possible, calling out volunteers globally. Please support us and help translating the announcement in all the languages you speak, '''it is only 50 words'''. We will send it out as a mass message later. Beyond this: if you would like to, please check out the program and spread the word. We would appreciate your help in sharing this news in social media channels of your community. We are grateful for all your support, you are awesome!</div> Apuasi arvostetaan. Sinunlaisesi kääntäjät pitävät Metan toiminnassa monikielisenä yhteisönä. Voit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup muuttaa ilmoitusasetuksiasi]. Kiitos! Metan käännösvastaavat&lrm;, 14:24, 21 Oktober 2021 (UTC) <!-- Message sent by User:DBarthel (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Ilmoitus käännöksestä: Movement Charter/Drafting Committee/Elections/Results/Announcement == Hei Kartasto, Saat tämän ilmoituksen, koska olet ilmoittautunut kielten suomi ja ruotsi kääntäjäksi Metassa. Sivu [[:metawikipedia:Movement Charter/Drafting Committee/Elections/Results/Announcement|Movement Charter/Drafting Committee/Elections/Results/Announcement]] on saatavilla käännettäväksi. Voit kääntää sen täällä: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Movement+Charter%2FDrafting+Committee%2FElections%2FResults%2FAnnouncement&language=fi&action=page käännä kielelle suomi] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Movement+Charter%2FDrafting+Committee%2FElections%2FResults%2FAnnouncement&language=sv&action=page käännä kielelle ruotsi] Tämä sivu tulisi kääntää viimeistään 2021-10-31. <div lang="en" class="mw-content-ltr">The announcement of the members of the Movement Charter Drafting Committee is coming close. We would like to announce the results in as many languages as possible and kindly ask for your support. It is '''less than 100 words''', we would appreciate your help a lot and it is just a few minutes. Thank you for your continuous support! </div> Apuasi arvostetaan. Sinunlaisesi kääntäjät pitävät Metan toiminnassa monikielisenä yhteisönä. Voit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup muuttaa ilmoitusasetuksiasi]. Kiitos! Metan käännösvastaavat&lrm;, 13:31, 29 Oktober 2021 (UTC) <!-- Message sent by User:DBarthel (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Ilmoitus käännöksestä: Wikimedia Foundation Board of Trustees/Call for feedback: Board of Trustees elections == Hei Kartasto, Saat tämän ilmoituksen, koska olet ilmoittautunut kielten suomi ja ruotsi kääntäjäksi Metassa. Sivu [[:metawikipedia:Wikimedia Foundation Board of Trustees/Call for feedback: Board of Trustees elections|Wikimedia Foundation Board of Trustees/Call for feedback: Board of Trustees elections]] on saatavilla käännettäväksi. Voit kääntää sen täällä: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+Foundation+Board+of+Trustees%2FCall+for+feedback%3A+Board+of+Trustees+elections&language=fi&action=page käännä kielelle suomi] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+Foundation+Board+of+Trustees%2FCall+for+feedback%3A+Board+of+Trustees+elections&language=sv&action=page käännä kielelle ruotsi] Tämä sivu tulisi kääntää viimeistään 2022-01-10. <div lang="en" class="mw-content-ltr">''This year four seats of the WMF Board of Trustees are to be newly filled and there will be a Call for Feedback about the Board of Trustees selection processes from 10 January to 7 February 2022.'' ''The [[Movement Strategy and Governance]] team is supporting this Call for Feedback. For widest outreach across the Wikiverse we kindly ask you to support this by helping us out with additional translations.'' '''Postscriptum: During the last year many of you have helped us a lot to reach out to many different communities by translating in dozens of languages. We are utterly grateful for this - thanks to all of you for your ongoing support! You are the best!''' </div> Apuasi arvostetaan. Sinunlaisesi kääntäjät pitävät Metan toiminnassa monikielisenä yhteisönä. Voit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup muuttaa ilmoitusasetuksiasi]. Kiitos! Metan käännösvastaavat&lrm;, 17:25, 7 Januarie 2022 (UTC) <!-- Message sent by User:DBarthel (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Ilmoitus käännöksestä: Wikimedia Foundation Board of Trustees/Call for feedback: Board of Trustees elections/Call for Feedback about the Board of Trustees elections is now open/Short == Hei Kartasto, Saat tämän ilmoituksen, koska olet ilmoittautunut kielten suomi ja ruotsi kääntäjäksi Metassa. Sivu [[:metawikipedia:Wikimedia Foundation Board of Trustees/Call for feedback: Board of Trustees elections/Call for Feedback about the Board of Trustees elections is now open/Short|Wikimedia Foundation Board of Trustees/Call for feedback: Board of Trustees elections/Call for Feedback about the Board of Trustees elections is now open/Short]] on saatavilla käännettäväksi. Voit kääntää sen täällä: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+Foundation+Board+of+Trustees%2FCall+for+feedback%3A+Board+of+Trustees+elections%2FCall+for+Feedback+about+the+Board+of+Trustees+elections+is+now+open%2FShort&language=fi&action=page käännä kielelle suomi] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+Foundation+Board+of+Trustees%2FCall+for+feedback%3A+Board+of+Trustees+elections%2FCall+for+Feedback+about+the+Board+of+Trustees+elections+is+now+open%2FShort&language=sv&action=page käännä kielelle ruotsi] Tämä sivu tulisi kääntää viimeistään 2022-01-13. <div lang="en" class="mw-content-ltr">Hi all, the [[Movement Strategy and Governance]] team is asking you for your help. We want to invite communities globally to a Call for Feedback about the Board of Trustees selection processes from 10 January to 7 February 2022. We want to send out a message next Friday to all communities in as many languages as possible. It is '''only 130 words'''! Your help is very much appreciated! Thank you for your time!</div> Apuasi arvostetaan. Sinunlaisesi kääntäjät pitävät Metan toiminnassa monikielisenä yhteisönä. Voit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup muuttaa ilmoitusasetuksiasi]. Kiitos! Metan käännösvastaavat&lrm;, 21:02, 11 Januarie 2022 (UTC) <!-- Message sent by User:DBarthel (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Ilmoitus käännöksestä: Template:Education/News/Contents == Hei Kartasto, Saat tämän ilmoituksen, koska olet ilmoittautunut kielten suomi ja ruotsi kääntäjäksi Metassa. Sivu [[:metawikipedia:Template:Education/News/Contents|Template:Education/News/Contents]] on saatavilla käännettäväksi. Voit kääntää sen täällä: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Template%3AEducation%2FNews%2FContents&language=fi&action=page käännä kielelle suomi] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Template%3AEducation%2FNews%2FContents&language=sv&action=page käännä kielelle ruotsi] <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Apuasi arvostetaan. Sinunlaisesi kääntäjät pitävät Metan toiminnassa monikielisenä yhteisönä. Voit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup muuttaa ilmoitusasetuksiasi]. Kiitos! Metan käännösvastaavat&lrm;, 08:48, 22 Januarie 2022 (UTC) <!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Ilmoitus käännöksestä: Template:Education/News/Drafts == Hei Kartasto, Saat tämän ilmoituksen, koska olet ilmoittautunut kielten suomi ja ruotsi kääntäjäksi Metassa. Sivu [[:metawikipedia:Template:Education/News/Drafts|Template:Education/News/Drafts]] on saatavilla käännettäväksi. Voit kääntää sen täällä: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Template%3AEducation%2FNews%2FDrafts&language=fi&action=page käännä kielelle suomi] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Template%3AEducation%2FNews%2FDrafts&language=sv&action=page käännä kielelle ruotsi] <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Apuasi arvostetaan. Sinunlaisesi kääntäjät pitävät Metan toiminnassa monikielisenä yhteisönä. Voit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup muuttaa ilmoitusasetuksiasi]. Kiitos! Metan käännösvastaavat&lrm;, 09:00, 22 Januarie 2022 (UTC) <!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Ilmoitus käännöksestä: Template:Education/News/Drafts == Hei Kartasto, Saat tämän ilmoituksen, koska olet ilmoittautunut kielten suomi ja ruotsi kääntäjäksi Metassa. Sivu [[:metawikipedia:Template:Education/News/Drafts|Template:Education/News/Drafts]] on saatavilla käännettäväksi. Voit kääntää sen täällä: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Template%3AEducation%2FNews%2FDrafts&language=fi&action=page käännä kielelle suomi] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Template%3AEducation%2FNews%2FDrafts&language=sv&action=page käännä kielelle ruotsi] <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Apuasi arvostetaan. Sinunlaisesi kääntäjät pitävät Metan toiminnassa monikielisenä yhteisönä. Voit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup muuttaa ilmoitusasetuksiasi]. Kiitos! Metan käännösvastaavat&lrm;, 14:33, 22 Januarie 2022 (UTC) <!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Ilmoitus käännöksestä: Education/Newsletter/January 2022/Headlines == Hei Kartasto, Saat tämän ilmoituksen, koska olet ilmoittautunut kielten suomi ja ruotsi kääntäjäksi Metassa. Sivu [[:metawikipedia:Education/Newsletter/January 2022/Headlines|Education/Newsletter/January 2022/Headlines]] on saatavilla käännettäväksi. Voit kääntää sen täällä: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Education%2FNewsletter%2FJanuary+2022%2FHeadlines&language=fi&action=page käännä kielelle suomi] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Education%2FNewsletter%2FJanuary+2022%2FHeadlines&language=sv&action=page käännä kielelle ruotsi] Tämän sivun tärkeysaste on korkea. Tämä sivu tulisi kääntää viimeistään 2022-01-24. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Apuasi arvostetaan. Sinunlaisesi kääntäjät pitävät Metan toiminnassa monikielisenä yhteisönä. Voit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup muuttaa ilmoitusasetuksiasi]. Kiitos! Metan käännösvastaavat&lrm;, 17:26, 22 Januarie 2022 (UTC) <!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Ilmoitus käännöksestä: Education/Newsletter/January 2022 == Hei Kartasto, Saat tämän ilmoituksen, koska olet ilmoittautunut kielten suomi ja ruotsi kääntäjäksi Metassa. Sivu [[:metawikipedia:Education/Newsletter/January 2022|Education/Newsletter/January 2022]] on saatavilla käännettäväksi. Voit kääntää sen täällä: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Education%2FNewsletter%2FJanuary+2022&language=fi&action=page käännä kielelle suomi] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Education%2FNewsletter%2FJanuary+2022&language=sv&action=page käännä kielelle ruotsi] <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Apuasi arvostetaan. Sinunlaisesi kääntäjät pitävät Metan toiminnassa monikielisenä yhteisönä. Voit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup muuttaa ilmoitusasetuksiasi]. Kiitos! Metan käännösvastaavat&lrm;, 17:29, 22 Januarie 2022 (UTC) <!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Ilmoitus käännöksestä: Leadership Development Task Force/Call for Feedback Announcement == Hei Kartasto, Saat tämän ilmoituksen, koska olet ilmoittautunut kielten suomi ja ruotsi kääntäjäksi Metassa. Sivu [[:metawikipedia:Leadership Development Task Force/Call for Feedback Announcement|Leadership Development Task Force/Call for Feedback Announcement]] on saatavilla käännettäväksi. Voit kääntää sen täällä: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Leadership+Development+Task+Force%2FCall+for+Feedback+Announcement&language=fi&action=page käännä kielelle suomi] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Leadership+Development+Task+Force%2FCall+for+Feedback+Announcement&language=sv&action=page käännä kielelle ruotsi] Tämä sivu tulisi kääntää viimeistään 2022-02-07. <div lang="en" class="mw-content-ltr">Good day to you from [[Movement Strategy and Governance]]! The coming weeks see a Call for Feedback concerning the creation of a movementwide [[Leadership_Development_Task_Force]]. We are announcing it by a short message of '''only 60 words''' to be distributed globally on Tuesday. Global distribution asks for native language support, so we kindly ask for your help to have as many translations as possible available. It should be a few minutes of work only. Thank you very much for your help, [[Gebruiker:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Gebruikerbespreking:MediaWiki message delivery|kontak]]) 10:13, 4 Februarie 2022 (UTC)</div> Apuasi arvostetaan. Sinunlaisesi kääntäjät pitävät Metan toiminnassa monikielisenä yhteisönä. Voit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup muuttaa ilmoitusasetuksiasi]. Kiitos! Metan käännösvastaavat&lrm;, 10:13, 4 Februarie 2022 (UTC) <!-- Message sent by User:DBarthel (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Ilmoitus käännöksestä: ContribuLing 2022 == Hei Kartasto, Saat tämän ilmoituksen, koska olet ilmoittautunut kielten suomi ja ruotsi kääntäjäksi Metassa. Sivu [[:metawikipedia:ContribuLing 2022|ContribuLing 2022]] on saatavilla käännettäväksi. Voit kääntää sen täällä: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-ContribuLing+2022&language=fi&action=page käännä kielelle suomi] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-ContribuLing+2022&language=sv&action=page käännä kielelle ruotsi] Tämän sivun tärkeysaste on keskiverto. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Apuasi arvostetaan. Sinunlaisesi kääntäjät pitävät Metan toiminnassa monikielisenä yhteisönä. Voit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup muuttaa ilmoitusasetuksiasi]. Kiitos! Metan käännösvastaavat&lrm;, 12:05, 12 Februarie 2022 (UTC) <!-- Message sent by User:WikiLucas00@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Ilmoitus käännöksestä: Universal Code of Conduct/Enforcement guidelines == Hei Kartasto, Saat tämän ilmoituksen, koska olet ilmoittautunut kielten suomi ja ruotsi kääntäjäksi Metassa. Sivu [[:metawikipedia:Universal Code of Conduct/Enforcement guidelines|Universal Code of Conduct/Enforcement guidelines]] on saatavilla käännettäväksi. Voit kääntää sen täällä: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Universal+Code+of+Conduct%2FEnforcement+guidelines&language=fi&action=page käännä kielelle suomi] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Universal+Code+of+Conduct%2FEnforcement+guidelines&language=sv&action=page käännä kielelle ruotsi] <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Apuasi arvostetaan. Sinunlaisesi kääntäjät pitävät Metan toiminnassa monikielisenä yhteisönä. Voit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup muuttaa ilmoitusasetuksiasi]. Kiitos! Metan käännösvastaavat&lrm;, 15:18, 22 Februarie 2022 (UTC) <!-- Message sent by User:Ericliu1912@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Ilmoitus käännöksestä: Ukraine's Cultural Diplomacy Month == Hei Kartasto, Saat tämän ilmoituksen, koska olet ilmoittautunut kielten suomi ja ruotsi kääntäjäksi Metassa. Sivu [[:metawikipedia:Ukraine's Cultural Diplomacy Month|Ukraine's Cultural Diplomacy Month]] on saatavilla käännettäväksi. Voit kääntää sen täällä: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Ukraine%27s+Cultural+Diplomacy+Month&language=fi&action=page käännä kielelle suomi] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Ukraine%27s+Cultural+Diplomacy+Month&language=sv&action=page käännä kielelle ruotsi] <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Apuasi arvostetaan. Sinunlaisesi kääntäjät pitävät Metan toiminnassa monikielisenä yhteisönä. Voit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup muuttaa ilmoitusasetuksiasi]. Kiitos! Metan käännösvastaavat&lrm;, 01:50, 2 Maart 2022 (UTC) <!-- Message sent by User:Juan90264@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Ilmoitus käännöksestä: Universal Code of Conduct/Enforcement guidelines/Voting/Translations == Hei Kartasto, Saat tämän ilmoituksen, koska olet ilmoittautunut kielten suomi ja ruotsi kääntäjäksi Metassa. Sivu [[:metawikipedia:Universal Code of Conduct/Enforcement guidelines/Voting/Translations|Universal Code of Conduct/Enforcement guidelines/Voting/Translations]] on saatavilla käännettäväksi. Voit kääntää sen täällä: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Universal+Code+of+Conduct%2FEnforcement+guidelines%2FVoting%2FTranslations&language=fi&action=page käännä kielelle suomi] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Universal+Code+of+Conduct%2FEnforcement+guidelines%2FVoting%2FTranslations&language=sv&action=page käännä kielelle ruotsi] Tämä sivu tulisi kääntää viimeistään 2022-03-06. <div lang="en" class="mw-content-ltr">Next Monday the ratification for the UCoC Enforcement Guidelines starts, an important step concerning an important document. We would like to invite people from all the global communities to take part in this process. To make the voting available in as many native languages as possible, we would appreciate your help in translations! '''This is 189 words only''', just a few minutes of simple work and it is an important contribution to strengthen your community's voice. Thank you very much for your help, [[User:DBarthel (WMF)|DBarthel (WMF)]] </div> Apuasi arvostetaan. Sinunlaisesi kääntäjät pitävät Metan toiminnassa monikielisenä yhteisönä. Voit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup muuttaa ilmoitusasetuksiasi]. Kiitos! Metan käännösvastaavat&lrm;, 13:51, 4 Maart 2022 (UTC) <!-- Message sent by User:DBarthel (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Ilmoitus käännöksestä: ContribuLing 2022/Program == Hei Kartasto, Saat tämän ilmoituksen, koska olet ilmoittautunut kielten suomi ja ruotsi kääntäjäksi Metassa. Sivu [[:metawikipedia:ContribuLing 2022/Program|ContribuLing 2022/Program]] on saatavilla käännettäväksi. Voit kääntää sen täällä: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-ContribuLing+2022%2FProgram&language=fi&action=page käännä kielelle suomi] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-ContribuLing+2022%2FProgram&language=sv&action=page käännä kielelle ruotsi] Tämän sivun tärkeysaste on keskiverto. Tämä sivu tulisi kääntää viimeistään 2022-03-31. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Apuasi arvostetaan. Sinunlaisesi kääntäjät pitävät Metan toiminnassa monikielisenä yhteisönä. Voit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup muuttaa ilmoitusasetuksiasi]. Kiitos! Metan käännösvastaavat&lrm;, 15:49, 26 Maart 2022 (UTC) <!-- Message sent by User:WikiLucas00@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Enabling Section Translation: a new mobile translation experience == {{int:Hello}} Afrikaans Wikipedians! Apologies as this message is not in Afrikaans language, {{Int:Please-translate}}. The [https://www.mediawiki.org/wiki/Wikimedia_Language_engineering WMF Language team] is pleased to let you know that we will like to enable the [[mw:Content_translation/Section_translation|Section translation]] tool in Afrikaans Wikipedia. For this, our team will love you to read about the tool and test it so you can: *Give us your feedback *Ask us questions *Tell us how to improve it. Below is background information about Section translation, why we have chosen your community, and how to test it. '''Background information''' [[mw:Content_translation|Content Translation]] has been a successful tool for editors to create content in their language. More than one million articles have been created across all languages since the tool was released in 2015. The Wikimedia Foundation Language team has improved the translation experience further with the Section Translation. The WMF Language team enabled the early version of the tool in February in Bengali Wikipedia. Through their feedback, the tool was improved and ready for your community to test and help us with feedback to make it better. [https://design.wikimedia.org/strategy/section-translation.html Section Translation] extends the capabilities of Content Translation to support mobile devices. On mobile, the tool will: *Guide you to translate one section at a time in order to expand existing articles or create new ones. *Make it easy to transfer knowledge across languages anytime from your mobile device. Afrikaans Wikipedia seems an ideal candidate to enjoy this new tool since data shows significant mobile editing activity. We plan to enable the tool on Afrikaans Wikipedia in the coming weeks if there are no objections from your community. After it is enabled, we’ll monitor the content created with the tool and process all the feedback. In any case, feel free to raise any concerns or questions you may already have in any of the following formats: *As a reply to this message *On [[mw:Talk:Content_translation/Section_translation|the project talk page]]. '''Try the tool''' Before the enablement, you can try the current implementation of the tool in [https://test.m.wikipedia.org/wiki/Special:ContentTranslation our testing instance]. Once it is enabled on Afrikaans Wikipedia, you’ll have access to https://af.wikipedia.org/wiki/Special:ContentTranslation with your mobile device. You can select an article to translate, and machine translation will be provided as a starting point for editors to improve. '''Provide feedback''' Please provide feedback about Section translation in any of the formats you are most comfortable with. We want to hear about your impressions on: *The tool *What you think about our plans to enable it *Your ideas for improving the tool. Thanks, and we look forward to your feedback and questions. [[Gebruiker:UOzurumba (WMF)|UOzurumba (WMF)]] ([[Gebruikerbespreking:UOzurumba (WMF)|kontak]]) 13:43, 14 April 2022 (UTC) On behalf of the WMF Language team :See my message below. If you do not respond within 24 hours, this e-mail will be deleted. [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 13:45, 19 April 2022 (UTC) '''PS''': Sending your feedback or questions in English is particularly appreciated. But, you can still send them in the language of your choice. ::[[Gebruiker:UOzurumba (WMF)|UOzurumba (WMF)]], I am going to be short: none of your so called committe can speak Afrikaans. You have not involved a single Afrikaans language specialist, read Proffesor or Doctor which means that you have little respect for my language or culture. There is currently not an acceptable electronic translator available for Afrikaans. The best is Google Translate and it is poor. ::Stop treating my language like something cheap from Africa. You are welcome to set-up a Teams/Zoom meeting to discuss this at deon@masterevent.co.za. Untill then remove this junk that you want force down our throaght. [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 15:13, 14 April 2022 (UTC) ::[[Gebruiker:UOzurumba (WMF)|UOzurumba (WMF)]], I am going to be short: none of your so called committe can speak Afrikaans. You have not involved a single Afrikaans language specialist, read Proffesor or Doctor which means that you have little respect for my language or culture. There is currently not an acceptable electronic translator available for Afrikaans. The best is Google Translate and it is poor. ::Stop treating my language like something cheap from Africa. You are welcome to set-up a Teams/Zoom meeting to discuss this at deon@masterevent.co.za. Untill then remove this junk that you want force down our throaght. [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 15:13, 14 April 2022 (UTC) :::Translation has been a common way for multilingual editors to contribute to Wikipedia long before the Content Translation tool was created. Content Translation [https://www.mediawiki.org/wiki/Help:Content%20translation/Translating/Initial%20machine%20translation integrates existing machine translaiton services] to facilitate the translation process but those are just an option when translators find it convenient. It is still possible to use Content Translation without using the initial machine translation. We are open to collaborate with the different communities to improve the tool but be mindful that the tool supports more than 300 languages to support (so we prioritize improvements that can benefit a large set of languages) and we have limited control on the external translation services such as Google Translate. Thanks! --[[Gebruiker:Pginer-WMF|Pginer-WMF]] ([[Gebruikerbespreking:Pginer-WMF|kontak]]) 09:35, 29 April 2022 (UTC) == Ilmoitus käännöksestä: GLAM School/Questions == Hei Kartasto, Saat tämän ilmoituksen, koska olet ilmoittautunut kielten suomi ja ruotsi kääntäjäksi Metassa. Sivu [[:metawikipedia:GLAM School/Questions|GLAM School/Questions]] on saatavilla käännettäväksi. Voit kääntää sen täällä: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-GLAM+School%2FQuestions&language=fi&action=page käännä kielelle suomi] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-GLAM+School%2FQuestions&language=sv&action=page käännä kielelle ruotsi] Tämä sivu tulisi kääntää viimeistään 2022-12-31. <div lang="en" class="mw-content-ltr">GLAM School is a project by AvoinGLAM to chart out, uncover, and support practices that help GLAM professionals, GLAM-Wiki volunteers, Open GLAM advocates and others to be more empowered to contribute to Wikimedia and other open projects. In 2022 we are conducting surveys, chats, and interviews across organizations and networks involved in providing Open Access to cultural heritage. This page lists the questions that are used in the survey and the interviews.</div> Apuasi arvostetaan. Sinunlaisesi kääntäjät pitävät Metan toiminnassa monikielisenä yhteisönä. Voit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup muuttaa ilmoitusasetuksiasi]. Kiitos! Metan käännösvastaavat&lrm;, 08:52, 26 April 2022 (UTC) <!-- Message sent by User:Susannaanas@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Ilmoitus käännöksestä: GLAM School/Questions == Hei Kartasto, Saat tämän ilmoituksen, koska olet ilmoittautunut kielten suomi ja ruotsi kääntäjäksi Metassa. Sivu [[:metawikipedia:GLAM School/Questions|GLAM School/Questions]] on saatavilla käännettäväksi. Voit kääntää sen täällä: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-GLAM+School%2FQuestions&language=fi&action=page käännä kielelle suomi] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-GLAM+School%2FQuestions&language=sv&action=page käännä kielelle ruotsi] Tämä sivu tulisi kääntää viimeistään 2022-12-31. <div lang="en" class="mw-content-ltr">Thank you for the wonderful work you are doing! I have made a couple of small modifications to the existing text and added one new section. I hope you would be willing to have a look at those. Thank you again! Cheers, Susanna</div> Apuasi arvostetaan. Sinunlaisesi kääntäjät pitävät Metan toiminnassa monikielisenä yhteisönä. Voit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup muuttaa ilmoitusasetuksiasi]. Kiitos! Metan käännösvastaavat&lrm;, 07:07, 29 April 2022 (UTC) <!-- Message sent by User:Susannaanas@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Ilmoitus käännöksestä: GLAM School == Hei Kartasto, Saat tämän ilmoituksen, koska olet ilmoittautunut kielten suomi ja ruotsi kääntäjäksi Metassa. Sivu [[:metawikipedia:GLAM School|GLAM School]] on saatavilla käännettäväksi. Voit kääntää sen täällä: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-GLAM+School&language=fi&action=page käännä kielelle suomi] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-GLAM+School&language=sv&action=page käännä kielelle ruotsi] Tämä sivu tulisi kääntää viimeistään 2022-12-31. <div lang="en" class="mw-content-ltr">The GLAM School main page is ready for translation. I hope the syntax still remained correct after I changed the page a lot. Thank you for your amazing help!</div> Apuasi arvostetaan. Sinunlaisesi kääntäjät pitävät Metan toiminnassa monikielisenä yhteisönä. Voit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup muuttaa ilmoitusasetuksiasi]. Kiitos! Metan käännösvastaavat&lrm;, 18:19, 4 Mei 2022 (UTC) <!-- Message sent by User:Susannaanas@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Ilmoitus käännöksestä: Wikimedia Foundation elections/2022/Announcement/Board voter email == Hei Kartasto, Saat tämän ilmoituksen, koska olet ilmoittautunut kielten suomi ja ruotsi kääntäjäksi Metassa. Sivu [[:metawikipedia:Wikimedia Foundation elections/2022/Announcement/Board voter email|Wikimedia Foundation elections/2022/Announcement/Board voter email]] on saatavilla käännettäväksi. Voit kääntää sen täällä: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+Foundation+elections%2F2022%2FAnnouncement%2FBoard+voter+email&language=fi&action=page käännä kielelle suomi] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+Foundation+elections%2F2022%2FAnnouncement%2FBoard+voter+email&language=sv&action=page käännä kielelle ruotsi] Tämän sivun tärkeysaste on korkea. <div lang="en" class="mw-content-ltr">Hi all! The community vote of this year's Board Elections are close. As always voter mails will be sent out. To invite as many community members as possible in their native tongue your help is very much appreciated. While there are already plenty of translations we would appreciate you to check for languages still missing and to contribute translations for these. The mails are short, just a bit about two times '''200 words''', a few minutes of work. Your support is very important as it helps communities to learn about the election and to cast their vote. Best, Denis Barthel (WMF) (Movement Strategy and Governance)</div> Apuasi arvostetaan. Sinunlaisesi kääntäjät pitävät Metan toiminnassa monikielisenä yhteisönä. Voit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup muuttaa ilmoitusasetuksiasi]. Kiitos! Metan käännösvastaavat&lrm;, 12:51, 9 Augustus 2022 (UTC) <!-- Message sent by User:DBarthel (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Ilmoitus käännöksestä: Global groups == Hei Kartasto, Saat tämän ilmoituksen, koska olet ilmoittautunut kielen ruotsi kääntäjäksi Metassa. Sivu [[:metawikipedia:Global groups|Global groups]] on saatavilla käännettäväksi. Voit kääntää sen täällä: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Global+groups&language=sv&action=page käännä kielelle ruotsi] <div lang="en" class="mw-content-ltr">[[m:Global groups|Global groups]] is a useful page that has information about global user groups. Kindly help to translate them into your language.</div> Apuasi arvostetaan. Sinunlaisesi kääntäjät pitävät Metan toiminnassa monikielisenä yhteisönä. Voit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup muuttaa ilmoitusasetuksiasi]. Kiitos! Metan käännösvastaavat&lrm;, 13:58, 12 September 2022 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Ilmoitus käännöksestä: Global bans == Hei Kartasto, Saat tämän ilmoituksen, koska olet ilmoittautunut kielen ruotsi kääntäjäksi Metassa. Sivu [[:metawikipedia:Global bans|Global bans]] on saatavilla käännettäväksi. Voit kääntää sen täällä: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Global+bans&language=sv&action=page käännä kielelle ruotsi] <div lang="en" class="mw-content-ltr">[[m:Global bans|Global bans]] is a useful page that has information about global user bans. Kindly help to translate them into your language.</div> Apuasi arvostetaan. Sinunlaisesi kääntäjät pitävät Metan toiminnassa monikielisenä yhteisönä. Voit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup muuttaa ilmoitusasetuksiasi]. Kiitos! Metan käännösvastaavat&lrm;, 14:56, 12 September 2022 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Ilmoitus käännöksestä: SWViewer == Hei Kartasto, Saat tämän ilmoituksen, koska olet ilmoittautunut kielen ruotsi kääntäjäksi Metassa. Sivu [[:metawikipedia:SWViewer|SWViewer]] on saatavilla käännettäväksi. Voit kääntää sen täällä: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-SWViewer&language=sv&action=page käännä kielelle ruotsi] <div lang="en" class="mw-content-ltr">Landing page for a global user tool that combats vandalism. Would definitely help if this can be translated into various languages.</div> Apuasi arvostetaan. Sinunlaisesi kääntäjät pitävät Metan toiminnassa monikielisenä yhteisönä. Voit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup muuttaa ilmoitusasetuksiasi]. Kiitos! Metan käännösvastaavat&lrm;, 13:46, 15 September 2022 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Ilmoitus käännöksestä: Universal Code of Conduct/Revised enforcement guidelines/Announcement/Consultation Close == Hei Kartasto, Saat tämän ilmoituksen, koska olet ilmoittautunut kielten suomi ja ruotsi kääntäjäksi Metassa. Sivu [[:metawikipedia:Universal Code of Conduct/Revised enforcement guidelines/Announcement/Consultation Close|Universal Code of Conduct/Revised enforcement guidelines/Announcement/Consultation Close]] on saatavilla käännettäväksi. Voit kääntää sen täällä: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Universal+Code+of+Conduct%2FRevised+enforcement+guidelines%2FAnnouncement%2FConsultation+Close&language=fi&action=page käännä kielelle suomi] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Universal+Code+of+Conduct%2FRevised+enforcement+guidelines%2FAnnouncement%2FConsultation+Close&language=sv&action=page käännä kielelle ruotsi] Tämän sivun tärkeysaste on keskiverto. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Apuasi arvostetaan. Sinunlaisesi kääntäjät pitävät Metan toiminnassa monikielisenä yhteisönä. Voit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup muuttaa ilmoitusasetuksiasi]. Kiitos! Metan käännösvastaavat&lrm;, 02:18, 13 Oktober 2022 (UTC) <!-- Message sent by User:RamzyM (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Ilmoitus käännöksestä: Template:2030 movement brand project nav/text == Hei Kartasto, Saat tämän ilmoituksen, koska olet ilmoittautunut kielten suomi ja ruotsi kääntäjäksi Metassa. Sivu [[:metawikipedia:Template:2030 movement brand project nav/text|Template:2030 movement brand project nav/text]] on saatavilla käännettäväksi. Voit kääntää sen täällä: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Template%3A2030+movement+brand+project+nav%2Ftext&language=fi&action=page käännä kielelle suomi] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Template%3A2030+movement+brand+project+nav%2Ftext&language=sv&action=page käännä kielelle ruotsi] <div lang="en" class="mw-content-ltr">Kindly help to translate into your language for Wikimedia 2030.</div> Apuasi arvostetaan. Sinunlaisesi kääntäjät pitävät Metan toiminnassa monikielisenä yhteisönä. Voit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup muuttaa ilmoitusasetuksiasi]. Kiitos! Metan käännösvastaavat&lrm;, 04:55, 28 November 2022 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Ilmoitus käännöksestä: Template:2030 movement brand project nav/text == Hei Kartasto, Saat tämän ilmoituksen, koska olet ilmoittautunut kielten suomi ja ruotsi kääntäjäksi Metassa. Sivu [[:metawikipedia:Template:2030 movement brand project nav/text|Template:2030 movement brand project nav/text]] on saatavilla käännettäväksi. Voit kääntää sen täällä: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Template%3A2030+movement+brand+project+nav%2Ftext&language=fi&action=page käännä kielelle suomi] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Template%3A2030+movement+brand+project+nav%2Ftext&language=sv&action=page käännä kielelle ruotsi] <div lang="en" class="mw-content-ltr">Kindly help to translate into your language for Wikimedia 2030.</div> Apuasi arvostetaan. Sinunlaisesi kääntäjät pitävät Metan toiminnassa monikielisenä yhteisönä. Voit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup muuttaa ilmoitusasetuksiasi]. Kiitos! Metan käännösvastaavat&lrm;, 10:07, 28 November 2022 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Ilmoitus käännöksestä: Tests == Hei Kartasto, Saat tämän ilmoituksen, koska olet ilmoittautunut kielten suomi ja ruotsi kääntäjäksi Metassa. Sivu [[:metawikipedia:Tests|Tests]] on saatavilla käännettäväksi. Voit kääntää sen täällä: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Tests&language=fi&action=page käännä kielelle suomi] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Tests&language=sv&action=page käännä kielelle ruotsi] Tämän sivun tärkeysaste on matala. <div lang="en" class="mw-content-ltr">= This is a test message, please ignore = = ଏହା ଏକ ପରୀକ୍ଷା ସନ୍ଦେଶ, ଦୟାକରି ଅଣଦେଖା କରନ୍ତୁ = </div> Apuasi arvostetaan. Sinunlaisesi kääntäjät pitävät Metan toiminnassa monikielisenä yhteisönä. Voit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup muuttaa ilmoitusasetuksiasi]. Kiitos! Metan käännösvastaavat&lrm;, 17:39, 13 Januarie 2023 (UTC) <!-- Message sent by User:APatro (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Ilmoitus käännöksestä: Tests == Hei Kartasto, Saat tämän ilmoituksen, koska olet ilmoittautunut kielten suomi ja ruotsi kääntäjäksi Metassa. Sivu [[:metawikipedia:Tests|Tests]] on saatavilla käännettäväksi. Voit kääntää sen täällä: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Tests&language=fi&action=page käännä kielelle suomi] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Tests&language=sv&action=page käännä kielelle ruotsi] Tämän sivun tärkeysaste on matala. <div lang="en" class="mw-content-ltr">= This is a test message, please ignore = = ଏହା ଏକ ପରୀକ୍ଷା ସନ୍ଦେଶ, ଦୟାକରି ଅଣଦେଖା କରନ୍ତୁ = </div> Apuasi arvostetaan. Sinunlaisesi kääntäjät pitävät Metan toiminnassa monikielisenä yhteisönä. Voit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup muuttaa ilmoitusasetuksiasi]. Kiitos! Metan käännösvastaavat&lrm;, 17:46, 13 Januarie 2023 (UTC) <!-- Message sent by User:APatro (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Ilmoitus käännöksestä: Universal Code of Conduct/Enforcement guidelines/Voting/Translations == Hei Kartasto, Saat tämän ilmoituksen, koska olet ilmoittautunut kielten suomi ja ruotsi kääntäjäksi Metassa. Sivu [[:metawikipedia:Universal Code of Conduct/Enforcement guidelines/Voting/Translations|Universal Code of Conduct/Enforcement guidelines/Voting/Translations]] on saatavilla käännettäväksi. Voit kääntää sen täällä: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Universal+Code+of+Conduct%2FEnforcement+guidelines%2FVoting%2FTranslations&language=fi&action=page käännä kielelle suomi] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Universal+Code+of+Conduct%2FEnforcement+guidelines%2FVoting%2FTranslations&language=sv&action=page käännä kielelle ruotsi] Tämän sivun tärkeysaste on korkea. Tämä sivu tulisi kääntää viimeistään 2023-01-16. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Apuasi arvostetaan. Sinunlaisesi kääntäjät pitävät Metan toiminnassa monikielisenä yhteisönä. Voit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup muuttaa ilmoitusasetuksiasi]. Kiitos! Metan käännösvastaavat&lrm;, 03:56, 14 Januarie 2023 (UTC) <!-- Message sent by User:RamzyM (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Ilmoitus käännöksestä: ContribuLing 2023 == Hei Kartasto, Saat tämän ilmoituksen, koska olet ilmoittautunut kielten suomi ja ruotsi kääntäjäksi Metassa. Sivu [[:metawikipedia:ContribuLing 2023|ContribuLing 2023]] on saatavilla käännettäväksi. Voit kääntää sen täällä: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-ContribuLing+2023&language=fi&action=page käännä kielelle suomi] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-ContribuLing+2023&language=sv&action=page käännä kielelle ruotsi] Tämä sivu tulisi kääntää viimeistään 2023-02-28. <div lang="en" class="mw-content-ltr">ContribuLing is a Wikimedia event focusing on collaborative tools and minority languages. Please consider translating the page and - why not - proposing a presentation or a workshop! Thank you very much, on behalf of the organizing committee</div> Apuasi arvostetaan. Sinunlaisesi kääntäjät pitävät Metan toiminnassa monikielisenä yhteisönä. Voit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup muuttaa ilmoitusasetuksiasi]. Kiitos! Metan käännösvastaavat&lrm;, 10:18, 2 Februarie 2023 (UTC) <!-- Message sent by User:WikiLucas00@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Ilmoitus käännöksestä: Wikimedia Foundation Legal department/2023 ToU updates/LandingCNTranslate == Hei Kartasto, Saat tämän ilmoituksen, koska olet ilmoittautunut kielten suomi ja ruotsi kääntäjäksi Metassa. Sivu [[:metawikipedia:Wikimedia Foundation Legal department/2023 ToU updates/LandingCNTranslate|Wikimedia Foundation Legal department/2023 ToU updates/LandingCNTranslate]] on saatavilla käännettäväksi. Voit kääntää sen täällä: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+Foundation+Legal+department%2F2023+ToU+updates%2FLandingCNTranslate&language=fi&action=page käännä kielelle suomi] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+Foundation+Legal+department%2F2023+ToU+updates%2FLandingCNTranslate&language=sv&action=page käännä kielelle ruotsi] Tämän sivun tärkeysaste on korkea. Tämä sivu tulisi kääntää viimeistään 2023-02-22. <div lang="en" class="mw-content-ltr">Wikimedia Foundation Legal Department is starting a feedback cycle to discuss updating the Wikimedia Terms of Use on February, 21. We would like to hear from communities all over the world. Your help in translating a banner is very much appreciated. It is just 19 words in two sentences. Due to technical reasons the link above leads to a landing page. To translate the banner directly, please click https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&amp;group=Centralnotice-tgroup-wmftou2023&amp;language=abc Thank you for your help! </div> Apuasi arvostetaan. Sinunlaisesi kääntäjät pitävät Metan toiminnassa monikielisenä yhteisönä. Voit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup muuttaa ilmoitusasetuksiasi]. Kiitos! Metan käännösvastaavat&lrm;, 20:09, 20 Februarie 2023 (UTC) <!-- Message sent by User:DBarthel (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Ilmoitus käännöksestä: $1 == Hei Kartasto, Saat tämän ilmoituksen, koska olet ilmoittautunut kielten suomi ja ruotsi kääntäjäksi Metassa. Sivu [[:metawikipedia:$1|$1]] on saatavilla käännettäväksi. Voit kääntää sen täällä: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-%241&language=fi&action=page käännä kielelle suomi] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-%241&language=sv&action=page käännä kielelle ruotsi] <div lang="en" class="mw-content-ltr">Hello translators. Please help us with this group page.</div> Apuasi arvostetaan. Sinunlaisesi kääntäjät pitävät Metan toiminnassa monikielisenä yhteisönä. Voit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup muuttaa ilmoitusasetuksiasi]. Kiitos! Metan käännösvastaavat&lrm;, 13:42, 22 Maart 2023 (UTC) <!-- Message sent by User:DNdubane (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Ilmoitus käännöksestä: Wikimédiens du Burkina Faso == Hei Kartasto, Saat tämän ilmoituksen, koska olet ilmoittautunut kielten suomi ja ruotsi kääntäjäksi Metassa. Sivu [[:metawikipedia:Wikimédiens du Burkina Faso|Wikimédiens du Burkina Faso]] on saatavilla käännettäväksi. Voit kääntää sen täällä: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikim%C3%A9diens+du+Burkina+Faso&language=fi&action=page käännä kielelle suomi] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikim%C3%A9diens+du+Burkina+Faso&language=sv&action=page käännä kielelle ruotsi] <div lang="en" class="mw-content-ltr">Please help us translating this page</div> Apuasi arvostetaan. Sinunlaisesi kääntäjät pitävät Metan toiminnassa monikielisenä yhteisönä. Voit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup muuttaa ilmoitusasetuksiasi]. Kiitos! Metan käännösvastaavat&lrm;, 13:44, 22 Maart 2023 (UTC) <!-- Message sent by User:DNdubane (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Ilmoitus käännöksestä: Wikimédiens du Burkina Faso == Hei Kartasto, Saat tämän ilmoituksen, koska olet ilmoittautunut kielten suomi ja ruotsi kääntäjäksi Metassa. Sivu [[:metawikipedia:Wikimédiens du Burkina Faso|Wikimédiens du Burkina Faso]] on saatavilla käännettäväksi. Voit kääntää sen täällä: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikim%C3%A9diens+du+Burkina+Faso&language=fi&action=page käännä kielelle suomi] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikim%C3%A9diens+du+Burkina+Faso&language=sv&action=page käännä kielelle ruotsi] <div lang="en" class="mw-content-ltr">Please help translate this page</div> Apuasi arvostetaan. Sinunlaisesi kääntäjät pitävät Metan toiminnassa monikielisenä yhteisönä. Voit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup muuttaa ilmoitusasetuksiasi]. Kiitos! Metan käännösvastaavat&lrm;, 13:50, 22 Maart 2023 (UTC) <!-- Message sent by User:DNdubane (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Ilmoitus käännöksestä: Wikimédiens du Burkina Faso == Hei Kartasto, Saat tämän ilmoituksen, koska olet ilmoittautunut kielten suomi ja ruotsi kääntäjäksi Metassa. Sivu [[:metawikipedia:Wikimédiens du Burkina Faso|Wikimédiens du Burkina Faso]] on saatavilla käännettäväksi. Voit kääntää sen täällä: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikim%C3%A9diens+du+Burkina+Faso&language=fi&action=page käännä kielelle suomi] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikim%C3%A9diens+du+Burkina+Faso&language=sv&action=page käännä kielelle ruotsi] <div lang="en" class="mw-content-ltr">Please help translate this page</div> Apuasi arvostetaan. Sinunlaisesi kääntäjät pitävät Metan toiminnassa monikielisenä yhteisönä. Voit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup muuttaa ilmoitusasetuksiasi]. Kiitos! Metan käännösvastaavat&lrm;, 14:58, 22 Maart 2023 (UTC) <!-- Message sent by User:DNdubane (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Ilmoitus käännöksestä: Access to temporary account IP addresses FAQ == Hei Kartasto, Saat tämän ilmoituksen, koska olet ilmoittautunut kielen ruotsi kääntäjäksi Metassa. Sivu [[:metawikipedia:Access to temporary account IP addresses FAQ|Access to temporary account IP addresses FAQ]] on saatavilla käännettäväksi. Voit kääntää sen täällä: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Access+to+temporary+account+IP+addresses+FAQ&language=sv&action=page käännä kielelle ruotsi] <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Apuasi arvostetaan. Sinunlaisesi kääntäjät pitävät Metan toiminnassa monikielisenä yhteisönä. Voit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup muuttaa ilmoitusasetuksiasi]. Kiitos! Metan käännösvastaavat&lrm;, 03:34, 31 Maart 2023 (UTC) <!-- Message sent by User:Whatamidoing (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Ilmoitus käännöksestä: Movement Charter == Hei Kartasto, Saat tämän ilmoituksen, koska olet ilmoittautunut kielen suomi kääntäjäksi Metassa. Sivu [[:metawikipedia:Movement Charter|Movement Charter]] on saatavilla käännettäväksi. Voit kääntää sen täällä: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Movement+Charter&language=fi&action=page käännä kielelle suomi] Tämän sivun tärkeysaste on keskiverto. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Apuasi arvostetaan. Sinunlaisesi kääntäjät pitävät Metan toiminnassa monikielisenä yhteisönä. Voit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup muuttaa ilmoitusasetuksiasi]. Kiitos! Metan käännösvastaavat&lrm;, 11:58, 18 Mei 2023 (UTC) <!-- Message sent by User:RamzyM (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Ilmoitus käännöksestä: Universal Code of Conduct/Enforcement guidelines == Hei Kartasto, Saat tämän ilmoituksen, koska olet ilmoittautunut kielen suomi kääntäjäksi Metassa. Sivu [[:metawikipedia:Universal Code of Conduct/Enforcement guidelines|Universal Code of Conduct/Enforcement guidelines]] on saatavilla käännettäväksi. Voit kääntää sen täällä: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Universal+Code+of+Conduct%2FEnforcement+guidelines&language=fi&action=page käännä kielelle suomi] Tämän sivun tärkeysaste on keskiverto. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Apuasi arvostetaan. Sinunlaisesi kääntäjät pitävät Metan toiminnassa monikielisenä yhteisönä. Voit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup muuttaa ilmoitusasetuksiasi]. Kiitos! Metan käännösvastaavat&lrm;, 08:02, 24 Mei 2023 (UTC) <!-- Message sent by User:RamzyM (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Ilmoitus käännöksestä: WWC2023/Scholarship == Hei Kartasto, Saat tämän ilmoituksen, koska olet ilmoittautunut kielten suomi ja ruotsi kääntäjäksi Metassa. Sivu [[:metawikipedia:WWC2023/Scholarship|WWC2023/Scholarship]] on saatavilla käännettäväksi. Voit kääntää sen täällä: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-WWC2023%2FScholarship&language=fi&action=page käännä kielelle suomi] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-WWC2023%2FScholarship&language=sv&action=page käännä kielelle ruotsi] Tämän sivun tärkeysaste on keskiverto. Tämä sivu tulisi kääntää viimeistään 2023-10-22. <div lang="en" class="mw-content-ltr">this page is available for translating, you can start working on it</div> Apuasi arvostetaan. Sinunlaisesi kääntäjät pitävät Metan toiminnassa monikielisenä yhteisönä. Voit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup muuttaa ilmoitusasetuksiasi]. Kiitos! Metan käännösvastaavat&lrm;, 21:41, 26 Junie 2023 (UTC) <!-- Message sent by User:Sandra Hanbo@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Ilmoitus käännöksestä: Wikimedia Foundation elections committee/Nominatons/2023/Announcement - new members == Hei Kartasto, Saat tämän ilmoituksen, koska olet ilmoittautunut kielten suomi ja ruotsi kääntäjäksi Metassa. Sivu [[:metawikipedia:Wikimedia Foundation elections committee/Nominatons/2023/Announcement - new members|Wikimedia Foundation elections committee/Nominatons/2023/Announcement - new members]] on saatavilla käännettäväksi. Voit kääntää sen täällä: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+Foundation+elections+committee%2FNominatons%2F2023%2FAnnouncement+-+new+members&language=fi&action=page käännä kielelle suomi] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+Foundation+elections+committee%2FNominatons%2F2023%2FAnnouncement+-+new+members&language=sv&action=page käännä kielelle ruotsi] Tämän sivun tärkeysaste on keskiverto. <div lang="en" class="mw-content-ltr">We are hoping to send this message globally using MassMessage once the Board made official announcement, which will be linked later. </div> Apuasi arvostetaan. Sinunlaisesi kääntäjät pitävät Metan toiminnassa monikielisenä yhteisönä. Voit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup muuttaa ilmoitusasetuksiasi]. Kiitos! Metan käännösvastaavat&lrm;, 05:15, 27 Junie 2023 (UTC) <!-- Message sent by User:RamzyM (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Ilmoitus käännöksestä: Category:Moved to Wikimedia Foundation Governance Wiki == Hei Kartasto, Saat tämän ilmoituksen, koska olet ilmoittautunut kielten suomi ja ruotsi kääntäjäksi Metassa. Sivu [[:metawikipedia:Category:Moved to Wikimedia Foundation Governance Wiki|Category:Moved to Wikimedia Foundation Governance Wiki]] on saatavilla käännettäväksi. Voit kääntää sen täällä: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Category%3AMoved+to+Wikimedia+Foundation+Governance+Wiki&language=fi&action=page käännä kielelle suomi] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Category%3AMoved+to+Wikimedia+Foundation+Governance+Wiki&language=sv&action=page käännä kielelle ruotsi] Tämän sivun tärkeysaste on keskiverto. <div lang="en" class="mw-content-ltr">Many WMF policies have been moved to foundation wiki and their local counterparts are blanked and redirected. This category should be created to keep everything together.</div> Apuasi arvostetaan. Sinunlaisesi kääntäjät pitävät Metan toiminnassa monikielisenä yhteisönä. Voit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup muuttaa ilmoitusasetuksiasi]. Kiitos! Metan käännösvastaavat&lrm;, 16:12, 29 Junie 2023 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Ilmoitus käännöksestä: Wikimedia Foundation Legal department/2023 ToU updates/Proposed update == Hei Kartasto, Saat tämän ilmoituksen, koska olet ilmoittautunut kielten suomi ja ruotsi kääntäjäksi Metassa. Sivu [[:metawikipedia:Wikimedia Foundation Legal department/2023 ToU updates/Proposed update|Wikimedia Foundation Legal department/2023 ToU updates/Proposed update]] on saatavilla käännettäväksi. Voit kääntää sen täällä: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+Foundation+Legal+department%2F2023+ToU+updates%2FProposed+update&language=fi&action=page käännä kielelle suomi] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+Foundation+Legal+department%2F2023+ToU+updates%2FProposed+update&language=sv&action=page käännä kielelle ruotsi] Tämän sivun tärkeysaste on korkea. <div lang="en" class="mw-content-ltr">Massive changes to the pages. Would require a review to keep information updated as per the English version.</div> Apuasi arvostetaan. Sinunlaisesi kääntäjät pitävät Metan toiminnassa monikielisenä yhteisönä. Voit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup muuttaa ilmoitusasetuksiasi]. Kiitos! Metan käännösvastaavat&lrm;, 04:45, 23 Julie 2023 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Ilmoitus käännöksestä: Movement Charter == Hei Kartasto, Saat tämän ilmoituksen, koska olet ilmoittautunut kielten suomi ja ruotsi kääntäjäksi Metassa. Sivu [[:metawikipedia:Movement Charter|Movement Charter]] on saatavilla käännettäväksi. Voit kääntää sen täällä: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Movement+Charter&language=fi&action=page käännä kielelle suomi] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Movement+Charter&language=sv&action=page käännä kielelle ruotsi] Tämän sivun tärkeysaste on keskiverto. <div lang="en" class="mw-content-ltr">Requires an update/review.</div> Apuasi arvostetaan. Sinunlaisesi kääntäjät pitävät Metan toiminnassa monikielisenä yhteisönä. Voit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup muuttaa ilmoitusasetuksiasi]. Kiitos! Metan käännösvastaavat&lrm;, 06:34, 27 Julie 2023 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Ilmoitus käännöksestä: Trust and Safety == Hei Kartasto, Saat tämän ilmoituksen, koska olet ilmoittautunut kielten suomi ja ruotsi kääntäjäksi Metassa. Sivu [[:metawikipedia:Trust and Safety|Trust and Safety]] on saatavilla käännettäväksi. Voit kääntää sen täällä: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Trust+and+Safety&language=fi&action=page käännä kielelle suomi] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Trust+and+Safety&language=sv&action=page käännä kielelle ruotsi] Tämän sivun tärkeysaste on keskiverto. <div lang="en" class="mw-content-ltr">Would require a review and update on existing policy</div> Apuasi arvostetaan. Sinunlaisesi kääntäjät pitävät Metan toiminnassa monikielisenä yhteisönä. Voit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup muuttaa ilmoitusasetuksiasi]. Kiitos! Metan käännösvastaavat&lrm;, 14:54, 27 Julie 2023 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Ilmoitus käännöksestä: Template:Movement Charter/Navbox == Hei Kartasto, Saat tämän ilmoituksen, koska olet ilmoittautunut kielten suomi ja ruotsi kääntäjäksi Metassa. Sivu [[:metawikipedia:Template:Movement Charter/Navbox|Template:Movement Charter/Navbox]] on saatavilla käännettäväksi. Voit kääntää sen täällä: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Template%3AMovement+Charter%2FNavbox&language=fi&action=page käännä kielelle suomi] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Template%3AMovement+Charter%2FNavbox&language=sv&action=page käännä kielelle ruotsi] Tämän sivun tärkeysaste on matala. <div lang="en" class="mw-content-ltr">Navigational template for Movement Charter, assist to translate to your language.</div> Apuasi arvostetaan. Sinunlaisesi kääntäjät pitävät Metan toiminnassa monikielisenä yhteisönä. Voit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup muuttaa ilmoitusasetuksiasi]. Kiitos! Metan käännösvastaavat&lrm;, 04:51, 29 Julie 2023 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Ilmoitus käännöksestä: Template:Basic information == Hei Kartasto, Saat tämän ilmoituksen, koska olet ilmoittautunut kielten suomi ja ruotsi kääntäjäksi Metassa. Sivu [[:metawikipedia:Template:Basic information|Template:Basic information]] on saatavilla käännettäväksi. Voit kääntää sen täällä: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Template%3ABasic+information&language=fi&action=page käännä kielelle suomi] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Template%3ABasic+information&language=sv&action=page käännä kielelle ruotsi] Tämän sivun tärkeysaste on keskiverto. <div lang="en" class="mw-content-ltr">Navigational template about the Wikimedia world and its relevant polices.</div> Apuasi arvostetaan. Sinunlaisesi kääntäjät pitävät Metan toiminnassa monikielisenä yhteisönä. Voit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup muuttaa ilmoitusasetuksiasi]. Kiitos! Metan käännösvastaavat&lrm;, 08:37, 29 Julie 2023 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Ilmoitus käännöksestä: Wikimedia Foundation Legal department/2023 ToU updates/Proposed update == Hei Kartasto, Saat tämän ilmoituksen, koska olet ilmoittautunut kielten suomi ja ruotsi kääntäjäksi Metassa. Sivu [[:metawikipedia:Wikimedia Foundation Legal department/2023 ToU updates/Proposed update|Wikimedia Foundation Legal department/2023 ToU updates/Proposed update]] on saatavilla käännettäväksi. Voit kääntää sen täällä: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+Foundation+Legal+department%2F2023+ToU+updates%2FProposed+update&language=fi&action=page käännä kielelle suomi] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+Foundation+Legal+department%2F2023+ToU+updates%2FProposed+update&language=sv&action=page käännä kielelle ruotsi] Tämän sivun tärkeysaste on keskiverto. <div lang="en" class="mw-content-ltr">Severely outdated page. Kindly assist to update.</div> Apuasi arvostetaan. Sinunlaisesi kääntäjät pitävät Metan toiminnassa monikielisenä yhteisönä. Voit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup muuttaa ilmoitusasetuksiasi]. Kiitos! Metan käännösvastaavat&lrm;, 11:50, 2 Augustus 2023 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Ilmoitus käännöksestä: Bot policy == Hei Kartasto, Saat tämän ilmoituksen, koska olet ilmoittautunut kielten suomi ja ruotsi kääntäjäksi Metassa. Sivu [[:metawikipedia:Bot policy|Bot policy]] on saatavilla käännettäväksi. Voit kääntää sen täällä: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Bot+policy&language=fi&action=page käännä kielelle suomi] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Bot+policy&language=sv&action=page käännä kielelle ruotsi] Tämän sivun tärkeysaste on keskiverto. <div lang="en" class="mw-content-ltr">Global policy, requires a check &amp; minor updates is needed.</div> Apuasi arvostetaan. Sinunlaisesi kääntäjät pitävät Metan toiminnassa monikielisenä yhteisönä. Voit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup muuttaa ilmoitusasetuksiasi]. Kiitos! Metan käännösvastaavat&lrm;, 09:13, 6 Augustus 2023 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Ilmoitus käännöksestä: $1 == Hei Kartasto, Saat tämän ilmoituksen, koska olet ilmoittautunut kielten suomi ja ruotsi kääntäjäksi Metassa. Sivu [[:metawikipedia:$1|$1]] on saatavilla käännettäväksi. Voit kääntää sen täällä: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-%241&language=fi&action=page käännä kielelle suomi] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-%241&language=sv&action=page käännä kielelle ruotsi] Tämän sivun tärkeysaste on matala. <div lang="en" class="mw-content-ltr">Assist to translate welcome template</div> Apuasi arvostetaan. Sinunlaisesi kääntäjät pitävät Metan toiminnassa monikielisenä yhteisönä. Voit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup muuttaa ilmoitusasetuksiasi]. Kiitos! Metan käännösvastaavat&lrm;, 14:49, 6 Augustus 2023 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Ilmoitus käännöksestä: Blocked user == Hei Kartasto, Saat tämän ilmoituksen, koska olet ilmoittautunut kielen suomi kääntäjäksi Metassa. Sivu [[:metawikipedia:Blocked user|Blocked user]] on saatavilla käännettäväksi. Voit kääntää sen täällä: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Blocked+user&language=fi&action=page käännä kielelle suomi] Tämän sivun tärkeysaste on keskiverto. <div lang="en" class="mw-content-ltr">Information page about blocked users, please check and translate into your language. Thanks.</div> Apuasi arvostetaan. Sinunlaisesi kääntäjät pitävät Metan toiminnassa monikielisenä yhteisönä. Voit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup muuttaa ilmoitusasetuksiasi]. Kiitos! Metan käännösvastaavat&lrm;, 13:41, 7 Augustus 2023 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Ilmoitus käännöksestä: Movement Charter/Community Consultation == Hei Kartasto, Saat tämän ilmoituksen, koska olet ilmoittautunut kielten suomi ja ruotsi kääntäjäksi Metassa. Sivu [[:metawikipedia:Movement Charter/Community Consultation|Movement Charter/Community Consultation]] on saatavilla käännettäväksi. Voit kääntää sen täällä: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Movement+Charter%2FCommunity+Consultation&language=fi&action=page käännä kielelle suomi] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Movement+Charter%2FCommunity+Consultation&language=sv&action=page käännä kielelle ruotsi] <div lang="en" class="mw-content-ltr">Severely outdated. Requires review and translation.</div> Apuasi arvostetaan. Sinunlaisesi kääntäjät pitävät Metan toiminnassa monikielisenä yhteisönä. Voit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup muuttaa ilmoitusasetuksiasi]. Kiitos! Metan käännösvastaavat&lrm;, 04:18, 10 Augustus 2023 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Ilmoitus käännöksestä: Template:Interwiki map header == Hei Kartasto, Saat tämän ilmoituksen, koska olet ilmoittautunut kielten suomi ja ruotsi kääntäjäksi Metassa. Sivu [[:metawikipedia:Template:Interwiki map header|Template:Interwiki map header]] on saatavilla käännettäväksi. Voit kääntää sen täällä: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Template%3AInterwiki+map+header&language=fi&action=page käännä kielelle suomi] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Template%3AInterwiki+map+header&language=sv&action=page käännä kielelle ruotsi] <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Apuasi arvostetaan. Sinunlaisesi kääntäjät pitävät Metan toiminnassa monikielisenä yhteisönä. Voit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup muuttaa ilmoitusasetuksiasi]. Kiitos! Metan käännösvastaavat&lrm;, 04:15, 16 Augustus 2023 (UTC) <!-- Message sent by User:Billinghurst@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Ilmoitus käännöksestä: Template:FormerAffiliate == Hei Kartasto, Saat tämän ilmoituksen, koska olet ilmoittautunut kielen suomi kääntäjäksi Metassa. Sivu [[:metawikipedia:Template:FormerAffiliate|Template:FormerAffiliate]] on saatavilla käännettäväksi. Voit kääntää sen täällä: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Template%3AFormerAffiliate&language=fi&action=page käännä kielelle suomi] Tämän sivun tärkeysaste on matala. <div lang="en" class="mw-content-ltr">Template indicating former affiliates. Please assist to translate into your language.</div> Apuasi arvostetaan. Sinunlaisesi kääntäjät pitävät Metan toiminnassa monikielisenä yhteisönä. Voit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup muuttaa ilmoitusasetuksiasi]. Kiitos! Metan käännösvastaavat&lrm;, 08:01, 26 Augustus 2023 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Ilmoitus käännöksestä: Template:Disambiguation == Hei Kartasto, Saat tämän ilmoituksen, koska olet ilmoittautunut kielen suomi kääntäjäksi Metassa. Sivu [[:metawikipedia:Template:Disambiguation|Template:Disambiguation]] on saatavilla käännettäväksi. Voit kääntää sen täällä: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Template%3ADisambiguation&language=fi&action=page käännä kielelle suomi] Tämän sivun tärkeysaste on matala. <div lang="en" class="mw-content-ltr">Widely used disambiguation template. Please assist to translate into your language.</div> Apuasi arvostetaan. Sinunlaisesi kääntäjät pitävät Metan toiminnassa monikielisenä yhteisönä. Voit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup muuttaa ilmoitusasetuksiasi]. Kiitos! Metan käännösvastaavat&lrm;, 02:53, 1 September 2023 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Ilmoitus käännöksestä: Blocked user == Hei Kartasto, Saat tämän ilmoituksen, koska olet ilmoittautunut kielen suomi kääntäjäksi Metassa. Sivu [[:metawikipedia:Blocked user|Blocked user]] on saatavilla käännettäväksi. Voit kääntää sen täällä: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Blocked+user&language=fi&action=page käännä kielelle suomi] Tämän sivun tärkeysaste on keskiverto. <div lang="en" class="mw-content-ltr">Contains outdated content. Please assist to translate to your language.</div> Apuasi arvostetaan. Sinunlaisesi kääntäjät pitävät Metan toiminnassa monikielisenä yhteisönä. Voit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup muuttaa ilmoitusasetuksiasi]. Kiitos! Metan käännösvastaavat&lrm;, 03:37, 2 September 2023 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Ilmoitus käännöksestä: Bot == Hei Kartasto, Saat tämän ilmoituksen, koska olet ilmoittautunut kielten suomi ja ruotsi kääntäjäksi Metassa. Sivu [[:metawikipedia:Bot|Bot]] on saatavilla käännettäväksi. Voit kääntää sen täällä: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Bot&language=fi&action=page käännä kielelle suomi] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Bot&language=sv&action=page käännä kielelle ruotsi] Tämän sivun tärkeysaste on matala. <div lang="en" class="mw-content-ltr">Kindly check for outdated translation and update it accordingly.</div> Apuasi arvostetaan. Sinunlaisesi kääntäjät pitävät Metan toiminnassa monikielisenä yhteisönä. Voit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup muuttaa ilmoitusasetuksiasi]. Kiitos! Metan käännösvastaavat&lrm;, 03:48, 2 September 2023 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Ilmoitus käännöksestä: Wiktionary == Hei Kartasto, Saat tämän ilmoituksen, koska olet ilmoittautunut kielten suomi ja ruotsi kääntäjäksi Metassa. Sivu [[:metawikipedia:Wiktionary|Wiktionary]] on saatavilla käännettäväksi. Voit kääntää sen täällä: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wiktionary&language=fi&action=page käännä kielelle suomi] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wiktionary&language=sv&action=page käännä kielelle ruotsi] Tämän sivun tärkeysaste on keskiverto. <div lang="en" class="mw-content-ltr">Kindly check for outdated translation and update it accordingly.</div> Apuasi arvostetaan. Sinunlaisesi kääntäjät pitävät Metan toiminnassa monikielisenä yhteisönä. Voit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup muuttaa ilmoitusasetuksiasi]. Kiitos! Metan käännösvastaavat&lrm;, 03:48, 2 September 2023 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Ilmoitus käännöksestä: Wikiquote == Hei Kartasto, Saat tämän ilmoituksen, koska olet ilmoittautunut kielten suomi ja ruotsi kääntäjäksi Metassa. Sivu [[:metawikipedia:Wikiquote|Wikiquote]] on saatavilla käännettäväksi. Voit kääntää sen täällä: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikiquote&language=fi&action=page käännä kielelle suomi] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikiquote&language=sv&action=page käännä kielelle ruotsi] Tämän sivun tärkeysaste on keskiverto. <div lang="en" class="mw-content-ltr">Kindly assist to check and translate the page. Also, proceed to [https://translatewiki.net/ translatewiki] to translate the remaining interface languages for [[Template:Int]] used on this page.</div> Apuasi arvostetaan. Sinunlaisesi kääntäjät pitävät Metan toiminnassa monikielisenä yhteisönä. Voit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup muuttaa ilmoitusasetuksiasi]. Kiitos! Metan käännösvastaavat&lrm;, 04:52, 7 September 2023 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Ilmoitus käännöksestä: Template:Communications == Hei Kartasto, Saat tämän ilmoituksen, koska olet ilmoittautunut kielten suomi ja ruotsi kääntäjäksi Metassa. Sivu [[:metawikipedia:Template:Communications|Template:Communications]] on saatavilla käännettäväksi. Voit kääntää sen täällä: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Template%3ACommunications&language=fi&action=page käännä kielelle suomi] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Template%3ACommunications&language=sv&action=page käännä kielelle ruotsi] Tämän sivun tärkeysaste on keskiverto. <div lang="en" class="mw-content-ltr">Important nav template for [[Wikimedia Foundation Communications Department]]. Kindly assist to translate.</div> Apuasi arvostetaan. Sinunlaisesi kääntäjät pitävät Metan toiminnassa monikielisenä yhteisönä. Voit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup muuttaa ilmoitusasetuksiasi]. Kiitos! Metan käännösvastaavat&lrm;, 09:19, 9 September 2023 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Ilmoitus käännöksestä: Help:Unified login == Hei Kartasto, Saat tämän ilmoituksen, koska olet ilmoittautunut kielen suomi kääntäjäksi Metassa. Sivu [[:metawikipedia:Help:Unified login|Help:Unified login]] on saatavilla käännettäväksi. Voit kääntää sen täällä: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Help%3AUnified+login&language=fi&action=page käännä kielelle suomi] Tämän sivun tärkeysaste on korkea. <div lang="en" class="mw-content-ltr">Contains multiple outdated translation units. Please assist to check and translate them.</div> Apuasi arvostetaan. Sinunlaisesi kääntäjät pitävät Metan toiminnassa monikielisenä yhteisönä. Voit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup muuttaa ilmoitusasetuksiasi]. Kiitos! Metan käännösvastaavat&lrm;, 15:16, 10 September 2023 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Ilmoitus käännöksestä: IP Editing: Privacy Enhancement and Abuse Mitigation/Updates/2023-09 == Hei Kartasto, Saat tämän ilmoituksen, koska olet ilmoittautunut kielten suomi ja ruotsi kääntäjäksi Metassa. Sivu [[:metawikipedia:IP Editing: Privacy Enhancement and Abuse Mitigation/Updates/2023-09|IP Editing: Privacy Enhancement and Abuse Mitigation/Updates/2023-09]] on saatavilla käännettäväksi. Voit kääntää sen täällä: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-IP+Editing%3A+Privacy+Enhancement+and+Abuse+Mitigation%2FUpdates%2F2023-09&language=fi&action=page käännä kielelle suomi] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-IP+Editing%3A+Privacy+Enhancement+and+Abuse+Mitigation%2FUpdates%2F2023-09&language=sv&action=page käännä kielelle ruotsi] <div lang="en" class="mw-content-ltr">I have made the image translatable because there is a Japanese version of the image at [[:File:MediaWiki Temporary accounts page history mockup 2023-09 ja.gif]]. You can use the image that you think is best for your language. It is possible that one short sentence will be added to this message, but no other changes are expected. This message will be sent to most wikis next week.</div> Apuasi arvostetaan. Sinunlaisesi kääntäjät pitävät Metan toiminnassa monikielisenä yhteisönä. Voit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup muuttaa ilmoitusasetuksiasi]. Kiitos! Metan käännösvastaavat&lrm;, 21:39, 15 September 2023 (UTC) <!-- Message sent by User:Whatamidoing (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Ilmoitus käännöksestä: Founding principles == Hei Kartasto, Saat tämän ilmoituksen, koska olet ilmoittautunut kielten suomi ja ruotsi kääntäjäksi Metassa. Sivu [[:metawikipedia:Founding principles|Founding principles]] on saatavilla käännettäväksi. Voit kääntää sen täällä: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Founding+principles&language=fi&action=page käännä kielelle suomi] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Founding+principles&language=sv&action=page käännä kielelle ruotsi] Tämän sivun tärkeysaste on matala. <div lang="en" class="mw-content-ltr">Contains outdated text. Kindly assist to translate.</div> Apuasi arvostetaan. Sinunlaisesi kääntäjät pitävät Metan toiminnassa monikielisenä yhteisönä. Voit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup muuttaa ilmoitusasetuksiasi]. Kiitos! Metan käännösvastaavat&lrm;, 03:31, 18 September 2023 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Ilmoitus käännöksestä: IP Editing: Privacy Enhancement and Abuse Mitigation/FAQ == Hei Kartasto, Saat tämän ilmoituksen, koska olet ilmoittautunut kielen ruotsi kääntäjäksi Metassa. Sivu [[:metawikipedia:IP Editing: Privacy Enhancement and Abuse Mitigation/FAQ|IP Editing: Privacy Enhancement and Abuse Mitigation/FAQ]] on saatavilla käännettäväksi. Voit kääntää sen täällä: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-IP+Editing%3A+Privacy+Enhancement+and+Abuse+Mitigation%2FFAQ&language=sv&action=page käännä kielelle ruotsi] <div lang="en" class="mw-content-ltr">This is a FAQ related to a big change that will affect all wikis next year. Please translate it into your favorite languages, and please also share this link with other Wikimedians so they will know about it. There is one empty section on the page. I hope to have that information finished next week. Please feel free to start translating now.</div> Apuasi arvostetaan. Sinunlaisesi kääntäjät pitävät Metan toiminnassa monikielisenä yhteisönä. Voit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup muuttaa ilmoitusasetuksiasi]. Kiitos! Metan käännösvastaavat&lrm;, 02:45, 23 September 2023 (UTC) <!-- Message sent by User:Whatamidoing (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Ilmoitus käännöksestä: WikiWomenCamp 2023 == Hei Kartasto, Saat tämän ilmoituksen, koska olet ilmoittautunut kielten suomi ja ruotsi kääntäjäksi Metassa. Sivu [[:metawikipedia:WikiWomenCamp 2023|WikiWomenCamp 2023]] on saatavilla käännettäväksi. Voit kääntää sen täällä: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-WikiWomenCamp+2023&language=fi&action=page käännä kielelle suomi] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-WikiWomenCamp+2023&language=sv&action=page käännä kielelle ruotsi] Tämä sivu tulisi kääntää viimeistään 2023-10-19. <div lang="en" class="mw-content-ltr">It is an information page about the upcoming WikiWomenCamp.</div> Apuasi arvostetaan. Sinunlaisesi kääntäjät pitävät Metan toiminnassa monikielisenä yhteisönä. Voit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup muuttaa ilmoitusasetuksiasi]. Kiitos! Metan käännösvastaavat&lrm;, 11:14, 6 Oktober 2023 (UTC) <!-- Message sent by User:Asaf (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Ilmoitus käännöksestä: Wikimedia Foundation Legal department/Committee appointments/Announcement/Short == Hei Kartasto, Saat tämän ilmoituksen, koska olet ilmoittautunut kielten suomi ja ruotsi kääntäjäksi Metassa. Sivu [[:metawikipedia:Wikimedia Foundation Legal department/Committee appointments/Announcement/Short|Wikimedia Foundation Legal department/Committee appointments/Announcement/Short]] on saatavilla käännettäväksi. Voit kääntää sen täällä: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+Foundation+Legal+department%2FCommittee+appointments%2FAnnouncement%2FShort&language=fi&action=page käännä kielelle suomi] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+Foundation+Legal+department%2FCommittee+appointments%2FAnnouncement%2FShort&language=sv&action=page käännä kielelle ruotsi] <div lang="en" class="mw-content-ltr">:Hello everyone, ::Today I ask for your help translating 105 words. ::Although the message seeks an English speaker, we hope to reach a wider audience through translations. :Thank you for your time and ongoing translation efforts. :[[User:Xeno (WMF)|Xeno (WMF)]] 16:59, 7 Oktober 2023 (UTC)''</div> Apuasi arvostetaan. Sinunlaisesi kääntäjät pitävät Metan toiminnassa monikielisenä yhteisönä. Voit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup muuttaa ilmoitusasetuksiasi]. Kiitos! Metan käännösvastaavat&lrm;, 16:59, 7 Oktober 2023 (UTC) <!-- Message sent by User:Xeno (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Ilmoitus käännöksestä: Wikimedia Foundation elections/2024/Announcement/Rules package review - short == Hei Kartasto, Saat tämän ilmoituksen, koska olet ilmoittautunut kielten suomi ja ruotsi kääntäjäksi Metassa. Sivu [[:metawikipedia:Wikimedia Foundation elections/2024/Announcement/Rules package review - short|Wikimedia Foundation elections/2024/Announcement/Rules package review - short]] on saatavilla käännettäväksi. Voit kääntää sen täällä: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+Foundation+elections%2F2024%2FAnnouncement%2FRules+package+review+-+short&language=fi&action=page käännä kielelle suomi] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+Foundation+elections%2F2024%2FAnnouncement%2FRules+package+review+-+short&language=sv&action=page käännä kielelle ruotsi] Tämän sivun tärkeysaste on korkea. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Apuasi arvostetaan. Sinunlaisesi kääntäjät pitävät Metan toiminnassa monikielisenä yhteisönä. Voit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup muuttaa ilmoitusasetuksiasi]. Kiitos! Metan käännösvastaavat&lrm;, 06:21, 16 Oktober 2023 (UTC) <!-- Message sent by User:RamzyM (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Ilmoitus käännöksestä: Wikimedia Foundation elections/2024/Announcement/Rules package review - closing == Hei Kartasto, Saat tämän ilmoituksen, koska olet ilmoittautunut kielten suomi ja ruotsi kääntäjäksi Metassa. Sivu [[:metawikipedia:Wikimedia Foundation elections/2024/Announcement/Rules package review - closing|Wikimedia Foundation elections/2024/Announcement/Rules package review - closing]] on saatavilla käännettäväksi. Voit kääntää sen täällä: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+Foundation+elections%2F2024%2FAnnouncement%2FRules+package+review+-+closing&language=fi&action=page käännä kielelle suomi] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+Foundation+elections%2F2024%2FAnnouncement%2FRules+package+review+-+closing&language=sv&action=page käännä kielelle ruotsi] Tämän sivun tärkeysaste on keskiverto. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Apuasi arvostetaan. Sinunlaisesi kääntäjät pitävät Metan toiminnassa monikielisenä yhteisönä. Voit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup muuttaa ilmoitusasetuksiasi]. Kiitos! Metan käännösvastaavat&lrm;, 01:06, 25 Oktober 2023 (UTC) <!-- Message sent by User:RamzyM (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Ilmoitus käännöksestä: Meta:Policies and guidelines == Hei Kartasto, Saat tämän ilmoituksen, koska olet ilmoittautunut kielten suomi ja ruotsi kääntäjäksi Metassa. Sivu [[:metawikipedia:Meta:Policies and guidelines|Meta:Policies and guidelines]] on saatavilla käännettäväksi. Voit kääntää sen täällä: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Meta%3APolicies+and+guidelines&language=fi&action=page käännä kielelle suomi] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Meta%3APolicies+and+guidelines&language=sv&action=page käännä kielelle ruotsi] Tämän sivun tärkeysaste on keskiverto. <div lang="en" class="mw-content-ltr">Index of policies and guidelines, useful to be translated into different languages for users.</div> Apuasi arvostetaan. Sinunlaisesi kääntäjät pitävät Metan toiminnassa monikielisenä yhteisönä. Voit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup muuttaa ilmoitusasetuksiasi]. Kiitos! Metan käännösvastaavat&lrm;, 08:45, 13 Januarie 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Ilmoitus käännöksestä: Ombuds commission == Hei Kartasto, Saat tämän ilmoituksen, koska olet ilmoittautunut kielten suomi ja ruotsi kääntäjäksi Metassa. Sivu [[:metawikipedia:Ombuds commission|Ombuds commission]] on saatavilla käännettäväksi. Voit kääntää sen täällä: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Ombuds+commission&language=fi&action=page käännä kielelle suomi] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Ombuds+commission&language=sv&action=page käännä kielelle ruotsi] Tämän sivun tärkeysaste on keskiverto. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Apuasi arvostetaan. Sinunlaisesi kääntäjät pitävät Metan toiminnassa monikielisenä yhteisönä. Voit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup muuttaa ilmoitusasetuksiasi]. Kiitos! Metan käännösvastaavat&lrm;, 04:50, 21 Januarie 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Ilmoitus käännöksestä: Wikimedia committees == Hei Kartasto, Saat tämän ilmoituksen, koska olet ilmoittautunut kielten suomi ja ruotsi kääntäjäksi Metassa. Sivu [[:metawikipedia:Wikimedia committees|Wikimedia committees]] on saatavilla käännettäväksi. Voit kääntää sen täällä: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+committees&language=fi&action=page käännä kielelle suomi] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+committees&language=sv&action=page käännä kielelle ruotsi] Tämän sivun tärkeysaste on matala. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Apuasi arvostetaan. Sinunlaisesi kääntäjät pitävät Metan toiminnassa monikielisenä yhteisönä. Voit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup muuttaa ilmoitusasetuksiasi]. Kiitos! Metan käännösvastaavat&lrm;, 11:15, 21 Januarie 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Ilmoitus käännöksestä: Threats of harm == Hei Kartasto, Saat tämän ilmoituksen, koska olet ilmoittautunut kielten suomi ja ruotsi kääntäjäksi Metassa. Sivu [[:metawikipedia:Threats of harm|Threats of harm]] on saatavilla käännettäväksi. Voit kääntää sen täällä: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Threats+of+harm&language=fi&action=page käännä kielelle suomi] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Threats+of+harm&language=sv&action=page käännä kielelle ruotsi] Tämän sivun tärkeysaste on keskiverto. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Apuasi arvostetaan. Sinunlaisesi kääntäjät pitävät Metan toiminnassa monikielisenä yhteisönä. Voit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup muuttaa ilmoitusasetuksiasi]. Kiitos! Metan käännösvastaavat&lrm;, 07:21, 4 Februarie 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Ilmoitus käännöksestä: Wikidata == Hei Kartasto, Saat tämän ilmoituksen, koska olet ilmoittautunut kielen suomi kääntäjäksi Metassa. Sivu [[:metawikipedia:Wikidata|Wikidata]] on saatavilla käännettäväksi. Voit kääntää sen täällä: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikidata&language=fi&action=page käännä kielelle suomi] Tämän sivun tärkeysaste on keskiverto. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Apuasi arvostetaan. Sinunlaisesi kääntäjät pitävät Metan toiminnassa monikielisenä yhteisönä. Voit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup muuttaa ilmoitusasetuksiasi]. Kiitos! Metan käännösvastaavat&lrm;, 03:43, 11 Februarie 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Ilmoitus käännöksestä: Staff group == Hei Kartasto, Saat tämän ilmoituksen, koska olet ilmoittautunut kielten suomi ja ruotsi kääntäjäksi Metassa. Sivu [[:metawikipedia:Staff group|Staff group]] on saatavilla käännettäväksi. Voit kääntää sen täällä: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Staff+group&language=fi&action=page käännä kielelle suomi] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Staff+group&language=sv&action=page käännä kielelle ruotsi] Tämän sivun tärkeysaste on matala. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Apuasi arvostetaan. Sinunlaisesi kääntäjät pitävät Metan toiminnassa monikielisenä yhteisönä. Voit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup muuttaa ilmoitusasetuksiasi]. Kiitos! Metan käännösvastaavat&lrm;, 04:08, 11 Februarie 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Ilmoitus käännöksestä: User groups == Hei Kartasto, Saat tämän ilmoituksen, koska olet ilmoittautunut kielten suomi ja ruotsi kääntäjäksi Metassa. Sivu [[:metawikipedia:User groups|User groups]] on saatavilla käännettäväksi. Voit kääntää sen täällä: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-User+groups&language=fi&action=page käännä kielelle suomi] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-User+groups&language=sv&action=page käännä kielelle ruotsi] Tämän sivun tärkeysaste on keskiverto. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Apuasi arvostetaan. Sinunlaisesi kääntäjät pitävät Metan toiminnassa monikielisenä yhteisönä. Voit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup muuttaa ilmoitusasetuksiasi]. Kiitos! Metan käännösvastaavat&lrm;, 05:31, 11 Februarie 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Ilmoitus käännöksestä: Help:Two-factor authentication == Hei Kartasto, Saat tämän ilmoituksen, koska olet ilmoittautunut kielten suomi ja ruotsi kääntäjäksi Metassa. Sivu [[:metawikipedia:Help:Two-factor authentication|Help:Two-factor authentication]] on saatavilla käännettäväksi. Voit kääntää sen täällä: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Help%3ATwo-factor+authentication&language=fi&action=page käännä kielelle suomi] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Help%3ATwo-factor+authentication&language=sv&action=page käännä kielelle ruotsi] Tämän sivun tärkeysaste on keskiverto. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Apuasi arvostetaan. Sinunlaisesi kääntäjät pitävät Metan toiminnassa monikielisenä yhteisönä. Voit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup muuttaa ilmoitusasetuksiasi]. Kiitos! Metan käännösvastaavat&lrm;, 13:49, 12 Februarie 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Ilmoitus käännöksestä: Meta:Babylon == Hei Kartasto, Saat tämän ilmoituksen, koska olet ilmoittautunut kielen suomi kääntäjäksi Metassa. Sivu [[:metawikipedia:Meta:Babylon|Meta:Babylon]] on saatavilla käännettäväksi. Voit kääntää sen täällä: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Meta%3ABabylon&language=fi&action=page käännä kielelle suomi] Tämän sivun tärkeysaste on keskiverto. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Apuasi arvostetaan. Sinunlaisesi kääntäjät pitävät Metan toiminnassa monikielisenä yhteisönä. Voit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup muuttaa ilmoitusasetuksiasi]. Kiitos! Metan käännösvastaavat&lrm;, 10:51, 18 Februarie 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Ilmoitus käännöksestä: Global interface editors == Hei Kartasto, Saat tämän ilmoituksen, koska olet ilmoittautunut kielten suomi ja ruotsi kääntäjäksi Metassa. Sivu [[:metawikipedia:Global interface editors|Global interface editors]] on saatavilla käännettäväksi. Voit kääntää sen täällä: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Global+interface+editors&language=fi&action=page käännä kielelle suomi] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Global+interface+editors&language=sv&action=page käännä kielelle ruotsi] Tämän sivun tärkeysaste on keskiverto. <div lang="en" class="mw-content-ltr">Global group has been renamed, please update the translations accordingly.</div> Apuasi arvostetaan. Sinunlaisesi kääntäjät pitävät Metan toiminnassa monikielisenä yhteisönä. Voit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup muuttaa ilmoitusasetuksiasi]. Kiitos! Metan käännösvastaavat&lrm;, 03:50, 19 Februarie 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Ilmoitus käännöksestä: Help:Signature == Hei Kartasto, Saat tämän ilmoituksen, koska olet ilmoittautunut kielten suomi ja ruotsi kääntäjäksi Metassa. Sivu [[:metawikipedia:Help:Signature|Help:Signature]] on saatavilla käännettäväksi. Voit kääntää sen täällä: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Help%3ASignature&language=fi&action=page käännä kielelle suomi] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Help%3ASignature&language=sv&action=page käännä kielelle ruotsi] Tämän sivun tärkeysaste on matala. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Apuasi arvostetaan. Sinunlaisesi kääntäjät pitävät Metan toiminnassa monikielisenä yhteisönä. Voit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup muuttaa ilmoitusasetuksiasi]. Kiitos! Metan käännösvastaavat&lrm;, 02:21, 21 Februarie 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Ilmoitus käännöksestä: Amical Wikimedia == Hei Kartasto, Saat tämän ilmoituksen, koska olet ilmoittautunut kielten suomi ja ruotsi kääntäjäksi Metassa. Sivu [[:metawikipedia:Amical Wikimedia|Amical Wikimedia]] on saatavilla käännettäväksi. Voit kääntää sen täällä: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Amical+Wikimedia&language=fi&action=page käännä kielelle suomi] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Amical+Wikimedia&language=sv&action=page käännä kielelle ruotsi] Tämän sivun tärkeysaste on matala. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Apuasi arvostetaan. Sinunlaisesi kääntäjät pitävät Metan toiminnassa monikielisenä yhteisönä. Voit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup muuttaa ilmoitusasetuksiasi]. Kiitos! Metan käännösvastaavat&lrm;, 06:28, 23 Februarie 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Ilmoitus käännöksestä: Wikidata/Development == Hei Kartasto, Saat tämän ilmoituksen, koska olet ilmoittautunut kielten suomi ja ruotsi kääntäjäksi Metassa. Sivu [[:metawikipedia:Wikidata/Development|Wikidata/Development]] on saatavilla käännettäväksi. Voit kääntää sen täällä: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikidata%2FDevelopment&language=fi&action=page käännä kielelle suomi] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikidata%2FDevelopment&language=sv&action=page käännä kielelle ruotsi] Tämän sivun tärkeysaste on matala. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Apuasi arvostetaan. Sinunlaisesi kääntäjät pitävät Metan toiminnassa monikielisenä yhteisönä. Voit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup muuttaa ilmoitusasetuksiasi]. Kiitos! Metan käännösvastaavat&lrm;, 12:50, 27 Februarie 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Ilmoitus käännöksestä: Global bans == Hei Kartasto, Saat tämän ilmoituksen, koska olet ilmoittautunut kielten suomi ja ruotsi kääntäjäksi Metassa. Sivu [[:metawikipedia:Global bans|Global bans]] on saatavilla käännettäväksi. Voit kääntää sen täällä: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Global+bans&language=fi&action=page käännä kielelle suomi] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Global+bans&language=sv&action=page käännä kielelle ruotsi] Tämän sivun tärkeysaste on keskiverto. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Apuasi arvostetaan. Sinunlaisesi kääntäjät pitävät Metan toiminnassa monikielisenä yhteisönä. Voit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup muuttaa ilmoitusasetuksiasi]. Kiitos! Metan käännösvastaavat&lrm;, 08:40, 29 Februarie 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Ilmoitus käännöksestä: IP Editing: Privacy Enhancement and Abuse Mitigation/Updates/Legal == Hei Kartasto, Saat tämän ilmoituksen, koska olet ilmoittautunut kielten suomi ja ruotsi kääntäjäksi Metassa. Sivu [[:metawikipedia:IP Editing: Privacy Enhancement and Abuse Mitigation/Updates/Legal|IP Editing: Privacy Enhancement and Abuse Mitigation/Updates/Legal]] on saatavilla käännettäväksi. Voit kääntää sen täällä: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-IP+Editing%3A+Privacy+Enhancement+and+Abuse+Mitigation%2FUpdates%2FLegal&language=fi&action=page käännä kielelle suomi] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-IP+Editing%3A+Privacy+Enhancement+and+Abuse+Mitigation%2FUpdates%2FLegal&language=sv&action=page käännä kielelle ruotsi] Tämän sivun tärkeysaste on keskiverto. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Apuasi arvostetaan. Sinunlaisesi kääntäjät pitävät Metan toiminnassa monikielisenä yhteisönä. Voit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup muuttaa ilmoitusasetuksiasi]. Kiitos! Metan käännösvastaavat&lrm;, 02:48, 2 Maart 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Ilmoitus käännöksestä: Wikivoyage == Hei Kartasto, Saat tämän ilmoituksen, koska olet ilmoittautunut kielten suomi ja ruotsi kääntäjäksi Metassa. Sivu [[:metawikipedia:Wikivoyage|Wikivoyage]] on saatavilla käännettäväksi. Voit kääntää sen täällä: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikivoyage&language=fi&action=page käännä kielelle suomi] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikivoyage&language=sv&action=page käännä kielelle ruotsi] Tämän sivun tärkeysaste on matala. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Apuasi arvostetaan. Sinunlaisesi kääntäjät pitävät Metan toiminnassa monikielisenä yhteisönä. Voit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup muuttaa ilmoitusasetuksiasi]. Kiitos! Metan käännösvastaavat&lrm;, 08:27, 5 Maart 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Ilmoitus käännöksestä: Wikimedia Foundation == Hei Kartasto, Saat tämän ilmoituksen, koska olet ilmoittautunut kielten suomi ja ruotsi kääntäjäksi Metassa. Sivu [[:metawikipedia:Wikimedia Foundation|Wikimedia Foundation]] on saatavilla käännettäväksi. Voit kääntää sen täällä: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+Foundation&language=fi&action=page käännä kielelle suomi] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+Foundation&language=sv&action=page käännä kielelle ruotsi] Tämän sivun tärkeysaste on keskiverto. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Apuasi arvostetaan. Sinunlaisesi kääntäjät pitävät Metan toiminnassa monikielisenä yhteisönä. Voit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup muuttaa ilmoitusasetuksiasi]. Kiitos! Metan käännösvastaavat&lrm;, 03:53, 7 Maart 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Ilmoitus käännöksestä: Small Wiki Monitoring Team == Hei Kartasto, Saat tämän ilmoituksen, koska olet ilmoittautunut kielten suomi ja ruotsi kääntäjäksi Metassa. Sivu [[:metawikipedia:Small Wiki Monitoring Team|Small Wiki Monitoring Team]] on saatavilla käännettäväksi. Voit kääntää sen täällä: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Small+Wiki+Monitoring+Team&language=fi&action=page käännä kielelle suomi] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Small+Wiki+Monitoring+Team&language=sv&action=page käännä kielelle ruotsi] Tämän sivun tärkeysaste on matala. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Apuasi arvostetaan. Sinunlaisesi kääntäjät pitävät Metan toiminnassa monikielisenä yhteisönä. Voit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup muuttaa ilmoitusasetuksiasi]. Kiitos! Metan käännösvastaavat&lrm;, 13:51, 16 Maart 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Ilmoitus käännöksestä: Template:Steward election status == Hei Kartasto, Saat tämän ilmoituksen, koska olet ilmoittautunut kielten suomi ja ruotsi kääntäjäksi Metassa. Sivu [[:metawikipedia:Template:Steward election status|Template:Steward election status]] on saatavilla käännettäväksi. Voit kääntää sen täällä: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Template%3ASteward+election+status&language=fi&action=page käännä kielelle suomi] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Template%3ASteward+election+status&language=sv&action=page käännä kielelle ruotsi] Tämän sivun tärkeysaste on matala. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Apuasi arvostetaan. Sinunlaisesi kääntäjät pitävät Metan toiminnassa monikielisenä yhteisönä. Voit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup muuttaa ilmoitusasetuksiasi]. Kiitos! Metan käännösvastaavat&lrm;, 19:02, 18 Maart 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Kaganer@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Ilmoitus käännöksestä: Template:Steward election status == Hei Kartasto, Saat tämän ilmoituksen, koska olet ilmoittautunut kielten suomi ja ruotsi kääntäjäksi Metassa. Sivu [[:metawikipedia:Template:Steward election status|Template:Steward election status]] on saatavilla käännettäväksi. Voit kääntää sen täällä: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Template%3ASteward+election+status&language=fi&action=page käännä kielelle suomi] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Template%3ASteward+election+status&language=sv&action=page käännä kielelle ruotsi] Tämän sivun tärkeysaste on korkea. <div lang="en" class="mw-content-ltr">Outdated text which may mislead users, please assist to update at your earliest convenience.</div> Apuasi arvostetaan. Sinunlaisesi kääntäjät pitävät Metan toiminnassa monikielisenä yhteisönä. Voit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup muuttaa ilmoitusasetuksiasi]. Kiitos! Metan käännösvastaavat&lrm;, 04:52, 19 Maart 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Ilmoitus käännöksestä: Grants:Knowledge Sharing/Connect/Team == Hei Kartasto, Saat tämän ilmoituksen, koska olet ilmoittautunut kielten suomi ja ruotsi kääntäjäksi Metassa. Sivu [[:metawikipedia:Grants:Knowledge Sharing/Connect/Team|Grants:Knowledge Sharing/Connect/Team]] on saatavilla käännettäväksi. Voit kääntää sen täällä: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Grants%3AKnowledge+Sharing%2FConnect%2FTeam&language=fi&action=page käännä kielelle suomi] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Grants%3AKnowledge+Sharing%2FConnect%2FTeam&language=sv&action=page käännä kielelle ruotsi] Tämän sivun tärkeysaste on korkea. Tämä sivu tulisi kääntää viimeistään 2024-03-20. <div lang="en" class="mw-content-ltr">This is not urgent, but the Let's Connect Working Group team and I (Program Lead) would love if the entire page was translated. Please message letsconnect@wikimedi.org or Cassie Casares ccasares@wikimedia.org if you have any questions or concerns. </div> Apuasi arvostetaan. Sinunlaisesi kääntäjät pitävät Metan toiminnassa monikielisenä yhteisönä. Voit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup muuttaa ilmoitusasetuksiasi]. Kiitos! Metan käännösvastaavat&lrm;, 22:40, 19 Maart 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:CCasares (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Ilmoitus käännöksestä: Wikimedia Foundation Board of Trustees == Hei Kartasto, Saat tämän ilmoituksen, koska olet ilmoittautunut kielten suomi ja ruotsi kääntäjäksi Metassa. Sivu [[:metawikipedia:Wikimedia Foundation Board of Trustees|Wikimedia Foundation Board of Trustees]] on saatavilla käännettäväksi. Voit kääntää sen täällä: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+Foundation+Board+of+Trustees&language=fi&action=page käännä kielelle suomi] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+Foundation+Board+of+Trustees&language=sv&action=page käännä kielelle ruotsi] Tämän sivun tärkeysaste on keskiverto. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Apuasi arvostetaan. Sinunlaisesi kääntäjät pitävät Metan toiminnassa monikielisenä yhteisönä. Voit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup muuttaa ilmoitusasetuksiasi]. Kiitos! Metan käännösvastaavat&lrm;, 07:44, 23 Maart 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Ilmoitus käännöksestä: Template:Special global permissions/Seealso == Hei Kartasto, Saat tämän ilmoituksen, koska olet ilmoittautunut kielen suomi kääntäjäksi Metassa. Sivu [[:metawikipedia:Template:Special global permissions/Seealso|Template:Special global permissions/Seealso]] on saatavilla käännettäväksi. Voit kääntää sen täällä: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Template%3ASpecial+global+permissions%2FSeealso&language=fi&action=page käännä kielelle suomi] Tämän sivun tärkeysaste on matala. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Apuasi arvostetaan. Sinunlaisesi kääntäjät pitävät Metan toiminnassa monikielisenä yhteisönä. Voit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup muuttaa ilmoitusasetuksiasi]. Kiitos! Metan käännösvastaavat&lrm;, 05:24, 1 April 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Ilmoitus käännöksestä: Wikimedia Foundation Board of Trustees == Hei Kartasto, Saat tämän ilmoituksen, koska olet ilmoittautunut kielten suomi ja ruotsi kääntäjäksi Metassa. Sivu [[:metawikipedia:Wikimedia Foundation Board of Trustees|Wikimedia Foundation Board of Trustees]] on saatavilla käännettäväksi. Voit kääntää sen täällä: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+Foundation+Board+of+Trustees&language=fi&action=page käännä kielelle suomi] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+Foundation+Board+of+Trustees&language=sv&action=page käännä kielelle ruotsi] Tämän sivun tärkeysaste on keskiverto. <div lang="en" class="mw-content-ltr">This page contains outdated information. Please assist in updating the page to prevent confusion.</div> Apuasi arvostetaan. Sinunlaisesi kääntäjät pitävät Metan toiminnassa monikielisenä yhteisönä. Voit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup muuttaa ilmoitusasetuksiasi]. Kiitos! Metan käännösvastaavat&lrm;, 04:48, 19 April 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Ilmoitus käännöksestä: Fundraising/Translation == Hei Kartasto, Saat tämän ilmoituksen, koska olet ilmoittautunut kielten suomi ja ruotsi kääntäjäksi Metassa. Sivu [[:metawikipedia:Fundraising/Translation|Fundraising/Translation]] on saatavilla käännettäväksi. Voit kääntää sen täällä: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Fundraising%2FTranslation&language=fi&action=page käännä kielelle suomi] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Fundraising%2FTranslation&language=sv&action=page käännä kielelle ruotsi] Tämän sivun tärkeysaste on matala. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Apuasi arvostetaan. Sinunlaisesi kääntäjät pitävät Metan toiminnassa monikielisenä yhteisönä. Voit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup muuttaa ilmoitusasetuksiasi]. Kiitos! Metan käännösvastaavat&lrm;, 14:11, 25 April 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Ilmoitus käännöksestä: Movement Charter == Hei Kartasto, Saat tämän ilmoituksen, koska olet ilmoittautunut kielten suomi ja ruotsi kääntäjäksi Metassa. Sivu [[:metawikipedia:Movement Charter|Movement Charter]] on saatavilla käännettäväksi. Voit kääntää sen täällä: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Movement+Charter&language=fi&action=page käännä kielelle suomi] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Movement+Charter&language=sv&action=page käännä kielelle ruotsi] Tämän sivun tärkeysaste on korkea. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Apuasi arvostetaan. Sinunlaisesi kääntäjät pitävät Metan toiminnassa monikielisenä yhteisönä. Voit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup muuttaa ilmoitusasetuksiasi]. Kiitos! Metan käännösvastaavat&lrm;, 05:31, 12 Junie 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Ilmoitus käännöksestä: Wikimedia LGBT+/Portal == Hei Kartasto, Saat tämän ilmoituksen, koska olet ilmoittautunut kielten suomi ja ruotsi kääntäjäksi Metassa. Sivu [[:metawikipedia:Wikimedia LGBT+/Portal|Wikimedia LGBT+/Portal]] on saatavilla käännettäväksi. Voit kääntää sen täällä: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+LGBT%2B%2FPortal&language=fi&action=page käännä kielelle suomi] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+LGBT%2B%2FPortal&language=sv&action=page käännä kielelle ruotsi] Tämän sivun tärkeysaste on matala. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Apuasi arvostetaan. Sinunlaisesi kääntäjät pitävät Metan toiminnassa monikielisenä yhteisönä. Voit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup muuttaa ilmoitusasetuksiasi]. Kiitos! Metan käännösvastaavat&lrm;, 10:03, 30 Junie 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Ilmoitus käännöksestä: Wikimedia Foundation elections/2024/Voter eligibility guidelines == Hei Kartasto, Saat tämän ilmoituksen, koska olet ilmoittautunut kielten suomi ja ruotsi kääntäjäksi Metassa. Sivu [[:metawikipedia:Wikimedia Foundation elections/2024/Voter eligibility guidelines|Wikimedia Foundation elections/2024/Voter eligibility guidelines]] on saatavilla käännettäväksi. Voit kääntää sen täällä: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+Foundation+elections%2F2024%2FVoter+eligibility+guidelines&language=fi&action=page käännä kielelle suomi] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+Foundation+elections%2F2024%2FVoter+eligibility+guidelines&language=sv&action=page käännä kielelle ruotsi] Tämän sivun tärkeysaste on korkea. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Apuasi arvostetaan. Sinunlaisesi kääntäjät pitävät Metan toiminnassa monikielisenä yhteisönä. Voit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup muuttaa ilmoitusasetuksiasi]. Kiitos! Metan käännösvastaavat&lrm;, 04:43, 2 Julie 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Ilmoitus käännöksestä: Strategy == Hei Kartasto, Saat tämän ilmoituksen, koska olet ilmoittautunut kielten suomi ja ruotsi kääntäjäksi Metassa. Sivu [[:metawikipedia:Strategy|Strategy]] on saatavilla käännettäväksi. Voit kääntää sen täällä: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Strategy&language=fi&action=page käännä kielelle suomi] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Strategy&language=sv&action=page käännä kielelle ruotsi] <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Apuasi arvostetaan. Sinunlaisesi kääntäjät pitävät Metan toiminnassa monikielisenä yhteisönä. Voit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup muuttaa ilmoitusasetuksiasi]. Kiitos! Metan käännösvastaavat&lrm;, 14:27, 7 Julie 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:MrBenjo@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Ilmoitus käännöksestä: Meta:Shortcut == Hei Kartasto, Saat tämän ilmoituksen, koska olet ilmoittautunut kielten suomi ja ruotsi kääntäjäksi Metassa. Sivu [[:metawikipedia:Meta:Shortcut|Meta:Shortcut]] on saatavilla käännettäväksi. Voit kääntää sen täällä: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Meta%3AShortcut&language=fi&action=page käännä kielelle suomi] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Meta%3AShortcut&language=sv&action=page käännä kielelle ruotsi] Tämän sivun tärkeysaste on matala. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Apuasi arvostetaan. Sinunlaisesi kääntäjät pitävät Metan toiminnassa monikielisenä yhteisönä. Voit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup muuttaa ilmoitusasetuksiasi]. Kiitos! Metan käännösvastaavat&lrm;, 15:31, 7 Julie 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:MrBenjo@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Ilmoitus käännöksestä: Wikimedia and Libraries User Group == Hei Kartasto, Saat tämän ilmoituksen, koska olet ilmoittautunut kielten suomi ja ruotsi kääntäjäksi Metassa. Sivu [[:metawikipedia:Wikimedia and Libraries User Group|Wikimedia and Libraries User Group]] on saatavilla käännettäväksi. Voit kääntää sen täällä: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+and+Libraries+User+Group&language=fi&action=page käännä kielelle suomi] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+and+Libraries+User+Group&language=sv&action=page käännä kielelle ruotsi] Tämän sivun tärkeysaste on matala. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Apuasi arvostetaan. Sinunlaisesi kääntäjät pitävät Metan toiminnassa monikielisenä yhteisönä. Voit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup muuttaa ilmoitusasetuksiasi]. Kiitos! Metan käännösvastaavat&lrm;, 16:04, 7 Julie 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:MrBenjo@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Ilmoitus käännöksestä: Wikimedia and Libraries User Group/Mission and goals == Hei Kartasto, Saat tämän ilmoituksen, koska olet ilmoittautunut kielten suomi ja ruotsi kääntäjäksi Metassa. Sivu [[:metawikipedia:Wikimedia and Libraries User Group/Mission and goals|Wikimedia and Libraries User Group/Mission and goals]] on saatavilla käännettäväksi. Voit kääntää sen täällä: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+and+Libraries+User+Group%2FMission+and+goals&language=fi&action=page käännä kielelle suomi] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+and+Libraries+User+Group%2FMission+and+goals&language=sv&action=page käännä kielelle ruotsi] Tämän sivun tärkeysaste on matala. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Apuasi arvostetaan. Sinunlaisesi kääntäjät pitävät Metan toiminnassa monikielisenä yhteisönä. Voit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup muuttaa ilmoitusasetuksiasi]. Kiitos! Metan käännösvastaavat&lrm;, 09:20, 8 Julie 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:MrBenjo@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Ilmoitus käännöksestä: Wiki Loves Women/SheSaid/SheSaid 2024 == Hei Kartasto, Saat tämän ilmoituksen, koska olet ilmoittautunut kielten suomi ja ruotsi kääntäjäksi Metassa. Sivu [[:metawikipedia:Wiki Loves Women/SheSaid/SheSaid 2024|Wiki Loves Women/SheSaid/SheSaid 2024]] on saatavilla käännettäväksi. Voit kääntää sen täällä: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wiki+Loves+Women%2FSheSaid%2FSheSaid+2024&language=fi&action=page käännä kielelle suomi] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wiki+Loves+Women%2FSheSaid%2FSheSaid+2024&language=sv&action=page käännä kielelle ruotsi] Tämän sivun tärkeysaste on keskiverto. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Apuasi arvostetaan. Sinunlaisesi kääntäjät pitävät Metan toiminnassa monikielisenä yhteisönä. Voit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup muuttaa ilmoitusasetuksiasi]. Kiitos! Metan käännösvastaavat&lrm;, 09:56, 8 Julie 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:MrBenjo@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Ilmoitus käännöksestä: WMDE Technical Wishes/Sub-referencing == Hei Kartasto, Saat tämän ilmoituksen, koska olet ilmoittautunut kielten suomi ja ruotsi kääntäjäksi Metassa. Sivu [[:metawikipedia:WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|WMDE Technical Wishes/Sub-referencing]] on saatavilla käännettäväksi. Voit kääntää sen täällä: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-WMDE+Technical+Wishes%2FSub-referencing&language=fi&action=page käännä kielelle suomi] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-WMDE+Technical+Wishes%2FSub-referencing&language=sv&action=page käännä kielelle ruotsi] Tämän sivun tärkeysaste on matala. <div lang="en" class="mw-content-ltr">The sub-referencing feature is planned to be implemented until the end of 2024 on various wikis. Therefore, it would be great to have information about the feature ready in multiple languages.</div> Apuasi arvostetaan. Sinunlaisesi kääntäjät pitävät Metan toiminnassa monikielisenä yhteisönä. Voit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup muuttaa ilmoitusasetuksiasi]. Kiitos! Metan käännösvastaavat&lrm;, 20:35, 8 Augustus 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:MrBenjo@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Ilmoitus käännöksestä: User:Johannes Richter (WMDE)/Sub-referencing == Hei Kartasto, Saat tämän ilmoituksen, koska olet ilmoittautunut kielten suomi ja ruotsi kääntäjäksi Metassa. Sivu [[:metawikipedia:User:Johannes Richter (WMDE)/Sub-referencing|User:Johannes Richter (WMDE)/Sub-referencing]] on saatavilla käännettäväksi. Voit kääntää sen täällä: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-User%3AJohannes+Richter+%28WMDE%29%2FSub-referencing&language=fi&action=page käännä kielelle suomi] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-User%3AJohannes+Richter+%28WMDE%29%2FSub-referencing&language=sv&action=page käännä kielelle ruotsi] Tämän sivun tärkeysaste on keskiverto. Tämä sivu tulisi kääntää viimeistään 2024-08-19. <div lang="en" class="mw-content-ltr">Dear translators, Wikimedia Deutschland is currently developing a new feature for referencing ([[WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|sub-references]]). Development will still take a while, but we'll send an announcement to the global communities soon, in order to let them know in advance and ask for feedback. Thanks for helping us translate this mass message!</div> Apuasi arvostetaan. Sinunlaisesi kääntäjät pitävät Metan toiminnassa monikielisenä yhteisönä. Voit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup muuttaa ilmoitusasetuksiasi]. Kiitos! Metan käännösvastaavat&lrm;, 12:01, 9 Augustus 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Johannnes89@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Ilmoitus käännöksestä: Meta:What Meta is not == Hei Kartasto, Saat tämän ilmoituksen, koska olet ilmoittautunut kielten suomi ja ruotsi kääntäjäksi Metassa. Sivu [[:metawikipedia:Meta:What Meta is not|Meta:What Meta is not]] on saatavilla käännettäväksi. Voit kääntää sen täällä: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Meta%3AWhat+Meta+is+not&language=fi&action=page käännä kielelle suomi] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Meta%3AWhat+Meta+is+not&language=sv&action=page käännä kielelle ruotsi] Tämän sivun tärkeysaste on matala. <div lang="en" class="mw-content-ltr">Meta-Wiki guideline page</div> Apuasi arvostetaan. Sinunlaisesi kääntäjät pitävät Metan toiminnassa monikielisenä yhteisönä. Voit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup muuttaa ilmoitusasetuksiasi]. Kiitos! Metan käännösvastaavat&lrm;, 14:03, 15 Augustus 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:MrBenjo@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Ilmoitus käännöksestä: Meta:Administrators/Removal (inactivity) == Hei Kartasto, Saat tämän ilmoituksen, koska olet ilmoittautunut kielten suomi ja ruotsi kääntäjäksi Metassa. Sivu [[:metawikipedia:Meta:Administrators/Removal (inactivity)|Meta:Administrators/Removal (inactivity)]] on saatavilla käännettäväksi. Voit kääntää sen täällä: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Meta%3AAdministrators%2FRemoval+%28inactivity%29&language=fi&action=page käännä kielelle suomi] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Meta%3AAdministrators%2FRemoval+%28inactivity%29&language=sv&action=page käännä kielelle ruotsi] Tämän sivun tärkeysaste on keskiverto. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Apuasi arvostetaan. Sinunlaisesi kääntäjät pitävät Metan toiminnassa monikielisenä yhteisönä. Voit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup muuttaa ilmoitusasetuksiasi]. Kiitos! Metan käännösvastaavat&lrm;, 06:37, 18 Augustus 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Ilmoitus käännöksestä: Template:Blue button == Hei Kartasto, Saat tämän ilmoituksen, koska olet ilmoittautunut kielten suomi ja ruotsi kääntäjäksi Metassa. Sivu [[:metawikipedia:Template:Blue button|Template:Blue button]] on saatavilla käännettäväksi. Voit kääntää sen täällä: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Template%3ABlue+button&language=fi&action=page käännä kielelle suomi] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Template%3ABlue+button&language=sv&action=page käännä kielelle ruotsi] Tämän sivun tärkeysaste on keskiverto. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Apuasi arvostetaan. Sinunlaisesi kääntäjät pitävät Metan toiminnassa monikielisenä yhteisönä. Voit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup muuttaa ilmoitusasetuksiasi]. Kiitos! Metan käännösvastaavat&lrm;, 10:12, 18 Augustus 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Ilmoitus käännöksestä: Template:User groups == Hei Kartasto, Saat tämän ilmoituksen, koska olet ilmoittautunut kielten suomi ja ruotsi kääntäjäksi Metassa. Sivu [[:metawikipedia:Template:User groups|Template:User groups]] on saatavilla käännettäväksi. Voit kääntää sen täällä: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Template%3AUser+groups&language=fi&action=page käännä kielelle suomi] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Template%3AUser+groups&language=sv&action=page käännä kielelle ruotsi] Tämän sivun tärkeysaste on keskiverto. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Apuasi arvostetaan. Sinunlaisesi kääntäjät pitävät Metan toiminnassa monikielisenä yhteisönä. Voit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup muuttaa ilmoitusasetuksiasi]. Kiitos! Metan käännösvastaavat&lrm;, 11:59, 18 Augustus 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Ilmoitus käännöksestä: Template:Guideline == Hei Kartasto, Saat tämän ilmoituksen, koska olet ilmoittautunut kielen suomi kääntäjäksi Metassa. Sivu [[:metawikipedia:Template:Guideline|Template:Guideline]] on saatavilla käännettäväksi. Voit kääntää sen täällä: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Template%3AGuideline&language=fi&action=page käännä kielelle suomi] Tämän sivun tärkeysaste on keskiverto. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Apuasi arvostetaan. Sinunlaisesi kääntäjät pitävät Metan toiminnassa monikielisenä yhteisönä. Voit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup muuttaa ilmoitusasetuksiasi]. Kiitos! Metan käännösvastaavat&lrm;, 01:32, 19 Augustus 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Ilmoitus käännöksestä: Keeping events safe == Hei Kartasto, Saat tämän ilmoituksen, koska olet ilmoittautunut kielten suomi ja ruotsi kääntäjäksi Metassa. Sivu [[:metawikipedia:Keeping events safe|Keeping events safe]] on saatavilla käännettäväksi. Voit kääntää sen täällä: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Keeping+events+safe&language=fi&action=page käännä kielelle suomi] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Keeping+events+safe&language=sv&action=page käännä kielelle ruotsi] Tämän sivun tärkeysaste on keskiverto. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Apuasi arvostetaan. Sinunlaisesi kääntäjät pitävät Metan toiminnassa monikielisenä yhteisönä. Voit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup muuttaa ilmoitusasetuksiasi]. Kiitos! Metan käännösvastaavat&lrm;, 03:18, 19 Augustus 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Ilmoitus käännöksestä: Wikimedia Foundation/Legal/Community Resilience and Sustainability/Trust and Safety == Hei Kartasto, Saat tämän ilmoituksen, koska olet ilmoittautunut kielten suomi ja ruotsi kääntäjäksi Metassa. Sivu [[:metawikipedia:Wikimedia Foundation/Legal/Community Resilience and Sustainability/Trust and Safety|Wikimedia Foundation/Legal/Community Resilience and Sustainability/Trust and Safety]] on saatavilla käännettäväksi. Voit kääntää sen täällä: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+Foundation%2FLegal%2FCommunity+Resilience+and+Sustainability%2FTrust+and+Safety&language=fi&action=page käännä kielelle suomi] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+Foundation%2FLegal%2FCommunity+Resilience+and+Sustainability%2FTrust+and+Safety&language=sv&action=page käännä kielelle ruotsi] Tämän sivun tärkeysaste on matala. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Apuasi arvostetaan. Sinunlaisesi kääntäjät pitävät Metan toiminnassa monikielisenä yhteisönä. Voit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup muuttaa ilmoitusasetuksiasi]. Kiitos! Metan käännösvastaavat&lrm;, 05:39, 19 Augustus 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Ilmoitus käännöksestä: Wikimedia Argentina == Hei Kartasto, Saat tämän ilmoituksen, koska olet ilmoittautunut kielten suomi, englanti ja ruotsi kääntäjäksi Metassa. Sivu [[:metawikipedia:Wikimedia Argentina|Wikimedia Argentina]] on saatavilla käännettäväksi. Voit kääntää sen täällä: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+Argentina&language=fi&action=page käännä kielelle suomi] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+Argentina&language=en&action=page käännä kielelle englanti] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+Argentina&language=sv&action=page käännä kielelle ruotsi] Tämän sivun tärkeysaste on matala. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Apuasi arvostetaan. Sinunlaisesi kääntäjät pitävät Metan toiminnassa monikielisenä yhteisönä. Voit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup muuttaa ilmoitusasetuksiasi]. Kiitos! Metan käännösvastaavat&lrm;, 07:09, 20 Augustus 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Ilmoitus käännöksestä: Amical Wikimedia == Hei Kartasto, Saat tämän ilmoituksen, koska olet ilmoittautunut kielten suomi ja ruotsi kääntäjäksi Metassa. Sivu [[:metawikipedia:Amical Wikimedia|Amical Wikimedia]] on saatavilla käännettäväksi. Voit kääntää sen täällä: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Amical+Wikimedia&language=fi&action=page käännä kielelle suomi] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Amical+Wikimedia&language=sv&action=page käännä kielelle ruotsi] Tämän sivun tärkeysaste on matala. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Apuasi arvostetaan. Sinunlaisesi kääntäjät pitävät Metan toiminnassa monikielisenä yhteisönä. Voit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup muuttaa ilmoitusasetuksiasi]. Kiitos! Metan käännösvastaavat&lrm;, 04:59, 22 Augustus 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Ilmoitus käännöksestä: Ombuds commission == Hei Kartasto, Saat tämän ilmoituksen, koska olet ilmoittautunut kielten suomi ja ruotsi kääntäjäksi Metassa. Sivu [[:metawikipedia:Ombuds commission|Ombuds commission]] on saatavilla käännettäväksi. Voit kääntää sen täällä: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Ombuds+commission&language=fi&action=page käännä kielelle suomi] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Ombuds+commission&language=sv&action=page käännä kielelle ruotsi] Tämän sivun tärkeysaste on keskiverto. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Apuasi arvostetaan. Sinunlaisesi kääntäjät pitävät Metan toiminnassa monikielisenä yhteisönä. Voit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup muuttaa ilmoitusasetuksiasi]. Kiitos! Metan käännösvastaavat&lrm;, 02:28, 23 Augustus 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Ilmoitus käännöksestä: WikiGap == Hei Kartasto, Saat tämän ilmoituksen, koska olet ilmoittautunut kielten suomi ja ruotsi kääntäjäksi Metassa. Sivu [[:metawikipedia:WikiGap|WikiGap]] on saatavilla käännettäväksi. Voit kääntää sen täällä: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-WikiGap&language=fi&action=page käännä kielelle suomi] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-WikiGap&language=sv&action=page käännä kielelle ruotsi] Tämän sivun tärkeysaste on matala. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Apuasi arvostetaan. Sinunlaisesi kääntäjät pitävät Metan toiminnassa monikielisenä yhteisönä. Voit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup muuttaa ilmoitusasetuksiasi]. Kiitos! Metan käännösvastaavat&lrm;, 06:26, 23 Augustus 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Ilmoitus käännöksestä: Steward requests/Global/block-header == Hei Kartasto, Saat tämän ilmoituksen, koska olet ilmoittautunut kielten suomi ja ruotsi kääntäjäksi Metassa. Sivu [[:metawikipedia:Steward requests/Global/block-header|Steward requests/Global/block-header]] on saatavilla käännettäväksi. Voit kääntää sen täällä: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Steward+requests%2FGlobal%2Fblock-header&language=fi&action=page&action_source=translation_notification käännä kielelle suomi] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Steward+requests%2FGlobal%2Fblock-header&language=sv&action=page&action_source=translation_notification käännä kielelle ruotsi] Tämän sivun tärkeysaste on keskiverto. <div lang="en" class="mw-content-ltr">Contains information on how to appeal global blocks.</div> Apuasi arvostetaan. Sinunlaisesi kääntäjät pitävät Metan toiminnassa monikielisenä yhteisönä. Voit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup muuttaa ilmoitusasetuksiasi]. Kiitos! Metan käännösvastaavat&lrm;, 12:49, 25 September 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Ilmoitus käännöksestä: Changing username == Hei Kartasto, Saat tämän ilmoituksen, koska olet ilmoittautunut kielten suomi ja ruotsi kääntäjäksi Metassa. Sivu [[:metawikipedia:Changing username|Changing username]] on saatavilla käännettäväksi. Voit kääntää sen täällä: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Changing+username&language=fi&action=page&action_source=translation_notification käännä kielelle suomi] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Changing+username&language=sv&action=page&action_source=translation_notification käännä kielelle ruotsi] Tämän sivun tärkeysaste on keskiverto. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Apuasi arvostetaan. Sinunlaisesi kääntäjät pitävät Metan toiminnassa monikielisenä yhteisönä. Peruuttaaksesi tilauksen tai muuttaaksesi käännösten ilmoitusasetuksia käy sivulla [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup Special:TranslatorSignup]. Kiitos! Metan käännösvastaavat‎, 10:49, 27 Oktober 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Ilmoitus käännöksestä: Wiktionary == Hei Kartasto, Saat tämän ilmoituksen, koska olet ilmoittautunut kielten suomi ja ruotsi kääntäjäksi Metassa. Sivu [[:metawikipedia:Wiktionary|Wiktionary]] on saatavilla käännettäväksi. Voit kääntää sen täällä: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wiktionary&language=fi&action=page&action_source=translation_notification käännä kielelle suomi] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wiktionary&language=sv&action=page&action_source=translation_notification käännä kielelle ruotsi] <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Apuasi arvostetaan. Sinunlaisesi kääntäjät pitävät Metan toiminnassa monikielisenä yhteisönä. Peruuttaaksesi tilauksen tai muuttaaksesi käännösten ilmoitusasetuksia käy sivulla [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup Special:TranslatorSignup]. Kiitos! Metan käännösvastaavat‎, 11:52, 13 Desember 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Ilmoitus käännöksestä: Ombuds commission/2019/CU Global Procedure on information disclosure == Hei Kartasto, Saat tämän ilmoituksen, koska olet ilmoittautunut kielten suomi ja ruotsi kääntäjäksi Metassa. Sivu [[:metawikipedia:Ombuds commission/2019/CU Global Procedure on information disclosure|Ombuds commission/2019/CU Global Procedure on information disclosure]] on saatavilla käännettäväksi. Voit kääntää sen täällä: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Ombuds+commission%2F2019%2FCU+Global+Procedure+on+information+disclosure&language=fi&action=page&action_source=translation_notification käännä kielelle suomi] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Ombuds+commission%2F2019%2FCU+Global+Procedure+on+information+disclosure&language=sv&action=page&action_source=translation_notification käännä kielelle ruotsi] <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Apuasi arvostetaan. Sinunlaisesi kääntäjät pitävät Metan toiminnassa monikielisenä yhteisönä. Peruuttaaksesi tilauksen tai muuttaaksesi käännösten ilmoitusasetuksia käy sivulla [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup Special:TranslatorSignup]. Kiitos! Metan käännösvastaavat‎, 12:29, 22 Desember 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:MdsShakil@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Ilmoitus käännöksestä: Deoband Community Wikimedia/News == Hei Kartasto, Saat tämän ilmoituksen, koska olet ilmoittautunut kielten suomi ja ruotsi kääntäjäksi Metassa. Sivu [[:metawikipedia:Deoband Community Wikimedia/News|Deoband Community Wikimedia/News]] on saatavilla käännettäväksi. Voit kääntää sen täällä: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Deoband+Community+Wikimedia%2FNews&language=fi&action=page&action_source=translation_notification käännä kielelle suomi] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Deoband+Community+Wikimedia%2FNews&language=sv&action=page&action_source=translation_notification käännä kielelle ruotsi] <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Apuasi arvostetaan. Sinunlaisesi kääntäjät pitävät Metan toiminnassa monikielisenä yhteisönä. Peruuttaaksesi tilauksen tai muuttaaksesi käännösten ilmoitusasetuksia käy sivulla [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup Special:TranslatorSignup]. Kiitos! Metan käännösvastaavat‎, 17:33, 27 Desember 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Aafi (DCW)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Ilmoitus käännöksestä: Template:Policy-cross-project == Hei Kartasto, Saat tämän ilmoituksen, koska olet ilmoittautunut kielen suomi kääntäjäksi Metassa. Sivu [[:metawikipedia:Template:Policy-cross-project|Template:Policy-cross-project]] on saatavilla käännettäväksi. Voit kääntää sen täällä: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Template%3APolicy-cross-project&language=fi&action=page&action_source=translation_notification käännä kielelle suomi] Tämän sivun tärkeysaste on keskiverto. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Apuasi arvostetaan. Sinunlaisesi kääntäjät pitävät Metan toiminnassa monikielisenä yhteisönä. Peruuttaaksesi tilauksen tai muuttaaksesi käännösten ilmoitusasetuksia käy sivulla [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup Special:TranslatorSignup]. Kiitos! Metan käännösvastaavat‎, 09:12, 30 Desember 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Ilmoitus käännöksestä: Wikimedia Foundation Annual Plan/2024-2025/Product & Technology OKRs == Hei Kartasto, Saat tämän ilmoituksen, koska olet ilmoittautunut kielten suomi ja ruotsi kääntäjäksi Metassa. Sivu [[:metawikipedia:Wikimedia Foundation Annual Plan/2024-2025/Product & Technology OKRs|Wikimedia Foundation Annual Plan/2024-2025/Product & Technology OKRs]] on saatavilla käännettäväksi. Voit kääntää sen täällä: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+Foundation+Annual+Plan%2F2024-2025%2FProduct+%26+Technology+OKRs&language=fi&action=page&action_source=translation_notification käännä kielelle suomi] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+Foundation+Annual+Plan%2F2024-2025%2FProduct+%26+Technology+OKRs&language=sv&action=page&action_source=translation_notification käännä kielelle ruotsi] <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Apuasi arvostetaan. Sinunlaisesi kääntäjät pitävät Metan toiminnassa monikielisenä yhteisönä. Peruuttaaksesi tilauksen tai muuttaaksesi käännösten ilmoitusasetuksia käy sivulla [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup Special:TranslatorSignup]. Kiitos! Metan käännösvastaavat‎, 08:07, 26 Januarie 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Ilmoitus käännöksestä: Template:Training/footer == Hei Kartasto, Saat tämän ilmoituksen, koska olet ilmoittautunut kielen ruotsi kääntäjäksi Metassa. Sivu [[:metawikipedia:Template:Training/footer|Template:Training/footer]] on saatavilla käännettäväksi. Voit kääntää sen täällä: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Template%3ATraining%2Ffooter&language=sv&action=page&action_source=translation_notification käännä kielelle ruotsi] Tämän sivun tärkeysaste on matala. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Apuasi arvostetaan. Sinunlaisesi kääntäjät pitävät Metan toiminnassa monikielisenä yhteisönä. Peruuttaaksesi tilauksen tai muuttaaksesi käännösten ilmoitusasetuksia käy sivulla [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup Special:TranslatorSignup]. Kiitos! Metan käännösvastaavat‎, 10:50, 16 Maart 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Ilmoitus käännöksestä: Help:Unified login == Hei Kartasto, Saat tämän ilmoituksen, koska olet ilmoittautunut kielten suomi ja ruotsi kääntäjäksi Metassa. Sivu [[:metawikipedia:Help:Unified login|Help:Unified login]] on saatavilla käännettäväksi. Voit kääntää sen täällä: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Help%3AUnified+login&language=fi&action=page&action_source=translation_notification käännä kielelle suomi] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Help%3AUnified+login&language=sv&action=page&action_source=translation_notification käännä kielelle ruotsi] Tämän sivun tärkeysaste on keskiverto. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Apuasi arvostetaan. Sinunlaisesi kääntäjät pitävät Metan toiminnassa monikielisenä yhteisönä. Peruuttaaksesi tilauksen tai muuttaaksesi käännösten ilmoitusasetuksia käy sivulla [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup Special:TranslatorSignup]. Kiitos! Metan käännösvastaavat‎, 06:04, 23 Maart 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Ilmoitus käännöksestä: Help:Two-factor authentication == Hei Kartasto, Saat tämän ilmoituksen, koska olet ilmoittautunut kielten suomi ja ruotsi kääntäjäksi Metassa. Sivu [[:metawikipedia:Help:Two-factor authentication|Help:Two-factor authentication]] on saatavilla käännettäväksi. Voit kääntää sen täällä: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Help%3ATwo-factor+authentication&language=fi&action=page&action_source=translation_notification käännä kielelle suomi] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Help%3ATwo-factor+authentication&language=sv&action=page&action_source=translation_notification käännä kielelle ruotsi] Tämän sivun tärkeysaste on matala. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Apuasi arvostetaan. Sinunlaisesi kääntäjät pitävät Metan toiminnassa monikielisenä yhteisönä. Peruuttaaksesi tilauksen tai muuttaaksesi käännösten ilmoitusasetuksia käy sivulla [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup Special:TranslatorSignup]. Kiitos! Metan käännösvastaavat‎, 23:50, 3 April 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Ilmoitus käännöksestä: Tech/News == Hei Kartasto, Saat tämän ilmoituksen, koska olet ilmoittautunut kielten suomi ja ruotsi kääntäjäksi Metassa. Sivu [[:metawikipedia:Tech/News|Tech/News]] on saatavilla käännettäväksi. Voit kääntää sen täällä: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Tech%2FNews&language=fi&action=page&action_source=translation_notification käännä kielelle suomi] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Tech%2FNews&language=sv&action=page&action_source=translation_notification käännä kielelle ruotsi] Tämän sivun tärkeysaste on matala. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Apuasi arvostetaan. Sinunlaisesi kääntäjät pitävät Metan toiminnassa monikielisenä yhteisönä. Peruuttaaksesi tilauksen tai muuttaaksesi käännösten ilmoitusasetuksia käy sivulla [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup Special:TranslatorSignup]. Kiitos! Metan käännösvastaavat‎, 01:30, 13 April 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Ilmoitus käännöksestä: Universal Code of Conduct/Annual review/2025/Voter information == Hei Kartasto, Saat tämän ilmoituksen, koska olet ilmoittautunut kielten suomi ja ruotsi kääntäjäksi Metassa. Sivu [[:metawikipedia:Universal Code of Conduct/Annual review/2025/Voter information|Universal Code of Conduct/Annual review/2025/Voter information]] on saatavilla käännettäväksi. Voit kääntää sen täällä: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Universal+Code+of+Conduct%2FAnnual+review%2F2025%2FVoter+information&language=fi&action=page&action_source=translation_notification käännä kielelle suomi] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Universal+Code+of+Conduct%2FAnnual+review%2F2025%2FVoter+information&language=sv&action=page&action_source=translation_notification käännä kielelle ruotsi] Tämä sivu tulisi kääntää viimeistään 2025-04-25. <div lang="en" class="mw-content-ltr">--- Hello, and thank you for the work you do. '''[https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&amp;group=Centralnotice-tgroup-UCoC_AR_2025_cookie&amp;filter=%21translated&amp;action=translate We request you also translate these two sentences.]''' There are more details below. There is an ongoing community vote - the voter information is in the page linked for translation above. We would appreciate your help to [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&amp;group=Centralnotice-tgroup-UCoC_AR_2025_cookie&amp;filter=%21translated&amp;action=translate translate the two sentence CentralNotice banner], as a priority. If you can also translate the voter information page, I know the folks working on this - including the Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C) group - would be highly appreciative. ~ In cooperation with the U4C</div> Apuasi arvostetaan. Sinunlaisesi kääntäjät pitävät Metan toiminnassa monikielisenä yhteisönä. Peruuttaaksesi tilauksen tai muuttaaksesi käännösten ilmoitusasetuksia käy sivulla [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup Special:TranslatorSignup]. Kiitos! Metan käännösvastaavat‎, 15:30, 23 April 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Xeno (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Ilmoitus käännöksestä: User:Keegan (WMF)/EGCharter closing == Hei Kartasto, Saat tämän ilmoituksen, koska olet ilmoittautunut kielten suomi ja ruotsi kääntäjäksi Metassa. Sivu [[:metawikipedia:User:Keegan (WMF)/EGCharter closing|User:Keegan (WMF)/EGCharter closing]] on saatavilla käännettäväksi. Voit kääntää sen täällä: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-User%3AKeegan+%28WMF%29%2FEGCharter+closing&language=fi&action=page&action_source=translation_notification käännä kielelle suomi] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-User%3AKeegan+%28WMF%29%2FEGCharter+closing&language=sv&action=page&action_source=translation_notification käännä kielelle ruotsi] Tämän sivun tärkeysaste on keskiverto. Tämä sivu tulisi kääntää viimeistään 2025-04-29. <div lang="en" class="mw-content-ltr">If you have some time to translate this message that will be sent to the communities prior to the close of the vote, it would be of great benefit.</div> Apuasi arvostetaan. Sinunlaisesi kääntäjät pitävät Metan toiminnassa monikielisenä yhteisönä. Peruuttaaksesi tilauksen tai muuttaaksesi käännösten ilmoitusasetuksia käy sivulla [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup Special:TranslatorSignup]. Kiitos! Metan käännösvastaavat‎, 03:18, 26 April 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Ilmoitus käännöksestä: Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2025/Call for candidates == Hei Kartasto, Saat tämän ilmoituksen, koska olet ilmoittautunut kielten suomi ja ruotsi kääntäjäksi Metassa. Sivu [[:metawikipedia:Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2025/Call for candidates|Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2025/Call for candidates]] on saatavilla käännettäväksi. Voit kääntää sen täällä: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Universal+Code+of+Conduct%2FCoordinating+Committee%2FElection%2F2025%2FCall+for+candidates&language=fi&action=page&action_source=translation_notification käännä kielelle suomi] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Universal+Code+of+Conduct%2FCoordinating+Committee%2FElection%2F2025%2FCall+for+candidates&language=sv&action=page&action_source=translation_notification käännä kielelle ruotsi] Tämän sivun tärkeysaste on korkea. Tämä sivu tulisi kääntää viimeistään 2025-05-15. <div lang="en" class="mw-content-ltr">I'm sorry for the short notice, details for the election came together at the last minute.</div> Apuasi arvostetaan. Sinunlaisesi kääntäjät pitävät Metan toiminnassa monikielisenä yhteisönä. Peruuttaaksesi tilauksen tai muuttaaksesi käännösten ilmoitusasetuksia käy sivulla [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup Special:TranslatorSignup]. Kiitos! Metan käännösvastaavat‎, 18:53, 14 Mei 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Ilmoitus käännöksestä: Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2025 == Hei Kartasto, Saat tämän ilmoituksen, koska olet ilmoittautunut kielten suomi ja ruotsi kääntäjäksi Metassa. Sivu [[:metawikipedia:Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2025|Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2025]] on saatavilla käännettäväksi. Voit kääntää sen täällä: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Universal+Code+of+Conduct%2FCoordinating+Committee%2FElection%2F2025&language=fi&action=page&action_source=translation_notification käännä kielelle suomi] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Universal+Code+of+Conduct%2FCoordinating+Committee%2FElection%2F2025&language=sv&action=page&action_source=translation_notification käännä kielelle ruotsi] Tämän sivun tärkeysaste on keskiverto. <div lang="en" class="mw-content-ltr">This is the information page of 2025 U4C election. Please help with translation; your contributions will be greatly appreciated.</div> Apuasi arvostetaan. Sinunlaisesi kääntäjät pitävät Metan toiminnassa monikielisenä yhteisönä. Peruuttaaksesi tilauksen tai muuttaaksesi käännösten ilmoitusasetuksia käy sivulla [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup Special:TranslatorSignup]. Kiitos! Metan käännösvastaavat‎, 15:09, 19 Mei 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Hide on Rosé@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Ilmoitus käännöksestä: Incident Reporting System == Hei Kartasto, Saat tämän ilmoituksen, koska olet ilmoittautunut kielten suomi ja ruotsi kääntäjäksi Metassa. Sivu [[:metawikipedia:Incident Reporting System|Incident Reporting System]] on saatavilla käännettäväksi. Voit kääntää sen täällä: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Incident+Reporting+System&language=fi&action=page&action_source=translation_notification käännä kielelle suomi] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Incident+Reporting+System&language=sv&action=page&action_source=translation_notification käännä kielelle ruotsi] Tämän sivun tärkeysaste on keskiverto. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Apuasi arvostetaan. Sinunlaisesi kääntäjät pitävät Metan toiminnassa monikielisenä yhteisönä. Peruuttaaksesi tilauksen tai muuttaaksesi käännösten ilmoitusasetuksia käy sivulla [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup Special:TranslatorSignup]. Kiitos! Metan käännösvastaavat‎, 03:53, 2 Augustus 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Ilmoitus käännöksestä: Template:Affiliate recognition pause notice 2025 == Hei Kartasto, Saat tämän ilmoituksen, koska olet ilmoittautunut kielten suomi ja ruotsi kääntäjäksi Meta-Wikissä. Sivu [[:metawikipedia:Template:Affiliate recognition pause notice 2025|Template:Affiliate recognition pause notice 2025]] on saatavilla käännettäväksi. Voit kääntää sen täällä: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Template%3AAffiliate+recognition+pause+notice+2025&language=fi&action=page&action_source=translation_notification käännä kielelle suomi] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Template%3AAffiliate+recognition+pause+notice+2025&language=sv&action=page&action_source=translation_notification käännä kielelle ruotsi] Tämän sivun tärkeysaste on matala. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Apuasi arvostetaan. Sinunlaisesi kääntäjät pitävät Meta-Wikin toiminnassa monikielisenä yhteisönä. Peruuttaaksesi tilauksen tai muuttaaksesi käännösten ilmoitusasetuksia käy sivulla [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup Special:TranslatorSignup]. Kiitos! Meta-Wikin käännösvastaavat‎, 15:33, 30 Augustus 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Ilmoitus käännöksestä: Meta:Deletion policy == Hei Kartasto, Saat tämän ilmoituksen, koska olet ilmoittautunut kielten suomi ja ruotsi kääntäjäksi Meta-Wikissä. Sivu [[:metawikipedia:Meta:Deletion policy|Meta:Deletion policy]] on saatavilla käännettäväksi. Voit kääntää sen täällä: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Meta%3ADeletion+policy&language=fi&action=page&action_source=translation_notification käännä kielelle suomi] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Meta%3ADeletion+policy&language=sv&action=page&action_source=translation_notification käännä kielelle ruotsi] Tämän sivun tärkeysaste on matala. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Apuasi arvostetaan. Sinunlaisesi kääntäjät pitävät Meta-Wikin toiminnassa monikielisenä yhteisönä. Peruuttaaksesi tilauksen tai muuttaaksesi käännösten ilmoitusasetuksia käy sivulla [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup Special:TranslatorSignup]. Kiitos! Meta-Wikin käännösvastaavat‎, 07:07, 15 September 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Ilmoitus käännöksestä: Wikimedia Foundation website == Hei Kartasto, Saat tämän ilmoituksen, koska olet ilmoittautunut kielten suomi ja ruotsi kääntäjäksi Meta-Wikissä. Sivu [[:metawikipedia:Wikimedia Foundation website|Wikimedia Foundation website]] on saatavilla käännettäväksi. Voit kääntää sen täällä: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+Foundation+website&language=fi&action=page&action_source=translation_notification käännä kielelle suomi] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+Foundation+website&language=sv&action=page&action_source=translation_notification käännä kielelle ruotsi] Tämän sivun tärkeysaste on matala. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Apuasi arvostetaan. Sinunlaisesi kääntäjät pitävät Meta-Wikin toiminnassa monikielisenä yhteisönä. Peruuttaaksesi tilauksen tai muuttaaksesi käännösten ilmoitusasetuksia käy sivulla [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup Special:TranslatorSignup]. Kiitos! Meta-Wikin käännösvastaavat‎, 05:46, 29 September 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Ilmoitus käännöksestä: Template:AffCom == Hei Kartasto, Saat tämän ilmoituksen, koska olet ilmoittautunut kielten suomi ja ruotsi kääntäjäksi Meta-Wikissä. Sivu [[:metawikipedia:Template:AffCom|Template:AffCom]] on saatavilla käännettäväksi. Voit kääntää sen täällä: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Template%3AAffCom&language=fi&action=page&action_source=translation_notification käännä kielelle suomi] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Template%3AAffCom&language=sv&action=page&action_source=translation_notification käännä kielelle ruotsi] Tämän sivun tärkeysaste on matala. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Apuasi arvostetaan. Sinunlaisesi kääntäjät pitävät Meta-Wikin toiminnassa monikielisenä yhteisönä. Peruuttaaksesi tilauksen tai muuttaaksesi käännösten ilmoitusasetuksia käy sivulla [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup Special:TranslatorSignup]. Kiitos! Meta-Wikin käännösvastaavat‎, 04:55, 30 Oktober 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Ilmoitus käännöksestä: Template:Cat main == Hei Kartasto, Saat tämän ilmoituksen, koska olet ilmoittautunut kielten suomi ja ruotsi kääntäjäksi Meta-Wikissä. Sivu [[:metawikipedia:Template:Cat main|Template:Cat main]] on saatavilla käännettäväksi. Voit kääntää sen täällä: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Template%3ACat+main&language=fi&action=page&action_source=translation_notification käännä kielelle suomi] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Template%3ACat+main&language=sv&action=page&action_source=translation_notification käännä kielelle ruotsi] Tämän sivun tärkeysaste on matala. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Apuasi arvostetaan. Sinunlaisesi kääntäjät pitävät Meta-Wikin toiminnassa monikielisenä yhteisönä. Peruuttaaksesi tilauksen tai muuttaaksesi käännösten ilmoitusasetuksia käy sivulla [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup Special:TranslatorSignup]. Kiitos! Meta-Wikin käännösvastaavat‎, 06:12, 6 November 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Ilmoitus käännöksestä: Help:Two-factor authentication == Hei Kartasto, Saat tämän ilmoituksen, koska olet ilmoittautunut kielten suomi ja ruotsi kääntäjäksi Meta-Wikissä. Sivu [[:metawikipedia:Help:Two-factor authentication|Help:Two-factor authentication]] on saatavilla käännettäväksi. Voit kääntää sen täällä: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Help%3ATwo-factor+authentication&language=fi&action=page&action_source=translation_notification käännä kielelle suomi] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Help%3ATwo-factor+authentication&language=sv&action=page&action_source=translation_notification käännä kielelle ruotsi] Tämän sivun tärkeysaste on keskiverto. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Apuasi arvostetaan. Sinunlaisesi kääntäjät pitävät Meta-Wikin toiminnassa monikielisenä yhteisönä. Peruuttaaksesi tilauksen tai muuttaaksesi käännösten ilmoitusasetuksia käy sivulla [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup Special:TranslatorSignup]. Kiitos! Meta-Wikin käännösvastaavat‎, 03:09, 6 Desember 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Ilmoitus käännöksestä: Universal Code of Conduct/Annual review/Messages/Review open == Hei Kartasto, Saat tämän ilmoituksen, koska olet ilmoittautunut kielten suomi ja ruotsi kääntäjäksi Meta-Wikissä. Sivu [[:metawikipedia:Universal Code of Conduct/Annual review/Messages/Review open|Universal Code of Conduct/Annual review/Messages/Review open]] on saatavilla käännettäväksi. Voit kääntää sen täällä: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Universal+Code+of+Conduct%2FAnnual+review%2FMessages%2FReview+open&language=fi&action=page&action_source=translation_notification käännä kielelle suomi] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Universal+Code+of+Conduct%2FAnnual+review%2FMessages%2FReview+open&language=sv&action=page&action_source=translation_notification käännä kielelle ruotsi] Tämän sivun tärkeysaste on keskiverto. Tämä sivu tulisi kääntää viimeistään 2026-01-19. <div lang="en" class="mw-content-ltr">This message will be sent to all the wikis to inform communities about their chance to participate in proposing changes to the Universal Code of Conduct. </div> Apuasi arvostetaan. Sinunlaisesi kääntäjät pitävät Meta-Wikin toiminnassa monikielisenä yhteisönä. Peruuttaaksesi tilauksen tai muuttaaksesi käännösten ilmoitusasetuksia käy sivulla [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup Special:TranslatorSignup]. Kiitos! Meta-Wikin käännösvastaavat‎, 22:30, 14 Januarie 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Ilmoitus käännöksestä: Wiki Loves Ramadan 2026/List of Articles/Culture/1 == Hei Kartasto, Saat tämän ilmoituksen, koska olet ilmoittautunut kielten suomi ja ruotsi kääntäjäksi Meta-Wikissä. Sivu [[:metawikipedia:Wiki Loves Ramadan 2026/List of Articles/Culture/1|Wiki Loves Ramadan 2026/List of Articles/Culture/1]] on saatavilla käännettäväksi. Voit kääntää sen täällä: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wiki+Loves+Ramadan+2026%2FList+of+Articles%2FCulture%2F1&language=fi&action=page&action_source=translation_notification käännä kielelle suomi] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wiki+Loves+Ramadan+2026%2FList+of+Articles%2FCulture%2F1&language=sv&action=page&action_source=translation_notification käännä kielelle ruotsi] Tämän sivun tärkeysaste on matala. Tämä sivu tulisi kääntää viimeistään 2026-02-28. <div lang="en" class="mw-content-ltr">Hello! We have a new page for translation: Wiki Loves Ramadan 2026/List of Articles/Culture/1. Thank you!</div> Apuasi arvostetaan. Sinunlaisesi kääntäjät pitävät Meta-Wikin toiminnassa monikielisenä yhteisönä. Peruuttaaksesi tilauksen tai muuttaaksesi käännösten ilmoitusasetuksia käy sivulla [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup Special:TranslatorSignup]. Kiitos! Meta-Wikin käännösvastaavat‎, 11:02, 15 Februarie 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Julius 12345@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Ilmoitus käännöksestä: Global username policy == Hei Kartasto, Saat tämän ilmoituksen, koska olet ilmoittautunut kielten suomi ja ruotsi kääntäjäksi Meta-Wikissä. Sivu [[:metawikipedia:Global username policy|Global username policy]] on saatavilla käännettäväksi. Voit kääntää sen täällä: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Global+username+policy&language=fi&action=page&action_source=translation_notification käännä kielelle suomi] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Global+username+policy&language=sv&action=page&action_source=translation_notification käännä kielelle ruotsi] Tämän sivun tärkeysaste on keskiverto. Tämä sivu tulisi kääntää viimeistään 2026-12-31. <div lang="en" class="mw-content-ltr">Hello! We have a new page for translation: Global username policy. Thank you very much!</div> Apuasi arvostetaan. Sinunlaisesi kääntäjät pitävät Meta-Wikin toiminnassa monikielisenä yhteisönä. Peruuttaaksesi tilauksen tai muuttaaksesi käännösten ilmoitusasetuksia käy sivulla [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup Special:TranslatorSignup]. Kiitos! Meta-Wikin käännösvastaavat‎, 14:25, 15 Februarie 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Julius 12345@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Ilmoitus käännöksestä: Event:Queer Women in Arts == Hei Kartasto, Saat tämän ilmoituksen, koska olet ilmoittautunut kielten suomi ja ruotsi kääntäjäksi Meta-Wikissä. Sivu [[:metawikipedia:Event:Queer Women in Arts|Event:Queer Women in Arts]] on saatavilla käännettäväksi. Voit kääntää sen täällä: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Event%3AQueer+Women+in+Arts&language=fi&action=page&action_source=translation_notification käännä kielelle suomi] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Event%3AQueer+Women+in+Arts&language=sv&action=page&action_source=translation_notification käännä kielelle ruotsi] Tämän sivun tärkeysaste on korkea. Tämä sivu tulisi kääntää viimeistään 2026-02-28. <div lang="en" class="mw-content-ltr">Hello! We have a new page for translation: Event:Queer Women in Arts. Thanks!</div> Apuasi arvostetaan. Sinunlaisesi kääntäjät pitävät Meta-Wikin toiminnassa monikielisenä yhteisönä. Peruuttaaksesi tilauksen tai muuttaaksesi käännösten ilmoitusasetuksia käy sivulla [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup Special:TranslatorSignup]. Kiitos! Meta-Wikin käännösvastaavat‎, 19:11, 18 Februarie 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Julius 12345@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Ilmoitus käännöksestä: Mission == Hei Kartasto, Saat tämän ilmoituksen, koska olet ilmoittautunut kielen suomi kääntäjäksi Meta-Wikissä. Sivu [[:metawikipedia:Mission|Mission]] on saatavilla käännettäväksi. Voit kääntää sen täällä: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Mission&language=fi&action=page&action_source=translation_notification käännä kielelle suomi] Tämän sivun tärkeysaste on keskiverto. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Apuasi arvostetaan. Sinunlaisesi kääntäjät pitävät Meta-Wikin toiminnassa monikielisenä yhteisönä. Peruuttaaksesi tilauksen tai muuttaaksesi käännösten ilmoitusasetuksia käy sivulla [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup Special:TranslatorSignup]. Kiitos! Meta-Wikin käännösvastaavat‎, 02:15, 28 Februarie 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Ilmoitus käännöksestä: Event:Wikipedia & Education User Group Showcase/March 2026 == Hei Kartasto, Saat tämän ilmoituksen, koska olet ilmoittautunut kielten suomi ja ruotsi kääntäjäksi Meta-Wikissä. Sivu [[:metawikipedia:Event:Wikipedia & Education User Group Showcase/March 2026|Event:Wikipedia & Education User Group Showcase/March 2026]] on saatavilla käännettäväksi. Voit kääntää sen täällä: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Event%3AWikipedia+%26+Education+User+Group+Showcase%2FMarch+2026&language=fi&action=page&action_source=translation_notification käännä kielelle suomi] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Event%3AWikipedia+%26+Education+User+Group+Showcase%2FMarch+2026&language=sv&action=page&action_source=translation_notification käännä kielelle ruotsi] Tämän sivun tärkeysaste on korkea. Tämä sivu tulisi kääntää viimeistään 2026-03-21. <div lang="en" class="mw-content-ltr">Hi translators, The EduWiki Hub is seeking your support to help translate the Meta page for the EduWiki Knowledge Showcase (March 2026) into Portuguese, Spanish, French, Hindi, and Arabic The event will take place on 24 March 2026, and translations will help make it accessible to more communities. Thank you for your support. Kind regards, Barakat, for the EduWiki Hub.</div> Apuasi arvostetaan. Sinunlaisesi kääntäjät pitävät Meta-Wikin toiminnassa monikielisenä yhteisönä. Peruuttaaksesi tilauksen tai muuttaaksesi käännösten ilmoitusasetuksia käy sivulla [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup Special:TranslatorSignup]. Kiitos! Meta-Wikin käännösvastaavat‎, 12:56, 17 Maart 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:BAdegboye (EdWH)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Ilmoitus käännöksestä: User:Keegan (WMF)/U4C eligible voter == Hei Kartasto, Saat tämän ilmoituksen, koska olet ilmoittautunut kielten suomi ja ruotsi kääntäjäksi Meta-Wikissä. Sivu [[:metawikipedia:User:Keegan (WMF)/U4C eligible voter|User:Keegan (WMF)/U4C eligible voter]] on saatavilla käännettäväksi. Voit kääntää sen täällä: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-User%3AKeegan+%28WMF%29%2FU4C+eligible+voter&language=fi&action=page&action_source=translation_notification käännä kielelle suomi] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-User%3AKeegan+%28WMF%29%2FU4C+eligible+voter&language=sv&action=page&action_source=translation_notification käännä kielelle ruotsi] Tämän sivun tärkeysaste on keskiverto. Tämä sivu tulisi kääntää viimeistään 2026-05-19. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Apuasi arvostetaan. Sinunlaisesi kääntäjät pitävät Meta-Wikin toiminnassa monikielisenä yhteisönä. Peruuttaaksesi tilauksen tai muuttaaksesi käännösten ilmoitusasetuksia käy sivulla [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup Special:TranslatorSignup]. Kiitos! Meta-Wikin käännösvastaavat‎, 00:28, 15 Mei 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Ilmoitus käännöksestä: Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2026/Vote now == Hei Kartasto, Saat tämän ilmoituksen, koska olet ilmoittautunut kielten suomi ja ruotsi kääntäjäksi Meta-Wikissä. Sivu [[:metawikipedia:Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2026/Vote now|Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2026/Vote now]] on saatavilla käännettäväksi. Voit kääntää sen täällä: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Universal+Code+of+Conduct%2FCoordinating+Committee%2FElection%2F2026%2FVote+now&language=fi&action=page&action_source=translation_notification käännä kielelle suomi] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Universal+Code+of+Conduct%2FCoordinating+Committee%2FElection%2F2026%2FVote+now&language=sv&action=page&action_source=translation_notification käännä kielelle ruotsi] Tämän sivun tärkeysaste on keskiverto. Tämä sivu tulisi kääntää viimeistään 2026-05-26. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Apuasi arvostetaan. Sinunlaisesi kääntäjät pitävät Meta-Wikin toiminnassa monikielisenä yhteisönä. Peruuttaaksesi tilauksen tai muuttaaksesi käännösten ilmoitusasetuksia käy sivulla [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup Special:TranslatorSignup]. Kiitos! Meta-Wikin käännösvastaavat‎, 21:17, 20 Mei 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Ilmoitus käännöksestä: Global locks == Hei Kartasto, Saat tämän ilmoituksen, koska olet ilmoittautunut kielten suomi ja ruotsi kääntäjäksi Meta-Wikissä. Sivu [[:metawikipedia:Global locks|Global locks]] on saatavilla käännettäväksi. Voit kääntää sen täällä: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Global+locks&language=fi&action=page&action_source=translation_notification käännä kielelle suomi] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Global+locks&language=sv&action=page&action_source=translation_notification käännä kielelle ruotsi] Tämän sivun tärkeysaste on keskiverto. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Apuasi arvostetaan. Sinunlaisesi kääntäjät pitävät Meta-Wikin toiminnassa monikielisenä yhteisönä. Peruuttaaksesi tilauksen tai muuttaaksesi käännösten ilmoitusasetuksia käy sivulla [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup Special:TranslatorSignup]. Kiitos! Meta-Wikin käännösvastaavat‎, 01:45, 7 Junie 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Ilmoitus käännöksestä: Event:Open Heritage-Wikidata Contest == Hei Kartasto, Saat tämän ilmoituksen, koska olet ilmoittautunut kielten suomi ja ruotsi kääntäjäksi Meta-Wikissä. Sivu [[:metawikipedia:Event:Open Heritage-Wikidata Contest|Event:Open Heritage-Wikidata Contest]] on saatavilla käännettäväksi. Voit kääntää sen täällä: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Event%3AOpen+Heritage-Wikidata+Contest&language=fi&action=page&action_source=translation_notification käännä kielelle suomi] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Event%3AOpen+Heritage-Wikidata+Contest&language=sv&action=page&action_source=translation_notification käännä kielelle ruotsi] Tämän sivun tärkeysaste on keskiverto. Tämä sivu tulisi kääntää viimeistään 2026-08-15. <div lang="en" class="mw-content-ltr">Hello, We are looking forward to translating this page. We highly appreciate your support Best</div> Apuasi arvostetaan. Sinunlaisesi kääntäjät pitävät Meta-Wikin toiminnassa monikielisenä yhteisönä. Peruuttaaksesi tilauksen tai muuttaaksesi käännösten ilmoitusasetuksia käy sivulla [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup Special:TranslatorSignup]. Kiitos! Meta-Wikin käännösvastaavat‎, 18:54, 10 Augustus 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:SanBonne@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Ilmoitus käännöksestä: Wiki Academy, Bejoy Narayan Mahavidyalaya == Hei Kartasto, Saat tämän ilmoituksen, koska olet ilmoittautunut kielten suomi ja ruotsi kääntäjäksi Meta-Wikissä. Sivu [[:metawikipedia:Wiki Academy, Bejoy Narayan Mahavidyalaya|Wiki Academy, Bejoy Narayan Mahavidyalaya]] on saatavilla käännettäväksi. Voit kääntää sen täällä: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wiki+Academy%2C+Bejoy+Narayan+Mahavidyalaya&language=fi&action=page&action_source=translation_notification käännä kielelle suomi] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wiki+Academy%2C+Bejoy+Narayan+Mahavidyalaya&language=sv&action=page&action_source=translation_notification käännä kielelle ruotsi] <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Apuasi arvostetaan. Sinunlaisesi kääntäjät pitävät Meta-Wikin toiminnassa monikielisenä yhteisönä. Peruuttaaksesi tilauksen tai muuttaaksesi käännösten ilmoitusasetuksia käy sivulla [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup Special:TranslatorSignup]. Kiitos! Meta-Wikin käännösvastaavat‎, 21:53, 31 Augustus 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Borhan@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Ilmoitus käännöksestä: Bengali Wikipedia == Hei Kartasto, Saat tämän ilmoituksen, koska olet ilmoittautunut kielten suomi ja ruotsi kääntäjäksi Meta-Wikissä. Sivu [[:metawikipedia:Bengali Wikipedia|Bengali Wikipedia]] on saatavilla käännettäväksi. Voit kääntää sen täällä: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Bengali+Wikipedia&language=fi&action=page&action_source=translation_notification käännä kielelle suomi] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Bengali+Wikipedia&language=sv&action=page&action_source=translation_notification käännä kielelle ruotsi] Tämän sivun tärkeysaste on keskiverto. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Apuasi arvostetaan. Sinunlaisesi kääntäjät pitävät Meta-Wikin toiminnassa monikielisenä yhteisönä. Peruuttaaksesi tilauksen tai muuttaaksesi käännösten ilmoitusasetuksia käy sivulla [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup Special:TranslatorSignup]. Kiitos! Meta-Wikin käännösvastaavat‎, 11:15, 17 September 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Borhan@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Ilmoitus käännöksestä: Event:Wiki Loves Peace == Hei Kartasto, Saat tämän ilmoituksen, koska olet ilmoittautunut kielten suomi ja ruotsi kääntäjäksi Meta-Wikissä. Sivu [[:metawikipedia:Event:Wiki Loves Peace|Event:Wiki Loves Peace]] on saatavilla käännettäväksi. Voit kääntää sen täällä: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Event%3AWiki+Loves+Peace&language=fi&action=page&action_source=translation_notification käännä kielelle suomi] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Event%3AWiki+Loves+Peace&language=sv&action=page&action_source=translation_notification käännä kielelle ruotsi] Tämän sivun tärkeysaste on keskiverto. Tämä sivu tulisi kääntää viimeistään 2026-09-30. <div lang="en" class="mw-content-ltr">Hello there! I hope this message finds you well. I am Raydann, Wikimedian in Residence at the United Nations Office for Disarmament Affairs (UNODA), and organizer of Wiki Loves Peace. I would like to kindly ask for help with translating Wiki Loves Peace into additional languages. As the campaign is intended to be a global initiative, having multiple languages will be important in helping communities around the world learn about the campaign and participate in it. If you have some time to spare, I would be very grateful if you could help translate the campaign pages and messages into your language. Thank you very much!</div> Apuasi arvostetaan. Sinunlaisesi kääntäjät pitävät Meta-Wikin toiminnassa monikielisenä yhteisönä. Peruuttaaksesi tilauksen tai muuttaaksesi käännösten ilmoitusasetuksia käy sivulla [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup Special:TranslatorSignup]. Kiitos! Meta-Wikin käännösvastaavat‎, 21:29, 19 September 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Raydann@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Ilmoitus käännöksestä: Event:Wiki Loves Peace == Hei Kartasto, Saat tämän ilmoituksen, koska olet ilmoittautunut kielten suomi ja ruotsi kääntäjäksi Meta-Wikissä. Sivu [[:metawikipedia:Event:Wiki Loves Peace|Event:Wiki Loves Peace]] on saatavilla käännettäväksi. Voit kääntää sen täällä: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Event%3AWiki+Loves+Peace&language=fi&action=page&action_source=translation_notification käännä kielelle suomi] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Event%3AWiki+Loves+Peace&language=sv&action=page&action_source=translation_notification käännä kielelle ruotsi] Tämän sivun tärkeysaste on korkea. Tämä sivu tulisi kääntää viimeistään 2026-10-01. <div lang="en" class="mw-content-ltr">Dear Wikimedia Translators, I hope this message finds you well. My name is Raydann, and I'm the Wikimedian-in-Residence at the United Nations Office for Disarmament Affairs (UNODA), and the organizer of Wiki Loves Peace. I recently submitted a CentralNotice banner request for Wiki Loves Peace, and the banner text is now ready for translation. The content consists of only two short sentences, so completing a translation should require just a few minutes of your time. I would be very grateful if you could help translate the page into as many languages as possible. Your support will help make the campaign accessible to communities around the world and encourage more participation. Please use this link to start translating: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&amp;group=Centralnotice-tgroup-Wiki_Loves_Peace The text to be translated is: "Wiki Loves Peace 2026", "Share the world's stories of peace. Upload your pictures now!" Thank you very much for your time &amp; effort. Best regards, Raydann </div> Apuasi arvostetaan. Sinunlaisesi kääntäjät pitävät Meta-Wikin toiminnassa monikielisenä yhteisönä. Peruuttaaksesi tilauksen tai muuttaaksesi käännösten ilmoitusasetuksia käy sivulla [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup Special:TranslatorSignup]. Kiitos! Meta-Wikin käännösvastaavat‎, 20:45, 26 September 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Raydann@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Ilmoitus käännöksestä: Community Wishlist/FAQ == Hei Kartasto, Saat tämän ilmoituksen, koska olet ilmoittautunut kielten suomi ja ruotsi kääntäjäksi Meta-Wikissä. Sivu [[:metawikipedia:Community Wishlist/FAQ|Community Wishlist/FAQ]] on saatavilla käännettäväksi. Voit kääntää sen täällä: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Community+Wishlist%2FFAQ&language=fi&action=page&action_source=translation_notification käännä kielelle suomi] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Community+Wishlist%2FFAQ&language=sv&action=page&action_source=translation_notification käännä kielelle ruotsi] Tämän sivun tärkeysaste on keskiverto. Tämä sivu tulisi kääntää viimeistään 2026-10-05. <div lang="en" class="mw-content-ltr">The new Community Wishlist is progressively updated. Several pages have been updated, the most important one being [[Community Wishlist/FAQ|the FAQ]]. You can also help, by translating [[Community Wishlist|the main page]]. Both pages are now stable. [[user:Trizek (WMF)|Trizek_(WMF)]] is you point of contact if you have any question regarding these translations. </div> Apuasi arvostetaan. Sinunlaisesi kääntäjät pitävät Meta-Wikin toiminnassa monikielisenä yhteisönä. Peruuttaaksesi tilauksen tai muuttaaksesi käännösten ilmoitusasetuksia käy sivulla [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup Special:TranslatorSignup]. Kiitos! Meta-Wikin käännösvastaavat‎, 14:04, 1 Oktober 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Trizek (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> sbhsyvjulv2umenhd0sxewbuljrt8se 0 307947 2974515 2964302 2026-10-01T14:42:29Z Jcb 223 2974515 wikitext text/x-wiki {{Moordenaar | naam = Alfabetmoorde | beeld = | onderskrif = | land = [[VSA]] | misdaad = [[Verkragting]], verwurging | plek = [[New York (deelstaat)|New York]] | datums = 16 November 1971 – <br />26 November 1973 | slagoffers = 3 | gedood = }} Die '''Alfabetmoorde''' (ook bekend as die '''Dubbelvoorlettermoorde''') is ’n onopgeloste reeks kindermoorde tussen 1971 en 1973 in [[Rochester, New York]].<ref>''Unsolved Child Murders: Eighteen American Cases, 1956–1998'' {{ISBN|978-1-476-67000-3}} pp. 34-43</ref> Al die slagoffers van die Alfabetmoorde was meisies van 10 en 11 jaar oud wie se [[voornaam]] met dieselfde letter as haar [[van]] begin het. Hulle is almal seksueel aangerand en verwurg<ref name="ak98">''Alphabet Killer: The True Story of the Double Initial Murders'' {{ISBN|978-0-811-70632-2}} p. 98</ref> voordat hulle liggaam in of naby ’n dorp gelos is wat met dieselfde voorletter as hulle voornaam en van begin het.<ref name="one">{{cite news|title=Double Initial Murders: One Killer?|url=https://www.whec.com/news/double-initial-murders-was-it-the-work-of-one-killer/5255196/|accessdate=December 28, 2019|agency=WHEC-TV|location=Rochester, New York|date=22 Februarie 2019|archive-date=28 Desember 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191228214839/https://www.whec.com/news/double-initial-murders-was-it-the-work-of-one-killer/5255196/|url-status=dead}}</ref><ref>''Unsolved Child Murders: Eighteen American Cases, 1956–1998'' {{ISBN|978-1-476-67000-3}} p. 34</ref><ref name="ser">''Serial Murderers and Their Victims'' {{ISBN|978-0-495-60081-7}} p. 458</ref> Die ondersoekers het meer as 800 verdagtes ondervra, maar die moorde is nooit opgelos nie. == Moorde == === Carmen Colón === Op 16 November 1971 om 16:20 het die 10-jarige [[Puerto Rico|Puerto Ricaaanse]] meisie Carmen Colón in Rochester, New York, verdwyn op pad terug huis toe ná ’n besoek aan die plaaslike apteek. Volgens getuies het Colón die apteek waarheen haar ouma haar gestuur het, verlaat toe sy hoor die voorskrif wat sy moes gaan haal, is nog nie gereed nie. Sy het aan die eienaar, Jack Corbin, gesê: "Ek moet gaan. Ek moet gaan." Sy is toe gesien waar sy in ’n motor klim wat daarnaby geparkeer was.<ref name="col">{{cite news|title=Double Initial Murders: Carmen Colón|url=https://www.whec.com/news/inside-the-evidence-double-initial-murders/5230501/|accessdate=4 Januarie 2020|work=WHEC-TV|date=1 Februarie 2019}}{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Colón se ma het haar om 19:50 as vermis aangegee.<ref>''Nightmare in Rochester: The Double-Initial Murders'' {{ISBN|978-1-790-16809-5}} p. 16</ref> Sowat 50 minute nadat Colón die apteek verlaat het, het talle motoriste op Interstate 490 die kind met ’n kaal onderlyf aan die teenoorgestelde kant van die pad sien hardloop terwyl ’n voertuig, glo ’n donker Ford Pinto-luikrug, agteruitry agter haar aan.<ref>''The Devil at Genesee Junction'' {{ISBN|978-1-442-25233-2}} p. 63</ref> Die meisie het haar arms wild geswaai en geskree in ’n poging om motors te laat stilhou.<ref name="un35">''Unsolved Child Murders: Eighteen American Cases, 1956–1998'' {{ISBN|978-1-476-67000-3}} p. 35</ref> Minstens een motoris het gesien hoe sy deur haar ontvoerder na die voertuig teruggelei word.<ref>''Alphabet Killer: The True Story of the Double Initial Murders'' {{ISBN|978-0-811-70632-2}} p. 7</ref> In die spitsverkeer het niemand stilgehou om haar te help nie<ref>''The Devil at Genesee Junction'' {{ISBN|978-1-442-25233-2}} pp. 63-64</ref> en dit het later groot openbare woede ontlok.<ref name="un35" /> Haar lyk is twee dae later naby Interstate 490 gevind, buite die dorp Churchville. In ’n lykskouing is bevind sy is verkrag, het ’n beenbreuk in haar skedel gehad en is daarna met die hand verwurg. Daar was ook talle krapmerke aan haar lyf.<ref name="D&C_background_feature">{{cite news |first=Gary |last=Craig |title='Double Initial' Murders Remain Mystery After 35 Years |url=http://www.democratandchronicle.com/article/20090301/NEWS01/903010314 |work=Democrat and Chronicle |publisher=Gannett |location=Rochester |pages=1A, 8A |date=1 Maart 2009 |accessdate=2 Maart 2009}}</ref> === Wanda Walkowicz === Sewentien maande later, op 2 April 1973 kort ná 17:00, het die 11-jarige Wanda Walkowicz uit die oostelike deel van Rochester verdwyn terwyl sy op pad huis toe was. Volgens die eienaar van die delikatesse waar Walkowicz was, is sy daarheen gestuur om kruideniersware te koop. Om 17:15 het sy begin terugloop huis toe. Haar ma het haar om 20:00 as vermis aangegee.<ref name="wanda">{{cite news|title=Double Initial Murders: Wanda Walkowicz|url=https://www.whec.com/news/double-initial-murders-wanda-walkowicz/5238090/|accessdate=4 Januarie 2020|work=WHEC-TV|date=1 Februarie 2019|archive-date=29 November 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201129163441/https://www.whec.com/news/double-initial-murders-wanda-walkowicz/5238090/|url-status=dead}}</ref> Die polisie het onmiddellik ’n soektog gelas. Die omgewing om die winkel en die plekke waar sy graag gespeel het, is deursoek. Niks is egter gevind nie,<ref>'' Unsolved Child Murders: Eighteen American Cases, 1956–1998'' {{ISBN|978-1-476-67000-3}} p. 38</ref> hoewel ’n paar inwoners van die buurt Walkowicz gesien het terwyl sy sukkel om die inkopiesak te dra. Terwyl sy die sak teen ’n heining gedruk het om haar greep te verander, het ’n bruin voertuig verby haar gery.<ref>''Alphabet Killer: The True Story of the Double Initial Murders'' {{ISBN|978-0-811-70632-2}} p. 38</ref> Walkowicz se liggaam, ten volle geklee, is die volgende dag om 10:15 deur ’n polisieman gevind<ref>{{cite news|title=Leads Sought in 1973 'Double Initial' Killing of Girl, 11|url=https://www.newspapers.com/image/?clipping_id=36792841&fcfToken=eyJhbGciOiJIUzI1NiIsInR5cCI6IkpXVCJ9.eyJmcmVlLXZpZXctaWQiOjQwMzYwMDQyMSwiaWF0IjoxNTc4NTM3MjMwLCJleHAiOjE1Nzg2MjM2MzB9.G2_ExtRrGZJxZNMxGbP3Uki7uR_oMsFeTwW_ypqLe6w|accessdate=9 Januarie 2020|work=Democrat and Chronicle|date=9 Maart 2018}}</ref> aan die voet van ’n heuwel aan State Route 104 in Webster, sowat 10&nbsp;km van Rochester af.<ref>''Still at Large: A Casebook of 20th Century Serial Killers who Eluded Justice'' {{ISBN|978-1-559-50184-2}} p. 8</ref> Die posisie van haar liggaam het daarop gedui dat sy waarskynlik uit ’n bewegende voertuig gegooi is en haar liggaam teen die heuwel afgerol het.<ref>''Unsolved Child Murders: Eighteen American Cases, 1956–1998'' {{ISBN|978-1-476-67000-3}} p. 38</ref> In ’n lykskouing is bevind sy is verkrag en toe met ’n voorwerp soos ’n [[gordel]] van agter af verwurg. Verskeie verdedigingswonde het gewys Walkowicz het teen haar moordenaar geveg.<ref>{{cite web|title=Homicide Victim: Walkowicz, Wanda Lee|url=https://www.troopers.ny.gov/Wanted_and_Missing/Homicide/view.php?ID=13364759-65d4-4411-bc90-c667b49e7286|accessdate=6 Februarie 2020|date=5 Januarie 2006}}{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Haar klere is weer aangetrek nadat sy vermoor is.<ref>''The Devil at Genesee Junction'' {{ISBN|978-1-442-25233-2}} p. 64</ref> In die lykskouing is spore van [[semen]] en [[pubiese hare]] aan die liggaam gevind.<ref name="wanda" /> Verder is verskeie wit [[kat]]hare aan haar klere gevind, hoewel die Walkowicz-gesin nie ’n wit [[troeteldier]] gehad het nie.<ref>''Alphabet Killer: The True Story of the Double Initial Murders'' {{ISBN|978-0-811-70632-2}} p. 91</ref> Nadat ’n beloning uitgereik is vir inligting wat tot die inhegtenisneming en veroordeling van die moordenaar kon lei,<ref>''Unsolved Child Murders: Eighteen American Cases, 1956–1998'' {{ISBN|978-1-476-67000-3}} pp. 39-40</ref> het ’n ooggetuie vertel hy het Walkowicz aan die passasierskant van ’n groot bruin voertuig sien staan terwyl sy met die bestuurder gesels. Die ooggetuie kon nie die bestuurder duidelik sien nie,<ref>''The Devil at Genesee Junction'' {{ISBN|978-1-442-25233-2}} p. 64</ref> maar die voertuig was baie naby Walkowicz se huis.<ref>''Alphabet Killer: The True Story of the Double Initial Murders'' {{ISBN|978-0-811-70632-2}} p. 36</ref> Nog iemand het vertel sy het gesien hoe ’n man ’n meisie met rooi hare op die aand van Walkowicz se verdwyning tussen 17:30 en 18:00 in ’n ligkleurige Dodge Dart dwing.<ref>''Unsolved Child Murders: Eighteen American Cases, 1956–1998'' {{ISBN|978-1-476-67000-3}} p. 39</ref> Rochester se polisiedepartement het enige voorstelle ontken dat daar ’n verband tussen Colón en Walkowicz se moord was.<ref>''Nightmare in Rochester: The Double-Initial Murders'' {{ISBN|978-1-790-16809-5}} p. 46</ref> === Michelle Maenza === Sewe maande later, op die aand van 26 November 1973, het die 11-jarige Michelle Maenza se ma, Carolyn, haar as vermis aangegee nadat die kind nie van die skool af teruggekom het nie. Daar is vasgestel Maenza is om 15:20 laas deur haar skoolmaats gesien op pad na ’n inkopiesentrum naby die skool om haar ma se beursie te gaan haal wat sy vroeër die dag in ’n winkel vergeet het.<ref>''Unsolved Child Murders: Eighteen American Cases, 1956–1998'' {{ISBN|978-1-476-67000-3}} p. 40</ref> Sowat 10 minute later het ’n ooggetuie Maenza aan die passasierskant van ’n beige of taankleurige voertuig sien sit wat vinnig in die straat af gery het. Volgens die ooggetuie het die kind gehuil.<ref>{{cite news|title=Double Initial Murders: Michelle Maenza|url=https://www.whec.com/news/double-initial-murders-the-final-victim/5247570/|accessdate=4 Januarie 2020|work=WHEC-TV|date=1 Februarie 2019|archive-date= 3 Augustus 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200803183343/https://www.whec.com/news/double-initial-murders-the-final-victim/5247570/|url-status=dead}}</ref> Om 17:30 het ’n motoris ’n man by ’n groot beige of taankleurige voertuig met ’n pap band sien staan.<ref>''The Devil at Genesee Junction'' {{ISBN|978-1-442-25233-2}} p. 64</ref> Dit was aan Route 350 in die dorp Walworth en die man het ’n meisie wat die ooggetuie seker was Maenza was, aan haar pols vasgehou. Toe die ooggetuie stilhou en sy hulp aanbied, het die man die kind agter sy rug ingeruk.<ref>''Nightmare in Rochester: The Double-Initial Murders'' {{ISBN|978-1-790-16809-5}} p. 71</ref> Hy het voor die voertuig se nommerplaat gestaan. Die man het die ooggetuie so boos aangegluur dat laasgenoemde verplig gevoel het om weg te ry.<ref>{{cite news|title=Double Initial Murders: Michelle Maenza|url=https://www.whec.com/news/double-initial-murders-the-final-victim/5247570/|accessdate=4 Januarie 2020|work=WHEC-TV|date=1 Februarie 2019|archive-date= 3 Augustus 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200803183343/https://www.whec.com/news/double-initial-murders-the-final-victim/5247570/|url-status=dead}}</ref> Maenza se ten volle geklede liggaam is op 28 November om 10:30 in ’n sloot in die dorp Macedon gekry, sowat 24&nbsp;km van Rochester af. In ’n lykskouing is bevind sy het verskeie wonde aan haar lyf gehad wat met ’n stomp voorwerp toegedien is, sy is verkrag en van agter af met ’n voorwerp soos ’n dun tou verwurg. Verskeie wit kathare is aan haar klere gekry,<ref name="ak98" /> en blare van die omgewing is in haar vuis gevind,<ref>''Unsolved Child Murders: Eighteen American Cases, 1956–1998'' {{ISBN|978-1-476-67000-3}} p. 41</ref> wat aandui dat sy waarskynlik vermoor is op of naby die plek waar haar lyk gekry is.<ref>''The Encyclopedia of Unsolved Crimes'' {{ISBN|978-0-816-07818-9}} p. 7</ref> ’n Monster is van semen geneem, asook ’n palmafdruk aan haar nek.<ref>''The Hillside Strangler: The Three Faces of America's Most Savage Rapist and the Shocking Revelations from the Sensational Los Angleles Trial'' {{ISBN|978-1-884-95637-9}} p. 256</ref><ref>''Alphabet Killer: The True Story of the Double Initial Murders'' {{ISBN|978-0-811-70632-2}} p. 63</ref> == Ondersoek == Al drie moorde het groot openbare belangstelling gelok en daar is wyd daaroor berig. Ná Maenza se moord het ondersoekers ’n profieltekening aan die media uitgereik van die persoon wat deur verskeie ooggetuies by die kind gesien is.<ref>''The Devil at Genesee Junction'' {{ISBN|978-1-442-25233-2}} p. 65</ref> Nes met die ander twee moorde is ’n blitslyn daargestel, maar dié keer vir al drie moorde. ’n Beloning is ook weer uitgereik.<ref>''The Hillside Strangler: The Three Faces of America's Most Savage Rapist and the Shocking Revelations from the Sensational Los Angleles Trial'' {{ISBN|978-1-884-95637-9}} p. 256</ref> Talle oproepe is ontvang, maar dit het geen noemenswaardige getuienis opgelewer nie.<ref name="col" /> Hoewel die ondersoekers meer as 800 verdagtes ondervra het, is die moorde nooit opgelos nie. Omdat al drie meisies uit ’n arm [[Rooms-Katolieke Kerk|Katolieke]] huis gekom het,<ref>''Unsolved Child Murders: Eighteen American Cases, 1956–1998'' {{ISBN|978-1-476-67000-3}} p. 43</ref> min vriende gehad het en kort voor hulle moord geboelie is<ref>''The Hillside Strangler: The Three Faces of America's Most Savage Rapist and the Shocking Revelations from the Sensational Los Angleles Trial'' {{ISBN|978-1-884-95637-9}} p. 255</ref> of swak op skool gevaar het, het ondersoekers die moontlikheid nie uitgesluit nie dat die moordenaar gewerk het by, of kennis gehad het van, die praktyke van ’n maatskaplike agentskap.<ref>''The Encyclopedia of Unsolved Crimes'' {{ISBN|978-0-816-07818-9}} p. 7</ref> === Ooreenkomste === Al drie slagoffers was [[voortiener]]meisies wat vroeg die middag in ligte of swaar reën in Rochester verdwyn het<ref>''The Hillside Strangler: The Three Faces of America's Most Savage Rapist and the Shocking Revelations from the Sensational Los Angleles Trial'' {{ISBN|978-1-884-95637-9}} pp. 255-256</ref> en wie se liggaam later in naburige distrikte gevind is. Die liggame is óf ten volle óf halfgeklee ontdek naby ’n grootpad op ’n plek wat maklik met ’n voertuig bereik kon word.<ref name="one" /> Al drie was kort<ref>''Nightmare in Rochester: The Double-Initial Murders'' {{ISBN|978-1-790-16809-5}} p. 18</ref> en is verkrag voordat hulle vermoor is. Al drie is deur hulle skoolmaats as alleenlopers beskou.<ref>''The Hillside Strangler: The Three Faces of America's Most Savage Rapist and the Shocking Revelations from the Sensational Los Angleles Trial'' {{ISBN|978-1-884-95637-9}} pp. 255-256</ref> Ondersoekers stem saam dit is onwaarskynlik dat die slagoffers gekies is omdat hulle voornaam en van met dieselfde letter begin het,<ref>''Alphabet Killer: The True Story of the Double Initial Murders'' {{ISBN|978-0-811-70632-2}} p. 78</ref> want dit sou beteken hulle moordenaar moes hulle lank agtervolg het, en dit sou die kans om aandag te trek verhoog. Sommige ondersoekers glo ook Colón is, anders as die ander twee, vermoor deur iemand wat haar geken het en dalk familie was.<ref>''The Hillside Strangler: The Three Faces of America's Most Savage Rapist and the Shocking Revelations from the Sensational Los Angleles Trial'' {{ISBN|978-1-884-95637-9}} p. 257</ref> === Verdagtes === In die saak van Carmen Colón is haar oom, Miguel Colón, as ’n sterk kandidaat vir die moord beskou. Miguel was die broer van Colón se pa, Justiniano. Nadat die ouers geskei is, het hy ’n verhouding met die ma, Guillermina, aangeknoop.<ref>''Alphabet Killer: The True Story of the Double Initial Murders'' {{ISBN|978-0-811-70632-2}} p. 2</ref> Colón se oupa, Felix, het gewoonlik saam met haar apteek toe gestap, maar op die dag van haar moord het sy daarop aangedring om alleen te stap.<ref>{{cite news|title=Why Did Hundreds Ignore Doomed Girl? |url=https://www.newspapers.com/newspage/99220284/|accessdate=January 10, 2020|agency=Detroit Free Press|location=Detroit, Michigan|date=28 November 1971}}</ref> Net weke voor haar dood het haar oom ’n motor gekoop wat ooreenstem met die beskrywing van ooggetuies.<ref>''Alphabet Killer: The True Story of the Double Initial Murders'' {{ISBN|978-0-811-70632-2}} p. 6</ref> Ondersoekers het die voertuig ondersoek en gevind dit is binne en buite goed skoongemaak, en die kattebak is met ’n sterk skoonmaakmiddel gewas.<ref>''Nightmare in Rochester: The Double Initial Murders'' {{ISBN|978-1-790-16809-5}} p. 20</ref> Nadat Miguel eers gevlug en hom daarna oorgegee het, kon hy nie ’n aanvaarbare [[alibi]] verskaf nie. Geen fisieke getuienis kon egter gevind word wat hom met die moord verbind nie.<ref name="one" /> Miguel het in 1991 op 44-jarige ouderdom [[selfmoord]] gepleeg ná ’n geval van gesinsgeweld waarin hy sy vrou en broer geskiet en gewond het.<ref>{{cite book |title=''The Mammoth Book of Killers at Large'' |url=https://archive.org/details/mammothbookofkil0000cawt |last=Cawthorne |first=Nigel |authorlink= |year=2007 |publisher=Robinson |location=VK |isbn=978-1-84529-631-5 |page=[https://archive.org/details/mammothbookofkil0000cawt/page/209 209] }}</ref> Nog iemand wat as sterk kandidaat vir die Alfabetmoorde beskou is, is die 25-jarige [[brandbestryder]] Dennis Termini van Rochester. Termini was ’n reeksoortreder wat as die "Garageverkragter" bekend was. Hy het tussen 1971 en 1973 minstens 14 meisies en jong vroue verkrag. Hy het ook ’n beige voertuig gehad wat aan die beskrywing van moordooggetuies voldoen en het naby die plek gewoon waar Maenza laaste lewend gesien is.<ref>''Alphabet Killer: The True Story of the Double Initial Murders'' {{ISBN|978-1-476-67000-3}} p. 66</ref> Net vyf weke na Maenza se moord het Termini probeer om ’n tienermeisie met ’n [[vuurwapen]] te ontvoer,<ref>''Nightmare in Rochester: The Double Initial Murders'' {{ISBN|978-1-790-16809-5}} p. 81</ref> maar hy het gevlug toe sy aanhou gil. Kort daarna het hy nog ’n meisie probeer ontvoer, maar is dié keer deur die polisie agternagesit. Termini het selfmoord gepleeg deur homself in die kop te skiet.<ref name="one" /> Ná sy dood is wit kathare in sy voeruig gevind.<ref>''Alphabet Killer: The True Story of the Double Initial Murders'' {{ISBN|978-1-476-67000-3}} p. 99</ref> In Januarie 2007 is Termini se liggaam opgegrawe om [[DNS]]-monsters te kry en met semenmonsters aan Walkowicz se liggaam te vergelyk. Dit het bewys hy was nie vir haar moord verantwoordelik nie. Alle fisieke bewyse van Colón of Maenza se liggaam het egter sedertdien verdwyn of is vernietig.<ref>''Alphabet Killer: The True Story of the Double Initial Murders'' {{ISBN|978-1-476-67000-3}} pp. 68-69</ref> Nog ’n verdagte is die reeksmoordenaar [[Kenneth Bianchi]], wat ten tye van die moorde ’n roomysverkoper in Rochester was. Hy het op plekke naby die eerste twee moordvondste gewerk. Bianchi het in Januarie 1976 van Rochester na [[Los Angeles]] verhuis. Tussen 1977 en 1978 het hy en sy neef [[Angelo Buono jr.]] die [[Hillside Strangler]]-moorde op 10 meisies en jong vroue tussen 12 en 28 jaar oud gepleeg.<ref name="D&C_Bianchi">{{cite news |first=Gary |last=Craig |title=Serial killer Bianchi Denies He is 'Double Initial' Slayer |url=http://www.democratandchronicle.com/article/20090302/NEWS01/903020343 |work=Democrat and Chronicle |publisher=Gannett |location=Rochester, New York |page=6A |date=2 Maart 2009 |accessdate=2 Maart 2009}}</ref> Bianchi is nooit van die Alfabetmoorde aangekla nie en het enige skuld heftig ontken.<ref name="ser" /> Hy het egter, terwyl hy in Rochester gewoon het, met ’n voertuig van dieselfde model en kleur gery as die een wat ooggetuies beskryf het.<ref>''The Encyclopedia of Unsolved Crimes'' {{ISBN|978-0-816-07818-9}} p. 7</ref> In April 2011 is die 77-jarige Joseph Naso in [[Reno]], [[Nevada]], in hegtenis geneem vir die moord op vier vroue in [[Kalifornië]] tussen 1977 en 1994. Al vier was vermoedelik [[Prostitusie|prostitute]]<ref name="Burton">{{cite news | author=Justin Berton | url=http://articles.sfgate.com/2011-07-07/bay-area/29745957_1_case-law-safe-deposit-box-conduct-legal-research | title=Joseph Naso Now Wants an Attorney for Murder Trial | publisher=SFGate.com | date=7 Julie 2011 | accessdate=20 Augustus 2011 | archive-date= 2 Februarie 2013 | archive-url=https://archive.today/20130202090153/http://articles.sfgate.com/2011-07-07/bay-area/29745957_1_case-law-safe-deposit-box-conduct-legal-research | url-status=dead }}</ref><ref name="Lee">{{cite news | author=Henry K. Lee | url=http://articles.sfgate.com/2011-06-17/bay-area/29668591_1_list-photos-carmen-colon | title=Slaying Suspect Joseph Naso Kept Notes on Victims | publisher=SFGate.com | date=17 Junie 2011 | accessdate=20 Augustus 2011 | archive-date= 2 Februarie 2013 | archive-url=https://archive.today/20130202004547/http://articles.sfgate.com/2011-06-17/bay-area/29668591_1_list-photos-carmen-colon | url-status=dead }}</ref> en almal se naam het met dieselfde letter as hulle van begin.<ref>{{cite news|title=Eerie Similarites Noted in New York and California Cold Cases|url=http://www.nbcnews.com/id/42558019|accessdate=3 April 2012|work=NBC News|date=12 April 2011}}</ref> Naso het in die vroeë 1970's in Rochester gewoon en het dikwels tussen New York en Kalifornië gereis.<ref name="Burton" /><ref name="Lee" /><ref>{{cite web | last = Dearen | first = Jason |author2=Scott Sonner | title = What's In a Name? It May Link Calif, NY Cold Cases | work = The Salem News | publisher = A.P. | date = 13 April 2011 | url = http://www.salemnews.com/nationalnews/x1240518430/Whats-in-a-name-It-may-link-Calif-NY-cold-cases | accessdate = 3 April 2012}}</ref> Sy DNS het egter nie oorgestem met dié van die semen wat aan Walkowicz se liggaam gevind is nie.<ref>{{cite news|title=No Evidence Links Joseph Naso to Rochester's Double Initial Killings|url=https://eu.democratandchronicle.com/story/news/investigations/2011/05/09/no-evidence-links-joseph-naso-to-rochesters-double-initial-killings/77152328/|accessdate=4 Januarie 2020|work=Democrat and Chronicle|date=8 Mei 2011}}</ref><ref>{{cite news|title=Joseph Naso Sentenced to Death for California's 'Alphabet Murders'|url=https://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/northamerica/usa/10469773/Joseph-Naso-sentenced-to-death-for-Californias-Alphabet-Murders.html|accessdate=4 Januarie 2020|work=The Telegraph|date=23 November 2013}}</ref> Naso is op 18 Junie 2013 van die moord op die Kaliforniese vroue aangekla.<ref>{{cite news |url=http://www.nydailynews.com/news/national/accused-serial-killer-claims-monster-prosecutors-article-1.1375752 |title=Accused 'Double Initial' Serial Killer Joseph Naso on Trial for Killing Four Prostitutes, Claims He is Not the 'Monster' Prosecutors Say He Is |work=Daily News (New York) |publisher=Mortimer Zuckerman |date=18 Junie 2013 |accessdate=13 September 2014 }}</ref> Hy is op 20 Augustus aan die vier moorde skuldig bevind en op 22 November ter dood veroordeel.<ref>{{cite news |last=Klein |first=Gary |url=http://www.mercurynews.com/breaking-news/ci_24580867/marin-judge-sentences-joseph-naso-death-row-murders |title=Marin Judge Sentences Joseph Naso to Death Row for Murders of Six Women |work=San Jose Mercury News |date=22 November 2013 |accessdate=13 September 2014 }}</ref> == Verwysings == {{Verwysings|3}} == Bronne en verdere leesstof == {{refbegin}} * {{cite book|last1=Benson|first1=Michael|year=2010|title=Murder Times Two: Killer Twins|publisher=Pinnacle Books|location=New York|isbn=978-0-7860-3185-6}} * {{cite book|last1=Benson|first1=Michael|year=2015|title=The Devil at Genesee Junction: The Murders of Kathy Bernhard and George-Ann Formicola|url=https://archive.org/details/devilatgeneseeju0000bens|publisher=Rowman & Littlefield|location=Lambeth|isbn=978-1-4422-5233-2|pages=[https://archive.org/details/devilatgeneseeju0000bens/page/63 63]–68}} * {{cite book|last1=Cawthorne|first1=Nigel|year=2007|title=The Mammoth Book of Killers at Large|url=https://archive.org/details/mammothbookofkil0000cawt|publisher=Robinson Publishing|location=Londen|isbn=978-1-84529-631-5}} * {{cite book|last1=Farnsworth|first1=Cheri L.|year=2010|title=Alphabet Killer: The True Story of the Double Initial Murders|url=https://archive.org/details/alphabetkillertr0000farn|publisher=Stackpole Books|isbn=978-0-8117-0632-2}} * {{Cite book|last= Lane|first= Brian|last2= Gregg|first2= Wilfred|title= The Encyclopedia Of Serial Killers|origyear= 1992|year= 1995|publisher= Berkley Books|location= New York City|isbn= 0-425-15213-8|ref= harv|url-access= registration|url= https://archive.org/details/encyclopediaofse00lane}} * {{cite book|last=Newton|first=Michael|title=Still at Large: A Casebook of 20th Century Serial Killers who Eluded Justice|url=https://archive.org/details/stillatlargecase0000newt|year=1999|publisher=Loompanics Unlimited |location=Washington|isbn=978-1-55950-184-2}} * {{cite book|last=Newton|first=Michael|title=The Encyclopedia of Unsolved Crimes|url=https://archive.org/details/encyclopediaofun0002newt|year=2009|publisher=Facts on File |location=New York|isbn=978-0-8160-7818-9}} * {{cite book|last=Schechter|first=Harold|title=The A to Z Encyclopedia of Serial Killers|year=1996|publisher=Pocket Books |location=New York|isbn=978-1-4766-7000-3}} * {{cite book|last=Thompson|first=Emily G.|title=Unsolved Child Murders: Eighteen American Cases, 1956–1998|url=https://archive.org/details/unsolvedchildmur0000emil|year=2018|publisher=McFarland & Company Inc. |location=Noord-Carolina|isbn=978-1-4766-7000-3}} * {{cite book|last=Tubman|first=Donald A.|title=Nightmare in Rochester: The Double-Initial Murders|year=2018|publisher=Amazon Kindle Direct Publishing |location=VSA|isbn=978-1-79016-809-5}} {{refend}} == Skakels == * [https://www.nytimes.com/1973/12/24/archives/three-rapemurders-stir-rochester-area-3-rapemurders-in-2-years-stir.html Nuusartikel] oor die Alfabetmoorde * [https://www.unsolvedcasebook.com/the-alphabet-murders/ ''The Alphabet Murders''] by unsolvedcasebook.com {{vertaaluit| taalafk = en | il = Alphabet murders}} {{Normdata}} [[Kategorie:Amerikaanse reeksmoordenaars]] [[Kategorie:Ongeïdentifiseerde mense]] nvu80bdmhooq424tflxniw9p6oqw109 0 365076 2974628 2964913 2026-10-01T20:57:37Z Jcb 223 2974628 wikitext text/x-wiki {{Weesbladsy}} {{TITELAANSIG|''Temple du Marais''}} {{Inligtingskas Kerk | naam=Temple du Marais | beeld=Temple Sainte-Marie rue Saint-Antoine 4.jpg | breedte=250px | onderskrif=Die argitektonies indrukwekkende Temple du Marais soos gesien vanaf die straat | vorige_naam= | sluit_in= | denominasie=[[Protestantisme]]<ref>{{fr}} {{cite web |url=http://temple.dumarais.fr/evangelisation/ |title=Evangélisation |publisher=Temple du Marais}}</ref> | klassis= | huidige_predikant=Gilles Boucomont, Caroline Bretones | kombinasie= | belydende_lidmate=300<ref>{{fr}} {{cite web |url=http://www.la-croix.com/Religion/Actualite/L-etonnant-succes-du-temple-du-Marais-2013-09-27-1026893 |title=L'étonnant succès du temple du Marais |publisher=La Croix |author=Laure Salamon |date=27 September 2013}}</ref> | dooplidmate= | adres=17 rue Saint-Antoine, 75004 4e arrondissement de Paris, Parys | webtuiste=[https://www.eglisereformee.dumarais.fr/ www.eglisereformee.dumarais.fr] | stigting= | afgestig= | eerste_predikant= | ontbind= | ingelyf= | ingelyf_by= | saamgesmelt_met= }} Die '''Temple du Marais''', soms bekend as die '''Temple Sainte-Marie''', of histories, as die '''Kerk van Sainte Marie de la Visitation''', is 'n [[Protestantisme|Protestantse]] [[kerk]] wat geleë is in die [[4de arrondissement van Parys]] in die distrik [[Le Marais]] by Rue Saint-Antoine 17. Dit is oorspronklik gebou as 'n [[Rooms-Katoliek]]e [[klooster]] deur die ''Kloosterorde van die Visitasie van die Heilige Maria'', waarvan die susters algemeen bekendstaan as die ''Visitandines''. Die kerk is tydens die [[Franse Rewolusie]] gesluit en later aan 'n [[Protestantisme|Protestantse]] gemeente gegee wat tot vandag toe nog die bediening aldaar voortsit. Die naaste [[Paryse Metro|metro]]-stasie is Bastille. == Katolieke klooster == [[Lêer:Joanna de Chantal.jpg|duimnael|links|Jane Frances de Chantal, die stigter van die klooster]] [[Lêer:Turgot map Paris KU 06.jpg|duimnael|links|200px|Detail van die Turgot kaart van Parys wat die omgewing rondom die kerk in die 1730's toon. Die kerk is 'n halwe blok geleë vanaf die Bastille vesting]] Die ''Orde van die Visitasie van Heilige Maria'' is in 1610 gestig deur Sint Francis de Sales en Sint Jane Frances de Chantal in Annecy as 'n Katolieke orde van nonne. In 1619 is daar 'n aanvang geneem met 'n klooster, wat die huidige kerk gebou het. Die kruin van die orde word nog steeds bokant die ingang van die roosvenster vertoon.<ref>{{en}} {{cite journal|last1=Pernin|first1=Raphael|title=Visitation Order|journal=The Catholic Encyclopedia|date=1912|volume=15|url=http://www.newadvent.org/cathen/15481a.htm|publisher=Robert Appleton|location=New York}}</ref> Die gebou is in 1632 deur François Mansart in die [[Barok]]-styl ontwerp. Die kerk se weldoener, Noël Brûlart de Sillery, 'n bewonderaar van die [[Panteon]] in Rome, het 'n gesentraliseerde plan begeer. Mansart, ongetwyfeld ook beïnvloed deur die kapel van die Château d'Anet, het 'n hoogs oorspronklike ontwerp gelewer, met agt gekonnekteerde subsidiêre ruimtes rondom die sentrale {{convert|44|ft|m|adj=on|order=flip|abbr=off}} koepel.<ref name="egl">{{fr}} {{cite web|title=Eglise Reformée du Marais|url=http://www.parismarais.com/en/visit-le-marais/history-of-the-marais/places-of-worship.html|website=Paris Marais}}</ref> Die ontwerp van die buitekant is ook redelik oorspronklik, met die drie komponente op straatvlak, die boog met sy [[Michelangelo]]-geïnspireerde portaal en kruis wat uitsteek, te wete die ''toit à l'impèriale'' met 'n lantern en die kruis bo die spits, wat die oog hemelwaarts trek.<ref name="ayers">{{en}} {{cite book|last1=Ayers|first1=Andrew|title=The Architecture of Paris: An Architectural Guide|date=2004|publisher=Edition Axel Menges|isbn=978-3-930698-96-7|page=102|url=https://books.google.com/books?id=0eJxj9Xos_UC&q=Fran%C3%A7ois+Mansart+rue+saint-antoine&pg=PA102}}</ref> Die konstruksie van die gebou is behartig deur Michel Villedo.<ref name="penin">{{fr}} {{cite web|last1=Pénin|first1=Marie-Christine|title=Couvent des Filles de la Visitation Sainte-Marie de la rue Saint-Antoine|url=http://www.tombes-sepultures.com/crbst_953.html|website=Tombes Sépultures dans les cimetières et autres lieux}}</ref> Sint Vincent de Paul was agt-en-twintig jaar lank die geestelike leier van die klooster.<ref name="paris">{{en}} {{cite web|title=Temples in Paris: Catholic churches and other places devoted to Protestant worship after the Concordat in 1801|url=http://www.museeprotestant.org/en/notice/paris-2/|website=Musée virtuel du Protestantisme}}</ref> Die kerk se krip, wat in 1665 voltooi is, was die mausoleum vir die familie van Nicolas Fouquet, die Superintendent van Finansies vir [[Lodewyk XIV van Frankryk|Louis XIV]], wie se oorskot 'n jaar na sy dood na Parys geneem is. Die graftombe van Henri, Markies de Sévigné, die man van die bekende skryfster Marie de Rabutin-Chantal, is ook geleë in die kerk.<ref name="penin" /> Tydens die [[Franse Rewolusie]] is die klooster in 1790 beset en die meubels verkoop. Die gebou is omskep in 'n stoorplek vir boeke. In 1792 is die susters verdryf. Die "Vereniging vir Vriende van die Reg", wat gelei is deur die courtesan Theroigne de Mericourt, het die kapel vir vergaderings gebruik. In 1796 is die geboue verkoop en later afgebreek.<ref name="ayers" /><ref name="paris" /> Na die rewolusie het die susters hul klooster weer opgerig as die ''Monastère de la Visitation'' in Denfert-Rochereaulaan 68, waar dit tot vandag toe steeds voortgaan.<ref>{{fr}} {{cite web|title=Monastère de la Visitation|url=http://www.monastic-euro.org/index.php?option=com_monastic&view=monastere&task=detail&idp=158|website=Monastic Euro|access-date= 3 Desember 2020|archive-date=22 November 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181122005421/http://www.monastic-euro.org/index.php?option=com_monastic&view=monastere&task=detail&idp=158|url-status=dead}}</ref> Die oorskot van die beskermheer van die klooster, Noël Brûlart de Sillery, sowel as van Biskop André Frémiot (Aartsbiskop van Bourges en broer van Jane de Chantal), is in 1836 na die nuwe ligging geneem, eerder as om dit in 'n Protestantse kerk te laat.<ref name="penin" /> == Protestante Kerk == [[Lêer:Paris Commune rue Saint-Antoine.jpg|links|duimnael|200px|Die kerk tydens die Paryse Commune, toe dit aansienlike skade opgedoen het]] Na die Concordat van 1801 is die kerk saam met Sint-Louis-du-Louvre en die kapel van die Pentemont Abdy oorgedra vir die gebruik van Gereformeerde gelowiges in Parys, wat sedert die herroeping van die [[Edik van Nantes]] in 1685 gedwing is om in die geheim of in die kapelle van buitelandse ambassades te aanbid. Tydens pastoor Paul-Henri Marron se eerste preek in die nuwe kerk het hy opgemerk hoe Protestante nou in vryheid en veiligheid kan aanbid, tussen die simbole van die onderdrukking van hul voorgeslagte, die [[Bastille]] en die tuiste van die [[Jesuïet]]e in die Lycée Charlemagne.<ref>{{fr}} {{cite book|title=Paris guide par les principaux écrivains et artistes de la France|date=1867|publisher=A. Lacroix , Verboeckhoven|location=Paris|page=[https://archive.org/details/parisguide03unkngoog/page/n839 766]|url=https://archive.org/details/parisguide03unkngoog|quote=temple pentemont restauration.}}</ref> Die kerk was die tuiste van die beroemde stadsbeplanner, Georges-Eugène Haussmann, en die argitek Victor Baltard, tydens hul studentedae aan die Lycée Henri-IV. Alhoewel Baltard 'n Lutherse gelowige was, het hy hom geskaar by sy meer radikale Protestantse eweknieë en na die strenger [[Calvinisme|Calvinistiese]] kerk gegaan.<ref>{{en}} {{cite book|last1=Mead|first1=Christopher Curtis|title=Making Modern Paris: Victor Baltard's Central Markets and the Urban Practice of Architecture|date=2012|publisher=University of Pennsylvania Press|page=26|isbn=978-0-271-05087-4|url=https://books.google.com/books?id=9yI7Aepi5I0C&q=%22Temple+Sainte-Marie%22+dimensions&pg=PA26}}</ref> In 1830 was die kerk die ligging vir die staatsbegrafnis van Benjamin Constant.<ref name="paris" /> Die gebou is in Mei 1871 tydens die Paryse Commune beskadig deur hewige gevegte by 'n barrikade direk voor die kerk.<ref>{{fr}} {{cite book|last1=Villate|first1=Laurent|title=Vivre et survivre dans le Marais.|publisher=Editions Le Manuscrit|page=239|isbn=9782748151336|url=https://books.google.com/books?id=Ho3IGWoAZrYC&q=barricade+de+la+rue+saint-antoine+temple+marais&pg=PA239}}</ref> Restourasiewerk is in 1874 deur Marcellin Varcollier onderneem. Die standbeelde is gemaak deur Ernest-Eugène Hiolle.<ref name="egl" /> Die orrel van die kerk is in 1895 deur Joseph Merklin gebou, met bykomende werk deur Haerpfer in 1960, en Heddelin in 1992.<ref>{{fr}} {{cite web|title=Paris, temple Sainte Marie|url=http://orgue.free.fr|website=Les Orgues de France}}</ref> Elisée Lacheret het in 1902 die predikant van die kerk geword. Hy was afkomstig van die meer teologies-liberale ''Temple Protestant de l'Oratoire du Louvre''. As president van die permanente kommissie van die Hervormde Kerk het hy 'n belangrike rol gespeel tydens die debat wat gelei het tot die ''Laïcité''-beleid wat in 1905 die kerk en staat in Frankryk geskei het.<ref>{{fr}} {{cite book|last1=Harismendy|first1=Patrick|title=Les protestants et la séparation des Eglises et de l'Etat|date=2005|publisher=Librairie Droz|page=603ff|isbn=9782600010443|url=https://books.google.com/books?id=xNOB2EvV_gUC&q=d%E2%80%99Elis%C3%A9e+Lacheret&pg=PA605}}</ref> 'n Gedenkplaat in die kerk herdenk sy rol in die versekering van die vrye beoefening van godsdiens sowel as in die organisering van die ''Eglises Réformées Evangéliques'', die evangeliese vleuel van die Gereformeerde kerk.<ref>{{fr}} {{cite web|title=Pasteur Elisée Lacheret|url=http://sitepasteurs.free.fr/bios/lacheret.htm|website=Site Pasteurs}}</ref> Tydens die wêreldoorloë is die kerk se krip gebruik as 'n skuilplek vir bombardemente.<ref name="peu">{{fr}} {{cite web|title=Un peu d'histoire sur le temple et ses pierres|url=http://temple.dumarais.fr/un-peu-dhistoire-sur-le-temple-et-ses-pierres/|website=Temple du Marais}}</ref> Die kerk bly vandag voortleef as deel van die Verenigde Protestantse Kerk van Frankryk en het die afgelope jare geweldige groei getoon; van 'n handvol kerkgangers in 2004, tot 300 weeklikse besoekers, meestal onder die ouderdom van 40.<ref>{{fr}} {{cite web|last=Salamon|first=Laure|title=L'étonnant succès du temple du Marais|url=http://www.la-croix.com/Religion/Actualite/L-etonnant-succes-du-temple-du-Marais-2013-09-27-1026893|date=September 27, 2013|website=La Croix}}</ref> Daar is [[Frans]]e dienste op Sondae om 10:30, 'n Afrika gemeenskapsdiens (in Frans) om 13:00, 'n [[Japannees|Japannese]] diens om 16:00, en 'n [[Arabies]]e diens om 18:00. Die gemeente hou ook baie aktiwiteite deur die week, waaronder gebeds- en Bybelstudiegroepe.<ref>{{en}} {{cite web|title=News in English|url=http://temple.dumarais.fr/news-in-english/|website=Temple du Marais}}</ref> Die kerk is oop vir toeriste op Saterdagmiddae van 15:30 tot 17:30 en vrywilligers bied ook toere aan.<ref name="peu" /> == Galery == <gallery mode=packed heights=200px> Lêer:Commune de Paris 25 mai combat à Saint-Antoine.jpg|Gevegte speel reg voor die kerk af op 25 Mei 1871 tydens die Paryse Commune Lêer:Temple du Marais.jpg|Die kerk voor restourasie van die fasade Lêer:Paris TempleduMarais Portail101.JPG|Die deur met die standbeelde van liefdadigheid (regs) en religie (links) deur Ernest-Eugène Hiolle Lêer:Temple Sainte-Marie.jpg|Die kerk word verlig gedurende die aand, met die spits en die ''toit à l'impèriale'' wat agter die kruisboog reis Lêer:Temple du Marais Nuit Blanche 2010.jpg|'n Kunsopvoering tydens Nuit Blanche, 2010 </gallery> == Verwysings == {{Verwysings|4}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie|Temple du Marais}} * {{fr}} [https://www.eglisereformee.dumarais.fr/ Amptelike webwerf] * {{fr}} [https://www.youtube.com/watch?v=Z3aDNjnYaYA Video van die kerk se argitektuur] * {{fr}} [https://www.youtube.com/watch?v=oMj_IHSGPv4 'n Kunsopvoering in die kerk tydens Nuit Blanche 2010] {{Koördinate|48|51|12|N|2|21|59|O|region:FR_type:landmark|aansig=titel}} {{Normdata}} [[Kategorie:Geboue en strukture in Parys]] [[Kategorie:Kerkgeboue in Frankryk]] [[Kategorie:Calvinisme]] fg4dbh0tarv7skbrmbyino2vhorxnwc 100 367656 2974610 2965193 2026-10-01T20:25:17Z BurgertB 2401 Bygewerk 2974610 wikitext text/x-wiki {| | {{nowrap|'''1 Oktober'''}} || [[Maan]] by [[perigeum]] |- | {{nowrap|'''4 Oktober'''}} || [[Saturnus]] in [[Opposisie (sterrekunde)|opposisie]] |- | {{nowrap|'''5 Oktober'''}} || Maan naby [[Mars]] |- | {{nowrap|'''12 Oktober'''}} || Maan, [[Venus]] en [[Mercurius]] in 'n lyn en naby mekaar |- | {{nowrap|''' 16 Oktober'''}} || Maan by [[apogeum]] |- | {{nowrap|'''24 Oktober'''}} || Maan naby [[Neptunus]] en Saturnus |- | {{nowrap|'''26 Oktober'''}} || Volmaan |- | {{nowrap|'''28 Oktober'''}} || Maan naby die [[Plejades (sterreswerm)|Plejades]] (Sewe Susters) |} csi9fpxqipk8tq2u9wofdbrht8bnpfx 0 373888 2974632 2974339 2026-10-01T21:00:12Z SpesBona 2720 Uitgebrei 2974632 wikitext text/x-wiki {{sporttoekoms}} {{Inligtingskas Krieketwêreldbeker | naam = Krieketwêreldbeker 2027 | beeld = Krieketwêreldbeker 2027.svg | beeldgrote = 250px | onderskrif = Kenteken van die Krieketwêreldbeker 2027 | vanafdatum = 2 Oktober | totdatum = 21 November | bestuurder = [[Internasionale Krieketraad]] (IKR) | krieketformaat = [[Internasionale eendagwedstryd|Internasionale eendagkrieket]] (EDI) | toernooiformaat = Superreeks, Groepfase, Super Sewe en uitklopfase | gashere = {{vlagland|Suid-Afrika}}<br />{{vlagland|Zimbabwe}}<br />{{vlagland|Namibië}} | kampioen = | naaswenner = | getal = | deelnemers = 14 (36 kwalifiseer) | wedstryde gespeel = 57 | bywoning = | speler van die reeks = | meeste lopies = | meeste paaltjies = | vorige jaar = 2023 | vorige toernooi = Krieketwêreldbeker 2023 | volgende jaar = 2031 | volgende toernooi = Krieketwêreldbeker 2031 }} Die '''Krieketwêreldbeker 2027''' ([[Engels]]: ''2027 Cricket World Cup'') word van 2 Oktober tot 21 November 2027 in [[Suid-Afrika]], [[Zimbabwe]] en [[Namibië]] beslis.<ref name="Wedstrydskedule">{{en}} {{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/tournaments/icc-cricket-world-cup-2027/news/fixture-schedule-announced-for-icc-men-s-cricket-world-cup-2027 |title=Fixture schedule announced for ICC Men’s Cricket World Cup 2027 |publisher=[[Internasionale Krieketraad]] |date=1 Oktober 2026 |accessdate=1 Oktober 2026}}</ref> Dit is die 14de [[krieketwêreldbeker]]toernooi van die vierjaarlikse krieketwêreldkampioenskap in [[Internasionale eendagwedstryd|internasionale eendagkrieket]] (EDI) wat deur die [[Internasionale Krieketraad]] (IKR) aangebied word en ná die [[Krieketwêreldbeker 2003]] die tweede in [[Suider-Afrika]]. Die 2003-toernooi is deur Suid-Afrika, Zimbabwe en [[Kenia]] saam aangebied. Namibië sal vir die eerste keer ’n [[wêreldbeker]]toernooi aanbied. Daarbenewens is dit die eerste wêreldbekertoernooi in enige sportsoort wat beide Suid-Afrika en Zimbabwe vir ’n tweede keer huisves. [[Lêer:Icc cricket world cup trophy.jpg|duimnael|links|upright|Die Krieketwêreldbekertrofee waarom meegeding word]] 14 nasionale [[krieket]]spanne neem aan die Krieketwêreldbeker 2027 deel: Die medegashere [[Proteas|Suid-Afrika]] en [[Zimbabwiese nasionale krieketspan|Zimbabwe]], die agt beste spanne op die IKR se EDI-ranglys soos op 30 September 2026 ([[Afghaanse nasionale krieketspan|Afghanistan]], [[Australiese nasionale krieketspan|Australië]], [[Bengaalse nasionale krieketspan|Bangladesj]], [[Engelse nasionale krieketspan|Engeland]], [[Indiese nasionale krieketspan|Indië]], [[Nieu-Seelandse nasionale krieketspan|Nieu-Seeland]], [[Pakistanse nasionale krieketspan|Pakistan]] en [[Sri Lankaanse nasionale krieketspan|Sri Lanka]]), saam met die vier beste spanne van die Krieketwêreldbekerkwalifisering 2026. Vir die medegasheer Zimbabwe is dit die eerste deelname aan ’n krieketwêreldbekertoernooi sedert [[Krieketwêreldbeker 2015|2015]], waarmee vir die eerste keer in twaalf jaar albei Afrikaspanne aan dieselfde krieketwêreldbekertoernooi deelneem. Tydens die Krieketwêreldbeker 2027 word 57 wedstryde gespeel, waaronder drie tydens die Superreeks, 30 tydens die groepfase, 21 in die Super Sewe, en drie in die uitklopfase, insluitende die eindstryd. Die drie laagste geplaasde spanne beslis drie wedstryde in ’n Superreeks, waarna die beste span na die groepfase deurdring. Die ander twaalf spanne word in twee groepe van ses elk verdeel, waarvan elke span een keer teen al die ander spanne in die groep speel. Die drie beste spanne van elke groep en die sewende beste span kwalifiseer hierna vir die Super Sewe, waarvandaan die vier beste spanne vir die halfeindrondte kwalifiseer en die wenners mekaar in die eindstryd ontmoet. Elke wedstryd bestaan uit 50 boulbeurte per span.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/news/icc-revamp-formats-for-marquee-men-s-events |title=ICC revamp formats for marquee men’s events |publisher=[[Internasionale Krieketraad]] |date=15 Julie 2026 |accessdate=1 Oktober 2026}}</ref><ref name="Formaat">{{en}} {{cite web |url=https://www.cricinfo.com/story/icc-adds-super-series-and-super-7-twist-to-2027-odi-world-cup-1545709 |title=ICC adds Super Series and Super 7 twist to 2027 ODI World Cup |publisher=Cricinfo |date=15 Julie 2026 |accessdate=1 Oktober 2026}}</ref> Die sewe beste spanne sal saam met die gasheer Indië ook regstreeks vir die [[Kampioenetrofee 2029]] kwalifiseer. Australië is die verdedigende kampioen nadat hulle die vorige [[Krieketwêreldbeker 2023]] teen die gasheer Indië gewen het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.cricinfo.com/series/icc-cricket-world-cup-2023-24-1367856/india-vs-australia-final-1384439/match-report |title=Head's magnificent 137 leads Australia to sixth World Cup title |publisher=Cricinfo |author=Andrew Miller |date=19 November 2023 |accessdate=1 Oktober 2026}}</ref> == Toewysing == [[Krieket Suid-Afrika]] het in Mei 2021 aangekondig dat hy ’n bod vir die Krieketwêreldbeker 2027 ingedien het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://sports.ndtv.com/cricket/south-africa-to-bid-for-2027-cricket-world-cup-2425615 |title=South Africa To Bid For 2027 Cricket World Cup |publisher=NDTV Sports |date=1 Mei 2021 |accessdate=1 Oktober 2026}}</ref> Die Internasionale Krieketraad het die gasheerlande van beide die 2027- en 2031-manstoernooie op 16 November 2021 aangewys.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/news/2354682 |title=USA to stage T20 World Cup: 2024–2031 ICC Men's tournament hosts confirmed |publisher=[[Internasionale Krieketraad]] |date=16 November 2021 |accessdate=1 Oktober 2026}}</ref> Suid-Afrika, Zimbabwe en Namibië is gesamentlik as gashere vir die 2027-toernooi benoem, terwyl die [[Krieketwêreldbeker 2031|2031-toernooi]] aan [[Indië]] en [[Bangladesj]] toegewys is.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.cricinfo.com/story/usa-co-hosts-for-2024-t20-wc-pakistan-gets-2025-champions-trophy-india-and-bangladesh-2031-world-cup-1289589 |title=USA co-hosts for 2024 T20 WC, Pakistan gets 2025 Champions Trophy, India and Bangladesh 2031 World Cup |publisher=Cricinfo |author=Nagraj Gollapudi |date=16 November 2021 |accessdate=1 Oktober 2026}}</ref> Voorheen het Namibië en Zimbabwe saam die [[o. 19-krieketwêreldbeker]] 2026 aangebied, wat as ’n voorbereiding op die seniortoernooi gedien het; Namibië het tydens dié toernooi vir die eerste keer as gasheer van ’n vername kriekettoernooi opgetree.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://emergingcricket.com/events/u19-world-cup/four-associates-to-host-under-19-world-cups/ |title=Four Associates to host Under-19 World Cups |publisher=Emerging Cricket |author=Tom Grunshaw |date=14 November 2022 |accessdate=1 Oktober 2026}}</ref> == Voorbereiding == In voorbereiding op die Krieketwêreldbeker 2027 is in Augustus 2025 ’n reëlingskomitee van 15 lede aangestel. [[Trevor Manuel]] is as die voorsitter aangewys.<ref name=comm>{{en}} {{cite web |url=https://www.thestatesman.com/sports/trevor-manuel-appointed-chair-of-2027-icc-world-cup-organising-committee-1503474929.html |title=Trevor Manuel appointed chair of 2027 ICC World Cup organising committee |publisher=The Statesman |date=21 Augustus 2025 |accessdate=1 Oktober 2026}}</ref> Die voormalige adjunkpresident [[Phumzile Mlambo-Ngcuka]] is ook aangewys as een van die sewe onafhanklike direkteure van die reëlingskomitee.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.outlookindia.com/sports/cricket/odi-world-cup-2027-local-organising-committee-trevor-manuel-head-15-member-team |title=ODI World Cup 2027 Organising Committee Revealed: Trevor Manuel To Lead 15-Member Team |publisher=Outlook |author=Navneet Oberoi |date=21 Augustus 2025 |accessdate=1 Oktober 2026}}</ref> == Deelnemers == === Kwalifisering === [[Lêer:Qualification Pathway for 2027 ICC Cricket World Cup 2.png|duimnael|Grafiek van die kwalifiseringsproses vir die Krieketwêreldbeker 2027]] Die medegashere [[Proteas|Suid-Afrika]] en [[Zimbabwiese nasionale krieketspan|Zimbabwe]], asook die agt beste spanne op die IKR se EDI-ranglys soos op 30 September 2026 het regstreeks vir die Krieketwêreldbeker 2027 gekwalifiseer, terwyl die oorblywende vier plekke tydens die Krieketwêreldbekerkwalifisering 2027 beslis sal word.<ref name="Formaat" /> Hoewel Namibië tydens die toernooi vir die eerste keer as gasheer optree, sal hulle as ’n assosiaatlid nie regstreeks vir die toernooi kan kwalifiseer nie en [[Namibiese nasionale krieketspan|Namibië]] sal aan die Krieketwêreldbekerkwalifisering moet deelneem.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.cricket.com/news/icc-announces-qualification-pathway-for-2027-world-cup-1668316873192 |title=ICC announces qualification pathway for 2027 World Cup |publisher=Cricket.com |author=Pramod Ananth |date=13 November 2022 |accessdate=14 Maart 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230314001834/https://www.cricket.com/news/icc-announces-qualification-pathway-for-2027-world-cup-1668316873192 |archive-date=14 Maart 2023 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Die wenner van die Krieketwêreldbekerkwalifisering sal regstreeks na die groepfase deurdring en die Superreeks oorspring.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.cricinfo.com/story/odi-world-cup-qualifier-winner-gains-direct-entry-to-2027-main-round-1546041 |title=ODI World Cup Qualifier winner gains direct entry to 2027 main round |publisher=Cricinfo |author=Nagraj Gollapudi |date=17 Julie 2026 |accessdate=1 Oktober 2026}}</ref> Die twee naasbeste spanne op die IKR se EDI-ranglys, wat nie daarin kon slaag om regstreeks vir die toernooi te kwalifiseer nie, sal aan die Krieketwêreldbekerkwalifisering deelneem, waartydens die vier oorblywende plekke beslis sal word.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.cricinfo.com/story/world-cup-2027-qualifier-set-to-be-played-from-february-22-to-march-23-1548740 |title=World Cup 2027 Qualifier set to be played from February 22 to March 23 |publisher=Cricinfo |author=Nagraj Gollapudi |date=5 Augustus 2026 |accessdate=1 Oktober 2026}}</ref> Aan die Krieketwêreldbekerkwalifisering sal ook die vier beste spanne van die Krieketwêreldbekerliga 2 2024–2026 (gehou tussen Februarie 2024 en Desember 2026) en die vier beste spanne van die uitspeeltoernooi 2026 deelneem.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.olympics.com/en/news/cricket-odi-world-cup-2027-qualified-teams-list |title=Cricket World Cup 2027 qualified teams – full list |publisher=[[Internasionale Olimpiese Komitee]] |author=Andre Pitts |date=28 Augustus 2026 |accessdate=1 Oktober 2026}}</ref> === Kwalifiserende spanne === Die volgende tien spanne het reeds vir die Krieketwêreldbeker 2027 gekwalifiseer. Later kan nog vier spanne aansluit. [[Lêer:2027 Men's Cricket World Cup Participating nations.svg|duimnael|400px|Uitslag van die kwalifisering; altesaam 36 spanne het deelgeneem. {{sleutel|#0000ff|Regstreeks gekwalifiseer as gasheer of deur die IKR se EDI-ranglys}} {{sleutel|#00cc54ff|Spanne wat nog regstreeks kan kwalifiseer}} {{sleutel|#f48a00ff|Spanne wat aan die kwalifisering deelneem}} {{sleutel|#ffc900|Nie gekwalifiseer nie}} {{sleutel|#737373ff|Nie deelgeneem nie}}]] {| class="wikitable sortable" !Span !Kwalifiseringmetode !Verskynings by eindstryde !Laaste verskyning !Vorige beste prestasie |- |{{Cr-ZA}} | rowspan="2" |'''Gashere''' |Tiende |[[Krieketwêreldbeker 2023|2023]] |Halfeindrondte <small>([[Krieketwêreldbeker 1992|1992]], [[Krieketwêreldbeker 1999|1999]], [[Krieketwêreldbeker 2007|2007]], [[Krieketwêreldbeker 2015|2015]], [[Krieketwêreldbeker 2023|2023]])</small> |- |{{Cr-ZW}} |Tiende |[[Krieketwêreldbeker 2015|2015]] |Super Ses <small>([[Krieketwêreldbeker 1999|1999]], [[Krieketwêreldbeker 2003|2003]])</small> |- |{{Cr-AF}} | rowspan="8" |EDI-ranglys op<br />30 September 2026 |Vierde |[[Krieketwêreldbeker 2023|2023]] |Groepfase <small>([[Krieketwêreldbeker 2015|2015]], [[Krieketwêreldbeker 2019|2019]], [[Krieketwêreldbeker 2023|2023]])</small> |- |{{Cr-AU}} |14de |[[Krieketwêreldbeker 2023|2023]] |'''Kampioen''' <small>([[Krieketwêreldbeker 1987|1987]], [[Krieketwêreldbeker 1999|1999]], [[Krieketwêreldbeker 2003|2003]], [[Krieketwêreldbeker 2007|2007]], [[Krieketwêreldbeker 2015|2015]], [[Krieketwêreldbeker 2023|2023]])</small> |- |{{Cr-BD}} |Agtste |[[Krieketwêreldbeker 2023|2023]] |Kwarteindrondte <small>([[Krieketwêreldbeker 2015|2015]])</small> |- |{{Cr-EN}} |14de |[[Krieketwêreldbeker 2023|2023]] |'''Kampioen''' <small>([[Krieketwêreldbeker 2019|2019]])</small> |- |{{Cr-IN}} |14de |[[Krieketwêreldbeker 2023|2023]] |'''Kampioen''' <small>([[Krieketwêreldbeker 1983|1983]], [[Krieketwêreldbeker 2011|2011]])</small> |- |{{Cr-NZ}} |14de |[[Krieketwêreldbeker 2023|2023]] |Naaswenner <small>([[Krieketwêreldbeker 2015|2015]], [[Krieketwêreldbeker 2019|2019]])</small> |- |{{Cr-PK}} |14de |[[Krieketwêreldbeker 2023|2023]] |'''Kampioen''' <small>([[Krieketwêreldbeker 1992|1992]])</small> |- |{{Cr-LK}} |14de |[[Krieketwêreldbeker 2023|2023]] |'''Kampioen''' <small>([[Krieketwêreldbeker 1996|1996]])</small> |} == Stadions == Op 10 April 2024 het [[Krieket Suid-Afrika]] die agt stadions op sy kortlys bekend gemaak.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.firstpost.com/firstcricket/sports-news/south-africa-venues-2027-odi-world-cup-13758371.html |title=Wanderers, Kingsmead, Newlands confirmed as venues for 2027 ODI World Cup: Report |publisher=Firstpost |date=10 April 2024 |accessdate=1 Oktober 2026}}</ref> Pholetsi Moseki, [[hoof- uitvoerende beampte]] van dié krieketraad, het verduidelik dat van die elf IKR-geakkrediteerde stadions in Suid-Afrika die finale agt stadions volgens verskeie kriterias soos die beskikbaarheid van lughawens en hotelverblyf gekies is.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.business-standard.com/amp/cricket/world-cup/odi-world-cup-2027-wanderers-kingsmead-newlands-among-eight-sa-venues-124041000810_1.html |title=ODI World Cup 2027: Wanderers, Kingsmead, Newlands among eight SA venues |publisher=Business Standard |date=10 April 2024 |accessdate=1 Oktober 2026}}</ref> In Augustus 2025 is aangekondig dat Suid-Afrika 44 wedstryde dwarsdeur die agt gasheerstede sal huisves, terwyl die oorblywende tien wedstryde tussen Namibië en Zimbabwe verdeel sal word.<ref name=comm /> Die wedstryde in Namibië sal in die [[Nasionale Krieketstadion]] in [[Windhoek]] aangebied word.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/news/new-cricket-world-cup-2027-venue-hosts-thrilling-first-international-fixture |title=New Cricket World Cup 2027 venue hosts thrilling first international fixture |publisher=[[Internasionale Krieketraad]] |date=20 Maart 2025 |accessdate=1 Oktober 2026}}</ref> [[Zimbabwe Krieket]] bou tans ’n stadion in [[Victoria Falls]] met die amptelike naam [[Victoria Falls Internasionale Krieketstadion]] wat oorspronklik in Augustus 2026 geopen sou word.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.cricinfo.com/story/zimbabwe-cricket-flagship-stadium-at-victoria-falls-draws-criticism-1500407 |title=Will ZC reap benefits from investing heavily into Victoria Falls Stadium? |publisher=Cricinfo |author=Firdose Moonda |date=26 Augustus 2025 |accessdate=1 Oktober 2026}}</ref> Op 30 Julie 2026 het die Internasionale Krieketraad die uiteindelike plekke vir die Krieketwêreldbeker 2027 bevestig, insluitend die stadion in Victoria Falls wat tans in aanbou is.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.cricinfo.com/story/icc-confirms-12-host-cities-for-2027-men-s-odi-world-cup-1548090 |title=Johannesburg, Windhoek, Bulawayo among 12 host cities for 2027 men's ODI World Cup |publisher=Cricinfo |author=Firdose Moonda |date=30 Julie 2026 |accessdate=1 Oktober 2026}}</ref> <center> {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:90%" !colspan=5|{{vlagland|Suid-Afrika}} |- ! [[Paarl]], [[Wes-Kaap]] ! [[Oos-Londen]], [[Oos-Kaap]] ! [[Centurion]], [[Gauteng]] ! [[Durban]], [[KwaZulu-Natal]] |- | [[Bolandpark]] | [[Buffalopark]] | [[SuperSport-park]] | [[Kingsmead-stadion|Kingsmead]] |- | <small>{{Koördinate|33|44|29|S|18|59|54|O|type:landmark|aansig=inlyn|name=Bolandpark}}</small> | <small>{{Koördinate|33|0|24.14|S|27|55|09.72|O|type:landmark|aansig=inlyn|name=Buffalopark}}</small> | <small>{{Koördinate|25|51|35.69|S|28|11|43.35|O|type:landmark|aansig=inlyn|name=SuperSport-park}}</small> | <small>{{Koördinate|29|51|0.21|S|31|1|40.13|O|type:landmark|aansig=inlyn|name=Kingsmead}}</small> |- | Kapasiteit: '''10&nbsp;000''' | Kapasiteit: '''15&nbsp;000''' | Kapasiteit: '''22&nbsp;000''' | Kapasiteit: '''25&nbsp;000''' |- | [[Lêer:Boland Park Cricket Ground.jpg|200px]] | | [[Lêer:SS park.jpg|200px]] | [[Lêer:Kingsmead2009.jpg|200px]] |- ! [[Bloemfontein]], [[Vrystaat]] ! [[Kaapstad]], Wes-Kaap ! [[Gqeberha]], Oos-Kaap ! [[Johannesburg]], Gauteng |- | [[Mangaung-ovaal]] | [[Nuweland-krieketveld|Nuweland]] | [[St. Georgespark, Port Elizabeth|St. Georgespark]] | [[Wanderersstadion|Wanderers]] |- | <small>{{Koördinate|29|7|0.04|S|26|12|18.97|O|type:landmark|aansig=inlyn|name=Mangaung-ovaal}}</small> | <small>{{Koördinate|33|58|25.32|S|18|28|8.16|O|type:landmark|aansig=inlyn|name=Nuweland}}</small> | <small>{{Koördinate|33|57|59.35|S|25|36|36|O|type:landmark|aansig=inlyn|name=St. Georgespark}}</small> | <small>{{Koördinate|26|7|52.17|S|28|3|26.69|O|type:landmark|aansig=inlyn|name=Wanderers}}</small> |- | Kapasiteit: '''20&nbsp;000''' | Kapasiteit: '''25&nbsp;000''' | Kapasiteit: '''19&nbsp;000''' | Kapasiteit: '''34&nbsp;000''' |- | | [[Lêer:Newlandsoverview.jpg|200px]] | [[Lêer:Sahara Oval St George's, uploaded 2005.jpg|200px]] | [[Lêer:The Wanderers 2.jpg|200px]] |- !colspan=3|{{vlagland|Zimbabwe}} !{{vlagland|Namibië}} |- ! [[Harare]] ! [[Bulawayo]] ! [[Victoria Falls]] ! [[Windhoek]] |- | [[Harare Sportklub]] | [[Queens Sportklub]] | [[Victoria Falls Internasionale Krieketstadion|Victoria Falls Int’l Krieketstadion]] | [[Nasionale Krieketstadion]] |- | <small>{{Koördinate|17|48|50.67|S|31|3|2.08|O|region:ZW_type:landmark|aansig=inlyn|name=Harare Sportklub}}</small> | <small>{{Koördinate|20|08|42.39|S|28|35|20.20|O|region:ZW_type:landmark|aansig=inlyn|name=Queens Sportklub}}</small> | <small>{{Koördinate|17|55|27.84|S|25|51|24.12|O|region:ZW_type:landmark|aansig=inlyn|name=Mosi-oa-Tunya Internasionale Krieketstadion}}</small> | <small>{{Koördinate|22|36|23.3|S|17|05|33.7|O|region:NA_type:landmark|aansig=inlyn|name=Nasionale Krieketstadion}}</small> |- | Kapasiteit: '''10&nbsp;000''' | Kapasiteit: '''12&nbsp;500''' | Kapasiteit: '''10&nbsp;000''' | Kapasiteit: '''7&nbsp;500''' |- | [[Lêer:Harare sports club.jpg|200px]] | | | [[Lêer:Namibia National Cricket Ground - Windhoek.jpg|200px]] |} {| cellpadding="0" style="border:0 solid darkgrey;" |- style="text-align:center;" |style="border:0 solid blue;"| {{Location map+|Namibië|width=250|float=left|caption=Plekke in Namibië|places= {{Location map~|Namibië|lat=-22.606463|long=17.092703|position=bottom|background=|label=[[Windhoek]]}} }} |style="border:0 solid #777;"| {{Location map+|Suid-Afrika|width=280|float=center|caption=Plekke in Suid-Afrika|places= {{Location map~|Suid-Afrika|lat=-33.741389|long=18.998333|position=top|background=|label=[[Paarl]]}} {{Location map~|Suid-Afrika|lat=-33.006706|long=27.919367|position=top|background=|label=[[Oos-Londen]]}} {{Location map~|Suid-Afrika|lat=-25.859914|long=28.195375|position=top|background=|label=[[Centurion]]}} {{Location map~|Suid-Afrika|lat=-29.850058|long=31.027814|position=bottom|background=|label=[[Durban]]}} {{Location map~|Suid-Afrika|lat=-29.116678|long=26.205269|position=bottom|background=|label=[[Bloemfontein]]}} {{Location map~|Suid-Afrika|lat=-33.9737|long=18.468933|position=bottom|background=|label=[[Kaapstad]]}} {{Location map~|Suid-Afrika|lat=-33.966486|long=25.61|position=bottom|background=|label=[[Gqeberha]]}} {{Location map~|Suid-Afrika|lat=-26.131158|long=28.057414|position=bottom|background=|label=[[Johannesburg]]}} }} |style="border:0 solid #2a5;"| {{Location map+|Zimbabwe|width=250|float=right|caption=Plekke in Zimbabwe|places= {{Location map~|Zimbabwe|lat_deg=-17|lat_min=-50|lon_deg=31|lon_min=04|position=left|background=|label=[[Harare]]}} {{Location map~|Zimbabwe|lat_deg=-20|lat_min=-10|lon_deg=28|lon_min=34|position=right|background=|label=[[Bulawayo]]}} {{Location map~|Zimbabwe|lat_deg=-17|lat_min=-56|lon_deg=25|lon_min=50|position=right|background=|label=[[Victoria Falls]]}} }} |}</center> == Formaat == Die Krieketwêreldbeker 2027 word oor 51 dae tussen 14 verskillende spanne oor 57 wedstryde beslis. Dit begin op 2 Oktober op die Nasionale Krieketstadion in Windhoek met die openingswedstryd tydens die Superreeks. Die toernooi eindig op 21 November op Wanderers in Johannesburg met die eindstryd, waartydens die wenner die Krieketwêreldbekertrofee inpalm. === Kalender === Op 1 Oktober 2026, presies ’n jaar voor dié toernooi se begin, het die Internasionale Krieketraad saam met Krieket Suid-Afrika die wedstrydskedule bekendgestel.<ref name="Wedstrydskedule" /> Die volgende tabel dui die Krieketwêreldbeker 2027 se daaglikse program aan. ’n Rooi blokkie dui op beide die openings- en sluitingseremonie, ’n blou blokkie op die Superreeks, ’n pers blokkie op wedstryde tydens die groepfase, ’n siaan blokkie op die Super Sewe, ’n groen blokkie op wedstryde tydens die uitklopfase en ’n geel blokkie op die eindstryd. {| | {| class="wikitable left center" "style=margin:0.5em auto;font-size:95%;line-height:1.25em" |+ Aantal daaglikse wedstryde tydens die toernooi |- ! scope=col |Superreeks<br />Oktober ! scope=col |Sa<br />2 ! scope=col |So<br />3 ! scope=col |Ma<br />4 ! scope=col |Di<br />5 ! scope=col |Wo<br />6 |- align=center |align=left|Seremonies <!-- 2 -->| bgcolor=#d6325b | '''{{Afkorting|OS|Openingseremonie}}''' <!-- 3 -->| <!-- 4 -->| <!-- 5 -->| <!-- 6 -->| |- align=center |align=left|Superreeks <!-- 2 -->| bgcolor=#3399ff| 1 <!-- 3 -->| <!-- 4 -->| bgcolor=#3399ff| 1 <!-- 5 -->| <!-- 6 -->| bgcolor=#3399ff| 1 |- ! scope=col |Groepfase<br />Oktober ! scope=col |Do<br />7 ! scope=col |Vr<br />8 ! scope=col |Sa<br />9 ! scope=col |So<br />10 ! scope=col |Ma<br />11 ! scope=col |Di<br />12 ! scope=col |Wo<br />13 ! scope=col |Do<br />14 ! scope=col |Vr<br />15 ! scope=col |Sa<br />16 ! scope=col |So<br />17 ! scope=col |Ma<br />18 ! scope=col |Di<br />19 ! scope=col |Wo<br />20 ! scope=col |Do<br />21 ! scope=col |Vr<br />22 ! scope=col |Sa<br />23 ! scope=col |So<br />24 |- align=center | align=left|Groep A <!-- 7 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 8 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 9 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 10 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 11 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 12 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 13 -->| <!-- 14 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 15 -->| bgcolor=#c364f3| 2 <!-- 16 -->| <!-- 17 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 18 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 19 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 20 -->| <!-- 21 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 22 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 23 -->| <!-- 24 -->| bgcolor=#c364f3| 1 |- align=center |align=left| Groep B <!-- 7 -->| <!-- 8 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 9 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 10 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 11 -->| <!-- 12 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 13 -->| bgcolor=#c364f3| 2 <!-- 14 -->| <!-- 15 -->| <!-- 16 -->| bgcolor=#c364f3| 2 <!-- 17 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 18 -->| <!-- 19 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 20 -->| bgcolor=#c364f3| 2 <!-- 21 -->| <!-- 22 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 23 -->| bgcolor=#c364f3| 2 <!-- 24 -->| |- ! scope=col |Super Sewe<br />Oktober/November ! scope=col |Ma<br />25 ! scope=col |Di<br />26 ! scope=col |Wo<br />27 ! scope=col |Do<br />28 ! scope=col |Vr<br />29 ! scope=col |Sa<br />30 ! scope=col |So<br />31 ! scope=col |Ma<br />1 ! scope=col |Di<br />2 ! scope=col |Wo<br />3 ! scope=col |Do<br />4 ! scope=col |Vr<br />5 ! scope=col |Sa<br />6 ! scope=col |So<br />7 ! scope=col |Ma<br />8 ! scope=col |Di<br />9 ! scope=col |Wo<br />10 ! scope=col |Do<br />11 ! scope=col |Vr<br />12 ! scope=col |Sa<br />13 ! scope=col |So<br />14 |- align=center |align=left|Super Sewe <!-- 25 -->| bgcolor=#7DF9FF| 1 <!-- 26 -->| bgcolor=#7DF9FF| 1 <!-- 27 -->| bgcolor=#7DF9FF| 1 <!-- 28 -->| bgcolor=#7DF9FF| 1 <!-- 29 -->| bgcolor=#7DF9FF| 1 <!-- 30 -->| bgcolor=#7DF9FF| 1 <!-- 31 -->| bgcolor=#7DF9FF| 1 <!-- 1 -->| bgcolor=#7DF9FF| 1 <!-- 2 -->| bgcolor=#7DF9FF| 1 <!-- 3 -->| bgcolor=#7DF9FF| 1 <!-- 4 -->| bgcolor=#7DF9FF| 1 <!-- 5 -->| bgcolor=#7DF9FF| 1 <!-- 6 -->| bgcolor=#7DF9FF| 1 <!-- 7 -->| bgcolor=#7DF9FF| 1 <!-- 8 -->| bgcolor=#7DF9FF| 1 <!-- 9 -->| bgcolor=#7DF9FF| 1 <!-- 10 -->| bgcolor=#7DF9FF| 1 <!-- 11 -->| bgcolor=#7DF9FF| 1 <!-- 12 -->| bgcolor=#7DF9FF| 1 <!-- 13 -->| bgcolor=#7DF9FF| 1 <!-- 14 -->| bgcolor=#7DF9FF| 1 |- ! scope=col |Uitklopfase<br />November ! scope=col |Ma<br />15 ! scope=col |Di<br />16 ! scope=col |Wo<br />17 ! scope=col |Do<br />18 ! scope=col |Vr<br />19 ! scope=col |Sa<br />20 ! scope=col |So<br />21 |- align=center |align=left|Seremonies <!-- 15 -->| <!-- 16 -->| <!-- 17 -->| <!-- 18 -->| <!-- 19 -->| <!-- 20 -->| <!-- 21 -->| bgcolor=#d6325b | '''{{Afkorting|SS|Sluitingseremonie}}''' |- align=center |align=left|Uitklopfase <!-- 15 -->| <!-- 16 -->| bgcolor=#00cc33| 1 <!-- 17 -->| <!-- 18 -->| bgcolor=#00cc33| 1 <!-- 19 -->| <!-- 20 -->| <!-- 21 -->| bgcolor=#ffcc00| '''1''' |} | {| style="margin:0.5em auto;" wikitable right | colspan=2 |'''Verklaring''' |- | {{sleutel|#d6325b|Seremonies}} |- | {{sleutel|#3399ff|Superreks}} |- | {{sleutel|#c364f3|Groepwedstryde}} |- | {{sleutel|#7DF9FF|Super Sewe}} |- | {{sleutel|#00cc33|Uitklopfase}} |- | {{sleutel|#ffcc00|Eindstryd}} |} |} === Groepe === {| class="wikitable" style="width:98%;" !width=25%|[[#Groep A|Groep A]] !width=25%|[[#Groep B|Groep B]] |- | {{Cr-AF}}<br /> {{Cr-AU}}<br /> {{Cr-IN}}<br /> {{Cr-PK}}<br /> {{Cr-ZW}}<br /> {{geenvlag|Kwalifiseerder A}} | {{Cr-BD}}<br /> {{Cr-EN}}<br /> {{Cr-NZ}}<br /> {{Cr-LK}}<br /> {{Cr-ZA}}<br /> {{geenvlag|Kwalifiseerder B}} |} === Groepfase en Super Sewe === Die Krieketwêreldbeker 2027 word deur 14 nasionale krieketspanne beslis. Die drie laagste geplaasde spanne beslis in die Superreeks drie wedstryde, waarna die beste span na die groepfase deurdring. Die ander twaalf spanne word vir die groepfase in twee groepe van ses elk verdeel; elke span speel een wedstryd teen elk van die ander spanne in dieselfde groep, dus speel elke span vyf wedstryde in die groepfase. Twee punte word vir ’n oorwinning toegeken, een vir ’n gelykop of onbesliste wedstryd en geen punte vir ’n nederlaag: spanne wat met dieselfde aantal punte eindig, word volgens lopietempo, dan boultempo en dan die uitslag van die direkte ontmoeting gerangskik. Die drie beste spanne van albei groepe en die sewende beste span dring na die Super Sewe deur.<ref name="Formaat" /> Die Super Sewe word deur sewe spanne in een groep beslis, waartydens elke span een wedstryd teen elk van die ander spanne in dieselfde groep speel, dus speel elke span ses wedstryde in die Super Sewe. Die kwalifisering is gegrond op dieselfde kriterias as in die groepfase.<ref name="Formaat" /> === Uitklopfase === Van die begin van dié fase af neem die toernooi ’n uitklopformaat aan wat uit drie wedstryde bestaan: twee halfeindstryde en die eindstryd. Die vier beste spanne van die Super Sewe dring na die uitklopfase deur. Die eerste span speel teen die vierde span en die tweede span teen die derde span in die halfeindstryde. Elke wedstryd in die uitklopstadium moet met ’n oorwinning vir een van die spanne eindig. As daar ná albei kolfbeurte ’n gelykopuitslag is, sal die wedstryd deur ’n Superboulbeurt beslis word.<ref name="Formaat" /> === Effek op Kampioenetrofee 2029-kwalifisering === Die sewe beste spanne sal saam met die gasheer Indië regstreeks vir die Kampioenetrofee 2029 kwalifiseer. == Wedstryde == Die wedstryde word in vier fases opgedeel, naamlik die Superreeks, die groepfase, die Super Sewe en die uitklopfase.<ref name="Formaat" /> Die wedstrydskedule is op 1 Oktober 2026 deur beide Krieket Suid-Afrika en die Internasionale Krieketraad bekendgemaak.<ref name="Wedstrydskedule" /><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.cricinfo.com/story/wanderers-to-host-2027-men-s-odi-world-cup-final-as-well-as-india-vs-pakistan-1556110 |title=Wanderers to host 2027 men's ODI World Cup final as well as India vs Pakistan |publisher=Cricinfo |author=Firdose Moonda |date=1 Oktober 2026 |accessdate=1 Oktober 2026}}</ref> === Superreeks === {| class="infobox bordered" | style="background:#cfc;"|Kwalifiseer vir die Groepfase. |} Die laagste geplaasde drie spanne beslis in die Superreeks drie wedstryde teen mekaar, waarna die beste span na die groepfase deurdring.<ref name="Formaat" /><ref name="Wedstrydskedule" /> {| class="wikitable" style="text-align:center;" !width=175|Span !width=20|{{Afkorting|S|Wedstryde gespeel}} !width=20|{{Afkorting|W|Wedstryde gewen}} !width=20|{{Afkorting|V|Wedstryde verloor}} !width=20|{{Afkorting|O|Onbeslis}} !width=20|{{Afkorting|G|Gelykop}} !width=20|{{Afkorting|LT|Lopietempo}} !width=20|{{Afkorting|P|Punte}} |- style="background:#cfc;" |style="text-align:left;"|n.v.t. |0||0||0||0||0||–||'''0''' |- |style="text-align:left;"|n.v.t. |0||0||0||0||0||–||'''0''' |- |style="text-align:left;"|n.v.t. |0||0||0||0||0||–||'''0''' |} {{Krieketwedstryd | datum = 2 Oktober 2027 | tyd = 10:00 (SAST) | dagnag = | span1 = n.v.t. | telling1 = | span2 = n.v.t. | telling2 = | lopies1 = | paaltjies1 = | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = | verslag = [https://www.cricinfo.com/series/icc-cricket-world-cup-2027-28-1545817/tba-vs-tba-super-series-1556787/live-cricket-score Verslag] | plek = [[Nasionale Krieketstadion]], [[Windhoek]] | skeidsregters = | speler van die wedstryd = | rondte = | loot = | reën = | notas = }} {{Krieketwedstryd | datum = 4 Oktober 2027 | tyd = 10:00 (SAST) | dagnag = | span1 = n.v.t. | telling1 = | span2 = n.v.t. | telling2 = | lopies1 = | paaltjies1 = | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = | verslag = [https://www.cricinfo.com/series/icc-cricket-world-cup-2027-28-1545817/tba-vs-tba-super-series-1556788/live-cricket-score Verslag] | plek = [[Nasionale Krieketstadion]], [[Windhoek]] | skeidsregters = | speler van die wedstryd = | rondte = | loot = | reën = | notas = }} {{Krieketwedstryd | datum = 6 Oktober 2027 | tyd = 10:00 (SAST) | dagnag = | span1 = n.v.t. | telling1 = | span2 = n.v.t. | telling2 = | lopies1 = | paaltjies1 = | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = | verslag = [https://www.cricinfo.com/series/icc-cricket-world-cup-2027-28-1545817/tba-vs-tba-super-series-1556786/live-cricket-score Verslag] | plek = [[Nasionale Krieketstadion]], [[Windhoek]] | skeidsregters = | speler van die wedstryd = | rondte = | loot = | reën = | notas = }} === Groepfase === {| class="infobox bordered" | style="background:#cfc;"|Kwalifiseer vir die Super Sewe én regstreeks vir die [[Kampioenetrofee 2029]]. |- | style="background:#ffc;"|Moontlike kwalifisering vir die Super Sewe en die Kampioenetrofee 2029. |- | style="background:;"|Uit die toernooi geskakel én loop regstreekse kwalifisering vir die Kampioenetrofee 2029 mis. |} Twaalf spanne neem aan die groepfase deel. Die drie beste spanne in elke groep en die sewende beste span dring na die Super Sewe deur.<ref name="Formaat" /><ref name="Wedstrydskedule" /> Die sewe beste spanne kwalifiseer saam met die gasheer Indië ook vir die [[Kampioenetrofee 2029]]. ==== Groep A ==== {| class="wikitable" style="text-align:center;" !width=175|Span !width=20|{{Afkorting|S|Wedstryde gespeel}} !width=20|{{Afkorting|W|Wedstryde gewen}} !width=20|{{Afkorting|V|Wedstryde verloor}} !width=20|{{Afkorting|O|Onbeslis}} !width=20|{{Afkorting|G|Gelykop}} !width=20|{{Afkorting|LT|Lopietempo}} !width=20|{{Afkorting|P|Punte}} |- style="background:#cfc;" |style="text-align:left;"|{{Cr-AF}} |0||0||0||0||0||–||'''0''' |- style="background:#cfc;" |style="text-align:left;"|{{Cr-AU}} |0||0||0||0||0||–||'''0''' |- style="background:#cfc;" |style="text-align:left;"|{{Cr-IN}} |0||0||0||0||0||–||'''0''' |- style="background:#ffc;" |style="text-align:left;"|{{Cr-PK}} |0||0||0||0||0||–||'''0''' |- |style="text-align:left;"|{{Cr-ZW}} |0||0||0||0||0||–||'''0''' |- |style="text-align:left;"|{{geenvlag|Kwalifiseerder A}} |0||0||0||0||0||–||'''0''' |} {{Krieketwedstryd | datum = 7 Oktober 2027 | tyd = 10:00 (SAST) | dagnag = | span1 = {{Cr-AU}} | telling1 = | span2 = {{Cr-IN}} | telling2 = | lopies1 = | paaltjies1 = | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = | verslag = [https://www.cricinfo.com/series/icc-cricket-world-cup-2027-28-1545817/australia-vs-india-group-a-1556789/live-cricket-score Verslag] | plek = [[Nuweland-krieketveld|Nuweland]], [[Kaapstad]] | skeidsregters = | speler van die wedstryd = | rondte = | loot = | reën = | notas = }} {{Krieketwedstryd | datum = 8 Oktober 2027 | tyd = 10:00 (SAST) | dagnag = | span1 = {{Cr-AF}} | telling1 = | span2 = {{Cr-PK}} | telling2 = | lopies1 = | paaltjies1 = | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = | verslag = [https://www.cricinfo.com/series/icc-cricket-world-cup-2027-28-1545817/afghanistan-vs-pakistan-group-a-1556790/live-cricket-score Verslag] | plek = [[SuperSport-park]], [[Centurion]] | skeidsregters = | speler van die wedstryd = | rondte = | loot = | reën = | notas = }} {{Krieketwedstryd | datum = 9 Oktober 2027 | tyd = 10:00 (SAS) | dagnag = | span1 = {{Cr-ZW}} | telling1 = | span2 = Kwalifiseerder A | telling2 = | lopies1 = | paaltjies1 = | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = | verslag = [https://www.cricinfo.com/series/icc-cricket-world-cup-2027-28-1545817/zimbabwe-vs-tba-group-a-1556792/live-cricket-score Verslag] | plek = [[Queens Sportklub]], [[Bulawayo]] | skeidsregters = | speler van die wedstryd = | rondte = | loot = | reën = | notas = }} {{Krieketwedstryd | datum = 10 Oktober 2027 | tyd = 10:00 (SAST) | dagnag = | span1 = {{Cr-IN}} | telling1 = | span2 = {{Cr-PK}} | telling2 = | lopies1 = | paaltjies1 = | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = | verslag = [https://www.cricinfo.com/series/icc-cricket-world-cup-2027-28-1545817/india-vs-pakistan-group-a-1556794/live-cricket-score Verslag] | plek = [[Wanderersstadion|Wanderers]], [[Johannesburg]] | skeidsregters = | speler van die wedstryd = | rondte = | loot = | reën = | notas = }} {{Krieketwedstryd | datum = 11 Oktober 2027 | tyd = 12:30 (SAST) | dagnag = ja | span1 = {{Cr-AF}} | telling1 = | span2 = {{Cr-ZW}} | telling2 = | lopies1 = | paaltjies1 = | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = | verslag = [https://www.cricinfo.com/series/icc-cricket-world-cup-2027-28-1545817/zimbabwe-vs-afghanistan-group-a-1556796/live-cricket-score Verslag] | plek = [[Queens Sportklub]], [[Bulawayo]] | skeidsregters = | speler van die wedstryd = | rondte = | loot = | reën = | notas = }} {{Krieketwedstryd | datum = 12 Oktober 2027 | tyd = 10:00 (SAST) | dagnag = | span1 = {{Cr-AU}} | telling1 = | span2 = Kwalifiseerder A | telling2 = | lopies1 = | paaltjies1 = | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = | verslag = [https://www.cricinfo.com/series/icc-cricket-world-cup-2027-28-1545817/australia-vs-tba-group-a-1556797/live-cricket-score Verslag] | plek = [[Bolandpark]], [[Paarl]] | skeidsregters = | speler van die wedstryd = | rondte = | loot = | reën = | notas = }} {{Krieketwedstryd | datum = 14 Oktober 2027 | tyd = 10:00 (SAST) | dagnag = | span1 = {{Cr-AF}} | telling1 = | span2 = {{Cr-IN}} | telling2 = | lopies1 = | paaltjies1 = | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = | verslag = [https://www.cricinfo.com/series/icc-cricket-world-cup-2027-28-1545817/afghanistan-vs-india-group-a-1556801/live-cricket-score Verslag] | plek = [[SuperSport-park]], [[Centurion]] | skeidsregters = | speler van die wedstryd = | rondte = | loot = | reën = | notas = }} {{Krieketwedstryd | datum = 15 Oktober 2027 | tyd = 10:00 (SAST) | dagnag = | span1 = {{Cr-PK}} | telling1 = | span2 = Kwalifiseerder A | telling2 = | lopies1 = | paaltjies1 = | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = | verslag = [https://www.cricinfo.com/series/icc-cricket-world-cup-2027-28-1545817/pakistan-vs-tba-group-a-1556802/live-cricket-score Verslag] | plek = [[Mangaung-ovaal]], [[Bloemfontein]] | skeidsregters = | speler van die wedstryd = | rondte = | loot = | reën = | notas = }} {{Krieketwedstryd | datum = 15 Oktober 2027 | tyd = 12:30 (SAST) | dagnag = ja | span1 = {{Cr-AU}} | telling1 = | span2 = {{Cr-ZW}} | telling2 = | lopies1 = | paaltjies1 = | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = | verslag = [https://www.cricinfo.com/series/icc-cricket-world-cup-2027-28-1545817/zimbabwe-vs-australia-group-a-1556803/live-cricket-score Verslag] | plek = [[Harare Sportklub]], [[Harare]] | skeidsregters = | speler van die wedstryd = | rondte = | loot = | reën = | notas = }} {{Krieketwedstryd | datum = 17 Oktober 2027 | tyd = 10:00 (SAST) | dagnag = | span1 = {{Cr-IN}} | telling1 = | span2 = Kwalifiseerder A | telling2 = | lopies1 = | paaltjies1 = | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = | verslag = [https://www.cricinfo.com/series/icc-cricket-world-cup-2027-28-1545817/india-vs-tba-group-a-1556806/live-cricket-score Verslag] | plek = [[Mangaung-ovaal]], [[Bloemfontein]] | skeidsregters = | speler van die wedstryd = | rondte = | loot = | reën = | notas = }} {{Krieketwedstryd | datum = 18 Oktober 2027 | tyd = 10:00 (SAST) | dagnag = | span1 = {{Cr-AF}} | telling1 = | span2 = {{Cr-AU}} | telling2 = | lopies1 = | paaltjies1 = | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = | verslag = [https://www.cricinfo.com/series/icc-cricket-world-cup-2027-28-1545817/afghanistan-vs-australia-group-a-1556808/live-cricket-score Verslag] | plek = [[Buffalopark]], [[Oos-Londen]] | skeidsregters = | speler van die wedstryd = | rondte = | loot = | reën = | notas = }} {{Krieketwedstryd | datum = 19 Oktober 2027 | tyd = 10:00 (SAST) | dagnag = | span1 = {{Cr-PK}} | telling1 = | span2 = {{Cr-ZW}} | telling2 = | lopies1 = | paaltjies1 = | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = | verslag = [https://www.cricinfo.com/series/icc-cricket-world-cup-2027-28-1545817/zimbabwe-vs-pakistan-group-a-1556809/live-cricket-score Verslag] | plek = [[Harare Sportklub]], [[Harare]] | skeidsregters = | speler van die wedstryd = | rondte = | loot = | reën = | notas = }} {{Krieketwedstryd | datum = 21 Oktober 2027 | tyd = 12:30 (SAST) | dagnag = ja | span1 = {{Cr-AF}} | telling1 = | span2 = Kwalifiseerder A | telling2 = | lopies1 = | paaltjies1 = | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = | verslag = [https://www.cricinfo.com/series/icc-cricket-world-cup-2027-28-1545817/afghanistan-vs-tba-group-a-1556813/live-cricket-score Verslag] | plek = [[Buffalopark]], [[Oos-Londen]] | skeidsregters = | speler van die wedstryd = | rondte = | loot = | reën = | notas = }} {{Krieketwedstryd | datum = 22 Oktober 2027 | tyd = 10:00 (SAST) | dagnag = | span1 = {{Cr-AU}} | telling1 = | span2 = {{Cr-PK}} | telling2 = | lopies1 = | paaltjies1 = | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = | verslag = [https://www.cricinfo.com/series/icc-cricket-world-cup-2027-28-1545817/australia-vs-pakistan-group-a-1556814/live-cricket-score Verslag] | plek = [[Bolandpark]], [[Paarl]] | skeidsregters = | speler van die wedstryd = | rondte = | loot = | reën = | notas = }} {{Krieketwedstryd | datum = 24 Oktober 2027 | tyd = 10:00 (SAST) | dagnag = | span1 = {{Cr-IN}} | telling1 = | span2 = {{Cr-ZW}} | telling2 = | lopies1 = | paaltjies1 = | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = | verslag = [https://www.cricinfo.com/series/icc-cricket-world-cup-2027-28-1545817/zimbabwe-vs-india-group-a-1556818/live-cricket-score Verslag] | plek = [[Victoria Falls Internasionale Krieketstadion|Victoria Falls Int’l Krieketstadion]], [[Victoria Falls]] | skeidsregters = | speler van die wedstryd = | rondte = | loot = | reën = | notas = }} ==== Groep B ==== {| class="wikitable" style="text-align:center;" !width=175|Span !width=20|{{Afkorting|S|Wedstryde gespeel}} !width=20|{{Afkorting|W|Wedstryde gewen}} !width=20|{{Afkorting|V|Wedstryde verloor}} !width=20|{{Afkorting|O|Onbeslis}} !width=20|{{Afkorting|G|Gelykop}} !width=20|{{Afkorting|LT|Lopietempo}} !width=20|{{Afkorting|P|Punte}} |- style="background:#cfc;" |style="text-align:left;"|{{Cr-BD}} |0||0||0||0||0||–||'''0''' |- style="background:#cfc;" |style="text-align:left;"|{{Cr-EN}} |0||0||0||0||0||–||'''0''' |- style="background:#cfc;" |style="text-align:left;"|{{Cr-NZ}} |0||0||0||0||0||–||'''0''' |- style="background:#ffc;" |style="text-align:left;"|{{Cr-LK}} |0||0||0||0||0||–||'''0''' |- |style="text-align:left;"|{{Cr-ZA}} |0||0||0||0||0||–||'''0''' |- |style="text-align:left;"|{{geenvlag|Kwalifiseerder B}} |0||0||0||0||0||–||'''0''' |} {{Krieketwedstryd | datum = 8 Oktober 2027 | tyd = 12:30 (SAST) | dagnag = ja | span1 = {{Cr-BD}} | telling1 = | span2 = {{Cr-EN}} | telling2 = | lopies1 = | paaltjies1 = | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = | verslag = [https://www.cricinfo.com/series/icc-cricket-world-cup-2027-28-1545817/bangladesh-vs-england-group-b-1556791/live-cricket-score Verslag] | plek = [[Nasionale Krieketstadion]], [[Windhoek]] | skeidsregters = | speler van die wedstryd = | rondte = | loot = | reën = | notas = }} {{Krieketwedstryd | datum = 9 Oktober 2027 | tyd = 12:30 (SAST) | dagnag = ja | span1 = {{Cr-NZ}} | telling1 = | span2 = {{Cr-ZA}} | telling2 = | lopies1 = | paaltjies1 = | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = | verslag = [https://www.cricinfo.com/series/icc-cricket-world-cup-2027-28-1545817/south-africa-vs-new-zealand-group-b-1556793/live-cricket-score Verslag] | plek = [[Nuweland-krieketveld|Nuweland]], [[Kaapstad]] | skeidsregters = | speler van die wedstryd = | rondte = | loot = | reën = | notas = }} {{Krieketwedstryd | datum = 10 Oktober 2027 | tyd = 12:30 (SAST) | dagnag = ja | span1 = {{Cr-LK}} | telling1 = | span2 = Kwalifiseerder B | telling2 = | lopies1 = | paaltjies1 = | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = | verslag = [https://www.cricinfo.com/series/icc-cricket-world-cup-2027-28-1545817/sri-lanka-vs-tba-group-b-1556795/live-cricket-score Verslag] | plek = [[Nasionale Krieketstadion]], [[Windhoek]] | skeidsregters = | speler van die wedstryd = | rondte = | loot = | reën = | notas = }} {{Krieketwedstryd | datum = 12 Oktober 2027 | tyd = 12:30 (SAST) | dagnag = ja | span1 = {{Cr-BD}} | telling1 = | span2 = {{Cr-NZ}} | telling2 = | lopies1 = | paaltjies1 = | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = | verslag = [https://www.cricinfo.com/series/icc-cricket-world-cup-2027-28-1545817/bangladesh-vs-new-zealand-group-b-1556798/live-cricket-score Verslag] | plek = [[Buffalopark]], [[Oos-Londen]] | skeidsregters = | speler van die wedstryd = | rondte = | loot = | reën = | notas = }} {{Krieketwedstryd | datum = 13 Oktober 2027 | tyd = 10:00 (SAST) | dagnag = | span1 = {{Cr-EN}} | telling1 = | span2 = {{Cr-LK}} | telling2 = | lopies1 = | paaltjies1 = | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = | verslag = [https://www.cricinfo.com/series/icc-cricket-world-cup-2027-28-1545817/england-vs-sri-lanka-group-b-1556799/live-cricket-score Verslag] | plek = [[Nasionale Krieketstadion]], [[Windhoek]] | skeidsregters = | speler van die wedstryd = | rondte = | loot = | reën = | notas = }} {{Krieketwedstryd | datum = 13 Oktober 2027 | tyd = 12:30 (SAST) | dagnag = ja | span1 = {{Cr-ZA}} | telling1 = | span2 = Kwalifiseerder B | telling2 = | lopies1 = | paaltjies1 = | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = | verslag = [https://www.cricinfo.com/series/icc-cricket-world-cup-2027-28-1545817/south-africa-vs-tba-group-b-1556800/live-cricket-score Verslag] | plek = [[Bolandpark]], [[Paarl]] | skeidsregters = | speler van die wedstryd = | rondte = | loot = | reën = | notas = }} {{Krieketwedstryd | datum = 16 Oktober 2027 | tyd = 10:00 (SAST) | dagnag = | span1 = {{Cr-BD}} | telling1 = | span2 = {{Cr-LK}} | telling2 = | lopies1 = | paaltjies1 = | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = | verslag = [https://www.cricinfo.com/series/icc-cricket-world-cup-2027-28-1545817/bangladesh-vs-sri-lanka-group-b-1556804/live-cricket-score Verslag] | plek = [[Kingsmead-stadion|Kingsmead]], [[Durban]] | skeidsregters = | speler van die wedstryd = | rondte = | loot = | reën = | notas = }} {{Krieketwedstryd | datum = 16 Oktober 2027 | tyd = 12:30 (SAST) | dagnag = ja | span1 = {{Cr-EN}} | telling1 = | span2 = {{Cr-ZA}} | telling2 = | lopies1 = | paaltjies1 = | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = | verslag = [https://www.cricinfo.com/series/icc-cricket-world-cup-2027-28-1545817/south-africa-vs-england-group-b-1556805/live-cricket-score Verslag] | plek = [[St. Georgespark, Port Elizabeth|St. Georgespark]], [[Gqeberha]] | skeidsregters = | speler van die wedstryd = | rondte = | loot = | reën = | notas = }} {{Krieketwedstryd | datum = 17 Oktober 2027 | tyd = 12:30 (SAST) | dagnag = ja | span1 = {{Cr-NZ}} | telling1 = | span2 = Kwalifiseerder B | telling2 = | lopies1 = | paaltjies1 = | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = | verslag = [https://www.cricinfo.com/series/icc-cricket-world-cup-2027-28-1545817/new-zealand-vs-tba-group-b-1556807/live-cricket-score Verslag] | plek = [[Harare Sportklub]], [[Harare]] | skeidsregters = | speler van die wedstryd = | rondte = | loot = | reën = | notas = }} {{Krieketwedstryd | datum = 19 Oktober 2027 | tyd = 12:30 (SAST) | dagnag = ja | span1 = {{Cr-BD}} | telling1 = | span2 = {{Cr-ZA}} | telling2 = | lopies1 = | paaltjies1 = | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = | verslag = [https://www.cricinfo.com/series/icc-cricket-world-cup-2027-28-1545817/south-africa-vs-bangladesh-group-b-1556810/live-cricket-score Verslag] | plek = [[Kingsmead-stadion|Kingsmead]], [[Durban]] | skeidsregters = | speler van die wedstryd = | rondte = | loot = | reën = | notas = }} {{Krieketwedstryd | datum = 20 Oktober 2027 | tyd = 10:00 (SAST) | dagnag = | span1 = {{Cr-NZ}} | telling1 = | span2 = {{Cr-LK}} | telling2 = | lopies1 = | paaltjies1 = | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = | verslag = [https://www.cricinfo.com/series/icc-cricket-world-cup-2027-28-1545817/new-zealand-vs-sri-lanka-group-b-1556811/live-cricket-score Verslag] | plek = [[Wanderersstadion|Wanderers]], [[Johannesburg]] | skeidsregters = | speler van die wedstryd = | rondte = | loot = | reën = | notas = }} {{Krieketwedstryd | datum = 20 Oktober 2027 | tyd = 12:30 (SAST) | dagnag = ja | span1 = {{Cr-EN}} | telling1 = | span2 = Kwalifiseerder B | telling2 = | lopies1 = | paaltjies1 = | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = | verslag = [https://www.cricinfo.com/series/icc-cricket-world-cup-2027-28-1545817/england-vs-tba-group-b-1556812/live-cricket-score Verslag] | plek = [[Harare Sportklub]], [[Harare]] | skeidsregters = | speler van die wedstryd = | rondte = | loot = | reën = | notas = }} {{Krieketwedstryd | datum = 22 Oktober 2027 | tyd = 12:30 (SAST) | dagnag = ja | span1 = {{Cr-LK}} | telling1 = | span2 = {{Cr-ZA}} | telling2 = | lopies1 = | paaltjies1 = | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = | verslag = [https://www.cricinfo.com/series/icc-cricket-world-cup-2027-28-1545817/south-africa-vs-sri-lanka-group-b-1556815/live-cricket-score Verslag] | plek = [[Wanderersstadion|Wanderers]], [[Johannesburg]] | skeidsregters = | speler van die wedstryd = | rondte = | loot = | reën = | notas = }} {{Krieketwedstryd | datum = 23 Oktober 2027 | tyd = 10:00 (SAST) | dagnag = | span1 = {{Cr-EN}} | telling1 = | span2 = {{Cr-NZ}} | telling2 = | lopies1 = | paaltjies1 = | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = | verslag = [https://www.cricinfo.com/series/icc-cricket-world-cup-2027-28-1545817/england-vs-new-zealand-group-b-1556816/live-cricket-score Verslag] | plek = [[St. Georgespark, Port Elizabeth|St. Georgespark]], [[Gqeberha]] | skeidsregters = | speler van die wedstryd = | rondte = | loot = | reën = | notas = }} {{Krieketwedstryd | datum = 23 Oktober 2027 | tyd = 12:30 (SAST) | dagnag = ja | span1 = {{Cr-BD}} | telling1 = | span2 = Kwalifiseerder B | telling2 = | lopies1 = | paaltjies1 = | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = | verslag = [https://www.cricinfo.com/series/icc-cricket-world-cup-2027-28-1545817/bangladesh-vs-tba-group-b-1556817/live-cricket-score Verslag] | plek = [[SuperSport-park]], [[Centurion]] | skeidsregters = | speler van die wedstryd = | rondte = | loot = | reën = | notas = }} === Super Sewe === {| class="infobox bordered" | style="background:#cfc;"|Kwalifiseer vir die uitklopfase. |- | style="background:;"|Uit die toernooi geskakel. |} Sewe spanne neem aan die Super Sewe deel. Die vier beste spanne dring na die uitklopfase deur.<ref name="Formaat" /><ref name="Wedstrydskedule" /> {| class="wikitable" style="text-align:center;" !width=175|Span !width=20|{{Afkorting|S|Wedstryde gespeel}} !width=20|{{Afkorting|W|Wedstryde gewen}} !width=20|{{Afkorting|V|Wedstryde verloor}} !width=20|{{Afkorting|O|Onbeslis}} !width=20|{{Afkorting|G|Gelykop}} !width=20|{{Afkorting|LT|Lopietempo}} !width=20|{{Afkorting|P|Punte}} |- style="background:#cfc;" |style="text-align:left;"|A1 |0||0||0||0||0||–||'''0''' |- style="background:#cfc;" |style="text-align:left;"|A2 |0||0||0||0||0||–||'''0''' |- style="background:#cfc;" |style="text-align:left;"|A3 |0||0||0||0||0||–||'''0''' |- style="background:#cfc;" |style="text-align:left;"|B1 |0||0||0||0||0||–||'''0''' |- |style="text-align:left;"|B2 |0||0||0||0||0||–||'''0''' |- |style="text-align:left;"|B3 |0||0||0||0||0||–||'''0''' |- |style="text-align:left;"|A4/B4 |0||0||0||0||0||–||'''0''' |} {{Krieketwedstryd | datum = 25 Oktober 2027 | tyd = 10:00 (SAST) | dagnag = | span1 = A2 | telling1 = | span2 = B3 | telling2 = | lopies1 = | paaltjies1 = | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = | verslag = [https://www.cricinfo.com/series/icc-cricket-world-cup-2027-28-1545817/tba-vs-tba-super-sevens-1556819/live-cricket-score Verslag] | plek = [[Wanderersstadion|Wanderers]], [[Johannesburg]] | skeidsregters = | speler van die wedstryd = | rondte = | loot = | reën = | notas = }} {{Krieketwedstryd | datum = 26 Oktober 2027 | tyd = 10:00 (SAST) | dagnag = | span1 = B1 | telling1 = | span2 = A3 | telling2 = | lopies1 = | paaltjies1 = | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = | verslag = [https://www.cricinfo.com/series/icc-cricket-world-cup-2027-28-1545817/tba-vs-tba-super-sevens-1556820/live-cricket-score Verslag] | plek = [[St. Georgespark, Port Elizabeth|St. Georgespark]], [[Gqeberha]] | skeidsregters = | speler van die wedstryd = | rondte = | loot = | reën = | notas = }} {{Krieketwedstryd | datum = 27 Oktober 2027 | tyd = 12:30 (SAST) | dagnag = ja | span1 = B2 | telling1 = | span2 = A4/B4 | telling2 = | lopies1 = | paaltjies1 = | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = | verslag = [https://www.cricinfo.com/series/icc-cricket-world-cup-2027-28-1545817/tba-vs-tba-super-sevens-1556821/live-cricket-score Verslag] | plek = [[SuperSport-park]], [[Centurion]] | skeidsregters = | speler van die wedstryd = | rondte = | loot = | reën = | notas = }} {{Krieketwedstryd | datum = 28 Oktober 2027 | tyd = 10:00 (SAST) | dagnag = | span1 = A1 | telling1 = | span2 = B2 | telling2 = | lopies1 = | paaltjies1 = | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = | verslag = [https://www.cricinfo.com/series/icc-cricket-world-cup-2027-28-1545817/tba-vs-tba-super-sevens-1556822/live-cricket-score Verslag] | plek = [[Victoria Falls Internasionale Krieketstadion|Victoria Falls Int’l Krieketstadion]], [[Victoria Falls]] | skeidsregters = | speler van die wedstryd = | rondte = | loot = | reën = | notas = }} {{Krieketwedstryd | datum = 29 Oktober 2027 | tyd = 10:00 (SAST) | dagnag = | span1 = B1 | telling1 = | span2 = B3 | telling2 = | lopies1 = | paaltjies1 = | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = | verslag = [https://www.cricinfo.com/series/icc-cricket-world-cup-2027-28-1545817/tba-vs-tba-super-sevens-1556823/live-cricket-score Verslag] | plek = [[Buffalopark]], [[Oos-Londen]] | skeidsregters = | speler van die wedstryd = | rondte = | loot = | reën = | notas = }} {{Krieketwedstryd | datum = 30 Oktober 2027 | tyd = 10:00 (SAST) | dagnag = | span1 = A3 | telling1 = | span2 = A4/B4 | telling2 = | lopies1 = | paaltjies1 = | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = | verslag = [https://www.cricinfo.com/series/icc-cricket-world-cup-2027-28-1545817/tba-vs-tba-super-sevens-1556824/live-cricket-score Verslag] | plek = [[Victoria Falls Internasionale Krieketstadion|Victoria Falls Int’l Krieketstadion]], [[Victoria Falls]] | skeidsregters = | speler van die wedstryd = | rondte = | loot = | reën = | notas = }} {{Krieketwedstryd | datum = 31 Oktober 2027 | tyd = 12:30 (SAST) | dagnag = ja | span1 = B2 | telling1 = | span2 = A1 | telling2 = | lopies1 = | paaltjies1 = | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = | verslag = [https://www.cricinfo.com/series/icc-cricket-world-cup-2027-28-1545817/tba-vs-tba-super-sevens-1556825/live-cricket-score Verslag] | plek = [[Wanderersstadion|Wanderers]], [[Johannesburg]] | skeidsregters = | speler van die wedstryd = | rondte = | loot = | reën = | notas = }} {{Krieketwedstryd | datum = 1 November 2027 | tyd = 10:00 (SAST) | dagnag = | span1 = A2 | telling1 = | span2 = B1 | telling2 = | lopies1 = | paaltjies1 = | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = | verslag = [https://www.cricinfo.com/series/icc-cricket-world-cup-2027-28-1545817/tba-vs-tba-super-sevens-1556826/live-cricket-score Verslag] | plek = [[Victoria Falls Internasionale Krieketstadion|Victoria Falls Int’l Krieketstadion]], [[Victoria Falls]] | skeidsregters = | speler van die wedstryd = | rondte = | loot = | reën = | notas = }} {{Krieketwedstryd | datum = 2 November 2027 | tyd = 12:30 (SAST) | dagnag = ja | span1 = B3 | telling1 = | span2 = A4/B4 | telling2 = | lopies1 = | paaltjies1 = | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = | verslag = [https://www.cricinfo.com/series/icc-cricket-world-cup-2027-28-1545817/tba-vs-tba-super-sevens-1556827/live-cricket-score Verslag] | plek = [[Nuweland-krieketveld|Nuweland]], [[Kaapstad]] | skeidsregters = | speler van die wedstryd = | rondte = | loot = | reën = | notas = }} {{Krieketwedstryd | datum = 3 November 2027 | tyd = 12:30 (SAST) | dagnag = ja | span1 = B2 | telling1 = | span2 = A3 | telling2 = | lopies1 = | paaltjies1 = | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = | verslag = [https://www.cricinfo.com/series/icc-cricket-world-cup-2027-28-1545817/tba-vs-tba-super-sevens-1556828/live-cricket-score Verslag] | plek = [[Kingsmead-stadion|Kingsmead]], [[Durban]] | skeidsregters = | speler van die wedstryd = | rondte = | loot = | reën = | notas = }} {{Krieketwedstryd | datum = 4 November 2027 | tyd = 10:00 (SAST) | dagnag = | span1 = A1 | telling1 = | span2 = B1 | telling2 = | lopies1 = | paaltjies1 = | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = | verslag = [https://www.cricinfo.com/series/icc-cricket-world-cup-2027-28-1545817/tba-vs-tba-super-sevens-1556829/live-cricket-score Verslag] | plek = [[Bolandpark]], [[Paarl]] | skeidsregters = | speler van die wedstryd = | rondte = | loot = | reën = | notas = }} {{Krieketwedstryd | datum = 5 November 2027 | tyd = 10:00 (SAST) | dagnag = | span1 = A2 | telling1 = | span2 = A4/B4 | telling2 = | lopies1 = | paaltjies1 = | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = | verslag = [https://www.cricinfo.com/series/icc-cricket-world-cup-2027-28-1545817/tba-vs-tba-super-sevens-1556830/live-cricket-score Verslag] | plek = [[Kingsmead-stadion|Kingsmead]], [[Durban]] | skeidsregters = | speler van die wedstryd = | rondte = | loot = | reën = | notas = }} {{Krieketwedstryd | datum = 6 November 2027 | tyd = 12:30 (SAST) | dagnag = ja | span1 = B2 | telling1 = | span2 = B3 | telling2 = | lopies1 = | paaltjies1 = | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = | verslag = [https://www.cricinfo.com/series/icc-cricket-world-cup-2027-28-1545817/tba-vs-tba-super-sevens-1556831/live-cricket-score Verslag] | plek = [[Mangaung-ovaal]], [[Bloemfontein]] | skeidsregters = | speler van die wedstryd = | rondte = | loot = | reën = | notas = }} {{Krieketwedstryd | datum = 7 November 2027 | tyd = 10:00 (SAST) | dagnag = | span1 = A1 | telling1 = | span2 = A3 | telling2 = | lopies1 = | paaltjies1 = | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = | verslag = [https://www.cricinfo.com/series/icc-cricket-world-cup-2027-28-1545817/tba-vs-tba-super-sevens-1556832/live-cricket-score Verslag] | plek = [[Nuweland-krieketveld|Nuweland]], [[Kaapstad]] | skeidsregters = | speler van die wedstryd = | rondte = | loot = | reën = | notas = }} {{Krieketwedstryd | datum = 8 November 2027 | tyd = 10:00 (SAST) | dagnag = | span1 = B1 | telling1 = | span2 = A4/B4 | telling2 = | lopies1 = | paaltjies1 = | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = | verslag = [https://www.cricinfo.com/series/icc-cricket-world-cup-2027-28-1545817/tba-vs-tba-super-sevens-1556833/live-cricket-score Verslag] | plek = [[Kingsmead-stadion|Kingsmead]], [[Durban]] | skeidsregters = | speler van die wedstryd = | rondte = | loot = | reën = | notas = }} {{Krieketwedstryd | datum = 9 November 2027 | tyd = 12:30 (SAST) | dagnag = ja | span1 = B2 | telling1 = | span2 = A1 | telling2 = | lopies1 = | paaltjies1 = | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = | verslag = [https://www.cricinfo.com/series/icc-cricket-world-cup-2027-28-1545817/tba-vs-tba-super-sevens-1556834/live-cricket-score Verslag] | plek = [[St. Georgespark, Port Elizabeth|St. Georgespark]], [[Gqeberha]] | skeidsregters = | speler van die wedstryd = | rondte = | loot = | reën = | notas = }} {{Krieketwedstryd | datum = 10 November 2027 | tyd = 10:00 (SAST) | dagnag = | span1 = A3 | telling1 = | span2 = B3 | telling2 = | lopies1 = | paaltjies1 = | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = | verslag = [https://www.cricinfo.com/series/icc-cricket-world-cup-2027-28-1545817/tba-vs-tba-super-sevens-1556835/live-cricket-score Verslag] | plek = [[Mangaung-ovaal]], [[Bloemfontein]] | skeidsregters = | speler van die wedstryd = | rondte = | loot = | reën = | notas = }} {{Krieketwedstryd | datum = 11 November 2027 | tyd = 10:00 (SAST) | dagnag = | span1 = A1 | telling1 = | span2 = A4/B4 | telling2 = | lopies1 = | paaltjies1 = | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = | verslag = [https://www.cricinfo.com/series/icc-cricket-world-cup-2027-28-1545817/tba-vs-tba-super-sevens-1556836/live-cricket-score Verslag] | plek = [[St. Georgespark, Port Elizabeth|St. Georgespark]], [[Gqeberha]] | skeidsregters = | speler van die wedstryd = | rondte = | loot = | reën = | notas = }} {{Krieketwedstryd | datum = 12 November 2027 | tyd = 12:30 (SAST) | dagnag = ja | span1 = B2 | telling1 = | span2 = B1 | telling2 = | lopies1 = | paaltjies1 = | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = | verslag = [https://www.cricinfo.com/series/icc-cricket-world-cup-2027-28-1545817/tba-vs-tba-super-sevens-1556837/live-cricket-score Verslag] | plek = [[Nuweland-krieketveld|Nuweland]], [[Kaapstad]] | skeidsregters = | speler van die wedstryd = | rondte = | loot = | reën = | notas = }} {{Krieketwedstryd | datum = 13 November 2027 | tyd = 10:00 (SAST) | dagnag = | span1 = A2 | telling1 = | span2 = A3 | telling2 = | lopies1 = | paaltjies1 = | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = | verslag = [https://www.cricinfo.com/series/icc-cricket-world-cup-2027-28-1545817/tba-vs-tba-super-sevens-1556838/live-cricket-score Verslag] | plek = [[Mangaung-ovaal]], [[Bloemfontein]] | skeidsregters = | speler van die wedstryd = | rondte = | loot = | reën = | notas = }} {{Krieketwedstryd | datum = 14 November 2027 | tyd = 10:00 (SAST) | dagnag = | span1 = A1 | telling1 = | span2 = B3 | telling2 = | lopies1 = | paaltjies1 = | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = | verslag = [https://www.cricinfo.com/series/icc-cricket-world-cup-2027-28-1545817/tba-vs-tba-super-sevens-1556839/live-cricket-score Verslag] | plek = [[Kingsmead-stadion|Kingsmead]], [[Durban]] | skeidsregters = | speler van die wedstryd = | rondte = | loot = | reën = | notas = }} === Uitklopfase === Die uitklopfase bestaan uit twee halfeindstryde, waarvan die twee wenners mekaar in die eindstryd op Wanderers in Johannesburg ontmoet.<ref name="Wedstrydskedule" /> [[Lêer:Wanderers Stadium 2024.jpg|duimnael|Die eindstryd word op 21 November op Wanderers in Johannesburg beslis]] {{Tabel Beker 4 | RD1 = Halfeindrondte | RD2 = Eindrondte | RD1-hofie01 = 17 November – Kaapstad | RD1-span01 = '''Kwalifiseerder 1''' | RD1-telling01 = | RD1-span02 = '''Kwalifiseerder 4''' | RD1-telling02 = | RD1-hofie02 = 18 November – Centurion | RD1-span03 = '''Kwalifiseerder 2''' | RD1-telling03 = | RD1-span04 = '''Kwalifiseerder 3''' | RD1-telling04 = | RD2-hofie01 = 21 November – Johannesburg | RD2-span01 = '''Wenner Halfeindstryd 1''' | RD2-telling01 = | RD2-span02 = '''Wenner Halfeindstryd 2''' | RD2-telling02 = }} ==== Halfeindrondte ==== {{Krieketwedstryd | datum = 17 November 2027 | tyd = 10:00 (SAST) | dagnag = | span1 = Kwalifiseerder 1 | telling1 = | span2 = Kwalifiseerder 4 | telling2 = | lopies1 = | paaltjies1 = | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = | verslag = [https://www.cricinfo.com/series/icc-cricket-world-cup-2027-28-1545817/tba-vs-tba-1st-semi-final-1556840/live-cricket-score Verslag] | plek = [[Nuweland-krieketveld|Nuweland]], [[Kaapstad]], [[Suid-Afrika]] | skeidsregters = | speler van die wedstryd = | rondte = | loot = | reën = | notas = }} {{Krieketwedstryd | datum = 18 November 2027 | tyd = 10:00 (SAST) | dagnag = | span1 = Kwalifiseerder 2 | telling1 = | span2 = Kwalifiseerder 3 | telling2 = | lopies1 = | paaltjies1 = | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = | verslag = [https://www.cricinfo.com/series/icc-cricket-world-cup-2027-28-1545817/tba-vs-tba-2nd-semi-final-1556841/live-cricket-score Verslag] | plek = [[SuperSport-park]], [[Centurion]], [[Suid-Afrika]] | skeidsregters = | speler van die wedstryd = | rondte = | loot = | reën = | notas = }} ==== Eindstryd ==== {{Krieketwedstryd | datum = 21 November 2027 | tyd = 10:00 (SAST) | dagnag = | span1 = Wenner Halfeindstryd 1 | telling1 = | span2 = Wenner Halfeindstryd 2 | telling2 = | lopies1 = | paaltjies1 = | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = | verslag = [https://www.cricinfo.com/series/icc-cricket-world-cup-2027-28-1545817/tba-vs-tba-final-1556842/live-cricket-score Verslag] | plek = [[Wanderersstadion|Wanderers]], [[Johannesburg]], [[Suid-Afrika]] | skeidsregters = | speler van die wedstryd = | rondte = | loot = | reën = | notas = }} <br /> {| class="wikitable" style="text-align: center; margin: 0 auto;" !Krieketwêreldkampioen 2027 |- |align=center|'''Eindstrydwenner''' |} == Sien ook == {{Portaal|Krieket|Cricket ball.svg}} * [[Rugbywêreldbeker 2027]] == Verwysings == {{Verwysings|4}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie|Cricket World Cup 2027|Krieketwêreldbeker 2027}} * {{en}} [https://www.cricketworldcup.com/ Amptelike webwerf van die Krieketwêreldbeker 2027] * {{en}} [https://www.icc-cricket.com/ Amptelike webtuiste van die Internasionale Krieketraad] * {{en}} [https://www.cricinfo.com/series/icc-cricket-world-cup-2027-28-1545817 ''ICC Cricket World Cup 2027''] {{Navigasie Krieketwêreldbeker}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Krieketwereldbeker 2027}} [[Kategorie:Geskiedenis van Namibië]] [[Kategorie:Geskiedenis van Suid-Afrika]] [[Kategorie:Geskiedenis van Zimbabwe]] [[Kategorie:Krieket in Namibië]] [[Kategorie:Krieketkompetisies in Suid-Afrika]] [[Kategorie:Krieketkompetisies in Zimbabwe]] [[Kategorie:Krieketwêreldbeker|2027]] [[Kategorie:Sport in 2027]] 202mscbxc4m9cfubdpp24berfgj1aab 0 373889 2974572 2922460 2026-10-01T18:00:02Z SpesBona 2720 Bygewerk & Hersien 2974572 wikitext text/x-wiki {{sporttoekoms}} {{Inligtingskas Rugbywêreldbeker | kenteken = Rugbywêreldbeker 2027.png | kentekengrootte = | gasheer = {{vlagland|Australië}} | datums = 1 Oktober – 13 November | nasies = 24 (58 kwalifiseer) | kampioen = | naaswenner = | derdeplek = | wedstryde = 52 | bywoning = | drieë = | toppuntebehaler = | meeste drieë = | vorige = [[Rugbywêreldbeker 2023|2023]] | volgende = [[Rugbywêreldbeker 2031|2031]] }} Die '''Rugbywêreldbeker 2027''' ([[Engels]]: ''2027 Rugby World Cup'') word van 1 Oktober tot 13 November 2027 in [[Australië]] beslis. Dit is die elfde [[rugbywêreldbeker]]toernooi van die vierjaarlikse rugbywêreldkampioenskap wat deur [[Wêreldrugby]] aangebied word en die vyfde in die [[Suidelike Halfrond]]. Australië het met [[Nieu-Seeland]] die eerste [[Rugbywêreldbeker 1987]] saam gehuisves, asook die [[Rugbywêreldbeker 2003]] op sy eie. In Mei 2022 is dié land deur Wêreldrugby as gasheer aangewys, nadat dit die enigste oorblywende bod was. [[Lêer:Rugby World Cup Trophy.JPG|duimnael|links|upright|Die [[Webb Ellis-beker]] waarom meegeding word]] Die Rugbywêreldbeker 2027 is die eerste toernooi met 24 deelnemende nasionale [[rugby]]spanne, teenoor die 20 van die vorige ses rugbywêreldbekertoernooie.<ref name="rwc_teams" /> Die 24 deelnemende nasionale rugbyspanne is: die twaalf regstreekse kwalifiseerders van die 2023-toernooi ([[Argentynse nasionale rugbyspan|Argentinië]], [[Wallabies|Australië]], [[Engelse nasionale rugbyspan|Engeland]], [[Fidjiaanse nasionale rugbyspan|Fidji]], [[Franse nasionale rugbyspan|Frankryk]], [[Ierse nasionale rugbyspan|Ierland]], [[Italiaanse nasionale rugbyspan|Italië]], [[Japannese nasionale rugbyspan|Japan]], [[All Blacks|Nieu-Seeland]], [[Skotse nasionale rugbyspan|Skotland]], [[Springbokke|Suid-Afrika]] en [[Walliese nasionale rugbyspan|Wallis]]), saam met die twaalf beste spanne van die kwalifisering ([[Chileense nasionale rugbyspan|Chili]], [[Georgiese nasionale rugbyspan|Georgië]], [[Hongkongse nasionale rugbyspan|Hongkong]], [[Kanadese nasionale rugbyspan|Kanada]], [[Portugese nasionale rugbyspan|Portugal]], [[Roemeense nasionale rugbyspan|Roemenië]], [[Samoaanse nasionale rugbyspan|Samoa]], [[Spaanse nasionale rugbyspan|Spanje]], [[Tongaanse nasionale rugbyspan|Tonga]], [[Uruguaanse nasionale rugbyspan|Uruguay]], die [[Verenigde State se nasionale rugbyspan|Verenigde State]] en [[Zimbabwiese nasionale rugbyspan|Zimbabwe]]). Hongkong neem vir die eerste keer aan ’n rugbywêreldbekertoernooi deel, waarmee dit die eerste rugbywêreldbekertoernooi is waaraan twee Asiatiese spanne deelneem. Zimbabwe het vir die eerste keer sedert 1991 weer gekwalifiseer, terwyl [[Namibiese nasionale rugbyspan|Namibië]] vir die eerste keer sedert 1999 ’n toernooi versuim. Vir beide Chili en Portugal is dit die tweede agtereenvolgende toernooideelname. Spanje het vir die eerste keer sedert 1999 daarin geslaag om te kwalifiseer, waardeur vir die eerste keer tien Europese spanne deelneem. Daarbenewens is dit die eerste toernooi waaraan vyf spanne van die [[Amerikas]] en vier [[Spaans]]talige lande deelneem. Buitendien het vir die eerste keer drie Suid-Amerikaanse spanne vir twee opeenvolgende rugbywêreldbekertoernooie gekwalifiseer. Tydens die Rugbywêreldbeker 2027 sal 52 wedstryde gespeel word, waaronder 36 tydens die groepfase en 16 tydens die uitklopfase, insluitende die eindstryd. Die toernooi sal op 1 Oktober met die openingswedstryd tussen die gasheer Australië en Nieu-Seeland afskop. Die spanne is in ses groepe van vier elk verdeel, waarvan elke span een keer teen al die ander spanne in die groep sal speel. Die twee beste spanne van elke groep en vier beste derdeplek-spanne sal hierna vir die uitklopfase kwalifiseer. Vir die eerste keer sal ’n agtste eindrondte gespeel word, waarna die wêreldkampioen in die uitklopfase bepaal word.<ref name="rte_teams" /><ref name="rwc_teams" /> Die [[Suid-Afrika]]anse [[Springbokke]] is die verdedigende kampioen nadat hulle in 2023 hul vierde titel ingepalm het. == Toewysing == [[Lêer:Rwc27 submission of interest.png|duimnael|400px|Kaart van die kandidaatlande vir die Rugbywêreldbeker 2027]] [[Wêreldrugby]] het die gasheerlande van beide die 2027- en [[Rugbywêreldbeker 2031|2031-manstoernooie]] en beide die [[Vrouerugbywêreldbeker 2025|2025-]] en [[Vrouerugbywêreldbeker 2029|2029-vrouetoernooie]] op 12 Mei 2022 aangekondig. Die proses om met voornemende lande te onderhandel het in Februarie 2021 begin en die formele kandidaatproses drie maande later. Die oorblywende gasheerlande is in Februarie 2022 aangekondig.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.stuff.co.nz/sport/rugby/rugby-world-cup/300082326/usa-rugby-considering-bid-for-rugby-world-cup-2027 |title=USA Rugby considering bid for Rugby World Cup 2027 |publisher=Stuff |author=Joe Reedy |date=14 Augustus 2020 |accessdate=1 Oktober 2026}}</ref> Wêreldrugby se destydse voorsitter Bill Beaumont het in laat 2018 voorgestel dat die gasheer van die Rugbywêreldbeker ná die [[Rugbywêreldbeker 2023|2023-toernooi]] in Frankryk ’n opkomende land behoort te wees.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.foxsports.com.au/rugby/rugby-world-cup-2015/australia-and-south-africa-could-miss-out-on-2027-rugby-world-cup-as-bill-beaumont-says-another-emerging-nation-could-host-tournament/news-story/2e4a8573c5d89a3c6b465dd23d064783 |title=Australia and South Africa could miss out on 2027 Rugby World Cup as Bill Beaumont says another emerging nation could host tournament |publisher=Fox Sports Australia |date=20 September 2018 |accessdate=1 Oktober 2026}}</ref> Wêreldrugby se [[hoof- uitvoerende beampte]] Brett Gosper het in 2019 ook voorgestel dat Wêreldrugby beide die 2027- en 2031-toernooie saam sal toewys (soos hulle met [[Rugbywêreldbeker 2015|Engeland 2015]] en [[Rugbywêreldbeker 2019|Japan 2019]] gedoen het), waardeur hulle “’n dapper besluit en ’n tradisionele besluit” sal kan maak.<ref name="auto">{{en}} {{cite web |url=https://www.insidethegames.biz/articles/1085185/united-states-rugby-world-cup-hosting |title=Rugby World Cup in sights of United States |publisher=Inside the Games |author=Alex Bell |date=26 September 2019 |accessdate=1 Oktober 2026}}</ref> Gosper het verder voorgestel dat “2031 tyd sal gun vir ’n Amerikaanse bod om baie geloofwaardig en sterk te wees.”<ref name="auto" /> Die gashere vir die 2027- en 2031-toernooie is in Mei 2022 bekend gemaak.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugby-addict.com/en-sco/article/home/rugby-world-cup-2027-and-2031-hosts-to-be-announced-in-may-2022/5f3566bd89e3a300087431b5 |title=Rugby World Cup 2027 and 2031 hosts to be announced in May 2022 |publisher=Rugby Addict |date=13 Augustus 2020 |accessdate=13 September 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200913101900/https://www.rugby-addict.com/en-sco/article/home/rugby-world-cup-2027-and-2031-hosts-to-be-announced-in-may-2022/5f3566bd89e3a300087431b5 |archive-date=13 September 2020 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Die feit dat drie agtereenvolgende toernooie (Engeland 2015, Japan 2019 en Frankryk 2023) in die [[Noordelike Halfrond]] beslis is, het die lande in die [[Suidelike Halfrond]] se posisie versterk.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rte.ie/sport/rugby/2017/1115/920299-2023/ |title=Why France win was the worst possible result for Ireland |publisher=RTÉ |author=Neville Conor |date=15 November 2017 |accessdate=1 Oktober 2026}}</ref> Tot in Junie 2019 het drie lande – [[Argentinië]], [[Australië]] en [[Rusland]] – aangekondig dat hulle die Rugbywêreldbeker 2027 wil aanbied.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/sport/2017/dec/13/australia-to-bid-for-2027-rugby-world-cup-and-2021-womens-tournament |title=Australia to bid for 2027 Rugby World Cup and 2021 women's tournament |publisher=[[The Guardian]] |date=13 Desember 2017 |accessdate=1 Oktober 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugby.com.au/news/2016/10/04/23/01/argentina-2027-bid |title=Argentina announces 2027 Rugby World Cup bid |publisher=[[Rugby Australia]] |date=5 Oktober 2016 |accessdate=1 Oktober 2026}}</ref> Vermoede het bestaan dat beide die [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]] en [[Suid-Afrika]] beplan het om die toernooi te huisves, maar die [[Suid-Afrikaanse Rugbyunie]] (SARU) het bekend gemaak dat hulle nie beplan om vir nóg die 2027- nóg die 2031-toernooi aansoek te doen nie.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.thesouthafrican.com/sport/south-africa-2027-2031-rugby-world-cup/ |title=South Africa will not bid for 2027 or 2031 Rugby World Cup – Reports |publisher=The South African |author=James Richardson |date=16 Augustus 2020 |accessdate=3 Junie 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210603084852/https://www.thesouthafrican.com/sport/south-africa-2027-2031-rugby-world-cup/ |archive-date=3 Junie 2021 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Argentinië het sy bod in April 2020 teruggetrek om die Australiese bod te versterk, waarvolgens daar twee kandidaatlande oor was.<ref name="Independent">{{en}} {{cite web |url=https://www.independent.co.uk/sport/rugby/rugby-union/international/2027-rugby-world-cup-australia-argentina-host-nation-a9467981.html |title=Argentina ready to abandon 2027 Rugby World Cup bid making Australia strong favourites to host tournament |publisher=[[The Independent]] |author=Nick Mulvanney |date=16 April 2020 |accessdate=1 Oktober 2026}}</ref> Op 10 Junie 2021 is [[VSA Rugby]] amptelik aanvaar as ’n kandidaat vir beide die 2027- en 2031-toernooie, asook die Vrouerugbywêreldbeker 2029.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.usa.rugby/2021/06/usa-accepted-as-bid-candidate-for-rugby-world-cup-2027-2029-and-2031-committee-to-begin-campaign-following-positive-feasibility-study/ |title=USA accepted as bid candidate for Rugby World Cup 2027, 2029 and 2031; committee to begin campaign following positive feasibility study |publisher=[[VSA Rugby]] |date=10 Junie 2021 |accessdate=10 Junie 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210610182828/https://www.usa.rugby/2021/06/usa-accepted-as-bid-candidate-for-rugby-world-cup-2027-2029-and-2031-committee-to-begin-campaign-following-positive-feasibility-study/ |archive-date=10 Junie 2021 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Tydens ’n spesiale vergadering van Wêreldrugby wat op 12 Mei 2022 in [[Dublin]] gehou is, het Wêreldrugby die toernooie van 2025 tot 2033 toegewys met die Vrouerugbywêreldbeker 2025 wat aan Engeland toegeken is, Australië as gasheer van beide die Rugbywêreldbeker 2027 en Vrouerugbywêreldbeker 2029 benoem is en beide die Rugbywêreldbeker 2031 en [[Vrouerugbywêreldbeker 2033]] aan die Verenigde State toegewys is.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/news/714742/rugby-world-cup-host-locations-confirmed-through-to-2033 |title=Rugby World Cup host locations confirmed through to 2033 |publisher=[[Wêreldrugby]] |date=12 Mei 2022 |accessdate=1 Oktober 2026}}</ref> Daarmee is dit ná die [[Rugbywêreldbeker 1995]] in Suid-Afrika, die [[Rugbywêreldbeker 2003]] in Australië, die [[Rugbywêreldbeker 2011]] in Nieu-Seeland, die [[Rugbywêreldbeker 2019]] in Japan en die [[Rugbywêreldbeker 2023]] in Frankryk die sesde rugbywêreldbekertoernooi wat geheel en al in een land aangebied word; daarmee word Australië die eerste land wat twee rugbywêreldbekertoernooie alleenlik aanbied. Saam met die [[T20I-wêreldbeker 2028]], wat Australië saam met Nieu-Seeland sal huisves, is dit een van twee vername toernooie wat Australië binne een jaar sal aanbied. === Belangstelling aangekondig === ==== Australië ==== [[Lêer:Australia 2027 Bid Logo.svg|duimnael|Kenteken van die Australiese bod]] [[Rugby Australia]] het op 13 Desember 2017 aangekondig dat Australië vir die Rugbywêreldbeker 2027 sal aansoek doen.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.sbs.com.au/news/article/australia-bidding-for-2027-rugby-world-cup/52hbk1ss2 |title=Australia bidding for 2027 Rugby World Cup |publisher=Special Broadcasting Service |date=13 Desember 2017 |accessdate=1 Oktober 2026}}</ref> Australië het voorheen saam met [[Nieu-Seeland]] die [[Rugbywêreldbeker 1987]] en die [[Rugbywêreldbeker 2003]] op sy eie aangebied. === Aansoek teruggetrek === ==== Argentinië ==== Argentinië het op 5 Oktober 2016 aangekondig dat dit vir die Rugbywêreldbeker 2027 sal aansoek doen, maar sy aansoek in April 2020 teruggetrek. Argentinië het dié toernooi nog nooit gehuisves nie en Wêreldrugby se voorsitter Bill Beaumont het aangekondig dat hy aansoeke van lande soos Argentinië sou ondersteun.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.telegraph.co.uk/rugby-world-cup/2017/11/17/will-not-resign-insists-beleaguered-bill-beaumont-eye-world/ |title=I will not resign, insists beleaguered Bill Beaumont in the eye of World Cup storm |publisher=[[The Daily Telegraph|The Telegraph]] |author=Mick Cleary |date=17 November 2017 |accessdate=1 Oktober 2026}}</ref> Argentinië is die enigste land wat die halfeindstryd van ’n rugbywêreldbekertoernooi gehaal het, maar nog nooit wedstryde van dié toernooi aangebied het nie.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.americasrugbynews.com/2017/04/25/rwc-2027-argentina-will-cost-us200-million/ |title=RWC 2027 in Argentina will cost US$200 million |publisher=Americas Rugby News |author=Paul Tait |date=25 April 2017 |accessdate=1 Oktober 2026}}</ref> In April 2020 het Argentinië sy aansoek teruggetrek om die Australiese aansoek ’n hupstoot te gee, waarvolgens Australië die gunstelinggasheer vir die Rugbywêreldbeker 2027 was.<ref name="Independent" /><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.insidethegames.biz/articles/1093218/argentina-withdraw-rugby-world-cup-bid |title=Argentina withdraw 2027 Rugby World Cup bid to strengthen Australian campaign |publisher=Inside the Games |author=Nancy Gillen |date=16 April 2020 |accessdate=1 Oktober 2026}}</ref> ==== Rusland ==== Stanislaf Droezhinin van die [[Russiese Rugbyunie]] het op 31 Mei 2019 aangekondig dat Rusland vir die Rugbywêreldbeker 2027 sal aansoek doen. Rusland wou van sy [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2018]]-stadions vir dié toernooi gebruik.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.americasrugbynews.com/2019/10/06/russia-to-bid-to-host-rwc-2027/ |title=Russia To Bid To Host RWC 2027 |publisher=Americas Rugby News |date=6 Oktober 2019 |accessdate=1 Oktober 2026}}</ref><ref>{{ru}} {{cite web |url=https://rsport.ria.ru/20190531/1555157222.html |title=Федерация регби России может подать заявку на проведение КМ-2027 |publisher=Ria |author=Elena Djachkowa |date=31 Mei 2019 |accessdate=1 Oktober 2026}}</ref> Die Russiese President [[Wladimir Poetin]] het Rusland se aansoek vir die Rugbywêreldbeker 2027 ondersteun.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.scotsman.com/news/uk-news/vladamir-putin-has-backed-russian-bid-to-host-the-2027-rugby-world-cup-2926793 |title=Vladimir Putin has backed Russian bid to host the 2027 Rugby World Cup |publisher=Scotsman |author=Rachel Mackie |date=29 Julie 2020 |accessdate=1 Oktober 2026}}</ref> Die Russiese Rugbyunie kon nie met sy aansoek voortgaan nie aangesien CAS op 17 Desember 2020 Rusland vir twee jaar verbied het om enige belangrike sporttoernooi aan te bied.<ref>{{ru}} {{cite web |url=https://tass.ru/sport/11026627 |title=Россия не сможет претендовать на проведение Кубка мира по регби из-за решения CAS |publisher=Tass |date=30 Maart 2021 |accessdate=1 Oktober 2026}}</ref> == Deelnemers == === Kwalifisering === [[Lêer:RWC 2027 Qualifier.svg|duimnael|Grafiek van die kwalifiseringsproses vir die Rugbywêreldbeker 2027]] [[Wêreldrugby]] het op 13 Augustus 2024 die kwalifiseringsproses vir die toernooi gespesifiseer. Vervolgens is van 2024 tot 2025 twaalf van die 24 plekke van die toernooi tydens die kwalifisering beslis. Die kwalifiseringstoernooi is in vyf streeksgroepe verdeel: [[Rugby Afrika|Afrika]], [[Asië Rugby|Asië]], [[Rugby Europa|Europa]], [[Suid-Amerika Rugby|Suid-Amerika]] en [[Rugby Amerikas Noord|Noord-Amerika]] saam met [[Oseanië Rugby|Oseanië]]. Vier plekke is vir die nasionale spanne van Europa gereserveer, drie vir Oseanië asook een elk vir Afrika, Asië en Suid-Amerika. Die twee oorblywende plekke is tydens ’n interkontinentale kwalifiseringsrondte (uitspeel tussen Oseanië en Suid-Amerika) en ’n uitspeelrondte (''Repechage'') tussen al die vastelande beslis.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/news/925934/qualification-process-confirmed-for-expanded-mens-rugby-world-cup-2027-in-australia |title=Qualification process confirmed for expanded Men's Rugby World Cup 2027 in Australia |publisher=rugbyworldcup.com |date=13 Augustus 2024 |accessdate=1 Oktober 2026}}</ref> Asië het vir die eerste keer ooit oor sy eie regstreekse plek beskik en aangesien Japan reeds vir die toernooi gekwalifiseer het, sou een span van dié vasteland vir die eerste keer ooit vir ’n rugbywêreldbekertoernooi kwalifiseer.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.asiarugby.com/2024/08/15/mens-rugby-world-cup-2027/ |title=Asia Rugby Celebrates Historic Milestone with Direct Qualification Spot for Rugby World Cup 2027 |publisher=[[Asië Rugby]] |date=15 Augustus 2024 |accessdate=1 Oktober 2026}}</ref> As die regstreekse klassifiseerders getel word, het 58 spanne in aanmerking vir kwalifisering vir die finale toernooi in Australië gekom. Daar was lank beplan om die aantal deelnemers van 20 tot 24 te verhoog, waarop op 24 Oktober 2023 amptelik besluit is.<ref name="rte_teams">{{en}} {{cite web |url=https://www.rte.ie/sport/rugby-world-cup/2023/1024/1412691-world-cup-to-be-expanded-to-24-teams/ |title=Rugby World Cup to be expanded to 24 teams, Nations Cup confirmed |publisher=RTÉ |datum=24 Oktober 2023 |accessdate=1 Oktober 2026}}</ref><ref name="rwc_teams">{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2023/news/885620/rugby-world-cup-2027-expanded-to-24-teams |title=Rugby World Cup 2027 expanded to 24 teams |publisher=rugbyworldcup.com |date=24 Oktober 2023 |accessdate=1 Oktober 2026}}</ref> Naas die gasheer Australië, wat ook deur sy derde plek in die groepfase van die Rugbywêreldbeker 2023 gekwalifiseer het, het ook die agt deelnemers aan die kwarteindrondte en ander drie derdeplek-spanne van die 2023-groepfase vir die Rugbywêreldbeker 2027 gekwalifiseer. Die volgende twaalf spanne het regstreeks vir die Rugbywêreldbeker 2027 gekwalifiseer: Suid-Afrika as verdedigende kampioen, Nieu-Seeland as naaswenner, Engeland as derde plek, Argentinië as halfeindrondtespan, die spanne van die kwarteindrondte Fidji, Frankryk, Ierland en Wallis, asook die derde plekke van die groepfase Australië, Italië, Japan en Skotland.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.ruck.co.uk/england-among-12-teams-to-automatically-qualify-for-2027-rugby-world-cup/ |title=England among 12 teams to automatically qualify for 2027 Rugby World Cup |publisher=Ruck |date=14 Oktober 2023 |accessdate=1 Oktober 2026}}</ref> Die kwalifiseringsproses het tydens die Asiatiese Rugbykampioenskap op 30 April 2024 afgeskop. Weens die [[Russiese inval in Oekraïne sedert 2022|voortgesette Russiese inval in Oekraïne sedert 2022]] het [[Russiese nasionale rugbyspan|Rusland]] se skorsing deur beide Wêreldrugby en Rugby Europa bly voortbestaan.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/60692972 |title=Russia banned from Rugby World Cup qualification, Georgia advance |publisher=[[BBC]] |date=10 Maart 2022 |accessdate=1 Oktober 2026}}</ref> Op 9 Februarie 2025 het Georgië, Portugal, Roemenië en Spanje die vier Europese plekke bespreek.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbypass.com/news/european-quartet-qualify-for-rugby-world-cup-2027/ |title=No shocks as four REC sides qualify for Rugby World Cup 2027 |publisher=Rugby Pass |author=Francisco Isaac |date=9 Februarie 2025 |accessdate=1 Oktober 2026}}</ref> Op 5 Julie 2025 het Hongkong die Asiatiese Rugbykampioenskap 2025 beklink en as Asië 1 vir die eerste keer ooit vir ’n rugbywêreldbekertoernooi gekwalifiseer.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbypass.com/news/hong-kong-china-power-past-south-korea-into-first-rugby-world-cup/ |title=Hong Kong China power past South Korea into first Rugby World Cup |publisher=RugbyPass |author=Francisco Isaac |date=5 Julie 2025 |accessdate=1 Oktober 2026}}</ref> In dieselfde maand het Zimbabwe die Afrikabeker 2025 gewen en vir die eerste keer sedert 1991 weer vir ’n rugbywêreldbekertoernooi gekwalifiseer.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.americasrugbynews.com/2025/07/19/zimbabwe-qualify-for-rugby-world-cup-2027-and-end-34-year-wait/ |title=Zimbabwe Qualify for Rugby World Cup 2027 and end 34 year wait |publisher=Americas Rugby News |date=19 Julie 2025 |accessdate=1 Oktober 2026}}</ref> Aan die begin van September 2025 het Kanada en Tonga tydens die [[Stille Oseaan-nasiesbeker]], asook Uruguay tydens die Suid-Amerikaanse kwalifisering hulle plekke bespreek.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.americasrugbynews.com/2025/09/07/only-three-places-remain-at-rugby-world-cup-2027 |title=Only Three Places Remain at Rugby World Cup 2027 |publisher=Rugby Americas News |author=Paul Tait |date=7 September 2025 |accessdate=1 Oktober 2026}}</ref> Een week later het die [[Verenigde State se nasionale rugbyspan|Verenigde State]] gevolg.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbypass.com/news/usa-secure-rugby-world-cup-2027-qualification-with-win-over-samoa |title=USA secure Rugby World Cup 2027 qualification with win over Samoa |publisher=RugbyPass |author=Adam Julian |date=14 September 2025 |accessdate=1 Oktober 2026}}</ref> Aan die einde van September 2025 het Chili vir sy tweede agtereenvolgende rugbywêreldbekertoernooi gekwalifiseer.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.americasrugbynews.com/2025/09/27/sublime-chile-write-history-by-beating-samoa-in-rwc-qualifier |title=Sublime Chile Write History by Beating Samoa in RWC Qualifier |publisher=Rugby Americas News |date=27 September 2025 |accessdate=1 Oktober 2026}}</ref> Die 24ste en laaste plek is in November 2025 tydens die uitspeelrondte tussen [[Belgiese nasionale rugbyspan|België]], [[Brasiliaanse nasionale rugbyspan|Brasilië]], [[Namibiese nasionale rugbyspan|Namibië]] en [[Samoaanse nasionale rugbyspan|Samoa]] beslis, waartydens Samoa met ’n 13–13-gelykop in die laaste wedstryd teen België vir die tiende keer vir ’n rugbywêreldbekertoernooi gekwalifiseer het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2027/en/news/1018794/samoa-tie-with-belgium-in-thrilling-decider-to-clinch-rwc-2027-spot |title=Samoa tie with Belgium in thrilling decider to clinch RWC 2027 spot |publisher=rugbyworldcup.com |date=18 November 2025 |accessdate=1 Oktober 2026}}</ref> Aanvanklik het [[Paraguaanse nasionale rugbyspan|Paraguay]] glo die uitspeelrondte gehaal, maar nadat die [[Paraguaanse Rugbyunie|Paraguaanse beheerliggaam]] kennis geneem het van ’n ongeskikte speler, het die Paraguane hulleself vrywillig onttrek en hul plek aan die Brasiliane oorhandig.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.americasrugbynews.com/2025/10/24/paraguays-withdrawal-gives-brazil-rugby-world-cup-2027-lifeline |title=Paraguay’s Withdrawal gives Brazil Rugby World Cup 2027 Lifeline |publisher=Americas Rugby News |date=24 Oktober 2025 |accessdate=1 Oktober 2026}}</ref> === Kwalifiserende spanne === Die volgende 16 spanne het reeds vir die Rugbywêreldbeker 2027 gekwalifiseer. Aangesien ses Europese spanne regstreeks vir die 2027-toernooi kon kwalifiseer en Europa in die kwalifisering oor vier plekke beskik het, neem vir die eerste keer tien spanne van dié vasteland aan ’n rugbywêreldbekertoernooi deel. Dit is die eerste toernooi waaraan Hongkong deelneem, waardeur vir die eerste keer twee Asiatiese nasionale spanne sal verskyn. Voorheen het die [[Hongkongse nasionale vrouerugbyspan|Hongkongse vrouespan]] vir die [[Vrouerugbywêreldbeker 2017]] gekwalifiseer.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2025/en/past-tournaments/2017 |title=2017 Women's Rugby World Cup |publisher=rugbyworldcup.com |accessdate=1 Oktober 2026}}</ref> Spanje het vir die eerste keer sedert 1999 vir ’n toernooi gekwalifiseer en Zimbabwe het laas in 1991 aan ’n rugbywêreldbekertoernooi deelgeneem; sowel Chili as Portugal het vir die eerste keer agtereenvolgende toernooie gehaal. Beide Kanada en die Verenigde State keer na die toernooi terug, nadat albei nasionale spanne nie vir die 2023-toernooi kon kwalifiseer nie. Nadat Chili ook gekwalifiseer het, neem vir die eerste keer vyf spanne van die [[Amerikas]] aan ’n rugbywêreldbekertoernooi deel.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.americasrugbynews.com/2025/09/27/rwc-2027-record-number-of-americas-teams |title=Rugby World Cup 2027: Record Number of Americas Teams |publisher=Rugby Americas News |date=27 September 2025 |accessdate=1 Oktober 2026}}</ref> Daarbenewens is dit die eerste toernooi waaraan vier [[Spaans]]talige lande deelneem. Daarteenoor het Namibië vir die eerste keer sedert 1999 versuim om te kwalifiseer en hulle is die enigste span van die vorige toernooi wat in die kwalifisering uitgeskakel is.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.americasrugbynews.com/2025/11/13/rugby-world-cup-2027-to-be-the-first-in-over-30-years-without-namibia |title=Rugby World Cup 2027 to be the first in over 30 years without Namibia |publisher=Americas Rugby News |author=Paul Tait |date=13 November 2025 |accessdate=1 Oktober 2026}}</ref> Beide Chili en Portugal het daarin geslaag om vir hul tweede agtereenvolgende rugbywêreldbekertoernooi te kwalifiseer en vir die eerste keer het drie Suid-Amerikaanse spanne daarin geslaag om vir twee opeenvolgende rugbywêreldbekertoernooie te kwalifiseer. [[Lêer:World Map 2027 RWC qualif.png|duimnael|400px|Spanne wat aan die kwalifiseringstoernooi deelgeneem en die wat regstreeks gekwalifiseer het; altesaam 58 spanne het deelgeneem. {{columns-list|2| {{sleutel|#FF8C00|[[Rugby Afrika|Afrika]]}} {{sleutel|#00FF00|[[Rugby Amerikas Noord|Noord-]] en [[Suid-Amerika Rugby|Suid-Amerika]]}} {{sleutel|#FF00FF|[[Asië Rugby|Asië]]}} {{sleutel|#0000FF|[[Rugby Europa|Europa]]}} {{sleutel|#FFFF00|[[Oseanië Rugby|Oseanië]]}} {{sleutel|#e0e0e0|Nie deelgeneem nie}}}}]] [[Lêer:2027 Rugby World Cup (men) participating nations.svg|duimnael|400px|Uitslag van die kwalifisering: {{sleutel|#f00|Gasheer}} {{sleutel|#07f|Twaalf beste spanne van die 2023-toernooi}} {{sleutel|#0d0|Wenner van die plaaslike kwalifisering}} {{sleutel|#ff0|Versuim om te kwalifiseer}} {{sleutel|#000000|Span het homself onttrek of is geskors}} {{sleutel|#e0e0e0|Nie deelgeneem nie}}]] {| class="wikitable sortable" !Span !Kwalifiseringmetode !Verskynings by eindstryde !Laaste verskyning !Vorige beste prestasie |- |{{AUSru}} |'''Gasheer''' |Elfde |[[Rugbywêreldbeker 2023|2023]] |'''Kampioen''' <small>([[Rugbywêreldbeker 1991|1991]], [[Rugbywêreldbeker 1999|1999]])</small> |- |{{ARGru}} |rowspan="11"|'''Regstreeks''' |Elfde |[[Rugbywêreldbeker 2023|2023]] |Derde plek <small>([[Rugbywêreldbeker 2007|2007]])</small> |- |{{ENGru}} |Elfde |[[Rugbywêreldbeker 2023|2023]] |'''Kampioen''' <small>([[Rugbywêreldbeker 2003|2003]])</small> |- |{{FIJru}} |Tiende |[[Rugbywêreldbeker 2023|2023]] |Kwarteindrondte <small>([[Rugbywêreldbeker 1987|1987]], [[Rugbywêreldbeker 2007|2007]], [[Rugbywêreldbeker 2023|2023]])</small> |- |{{FRAru}} |Elfde |[[Rugbywêreldbeker 2023|2023]] |Naaswenner <small>([[Rugbywêreldbeker 1987|1987]], [[Rugbywêreldbeker 1999|1999]], [[Rugbywêreldbeker 2011|2011]])</small> |- |{{IRLru}} |Elfde |[[Rugbywêreldbeker 2023|2023]] |Kwarteindrondte <small>([[Rugbywêreldbeker 1987|1987]], [[Rugbywêreldbeker 1991|1991]], [[Rugbywêreldbeker 1995|1995]], [[Rugbywêreldbeker 2003|2003]], [[Rugbywêreldbeker 2011|2011]], [[Rugbywêreldbeker 2015|2015]], [[Rugbywêreldbeker 2019|2019]], [[Rugbywêreldbeker 2023|2023]])</small> |- |{{ITAru}} |Elfde |[[Rugbywêreldbeker 2023|2023]] |Groepfase <small>([[Rugbywêreldbeker 1987|1987]], [[Rugbywêreldbeker 1991|1991]], [[Rugbywêreldbeker 1995|1995]], [[Rugbywêreldbeker 1999|1999]], [[Rugbywêreldbeker 2003|2003]], [[Rugbywêreldbeker 2007|2007]], [[Rugbywêreldbeker 2011|2011]], [[Rugbywêreldbeker 2015|2015]], [[Rugbywêreldbeker 2019|2019]], [[Rugbywêreldbeker 2023|2023]])</small> |- |{{JPNru}} |Elfde |[[Rugbywêreldbeker 2023|2023]] |Kwarteindrondte <small>([[Rugbywêreldbeker 2019|2019]])</small> |- |{{NZLru}} |Elfde |[[Rugbywêreldbeker 2023|2023]] |'''Kampioen''' <small>([[Rugbywêreldbeker 1987|1987]], [[Rugbywêreldbeker 2011|2011]], [[Rugbywêreldbeker 2015|2015]])</small> |- |{{SCOru}} |Elfde |[[Rugbywêreldbeker 2023|2023]] |Vierde plek <small>([[Rugbywêreldbeker 1991|1991]])</small> |- |{{RSAru}} |Negende |[[Rugbywêreldbeker 2023|2023]] |'''Kampioen''' <small>([[Rugbywêreldbeker 1995|1995]], [[Rugbywêreldbeker 2007|2007]], [[Rugbywêreldbeker 2019|2019]], [[Rugbywêreldbeker 2023|2023]])</small> |- |{{WALru}} |Elfde |[[Rugbywêreldbeker 2023|2023]] |Derde plek <small>([[Rugbywêreldbeker 1987|1987]])</small> |- |{{GEOru}} |Europa 1 |Sewende |[[Rugbywêreldbeker 2023|2023]] |Groepfase <small>([[Rugbywêreldbeker 2003|2003]], [[Rugbywêreldbeker 2007|2007]], [[Rugbywêreldbeker 2011|2011]], [[Rugbywêreldbeker 2015|2015]], [[Rugbywêreldbeker 2019|2019]], [[Rugbywêreldbeker 2023|2023]])</small> |- |{{ESPru}} |Europa 2 |Tweede |[[Rugbywêreldbeker 1999|1999]] |Groepfase <small>([[Rugbywêreldbeker 1999|1999]])</small> |- |{{ROMru}} |Europa 3 |Tiende |[[Rugbywêreldbeker 2023|2023]] |Groepfase <small>([[Rugbywêreldbeker 1987|1987]], [[Rugbywêreldbeker 1991|1991]], [[Rugbywêreldbeker 1995|1995]], [[Rugbywêreldbeker 1999|1999]], [[Rugbywêreldbeker 2003|2003]], [[Rugbywêreldbeker 2007|2007]], [[Rugbywêreldbeker 2011|2011]], [[Rugbywêreldbeker 2015|2015]], [[Rugbywêreldbeker 2023|2023]])</small> |- |{{PORru}} |Europa 4 |Derde |[[Rugbywêreldbeker 2023|2023]] |Groepfase <small>([[Rugbywêreldbeker 2007|2007]], [[Rugbywêreldbeker 2023|2023]])</small> |- |{{HKGru}} |Asië 1 |Eerste | – |Debuut |- |{{ZIMru}} |Afrika 1 |Derde |[[Rugbywêreldbeker 1991|1991]] |Groepfase <small>([[Rugbywêreldbeker 1987|1987]], [[Rugbywêreldbeker 1991|1991]])</small> |- |{{TGAru}} |Oseanië 1 |Tiende |[[Rugbywêreldbeker 2023|2023]] |Groepfase <small>([[Rugbywêreldbeker 1987|1987]], [[Rugbywêreldbeker 1995|1995]], [[Rugbywêreldbeker 1999|1999]], [[Rugbywêreldbeker 2003|2003]], [[Rugbywêreldbeker 2007|2007]], [[Rugbywêreldbeker 2011|2011]], [[Rugbywêreldbeker 2015|2015]], [[Rugbywêreldbeker 2019|2019]], [[Rugbywêreldbeker 2023|2023]])</small> |- |{{CANru}} |Oseanië 2 |Tiende |[[Rugbywêreldbeker 2019|2019]] |Kwarteindrondte <small>([[Rugbywêreldbeker 1991|1991]])</small> |- |{{URUru}} |Suid-Amerika 1 |Sesde |[[Rugbywêreldbeker 2023|2023]] |Groepfase <small>([[Rugbywêreldbeker 1999|1999]], [[Rugbywêreldbeker 2003|2003]], [[Rugbywêreldbeker 2015|2015]], [[Rugbywêreldbeker 2019|2019]], [[Rugbywêreldbeker 2023|2023]])</small> |- |{{USAru}} |Oseanië 3 |Negende |[[Rugbywêreldbeker 2019|2019]] |Groepfase <small>([[Rugbywêreldbeker 1987|1987]], [[Rugbywêreldbeker 1991|1991]], [[Rugbywêreldbeker 1999|1999]], [[Rugbywêreldbeker 2003|2003]], [[Rugbywêreldbeker 2007|2007]], [[Rugbywêreldbeker 2011|2011]], [[Rugbywêreldbeker 2015|2015]], [[Rugbywêreldbeker 2019|2019]])</small> |- |{{CHIru}} |Uitspeelwenner |Tweede |[[Rugbywêreldbeker 2023|2023]] |Groepfase <small>([[Rugbywêreldbeker 2023|2023]])</small> |- |{{SAMru}} |Uitspeelwedstrydwenner |Tiende |[[Rugbywêreldbeker 2023|2023]] |Kwarteindrondte <small>([[Rugbywêreldbeker 1991|1991]], [[Rugbywêreldbeker 1995|1995]])</small> |} == Stadions == Agt plekke in sewe Australiese stede is vir die Rugbywêreldbeker 2027 gekies.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/news/1019915/eight-state-of-the-art-venues-across-australia-to-host-mens-rugby-world-cup-2027 |title=Eight state-of-the-art venues across Australia to host Men’s Rugby World Cup 2027 |publisher=[[Wêreldrugby]] |date=21 Januarie 2026 |accessdate=1 Oktober 2026}}</ref> Die openingsseremonie en -wedstryd sal op die [[Perth-stadion]] in [[Perth]] gehou word, terwyl die halfeindrondte, die bronseindstryd en die eindstryd op die [[ANZ-stadion|Stadium Australia]] in [[Sydney]] beslis sal word.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://7news.com.au/sport/rugby-union/victoria-set-to-be-snubbed-completely-from-2027-rugby-world-cup-with-sydney-to-host-final-c-17271870 |title=Victoria set to be snubbed completely from 2027 Rugby World Cup with Sydney to host final |publisher=Seven News |author=Ben Sutton |date=3 Januarie 2025 |accessdate=1 Oktober 2026}}</ref> Vroeg in Januarie 2025 is daar berig dat die deelstaat [[Victoria (Australië)|Victoria]] geen wedstryde sal huisves nie, nadat dié deelstaat se regering sy bod teruggetrek het in protes teen [[Rugby Australia]] se herroeping van die [[Melbourne Rebels (Superrugbyspan)|Melbourne Rebels]] uit die [[Superrugby]]-toernooi.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.heraldsun.com.au/sport/rugby/sydney-set-to-host-2027-rugby-world-cup-final-victoria-to-be-shutout-entirely-after-politics-derail-bid/news-story/9fa08ac38cc737ad6e1d3fd20b4eef7b |title=Sydney victorious after petty politics derail MCG's RWC final bid |publisher=Herald Sun |date=3 Januarie 2025 |accessdate=1 Oktober 2026}}</ref> Die volledige lys gasheerstede is later in Januarie bekend gemaak nadat daar bevestig is dat die deelstaat Victoria wél wedstryde in [[Melbourne]] sal huisves.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2027/en/host-cities |title=Host Cities |publisher=rugbyworldcup.com |date=30 Januarie 2025 |accessdate=1 Oktober 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.premier.vic.gov.au/victoria-confirmed-host-rugby-world-cup-2027 |title=Victoria Confirmed As A Host For Rugby World Cup 2027 |publisher=Premier van Victoria |date=30 Januarie 2025 |accessdate=1 Oktober 2026}}</ref> In Januarie 2026 is die [[Docklands-stadion]] as Melbourne se plek bevestig.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2027/en/news/1019915/eight-state-of-the-art-venues-across-australia-to-host-mens-rugby-world-cup-2027 |title=Eight state-of-the-art venues across Australia to host Men’s Rugby World Cup 2027 |publisher=rugbyworldcup.com |date=21 Januarie 2026 |accessdate=1 Oktober 2026}}</ref> Daar is berig dat [[Wêreldrugby]] ’n ooreenkoms gesluit het om wedstryde op dié stadion te huisves, terwyl die [[Melbourne-krieketveld]] se beskikbaarheid in Oktober 2027 nie gewaarborg kon word nie weens ’n ooreenkoms tussen die Victoria-regering en die [[Nasionale Voetballiga]] (NFL).<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.smh.com.au/sport/rugby-union/why-australia-s-most-iconic-stadium-won-t-have-a-rugby-world-cup-game-20260122-p5nw5w.html |title=Why Australia’s most iconic stadium won’t have a Rugby World Cup game |publisher=The Sydney Morning Herald |author=Iain Payten |date=22 Januarie 2026 |accessdate=1 Oktober 2026}}</ref> <center> {| class="wikitable" style="text-align:center" ! colspan=2 | [[Sydney]], [[Nieu-Suid-Wallis]] ! [[Adelaide (Suid-Australië)|Adelaide]], [[Suid-Australië]] ! [[Melbourne]], [[Victoria (Australië)|Victoria]] |- | [[ANZ-stadion|Stadium Australia]] | [[Sydney Voetbalstadion]] | [[Adelaide-ovaal]] | [[Docklands-stadion]] |- | <small>{{Koördinate|33|50|50|S|151|03|47|O|type:landmark|aansig=inlyn|name=Stadium Australia}}</small> | <small>{{Koördinate|33|53|21|S|151|13|31|O|type:landmark|aansig=inlyn|name=Sydney Voetbalstadion}}</small> | <small>{{Koördinate|34|54|56|S|138|35|46|O|type:landmark|aansig=inlyn|name=Adelaide-ovaal}}</small> | <small>{{Koördinate|37|48|59|S|144|56|51|O|type:landmark|aansig=inlyn|name=Docklands-stadion}}</small> |- | Kapasiteit: '''82&nbsp;000''' | Kapasiteit: '''42&nbsp;500''' | Kapasiteit: '''53&nbsp;500''' | Kapasiteit: '''47&nbsp;000''' |- | [[Lêer:2022 NRLGF stadium.jpg|200px]] | [[Lêer:SydneyFootballStadium Aug2022 Pre-open.jpg|200px]] | [[Lêer:Adelaide Oval hosts Wallabies and Springboks Rugby Union 27 August 2022.jpg|200px]] | [[Lêer:TelstraDomeDocklands.jpg|200px]] |- ! colspan="4" |{{Location map+|Australië|float=center|width=400|caption=|places= {{Location map~|Australië|lat=-33.847222|long=151.063056|label=[[Sydney]]|position=bottom}} {{Location map~|Australië|lat=-37.825278|long=144.983889|label=[[Melbourne]]|position=bottom}} {{Location map~|Australië|lat=-27.464722|long=153.009444|label=[[Brisbane]]|position=left}} {{Location map~|Australië|lat=-34.915556|long=138.596111|label=[[Adelaide (Suid-Australië)|Adelaide]]|position=bottom}} {{Location map~|Australië|lat=-31.951111|long=115.889167|label=[[Perth]]|position=left}} {{Location map~|Australië|lat=-32.918889|long=151.726667|label=[[Newcastle, Nieu-Suid-Wallis|Newcastle]]|position=left}} {{Location map~|Australië|lat=-19.266111|long=146.816667|label=[[Townsville]]|position=right}}}} |- ! [[Brisbane]], [[Queensland]] ! [[Perth]], [[Wes-Australië]] ! [[Newcastle, Nieu-Suid-Wallis|Newcastle]], Nieu-Suid-Wallis ! [[Townsville]], Queensland |- | [[Suncorpstadion|Langpark]] | [[Perth-stadion]] | [[Newcastle Internasionale Sportsentrum]] | [[Noord-Queensland-stadion]] |- | <small>{{Koördinate|27|27|53|S|153|0|34|O|type:landmark|aansig=inlyn|name=Langpark}}</small> | <small>{{Koördinate|31|57|4|S|115|53|21|O|type:landmark|aansig=inlyn|name=Perth-stadion}}</small> | <small>{{Koördinate|32|55|8|S|151|43|36|O|type:landmark|aansig=inlyn|name=Newcastle Internasionale Sportsentrum}}</small> | <small>{{Koördinate|19|15|58|S|146|49|0|O|type:landmark|aansig=inlyn|name=Noord-Queensland-stadion}}</small> |- | Kapasiteit: '''52&nbsp;500''' | Kapasiteit: '''65&nbsp;000''' | Kapasiteit: '''23&nbsp;000''' | Kapasiteit: '''25&nbsp;455''' |- | [[Lêer:Suncorp Stadium, April 2024 (Reds v Blues).jpg|200px]] | [[Lêer:Perth Stadium opening 210118 gnangarra-12.jpg|200px]] | [[Lêer:Ausgrid Stadium (cropped).jpg|200px]] | [[Lêer:2021 State of Origin Game 1 Queensland Country Bank Stadium National Anthem.jpg|200px]] |}</center> == Formaat == Die Rugbywêreldbeker 2027 sal oor 44 dae tussen 24 verskillende spanne oor 52 wedstryde beslis word. Dit sal op 1 Oktober 2027 met die openingswedstryd tussen die gasheer Australië en Hongkong afskop. Die toernooi sal op 13 November op die Stadium Australia in Sydney eindig met die eindstryd, waartydens die wenner die [[Webb Ellis-beker]] sal inpalm. === Kalender === Die wedstrydskedule is op 2 Februarie 2026 deur Wêreldrugby bekendgemaak.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/news/1020949/mens-rugby-world-cup-2027-schedule-revealed-with-first-tickets-available-from-18-february |title=Men’s Rugby World Cup 2027 schedule revealed with first tickets available from 18 February |publisher=rugbyworldcup.com |date=2 Februarie 2026 |accessdate=1 Oktober 2026}}</ref> Die volgende tabel dui die Rugbywêreldbeker 2023 se daaglikse program aan. ’n Rooi blokkie dui op beide die openings- en sluitingseremonie, ’n pers blokkie op wedstryde tydens die groepfase, ’n groen blokkie op wedstryde tydens die uitklopfase, ’n blou blokkie op die bronseindstryd en ’n geel blokkie op die eindstryd. {| | {| class="wikitable left center" "style=margin:0.5em auto;font-size:95%;line-height:1.25em" |+ Aantal daaglikse wedstryde tydens die toernooi |- ! scope=col |Groepfase<br />Oktober ! scope=col |Vr<br />1 ! scope=col |Sa<br />2 ! scope=col |So<br />3 ! scope=col |Ma<br />4 ! scope=col |Di<br />5 ! scope=col |Wo<br />6 ! scope=col |Do<br />7 ! scope=col |Vr<br />8 ! scope=col |Sa<br />9 ! scope=col |So<br />10 ! scope=col |Ma<br />11 ! scope=col |Di<br />12 ! scope=col |Wo<br />13 ! scope=col |Do<br />14 ! scope=col |Vr<br />15 ! scope=col |Sa<br />16 ! scope=col |So<br />17 ! scope=col |Ma<br />18 ! scope=col |Di<br />19 ! scope=col |Wo<br />20 ! scope=col |Do<br />21 ! scope=col |Vr<br />22 |- align=center |align=left|Seremonies <!-- 1 -->| bgcolor=#d6325b|'''{{Afkorting|OS|Openingseremonie}}''' <!-- 2 -->| <!-- 3 -->| <!-- 4 -->| <!-- 5 -->| <!-- 6 -->| <!-- 7 -->| <!-- 8 -->| <!-- 9 -->| <!-- 10 -->| <!-- 11 -->| <!-- 12 -->| <!-- 13 -->| <!-- 14 -->| <!-- 15 -->| <!-- 16 -->| <!-- 17 -->| <!-- 18 -->| <!-- 19 -->| <!-- 20 -->| <!-- 21 -->| <!-- 22 -->| |- align=center | align=left|Groep A <!-- 1 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 2 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 3 -->| <!-- 4 -->| <!-- 5 -->| <!-- 6 -->| <!-- 7 -->| <!-- 8 -->| <!-- 9 -->| bgcolor=#c364f3| 2 <!-- 10 -->| <!-- 11 -->| <!-- 12 -->| <!-- 13 -->| <!-- 14 -->| <!-- 15 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 16 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 17 -->| <!-- 18 -->| <!-- 19 -->| <!-- 20 -->| <!-- 21 -->| <!-- 22 -->| |- align=center |align=left|Groep B <!-- 1 -->| <!-- 2 -->| <!-- 3 -->| bgcolor=#c364f3| 2 <!-- 4 -->| <!-- 5 -->| <!-- 6 -->| <!-- 7 -->| <!-- 8 -->| <!-- 9 -->| <!-- 10 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 11 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 12 -->| <!-- 13 -->| <!-- 14 -->| <!-- 15 -->| <!-- 16 -->| <!-- 17 -->| bgcolor=#c364f3| 2 <!-- 18 -->| <!-- 19 -->| <!-- 20 -->| <!-- 21 -->| <!-- 22 -->| |- align=center |align=left|Groep C <!-- 1 -->| <!-- 2 -->| <!-- 3 -->| <!-- 4 -->| bgcolor=#c364f3| 2 <!-- 5 -->| <!-- 6 -->| <!-- 7 -->| <!-- 8 -->| <!-- 9 -->| <!-- 10 -->| bgcolor=#c364f3| 2 <!-- 11 -->| <!-- 12 -->| <!-- 13 -->| <!-- 14 -->| <!-- 15 -->| <!-- 16 -->| bgcolor=#c364f3| 2 <!-- 17 -->| <!-- 18 -->| <!-- 19 -->| <!-- 20 -->| <!-- 21 -->| <!-- 22 -->| |- align=center |align=left|Groep D <!-- 1 -->| <!-- 2 -->| <!-- 3 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 4 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 5 -->| <!-- 6 -->| <!-- 7 -->| <!-- 8 -->| <!-- 9 -->| <!-- 10 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 11 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 12 -->| <!-- 13 -->| <!-- 14 -->| <!-- 15 -->| <!-- 16 -->| <!-- 17 -->| bgcolor=#c364f3| 2 <!-- 18 -->| <!-- 19 -->| <!-- 20 -->| <!-- 21 -->| <!-- 22 -->| |- align=center |align=left|Groep E <!-- 1 -->| <!-- 2 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 3 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 4 -->| <!-- 5 -->| <!-- 6 -->| <!-- 7 -->| <!-- 8 -->| <!-- 9 -->| bgcolor=#c364f3| 2 <!-- 10 -->| <!-- 11 -->| <!-- 12 -->| <!-- 13 -->| <!-- 14 -->| <!-- 15 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 16 -->| <!-- 17 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 18 -->| <!-- 19 -->| <!-- 20 -->| <!-- 21 -->| <!-- 22 -->| |- align=center |align=left|Groep F <!-- 1 -->| <!-- 2 -->| bgcolor=#c364f3| 2 <!-- 3 -->| <!-- 4 -->| <!-- 5 -->| <!-- 6 -->| <!-- 7 -->| <!-- 8 -->| bgcolor=#c364f3| 2 <!-- 9 -->| <!-- 10 -->| <!-- 11 -->| <!-- 12 -->| <!-- 13 -->| <!-- 14 -->| <!-- 15 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 16 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 17 -->| <!-- 18 -->| <!-- 19 -->| <!-- 20 -->| <!-- 21 -->| <!-- 22 -->| |- ! scope=col |Uitklopfase<br />Oktober/November ! scope=col |Sa<br />23 ! scope=col |So<br />24 ! scope=col |Ma<br />25 ! scope=col |Di<br />26 ! scope=col |Wo<br />27 ! scope=col |Do<br />28 ! scope=col |Vr<br />29 ! scope=col |Sa<br />30 ! scope=col |So<br />31 ! scope=col |Ma<br />1 ! scope=col |Di<br />2 ! scope=col |Wo<br />3 ! scope=col |Do<br />4 ! scope=col |Vr<br />5 ! scope=col |Sa<br />6 ! scope=col |So<br />7 ! scope=col |Ma<br />8 ! scope=col |Di<br />9 ! scope=col |Wo<br />10 ! scope=col |Do<br />11 ! scope=col |Vr<br />12 ! scope=col |Sa<br />13 |- align=center |align=left|Seremonies <!-- 23 -->| <!-- 24 -->| <!-- 25 -->| <!-- 26 -->| <!-- 27 -->| <!-- 28 -->| <!-- 29 -->| <!-- 30 -->| <!-- 31 -->| <!-- 1 -->| <!-- 2 -->| <!-- 3 -->| <!-- 4 -->| <!-- 5 -->| <!-- 6 -->| <!-- 7 -->| <!-- 8 -->| <!-- 9 -->| <!-- 10 -->| <!-- 11 -->| <!-- 12 -->| <!-- 13 -->| bgcolor=#d6325b|'''{{Afkorting|SS|Sluitingseremonie}}''' |- align=center |align=left|Uitklopfase <!-- 23 -->| bgcolor=#00cc33| 4 <!-- 24 -->| bgcolor=#00cc33| 4 <!-- 25 -->| <!-- 26 -->| <!-- 27 -->| <!-- 28 -->| <!-- 29 -->| <!-- 30 -->| bgcolor=#00cc33| 2 <!-- 31 -->| bgcolor=#00cc33| 2 <!-- 1 -->| <!-- 2 -->| <!-- 3 -->| <!-- 4 -->| <!-- 5 -->| bgcolor=#00cc33| 1 <!-- 6 -->| bgcolor=#00cc33| 1 <!-- 7 -->| <!-- 8 -->| <!-- 9 -->| <!-- 10 -->| <!-- 11 -->| <!-- 12 -->| bgcolor=#3399ff| '''1''' <!-- 13 -->| bgcolor=#ffcc00| '''1''' |} | {| style="margin:0.5em auto" wikitable right | colspan=2 |'''Verklaring''' |- | {{sleutel|#d6325b|Seremonies}} |- | {{sleutel|#c364f3|Groepfase}} |- | {{sleutel|#00cc33|Uitklopfase}} |- | {{sleutel|#3399ff|Bronseindstryd}} |- | {{sleutel|#ffcc00|Eindstryd}} |} |} === Groepe === [[Lêer:1 Denison Street North Sydney.jpg|duimnael|Die loting vir die Rugbywêreldbeker 2027 het op 3 Desember 2025 in Sydney se 1 Denison Street plaasgevind]] In September 2025 het [[Wêreldrugby]] die formaat vir die loting op 3 Desember 2025 bevestig.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/news/1017765/rugby-world-cup-2027-all-you-need-to-know-about-the-draw-format-pools-and-dates |title=Men's Rugby World Cup 2027: All you need to know about draw, format, pools and dates |publisher=[[Wêreldrugby]] |date=30 September 2025 |accessdate=12 Januarie 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260112234623/https://www.world.rugby/news/1017765/rugby-world-cup-2027-all-you-need-to-know-about-the-draw-format-pools-and-dates |archive-date=12 Januarie 2026 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Vir die eerste keer het die loting plaasgevind nadat al die deelnemende spanne vir die toernooi gekwalifiseer het. Vir die loting is die 24 deelnemende spanne in vier groepe verdeel. Die loting het op 3 Desember 2025 in Sydney se 1 Denison Street plaasgevind. Die loting het geskied na aanleiding van die Wêreldrugby-ranglys soos op 1 Desember 2025, ná die eindjaarrugbytoetsreeks gedurende Novembermaand.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbypass.com/news/rwc-2027-world-rugby-chair-outlines-party-like-nothing-on-earth/ |title=RWC 2027: World Rugby Chair outlines ‘party like nothing on Earth’ |publisher=RugbyPass |author=Finn Morton |date=3 Desember 2025 |accessdate=1 Oktober 2026}}</ref> Vir die loting is die 24 deelnemende spanne in vier groepe verdeel: * '''Groep 1:''' Die ses beste gekeurde spanne * '''Groep 2:''' Die ses naasbeste gekeurde spanne * '''Groep 3:''' Die ses naasbeste gekeurde spanne * '''Groep 4:''' Die ses laagste gekeurde spanne Dit beteken dat die 24 gekwalifiseerde spanne soos volg gekeur is (volgens hul plek op die wêreldranglys op 1 Desember 2025): {| |- style="text-align:left" !style="width:10em"|Groep 1 !style="width:10em"|Groep 2 !style="width:10em"|Groep 3 !style="width:14em"|Groep 4 |- style="vertical-align:top" |{{plainlist| * {{RSAru}} <small>(1)</small> * {{NZLru}} <small>(2)</small> * {{ENGru}} <small>(3)</small> * {{IRLru}} <small>(4)</small> * {{FRAru}} <small>(5)</small> * {{ARGru}} <small>(6)</small> }} |{{plainlist| * {{AUSru}} <small>(7)</small> * {{FIJru}} <small>(8)</small> * {{SCOru}} <small>(9)</small> * {{ITAru}} <small>(10)</small> * {{WALru}} <small>(11)</small> * {{JPNru}} <small>(12)</small> }} |{{plainlist| * {{GEOru}} <small>(13)</small> * {{URUru}} <small>(14)</small> * {{ESPru}} <small>(15)</small> * {{USAru}} <small>(16)</small> * {{CHIru}} <small>(17)</small> * {{TGAru}} <small>(18)</small> }} |{{plainlist| * {{SAMru}} <small>(19)</small> * {{PORru}} <small>(20)</small> * {{ROMru}} <small>(22)</small> * {{HKGru}} <small>(23)</small> * {{ZIMru}} <small>(24)</small> * {{CANru}} <small>(25)</small> }} |} Al die 24 gekwalifiseerde spanne was op 1 Desember 2025 onder die 25 beste spanne op die wêreldranglys. Die enigste ontbrekende span was [[Belgiese nasionale rugbyspan|België]] wat in die 21ste plek was.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/news/1018794/samoa-tie-with-belgium-in-thrilling-decider-to-clinch-rwc-2027-spot |title=Samoa tie with Belgium in thrilling decider to clinch RWC 2027 spot |publisher=[[Wêreldrugby]] |date=18 November 2025 |accessdate=1 Oktober 2026}}</ref> Ná die loting op 3 Desember 2025 lyk die groepe soos volg:<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2027/en/news/1019390/pools-confirmed-for-mens-rugby-world-cup-2027-in-australia |title=Pools confirmed for Men’s Rugby World Cup 2027 in Australia |publisher=rugbyworldcup.com |date=3 Desember 2025 |accessdate=1 Oktober 2026}}</ref> {| class="wikitable" style="width:60%;" !width=16.6%|[[#Groep A|Groep A]] !width=16.6%|[[#Groep B|Groep B]] !width=16.6%|[[#Groep C|Groep C]] !width=16.6%|[[#Groep D|Groep D]] !width=16.6%|[[#Groep E|Groep E]] !width=16.6%|[[#Groep F|Groep F]] |- | {{AUSru}}<ref group="n" name="auto">Regstreekse kwalifiseerder (derde in hul groep in [[Rugbywêreldbeker 2023|2023]]).</ref><ref group="n">Benewens regstreekse kwalifisering as gevolg van sy prestasie in 2023 is Australië die gasheer en sou die land op grond daarvan ook gekwalifiseer het.</ref><br /> {{NZLru}}<ref group="n" name="auto" /><br /> {{CHIru}}<br /> {{HKGru}} | {{RSAru}}<ref group="n" name="auto" /><br /> {{ITAru}}<ref group="n" name="auto" /><br /> {{GEOru}}<br /> {{ROMru}} | {{ARGru}}<ref group="n" name="auto" /><br /> {{FIJru}}<ref group="n" name="auto" /><br /> {{ESPru}}<br /> {{CANru}} | {{IRLru}}<ref group="n" name="auto" /><br /> {{SCOru}}<ref group="n" name="auto" /><br /> {{URUru}}<br /> {{PORru}} | {{FRAru}}<ref group="n" name="auto" /><br /> {{JPNru}}<ref group="n" name="auto" /><br /> {{USAru}}<br /> {{SAMru}} | {{ENGru}}<ref group="n" name="auto" /><br /> {{WALru}}<ref group="n" name="auto" /><br /> {{TGAru}}<br /> {{ZIMru}} |} === Groepfase === Die 24 spanne wat vir die Rugbywêreldbeker 2027 gekwalifiseer het, is in ses groepe verdeel. Die groepe is verdeel van Groep A tot Groep F en elke groep bestaan uit vier spanne. Elke groep bevat twee regstreekse kwalifiseerders van die Rugbywêreldbeker 2023 met die ander twee plekke wat deur twee kwalifiseerende spanne aangevul is. Elke land sal een keer teen elke ander span in sy groep gespeel: elke land sal dus drie wedstryde tydens die groepfase speel. Klassifisering binne elke groep sal gegrond wees op die volgende puntestelsel: * vier wedstrydpunte vir ’n oorwinning; * twee vir ’n gelykopuitslag; * geen vir ’n nederlaag; * Een bonuspunt vir die druk van vier of meer [[Drie (sport)|drieë]], of ’n nederlaag met sewe punte of minder.<ref name=rules>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworld.com/tournaments/rugby-world-cup/rugby-world-cup-bonus-points-explained-158085-158085 |title=Rugby World Cup bonus points explained |publisher=Rugby World |author=James Harrington |date=30 Augustus 2023 |accessdate=1 Oktober 2026}}</ref> Bonuspunte wat bydra tot spanne se versamelde wedstrydpuntetelling sal toegeken word in elkeen van die volgende omstandighede (een wedstrydpunt vir elke geval): * ’n span druk vier of meer drieë (ongeag van die wedstryduitslag); * ’n span verloor met sewe punte (’n verdoelde drie) of minder.<ref name="rules" /> Aan die einde van die groepfase sal die spanne gerangskik word van die eerste na die vierde posisie, gegrond op versamelde wedstrydpunte, met die twee beste spanne en vier beste derdeplek-spanne wat na die agtste eindrondte sal deurdring. As twee of meer spanne ewe veel punte sal behaal, sal ’n kriteriastelsel gebruik word om te bepaal watter span ’n hoër rang het. Die kriteriastelsel sal berus op ’n gedetailleerde analise van die wedstryde waaraan die spanne deelgeneem het. As geen uitslag met die stelsel bereik kan word nie, sal die span wat die hoër rang op die amptelike ranglys van Wêreldrugby het die hoër rang toegeken word.<ref name="rules" /> === Uitklopfase === Van die begin van dié fase af sal die toernooi ’n uitklopformaat aanneem wat uit 16 wedstryde bestaan: agt agtste eindstryde, vier kwarteindstryde, twee halfeindstryde, ’n derdeplekwedstryd en die eindstryd. Die twee beste spanne en vier beste derdeplek-spanne sal na die uitklopfase deurdring. Elke wedstryd in die uitklopfase moet met ’n oorwinning vir een van die spanne eindig. As daar ná tagtig minute van gewone spel ’n gelykopuitslag is, sal daar verder gespeel word om te bepaal wie die wenner is. Aanvanklik sal daar twee periodes van [[ekstra tyd]] gespeel word, tien minute in elke rigting: as daar dan steeds geen wenner is nie, sal daar vir tien minute gespeel word in ’n uitklopformaat, waar die eerste span wat daarin slaag om punte aan te teken, sal wen. As daar steeds nie ’n wenner is ná 110 minute nie sal die wenner bepaal word deur ’n stelskopkompetisie.<ref name="rules" /> == Kaartjies en borgskappe == Altesaam 2,5 miljoen kaartjies sal vir die Rugbywêreldbeker 2027 in drie fases verkoop word. Die eerste-fase-kaartjies is op 18 Februarie 2026 vrygestel.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/news/1020949/mens-rugby-world-cup-2027-schedule-revealed-with-first-tickets-available-from-18-february |title=Men’s Rugby World Cup 2027 schedule revealed with first tickets available from 18 February |publisher=[[Wêreldrugby]] |date=2 Februarie 2026 |accessdate=1 Oktober 2026}}</ref> Op 4 Maart 2026 het Wêreldrugby aangekondig, dat tydens die eerste fase reeds sowat 750&nbsp;000 van die 2,5 miljoen kaartjies verkoop is.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/news/1042682/record-breaking-presale-for-mens-rugby-world-cup-2027 |title=Record-breaking Presale for Men’s Rugby World Cup 2027 |publisher=[[Wêreldrugby]] |date=4 Maart 2026 |accessdate=1 Oktober 2026}}</ref> Op 30 September 2026, een jaar voor die toernooibegin, was met 1,3 miljoen kaartjies reeds meer as die helfte van al die kaartjies verkoop. ’n Dag later is die laaste-fase-kaartjies vrygestel.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/news/1048131/more-than-half-of-tickets-secured-as-australia-marks-one-year-to-go-before-mens-rugby-world-cup-2027 |title=More than half of tickets secured as Australia marks one year to go before Men's Rugby World Cup 2027 |publisher=[[Wêreldrugby]] |date=30 September 2026 |accessdate=1 Oktober 2026}}</ref> {| class="wikitable center" |+ Rugbywêreldbeker 2027-vennote en -verskaffers ! scope=row| Hoofvennote | Asahi,<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2027/en/news/964029/rugby-world-cup-and-asahi-super-dry-extend-principal-partnership-through-to-2029 |title=Rugby World Cup and Asahi Super Dry extend Principal Partnership through to 2029 |publisher=rugbyworldcup.com |date=9 Oktober 2024 |accessdate=1 Oktober 2026}}</ref> [[Emirates]]<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/news/1018926/world-rugby-and-emirates-announce-record-breaking-partnership-extension |title=World Rugby and Emirates announce record-breaking partnership extension |publisher=[[Wêreldrugby]] |date=26 November 2025 |accessdate=1 Oktober 2026}}</ref> en Visa<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2027/en/news/1046827/visa-joins-rugby-world-cup-as-principal-partner-for-australia-2027-and-2029 |title=Visa joins Rugby World Cup as Principal Partner for Australia 2027 and 2029 |publisher=rugbyworldcup.com |date=15 September 2026 |accessdate=1 Oktober 2026}}</ref> |- ! scope=row| Amptelike vennote | Coca-Cola,<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/news/1044820/coca-cola-announced-as-official-partner-of-mens-rugby-world-cup-2027 |title=Coca-Cola announced as Official Partner of Men’s Rugby World Cup 2027 |publisher=[[Wêreldrugby]] |date=23 Junie 2026 |accessdate=1 Oktober 2026}}</ref> [[Liqui Moly]]<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/news/1020045/world-rugby-announces-liqui-moly-as-official-partner-of-rugby-world-cups-2027-and-2029 |title=World Rugby announces LIQUI MOLY as Official Partner of Rugby World Cups 2027 and 2029 |publisher=[[Wêreldrugby]] |date=28 Januarie 2026 |accessdate=1 Oktober 2026}}</ref> en IHG Hotels & Resorts<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/news/1047348/ihg-hotels-resorts-joins-as-official-partner-of-mens-rugby-world-cup-2027 |title=IHG Hotels & Resorts joins as Official Partner of Men’s Rugby World Cup 2027 |publisher=[[Wêreldrugby]] |date=22 September 2026 |accessdate=1 Oktober 2026}}</ref> |- ! scope=row| Amptelike verskaffers | [[ChildFund|ChildFund Rugby]],<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/news/997424/world-rugby-and-childfund-rugby-celebrate-a-decade-of-impact-through-pass-it-back |title=World Rugby and ChildFund Rugby celebrate a decade of impact through 'Pass It Back' |publisher=[[Wêreldrugby]] |date=5 April 2025 |accessdate=1 Oktober 2026}}</ref> Fanatics,<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/news/968408/world-rugby-teams-up-with-fanatics-to-launch-global-licensed-merchandise-programme-for-fans |title=World Rugby teams up with Fanatics to launch global licensed merchandise programme for fans |publisher=[[Wêreldrugby]] |date=7 November 2024 |accessdate=1 Oktober 2026}}</ref> Gilbert (rugbyballe),<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2027/en/news/1019071/official-match-ball-design-unveiled-for-rugby-world-cup-2027-as-gilbert-extends-long-term-partnership-with-world-rugby-until-2033 |title=Official match ball design unveiled for Rugby World Cup 2027 as Gilbert extends long-term partnership with World Rugby until 2033 |publisher=rugbyworldcup.com |date=1 Desember 2025 |accessdate=1 Oktober 2026}}</ref> [[Macron (maatskappy)|Macron]] (sportuitrusting),<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2027/en/news/1019954/world-rugby-extends-official-apparel-partnership-with-macron-to-2029 |title=World Rugby extends official apparel partnership with Macron to 2029 |publisher=rugbyworldcup.com |date=20 Januarie 2026 |accessdate=1 Oktober 2026}}</ref> Meiji,<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/news/1043047/meiji-signs-on-as-official-supplier-of-mens-rugby-world-cup-2027 |title=Meiji signs on as Official Supplier of Men’s Rugby World Cup 2027 |publisher=[[Wêreldrugby]] |date=27 Maart 2026 |accessdate=7 Junie 2026}}</ref> Taisho Pharmaceutical,<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2027/en/news/1017949/lipovitan-d-appointed-as-official-supplier-for-mens-rugby-world-cup-2027-in-australia |title=Lipovitan D appointed as Official Supplier for Men’s Rugby World Cup 2027 in Australia |publisher=rugbyworldcup.com |date=22 Oktober 2025 |accessdate=8 Desember 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251208160906/https://www.rugbyworldcup.com/2027/en/news/1017949/lipovitan-d-appointed-as-official-supplier-for-mens-rugby-world-cup-2027-in-australia |archive-date=8 Desember 2025 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Ticketmaster<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2027/en/news/989889/world-rugby-appoints-ticketmaster-as-official-ticketing-service-provider-for-rugby-world-cups-2027-and-2029-in-australia |title=World Rugby appoints Ticketmaster as Official Ticketing Service Provider for Rugby World Cups 2027 and 2029 in Australia |publisher=rugbyworldcup.com |date=4 Maart 2025 |accessdate=14 Oktober 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251014195736/https://www.rugbyworldcup.com/2027/en/news/989889/world-rugby-appoints-ticketmaster-as-official-ticketing-service-provider-for-rugby-world-cups-2027-and-2029-in-australia |archive-date=14 Oktober 2025 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> en Unilever<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/news/997314/world-rugby-welcomes-unilever-as-official-supporter-of-mens-and-womens-rugby-world-cups-through-2029 |title=World Rugby welcomes Unilever as Official Supporter of Men’s and Women’s Rugby World Cups through 2029 |publisher=[[Wêreldrugby]] |date=2 April 2025 |accessdate=1 Oktober 2026}}</ref> |- ! scope=row| Amptelike ondersteuners | [[Mitsubishi Estate]]<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/news/1019990/mitsubishi-estate-becomes-official-supporter-of-mens-rugby-world-cup-2027 |title=Mitsubishi Estate becomes Official Supporter of Men’s Rugby World Cup 2027 |publisher=rugbyworldcup.com |date=29 Januarie 2026 |accessdate=1 Oktober 2026}}</ref> |} == Wedstryde == {| class="infobox bordered" | style="background:#cfc;"|Kwalifiseer vir die agtste eindrondte. |- | style="background:#ffc;"|Moontlike uitklopdeelname. |- | style="background:;"|Uit die toernooi geskakel. |} Die wedstryde word in twee fases opgedeel, naamlik die groep- en die uitklopfase. === Groepfase === 24 spanne sal aan die groepfase deelneem. Die twee beste spanne in elke groep en vier beste derdeplek-spanne sal na die uitklopfase deurdring. ==== Groep A ==== {| class="wikitable" style="text-align: center;" !width=165|Span !width=25|{{Afkorting|S|Wedstryde gespeel}} !width=25|{{Afkorting|W|Wedstryde gewen}} !width=25|{{Afkorting|G|Gelykop}} !width=25|{{Afkorting|V|Wedstryde verloor}} !width=25|{{Afkorting|P&nbsp;v|Punte vir}} !width=25|{{Afkorting|P&nbsp;t|Punte teen}} !width=25|{{Afkorting|+/−|Punteverskil}} !width=25|{{Afkorting|D&nbsp;v|Drieë vir}} !width=25|{{Afkorting|BP|Bonuspunte}} !width=25|{{Afkorting|P|Punte}} |- style="background:#cfc" |style="text-align:left;"|{{AUSru}} |0||0||0||0||0||0||±0||0||0||'''0''' |- style="background:#cfc" |style="text-align:left;"|{{NZLru}} |0||0||0||0||0||0||±0||0||0||'''0''' |- style="background:#ffc" |style="text-align:left;"|{{CHIru}} |0||0||0||0||0||0||±0||0||0||'''0''' |- |style="text-align:left;"|{{HKGru}} |0||0||0||0||0||0||±0||0||0||'''0''' |} {{rugbywedstryd | datum = 1 Oktober 2027 | tyd = 18:45 AWST (UTC+08) | tuis = {{AUSru-r}} | telling = – | rapport = | weg = {{HKGru}} | tuispunte = | wegpunte = | stadion = [[Perth-stadion]], [[Perth]] | bywoning = | skeidsregter = | speler van die wedstryd = | notas = Dit is die eerste toetswedstryd ooit tussen die twee spanne.<ref name="Loting">{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2027/en/news/1019497/rwc-2027-draw-interesting-statistics |title=RWC 2027 Draw: A closer look at the pools |publisher=rugbyworldcup.com |date=3 Desember 2025 |accessdate=1 Oktober 2026}}</ref> }} {{rugbywedstryd | datum = 2 Oktober 2027 | tyd = 13:15 AWST (UTC+08) | tuis = {{NZLru-r}} | telling = – | rapport = | weg = {{CHIru}} | tuispunte = | wegpunte = | stadion = [[Perth-stadion]], [[Perth]] | bywoning = | skeidsregter = | speler van die wedstryd = | notas = Dit is die eerste toetswedstryd ooit tussen die twee spanne.<ref name="Loting" /> }} {{rugbywedstryd | datum = 9 Oktober 2027 | tyd = 17:10 AODT (UTC+11) | tuis = {{NZLru-r}} | telling = – | rapport = | weg = {{AUSru}} | tuispunte = | wegpunte = | stadion = [[Stadium Australia]], [[Sydney]] | bywoning = | skeidsregter = | speler van die wedstryd = | notas = }} {{rugbywedstryd | datum = 9 Oktober 2027 | tyd = 20:15 AODT (UTC+11) | tuis = {{CHIru-r}} | telling = – | rapport = | weg = {{HKGru}} | tuispunte = | wegpunte = | stadion = [[Noord-Queensland-stadion]], [[Townsville]] | bywoning = | skeidsregter = | speler van die wedstryd = | notas = Dit is die eerste rugbywêreldbekerwedstryd ooit tussen die twee spanne.''<ref name="Loting" /> * ''Albei spanne geniet die kans op hulle eerste rugbywêreldbekeroorwinning ooit. }} {{rugbywedstryd | datum = 15 Oktober 2027 | tyd = 17:15 AODT (UTC+11) | tuis = {{NZLru-r}} | telling = – | rapport = | weg = {{HKGru}} | tuispunte = | wegpunte = | stadion = [[Docklands-stadion]], [[Melbourne]] | bywoning = | skeidsregter = | speler van die wedstryd = | notas = Dit is die eerste toetswedstryd ooit tussen die twee spanne.<ref name="Loting" /> }} {{rugbywedstryd | datum = 16 Oktober 2027 | tyd = 15:10 AODT (UTC+11) | tuis = {{AUSru-r}} | telling = – | rapport = | weg = {{CHIru}} | tuispunte = | wegpunte = | stadion = [[Suncorpstadion|Langpark]], [[Brisbane]] | bywoning = | skeidsregter = | speler van die wedstryd = | notas = Dit is die eerste toetswedstryd ooit tussen die twee spanne.<ref name="Loting" /> }} ==== Groep B ==== {| class="wikitable" style="text-align: center;" !width=165|Span !width=25|{{Afkorting|S|Wedstryde gespeel}} !width=25|{{Afkorting|W|Wedstryde gewen}} !width=25|{{Afkorting|G|Gelykop}} !width=25|{{Afkorting|V|Wedstryde verloor}} !width=25|{{Afkorting|P&nbsp;v|Punte vir}} !width=25|{{Afkorting|P&nbsp;t|Punte teen}} !width=25|{{Afkorting|+/−|Punteverskil}} !width=25|{{Afkorting|D&nbsp;v|Drieë vir}} !width=25|{{Afkorting|BP|Bonuspunte}} !width=25|{{Afkorting|P|Punte}} |- style="background:#cfc" |style="text-align:left;"|{{RSAru}} |0||0||0||0||0||0||±0||0||0||'''0''' |- style="background:#cfc" |style="text-align:left;"|{{ITAru}} |0||0||0||0||0||0||±0||0||0||'''0''' |- style="background:#ffc" |style="text-align:left;"|{{GEOru}} |0||0||0||0||0||0||±0||0||0||'''0''' |- |style="text-align:left;"|{{ROMru}} |0||0||0||0||0||0||±0||0||0||'''0''' |} {{rugbywedstryd | datum = 3 Oktober 2027 | tyd = 14:15 ASDT (UTC+10:30) | tuis = {{RSAru-r}} | telling = – | rapport = | weg = {{ITAru}} | tuispunte = | wegpunte = | stadion = [[Adelaide-ovaal]], [[Adelaide (Suid-Australië)|Adelaide]] | bywoning = | skeidsregter = | speler van die wedstryd = | notas = }} {{rugbywedstryd | datum = 3 Oktober 2027 | tyd = 20:15 AODT (UTC+11) | tuis = {{GEOru-r}} | telling = – | rapport = | weg = {{ROMru}} | tuispunte = | wegpunte = | stadion = [[Noord-Queensland-stadion]], [[Townsville]] | bywoning = | skeidsregter = | speler van die wedstryd = | notas = }} {{rugbywedstryd | datum = 10 Oktober 2027 | tyd = 16:45 AODT (UTC+11) | tuis = {{RSAru-r}} | telling = – | rapport = | weg = {{GEOru}} | tuispunte = | wegpunte = | stadion = [[Suncorpstadion|Langpark]], [[Brisbane]] | bywoning = | skeidsregter = | speler van die wedstryd = | notas = }} {{rugbywedstryd | datum = 11 Oktober 2027 | tyd = 19:45 AODT (UTC+11) | tuis = {{ITAru-r}} | telling = – | rapport = | weg = {{ROMru}} | tuispunte = | wegpunte = | stadion = [[Sydney Voetbalstadion]], [[Sydney]] | bywoning = | skeidsregter = | speler van die wedstryd = | notas = }} {{rugbywedstryd | datum = 17 Oktober 2027 | tyd = 12:15 AODT (UTC+11) | tuis = {{ITAru-r}} | telling = – | rapport = | weg = {{GEOru}} | tuispunte = | wegpunte = | stadion = [[Newcastle Internasionale Sportsentrum]], [[Newcastle, Nieu-Suid-Wallis|Newcastle]] | bywoning = | skeidsregter = | speler van die wedstryd = | notas = Dit is die eerste rugbywêreldbekerwedstryd ooit tussen die twee spanne.<ref name="Loting" /> }} {{rugbywedstryd | datum = 17 Oktober 2027 | tyd = 19:15 AWST (UTC+08) | tuis = {{RSAru-r}} | telling = – | rapport = | weg = {{ROMru}} | tuispunte = | wegpunte = | stadion = [[Perth-stadion]], [[Perth]] | bywoning = | skeidsregter = | speler van die wedstryd = | notas = }} ==== Groep C ==== {| class="wikitable" style="text-align: center;" !width=165|Span !width=25|{{Afkorting|S|Wedstryde gespeel}} !width=25|{{Afkorting|W|Wedstryde gewen}} !width=25|{{Afkorting|G|Gelykop}} !width=25|{{Afkorting|V|Wedstryde verloor}} !width=25|{{Afkorting|P&nbsp;v|Punte vir}} !width=25|{{Afkorting|P&nbsp;t|Punte teen}} !width=25|{{Afkorting|+/−|Punteverskil}} !width=25|{{Afkorting|D&nbsp;v|Drieë vir}} !width=25|{{Afkorting|BP|Bonuspunte}} !width=25|{{Afkorting|P|Punte}} |- style="background:#cfc" |style="text-align:left;"|{{ARGru}} |0||0||0||0||0||0||±0||0||0||'''0''' |- style="background:#cfc" |style="text-align:left;"|{{FIJru}} |0||0||0||0||0||0||±0||0||0||'''0''' |- style="background:#ffc" |style="text-align:left;"|{{ESPru}} |0||0||0||0||0||0||±0||0||0||'''0''' |- |style="text-align:left;"|{{CANru}} |0||0||0||0||0||0||±0||0||0||'''0''' |} {{rugbywedstryd | datum = 4 Oktober 2027 | tyd = 14:15 AODT (UTC+11) | tuis = {{FIJru-r}} | telling = – | rapport = | weg = {{ESPru}} | tuispunte = | wegpunte = | stadion = [[Newcastle Internasionale Sportsentrum]], [[Newcastle, Nieu-Suid-Wallis|Newcastle]] | bywoning = | skeidsregter = | speler van die wedstryd = | notas = Dit is die eerste rugbywêreldbekerwedstryd ooit tussen die twee spanne.<ref name="Loting" /> }} {{rugbywedstryd | datum = 4 Oktober 2027 | tyd = 18:45 AODT (UTC+11) | tuis = {{ARGru-r}} | telling = – | rapport = | weg = {{CANru}} | tuispunte = | wegpunte = | stadion = [[Suncorpstadion|Langpark]], [[Brisbane]] | bywoning = | skeidsregter = | speler van die wedstryd = | notas = Dit is die eerste rugbywêreldbekerwedstryd ooit tussen die twee spanne.<ref name="Loting" /> }} {{rugbywedstryd | datum = 10 Oktober 2027 | tyd = 12:15 ASDT (UTC+10:30) | tuis = {{FIJru-r}} | telling = – | rapport = | weg = {{CANru}} | tuispunte = | wegpunte = | stadion = [[Adelaide-ovaal]], [[Adelaide (Suid-Australië)|Adelaide]] | bywoning = | skeidsregter = | speler van die wedstryd = | notas = }} {{rugbywedstryd | datum = 10 Oktober 2027 | tyd = 15:15 AEDT (UTC+11) | tuis = {{ARGru-r}} | telling = – | rapport = | weg = {{ESPru}} | tuispunte = | wegpunte = | stadion = [[Docklands-stadion]], [[Melbourne]] | bywoning = | skeidsregter = | speler van die wedstryd = | notas = Dit is die eerste rugbywêreldbekerwedstryd ooit tussen die twee spanne.<ref name="Loting" /> }} {{rugbywedstryd | datum = 16 Oktober 2027 | tyd = 13:15 ASDT (UTC+10:30) | tuis = {{ARGru-r}} | telling = – | rapport = | weg = {{FIJru}} | tuispunte = | wegpunte = | stadion = [[Adelaide-ovaal]], [[Adelaide (Suid-Australië)|Adelaide]] | bywoning = | skeidsregter = | speler van die wedstryd = | notas = }} {{rugbywedstryd | datum = 16 Oktober 2027 | tyd = 20:15 AODT (UTC+11) | tuis = {{ESPru-r}} | telling = – | rapport = | weg = {{CANru}} | tuispunte = | wegpunte = | stadion = [[Noord-Queensland-stadion]], [[Townsville]] | bywoning = | skeidsregter = | speler van die wedstryd = | notas = Dit is die eerste rugbywêreldbekerwedstryd ooit tussen die twee spanne.<ref name="Loting" /> }} ==== Groep D ==== {| class="wikitable" style="text-align: center;" !width=165|Span !width=25|{{Afkorting|S|Wedstryde gespeel}} !width=25|{{Afkorting|W|Wedstryde gewen}} !width=25|{{Afkorting|G|Gelykop}} !width=25|{{Afkorting|V|Wedstryde verloor}} !width=25|{{Afkorting|P&nbsp;v|Punte vir}} !width=25|{{Afkorting|P&nbsp;t|Punte teen}} !width=25|{{Afkorting|+/−|Punteverskil}} !width=25|{{Afkorting|D&nbsp;v|Drieë vir}} !width=25|{{Afkorting|BP|Bonuspunte}} !width=25|{{Afkorting|P|Punte}} |- style="background:#cfc" |style="text-align:left;"|{{IRLru}} |0||0||0||0||0||0||±0||0||0||'''0''' |- style="background:#cfc" |style="text-align:left;"|{{SCOru}} |0||0||0||0||0||0||±0||0||0||'''0''' |- style="background:#ffc" |style="text-align:left;"|{{URUru}} |0||0||0||0||0||0||±0||0||0||'''0''' |- |style="text-align:left;"|{{PORru}} |0||0||0||0||0||0||±0||0||0||'''0''' |} {{rugbywedstryd | datum = 3 Oktober 2027 | tyd = 17:15 AODT (UTC+11) | tuis = {{SCOru-r}} | telling = – | rapport = | weg = {{URUru}} | tuispunte = | wegpunte = | stadion = [[Docklands-stadion]], [[Melbourne]] | bywoning = | skeidsregter = | speler van die wedstryd = | notas = }} {{rugbywedstryd | datum = 4 Oktober 2027 | tyd = 17:15 AODT (UTC+11) | tuis = {{IRLru-r}} | telling = – | rapport = | weg = {{PORru}} | tuispunte = | wegpunte = | stadion = [[Sydney Voetbalstadion]], [[Sydney]] | bywoning = | skeidsregter = | speler van die wedstryd = | notas = Dit is die eerste rugbywêreldbekerwedstryd ooit tussen die twee spanne.<ref name="Loting" /> }} {{rugbywedstryd | datum = 10 Oktober 2027 | tyd = 17:45 AWST (UTC+08) | tuis = {{IRLru-r}} | telling = – | rapport = | weg = {{SCOru}} | tuispunte = | wegpunte = | stadion = [[Perth-stadion]], [[Perth]] | bywoning = | skeidsregter = | speler van die wedstryd = | notas = }} {{rugbywedstryd | datum = 11 Oktober 2027 | tyd = 17:15 AODT (UTC+11) | tuis = {{URUru-r}} | telling = – | rapport = | weg = {{PORru}} | tuispunte = | wegpunte = | stadion = [[Newcastle Internasionale Sportsentrum]], [[Newcastle, Nieu-Suid-Wallis|Newcastle]] | bywoning = | skeidsregter = | speler van die wedstryd = | notas = Dit is die eerste rugbywêreldbekerwedstryd ooit tussen die twee spanne.<ref name="Loting" /> }} {{rugbywedstryd | datum = 17 Oktober 2027 | tyd = 14:45 AODT (UTC+11) | tuis = {{IRLru-r}} | telling = – | rapport = | weg = {{URUru}} | tuispunte = | wegpunte = | stadion = [[Docklands-stadion]], [[Melbourne]] | bywoning = | skeidsregter = | speler van die wedstryd = | notas = Dit is die eerste rugbywêreldbekerwedstryd ooit tussen die twee spanne.<ref name="Loting" /> }} {{rugbywedstryd | datum = 17 Oktober 2027 | tyd = 16:15 AEDT (UTC+11) | tuis = {{SCOru-r}} | telling = – | rapport = | weg = {{PORru}} | tuispunte = | wegpunte = | stadion = [[Suncorpstadion|Langpark]], [[Brisbane]] | bywoning = | skeidsregter = | speler van die wedstryd = | notas = }} ==== Groep E ==== {| class="wikitable" style="text-align: center;" !width=165|Span !width=25|{{Afkorting|S|Wedstryde gespeel}} !width=25|{{Afkorting|W|Wedstryde gewen}} !width=25|{{Afkorting|G|Gelykop}} !width=25|{{Afkorting|V|Wedstryde verloor}} !width=25|{{Afkorting|P&nbsp;v|Punte vir}} !width=25|{{Afkorting|P&nbsp;t|Punte teen}} !width=25|{{Afkorting|+/−|Punteverskil}} !width=25|{{Afkorting|D&nbsp;v|Drieë vir}} !width=25|{{Afkorting|BP|Bonuspunte}} !width=25|{{Afkorting|P|Punte}} |- style="background:#cfc" |style="text-align:left;"|{{FRAru}} |0||0||0||0||0||0||±0||0||0||'''0''' |- style="background:#cfc" |style="text-align:left;"|{{JPNru}} |0||0||0||0||0||0||±0||0||0||'''0''' |- style="background:#ffc" |style="text-align:left;"|{{USAru}} |0||0||0||0||0||0||±0||0||0||'''0''' |- |style="text-align:left;"|{{SAMru}} |0||0||0||0||0||0||±0||0||0||'''0''' |} {{rugbywedstryd | datum = 2 Oktober 2027 | tyd = 17:45 AOST (UTC+10) | tuis = {{FRAru-r}} | telling = – | rapport = | weg = {{USAru}} | tuispunte = | wegpunte = | stadion = [[Docklands-stadion]], [[Melbourne]] | bywoning = | skeidsregter = | speler van die wedstryd = | notas = }} {{rugbywedstryd | datum = 3 Oktober 2027 | tyd = 12:15 AODT (UTC+11) | tuis = {{JPNru-r}} | telling = – | rapport = | weg = {{SAMru}} | tuispunte = | wegpunte = | stadion = [[Newcastle Internasionale Sportsentrum]], [[Newcastle, Nieu-Suid-Wallis|Newcastle]] | bywoning = | skeidsregter = | speler van die wedstryd = | notas = }} {{rugbywedstryd | datum = 9 Oktober 2027 | tyd = 12:15 AWST (UTC+08) | tuis = {{USAru-r}} | telling = – | rapport = | weg = {{SAMru}} | tuispunte = | wegpunte = | stadion = [[Perth-stadion]], [[Perth]] | bywoning = | skeidsregter = | speler van die wedstryd = | notas = }} {{rugbywedstryd | datum = 9 Oktober 2027 | tyd = 18:45 AODT (UTC+11) | tuis = {{FRAru-r}} | telling = – | rapport = | weg = {{JPNru}} | tuispunte = | wegpunte = | stadion = [[Suncorpstadion|Langpark]], [[Brisbane]] | bywoning = | skeidsregter = | speler van die wedstryd = | notas = }} {{rugbywedstryd | datum = 15 Oktober 2027 | tyd = 20:00 ASDT (UTC+10:30) | tuis = {{JPNru-r}} | telling = – | rapport = | weg = {{USAru}} | tuispunte = | wegpunte = | stadion = [[Adelaide-ovaal]], [[Adelaide (Suid-Australië)|Adelaide]] | bywoning = | skeidsregter = | speler van die wedstryd = | notas = }} {{rugbywedstryd | datum = 17 Oktober 2027 | tyd = 19:45 AEDT (UTC+11) | tuis = {{FRAru-r}} | telling = – | rapport = | weg = {{SAMru}} | tuispunte = | wegpunte = | stadion = [[Sydney Voetbalstadion]], [[Sydney]] | bywoning = | skeidsregter = | speler van die wedstryd = | notas = Dit is die eerste rugbywêreldbekerwedstryd ooit tussen die twee spanne.<ref name="Loting" /> }} ==== Groep F ==== {| class="wikitable" style="text-align: center;" !width=165|Span !width=25|{{Afkorting|S|Wedstryde gespeel}} !width=25|{{Afkorting|W|Wedstryde gewen}} !width=25|{{Afkorting|G|Gelykop}} !width=25|{{Afkorting|V|Wedstryde verloor}} !width=25|{{Afkorting|P&nbsp;v|Punte vir}} !width=25|{{Afkorting|P&nbsp;t|Punte teen}} !width=25|{{Afkorting|+/−|Punteverskil}} !width=25|{{Afkorting|D&nbsp;v|Drieë vir}} !width=25|{{Afkorting|BP|Bonuspunte}} !width=25|{{Afkorting|P|Punte}} |- style="background:#cfc" |style="text-align:left;"|{{ENGru}} |0||0||0||0||0||0||±0||0||0||'''0''' |- style="background:#cfc" |style="text-align:left;"|{{WALru}} |0||0||0||0||0||0||±0||0||0||'''0''' |- style="background:#ffc" |style="text-align:left;"|{{TGAru}} |0||0||0||0||0||0||±0||0||0||'''0''' |- |style="text-align:left;"|{{ZIMru}} |0||0||0||0||0||0||±0||0||0||'''0''' |} {{rugbywedstryd | datum = 2 Oktober 2027 | tyd = 12:15 ASST (UTC+9:30) | tuis = {{WALru-r}} | telling = – | rapport = | weg = {{ZIMru}} | tuispunte = | wegpunte = | stadion = [[Adelaide-ovaal]], [[Adelaide (Suid-Australië)|Adelaide]] | bywoning = | skeidsregter = | speler van die wedstryd = | notas = Dit is die eerste rugbywêreldbekerwedstryd ooit tussen die twee spanne.<ref name="Loting" /> }} {{rugbywedstryd | datum = 2 Oktober 2027 | tyd = 20:15 AOST (UTC+10) | tuis = {{ENGru-r}} | telling = – | rapport = | weg = {{TGAru}} | tuispunte = | wegpunte = | stadion = [[Suncorpstadion|Langpark]], [[Brisbane]] | bywoning = | skeidsregter = | speler van die wedstryd = | notas = }} {{rugbywedstryd | datum = 8 Oktober 2027 | tyd = 18:15 AODT (UTC+11) | tuis = {{WALru-r}} | telling = – | rapport = | weg = {{TGAru}} | tuispunte = | wegpunte = | stadion = [[Docklands-stadion]], [[Melbourne]] | bywoning = | skeidsregter = | speler van die wedstryd = | notas = }} {{rugbywedstryd | datum = 8 Oktober 2027 | tyd = 20:15 ASDT (UTC+10:30) | tuis = {{ENGru-r}} | telling = – | rapport = | weg = {{ZIMru}} | tuispunte = | wegpunte = | stadion = [[Adelaide-ovaal]], [[Adelaide (Suid-Australië)|Adelaide]] | bywoning = | skeidsregter = | speler van die wedstryd = | notas = Dit is die eerste rugbywêreldbekerwedstryd ooit tussen die twee spanne.<ref name="Loting" /> }} {{rugbywedstryd | datum = 15 Oktober 2027 | tyd = 20:15 AODT (UTC+11) | tuis = {{TGAru-r}} | telling = – | rapport = | weg = {{ZIMru}} | tuispunte = | wegpunte = | stadion = [[Noord-Queensland-stadion]], [[Townsville]] | bywoning = | skeidsregter = | speler van die wedstryd = | notas = Dit is die eerste rugbywêreldbekerwedstryd ooit tussen die twee spanne.<ref name="Loting" /> }} {{rugbywedstryd | datum = 16 Oktober 2027 | tyd = 19:45 AODT (UTC+11) | tuis = {{ENGru-r}} | telling = – | rapport = | weg = {{WALru}} | tuispunte = | wegpunte = | stadion = [[ANZ-stadion|Stadium Australia]], [[Sydney]] | bywoning = | skeidsregter = | speler van die wedstryd = | notas = }} === Uitklopfase === {{Wedstrydskema laaste 16 | RD1 = agtste eindrondte | RD2 = kwarteindrondte | RD3 = halfeindrondte | RD4 = eindstryd | RD5 = derde plek | RD1-header-01 = 23 Oktober – Brisbane | RD1-team01 = Wenner Groep A | RD1-score01 = | RD1-team02 = Beste derde span Groep C/E/F | RD1-score02 = | RD1-header-02 = 23 Oktober – Perth | RD1-team03 = Wenner Groep B | RD1-score03 = | RD1-team04 = Beste derde span Groep D/E/F | RD1-score04 = | RD1-header-03 = 23 Oktober – Sydney | RD1-team05 = Naaswenner Groep C | RD1-score05 = | RD1-team06 = Naaswenner Groep F | RD1-score06 = | RD1-header-04 = 23 Oktober – Melbourne | RD1-team07 = Wenner Groep E | RD1-score07 = | RD1-team08 = Naaswenner Groep D | RD1-score08 = | RD1-header-05 = 24 Oktober – Brisbane | RD1-team09 = Naaswenner Groep A | RD1-score09 = | RD1-team10 = Naaswenner Groep E | RD1-score10 = | RD1-header-06 = 24 Oktober – Perth | RD1-team11 = Wenner Groep F | RD1-score11 = | RD1-team12 = Naaswenner Groep B | RD1-score12 = | RD1-header-07 = 24 Oktober – Sydney | RD1-team13 = Wenner Groep C | RD1-score13 = | RD1-team14 = Beste derde span Groep A/E/F | RD1-score14 = | RD1-header-08 = 24 Oktober – Melbourne | RD1-team15 = Wenner Groep D | RD1-score15 = | RD1-team16 = Beste derde span Groep B/E/F | RD1-score16 = | RD2-header-01 = 30 Oktober – Sydney | RD2-team01 = Wenner agtste eindstryd 1 | RD2-score01 = | RD2-team02 = Wenner agtste eindstryd 2 | RD2-score02 = | RD2-header-02 = 30 Oktober – Brisbane | RD2-team03 = Wenner agtste eindstryd 3 | RD2-score03 = | RD2-team04 = Wenner agtste eindstryd 4 | RD2-score04 = | RD2-header-03 = 31 Oktober – Sydney | RD2-team05 = Wenner agtste eindstryd 5 | RD2-score05 = | RD2-team06 = Wenner agtste eindstryd 6 | RD2-score06 = | RD2-header-04 = 31 Oktober – Brisbane | RD2-team07 = Wenner agtste eindstryd 7 | RD2-score07 = | RD2-team08 = Wenner agtste eindstryd 8 | RD2-score08 = | RD3-header-01 = 5 November – Sydney | RD3-team01 = Wenner Kwarteindstryd 1 | RD3-score01 = | RD3-team02 = Wenner Kwarteindstryd 2 | RD3-score02 = | RD3-header-02 = 6 November – Sydney | RD3-team03 = Wenner Kwarteindstryd 3 | RD3-score03 = | RD3-team04 = Wenner Kwarteindstryd 4 | RD3-score04 = | RD4-header-01 = 13 November – Sydney | RD4-team01 = Wenner Halfeindstryd 1 | RD4-score01 = | RD4-team02 = Wenner Halfeindstryd 2 | RD4-score02 = | RD4-header-02 = 12 November – Sydney | RD4-team03 = Verloorder Halfeindstryd 1 | RD4-score03 = | RD4-team04 = Verloorder Halfeindstryd 2 | RD4-score04 = }} ==== Agtste eindrondte ==== {{rugbywedstryd | datum = 23 Oktober 2027 | tyd = 14:15 AODT (UTC+11) | tuis = Naaswenner C | telling = – | rapport = | weg = Naaswenner F | tuispunte = | wegpunte = | stadion = [[Sydney Voetbalstadion]], [[Sydney]] | bywoning = | skeidsregter = | speler van die wedstryd = | notas = }} {{rugbywedstryd | datum = 23 Oktober 2027 | tyd = 15:45 AODT (UTC+11) | tuis = Wenner Groep A | telling = – | rapport = | weg = Beste derde span Groep C/E/F | tuispunte = | wegpunte = | stadion = [[Suncorpstadion|Langpark]], [[Brisbane]] | bywoning = | skeidsregter = | speler van die wedstryd = | notas = }} {{rugbywedstryd | datum = 23 Oktober 2027 | tyd = 19:15 AODT (UTC+11) | tuis = Wenner Groep E | telling = – | rapport = | weg = Naaswenner Groep D | tuispunte = | wegpunte = | stadion = [[Docklands-stadion]], [[Melbourne]] | bywoning = | skeidsregter = | speler van die wedstryd = | notas = }} {{rugbywedstryd | datum = 23 Oktober 2027 | tyd = 18:45 AWST (UTC+08) | tuis = Wenner Groep B | telling = – | rapport = | weg = Beste derde span Groep D/E/F | tuispunte = | wegpunte = | stadion = [[Perth-stadion]], [[Perth]] | bywoning = | skeidsregter = | speler van die wedstryd = | notas = }} {{rugbywedstryd | datum = 24 Oktober 2027 | tyd = 14:15 AODT (UTC+11) | tuis = Wenner Groep C | telling = – | rapport = | weg = Beste derde span Groep A/E/F | tuispunte = | wegpunte = | stadion = [[Sydney Voetbalstadion]], [[Sydney]] | bywoning = | skeidsregter = | speler van die wedstryd = | notas = }} {{rugbywedstryd | datum = 24 Oktober 2027 | tyd = 16:45 AODT (UTC+11) | tuis = Wenner Groep D | telling = – | rapport = | weg = Beste derde span Groep B/E/F | tuispunte = | wegpunte = | stadion = [[Docklands-stadion]], [[Melbourne]] | bywoning = | skeidsregter = | speler van die wedstryd = | notas = }} {{rugbywedstryd | datum = 24 Oktober 2027 | tyd = 18:15 AODT (UTC+11) | tuis = Naaswenner Groep A | telling = – | rapport = | weg = Naaswenner Groep E | tuispunte = | wegpunte = | stadion = [[Suncorpstadion|Langpark]], [[Brisbane]] | bywoning = | skeidsregter = | speler van die wedstryd = | notas = }} {{rugbywedstryd | datum = 24 Oktober 2027 | tyd = 18:45 AWST (UTC+08) | tuis = Wenner Groep F | telling = – | rapport = | weg = Naaswenner Groep B | tuispunte = | wegpunte = | stadion = [[Perth-stadion]], [[Perth]] | bywoning = | skeidsregter = | speler van die wedstryd = | notas = }} ==== Kwarteindrondte ==== {{rugbywedstryd | datum = 30 Oktober 2027 | tyd = 16:45 AODT (UTC+11) | tuis = Wenner agtste eindstryd 1 | telling = – | rapport = | weg = Wenner agtste eindstryd 2 | tuispunte = | wegpunte = | stadion = [[ANZ-stadion|Stadium Australia]], [[Sydney]] | bywoning = | skeidsregter = | speler van die wedstryd = | notas = }} {{rugbywedstryd | datum = 30 Oktober 2027 | tyd = 18:45 AODT (UTC+11) | tuis = Wenner agtste eindstryd 3 | telling = – | rapport = | weg = Wenner agtste eindstryd 4 | tuispunte = | wegpunte = | stadion = [[Suncorpstadion|Langpark]], [[Brisbane]] | bywoning = | skeidsregter = | speler van die wedstryd = | notas = }} {{rugbywedstryd | datum = 31 Oktober 2027 | tyd = 16:00 AODT (UTC+11) | tuis = Wenner agtste eindstryd 5 | telling = – | rapport = | weg = Wenner agtste eindstryd 6 | tuispunte = | wegpunte = | stadion = [[Suncorpstadion|Langpark]], [[Brisbane]] | bywoning = | skeidsregter = | speler van die wedstryd = | notas = }} {{rugbywedstryd | datum = 31 Oktober 2027 | tyd = 20:00 AODT (UTC+11) | tuis = Wenner agtste eindstryd 7 | telling = – | rapport = | weg = Wenner agtste eindstryd 8 | tuispunte = | wegpunte = | stadion = [[ANZ-stadion|Stadium Australia]], [[Sydney]] | bywoning = | skeidsregter = | speler van die wedstryd = | notas = }} ==== Halfeindrondte ==== {{rugbywedstryd | datum = 5 November 2027 | tyd = 20:00 AODT (UTC+11) | tuis = Wenner Kwarteindstryd 1 | telling = – | rapport = | weg = Wenner Kwarteindstryd 2 | tuispunte = | wegpunte = | stadion = [[ANZ-stadion|Stadium Australia]], [[Sydney]] | bywoning = | skeidsregter = | speler van die wedstryd = | notas = }} {{rugbywedstryd | datum = 6 November 2027 | tyd = 20:00 AODT (UTC+11) | tuis = Wenner Kwarteindstryd 3 | telling = – | rapport = | weg = Wenner Kwarteindstryd 4 | tuispunte = | wegpunte = | stadion = [[ANZ-stadion|Stadium Australia]], [[Sydney]] | bywoning = | skeidsregter = | speler van die wedstryd = | notas = }} ==== Bronseindstryd ==== {{rugbywedstryd | datum = 12 November 2027 | tyd = 19:45 AODT (UTC+11) | tuis = Verloorder Halfeindstryd 1 | telling = – | rapport = | weg = Verloorder Halfeindstryd 2 | tuispunte = | wegpunte = | stadion = [[ANZ-stadion|Stadium Australia]], [[Sydney]] | bywoning = | skeidsregter = | speler van die wedstryd = | notas = }} ==== Eindstryd ==== {{rugbywedstryd | datum = 13 November 2027 | tyd = 20:00 AODT (UTC+11) | tuis = Wenner Halfeindstryd 1 | telling = – | rapport = | weg = Wenner Halfeindstryd 2 | tuispunte = | wegpunte = | stadion = [[ANZ-stadion|Stadium Australia]], [[Sydney]] | bywoning = | skeidsregter = | speler van die wedstryd = | notas = }} <br /> {| class="wikitable" style="text-align: center; margin: 0 auto;" !Rugbywêreldkampioen 2027 |- |align=center|'''Eindstrydwenner''' |} == Sien ook == {{Portaal|Rugby|Ru ball.svg}} * [[Krieketwêreldbeker 2027]] == Notas == <references group="n" /> == Verwysings == {{Verwysings|4}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie|2027 Rugby World Cup|Rugbywêreldbeker 2027}} * {{en}} {{es}} {{fr}} {{ja}} [https://www.rugbyworldcup.com/2027 Amptelike webwerf van die Rugbywêreldbeker 2027] * {{en}} [https://australia2027-29.rugby/ Australiese kandidatuurswebwerf vir die Rugbywêreldbekertoernooie 2027 en 2029] {{Navigasie Rugbywêreldbeker}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Rugbywereldbeker 2027}} [[Kategorie:Geskiedenis van Australië]] [[Kategorie:Rugbykompetisies in Australië]] [[Kategorie:Rugbywêreldbeker|2027]] [[Kategorie:Sport in 2027]] 3403wzf99wv08s3v5jhaepmnahhyu5e 0 387537 2974627 2974328 2026-10-01T20:56:44Z BurgertB 2401 2974627 wikitext text/x-wiki {{Kursiewe titel}} {{Weesbladsy}} {{Inligtingskas rolprent|naam=The Bad Guys|regisseur=Pierre Perifel|produksieleier={{plainlist| * Damon Ross * Rebecca Huntley }}|draaiboekskrywer=Etan Cohen|met={{plainlist| *[[Sam Rockwell]] *Marc Maron *[[Craig Robinson (akteur)|Craig Robinson]] *[[Anthony Ramos (akteur)|Anthony Ramos]] *[[Awkwafina]] *[[Richard Ayoade]] *[[Zazie Beetz]] *Lilly Singh *[[Alex Borstein]] }}|musiek=Daniel Pemberton|land=[[VSA]]|taal=[[Engels]]|ateljee=DreamWorks Animation|verspreider=[[Universal Pictures]]|vrystelling=[[22 April]] [[2022]] (VSA)|webtuiste=https://www.dreamworks.com/movies/the-bad-guys|imdb_id=8115900|speeltyd=100 min<ref>{{Cite web|url=https://www.bbfc.co.uk/release/the-bad-guys-q29sbgvjdglvbjpwwc0xmdazntu4 |title=''The Bad Guys'' |website=[[British Board of Film Classification]]|access-date=April 25, 2022}}</ref>|bruto=V$245.6 miljoen<ref name="BOM">{{Cite Box Office Mojo |id=8115900 |title=The Bad Guys (2022) |website=[[Box Office Mojo]] |access-date=July 17, 2022}}</ref><ref name="NUM">{{Cite The Numbers |id=Bad-Guys-The |title=The Bad Guys (2022) |access-date= July 17, 2022}}</ref>|begroting=V$69–80 miljoen<ref name="thewrap">{{cite news |last1=Fuster |first1=Jeremy |title='The Bad Guys' Leads a Crucial Box Office Weekend for Non-Franchise Films |url=https://www.thewrap.com/bad-guys-box-office-northman-massive-talent/ |access-date=April 21, 2022 |work=[[TheWrap]] |publisher=The Wrap News Inc. |date=April 21, 2022}}</ref>|beeld=The Bad Guys (film).svg}} '''''The Bad Guys''''' is 'n rekenaargeanimeerde familie-/[[buddy-rolprent]] van 2022 wat deur Pierre Perifel geregisseer is. Die stemme van [[Sam Rockwell]], Marc Maron, [[Craig Robinson (akteur)|Craig Robinson]], [[Anthony Ramos (akteur)|Anthony Ramos]] kom onder andere daarin voor. Die rolprent is deur Damon Ross en Rebecca Huntley vervaardig en deur die verspreidingsfirma [[Universal Pictures]] versprei. Die draaiboek is deur Etan Cohen en Hilary Winston geskryf met musiek van Daniel Pemberton. == Rolverdeling == * [[Sam Rockwell]]<ref name="Voice cast">{{cite web|url=https://variety.com/2021/film/news/the-bad-guys-sam-rockwell-awkwafina-anthony-ramos-1235029280/|title=Sam Rockwell, Awkwafina and Anthony Ramos to Star in DreamWorks Animation’s ‘The Bad Guys’ (EXCLUSIVE)|last=Rubin|first=Rebecca|date=July 28, 2021|website=Variety|access-date=July 28, 2021}}</ref> as Mr. Wolf,<ref>@pierreperifel (28 Julie 2021). [https://www.instagram.com/p/CR5Nj_oD2zj/ "The Bad Guys cast has finally been officially announced!"]. Besoek op 28 Julie 2021 – via Instagram.</ref> die [[Wolf]] * Marc Maron as Mr. Snake, die [[Slang]] * [[Craig Robinson (akteur)|Craig Robinson]] as Mr. Shark, die [[Haaie]] * [[Anthony Ramos (akteur)|Anthony Ramos]] as Mr. Piranha * [[Awkwafina]] as Ms. Tarantula * [[Richard Ayoade]] as Professor Marmalade, die [[Proefkonyn]] * [[Zazie Beetz]] as Diane Foxington * Lilly Singh as Tiffany Fluffit<ref>{{cite web|url=https://www.ign.com/videos/the-bad-guys-exclusive-cast-table-read-featurette|title=The Bad Guys: Exclusive Cast Table Read Featurette|date=December 16, 2021|website=IGN|access-date=December 16, 2021}}</ref> * [[Alex Borstein]] as Chief Mary Rehsals == Vrystelling == Die film is vrygestel in teaters in [[Verenigde State]] op [[22 April]] [[2022]] en was vrygestel op [[DVD]], [[Blu-ray]] en [[Ultra HD Blu-ray]] op 21 Junie 2022. == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == * {{Official website|https://www.dreamworks.com/movies/the-bad-guys}} * {{IMDb title|8115900}} {{Rotten Tomatoes|id=the_bad_guys_2022|label=The Bad Guys}} * {{Metacritic rolprent|the-bad-guys|The Bad Guys}} {{Normdata}} [[Kategorie:Amerikaanse rolprente]] [[Kategorie:Engelse rolprente]] [[Kategorie:Animasierolprente]] [[Kategorie:Buddy-rolprente]] mz3ck4m2lvzx38zy9dwsvdj51ein0ll 0 388701 2974585 2974446 2026-10-01T19:11:14Z BurgertB 2401 Besig 2974585 wikitext text/x-wiki {{nuus}} {{Inligtingskas Militêre konflik |konflik = Russies-Oekraïense Oorlog (2022-tans) |deelvan = |beeld = [[Lêer:2022 Russian invasion of Ukraine.svg|300px]] |byskrif = {{Leftlegend|#FDE182|Deurlopend deur Oekraïne beheer}}{{Leftlegend|#EBC0B3|Tans deur Rusland beset of beheer}}{{Leftlegend|#ABD4DD|Voorheen deur Rusland beset of Oekraïens besette Russiese gebiede}} |datum = [[24 Februarie]] [[2022]] – tans |plek = [[Oekraïne]], [[Rusland]] |resultaat = onbeslis |gebied = | party1 = '''{{RUS}}''' <br />'''[[Beeld:Flag of Donetsk People's Republic.svg|20px]] [[Volksrepubliek Donetsk|VR Donetsk]]''' <br />'''[[Beeld:Flag of the Loehansk People's Republic.svg|20px]] [[Volksrepubliek Loehansk|VR Loehansk]]''' '''Steun:''' <br/>{{vlagland|Belarus}}<br/>{{vlagland|Noord-Korea}}<ref>{{Cite web|url=https://www.thinkchina.sg/politics/exploited-and-abandoned-north-korean-troops-ukraine?ref=top-hero|title=Exploited and abandoned: North Korean troops in Ukraine|website=ThinkChina|access-date=2025-03-19}}</ref> | party2 = '''{{vlagland|Oekraïne}}''' <br/> '''Steun:''' '''[[NAVO]]''' <br/> '''{{EU}}''' <br/> '''{{vlagland|AUS}}''' <br/> '''{{vlagland|JPN}}''' <br/> '''{{vlagland|NZL}}''' <br/> '''{{vlagland|Suid-Korea}}''' |party3 = |aanvoerder1 = [[Beeld:Flag of the President of Russia.svg|20px]] '''[[Wladimir Poetin]]''' <br /> {{RU-VLAG}} [[Michail Misjoestin]] <br />{{RU-VLAG}} [[Sergei Lawrof]] <br />{{RU-VLAG}} Aleksandr Dvornikov <br />{{RU-VLAG}} Sergej Sjojgoe <br />{{RU-VLAG}} Valeri Gerasimov <br /> [[Beeld:Flag of Donetsk People's Republic.svg|20px]] Denis Poesjilin <br /> [[Beeld:Flag of Donetsk People's Republic.svg|20px]] [[Wladimir Pasjkof]] <br /> [[Beeld:Flag of the Loehansk People's Republic.svg|20px]] Leonid Pasetsjnik\ <br /> [[Beeld:Flag of the Loehansk People's Republic.svg|20px]] [[Sergei Koslof]] |aanvoerder2 = [[Beeld:Flag of the President of Ukraine.svg|20px]] '''[[Wolodimir Zelenski]]'''<br />{{vlagikoon|Oekraïne}} [[Denis Sjmihal]] <br /> {{vlagikoon|Oekraïne}} [[Waleri Zaloezjni]] <br /> {{vlagikoon|Oekraïne}} Dmytro Koeleba <br /> {{vlagikoon|Oekraïne}} Oleksii Danilov <br /> {{vlagikoon|Oekraïne}} Oleksii Reznikov <br /> {{vlagikoon|Oekraïne}} Serhiy Sjaptala <br /> {{vlagikoon|Oekraïne}} Roeslan Chomtsjak |aanvoerder3 = |sterkte1 = {{RU-VLAG}} 1&nbsp;013&nbsp;000 soldate; 2&nbsp;000&nbsp;000 reserviste,<ref>{{Cite web|taal=en|url=https://www.aljazeera.com/news/2022/1/25/infographic-military-capabilities-of-russia-and-ukraine-interactive|title=Infographic: Military capabilities of Russia and Ukraine|access-date=2022-02-20}}</ref> waarvan 175&nbsp;000 – 190&nbsp;000 troepe in Oekraïne<ref>{{Cite web|url=https://www.nytimes.com/2022/01/10/us/politics/russia-ukraine-helicopters.html|title=Russia positioning helicopters, in possible sign of Ukraine plans|access-date=22 Februarie 2022|author=Barnes, Julian E.|author2=Crowley, Michael|author3=Schmitt, Eric|date=10 Januarie 2022|work=The New York Times|taal=en|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220122100818/https://www.nytimes.com/2022/01/10/us/politics/russia-ukraine-helicopters.html|archivedate=22 Februarie 2022}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.nytimes.com/live/2022/02/18/world/russia-ukraine-biden-putin|title=Citing U.S. Intelligence, Biden says Putin has decided to invade Ukraine|access-date=22 Februarie 2022|last=Bengali|first=Shashank|date=18 Februarie 2022|work=The New York Times|taal=en|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220222072836/https://www.nytimes.com/live/2022/02/18/world/russia-ukraine-biden-putin|archivedate=22 Februarie 2022}}</ref> |sterkte2 = {{vlagikoon|Oekraïne}} 255&nbsp;000 soldate, 1&nbsp;000&nbsp;000 reserviste, 20&nbsp;000 vrywilligers<ref>{{Cite web|url=https://www.scmp.com/news/world/russia-central-asia/article/3169477/ukraine-crisis-20000-foreign-volunteers-ukraine|title=Ukraine crisis: 20,000 foreign volunteers in Ukraine to fight Russians, says foreign minister|access-date=11 Maart 2022|date=7 Maart 2022|publisher=South China Morning Post|taal=en}}</ref> |ongevalle1 = Sien [[#Ongevalle en verliese|"Ongevalle en verliese"]]<br> |ongevalle2 = Sien [[#Ongevalle en verliese|"Ongevalle en verliese"]] }} Op 24 Februarie 2022 het [[Rusland]] [[Oekraïne]] binnegeval, en dit het die grootste en dodelikste oorlog in [[Europa]] sedert die [[Tweede Wêreldoorlog]] geword. Dit was as gevolg van ’n groot eskalasie van die bestaande oorlog tussen die twee lande wat begin het toe Rusland Oekraïne in 2014 aangeval het.<ref>{{cite book|last1=McFaul |first1=Michael |last2=Person |first2=Robert |editor1-last=Brands |editor1-first=Hal |url=https://books.google.com/books?id=0n72EAAAQBAJ&dq=On+February+24,+2022,+Russian+president+Vladimir+Putin+launched+a+full-+scale+invasion+of+Ukraine,+expanding+dramatically+the+war+against+Ukraine+he+be+gan+in+2014+and+starting+the+largest+war+in+Europe+since+World+War+II.&pg=PA34 |title=War in Ukraine: Conflict, Strategy, and the Return of a Fractured World |date=2 April 2024 |publisher=Johns Hopkins University Press |{{ISBN|978-1-4214-4985-2}} |page=34 |language=en }}</ref><ref>{{cite book|last=Ramani |first=Samuel |date=13 April 2023 |title=Putin's War on Ukraine: Russia's Campaign for Global Counter-Revolution |url=https://books.google.com/books?id=74ebEAAAQBAJ |publisher=Hurst Publishers |{{ISBN|978-1-80526-003-5}} |page=74}}</ref><ref>{{cite book|last=D'Anieri |first=Paul |date=23 March 2023 |title=Ukraine and Russia: From Civilized Divorce to Uncivil War |url=https://books.google.com/books?id=ASysEAAAQBAJ |edition=2nd |location=Cambridge |publisher=Cambridge University Press |{{ISBN|978-1-009-31550-0}} |oclc=1350843759 |pages=i; 98}}</ref> Die gevegte het honderdduisende militêre ongevalle en tienduisende Oekraïense burgerlike ongevalle veroorsaak. Teen Augustus 2026 het Rusland sowat 20% van Oekraïne beset.<ref>{{Cite web |title=The Russia-Ukraine War Report Card, Aug. 25, 2026|url=https://www.russiamatters.org/news/russia-ukraine-war-report-card/russia-ukraine-war-report-card-aug-18-2026 |access-date=27 August 2026 |website=Russia Matters}}</ref> Van ’n bevolking van 41&nbsp;miljoen is ongeveer 8&nbsp;miljoen Oekraïners intern ontheem<ref>{{cite web|title=Ukraine internal displacement report: General population Survey |url=https://crisisresponse.iom.int/sites/g/files/tmzbdl1481/files/appeal/documents/IOM_UKR_Internal%20Displacement%20Report_GPS%20R19_January%202025.pdf |access-date=4 December 2025 |website=Global Crisis Response Platform}}</ref> en 6-7&nbsp;miljoen het uit die land gevlug.<ref>{{cite news|last1=Asadzade |first1=Ulviyya |last2=Sachalko |first2=Borys |title=Ukraine Faces Labor Shortage as Russia's War Empties Factories and Farms |url=https://www.rferl.org/a/russia-war-creates-labor-shortages-in-ukraine/33606226.html |access-date=4 December 2025 |work=Radio Free Europe/Radio Liberty |date=December 2025}}</ref> Dit het Europa se grootste vlugtelingkrisis sedert die Tweede Wêreldoorlog veroorsaak. Aan die einde van 2021 het Rusland troepe naby Oekraïne se grense saamgetrek en eise aan die Weste gestel, onder meer ’n verbod op enige toekomstige toetrede van Oekraïne tot [[Navo]]. Nadat hy herhaaldelik ontken het dat daar planne was om Oekraïne aan te val, het die Russiese president, [[Wladimir Poetin]], op 24 Februarie 2022 ’n "spesiale militêre operasie" aangekondig en gesê dit is bedoel om die Russies gesteunde wegbreekrepublieke [[Donetsk]] en [[Loehansk]] te ondersteun, waarvan paramilitêre magte sedert 2014 teen Oekraïne in die Donbasoorlog geveg het. Poetin het irredentistiese<ref name=irrewat group="nota">'n Beweging vir die inlywing van "onbevryde" gebiede by die stamland.</ref> en [[Imperialisme|imperialistiese]] standpunte gehuldig wat Oekraïne se wettigheid as staat bevraagteken. Hy het sonder bewyse beweer die Oekraïense regering bestaan uit [[Neo-Nazisme|neo-Nazi’s]] wat [[volksmoord]] teen die Russiese minderheid in die [[Donbas]] pleeg en dat Rusland se doel was om Oekraïne te "demilitariseer en te denasionaliseer".<ref>{{cite journal|last=Marples |first=David R. |date=3 July 2022 |title=Russia's war goals in Ukraine |url=https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/00085006.2022.2107837 |journal=Revue Canadienne des Slavistes |volume=64 |issue=2–3 |pages=207–219 |doi=10.1080/00085006.2022.2107837 |issn=0008-5006}}</ref> Russiese lugaanvalle en ’n grondinval is aan ’n noordelike front uit [[Belarus]] in die rigting van die hoofstad, [[Kijif]], geloods; aan ’n suidelike front uit die besette [[Krim]]; en aan ’n oostelike front uit die Donbas in die rigting van [[Charkif]]. Oekraïne het die krygswet afgekondig, ’n algemene mobilisering gelas en diplomatieke betrekkinge met Rusland verbreek. Russiese troepe het teen April 2022 uit die noorde en die buitewyke van Kijif teruggetrek nadat hulle op hewige weerstand en logistieke uitdagings afgekom het. Die [[Boetsja-slagting]] is ná hulle onttrekking ontdek. Rusland het ’n offensief in die Donbas van stapel gestuur en [[Marioepol]] ná ’n verwoestende beleg ingeneem. Rusland het voortgegaan om militêre en burgerlike teikens ver van die front af te bombardeer en het in die winter Oekraïne se energienetwerk aangeval. Aan die einde van 2022 het Oekraïne suksesvolle teenoffensiewe in die suide en ooste geloods en die grootste deel van Charkif-oblast bevry. Kort daarna het Rusland vier gedeeltelik besette provinsies (Donetsk, Cherson, Loehansk en Zaporizjzja-oblast) onwettig geannekseer. In November het Oekraïne die stad Cherson en die hele gebied wes van die [[Dnipro]]rivier bevry. Ná klein maar bestendige Russiese vorderings in die ooste in die eerste helfte van 2024 het Oekraïne in Augustus ’n offensief in Rusland se Koersk-oblast geloods, waar [[Noord-Korea]]anse soldate gestuur is om Rusland te help. Die menseregtekantoor van die [[Verenigde Nasies]] berig Rusland het ernstige menseregteskendings in die besette Oekraïne gepleeg. Rusland se aanvalle op burgerlikes, sowel as sy beleid in besette gebiede, het gelei tot bewerings van volksmoord.<ref name="Etkind">{{cite journal|last=Etkind |first=Alexander |year=2022 |title=Ukraine, Russia, and Genocide of Minor Differences |journal=Journal of Genocide Research |volume=25 |issue=3–4 |publisher=Taylor & Francis |pages=1–19 |doi=10.1080/14623528.2022.2082911 |s2cid=249527690}}</ref><ref name="h710">{{cite magazine|last=McGlynn |first=Jade |title=Russia Is Committing Cultural Genocide in Ukraine |magazine=Foreign Policy |date=23 April 2024 |url=https://foreignpolicy.com/2024/04/23/russia-ukraine-cultural-genocide-looting-indoctrination-deporatation/ |access-date=4 July 2024}}</ref><ref name="q611">{{cite web|last=Stavljanin |first=Dragan |title=Genocide Scholar: 'I Do Think that Russia's Violence in Ukraine is Genocidal' |website=Radio Free Europe/Radio Liberty |date=2 April 2024 |url=https://www.rferl.org/a/russia-genocide-ukraine-scholar-war-crimes-prosecution-hague/32888386.html |access-date=4 July 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250622040322/https://www.rferl.org/a/russia-genocide-ukraine-scholar-war-crimes-prosecution-hague/32888386.html |archive-date=22 June 2025}}</ref><ref name="v008">{{cite web|last=Richardson |first=Jon |date=11 March 2024 |title=Unmarked graves, violent repression and cultural erasure: the devastating human toll of Russia's invasion of Ukraine |url=https://theconversation.com/unmarked-graves-violent-repression-and-cultural-erasure-the-devastating-human-toll-of-russias-invasion-of-ukraine-223337 |access-date=6 July 2024 |website=The Conversation }}</ref> Die direkte koste van die oorlog vir Rusland is op meer as $450&nbsp;miljard geraam, terwyl die [[Wêreldbank]]groep die koste van heropbou in Oekraïne op $588&nbsp;miljard raam. Die Russiese inval het internasionale veroordeling ontlok. Baie lande het sanksies teen Rusland en sy bondgenoot Belarus ingestel, terwyl hulle humanitêre en militêre hulp aan Oekraïne verskaf het. Betogings het oor die hele wêreld plaasgevind. Binne sy grense het Rusland betogers met massainhegtenisnemings en strenger mediasensuur beveg. Oorlogverwante ontwrigting van Oekraïense landbou en skeepvaart het die wêreldwye voedselkrisis vererger; oorlogverwante skade is as die "vernietiging van die omgewing" beskryf. Die [[Internasionale Strafhof]] (ICC) het ’n ondersoek na misdade teen die mensdom, oorlogsmisdade, die ontvoering van Oekraïense kinders en volksmoord teen Oekraïners begin. Die ICC het lasbriewe vir die inhegtenisneming van Poetin en vyf ander Russiese amptenare uitgereik. Vredesonderhandelings het tot stilstand gekom, en Rusland het herhaaldelik oproepe om ’n wapenstilstand van die hand gewys. ==Agtergrond== ===Tyd ná die Sowjetunie en die Oranje Rewolusie=== Ná die [[ontbinding van die Sowjetunie]] in 1991 het Rusland en Oekraïne noue bande behou. In 1994 het Oekraïne ingestem om weg te doen met sy [[Kernwapen|kernarsenaal]] en die [[Boedapest-memorandum]] te onderteken op voorwaarde dat Rusland, [[Brittanje]] en die [[VSA]] versekering sou verskaf teen geweldsbedreigings van sy territoriale integriteit en vir sy politieke onafhanklikheid. Vyf jaar later was Rusland een van die ondertekenaars van die [[Manifes vir Europese Sekuriteit]], wat "die inherente reg van elke deelnemende staat herbevestig het om vry te wees om sy sekuriteitsmaatreëls te kies of verander, insluitende verdrae van bondsgenootskappe, soos wat dit ontwikkel".<ref>{{cite web|title=Istanbul Document 1999 |url=http://www.osce.org/node/39569 |publisher=Organization for Security and Co-operation in Europe |date=19 November 1999 |access-date=21 Julie 2015 |archive-date=1 Junie 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140601124042/http://www.osce.org/node/39569 |url-status=live}}</ref> In 2004 is [[Wiktor Janoekowitsj]], toe die eerste minister, verklaar as wenner van die presidentsverkiesing, waarin 'n groot knoeiery volgens die hooggeregshof van Oekraïne plaasgevind het.<ref>{{cite web |url=http://www.skubi.net/ukraine/judgment-december-3.html |title=The Supreme Court findings |access-date=7 July 2008 |publisher=Supreme Court of Ukraine |date=3 December 2004 |language=uk |archive-date=22 June 2013 |archive-url=https://www.webcitation.org/6HZ9wqN35?url=http://www.skubi.net/ukraine/judgment-december-3.html |url-status=live }}</ref> Die uitslag het 'n groot openbare reaksie en steun ontlok vir die opposisiekandidaat, [[Wiktor Joesjtsjenko]], wat die uitslag bevraagteken het. In die oproerige maande van die rewolusie het kandidaat Joesjtsjenko skielik ernstig siek geword, en verskillende onafhanklike doktersgroepe het bevind hy is met dioksien (TCDD) vegiftig.<ref name="CBS: Yushchenko: Live And Carry On">{{cite news |title=Yushchenko: 'Live And Carry On' |work=CBS News |date=30 January 2005 |url=https://www.cbsnews.com/stories/2005/01/28/60minutes/main670103.shtml |access-date=17 April 2020 |archive-date=25 October 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121025143917/http://www.cbsnews.com/stories/2005/01/28/60minutes/main670103.shtml |url-status=dead }}</ref><ref name="Ref_j">{{cite web |url=https://www.kyivpost.com/article/content/ukraine-politics/study-dioxin-that-poisoned-yushchenko-made-in-lab-46417.html |title=Study: Dioxin that poisoned Yushchenko made in lab |work=Kyiv Post |date=5 August 2009 |agency=Associated Press |location=Londen |access-date=29 January 2022 |archive-date=31 January 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220131165135/https://www.kyivpost.com/article/content/ukraine-politics/study-dioxin-that-poisoned-yushchenko-made-in-lab-46417.html |url-status=live }}</ref> Joesjtsjenko het Russiese betrokkenheid sterk vermoed.<ref name="Ref_2009c">{{cite news |url=http://www.kyivpost.com/nation/49610 |title=Yushchenko to Russia: Hand over witnesses |newspaper=Kyiv Post |date=28 October 2009 |access-date=11 February 2010}}</ref> Dit alles het eindelik tot die vreedsame [[Oranje Rewolusie]] gelei wat Joesjtsjenko en [[Joelia Timosjenko]] aan die bewind geplaas het, terwyl Janoekowitsj leier van die opposisie geword het.<ref>{{cite web |url=http://www.britannica.com/eb/article-30090/Ukraine |archive-url=https://web.archive.org/web/20080115052653/http://www.britannica.com/eb/article-30090/Ukraine |archive-date=15 January 2008 |title=Ukraine-Independent Ukraine |access-date=14 January 2008 |website=Encyclopædia Britannica (fee required) |url-status=dead}}</ref> In 2008 het die Russiese president Poetin hom uitgespreek teen Oekraïne se moontlike toelating tot Navo.<ref>{{cite news|author-last1=Harding |author-first1=Luke |author-last2=Borger |author-first2=Julian |author-last3=Chrisafis |author-first3=Angelique |date=2 April 2008 |title=Bush-Putin row grows as pact pushes east |work=The Guardian |location=[[Moskou]]; [[Boekarest]]; [[Parys]]|url=https://www.theguardian.com/world/2008/apr/02/nato.georgia|access-date=15 Februarie 2022 |archive-date=8 Februarie 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220208091130/https://www.theguardian.com/world/2008/apr/02/nato.georgia |url-status=live}}</ref><ref>{{cite news|author-last=Dawar |author-first=Anil |date=4 April 2008 |title=Putin warns Nato over expansion |work=The Guardian |url=https://www.theguardian.com/world/2008/apr/04/nato.russia |access-date=15 Februarie 2022 |archive-date=13 Februarie 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220213213527/https://www.theguardian.com/world/2008/apr/04/nato.russia |url-status=live}}</ref> In 2009 het die [[Roemenië|Roemeense]] ontleder Iulian Chifu en sy medeskrywers die opinie uitgespreek dat Rusland, met betrekking tot Oekraïne, 'n opgedateerde weergawe van die [[Brezjnef-leerstelling]] navolg waarvolgens die soewereiniteit van Oekraïne nie groter kan wees as dié van die [[Warskouverdrag]]slande voor die verval van die Sowjet-invloedsfeer in die laat 1980's en vroeë 1990's nie.<ref name="Chifu">{{cite book|author-last1=Chifu |author-first1=Iulian |title=The Russian Georgian War: A trilateral cognitive institutional approach of the crisis decision-making process |author-last2=Nantoi |author-first2=Oazu |author-last3=Sushko |author-first3=Oleksandr |publisher=Editura Curtea Veche |year=2009 |{{ISBN|978-973-1983-19-6}} |location=[[Boekarest]] |page=181 |chapter=Russia–Georgia War of August 2008: Ukrainian Approach |access-date=21 Februarie 2016 |chapter-url=http://www.cpc-ew.ro/pdfs/the_russian_georgian_war.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20180930233012/http://www.cpc-ew.ro/pdfs/the_russian_georgian_war.pdf|archive-date=30 September 2018 |url-status=live}}</ref> In 2009 het Janoekowitsj aangekondig hy gaan hom in 2010 weer as president verkiesbaar stel. Hy het gewen en is in 2010 beëdig. ===Oekraïense rewolusie en oorlog=== [[Beeld:Euromaidan Kyiv 1-12-13 by Gnatoush 005.jpg|thumb|links|Die Euromaidan-optogte in Desember 2013 in Kijif.]] Ná weke van protesoptogte as deel van die [[Euromaidan]]-beweging (2013-2014) het die pro-Russiese president Janoekowitsj en die leiers van die Oekraïense parlementêre opposisie op 21 Februarie 2014 'n ooreenkoms onderteken vir 'n vroeë verkiesing. Die volgende dag het Janoekowitsj uit Kijif gevlug weens 'n beskuldigingstem wat hom van sy mag as president sou stroop.<ref name="interfax1">{{cite news|date=24 Februarie 2014 |title=Rada removes Yanukovych from office, schedules new elections for May 25 |agency=Interfax-Ukraine |url=http://en.interfax.com.ua/news/general/192030.html|url-status=live |access-date=15 Februarie 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200210094859/https://en.interfax.com.ua/news/general/192030.html |archive-date=10 Februarie 2020}}</ref> Leiers van die [[Russies]]sprekende oostelike streke van Oekraïne het hulle lojaliteit teenoor Janoekowitsj bevestig,<ref>{{cite news|author-last1=Polityuk |author-first1=Pavel |author-last2=Robinson |author-first2=Matt |author-last3=Baczynska |author-first3=Gabriela |author-last4=Goettig |author-first4=Marcin |author-last5=Graff |author-first5=Peter |author-last6=Elgood |author-first6=Giles |date=22 Februarie 2014 |title=Ukraine parliament removes Yanukovich, who flees Kiev in "coup" |work=Reuters |publisher=Thomson Corporation |location=Kijif |editor-last=Roche |editor-first=Andrew|url=https://in.reuters.com/article/ukraine-crisis-parliament-idINDEEA1L04L20140222 |url-status=live|access-date=18 November 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160609181723/http://in.reuters.com/article/ukraine-crisis-parliament-idINDEEA1L04L20140222 |archive-date=9 Junie 2016 }}</ref> en dit het gelei tot die pro-Russiese onrus in 2014 in Oekraïne.<ref>{{cite web|author-last=Fisher |author-first=Max |date=3 September 2014 |title=Everything you need to know about the Ukraine crisis |url=https://www.vox.com/2014/9/3/18088560/ukraine-everything-you-need-to-know |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220122003807/https://www.vox.com/2014/9/3/18088560/ukraine-everything-you-need-to-know|archive-date=22 Januarie 2022 |access-date=24 Januarie 2022 |website=Vox |publisher=Vox Media |language=en}}</ref> Die onrus is gevolg deur die anneksasie van die [[Krim]] deur Rusland in Maart 2014 en die oorlog in die Donbas, wat in April 2014 begin het met die skepping van die Russies gesteunde kwasistate Donetsk- en Loehansk-volksrepubliek.<ref>{{cite news|author-last1=Grytsenko |author-first1=Oksana |author-last2=Vlasova |author-first2=Anastasia |date=12 April 2014 |title=Armed pro-Russian insurgents in Loehansk say they are ready for police raid |work=Kyiv Post |publisher=Businessgroup LLC |location=Loehansk |url=http://www.kyivpost.com/content/ukraine/armed-pro-russian-insurgents-in-Loehansk-say-they-are-ready-for-police-raid-343167.html|access-date=1 Februarie 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140412131249/http://www.kyivpost.com/content/ukraine/armed-pro-russian-insurgents-in-Loehansk-say-they-are-ready-for-police-raid-343167.html|archive-date=12 April 2014}}</ref><ref>{{cite web|author-last=Ragozin |author-first=Leonid |date=16 Maart 2019 |title=Annexation of Crimea: A masterclass in political manipulation |url=https://www.aljazeera.com/opinions/2019/3/16/annexation-of-crimea-a-masterclass-in-political-manipulation |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200528090201/https://www.aljazeera.com/indepth/opinion/annexation-crimea-masterclass-political-manipulation-190315174459207.html |archive-date=8 Mei 2020 |access-date=24 Januarie 2022 |website=aljazeera.com |publisher=Al Jazeera |location=[[Riga]] |language=en }}</ref> Op 14 September 2020 het die Oekraïense president [[Wolodimir Zelenski]] Oekraïne se nuwe nasionale sekuriteitstrategie goedgekeur "wat voorsiening maak vir die ontwikkeling van 'n bondgenootskap met Navo met die oog op lidmaatskap van Navo".<ref>{{cite news|date=25 Januarie 2022|title=Infographic: Military capabilities of Russia and Ukraine|publisher=Al Jazeera|url=https://www.aljazeera.com/news/2022/1/25/infographic-military-capabilities-of-russia-and-ukraine-interactive|url-status=live|access-date=15 Februarie 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220215002641/https://www.aljazeera.com/news/2022/1/25/infographic-military-capabilities-of-russia-and-ukraine-interactive|archive-date=15 Februarie 2022|author-last=Duggal|author-first=Hanna}}</ref><ref name="ua-nato-relations">{{cite news|date=11 January 2020 |title=Relations with Ukraine|work=[[Navo]] |publisher=Navo |url=https://www.nato.int/cps/en/natohq/topics_37750.htm|access-date=15 Februarie 2022 |archive-date=15 Februarie 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220215011708/https://www.nato.int/cps/en/natohq/topics_37750.htm |url-status=live}}</ref> Op 24 Maart 2021 het Zelenski 'n verdrag onderteken wat die strategie goedkeur vir "die ontsetting en reïntegrasie van die tydelik besette gebied Krim en stad [[Sewastopol]]".<ref>{{cite news |date=24 Maart 2021 |title=Zelensky enacts strategy for de-occupation and reintegration of Crimea |work=Ukrinform |publisher=Regering van Oekraïne |url=https://www.ukrinform.net/rubric-polytics/3214479-zelensky-enacts-strategy-for-deoccupation-and-reintegration-of-crimea.html|access-date=15 Februarie 2022 |archive-date=12 Desember 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211212130511/https://www.ukrinform.net/rubric-polytics/3214479-zelensky-enacts-strategy-for-deoccupation-and-reintegration-of-crimea.html |url-status=live}}</ref> In Julie 2021 het Poetin 'n essay gepubliseer met die titel "Oor die historiese eenheid van die Russe en Oekraïners", waarin hy sy mening herbevestig dat die Russe en Oekraïners "een volk" is.<ref>{{cite web|author-last=Poetin |author-first=Wladimir |author-link=Wladimir Poetin |date=12 Julie 2021|title=Article by Vladimir Putin 'On the Historical Unity of Russians and Ukrainians' |url=http://en.kremlin.ru/events/president/news/66181 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220125053520/http://en.kremlin.ru/events/president/news/66181|archive-date=25 Januarie 2021 |access-date=1 Februarie 2022 |website=Die Kremlin |publisher=Regering van Rusland }}</ref> Die Amerikaanse historikus Timothy Snyder het Poetin se idees as [[imperialisme]] beskryf.<ref>{{cite web|author-last=Snyder |author-first=Timothy D. |date=18 Januarie 2022 |title=How to think about war in Ukraine |url=https://snyder.substack.com/p/how-to-think-about-war-in-ukraine |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220119065436/https://snyder.substack.com/p/how-to-think-about-war-in-ukraine |archive-date=19 Januarie 2022 |access-date=25 Januarie 2021 |website=Thinking about... (newsletter) |publisher=Substack }}</ref> Die Britse joernalis Edward Lucas het gemeen dit is historiese revisionisme.<ref>{{cite web|author-last=Lucas |author-first=Edward |date=15 September 2020 |title=Why Putin's history essay requires a rewrite |url=https://www.thetimes.co.uk/article/why-putins-history-essay-requires-a-rewrite-6nzjzbqjb|url-access=subscription |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220125143913/https://www.thetimes.co.uk/article/why-putins-history-essay-requires-a-rewrite-6nzjzbqjb |archive-date=25 Januarie 2022 |access-date=25 Januarie 2022 |work=The Times |publisher=Times Newspapers}}</ref> Ander waarnemers het die Russiese leierskap daarvan beskuldig dat hulle 'n verwronge siening van moderne Oekraïne en sy geskiedenis het.<ref>{{cite web|author-last=Roth |author-first=Andrew |date=7 Desember 2021|title=Putin's Ukraine rhetoric driven by distorted view of neighbour |url=https://www.theguardian.com/world/2021/dec/07/putins-ukraine-rhetoric-driven-by-distorted-view-of-neighbour |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20211207180813/https://www.theguardian.com/world/2021/dec/07/putins-ukraine-rhetoric-driven-by-distorted-view-of-neighbour |archive-date=7 Desember 2021|access-date=25 Januarie 2021 |work=The Guardian |publication-place=Moskou}}</ref><ref>{{cite web|last1=Dickinson |first1=Peter |last2=Haring |first2=Melinda |last3=Lubkivsky |first3=Danylo |last4=Motyl |first4=Alexander |last5=Whitmore |first5=Brian |last6=Goncharenko |first6=Oleksiy |last7=Fedchenko |first7=Yevhen |last8=Bonner |first8=Brian |last9=Kuzio |first9=Taras |date=15 Julie 2021 |title=Putin's new Ukraine essay reveals imperial ambitions |url=https://www.atlanticcouncil.org/blogs/ukrainealert/putins-new-ukraine-essay-reflects-imperial-ambitions/ |url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210715191212/https://www.atlanticcouncil.org/blogs/ukrainealert/putins-new-ukraine-essay-reflects-imperial-ambitions/ |archive-date=15 Julie 2021 |access-date=25 Januarie 2021|publisher=Atlantic Council}}</ref><ref>{{cite web|author-last=Wilson |author-first=Andrew |date=23 Desember 2021 |title=Russia and Ukraine: 'One People' as Putin Claims? |url=https://rusi.org/explore-our-research/publications/commentary/russia-and-ukraine-one-people-putin-claims |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220124130721/https://rusi.org/explore-our-research/publications/commentary/russia-and-ukraine-one-people-putin-claims/|archive-date=24 Januarie 2022 |access-date=25 Januarie 2022 |publisher=Royal United Services Institute}}</ref> Rusland het gesê moontlike lidmaatskap van Oekraïne van Navo en die uitbreiding van Navo in die algemeen bedreig sy nasionale sekuriteit.<ref>{{cite news|author-last=Taylor |author-first=Paul |date=23 November 2021 |title=Ukraine: NATO's original sin |work=Politico |publisher=Axel Springer SE |url=https://www.politico.eu/article/ukraine-nato-georgia-europe-european-union-united-states/ |access-date=1 Februarie 2022 |archive-date=29 Januarie 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220129135805/https://www.politico.eu/article/ukraine-nato-georgia-europe-european-union-united-states/ |url-status=live}}</ref><ref>{{cite news|author-last=Guyer |author-first=Jonathan |date=27 Januarie 2022 |title=How America's NATO expansion obsession plays into the Ukraine crisis |work=Vox |publisher=Vox Media |url=https://www.vox.com/22900113/nato-ukraine-russia-crisis-clinton-expansion|access-date=20 Februarie 2022 |archive-date=18 Februarie 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220218060139/https://www.vox.com/22900113/nato-ukraine-russia-crisis-clinton-expansion |url-status=live}}</ref> Op sy beurt het Oekraïne en ander Europese lande wat aan Rusland grens, Poetin daarvan beskuldig dat hy Russiese irredentisme<ref name="WAT">{{cite web | url=https://viva-afrikaans.org | title='''irredentisme''' | publisher=viva-afrikaans.org | work=WAT| accessdate= 28 September 2026 | author=<!-- Geen --> | format=Internetwoordeboek | url-access=subscription }}</ref> probeer beoefen en van aggressiewe militaristiese beleide.<ref>{{cite web|author=Agencies |date=13 September 2014 |title=Putin wants to destroy Ukraine and restore Soviet Union, says Yatseniuk |url=https://www.theguardian.com/world/2014/sep/13/putin-destroy-restore-soviet-union-ukraine-pm|url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220125154846/https://www.theguardian.com/world/2014/sep/13/putin-destroy-restore-soviet-union-ukraine-pm |archive-date=25 Januarie 2022 |access-date=25 Januarie 2022 |work=The Guardian}}</ref><ref>{{cite web|author-last=Bullough |author-first=Oliver |date=28 Maart 2014 |title=Vladimir Putin: The rebuilding of 'Soviet' Russia |url=https://www.bbc.co.uk/news/magazine-26769481 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220124104112/https://www.bbc.co.uk/news/magazine-26769481 |archive-date=24 Januarie 2022 |access-date=25 Januarie 2022 |publisher=BBC }}</ref><ref>{{cite web|author-last=Rubin |author-first=Trudy |date=11 Januarie 2022 |title=Putin wants to reestablish the Russian empire. Can NATO stop him without war? |url=https://www.inquirer.com/opinion/ukraine-putin-russia-nato-20220111.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220125155257/https://www.inquirer.com/opinion/ukraine-putin-russia-nato-20220111.html |archive-date=25 Januarie 2022 |access-date=25 Januarie 2022 |work=The Philadelphia Inquirer |publisher=Interstate General Media}}</ref> ===Russiese inval in die Krim en Donbas=== {{Sien ook|Russiese anneksasie van die Krim}} [[Beeld:2014 Russo-ukrainian-conflict map.svg|thumb|220px|Kaart van die Russies beheerde gebied in Oekraïne, September 2014.]] Op 27 Februarie 2014 het Russiese soldate sonder kentekens die Oekraïense gebied van die [[Krim]] begin beset<ref>{{cite web|url=https://www.theguardian.com/world/2014/feb/27/crimean-parliament-seized-by-unknown-pro-russian-gunmen |title=Crimean parliament seized by unknown pro-Russian gunmen: Gunmen storm Crimea's regional administrative complex in Simferopol and hoist Russian flag above parliament building |first1=Harriet |last1=Salem |first2=Shaun |last2=Walker |first3=Luke |last3=Harding |date=27 February 2014 |work=[[The Guardian]] }}</ref> en Oekraïense militêre basisse blokkeer.<ref>{{cite news|title=Ukrainian forces withdraw from Crimea |url=https://www.bbc.co.uk/news/world-europe-26713727 |access-date=9 April 2025 |work= BBC News |date=24 March 2014 }}</ref> In Maart het Rusland die Krim geannekseer ná ’n onwettige referendum wat onder besetting gehou is. Dit was die eerste keer sedert die Tweede Wêreldoorlog dat ’n Europese land ’n deel van ’n ander land annekseer,<ref>{{cite web |title=Ukraine: Conflict at the Crossroads of Europe and Russia |url=https://www.cfr.org/backgrounders/ukraine-conflict-crossroads-europe-and-russia |website=Council on Foreign Relations |date=5 February 2020}}</ref> en verskeie kenners het dit met [[Nazi-Duitsland]] se anneksasie van [[Oostenryk]] vergelyk.<ref>{{cite book|last=Plokhy |first=Serhii |url=https://books.google.com/books?id=e3eoEAAAQBAJ&dq=annexation+of+the+peninsula+to+Hitler%E2%80%99s+Anschluss+of+Austria+in+1938&pg=PT64 |title=The Russo-Ukrainian War: The Return of History |date=9 May 2023 |publisher=W.W. Norton & Company |ISBN=978-1-324-05120-6 }}</ref><ref>{{cite journal|last=Žalimas |first=Dainius |date=14 March 2017 |title=Lessons of World War II and the Annexation of Crimea |url=https://ojs.mruni.eu/ojs/international-comparative-jurisprudence/article/view/4559 |journal=International Comparative Jurisprudence |volume=3 |issue=1 |pages=25–36 |doi=10.13165/j.icj.2017.03.003 |issn=2351-6674 |doi-access=free }}</ref> Die [[VN]] se Algemene Vergadering het ’n resolusie aanvaar waarin die "territoriale integriteit van Oekraïne" bevestig en die anneksasie verwerp word.<ref>{{cite web|url=https://www.securitycouncilreport.org/atf/cf/%7B65BFCF9B-6D27-4E9C-8CD3-CF6E4FF96FF9%7D/a_res_68_262.pdf|title=United Nations A/RES/68/262 General Assembly|date=1 April 2014|publisher=United Nations}}</ref> Navo het ook samewerking met Rusland opgeskort.<ref name="end coop">{{cite web |title=Ukraine Crisis: NATO Suspends Russia Co-operation |url=https://www.bbc.co.uk/news/world-europe-26838894 |publisher=BBC News, UK |date=2 April 2014 |access-date=2 April 2014}}</ref> Poetin het gesê die Krim moes nooit deel van ’n onafhanklike Oekraïne gewees het nie en beweer Rusland wou geen ander Oekraïense gebiede oorneem nie.<ref>{{cite news |title=Crimea crisis: Russian President Putin's speech annotated |url=https://www.bbc.co.uk/news/world-europe-26652058 |work=BBC News |date=19 March 2014}}</ref> Pro-Russiese betogings, wat in die geheim deur Rusland befonds en georganiseer is, het gevolg in die Oekraïense stede [[Donetsk]] en [[Loehansk]].<ref>{{cite web|last1=Umland |first1=Andreas |title=The Glazyev Tapes: Getting to the root of the conflict in Ukraine |url=https://ecfr.eu/article/commentary_the_glazyev_tapes_getting_to_the_root_of_the_conflict_in_7165/ |website=European Council on Foreign Relations |date=1 November 2016}}</ref> In April 2014 het gewapende Russiese paramilitêre magte [[Slowjansk]] en ander nedersettings ingeneem en die onafhanklike [[Volksrepubliek Donetsk]] (DPR) en [[Volksrepubliek Loehansk]] (LPR) uitgeroep. Hulle bevelvoerder, Igor Girkin, het erken dié gebeure het die Donbas-oorlog ontketen, waarna Oekraïne spoedig ’n operasie van stapel gestuur het om die gebied te herower.<ref>{{cite news|title=Russia's Igor Strelkov: I Am Responsible for War in Eastern Ukraine |url=https://www.themoscowtimes.com/2014/11/21/russias-igor-strelkov-i-am-responsible-for-war-in-eastern-ukraine-a41598 |work=[[The Moscow Times]] |date=21 November 2014 |access-date=11 December 2020 |archive-date=23 February 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220223204015/https://www.themoscowtimes.com/2014/11/21/russias-igor-strelkov-i-am-responsible-for-war-in-eastern-ukraine-a41598 |url-status=live }}</ref> Rusland het die separatiste in die geheim met soldate, tenks en artillerie ondersteun.<ref>{{cite news|date=23 October 2014 |title=Exclusive: Charred tanks in Ukraine point to Russian involvement |work=[[Reuters]] |url=https://www.reuters.com/article/us-ukraine-crisis-tanks-exclusive-idUSKCN0IC1GE20141023 |url-status=live |access-date=28 February 2022 |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20220301/https://www.reuters.com/article/us-ukraine-crisis-tanks-exclusive-idUSKCN0IC1GE20141023 |archive-date=1 March 2022}} Die [[Internasionale Strafhof]] het geoordeel die oorlog was ’n nasionale en internasionale gewapende konflik waarby Rusland betrokke was,<ref>{{cite web|title=Report on Preliminary Examination Activities (2016) |url=https://www.icc-cpi.int/sites/default/files/iccdocs/otp/161114-otp-rep-PE_ENG.pdf |publisher=International Criminal Court |pages=33–38 |date=14 November 2016 }}</ref> en die Europese Hof vir Menseregte het geoordeel Rusland het die DPR en LPR sedert 2014 beheer.<ref>{{cite web|title=Eastern Ukraine and flight MH17 case declared partly admissible |url=https://hudoc.echr.coe.int/app/conversion/pdf/?library=ECHR&id=003-7550165-10372782&filename=Grand%20Chamber%20decision%20Ukraine%20and%20the%20Netherlands%20v.%20Russia%20-%20Flight%20MH17%20and%20eastern-Ukraine-conflict%20case%20partially%20admissible,%20will%20proceed%20to%20judgment.pdf |publisher=European Court of Human Rights |date=25 January 2023 }}</ref> Oekraïne se parlement het die Donbas-streek tot ’n gebied onder Russiese besetting verklaar.<ref>{{cite news|title=Ukraine declares Russian 'occupation' in eastern region |url=https://www.aljazeera.com/news/2018/1/18/ukraine-declares-russian-occupation-in-eastern-region |work=[[Al Jazeera]] |date=18 January 2018 }}</ref> Die anneksasie van die Krim en die Donbas-oorlog het ’n vlaag Russiese [[nasionalisme]] ontketen. Die ontleder Wladimir Sokor het Poetin se toespraak van 2014 ná die anneksasie ’n "manifes van Groot-Russiese irredentisme" genoem.<ref name=irrewat group="nota"/><ref>{{cite news|last=Socor |first=Vladimir |date=24 March 2014 |title=Putin's Crimea Speech: A Manifesto of Greater-Russia Irredentism |volume=11 |publisher=Eurasia Daily Monitor |issue=56 |url=https://jamestown.org/program/putins-crimea-speech-a-manifesto-of-greater-russia-irredentism/ }}</ref> Poetin het na "Nieu-Rusland" begin verwys, ’n voormalige Russiese keiserlike gebied wat ’n groot deel van die suide van Oekraïne beslaan het.<ref>{{cite book|last1=Kimmage |first1=Michael |title=Collisions: The Origins of the War in Ukraine and the New Global Instability |date=2024 |publisher=[[Oxford University Press]] |page=129}}</ref> Russies gesteunde magte is deur Russiese neo-imperialisme beïnvloed<ref>{{cite news|title=Ukraine: Are 2014 pro-Russia rebels fighting 1920s war? |url=https://www.bbc.co.uk/news/world-europe-28532392 |work=[[BBC News]] |date=28 July 2014 }}</ref> en het probeer om ’n nuwe Nieu-Rusland te skep.<ref>{{cite journal|last1=O'Loughlin |first1=John |title=The rise and fall of "Novorossiya": examining support for a separatist geopolitical imaginary in southeast Ukraine |journal=Post-Soviet Affairs |date=2017 |volume=33 |issue=2 |pages=124–144 |doi=10.1080/1060586X.2016.1146452 |url=https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/1060586X.2016.1146452|url-access=subscription }}</ref> [[Beeld:Normandy format (2019-12-09) 03.jpg|thumb|260px|Die Normandiëformaat-vergadering<ref name=vier group="nota">Die "Normandiëformaat" ([[Frans]]: Format Normandie), ook bekend as die "Normandië-4", was 'n groep state wat tussen 2014 en 2022 probeer het om die Donbas-oorlog te beëindig en te voorkom dat dit uitbrei tot 'n Russies-Oekraïense oorlog. Die vier lande in die groep was [[Duitsland]], Rusland, Oekraïne en [[Frankryk]]. Hulle het in 2014, tydens die 70ste herdenking van D-dag in [[Normandië]], Frankryk, die eerste keer informeel byeengekom.</ref><ref>{{Cite web|url=http://news.trust.org/item/20160905143052-wd0nm/|title=Russia's Putin says supports future Normandië format talks on Ukraine|last=|first=|date=5 September 2016|website=news.trust.org|publisher=Thomson Reuters Foundation|access-date=11 September 2016|archive-date=6 September 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160906165602/http://news.trust.org/item/20160905143052-wd0nm/|url-status=dead}}</ref> in Desember 2019 was die enigste vergadering tussen Zelenski en Poetin.<ref name="i407">{{cite web|title=Zelenskyy on meeting Putin in 2019: We talked and bargained a lot |website=Ukrainska Pravda |date=25 February 2024 |url=https://www.pravda.com.ua/eng/news/2024/02/25/7443642/ |access-date=15 July 2024 }}</ref>]] Toe die konflik in 2014 begin, was Oekraïne amptelik neutraal<ref name="Atlantic Council: Ukrainian neutrality">{{cite web|last1=Blank |first1=Stephen |title=Ukrainian neutrality would not appease Putin or prevent further Russian aggression |url=https://www.atlanticcouncil.org/blogs/ukrainealert/ukrainian-neutrality-would-not-appease-putin-or-prevent-further-russian-aggression/ |publisher=Atlantic Council |date=28 January 2022 |access-date=8 March 2024 |archive-date=8 March 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240308150443/https://www.atlanticcouncil.org/blogs/ukrainealert/ukrainian-neutrality-would-not-appease-putin-or-prevent-further-russian-aggression/ |url-status=live}}</ref> en het gesê hy streef nie na Navo-lidmaatskap nie.<ref>{{cite news|title=Deschytsia states new government of Ukraine has no intention to join NATO |url=https://en.interfax.com.ua/news/general/198372.html |work=Interfax-Ukraine |date=29 March 2014 }}</ref> Ná Rusland se besetting van die Krim en inval in die Donbas het Oekraïne se parlement in Desember 2014 gestem om die land se neutrale status te herroep en Navo-lidmaatskap na te streef.<ref>{{cite news|url=https://www.rferl.org/a/ukraine-parliament-abandons-neutrality/26758725.html |title=Ukraine Votes To Abandon Neutrality |newspaper=Radio Free Europe/Radio Liberty |date=23 December 2014 }}</ref> Die Minsk-ooreenkomste in September 2014 en Februarie 2015 het ten doel gehad om die Donbas-oorlog op te los, maar ooreenkomste oor 'n wapenstilstand en verdere onderhandelinge het misluk.<ref>{{cite news|date=29 July 2020 |title=Ukraine ceasefire violated more than 100 times within days: OSCE |publisher=Al Jazeera |url=https://www.aljazeera.com/news/2020/7/29/ukraine-ceasefire-violated-more-than-100-times-within-days-osce |url-status=live |access-date=28 February 2022 |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20220301/https://www.aljazeera.com/news/2020/7/29/ukraine-ceasefire-violated-more-than-100-times-within-days-osce |archive-date=1 March 2022}}</ref> Die [[Weste]] se swak reaksie op Russiese optrede het Poetin laat glo die Weste sou nie sterk reageer op die inval van 2022 nie.<ref>{{cite book|last=Brands |first=Hal |url=https://books.google.com/books?id=WxP-EAAAQBAJ&dq=Russia%E2%80%99s+invasion+of+Georgia+in+2008+and+Ukraine+in+2014+provided+ample+evidence&pg=PA39 |title=War in Ukraine: Conflict, Strategy, and the Return of a Fractured World |date=2 April 2024 |publisher=JHU Press |ISBN=978-1-4214-4984-5 |page=39 |language=en}}</ref> Verskeie politieke wetenskaplikes het gesê dié reaksie het verdere Russiese aggressie aangemoedig.<ref>{{cite book|last=Ramani |first=Samuel |date=13 April 2023 |title=Putin's War on Ukraine: Russia's Campaign for Global Counter-Revolution |url=https://books.google.com/books?id=74ebEAAAQBAJ |publisher=Hurst Publishers |ISBN=978-1-80526-003-5 |page=11}}</ref> ==Aanvang== [[Beeld:2nd Battalion, 503rd Infantry Regiment, 173rd Airborne Brigade depart Aviano Air Base, Italy, Feb. 24, 2022.jpg|thumb|260px|Amerikaanse valskermsoldate vertrek uit Italië na [[Letland]], 24 Februarie 2022. Duisende Amerikaanse troepe is in Oos-Europa ontplooi tydens die Russiese versterkings.<ref>{{cite news|url=https://www.stripes.com/theaters/europe/2022-02-24/173rd-Airborne-Brigade-Ukraine-Latvia-Russia-5128627.html |url-status=live |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20220226/https://www.stripes.com/theaters/europe/2022-02-24/173rd-Airborne-Brigade-Ukraine-Latvia-Russia-5128627.html |archive-date=26 February 2022 |work=Stars and Stripes |title=173rd Airborne Brigade battalion heads to Latvia as Ukraine comes under Russian attack |date=24 February 2022 |access-date=25 February 2022}}</ref>]] ===Russiese militêre versterkings=== Die konflik het begin met 'n groot militêre opbou, aanvanklik van Maart tot April 2021 en daarna weer van Oktober 2021 tot Februarie 2022. Tydens laasgenoemde het Rusland eise aan die VSA en Navo gestel dat Oekraïne nie by Navo aansluit nie, sowel as dat Navo-soldate en militêre uitrusting in [[Oos-Europa]] verminder word.<ref>{{cite news|author-last1=Tétrault-Farber |author-first1=Gabrielle |author-last2=Balmforth |author-first2=Tom |date=17 Desember 2021 |title=Russia demands NATO roll back from East Europe and stay out of Ukraine |language=en |work=Reuters |url=https://www.reuters.com/world/russia-unveils-security-guarantees-says-western-response-not-encouraging-2021-12-17/ |access-date=24 Februarie 2022 |archive-date=22 Februarie 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220222081106/https://www.reuters.com/world/russia-unveils-security-guarantees-says-western-response-not-encouraging-2021-12-17/ |url-status=live}}</ref> Rusland het gedreig met 'n niegespesifiseerde militêre reaksie as Navo 'n "agressiewe toon" bly handhaaf.<ref>{{cite news|author-last=MacKinnon |author-first=Mark |date=21 Desember 2021 |title=Putin warns of unspecified military response if U.S. and NATO continue 'aggressive line' |language=en-CA |work=The Globe and Mail |url=https://www.theglobeandmail.com/world/article-putin-warns-of-unspecified-military-response-if-us-and-nato-continue/ |access-date=24 Februarie 2022 |archive-date=15 Januarie 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220115165246/https://www.theglobeandmail.com/world/article-putin-warns-of-unspecified-military-response-if-us-and-nato-continue/ |url-status=live}}</ref> ===Russiese ontkenning van invalsplan=== Ondanks die Russiese militêre opbou het Russiese amptenare maande lank ontken dat Rusland enige plan het om Oekraïne binne te val.<ref name="Deny">{{cite news |author-last1=Kiely |author-first1=Eugene |author-last2=Farley |author-first2=Robert |title=Russian Rhetoric Ahead of Attack Against Ukraine: Deny, Deflect, Mislead |url=https://www.factcheck.org/2022/02/russian-rhetoric-ahead-of-attack-against-ukraine-deny-deflect-mislead/ |access-date=26 February 2022 |work=FactCheck.org |date=24 February 2022}}</ref><ref name="denials">{{cite news |author-last1=Taylor |author-first1=Adam |title=Russia's attack on Ukraine came after months of denials it would attack |url=https://www.washingtonpost.com/world/2022/02/24/ukraine-russia-denials/ |access-date=26 February 2022 |newspaper=The Washington Post |date=24 February 2022 |archive-url=https://archive.ph/20220224205233/https://www.washingtonpost.com/world/2022/02/24/ukraine-russia-denials/ |archive-date=24 Februarie 2022 |url-status=live }}</ref> Op 12 November 2021 het Dmitri Peskof, Poetin se woordvoerder, aan verslaggewers gesê "Rusland bedreig niemand. Die beweging van troepe op ons gebied behoort niemand rede tot kommer te gee nie."<ref name="Deny"/><ref name="denials"/> Op 28 November 2021 het Peskof gesê "Rusland het nooit enige plan gehad om enigiemand aan te val nie, dit het nie nou planne nie en sal nooit sulke planne hê nie ... Rusland is 'n vreedsame land, wat goeie betrekkinge met sy buurlande wil handhaaf."<ref name="Deny"/> Op 12 Desember 2021 het hy gesê spanning jeens Oekraïne "word geskep om Rusland verder te demoniseer en hom as 'n moontlike aggressor uit te beeld".<ref name=Deny/> Op 19 Januarie 2022 het die Russiese onderminister van buitelandse sake gesê "Rusland wil nie enige aksie van 'n aggressiewe aard hê of daaraan deelneem nie. Ons sal nie wat ook al in Oekraïne aanval, inval, binnedring of begin nie."<ref name="Deny"/> Op 12 Februarie 2022 het die Kremlin se raadgewer oor buitelandse sake besprekings oor die "sogenaamde beplande Russiese inval" as "histerie" beskryf.<ref name="Deny"/><ref name=denials/> ===Russiese aantygings=== [[Beeld:Vladimir Putin and Sergey Shoigu - Saint-Petersburg 2017-07-30 (1).jpg|thumb|220px|links|Poetin en sy vertroueling van baie jare, die minister van verdediging, [[Sergei Sjoigoe]].<ref>{{cite news |title=Ukraine conflict: Who's in Putin's inner circle and running the war? |url=https://www.bbc.com/news/world-europe-60573261 |work=BBC News |date=2 March 2022 |access-date=4 March 2022}}</ref>]] Op 9 Desember 2021 het president Poetin gepraat van diskriminasie teen Russiessprekendes buite Rusland en gesê: "Ek moet sê, [[Russofobie]] is die eerste tree tot [[volksmoord]]. Ek en jy weet wat in die Donbas gebeur. Dit lyk beslis baie soos volksmoord."<ref>{{cite news |title=Putin Says Conflict in Eastern Ukraine 'Looks Like Genocide' |url=https://www.themoscowtimes.com/2021/12/10/putin-says-conflict-in-eastern-ukraine-looks-like-genocide-a75780 |work=AFP |publisher=The Moscow Times |date=10 Desember 2021 |access-date=23 Februarie 2022 |archive-date=21 Februarie 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220221082440/https://www.themoscowtimes.com/2021/12/10/putin-says-conflict-in-eastern-ukraine-looks-like-genocide-a75780 |url-status=live }}</ref><ref>{{cite news|title=Путин заявил о геноциде на Донбассе |trans-title=Putin announced the genocide in the Donbass |url=https://rg.ru/2021/12/09/putin-zaiavil-o-genocide-na-donbasse.html |work=Rossiyskaya Gazeta |date=9 Desember 2021 |language=ru |access-date=23 Februarie 2022 |archive-date=22 Februarie 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220222212644/https://rg.ru/2021/12/09/putin-zaiavil-o-genocide-na-donbasse.html |url-status=live}}</ref> Rusland het ook die Oekraïense taalwet veroordeel.<ref>{{cite news |title=New law stokes Ukraine language tensions |url=https://www.france24.com/en/live-news/20210401-new-law-stokes-ukraine-language-tensions |work=France 24 |date=1 April 2021 |access-date=23 Februarie 2022 |archive-date=24 Februarie 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220224032739/https://www.france24.com/en/live-news/20210401-new-law-stokes-ukraine-language-tensions |url-status=live }}</ref> Op 15 Februarie 2022 het Poetin aan die pers gesê: "Wat in die Donbas gebeur, is beslis volksmoord."<ref name="france24genocide">{{cite news|title=US accuses Moscow of creating Ukraine invasion pretext with 'genocide' claims |url=https://www.france24.com/en/live-news/20220216-us-accuses-moscow-of-creating-ukraine-invasion-pretext-with-genocide-claims |work=AFPhet hy gesê |publisher=France 24 |date=15 Februarie 2021|access-date=23 Februarie 2022|archive-date=24 Februarie 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220224034042/https://www.france24.com/en/live-news/20220216-us-accuses-moscow-of-creating-ukraine-invasion-pretext-with-genocide-claims|url-status=live}}</ref> Nuusmedia het daarop gewys dat die Oekraïense president Zelenski self 'n Russiessprekende is, ondanks Poetin se aantygings van 'n volksmoord op Russiessprekendes.<ref>{{cite news|url=https://www.telegraph.co.uk/world-news/2022/02/19/russians-accuse-ukrainians-genocide-propaganda-blitz/ |title=Russians accuse Ukrainians of genocide as they pave way for potential invasion |newspaper=The Daily Telegraph |date=19 Februarie 2022 |author-last1=Vasilyeva |author-first1=Nataliya |access-date=24 Februarie 2022 |archive-date=23 Februarie 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220223103730/https://www.telegraph.co.uk/world-news/2022/02/19/russians-accuse-ukrainians-genocide-propaganda-blitz/ |url-status=live}}</ref> Rusland se aantygings van volksmoord is wyd as vals verwerp.<ref>{{cite news |title=Ukraine crisis: Vladimir Putin address fact-checked |url=https://www.bbc.co.uk/news/60477712 |access-date=24 Februarie 2022 |work=BBC News |date=22 Februarie 2022 |archive-date=23 Februarie 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220223162137/http://www.bbc.co.uk/news/60477712 |url-status=live }}</ref> Verskeie internasionale organisasies, insluitende die [[VN]] se hoëkommissaris vir menseregte en die [[Raad van Europa]], kon geen bewyse vir die Russiese bewerings vind nie.<ref>{{cite web|date=15 Junie 2014 |title=Report on the human rights situation in Ukraine |url=https://www.ohchr.org/Documents/Countries/UA/HRMMUReport15June2014.pdf|publisher=OHCHR|access-date=23 Februarie 2022 |archive-date=14 Februarie 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220214151822/https://www.ohchr.org/Documents/Countries/UA/HRMMUReport15June2014.pdf|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|year=2021 |title=Civic Space and Fundamental Freedoms in Ukraine |url=https://www.ohchr.org/Documents/Countries/UA/UkraineCivicSpace2021-EN.pdf |publisher=OHCHR |access-date=23 Februarie 2022 |archive-date=9 Desember 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211209154320/https://www.ohchr.org/Documents/Countries/UA/UkraineCivicSpace2021-EN.pdf |url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|title=Daily and spot reports from the Special Monitoring Mission to Ukraine |url=https://www.osce.org/ukraine-smm/reports |publisher=OSCE |access-date=23 Februarie 2022 |archive-date=22 Februarie 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220222080943/https://www.osce.org/ukraine-smm/reports|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|date=2 April 2014 |title=Ad hoc Report on the situation of national minorities in Ukraine adopted on 1 April 2014 |url=https://rm.coe.int/16800c5d6f|archive-url=https://web.archive.org/web/20220204183556/https://rm.coe.int/16800c5d6f |archive-date=4 Februarie 2022 |publisher=Raad van Europa}}</ref> Die Europese Kommissie het dit as Russiese waninligting afgemaak.<ref>{{cite press release|date=24 Januarie 2022 |title=Disinformation About the Current Russia-Ukraine Conflict – Seven Myths Debunked |url=https://ec.europa.eu/neighbourhood-enlargement/news/disinformation-about-current-russia-ukraine-conflict-seven-myths-debunked-2022-01-24_en |access-date=22 Februarie 2022 |website=Directorate-General for European Neighbourhood Policy and Enlargement Negotiations |archive-url=https://web.archive.org/web/20220218045942/https://ec.europa.eu/neighbourhood-enlargement/news/disinformation-about-current-russia-ukraine-conflict-seven-myths-debunked-2022-01-24_en |archive-date=18 Februarie 2022 |url-status=live |language=en}}</ref> Die Amerikaanse ambassade in Oekraïne het dit as "laakbare onwaarheid" beskryf,<ref>{{cite news|title=United States: Russia's claim of 'genocide in Ukraine' is reprehensible falsehood |url=https://www.ukrinform.net/rubric-polytics/3406104-united-states-russias-claim-of-genocide-in-ukraine-is-reprehensible-falsehood.html |work=Ukrinform |date=17 Februarie 2022 |access-date=22 Februarie 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220218120707/https://www.ukrinform.net/rubric-polytics/3406104-united-states-russias-claim-of-genocide-in-ukraine-is-reprehensible-falsehood.html |archive-date=18 Februarie 2022 |url-status=live}}</ref> terwyl die woordvoerder Ned Price van die Amerikaanse departement van buitelandse sake gesê het Moskou maak sulke bewerings as 'n verskoning om Oekraïne in te val.<ref name="france24genocide" /> In 'n nasionalistiese toespraak op 21 Februarie het Poetin ook beweer die "Oekraïense gemeenskap" het "[[Neo-Nazisme|neonazisties]]" geword, sonder om bewyse te lewer, en gesê Rusland se doel is "om Oekraïne te denazifiseer".<ref>{{cite news |author-last1=Fisher |author-first1=Max |date=23 Februarie 2022 |title=Word by Word and Between the Lines: A Close Look at Putin’s Speech |work=The New York Times |url=https://www.nytimes.com/2022/02/23/world/europe/putin-speech-russia-ukraine.html |access-date=24 Februarie 2022 |archive-url=https://archive.ph/20220223115611/https://www.nytimes.com/2022/02/23/world/europe/putin-speech-russia-ukraine.html |archive-date=23 Februarie 2022 |url-status=live }}</ref><ref>{{cite news |last1=Seddon |first1=Max |title=Putin justifies war in menacing speech as Zelensky appeals for peace |url=https://www.ft.com/content/0783ea10-b493-4889-8da8-5a5ea75cb977 |access-date=24 Februarie 2022 |work=Financial Times |date=24 Februarie 2022 |archive-date=24 Februarie 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220224112202/https://www.ft.com/content/0783ea10-b493-4889-8da8-5a5ea75cb977 |url-status=live }}</ref> President Zelenski is egter [[Jood]]s en drie lede van sy familie het in die [[Holocaust]] gesterf.<ref name=":02">{{cite news|author-last1=Abbruzzese |author-first1=Jason |date=24 Februarie 2022 |title=Putin says he is fighting a resurgence of Nazism. That's not true. |work=NBC News |url=https://www.nbcnews.com/politics/politics-news/live-blog/russia-ukraine-conflict-live-updates-n1289655/ncrd1289673 |url-status=live |access-date=24 Februarie 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220224112830/https://www.nbcnews.com/politics/politics-news/live-blog/russia-ukraine-conflict-live-updates-n1289655/ncrd1289673 |archive-date=24 Februarie 2022}}</ref> ==Gebeure== [[Beeld:Russian troops in Novoaidar, 6 March 2022.png|thumb|240px|Russiese troepe in Oekraïne vroeg tydens die inval van 2022.]] Die inval het met dagbreek op 24 Februarie begin.<ref name="Meduza_Putin_announces_invasion"/><ref>{{cite news|title=Missiles rain down around Ukraine |url=https://www.reuters.com/world/europe/putin-orders-military-operations-ukraine-demands-kyiv-forces-surrender-2022-02-24/ |work=[[Reuters]] |date=25 February 2022}}</ref> [[Beeld:Bucha_main_street,_2022-04-06_(0804).jpg|thumb|240px||Wrakstukke van ’n [[Slag van Boetsja|vernietigde]] Russiese konvooi op 27 Februarie in [[Boetsja]], [[Kijif-oblast]].]] Die eerste fase van die inval is aan vier fronte gevoer: een in die rigting van Wes-[[Kijif]] uit Belarus deur die Russiese Oostelike Militêre Distrik; een in die rigting van Oos-Kiëf deur die Sentrale Militêre Distrik (noordoosfront); een in die rigting van [[Charkif]]; en ’n vierde, suidelike front wat in die Krim en Rusland se [[Rostof-oblast]] ontstaan het, met ’n oostelike as in die rigting van [[Odesa]] en ’n westelike operasionele gebied in die rigting van [[Marioepol]].<ref name="TR">{{cite journal|last=Bielieskov |first=Mykola |date=21 September 2021 |title=The Russian and Ukrainian Spring 2021 War Scare |url=https://www.csis.org/analysis/russian-and-ukrainian-spring-2021-war-scare |access-date=25 November 2021 |website=Center for Strategic & International Studies}}</ref> Die inval het onverwags hewige weerstand teengekom.<ref>{{cite news|last1=Kube |first1=Courtney |last2=Siemaszko |first2=Corky |date=26 February 2022 |title=Russian offensive unexpectedly slowed by fierce Ukrainian resistance |work=NBC News |url=https://www.nbcnews.com/news/world/russian-offensive-unexpectedly-slowed-fierce-ukrainian-resistance-rcna17703 |access-date=16 September 2022}}</ref> Rusland kon nie Kijif inneem nie en is in die gevegte by Irpin, Hostomel en [[Boetsja]] teruggedryf. Die Russe het probeer om die hoofstad te omsingel, maar verdedigers onder Oleksandr Sirski het hulle posisies behou; hulle het teentenkmissiele en lugafweermissiele gebruik om Russiese toevoerlyne te verswak en die aanval te vertraag.<ref>{{cite news|date=7 April 2022 |title=Russia's failure to take down Kyiv was a defeat for the ages |work=Associated Press News |url=https://apnews.com/article/russia-ukraine-war-battle-for-kyiv-dc559574ce9f6683668fa221af2d5340 |access-date=16 September 2022}}</ref> Teen 7 April het Russiese troepe wat aan die noordfront ontplooi was, teruggetrek om voorrade aan te vul en na die Donbas herontplooi te word. Die noordoosfront is eweneens na Suidoos-Oekraïne teruggetrek vir herontplooiing.<ref name="TR"/><ref name="news.yahoo.com">{{cite news|last1=Epstein |first1=Jake |last2=Haltiwanger |first2=John |date=6 April 2022 |title=NATO chief says Putin still wants to control all of Ukraine, despite repositioning forces to the eastern Donbas region |url=https://news.yahoo.com/nato-chief-says-putin-still-144125043.html |access-date=7 April 2022}}</ref> Op 26 April het afgevaardigdes van die VSA en 40 bondgenote in Duitsland bymekaargekom om ’n koalisie te bespreek wat ekonomiese steun, militêre voorrade en herstelwerk aan Oekraïne sou verskaf.<ref>{{cite news|last1=Vandiver |first1=John |last2=Svan |first2=Jennifer H. |date=26 April 2022 |title=US and allies gather at Ramstein to discuss how to help Ukraine defeat Russia's 'unjust invasion' |work=Stars and Stripes |location=Duitsland |url=https://www.stripes.com/theaters/europe/2022-04-26/austin-ukraine-ramstein-air-base-russia-5804405.html |url-status=live |url-access=limited |access-date=9 May 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220504174341/https://www.stripes.com/theaters/europe/2022-04-26/austin-ukraine-ramstein-air-base-russia-5804405.html |archive-date=4 May 2022}}</ref> ===Aanvanklike inval=== [[Lêer:Последствия удара ракеты по Голосеевскому району Киева (6).jpg|duimnael|regs|220px|'n Struktuur in [[Kijif]] wat deur 'n missielaanval vernietig is.]] Op 24 Februarie, net voor 06:00 Moskoutyd (UTC+3), het Poetin aangekondig hy het besluit om 'n "spesiale militêre operasie" in Oos-Oekraïne te loods.<ref name="tassputspeech24" /><ref name="Meduza_Putin_announces_invasion">{{cite news |title=Putin announces formal start of Russia's invasion in eastern Ukraine |date=24 February 2022 |newspaper=Meduza |url=https://meduza.io/en/news/2022/02/24/putin-announces-start-of-military-operation-in-eastern-ukraine |access-date=24 February 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220224033732/https://meduza.io/en/news/2022/02/24/putin-announces-start-of-military-operation-in-eastern-ukraine |archive-date=24 February 2022 |url-status=live }}</ref><ref>{{cite web|title=Russian President Vladimir Putin announces military assault against Ukraine in surprise speech |url=https://www.msn.com/en-us/news/world/russian-president-vladimir-putin-announces-military-assault-against-ukraine-in-surprise-speech/ar-AAUebpI|access-date=24 February 2022 |website=MSN |language=en-US |archive-date=24 February 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220224064559/https://www.msn.com/en-us/news/world/russian-president-vladimir-putin-announces-military-assault-against-ukraine-in-surprise-speech/ar-AAUebpI|url-status=live}}</ref> In sy toespraak het Poetin gesê daar is geen planne om Oekraïense gebied te beset nie en beweer hy ondersteun die reg van die volke van Oekraïne op selfbeskikking.<ref name="tassputspeech24">{{cite news|date=24 February 2022 |title=Путин принял решение о проведении операции по денацификации и демилитаризации Украины |language=ru |trans-title=Putin decided to conduct an operation to de-Nazify and demilitarise Ukraine |work=TASS |url=https://tass.ru/politika/13825671 |access-date=24 February 2022 |archive-date=24 February 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220224045055/https://tass.ru/politika/13825671 |url-status=live}}</ref> Hy het ook gesê Rusland beoog die "demilitarisasie en denazifisering" van Oekraïne – CNN en NBC het dié bewerings as "sonder gronde" en "vals" beskryf.<ref>{{cite news|author-last=Chernova |author-first=Anna |date=24 February 2022 |title=Kremlin spokesperson echoes Putin's baseless claims on invasion objectives |work=CNN |url=https://www.cnn.com/europe/live-news/ukraine-russia-news-02-24-22-intl/h_542ef6fc653f4404d483a5156ecc23e6 |access-date=24 February 2022 |archive-date=24 February 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220224132757/https://www.cnn.com/europe/live-news/ukraine-russia-news-02-24-22-intl/index.html |url-status=live}}</ref><ref>{{cite news |author-first1=Nathan |author-last1=Hodge |author-first2=Tim |author-last2=Lister |author-first3=Ivana |author-last3=Kottasová |author-first4=Laura |author-last4=Smith-Spark |date=24 February 2022 |title=Ukraine vows defiance as Russia launches major invasion |url=https://www.cnn.com/2022/02/24/europe/ukraine-russia-invasion-thursday-intl/index.html |access-date=24 February 2022 |website=CNN |language=en |archive-date=24 February 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220224145336/https://www.cnn.com/2022/02/24/europe/ukraine-russia-invasion-thursday-intl/index.html |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite news|first1=David K.|last1=Li|first2=Jonathan|last2=Allen|first3=Corky|last3=Siemaszko|title=Putin using false 'Nazi' narrative to justify Russia's attack on Ukraine, experts say|url=https://www.nbcnews.com/news/world/putin-claims-denazification-justify-russias-attack-ukraine-experts-say-rcna17537|access-date=2022-02-25|website=NBC News|date=24 February 2022|language=en}}</ref> Dit is ook deur die Amerikaanse Holocaust-herdenkingsmuseum veroordeel.<ref>{{cite news|url=https://www.newsweek.com/holocaust-museum-criticizes-putin-saying-ukraine-needs-denazified-1682467|title=Holocaust Museum Criticizes Putin's Saying Ukraine Needs to Be 'Denazified'|date=February 24, 2022|agency=Newsweek|access-date=25 February 2022|archive-date=25 February 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220225025159/https://www.newsweek.com/holocaust-museum-criticizes-putin-saying-ukraine-needs-denazified-1682467|url-status=live}}</ref> Poetin het die lede van die [[Oekraïense Gewapende Magte|Oekraïense magte]] gevra om hulle wapens neer te lê en terug te keer huis toe.<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.co.uk/news/world-europe-60503037|title=Ukraine conflict: Russia announces special military operation in Donbas |website=BBC News |date=24 February 2022 |access-date=24 February 2022 |archive-date=24 February 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220224064553/https://www.bbc.com/news/world-europe-60503037 |url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.themoscowtimes.com/2022/02/24/russias-putin-announces-military-operation-in-ukraine-a76549 |title=Russia's Putin Announces Military Operation in Ukraine |website=The Moscow Times |date=24 February 2022 |access-date=24 February 2022 |archive-date=24 February 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220224064553/https://www.themoscowtimes.com/2022/02/24/russias-putin-announces-military-operation-in-ukraine-a76549|url-status=live}}</ref><ref name="krputspeech24">{{Cite news |date=24 February 2022 |title=Обращение Президента Российской Федерации |language=ru |work=Kremlin.ru |url=http://kremlin.ru/events/president/news/67843 |access-date=24 February 2022 |archive-date= |archive-url= |url-status=live}}</ref> Kort voor 07:00 (UTC+2) op die 24ste het Zelenski krygswet in Oekraïne afgekondig.<ref>{{cite web |url=https://www.theguardian.com/world/live/2022/feb/23/ukraine-russia-news-crisis-latest-live-updates-putin-biden-europe-sanctions-russian-invasion-border-troops |title=Russia-Ukraine crisis live news: Putin has launched 'full-scale invasion', says Ukrainian foreign minister – latest updates &#124; World news |work=[[The Guardian]] |date=16 July 2018 |access-date=24 February 2022 |archive-date=24 February 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220224054309/https://www.theguardian.com/world/live/2022/feb/23/ukraine-russia-news-crisis-latest-live-updates-putin-biden-europe-sanctions-russian-invasion-border-troops |url-status=live }}</ref> Later het hy die Oekraïense weermag opdrag gegee om die invallers "maksimum verliese toe te dien".<ref>{{cite web |author= |url=https://www.unian.net/society/zelenskiy-otdal-prikaz-vsu-nanosit-maksimalnye-poteri-okkupantam-novosti-ukrainy-11715478.html |title=Зеленский отдал приказ ВСУ наносить максимальные потери оккупантам |language=ru |trans-title=Zelensky ordered the Armed Forces of Ukraine to inflict maximum losses on the invaders |website=Unian |date= |access-date=24 February 2022 |archive-date=24 February 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220224082802/https://www.unian.net/society/zelenskiy-otdal-prikaz-vsu-nanosit-maksimalnye-poteri-okkupantam-novosti-ukrainy-11715478.html |url-status=live }}</ref> Zelenski het ook aangekondig dat diplomatieke betrekkinge met Rusland onmiddellik opgehef word.<ref>{{cite web|url=https://www.interfax.ru/world/824153 |title=Украина разорвала дипломатические отношения с Россией |website=Interfax |date=24 February 2022 |access-date=24 February 2022 |archive-date=24 February 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220224095330/https://www.interfax.ru/world/824153 |url-status=live}}</ref> Later dié dag het hy 'n algemene mobilisasie aangekondig.<ref>{{cite news |title=Ukrainian president signs decree on general mobilisation of population -Interfax |url=https://www.reuters.com/world/europe/ukrainian-president-signs-decree-general-mobilisation-population-interfax-2022-02-24/ |access-date=25 February 2022 |work=Reuters |date=24 February 2022 |language=en |archive-date=25 February 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220225025205/https://www.reuters.com/world/europe/ukrainian-president-signs-decree-general-mobilisation-population-interfax-2022-02-24/ |url-status=live }}</ref> Om 10:00 (UTC+2) het die Oekraïense presidensiële administrasie aangekondig Russiese troepe het Oekraïne uit die noorde binnegeval (tot 5&nbsp;km diep). Russiese troepe was bedrywig in [[Charkif-oblast]] en [[Tsjernihif-oblast]], naby [[Soemi]].<ref>{{cite web |author= |url=https://www.unian.net/war/voyska-rossii-na-severe-ukrainy-prodvinulis-vglub-do-pyati-kilometrov-arestovich-novosti-donbassa-11715571.html |title=Войска России на севере Украины продвинулись вглубь до пяти километров – Арестович |language= |website= |date= |access-date=24 February 2022 |archive-date=24 February 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220224091205/https://www.unian.net/war/voyska-rossii-na-severe-ukrainy-prodvinulis-vglub-do-pyati-kilometrov-arestovich-novosti-donbassa-11715571.html |url-status=live }}</ref> Om 10:30 (UTC+2) het die Oekraïense departement van verdediging aangekondig Russiese troepe in Tsjernihif-oblast is gekeer, 'n groot geveg was naby Charkif aan die gang, en [[Marioepol]] en Sjtsjastja is ten volle teruggewen.<ref name=mil.2402.1030>{{cite web |author= |url=https://www.mil.gov.ua/en/news/2022/02/24/general-staff-of-the-armed-forces-of-ukraine-operative-information-as-of-10-30/ |title=General Staff of the Armed Forces of Ukraine: Operative information as of 10.30 |language= |website=mil.gov.ua |date= |access-date=24 February 2022 |archive-date=24 February 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220224103548/https://www.mil.gov.ua/en/news/2022/02/24/general-staff-of-the-armed-forces-of-ukraine-operative-information-as-of-10-30/ |url-status=live }}</ref> ====Kijif en die noordfront==== [[Beeld:Russian bombardment of telecommunications antennas in Kiev.jpg|thumb|240px|Telekommunikasietorings in Kijif word deur Russe aangeval.]] [[Beeld:Battle of Hostomel, 04.03.2022, Skirmish Aftermath.jpg|thumb|links|240px|Ná gevegte in Hostomel, 4 Maart.]] Russiese troepe het op 24 Februarie probeer om [[Kijif]] vinnig in te neem deur middel van ’n spitsaanval vanuit Belarus suidwaarts langs die westelike oewer van die [[Dnipro]]rivier, met Russiese soldate wat die stad binnegedring het, ondersteun deur luglandingsoperasies en ’n vinnige, gemeganiseerde opmars uit die noorde. Hulle het egter misluk.<ref name="wapo20220320">{{cite news|last1=Sly |first1=Liz |last2=Lamothe |first2=Dan |date=20 March 2022 |title=Russia's war for Ukraine could be headed toward stalemate |newspaper=[[The Washington Post]] |url=https://www.washingtonpost.com/world/2022/03/20/russia-ukraine-military-offensive/ |url-status=live |access-date=6 June 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220320093229/https://www.washingtonpost.com/world/2022/03/20/russia-ukraine-military-offensive/ |archive-date=20 March 2022 |issn=0190-8286 |oclc=2269358}}</ref> Die VSA het Zelenski gekontak en aangebied om hom te help ontsnap, uit vrees vir ’n poging deur die Russiese leër om hom te ontvoer of vermoor. Zelenski het geantwoord: "Die geveg is hier; ek het ammunisie nodig, nie ’n rit nie."<ref>{{cite web|date=25 February 2022 |title=Live updates: Zelenskyy declines US offer to evacuate Kyiv |url=https://apnews.com/article/russia-ukraine-business-europe-united-nations-kyiv-6ccba0905f1871992b93712d3585f548 |access-date=28 February 2023 |publisher=AP News}}</ref> Teen vroeg in Maart is 'n Russiese opmars langs die westekant van die Dnipro deur Oekraïense verdediging beperk. Teen 5 Maart het ’n Russiese konvooi, volgens berigte 64 km lank, min vordering in die rigting van Kijif gemaak.<ref>{{cite news|last=Stern |first=Did L. |date=5 March 2022 |title=After temporary cease-fires break down, Putin threatens Ukraine's government |newspaper=[[The Washington Post]] |url=https://www.washingtonpost.com/world/2022/03/05/ukraine-military-battlefield-kyiv-mariupol/ |url-access=subscription |access-date=6 March 2022}}</ref> Die opmars uit [[Tsjernihif-oblast|Tsjernihif]] het grootliks tot stilstand gekom toe ’n beleg daar begin het. Russiese magte het uit die noordweste na Kijif opgeruk en [[Boetsja]], Hostomel en Vorzel teen 5 Maart ingeneem.<ref>{{cite news|last1=Lister |first1=Tim |last2=Pennington |first2=Josh |last3=McGee |first3=Luke |last4=Gigova |first4=Radina |name-list-style=and |date=7 March 2022 |title='A family died ... in front of my eyes': Civilians killed as Russian military strike hits evacuation route in Kyiv suburb |url=https://edition.cnn.com/2022/03/06/europe/ukraine-russia-invasion-sunday-intl-hnk/index.html |access-date=9 March 2022 |publisher=[[CNN]]}}</ref><ref>{{cite news|date=7 March 2022 |title=Bucha, Vorzel, Hostomel under enemy's control, situation remains critical |agency=Ukrinform |url=https://www.ukrinform.net/rubric-ato/3422872-bucha-vorzel-hostomel-under-enemys-control-situation-remains-critical.html |access-date=9 March 2022}}</ref Op 16 Maart het Oekraïense magte ’n teenoffensief begin.<ref>{{cite news|last1=Cullison |first1=Alan |last2=Coles |first2=Isabel |last3=Trofimov |first3=Yaroslav |date=16 March 2022 |title=Ukraine Mounts Counteroffensive to Drive Russians Back From Kyiv, Key Cities |work=[[The Wall Street Journal]] |url=https://www.wsj.com/articles/ukraine-mounts-counteroffensive-to-drive-russians-back-from-kyiv-key-cities-11647428858 |url-status=live |url-access=subscription |access-date=16 March 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220316111106/https://www.wsj.com/articles/ukraine-mounts-counteroffensive-to-drive-russians-back-from-kyiv-key-cities-11647428858 |archive-date=16 March 2022}}</ref> Omdat Russiese magte nie ’n vinnige oorwinning in Kijif kon behaal nie, het hulle oorgeskakel na bombardemente sonder onderskeiding en belegvoering.<ref>{{cite news|last1=Gordon |first1=Michael R. |last2=Leary |first2=Alex |date=21 March 2022 |title=The Wall Street Journal News Exclusive: Russia, Failing to Achieve Early Victory in Ukraine, Is Seen Shifting to 'Plan B' |work=[[The Wall Street Journal]] |url=https://www.wsj.com/articles/russia-failing-to-achieve-early-victory-in-ukraine-is-seen-shifting-to-plan-b-11647824374 |access-date=24 March 2022}}</ref> Op 25 Maart het ’n Oekraïense teenoffensief dorpe oos en wes van Kijif herower.<ref>{{cite web|date=23 March 2022 |title=Ukraine war: Ukrainian fightback gains ground west of Kyiv |url=https://www.bbc.com/news/world-europe-60847188 |access-date=29 March 2022 |website=BBC News}}</ref> Russiese troepe in die Boetsja-gebied het noordwaarts teruggetrek. Oekraïense magte het die stad op 1 April binnegegaan, die gebied rondom Kijif herower en bewyse van oorlogsmisdade in Boetsja gevind.<ref>{{cite news|title=Ukraine war latest: Ukraine says it has retaken entire Kyiv region |work=BBC News |url=https://www.bbc.co.uk/news/live/world-europe-60949706 |access-date=2 April 2022}}</ref><ref>{{cite web|last=Rudenko |first=Olga |date=2 April 2022 |title=Hundreds of murdered civilians discovered as Russians withdraw from towns near Kyiv (Graphic Images) |url=https://kyivindependent.com/national/hundreds-of-murdered-civilians-discovered-as-russians-withdraw-from-towns-near-kyiv-graphic-images/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220403022637/https://kyivindependent.com/national/hundreds-of-murdered-civilians-discovered-as-russians-withdraw-from-towns-near-kyiv-graphic-images/ |archive-date=3 April 2022 |access-date=3 April 2022 |website=The Kyiv Independent}}</ref> Die [[Pentagon]] het op 6 April bevestig die Russiese leër het [[Tsjernihif-oblast]] verlaat;<ref>{{cite news|last1=Demirjian |first1=Karoun |last2=Lamothe |first2=Dan |name-list-style=and |date=6 April 2022 |title=Pentagon: Russia has fully withdrawn from Kyiv, Chernihiv |url=https://www.washingtonpost.com/national-security/2022/04/06/pentagon-russia-withdraws-kyiv-chernihiv/ |access-date=7 April 2022 |newspaper=[[The Washington Post]]}}</ref> plaaslike owerhede het gesê Russiese troepe het [[Soemi-oblast]] verlaat.<ref>{{cite news|last=Kalatur |first=Anastasiya |date=8 April 2022 |title=Sumy region liberated from Russian troops |work=Ukrainska Pravda |url=https://www.pravda.com.ua/eng/news/2022/04/8/7338013/ |access-date=15 April 2022}}</ref> Navo se sekretaris-generaal, [[Jens Stoltenberg]], het gesê die Russiese "terugtrekking, herbevoorrading en herontplooiing" van troepe uit die Kijif-gebied moet geïnterpreteer word as ’n uitbreiding van Poetin se planne om sy magte op Oos-Oekraïne te konsentreer.<ref name="news.yahoo.com"/> ====Suid- en oosfront==== [[Beeld:Russian bombardment on the outskirts of Kharkiv.jpg|thumb|220px|'n Russiese bombardement aan die buitewyke van Charkif, 1 Maart.]] [[Beeld:Myronosytska 1 after Russian shelling on 2 March 2022 (05).jpg|thumb|220px|Die fakulteit ekonomie van die Nasionale Universiteit van Charkif ná die Russiese bombardement, 2 Maart 2022.]] Op 24 Februarie het Russiese aanvalsgroepe uit die Krim noordweswaarts beweeg en brûe oor die Dnipro<ref>{{cite news|title=Ukraine loses control over crossing to Kherson |agency=Ukrinform |date=25 February 2022 |url=https://www.ukrinform.net/rubric-ato/3412906-ukraine-loses-control-over-crossing-to-kherson.html |url-status=live |access-date=25 February 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220225155031/https://www.ukrinform.net/rubric-ato/3412906-ukraine-loses-control-over-crossing-to-kherson.html |archive-date=25 February 2022}}</ref> en die Noord-Krim-kanaal ingeneem.<ref>{{cite news|last1=Marrow |first1=Alexander |last2=Ostroukh |first2=Andrey |date=24 February 2022 |editor-last=Balmforth |editor-first=Tom |title=Russian forces unblock water flow for canal to annexed Crimea, Moscow says |url=https://www.reuters.com/world/europe/russian-forces-unblock-water-flow-canal-annexed-crimea-moscow-says-2022-02-24/ |url-status=live |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20220301/https://www.reuters.com/world/europe/russian-forces-unblock-water-flow-canal-annexed-crimea-moscow-says-2022-02-24/ |archive-date=1 March 2022 |work=[[Reuters]]}}</ref> Op 1 Maart was [[Cherson]] die eerste groot stad wat deur Rusland ingeneem is.<ref>{{cite news|last1=Schwirtz |first1=Michael |last2=Pérez-Peña |first2=Richard |name-list-style=and |date=2 March 2022 |title=First Ukraine City Falls as Russia Strikes More Civilian Targets |url=https://www.nytimes.com/2022/03/02/world/europe/kherson-ukraine-russia.html |url-access=limited |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220303000108/https://www.nytimes.com/2022/03/02/world/europe/kherson-ukraine-russia.html |archive-date=3 March 2022 |access-date=3 March 2022 |work=[[The New York Times]]}}</ref> Russiese troepe het na Mikolajif opgeruk en dit aangeval, maar is teruggedryf.<ref>{{cite news|date=4 March 2022 |title=Ukrainian defenders repelled attack on Mykolaiv city, fighting continues on outskirts |agency=Ukrinform |url=https://www.ukrinform.net/rubric-ato/3420336-ukrainian-defenders-repelled-attack-on-mykolaiv-city-fighting-continues-on-outskirts.html |access-date=4 March 2022}}</ref> Russiese magte het die Zaporizjzjza-kernkragsentrale genader en Enerhodar beleër. Teen 25 Februarie het Russiese eenhede na [[Marioepol]] begin opruk.<ref>{{cite news|title=Battle ongoing near Mariupol – mayor |agency=Ukrinform |date=25 February 2022 |url=https://www.ukrinform.net/rubric-ato/3412585-battle-ongoing-near-mariupol-mayor.html |url-status=live |access-date=25 February 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220225110919/https://www.ukrinform.net/rubric-ato/3412585-battle-ongoing-near-mariupol-mayor.html |archive-date=25 February 2022}}</ref> Teen 18 Maart was Marioepol omsingel en het gevegte die middestad bereik. Dit het pogings om burgerlikes te ontruim bemoeilik.<ref>{{cite news|last1=Boffey |first1=Daniel |last2=Tondo |first2=Lorenzo |name-list-style=and |date=18 March 2022 |title=Fighting reaches central Mariupol as shelling hinders rescue attempts |url=https://www.theguardian.com/world/2022/mar/18/russia-missile-lviv-mariupol-ukraine-war |access-date=21 March 2022 |work=[[The Guardian]]}}</ref> Die Russe het oorgawe geëis, en die Oekraïners het geweier.<ref name="CBC-2022-03-21">{{cite news|date=21 March 2022 |title=Ukraine refuses to surrender Mariupol as scope of human toll remains unclear |publisher=Canadian Broadcasting Corporation |url=https://www.cbc.ca/news/world/ukraine-russia-war-march21-1.6391709 |access-date=21 March 2022}}</ref> Op 27 Maart het die Oekraïense adjunk-premier, Olha Stefanisjina, gesê: "meer as 85 persent van die hele stad is vernietig".<ref>{{cite news|last=Scully |first=Rachel |date=27 March 2022 |title=Ukrainian official: Mariupol 'simply does not exist anymore' |work=The Hill |url=https://thehill.com/homenews/sunday-talk-shows/599917-ukrainian-official-mariupol-simply-does-not-exist-anymore |access-date=29 March 2022}}</ref> Rusland het veilige deurgang na Marioepol geweier aan 50 busse wat deur die VN gestuur is om burgerlikes te ontruim.<ref>{{cite news|date=30 March 2022 |title=Ukraine War: Putin demands Mariupol surrender to end shelling |work=BBC News |url=https://www.bbc.com/news/world-europe-60926470 |access-date=31 March 2022}}</ref> In die ooste het Russiese soldate probeer om Charkif in te neem<ref>{{Cite magazine |last=Losh |first=Jack |date=25 February 2022 |title=Kharkiv's Resistance to Russia's War Has Already Begun |url=https://foreignpolicy.com/2022/02/24/russia-ukraine-war-resistance-kharkiv/ |magazine=Foreign Policy |archive-url=https://web.archive.org/web/20220225044904/https://foreignpolicy.com/2022/02/24/russia-ukraine-war-resistance-kharkiv/ |archive-date=25 February 2022 |access-date=27 February 2022}} en het sterk Oekraïense weerstand ervaar. Izjoem is op 1 April deur Russiese magte ingeneem<ref>{{cite news|url=https://www.washingtonpost.com/world/2022/04/07/izyum-eastern-ukraine-razing-towns/ |title=In eastern Ukraine, Russian military razing towns to take them over |first=Dalton |last=Bennett |newspaper=[[The Washington Post]] |date=7 April 2022 |access-date=21 February 2022}}</ref> ná ’n geveg van ’n maand. Op 25 Maart het die Russiese ministerie van verdediging gesê hulle sou probeer om groot stede in die ooste van Oekraïne te beset.<ref>{{cite news|date=25 March 2022 |title=Russia says first phase of Ukraine operation mostly complete, focus now on Donbass |publisher=Yahoo! Finance |agency=[[Reuters]] |location=Londen |editor-last=Trevelyan |editor-first=Mark |url=https://finance.yahoo.com/news/russia-says-first-phase-ukraine-134534902.html |access-date=28 March 2022}}</ref> Op 3 April het Rusland, ná die terugtrekking van Russiese magte uit Kijif, sy aanval op die suide van Oekraïne uitgebrei met bombardemente en aanvalle op Odesa, Mikolajif en die Zaporizjzja-kernkragsentrale.<ref>{{cite news|date=3 April 2022 |title=Missiles hit Ukraine refinery, 'critical infrastructure' near Odessa |work=The Straits Times|publisher=SPH Media Trust |agency=[[Reuters]] |url=https://www.straitstimes.com/world/missiles-hit-critical-infrastructure-at-ukrainian-port-of-odessa |access-date=6 April 2022}}</ref> Teen 7 April het die hernude konsentrasie van Russiese troepe en tenks rondom Izjoem, Slowjansk en Kramatorsk Oekraïense amptenare genoop om die oorblywende inwoners naby die oostelike grens aan te raai om na Wes-Oekraïne te ontruim.<ref>{{cite news|last=Picheta |first=Rob |date=6 April 2022 |title=The fight for Sloviansk may be 'the next pivotal battle' of Russia's war in Ukraine |publisher=[[CNN]] |url=https://www.cnn.com/2022/04/06/europe/sloviansk-ukraine-russia-military-significance-intl/index.html |access-date=15 April 2022}}</ref> ===Suidoosfront (8 April - 5 September 2022)=== [[Beeld:2022 Russian Invasion of Ukraine Phase 2 animated.gif|thumb|280px|links|'n Geanimeerde kaart van die Russiese inval van 7 April tot 5 September 2022.]] Teen 17 April is Russiese vordering aan die suidoosfront blykbaar belemmer deur Oekraïense magte by die groot, swaar versterkte Azovstal-yster-en-staalwerk en die omliggende gebied in Marioepol.<ref name="RNZM">{{cite news|date=17 April 2022 |title=Ukraine war: Mariupol defenders will fight to the end |work=Radio New Zealand News |url=https://www.rnz.co.nz/news/world/465439/ukraine-war-mariupol-defenders-will-fight-to-the-end-pm }}</ref> Op 19 April het Rusland ’n "oostelike offensief" geloods oor ’n front van 480&nbsp;km wat van Charkif tot Donetsk en Loehansk gestrek het, met gelyktydige missielaanvalle wat weer op Kijif en [[Lwif]] gerig is.<ref name="nytimes.com">{{cite news|last1=Arraf |first1=Jane |last2=Nechepurenko |first2=Ivan |last3=Landler |first3=Mark |date=19 April 2022 |title=Ukraine Says Russia Begins Assault in the East After Raining Missiles Nationwide |work=[[The New York Times]] |url=https://www.nytimes.com/2022/04/18/world/europe/ukraine-russia-missiles-lviv-donbas.html |access-date=20 April 2022 }}</ref> ’n Anonieme Amerikaanse verdedigingsamptenaar het die Russiese offensief as "op sy beste minimaal" beskryf.<ref>{{cite news|date=2 May 2022 |title=US official briefs on Russia's war effort |publisher=[[BBC]] |url=https://www.bbc.com/news/live/world-europe-61295448}}</ref> Teen 30 Mei was die verskil tussen Russiese en Oekraïense artillerie duidelik, met Oekraïense artillerie wat in die minderheid was.<ref name="Sabbagh">{{cite news|last=Sabbagh |first=Dan |date=31 May 2022 |title=Biden will not supply Ukraine with long-range rockets that can hit Russia |work=[[The Guardian]] |url=https://www.theguardian.com/world/2022/may/30/biden-will-not-supply-ukraine-with-long-range-rockets-that-can-hit-russia}}</ref> In reaksie op Biden se aanduiding dat Oekraïne van meer gevorderde artillerie voorsien sou word, het Poetin gesê Rusland sou sy inval uitbrei om nuwe stede in te sluit, en hy het op 6 Junie ’n missielaanval op Kijif gelas nadat Rusland dit weke lank nie direk aangeval het nie.<ref>{{cite web|url=https://news.yahoo.com/russia-bombards-kyiv-vows-strike-123428279.html?fr=yhssrp_catchall |title=Russia bombards Kyiv, vows to strike new targets if U.S. Sends long-range missiles to Ukraine |work=CBS News Videos via Yahoo News |date=6 June 2022 }}</ref> Op 10 Junie het die adjunkhoof van die Oekraïense Veiligheidsdiens (SBU), Wadim Skibitski, verklaar die frontlyne tydens die Slag van Sjewjerodonetsk sou bepaal hoe die inval sou verloop:<ref name="iktgvs">{{cite news|last=Koshiw |first=Isobel |date=10 June 2022 |title=We're almost out of ammunition and relying on western arms, says Ukraine |work=[[The Guardian]] |url=https://www.theguardian.com/world/2022/jun/10/were-almost-out-of-ammunition-and-relying-on-western-arms-says-ukraine }}</ref> {{Blockquote |text=Dit is nou 'n artillerie-oorlog, en ons verloor dit. Alles hang nou af van wat die Weste vir ons gee. Oekraïne het een artilleriestuk teenoor elke 10 of 15 Russiese stukke. Ons Westerse vennote het ons ongeveer 10% gegee van wat hulle het.}} Op 29 Junie het die Amerikaanse intelligensiedirekteur Avril Haines gesê Amerikaanse agentskappe stem saam die inval sal "vir ’n lang tydperk ... voortduur. Kortom, die prentjie bly taamlik somber, en Rusland se houding teenoor die Weste verhard."<ref>{{cite news|last1=Alper |first1=Alexandra |last2=Freifeld |first2=Karen |last3=Landay |first3=Jonathan |date=29 June 2022 |title=Putin still wants most of Ukraine, war outlook grim -U.S. intelligence chief |url=https://www.reuters.com/world/europe/putin-still-wants-most-ukraine-war-outlook-grim-us-intelligence-chief-2022-06-29/ |access-date=2 July 2022 |work=[[Reuters]] }}</ref> Die hoofwoordvoerder van die Russiese ministerie van verdediging, Igor Konasjenkof, het onthul Russiese troepe is verdeel tussen die weermaggroepe "Sentrum", onder bevel van kolonel-generaal Aleksander Lapin, en "Suid", onder bevel van weermaggeneraal Sergei Soerowikin.<ref name="Novaya">{{cite news|last=Cherkasov |first=Alexander |date=26 June 2022 |script-title=Люди, стрелявшие в наших отцов |language=uk |agency=[[Nowaja Gazeta]] |url=https://novayagazeta.eu/articles/2022/06/26/liudi-streliavshie-v-nashikh-ottsov }}</ref> Op 20 Julie het Sergei Lawrof, die Russiese minister van buitelandse sake, aangekondig Rusland sou reageer op die verhoogde militêre hulp wat Oekraïne uit die buiteland ontvang deur sy spesiale militêre operasie na [[Zaporizjzja-oblast|Zaporizjzja-]] en [[Cherson-oblast]] uit te brei.<ref>{{cite news|date=20 July 2022 |title=Ukraine News: Kyiv Intensifies Attacks on Russian Positions in South |work=[[The New York Times]] |url=https://www.nytimes.com/live/2022/07/20/world/ukraine-russia-war#russia-ukraine-territory-expansion-lavrov }}</ref> Russiese grondmagte het begin om vrywilligerbataljons te werf om ’n nuwe 3de Leërkorps binne die Westelike Militêre Distrik te vorm, met ’n beplande sterkte van 16&nbsp;000 - 60&nbsp;000 personeellede.<ref>{{cite news|date=29 July 2022 |title=Ru\ssia prepares to deploy new strike force against Ukraine – Ukrainian Intelligence |work=Ukrainska Pravda |url=https://www.pravda.com.ua/eng/news/2022/07/29/7360811/ |access-date=27 August 2022 }}</ref> ====Val van Marioepol==== Op 13 April het Russiese magte hulle aanval op die Azovstal-yster-en-staalwerk verskerp.<ref>{{cite news|last1=Harding |first1=Luke |last2=Koshiw |first2=Isobel |last3=McKernan |first3=Bethan |date=13 April 2022 |title=Last marines defending Marioepol 'running out of ammunition' |work=[[The Guardian]] |url=https://www.theguardian.com/world/2022/apr/11/ukraine-last-marines-defending-Marioepol-running-out-of-ammunition |access-date=15 April 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250415205024/https://www.theguardian.com/world/2022/apr/11/ukraine-last-marines-defending-Marioepol-running-out-of-ammunition |archive-date=15 April 2025}}</ref> Die Oekraïense premier, [[Denis Sjmjhal]], het gesê Oekraïense soldate het belowe om die ultimatum om oor te gee, te ignoreer en tot die einde te veg.<ref name="RNZM"/> Op 20 April het Poetin gesê die beleg kan takties as voltooi beskou word, aangesien die 500 Oekraïense soldate wat in bunkers binne die staalwerke verskans was, en na raming 1&nbsp;000 burgerlikes, van hulp afgesny was.<ref>{{cite news|last=Schreck |first=Adam |date=21 April 2022 |title=Putin claims victory in Marioepol despite steel-mill holdouts |work=Associated Press News |url=https://apnews.com/article/russia-ukraine-putin-kyiv-business-europe-f0e1cd893715eda1e6bef696d9c47db3 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250604113211/https://apnews.com/article/russia-ukraine-putin-kyiv-business-europe-f0e1cd893715eda1e6bef696d9c47db3 |archive-date=4 June 2025}}</ref> Ná vergaderings met Poetin en Zelenski het die VN se sekretaris-generaal, [[António Guterres]], op 28 April gesê hy sou probeer om ’n ontruiming uit Azovstal te reël.<ref>{{cite news|last=Prentice |first=Alessandra |date=28 April 2022 |title=U.N. chief Guterres calls for escape route from Marioepol 'apocalypse' |work=[[Reuters]] |publication-place=Kyiv |url=https://www.reuters.com/world/europe/un-doing-all-it-can-make-evacuation-ukrainian-steel-plant-possible-guterres-2022-04-28/ |url-status=live |access-date=24 May 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220429105525/https://www.reuters.com/world/europe/un-doing-all-it-can-make-evacuation-ukrainian-steel-plant-possible-guterres-2022-04-28/ |archive-date=29 April 2022}}</ref> Op 30 April het Russiese troepe burgerlikes toegelaat om onder VN-beskerming te vertrek.<ref>{{cite news|date=1 May 2022 |title=Civilians flee Azovstal bunkers in evacuation led by U.N. |first1=Tom |last1=Balmforth |first2=Max |last2=Hunder |first3=Alessandra |last3=Prentice |work=Yahoo News |agency=[[Reuters]] |url=https://news.yahoo.com/more-civilians-evacuated-around-azovstal-111331097.html |access-date=2 September 2024 }}</ref> Teen 3 Mei het Russiese troepe, nadat hulle 100 burgerlikes toegelaat het om te gaan, hulle bombardement hervat.<ref>{{cite news|date=3 May 2022 |title=Russia shells Marioepol plant with civilians still reported trapped |work=[[Reuters]] |url=https://www.reuters.com/world/europe/russia-says-it-started-shelling-azovstal-plant-after-ukraine-took-advantage-2022-05-03/ |url-status=live |access-date=9 May 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220506145656/https://web.archive.org/world/europe/russia-says-it-started-shelling-azovstal-plant-after-ukraine-took-advantage-2022-05-03/ |archive-date=6 May 2022}}</ref> Op 6 Mei het die ''[[Daily Telegraph]]'' berig Rusland het termobariese bomme (bomme wat chemiese ontbranding toelaat wat atmosferiese suurstof gebruik) teen die oorblywende soldate gebruik. Zelenski het die bevelvoerder van die staalfabriek gemagtig om oor te gee indien nodig.<ref>{{cite news|last=Vasilyeva |first=Nataliya |date=5 May 2022 |title=Ukraine loses contact with Azovstal defenders as Russian troops storm steelworks |work=[[The Daily Telegraph]] |url=https://www.telegraph.co.uk/world-news/2022/05/04/besieged-azovstal-steelwork-bunker-survivors-stave-hunger-frying/ }}</ref> Op 7 Mei is alle burgerlikes ontruim.<ref>{{cite news|date=7 May 2022 |title='All' civilians have been evacuated from a besieged steel plant in Marioepol |work=[[NPR]] |url=https://www.npr.org/2022/05/07/1097413091/steel-plant-Marioepol-azovstal-civilians-evacuated |access-date=2 June 2022 }}</ref> [[Beeld:Наслідки обстрілу дитячої лікарні та пологового будинку в Маріуполі, 9 березня 2022 року.jpg|thumb|240px|’n Kinderhospitaal in [[Marioepol]] ná ’n Russiese lugaanval op 9 Maart 2022.]] Nadat die laaste burgerlikes ontruim is, het 2&nbsp;000 Oekraïense soldate daar versperrings beman; 700 is beseer. Hulle het ’n beroep gedoen op ’n militêre korridor vir ontruiming, omdat hulle verwag het hulle sou tereggestel word indien hulle oorgee.<ref>{{cite news|last=Koshiw |first=Isobel |date=8 May 2022 |title='Surrender is not an option': Azov battalion commander in plea for help to escape Marioepol |work=[[The Guardian]] |url=https://www.theguardian.com/world/2022/may/08/surrender-is-not-an-option-azov-battalion-commander-in-plea-for-help-to-escape-Marioepol |archive-url=https://web.archive.org/web/20250511201140/https://www.theguardian.com/world/2022/may/08/surrender-is-not-an-option-azov-battalion-commander-in-plea-for-help-to-escape-Marioepol |archive-date=11 May 2025}}</ref> Berigte oor onenigheid op 8 Mei het aangedui die bevelvoerder van die Oekraïense mariniers het ongemagtig tenks, ammunisie en personeel bekom, sy posisie verlaat en gevlug. Die oorblywende soldate het gesê die verdediging is gevolglik verswak, wat die voortduur van die Russiese aanvalle vergemaklik het.<ref>{{cite news|last=Petrenko |first=Roman |date=8 May 2022 |title=Marioepol defenders tell how the commander of marines fled the city |work=Yahoo News |agency=Ukrayinska Pravda |url=https://news.yahoo.com/Marioepol-defenders-tell-commander-marines-120905296.html |access-date=2 June 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250304015517/https://www.yahoo.com/news/Marioepol-defenders-tell-commander-marines-120905296.html |archive-date=4 March 2025}}</ref> Illia Samoilenko, adjunkbevelvoerder van die oorblywende Oekraïense troepe, het gesê: "Ons is basies dooie mense. Die meeste van ons weet dit, en daarom veg ons so vreesloos."<ref>{{cite news|last1=Krasnolutska |first1=Daryna |last2=Champion |first2=Marc |date=8 May 2022 |title=Marioepol Steel Plant's 'Dead Men' Defenders Call for Rescue Plan |work=Bloomberg News |url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2022-05-08/Marioepol-steel-plant-s-dead-men-defenders-call-for-rescue-plan |access-date=2 June 2022 }}</ref> Op 16 Mei het die Oekraïense Algemene Staf aangekondig die Marioepol-garnisoen het sy "gevegsending voltooi" en die finale ontruimings het begin. Altesaam 264 dienslede is na Olenifka, onder Russiese beheer, ontruim, terwyl 53 wat ernstig beseer was, na ’n hospitaal in Nowoazofsk, ook onder Russiese beheer, geneem is.<ref name="nytimes16">{{cite news|last1=Hopkins |first1=Valerie |last2=Nechepurenko |first2=Ivan |last3=Santora |first3=Marc |name-list-style=and |date=16 May 2022 |title=Ukrainian authorities declare an end to the combat mission in Marioepol after weeks of Russian siege. |url=https://www.nytimes.com/2022/05/16/world/europe/azovstal-Marioepol.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20220516233043/https://www.nytimes.com/2022/05/16/world/europe/azovstal-Marioepol.html |archive-date=16 May 2022 |access-date=16 May 2022 |work=[[The New York Times]] |issn=0362-4331}}</ref> Ná die ontruiming het Russiese en DPR-magte volle beheer oor Marioepol verkry. Rusland se perssekretaris, Dmitri Peskof, het gesê Poetin het gewaarborg die vegters wat oorgegee het, sou "in ooreenstemming met internasionale standaarde" behandel word, terwyl Zelenski gesê het "die werk om die seuns huis toe te bring gaan voort..."<ref name="reutersmay17">{{cite news|date=17 May 2022 |title=Azovstal siege ends as hundreds of Ukrainian fighters surrender |work=[[Reuters]] |publication-place=Marioepol |url=https://www.reuters.com/world/europe/russia-backed-separatists-say-256-ukrainian-fighters-surrendered-azovstal-2022-05-17/ |url-status=live |url-access=limited |access-date=17 May 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220517104718/https://www.reuters.com/world/europe/russia-backed-separatists-say-256-ukrainian-fighters-surrendered-azovstal-2022-05-17/ |archive-date=17 May 2022}}</ref> ====Val van Sjewjerodonetsk en Lisitsjansk==== [[Beeld:Окупанти вдарили «Точкою-У» по залізничному вокзалу Краматорська 03 (3to4).jpg|thumb|Die toneel van die spoorwegstasie in Kramatorsk ná 'n Russiese aanval waarin 63 burgerlikes gesterf het.]] Op 11 April het Zelenski gesê Oekraïne verwag ’n nuwe Russiese offensief in die ooste.<ref>{{cite news|date=11 April 2022 |title=Tens of thousands feared dead in Marioepol |work=NBC News |url=https://www.nbcnews.com/news/world/live-blog/russia-ukraine-war-live-updates-zelenskyy-warns-offensive-east-rcna23809 |access-date=15 April 2022 }}</ref> Amerikaanse amptenare het gesê Rusland het elders teruggetrek of is teruggedryf en was besig om ’n terugtrekking en herontplooiing na die front in Suidoos-Oekraïne voor te berei.<ref>{{cite news|last1=Bacon |first1=John |last2=Mansfield |first2=Erin |last3=Wadington |first3=Katie |last4=Santucci |first4=Jeanine |last5=Vanden Brook |first5=Tom |last6=Tebor |first6=Celina |name-list-style=and |date=10 April 2022 |title=EU to consider Ukraine membership in weeks; Russia warns of 'direct military confrontation' with US: April 10 recap |url=https://www.usatoday.com/story/news/politics/2022/04/10/ukraine-russia-invasion-live-updates/9528799002/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220410073616/https://www.usatoday.com/story/news/politics/2022/04/10/ukraine-russia-invasion-live-updates/9528799002/ |archive-date=10 April 2022 |access-date=28 May 2022 |work=USA Today}}</ref> Militêre satelliete het op 11 April Russiese konvooie van infanterie- en gemeganiseerde eenhede afgeneem wat suidwaarts van Charkif na Izjoem ontplooi is, blykbaar as deel van die beplande Russiese herontplooiing.<ref>{{cite news|last=Saric |first=Ivana |date=10 April 2022 |title=Satellite images: Russian military convoy heads south toward Donbas region |work=Axios |url=https://www.axios.com/photos-russia-convoy-donbas-3af345c4-c292-4181-abe5-80abbc303b8b.html }}</ref> Op 18 April, met Marioepol wat deur Russiese magte ingeneem is, het die Oekraïense regering aangekondig die tweede fase van die versterkte inval in die Donetsk-, Loehansk- en Charkif-oblast het verskerp, met uitgebreide invallende magte wat die Donbas beset het.<ref>{{cite news|date=18 April 2022 |title=Ukraine says 'Battle of Donbas' has begun, Russia pushing in east |work=[[Reuters]] |url=https://www.reuters.com/business/aerospace-defense/ukraine-says-battle-donbas-has-begun-russia-pushing-east-2022-04-18/ |url-status=live |url-access=limited |access-date=23 May 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220418205729/https://www.reuters.com/business/aerospace-defense/ukraine-says-battle-donbas-has-begun-russia-pushing-east-2022-04-18/ |archive-date=18 April 2022}}</ref> Op 22 Mei het die BBC berig ná die val van Marioepol het Rusland sy offensiewe in Loehansk en Donetsk verskerp, terwyl missielaanvalle en hewige artillerievuur op Sjewjerodonetsk, die grootste stad onder Oekraïense beheer in Loehansk-oblast, gekonsentreer is.<ref>{{cite news|last=Murphy |first=Matt |date=23 May 2022 |title=Ukraine war: Russian assault on key Donbas city intensifies |publisher=[[BBC]] |url=https://www.bbc.com/news/world-europe-61547756 |url-status=live |access-date=26 May 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220523080849/https://www.bbc.com/news/world-europe-61547756 |archive-date=23 May 2022}}</ref> Op 23 Mei is berig Russiese magte het Liman binnegegaan en die stad teen 26 Mei ingeneem.<ref>{{cite news|date=25 May 2022 |title=Russia seeking to capture Ukraine's Lyman: separatist leader |work=The Australian |url=https://www.theaustralian.com.au/world/russia-seeking-to-capture-ukraines-lyman-separatist-leader/news-story/501ab08e54c87aeb68daa4e4dbe6e4ef |url-status=live |url-access=subscription |access-date=15 June 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220526032910/https://www.theaustralian.com.au/world/russia-seeking-to-capture-ukraines-lyman-separatist-leader/news-story/501ab08e54c87aeb68daa4e4dbe6e4ef |archive-date=26 May 2022 |issn=1038-8761}}</ref> Oekraïense magte was na berig is, besig om Swjatohirsk te verlaat.<ref name="RID Rivista Italiana Difesa">{{cite web|last=Markic |first=Igor |title=Ucraina, Belgorod sotto attacco, ma i Russi stringono la morsa su Severodonetsk |trans-title=Ukraine, Belgorod under attack, but the Russians tighten their grip on Severodonetsk |url=https://www.rid.it/shownews/4938 |access-date=22 May 2022 |website=Rivista Italiana Difesa |publisher=Coop Giornalistica La Riviera |language=it }}</ref> Teen 24 Mei het Russiese magte Switlodarsk ingeneem.<ref name="Svitlodarsk24522">{{cite news|title=Donetsk region: occupying forces capture Svitlodarsk |work=Yahoo News |date=24 May 2022 |url=https://news.yahoo.com/donetsk-region-occupying-forces-capture-133430234.html |access-date=24 May 2022}}</ref> Op 30 Mei het Reuters berig Russiese troepe het deur die buitewyke van Sjewjerodonetsk gebreek.<ref>{{cite news|date=30 May 2022 |title=Russian troops enter outskirts of key city in eastern Ukraine's Donbas |work=NBC News |url=https://www.nbcnews.com/news/world/ukraine-russia-battle-east-zelenskyy-visits-front-rcna31076 |access-date=2 June 2022 }}</ref> Teen 2 Junie het ''The Washington Post'' berig Sjewjerodonetsk was op die punt van oorgawe, met meer as 80% van die stad in die hande van Russiese soldate.<ref>{{cite news|last1=Thebault |first1=Reis |last2=Iati |first2=Marisa |last3=Timsit |first3=Annabelle |last4=Suliman |first4=Adela |last5=Pietsch |first5=Bryan |last6=Pannett |first6=Rachel |date=2 June 2022 |title=Russia, U.S. trade barbs over weapons pledge; Severodonetsk on the brink |newspaper=[[The Washington Post]] |url=https://www.washingtonpost.com/world/2022/06/01/russia-ukraine-war-news-live-updates/ |access-date=5 June 2022 }}</ref> Op 3 Junie het Oekraïense magte na berig word ’n teenaanval in Sjewjerodonetsk begin. Teen 4 Junie het Oekraïense regeringsbronne beweer 20% of meer van die stad is herower.<ref>{{cite news|date=4 June 2022 |title=Russia 'suffering huge casualties' as troops retreat: Ukraine |work=Al Jazeera |url=https://www.aljazeera.com/news/2022/6/4/fighting-rages-in-two-key-eastern-ukrainian-cities |access-date=5 June 2022 }}</ref> [[Beeld:Движение техники по понтонной переправе через Северский Донец 001.png|thumb|Russiese tenks by ’n pontoorgang oor die Sewerski-Donets-rivier, 9 April 2022.]] Oekraïense owerhede het geraam 800 Oekraïense burgerlikes is by die Azot- chemiese fabriek in Sjewjerodonetsk beleër; Russies gesteunde separatiste het gesê 300-400 soldate het daar geskuil.<ref>{{cite news|date=11 June 2022 |title=Ukraine war: Chemical plant hit as fighting rages in Severodonetsk |work=BBC News |url=https://www.bbc.com/news/world-europe-61773356 |access-date=9 August 2022 }}</ref> Namate die Oekraïense verdediging van Sjewjerodonetsk begin wankel het, het Russiese troepe hulle aanval op die naburige stad Lisitsjansk verskerp.<ref>{{cite news|last1=Gibbons-Neff |first1=Thomas |last2=Stevis-Gridneff |first2=Matina |date=13 June 2022 |title=Ukraine Allies Ponder Options As Cities Falter |edition=Late, New York |volume=59,453 |page=1 |work=[[The New York Times]] |url=https://static01.nyt.com/images/2022/06/13/nytfrontpage/scan.pdf }}</ref> Op 20 Junie is berig Russiese soldate het hulle greep op Sjewjerodonetsk verstewig deur omliggende dorpe in te neem.<ref>{{cite news|last=Hughes |first=Clyde |date=20 June 2022 |title=Russian troops capture key suburb near Severodonetsk after months of battle |work=UPI |url=https://www.upi.com/Top_News/World-News/2022/06/20/Ukraine-Severdonetsk-suburb-capture-Kharkiv/6931655722874/ }}</ref> [[CNN]] het op 24 Junie berig Oekraïne se gewapende magte is beveel om Sjewjerodonetsk te ontruim te midde van verskroeideaardetaktieke deur oprukkende Russiese troepe; verskeie honderde burgerlikes wat by die Azot- chemiese fabriek geskuil het, is agtergelaat, met sommige wat hulle lot met dié van mense in Marioepol vergelyk het.<ref>{{cite news|last1=Berlinger |first1=Joshua |last2=Lister |first2=Tim |date=24 June 2022 |title=Ukraine to withdraw from key city of Severodonetsk as Russia's advance grinds on |work=[[CNN]] |url=https://www.cnn.com/2022/06/24/europe/severodonetsk-Loehansk-russia-ukraine-intl/index.html }}</ref> Op 3 Julie het die Russiese ministerie van verdediging beweer Lisitsjansk is ingeneem en beset.<ref>{{cite news|date=3 July 2022 |title=Russia claims capture of pivotal city in eastern Ukraine |work=CBS News |url=https://www.cbsnews.com/news/ukraine-russia-war-lysychansk-Loehansk-province-donbas/ }}</ref> ''The Guardian'' het op 4 Julie berig ná die val van die Loehansk-oblast sou Russiese soldate hulle inval in die aangrensende Donetsk-oblast voortsit om die stede Slowjansk en [[Bachmoet-slagting|Bachmoet]] aan te val.<ref>{{cite news|last=Jones |first=Sam |date=4 July 2022 |title=Putin declares victory in Loehansk after fall of Lysychansk |work=[[The Guardian]] |url=https://www.theguardian.com/world/2022/jul/04/ukraine-donetsk-next-russian-target-after-capture-of-Loehansk-says-governor }}</ref> ====Zaporizjzja-front==== [[Beeld:Shopping center in Kremenchuk after Russian shelling, 2022-06-27 (1) frame 0246.jpg|thumb|Die Franse president, [[Emmanuel Macron]], het die missielaanval op 'n winkelsentrum in Krementsjoek op 28 Junie 2022 'n "oorlogsmisdaad" genoem.]] Russiese magte het voortgegaan om missiele af te vuur en bomme op [[Dnipro]] en Zaporizjzja te laat val.<ref name="nytimes.com"/> Russiese missiele het die Internasionale Lughawe Dnipro op 10 April vernietig.<ref>{{cite news|date=10 April 2022 |title=Russian rockets destroy airport in Ukrainian city of Dnipro |work=Al Jazeera |url=https://www.aljazeera.com/news/2022/4/10/russian-rockets-destroy-airport-in-ukrainian-city-of-dnipro |access-date=1 October 2023 }}</ref> Op 2 Mei het die VN, volgens berigte met die samewerking van Russiese troepe, ongeveer 100 oorlewendes uit die beleg van Marioepol ontruim.<ref>{{cite news|last1=Rai |first1=Arpan |last2=Bancroft |first2=Holly |date=2 May 2022 |title=Mariupol steelworks shelling resumes as doctors describe dire bunker conditions |publisher=Yahoo News |url=https://news.yahoo.com/ukraine-news-live-un-conducting-025522315.html |access-date=2 June 2022 }}</ref> Op 28 Junie het Reuters berig ’n Russiese missielaanval op Krementsjoek, wat in ’n winkelsentrum ontplof het, het minstens 18 mense gedood. Frankryk se president, [[Emmanuel Macron]], het dit ’n "oorlogsmisdaad" genoem.<ref>{{cite news|last=Lewis |first=Simon |date=28 June 2022 |title=Dozens missing after Russian missile strike on mall kills 18 |work=[[Reuters]] |url=https://www.reuters.com/world/europe/rescuers-dig-survivors-russian-missile-strike-ukrainian-shopping-mall-2022-06-28/ }}</ref> Die president van die Oekraïense kernagentskap Energoatom het die situasie by die Zaporizjzja-kernkragsentrale as "uiters gespanne" beskryf en gesê Oekraïense personeel bedryf die aanleg, maar tot 500 Russiese soldate beheer dit, terwyl Rusland nabygeleë gebiede bestook en wapens by die aanleg opberg.<ref>{{cite news|date=7 July 2022 |title=Russia accused of shelling from Zaporizjzja nuclear plant in Ukraine |url=https://www.france24.com/en/europe/20220716-live-russia-accused-of-shelling-from-Zaporizjzja-nuclear-plant |access-date=13 August 2022 |work=France 24 }}</ref> Rusland het op 19 Augustus ingestem om inspekteurs toegang tot die aanleg te verleen ná ’n oproep van Macron aan Poetin. Teen Julie 2023 was toegang tot die aanleg steeds beperk.<ref>{{cite web|url=https://www.reuters.com/world/europe/russia-yet-grant-access-Zaporizjzja-nuclear-reactor-roofs-iaea-2023-07-20/ |title=Russia yet to grant access to Zaporizhzhia nuclear reactor roofs, IAEA says |last1=Murphy |first1=Francois |date=20 July 2023 |work=[[Reuters]] |access-date=24 September 2023 }} Rusland het berig 12 aanvalle met ontploffings van 50 artilleriegranate is teen 18 Augustus by die aanleg en die maatskappydorp Enerhodar aangeteken.<ref name="nei-20220822">{{cite news|date=22 August 2022 |title=Growing concern about Zaporizhzya NPP sparks international diplomacy |publisher=Nuclear Engineering International |url=https://www.neimagazine.com/news/newsgrowing-concern-about-zaporizhzya-npp-sparks-international-diplomacy-9944011 |access-date=1 October 2023}}</ref> Tobias Ellwood, voorsitter van die VK se kieskomitee vir verdediging, en die Amerikaanse kongreslid Adam Kinzinger het gesê stralingslekkasies sou ’n oortreding van Navo wees, ingevolge waarvan ’n aanval op ’n Navo-lid ’n aanval op al sy lede is.<ref>{{cite news|date=20 August 2022 |title=UK, US Set Ultimatum Against Russia Due To Provocations At Zaporizjzja NPP |publisher=Charter 97 |url=https://charter97.org/en/news/2022/8/20/512116/ }}</ref><ref>{{cite news|title=The West considers applying NATO's Article 5 in response to possible accident at Zaporizjzja Nuclear Power Plant |work=Ukrainska Pravda |url=https://www.pravda.com.ua/eng/news/2022/08/20/7364116/ |access-date=20 August 2022 }}</ref> [[Beeld:2022 Russian Invasion of Ukraine Phase 3 animated (cropped).gif|thumb|260px|links|'n Geanimeerde kaart van die Russiese inval van 5 September 2022 tot 11 November 2022.]] ===Russiese anneksasies en besettingsverliese (6 September - 11 November 2022)=== Op 6 September 2022 het Oekraïense magte ’n verrassende teenoffensief in die Charkif-streek geloods. Dit het naby Balaklija begin en is deur generaal Sirski gelei.<ref name="RO">{{Cite report |url=https://www.understandingwar.org/sites/default/files/Russian%20Operations%20Assessment%20September%206.pdf |title=Russian offensive campaign assessment, September 6 |last1=Hird |first1=Karolina |last2=Barros |first2=George |date=6 September 2022 |publisher=Institute for the Study of War |last3=Philipson |first3=Layne |last4=Kagan |first4=Frederick W. |access-date=10 September 2022 }}</ref> ’n Meer selfversekerde Kijif het op 12 September ’n teensoffensief rondom Charkif geloods, wat suksesvol genoeg was om Rusland sy verlies van belangrike posisies te laat erken en ''The New York Times'' te laat sê dit het die beeld van ’n "magtige Poetin" geknou. Kijif het die Weste om meer wapens gevra om die teensoffensief vol te hou.<ref>{{cite news|last=Troianovski |first=Anton |date=12 September 2022 |title=Retreat Dents Image of a Might Putin |edition=Late, New York |volume=59544 |page=1 |work=[[The New York Times]] |url=https://static01.nyt.com/images/2022/09/12/nytfrontpage/scan.pdf }}</ref> Op 21 September 2022 het Wladimir Poetin ’n gedeeltelike mobilisasie aangekondig, en die Russiese minister van verdediging, [[Sergei Sjoigoe]], het gesê 300&nbsp;000 reserviste sou opgeroep word.<ref name="France 24 2022">{{cite web|date=21 September 2022 |title=Putin calls up reservists, warns Russia will use 'all means' for defence |url=https://www.france24.com/en/live-news/20220921-putin-calls-up-reservists-warns-russia-will-use-all-means-for-defence |access-date=21 September 2022 |website=France 24}}</ref> Hy het ook gesê sy land sou "alle middele" gebruik om "homself te verdedig". Michailo Podoljak, ’n raadgewer van Zelenski, het gesê die besluit was voorspelbaar en ’n poging om "Rusland se mislukkings" te regverdig.<ref name="gazetapl 2022 pd">{{cite web|date=21 September 2022 |title=Ukraina odpowiada na orędzie Władimira Putina: Rosjanie dostali "prezent" |trans-title=Ukraine responds to Vladimir Putin's message: Russians got a "gift" |url=https://wiadomosci.gazeta.pl/wiadomosci/7,114881,28935390,ukraina-odpowiada-na-oredzie-wladimira-putina-rosjanie-dostali.html |access-date=21 September 2022 |website=gazetapl |language=pl }}</ref> Die Britse minister van buitelandse sake, Gillian Keegan, het die situasie ’n "eskalasie" genoem,<ref name="Ellyatt 2022 esc">{{cite news|last=Ellyatt |first=Holly |date=21 September 2022 |title=Russia's Putin announces partial military mobilization |work=CNBC |url=https://www.cnbc.com/2022/09/21/russia-ukraine-war-putin-announces-partial-military-mobilization.html |access-date=21 September 2022}}</ref> terwyl die voormalige Mongoolse president Tsachiagiin Elbegdorzj Rusland daarvan beskuldig het dat die land Russiese Mongole as "kanonvoer" gebruik.<ref>{{cite news|date=4 October 2022 |title='We're minor losses': Russia's mobilisation targets ethnic minorities |work=Financial Times |url=https://www.ft.com/content/ae06c532-e1ff-488a-b77c-cb93422d3dd7 |access-date=3 November 2022 }}</ref> ====Russiese anneksasie van Donetsk-, Cherson-, Loehansk- en Zaporizjzja-oblast==== Laat in September 2022 het Russies aangestelde amptenare in Oekraïne referendums georganiseer oor die anneksasie van die Volksrepublieke [[Volksrepubliek Donetsk|Donetsk]] en [[Volksrepubliek Loehansk|Loehansk]], asook die Russies aangestelde militêre administrasies van [[Cherson-oblast|Cherson-]] en [[Zaporizjzja-oblast]]. Oekraïne se regering en bondgenote het dit as skynverkiesings veroordeel, terwyl die amptelike uitslae oorweldigende meerderhede ten gunste van anneksasie getoon het.<ref>{{cite news|date=27 September 2022 |title=Ukraine war: Russia claims win in occupied Ukraine 'sham' referendums |work=BBC News |url=https://www.bbc.com/news/world-europe-63052207 |access-date=29 September 2022 }}</ref> Op 30 September 2022 het Poetin die anneksasie van Oekraïne se Donetsk-, Loehansk-, Cherson- en Zaporizjzja-oblast aangekondig.<ref>{{cite news|last1=Berlinger |first1=Joshua |last2=Chernova |first2=Anna |last3=Lister |first3=Tim |date=30 September 2022 |title=Putin announces annexation of Ukrainian regions in defiance of international law |work=[[CNN]] |url=https://www.cnn.com/2022/09/30/europe/putin-russia-ukraine-annexation-intl/index.html |access-date=26 January 2023 }} Oekraïne, die Verenigde State, die Europese Unie en die Verenigde Nasies het die anneksasies almal as onwettig veroordeel.<ref>{{cite news|last=Trevelyan |first=Mark |date=30 September 2022 |title=Putin declares annexation of Ukrainian lands in Kremlin ceremony |work=[[Reuters]] |url=https://www.reuters.com/world/putin-declare-annexation-ukrainian-lands-major-escalation-war-2022-09-29/ |access-date=30 September 2022 }}</ref> ==== Cherson-teenoffensief==== [[Beeld:Volodymyr Zelenskyy took part in hoisting the State Flag of Ukraine in liberated Kherson. (52502054830).jpg|thumb|'n Paar dae ná Cherson se bevryding help Zelenski die Oekraïense vlag weer in die stad hys.]] Op 29 Augustus het Zelenski die begin van ’n volskaalse teenoffensief in die suidooste aangekondig om Russies besette gebiede in die Cherson- en Mikolajif-streke te herower.<ref>{{cite news|title=Ukraine's south is on the line as a major counteroffensive appears to be underway |work=NBC News |date=29 August 2022 |url=https://www.nbcnews.com/news/world/ukraine-counteroffensive-russian-held-south-kherson-rcna45265 |access-date=31 August 2022 }}</ref> Teen 4 September het Oekraïense magte die dorp Wisokopillja herower.<ref>{{cite news|last=Asami |first=Terajima |date=4 September 2022 |title=Ukraine war latest: Ukraine liberates villages in south and east |work=The Kyiv Independent |url=https://kyivindependent.com/national/ukraine-war-latest-ukraine-liberates-villages-in-south-and-east |access-date=5 September 2022 }}</ref> Oekraïense aanvalle het ook aan die suidelike frontlinie voortgeduur, hoewel berigte oor territoriale veranderinge grotendeels nie geverifieer kon word nie. In Oktober het Oekraïense magte verder suidwaarts na die stad Cherson gevorder en beheer oor 1&nbsp;170&nbsp;km² oorgeneem, terwyl gevegte tot by Doedtsjani uitgebrei het.<ref>{{cite news|last1=Peter |first1=Laurence |last2=Murphy |first2=Matt |date=4 October 2022 |title=Ukraine makes breakthrough in south against Russia Published |work=BBC News |url=https://www.bbc.co.uk/news/world-europe-63126156 |access-date=10 October 2022 }}</ref> Sjoigoe het Russiese magte op 9 November beveel om ’n deel van Cherson-oblast, insluitend die stad [[Cherson]], te verlaat en na die oostelike oewer van die Dnepro te verskuif.<ref>{{cite news|last1=Beaumont |first1=Peter |last2=Sauer |first2=Pjotr |date=9 November 2022 |title=Russian troops ordered to retreat from Kherson in face of Ukrainian advance |work=[[The Guardian]] |url=https://www.theguardian.com/world/2022/nov/09/russians-destroy-dnieper-bridges-to-slow-ukraine-advance-on-kherson |access-date=10 November 2022 }}</ref> Op 11 November het Oekraïense troepe Cherson binnegegaan nadat Rusland sy onttrekking voltooi het. Dit het beteken Russiese magte het nie meer ’n vastrapplek aan die westelike oewer van die Dnepro gehad nie. '''Ou deel''' ===Horlifka-aanval=== Op 2 Maart het Oekraïense magte begn met 'n aanval in die rigting van Horlifka in [[Donetsk-oblast]]. Die stad word sedert 2014 deur die [[Volksrepubliek Donetsk]] beheer. ===Luggevegte=== Op 24 Februarie het Russiese magte die Tsjoehoejif-lugmagbasis aangeval,<ref>{{cite web |title=Ukraine: Video appears to show aftermath of missile strike on air base in Chuhuiv |publisher=Sky News |date=24 Februarie 2022 |access-date=6 April 2022 |url=https://news.sky.com/video/ukraine-video-appears-to-show-aftermath-of-missile-strike-on-air-base-in-chuhuiv-12550242}}</ref> wat [[Bayraktar TB2]]-[[Onbemande vliegtuig|hommeltuie]] gehuisves het. Die aanval het skade aan brandstofbergingsareas en infrastruktuur veroorsaak.<ref>{{cite web|url=https://www.cnbc.com/2022/02/24/satellite-imagery-shows-russian-attack-on-ukraine-from-space.html |title=Satellite imagery shows Russian attack on Ukraine from space |publisher=CNBC |first=Michael |last=Sheetz |date=24 Februarie 2022 |access-date=8 Maart 2022}}</ref> Die volgende dag is die Millerowo-lugbasis deur Russiese magte aangeval.<ref>"Airport in central Ukraine reportedly targeted by missile fired from Belarus". The Times of Israel. Geargiveer van die oorspronklike op 27 Februarie 2022. Besoek op 28 Februarie 2022.</ref> Tydens die Zjitomir-lughawe-aanval op 27 Februarie is berig dat Rusland 9K720 Iskander-missielstelsels, geleë in [[Belarus]], gebruik het om die burgerlike Zjitomir-lughawe aan te val.<ref>{{cite web |title=Airport in central Ukraine reportedly targeted by missile fired from Belarus |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/airport-in-central-ukraine-reportedly-targeted-by-missile-fired-from-belarus/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220227183646/https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/airport-in-central-ukraine-reportedly-targeted-by-missile-fired-from-belarus/ |archive-date=27 Februarie 2022 |access-date=28 Februarie 2022 |work=The Times of Israel}}</ref> Baie Oekraïense lugverdedigingsgeriewe is in die eerste dae van die inval volledig of gedeeltelik deur Russiese lugaanvalle vernietig.<ref>{{cite news |url=https://www.bbc.com/news/world-europe-61106245 |title=Ukraine's battle for control of its skies |first=Jonathan |last=Beale |work=[[BBC News]] |date=14 April 2022 |access-date=19 April 2022}}</ref> Rusland het op 5 Maart minstens tien vliegtuie verloor.<ref>{{cite news |last=Trevithick |first=Joseph |title=The Russian Air Force Just Had A Terrible Day Over Ukraine |url=https://www.thedrive.com/the-war-zone/44602/the-russian-air-force-just-had-a-terrible-day-over-ukraine |access-date=5 Maart 2022 |work=The Drive}}</ref> Op 6 Maart het die algemene staf van die [[Gewapende Magte van Oekraïne|gewapende magte van Oekraïne]] berig dat 88 Russiese vliegtuie sedert die begin van oorlog vernietig is.<ref>{{cite web|title=Enemy loses 88 aircraft, helicopters in Ukraine – General Staff |url=https://en.interfax.com.ua/news/general/808029.html |access-date=9 Maart 2022 |website=Interfax-Ukraine}}</ref>'n Anonieme senior Amerikaanse verdedigingsbeampte het egter op 7 Maart aan [[Reuters]] gesê dat Rusland steeds die "oorgrote meerderheid" van sy vegvliegtuie en helikopters wat naby Oekraïne versamel is, beskikbaar het om te vlieg.<ref>{{cite news|url=https://www.reuters.com/world/europe/putin-has-deployed-nearly-100-pct-pre-staged-forces-into-ukraine-us-official-2022-03-07/ |title=Putin has deployed nearly 100% of pre-staged forces into Ukraine- U.S. Official |first1=Idrees |last1=Ali |first2=Phil |last2=Stewart |work=[[Reuters]] |date=7 Maart 2022}}</ref> Na die eerste maand van die inval het Justin Bronk, 'n Britse militêre waarnemer, die Russiese vliegtuigverliese by 15 vastevlerkvliegtuie en 35 helikopters getel, maar het opgemerk dat die ware totaal beslis hoër was.<ref>{{cite news |url=https://www.aljazeera.com/news/2022/3/24/analysis-russia-falls-back-on-urban-siege-warfare-in-ukraine |title=Analysis: Russia falls back on urban siege warfare in Ukraine |first=Justin |last=Bronk |publisher=[[Al Jazeera]] |date=24 Maart 2022 |access-date=24 Maart 2022}}</ref> Daarteenoor, volgens die Verenigde State, was 49 Oekraïnse vegvliegtuie teen 18 Maart verlore. <ref>{{cite news |url=https://www.bbc.com/news/live/world-europe-60774819?ns_mchannel=social&ns_source=twitter&ns_campaign=bbc_live&ns_linkname=62349f1d0ce87e491a0f0199%26How%20much%20of%20Ukraine%27s%20air%20force%20is%20still%20operational%3F%262022-03-18T19%3A44%3A06%2B00%3A00&ns_fee=0&pinned_post_locator=urn:asset:12473c63-8acb-47a3-975e-484ef2787681&pinned_post_asset_id=62349f1d0ce87e491a0f0199&pinned_post_type=share |title=How much of Ukraine's air force is still operational? |editor-first=Jude |editor-last=Sheerin |work=[[BBC News]] |date=18 Maart 2022 |access-date=19 April 2022}}</ref> Op 13 Maart het Russiese magte verskeie kruisermissielaanvalle uitgevoer op 'n militêre opleidingsgerief in Jaworif, Lwif-Oblast, naby die Poolse grens. Die plaaslike goewerneur, Maksim Kozitski, het berig minstens 35 mense is in die aanvalle dood.<ref>{{cite news|url=https://www.aljazeera.com/news/2022/3/13/russia-air-strikes-hit-ukraine-military-base-near-poland |title=Russia strikes Ukraine army base near Poland as it widens attacks |publisher=[[Al Jazeera]] |date=13 Maart 2022 |access-date=14 Maart 2022}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.cnn.com/2022/03/13/europe/russia-invasion-ukraine-03-13-intl-hnk/index.html |title=Dozens killed as Russian forces strike targets in western Ukraine |first1=Tim |last1=Lister |first2=Mohammed |last2=Tawfeeq |first3=Olga |last3=Voitovych |first4=Simone |last4=McCarthy |first5=Tara |last5=John |publisher=CNN |date=13 Maart 2022 |access-date=14 Maart 2022}}</ref> Die swak prestasie van die Russiese Lugmag word deur ''[[The Economist]]'' toegeskryf aan Rusland se onvermoë om Oekraïne se mediumafstand-[[grond-tot-lugmissiel]]-batterye (SAM) te onderdruk, Rusland se gebrek aan presisiegeleide bomme, tesame met Oekraïense middelafstand-SAM-stellings wat vliegtuie dwing om laag te vlieg en hulle kwesbaar vir Stinger en ander skouergelanseer grond-tot-lug-missiele maak, en gebrek aan opleiding en vliegure vir Russiese vlieëniers wat hulle onervare maak vir die soort nabygrondse ondersteuningsmissies tipies van moderne lugmagte.<ref>{{cite news |date=3 Maart 2022 |title=The curious case of Russia's missing air force |url=https://www.economist.com/interactive/2022/03/08/curious-case-russias-missing-air-force |newspaper=[[The Economist]] |access-date=9 Maart 2022 |url-access=subscription}}</ref> ===Vlootgevegte=== Oekraïne lê aan die [[Swartsee]], wat slegs toegang het deur die Turkse [[Bosporus]]- en [[Dardanelle]]-seestraat. Op 28 Februarie het [[Turkye]] die Montreux-konvensie van 1936 in werking gestel en die seestrate afgeseël vir Russiese oorlogskepe wat nie geregistreer is as tuisbasisse in die Swartsee nie en nie na hul hawens van oorsprong terugkeer nie. Dit het die deurgang van vier Russiese vlootvaartuie deur die Turkse seestrate verhinder.<ref>{{cite web|url=https://www.reuters.com/world/middle-east/turkey-implement-international-pact-access-shipping-straits-due-ukraine-war-2022-02-27/ |title=Turkey to implement pact limiting Russian warships to Black Sea |work=[[Reuters]] |date=28 Februarie 2022 |access-date=17 Maart 2022}}</ref><ref>{{cite news |last=Tavsan |first=Sinan |date=2 Maart 2022 |title=Turkey rejects Russia's request for navy ships to pass Bosporus |newspaper=Nikkei Asia |url=https://asia.nikkei.com/Politics/Ukraine-war/Turkey-rejects-Russia-s-request-for-navy-ships-to-pass-Bosporus |access-date=17 Maart 2022}}</ref><ref>{{cite news |title=Russia cancelled Black Sea passage bid of four warships: Turkey |url=https://www.aljazeera.com/news/2022/3/2/russia-cancelled-black-sea-passage-bid-warships-turkey |publisher=[[Al Jazeera]] |date=2 Maart 2022 |access-date=29 Maart 2022}}</ref> Op 24 Februarie het die Oekraïense staatsgrenswagdiens omstreeks 18:00 plaaslike tyd aangekondig 'n aanval deur Russiese skepe op Zmijini-eiland (Slangeiland) het begin.<ref>{{cite tweet|title=Ukrainian soldier deployed on Snake Island live streamed the moment a Russian warship opened fire on the Island. All 13 soldiers lost their lives. |url=https://twitter.com/PokiRae_/status/1497003710349824007?t=u6cn75KuUNW12U0KAtw4Rg&s=19 |number=1497003710349824007 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220225100712/https://twitter.com/PokiRae_/status/1497003710349824007?t=u6cn75KuUNW12U0KAtw4Rg&s=19 | date=25 February 2022 |archive-date=25 February 2022 |access-date=25 February 2022 |user=PokiRae_}}</ref> Die Russiese kruiser ''[[Moskwa (skip)|Moskwa]]'' en patrollieboot ''Wasili Bikof'' het die eiland gebombardeer.<ref>{{cite news |date=24 February 2022 |title=Russian Navy Captures Ukraine's Outpost on Snake Island |work=The Maritime Executive |url=https://www.maritime-executive.com/article/russian-navy-captures-ukraine-s-outpost-on-snake-island |url-status=live |access-date=25 February 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220225100645/https://www.maritime-executive.com/article/russian-navy-captures-ukraine-s-outpost-on-snake-island |archive-date=25 February 2022}}</ref> Toe die Russiese oorlogskip homself identifiseer en die Oekraïense soldate op die eiland beveel om oor te gee, was hulle antwoord: "[[Roesski wojenni korabl, idi na choei!|Russiese oorlogskip, fok weg!]]" ("Русский военный корабль, иди нахуй!", ''Roesski wojenni korabl, [[Russiese mat (taal)|idi nachoei]]!'')<ref>{{cite web |last1=Lister |first1=Tim |last2=Pennington |first2=Josh |date=24 February 2022 |title=February 24, 2022 Russia-Ukraine news |website=CNN |at=Entry: Audio emerges appearing to be of Ukrainian fighters defending island from Russian warship |url=https://www.cnn.com/europe/live-news/ukraine-russia-news-02-24-22-intl/h_2e17e59214679efefede60d5fb481432 |access-date=25 February 2022 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220225020216/https://www.cnn.com/europe/live-news/ukraine-russia-news-02-24-22-intl/h_2e17e59214679efefede60d5fb481432 |archive-date=25 February 2022}}</ref><ref>{{cite web |title="Русский корабль, иди на х.й!": захисники Зміїного відповіли ворогові |trans-title='Russian ship, go on f.y!': Defenders of the Serpent responded to the enemy |url=https://www.pravda.com.ua/news/2022/02/25/7325592/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220225021042/https://www.pravda.com.ua/news/2022/02/25/7325592/ |archive-date=25 February 2022 |access-date=25 February 2022 |website=Українська правда |language=uk}}</ref> Ná die bombardement het Russiese soldate geland en beheer van die eiland oorgeneem.<ref>{{cite web |date=25 February 2022 |title=Ukraine soldiers told Russian officer 'go fuck yourself' before they died on island |url=https://www.theguardian.com/world/2022/feb/25/ukraine-soldiers-told-russians-to-go-fuck-yourself-before-black-sea-island-death |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220225102114/https://www.theguardian.com/world/2022/feb/25/ukraine-soldiers-told-russians-to-go-fuck-yourself-before-black-sea-island-death |archive-date=25 February 2022 |access-date=25 February 2022 |website=The Guardian}}</ref> Die 13 soldate wat die eiland verdedig het, is gevange geneem. Opnames van die opmerking is wyd op die [[internet]] versprei; dit het sedertdien 'n uitroep van die Oekraïense weermag geword, sowel as van burgerlikes wat teen die inval betoog. Rusland het op 26 Februarie verklaar dat Amerikaanse hommeltuie inligting aan die Oekraïense vloot verskaf om Russiese oorlogskepe in die Swartsee te help teiken, wat die VSA ontken het.<ref>{{cite web |first1=Nathan |last1=Hodge |first2=Vasco |last2=Cotovio |first3=Oren |last3=Lieberman |url=https://edition.cnn.com/europe/live-news/ukraine-russia-news-02-26-22/h_b669a7b9f3668b9579d3cb72c52647ac |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20220227/https://edition.cnn.com/europe/live-news/ukraine-russia-news-02-26-22/h_b669a7b9f3668b9579d3cb72c52647ac |archive-date=27 Februarie 2022 |date=26 Februarie 2022 |title=Pentagon denies Russia's claim that it's "highly likely" US used surveillance drones to help Ukrainian navy |publisher=CNN}}</ref> Op 3 Maart het 'n foto blykbaar die Oekraïense fregat Hetman Sahaidatsjni, vlagskip van die Oekraïense Vloot, gewys waar hy gedeeltelik gesink in 'n hawe lê.<ref>{{cite news |last=Evans |first=Michael |title=Ukraine scuttles its flagship frigate as the Russians close in |language=en |work=The Times |url=https://www.thetimes.co.uk/article/ukraine-scuttles-its-flagship-frigate-as-the-russians-close-in-wtd07bbqp |access-date=4 March 2022 |issn=0140-0460}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.thedrive.com/the-war-zone/44563/the-ukrainian-navys-flagship-appears-to-have-been-scuttled |title=The Ukrainian Navy's Flagship Appears To Have Been Scuttled |work=The Drive |date=3 March 2022}}</ref> Die volgende dag het die Oekraïense minister van verdediging bevestig dat die Hetman Sahaidatsjni in Mikolajif gekelder is om te voorkom dat Russiese magte dit oorneem.<ref name="Interfax_scuttle">{{cite news |title=Hetman Sahaidachny frigate, being under repair, flooded not to get to enemy – Reznikov |url=https://en.interfax.com.ua/news/general/806837.html |access-date=4 Maart 2022 |publisher=Interfax Ukraine}}</ref><ref name="Times_Scuttles_Flagship">{{cite news |last=Evans |first=Michael |title=Ukraine scuttles its flagship frigate as Russians close in |newspaper=[[The Times]] |url=https://www.thetimes.co.uk/article/ukraine-scuttles-its-flagship-frigate-as-the-russians-close-in-wtd07bbqp |access-date=4 Maart 2022 |agency=The Times |date=4 Maart 2022 |issn=0140-0460}}</ref> Op 14 Maart het die Russiese bron [[RT]] berig dat die Russiese Weermag ongeveer 'n dosyn Oekraïense skepe in Berdiansk oorgeneem het, insluitend die landingskip Joeri Olefirenko.<ref>{{cite web |url=https://www.navyrecognition.com/index.php/focus-analysis/11502-analysis-russian-armed-forces-capture-dozen-ukrainian-ships-in-berdyansk.html |title=Analysis: Russian Armed Forces capture dozen Ukrainian ships in Berdyansk |date=14 Maart 2022 |access-date=18 Maart 2022 |website=Navy Recognition |archive-date=15 Maart 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220315091937/https://www.navyrecognition.com/index.php/focus-analysis/11502-analysis-russian-armed-forces-capture-dozen-ukrainian-ships-in-berdyansk.html |url-status=dead }}</ref> Frigatte van die [[Swartseevloot]], die [[Admiraal Makarof (Skip)|Admiraal Makarof]], Admiraal Grigorowitsj en Admiraal Essen, het deelgeneem aan die Russiese inval in Oekraïne, wat 'n Oekraïense olieraffinadery en brandstofdepots in die voorstede van [[Odesa]] geteiken het met missiele wat van die skepe se Bastion-P-stelsel afgevuur is.<ref>{{Cite news |last=Grylls |first=George |date=4 April 2022 |title=Russian ships bombard Odesa with cruise missiles |work=[[The Times]] |url=https://www.thetimes.co.uk/article/odesa-russian-ships-launch-cruise-missile-attack-bvmt9xb6g |url-status=live |url-access=subscription |access-date=5 Mei 2022 |archive-url=https://archive.today/20220404115501/https://www.thetimes.co.uk/article/odesa-russian-ships-launch-cruise-missile-attack-bvmt9xb6g |archive-date=4 April 2022 }}</ref> Op 13 April is die Russiese geleide missielkruiser Moskwa, die [[vlagskip]] van die [[Swartseevloot]], deur twee Oekraïense R-360 Neptune-teenskipkruisermissiele getref, wat die skip aan die brand gesteek het. Die Moskwa het later 'n ammunisie-ontploffing weens die brande opgedoen. Die Russiese ministerie van verdediging het gesê die skip is ernstig beskadig nadat 'n brand 'n ammunisie-ontploffing veroorsaak het, sonder enige verwysing na 'n Oekraïense aanval. Die volgende dag, ná 'n poging om dit aan wal te sleep, het Russiese amptenare bevestig dat die skip gesink het.<ref>{{cite news|title=Russia says Moskva cruiser has sunk after reported Ukrainian missile strike|url=https://www.theguardian.com/world/2022/apr/14/russia-moskva-cruiser-sunk-stormy-seas-defense-ministry|work=The Guardian|date=14 April 2022|author1=Pjotr Sauer|author2=Julian Borger|access-date=14 April 2022|archive-date=14 April 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220414202148/https://www.theguardian.com/world/2022/apr/14/russia-moskva-cruiser-sunk-stormy-seas-defense-ministry|url-status=live}}</ref> ===Populêre weerstand=== [[Lêer:Reporter’s Notebook - Thriving Kyiv Becomes Battle Zone, Almost Overnight 03.jpg|duimnael|Burgers in Kijif berei [[Molotofbom]]me op 26 Februarie voor.]] Oekraïense burgerlikes het die Russiese inval weerstaan, aangesluit by die plaaslike verdedigingseenhede, [[Molotofbom]]me gemaak, kos geskenk, versperrings gebou<ref>{{cite news |last1=Raghavan |first1=Sudarsan |last2=O'Grady |first2=Siobhán |last3=Shefte |first3=Whitney |last4=Khudov |first4=Kostiantyn |title=In a Kyiv under siege, neighbors dig trenches and raise barriers to brace for Russian assault |url=https://www.washingtonpost.com/world/2022/02/28/ukraine-russia-kyiv-defense/ |access-date=10 Maart 2022 |newspaper=[[The Washington Post]] |date=28 Februarie 2022}}</ref> en gehelp om vlugtelinge te vervoer.<ref>{{cite web|first=Jen |last=Kirby |access-date=10 March 2022 |title=The other members of Ukraine's resistance |url=https://www.vox.com/22956752/ukraine-resistance-volunteers-russia-invasion |date=3 Maart 2022 |website=Vox}}</ref> In reaksie op 'n oproep van Oekraïne se vervoeragentskap, Oekraftodor, het burgerlikes padtekens uitmekaar gehaal of verander, tydelike versperrings gebou en paaie geblokkeer. Sosiale mediaberigte het spontane straatprotesaksies teen Russiese magte in besette nedersettings getoon, wat dikwels in mondelinge woordewisseling en fisieke teëstand met Russiese troepe ontwikkel het.<ref name="yes!">{{cite news |last=Hunter |first=Daniel |title=How Ukrainian Civilians Are Resisting Military Force |url=https://www.yesmagazine.org/democracy/2022/03/01/ukraine-civilian-resistance |access-date=8 March 2022 |work=Yes Magazine |date=1 Maart 2022}}</ref> In sommige gevalle het mense Russiese militêre voertuie fisiek geblokkeer, wat hulle soms gedwing het om terug te trek.<ref name="yes!" /><ref>{{cite news |title=Ukrainian Civilians Take On Russian Invaders With Words And Deeds |url=https://www.rferl.org/a/ukraine-civil-resistance-russian-aggression/31728966.html |access-date=8 Maart 2022 |publisher=Radio Free Europe/Radio Liberty|date=28 Februarie 2022}}</ref><ref>{{cite news |last1=Schwirtz |first1=Michael |last2=Santora |first2=Marc |last3=Hill |first3=Evan |last4=Cardia |first4=Alexander |title=Ukrainian protesters take to the streets in occupied Kherson. |url=https://www.nytimes.com/2022/03/05/world/europe/kherson-protests-ukraine.html |access-date=8 Maart 2022 |work=[[The New York Times]] |date=5 Maart 2022}}</ref> Die Russiese soldate se reaksie op ongewapende burgerlike weerstand het gewissel van onwilligheid om die betogers te konfronteer<ref name="yes!" /> tot vuur in die lug of direk in skares.<ref>{{cite news |title=Ukrainian authorities accuse Russians of opening fire on civilian protest |url=https://edition.cnn.com/europe/live-news/ukraine-russia-putin-news-03-05-22/h_c9644300c3986a3e19e31dcb6188abdf |access-date=8 Maart 2022 |publisher=CNN |date=5 Maart 2022}}</ref> Daar was massa-aanhoudings van Oekraïense betogers, en Oekraïense media het gerapporteer dat gedwonge verdwynings, skynteregstellings, gyselaarneming, buiteregtelike moorde en seksuele geweld deur die Russiese weermag gepleeg is.<ref>{{cite news |title=Ordinary Ukrainians are resisting Vladimir Putin's occupying force in Kherson and elsewhere |url=https://www.economist.com/europe/ordinary-ukrainians-are-resisting-vladimir-putins-occupying-force-in-kherson-and-elsewhere/21808101 |newspaper=[[The Economist]] |date=9 March 2022 |access-date=10 March 2022 |url-access=subscription}}</ref> ==Buitelandse militêre hulp== [[Beeld:Countries supplying military equipment to Ukraine during the 2022 Russian invasion.svg|duimnael|260px|regs| {{legend0|#800000|Rusland}} {{legend0|#ffff00|Oekraïne}} {{legend0|#000080|Lande wat militêre hulp na Oekraïne gestuur het}} ]] [[Beeld:Countries supplying aid to Ukraine during the 2022 Russian invasion.svg|duimnael|260px|regs| {{legend0|#d50000|Rusland}} {{legend0|#ffff61|Oekraïne}} {{legend0|#00afff|Lande wat enige hulp na Oekraïne stuur, insluitende humanitêre hulp}}]] Lidlande van Navo het tydens die opbou verdedigingswapens na Oekraïne gestuur.<ref>{{cite news |author-last1=Brennan |author-first1=Margaret |author-last2=Watson |author-first2=Eleanor |url=https://www.cbsnews.com/news/u-s-nato-ukraine-weapons-defense-russia/ |title=U.S. and NATO to surge lethal weaponry to Ukraine to help shore up defenses against Russia |work=CBS News |date=20 January 2022}}</ref> Die Amerikaanse president, [[Joe Biden]], het $260&nbsp;miljoen se hulp laat goedkeur. Dit sluit verskeie soorte wapens, ammunisie en ander toerusting in.<ref>{{cite web |title=U.S. Security Assistance to Ukraine |url=https://crsreports.congress.gov/product/pdf/IF/IF12040 |website=Congressional Research Service |access-date=26 February 2022 |date=9 February 2022}}</ref><ref>{{cite web |author-last1=Mitchell |author-first1=Ellen |title=Pentagon mulling ways to get more lethal aid to Ukraine |url=https://www.msn.com/en-us/news/world/pentagon-mulling-ways-to-get-more-lethal-aid-to-ukraine/ar-AAUjH92 |website=The Hill |access-date=26 February 2022 |date=25 February 2022}}</ref><ref>{{cite web |author-last1=Gould |author-first1=Joe |author-last2=Altman |author-first2=Howard |title=Pentagon reveals info on $200M military aid to Ukraine, including more Javelins |url=https://www.defensenews.com/congress/2022/01/25/200m-in-javelins-other-anti-armor-systems-grenade-launchers-and-more-to-ukraine-dod/ |website=Defense News |access-date=26 February 2022 |language=en |date=25 January 2022}}</ref> Ná die begin van die oorlog het [[België]],<ref name=clapsonbe>{{cite news |author-last=Clapson |author-first=Colin |date=26 February 2022 |title=Belgium sends weapons to Ukraine |url=https://www.vrt.be/vrtnws/en/2022/02/26/belgium-sends-weapons-to-ukraine/ |work=VRT |location=Brussels |access-date=26 February 2022}}</ref> [[Tsjeggië]],<ref name=cznlweapons>{{cite news |date=26 February 2022 |title=Czech Republic, Netherlands To Ship More Military Aid To Ukraine |url=https://www.rferl.org/a/czech-netherlands-military-aid-ukraine/31724987.html |work=Eesti Rahvusringhääling |location=Washington |access-date=26 February 2022}}</ref> [[Estland]],<ref name=errweapons>{{cite news |date=25 February 2022 |title=Estonia sending additional weapons, aid to Ukraine |url=https://news.err.ee/1608512402/estonia-sending-additional-weapons-aid-to-ukraine |work=ERR |location=Tallinn |access-date=26 February 2022}}</ref><ref>{{cite web |title=Portugal vai enviar armas para a Ucrânia |trans-title=Portugal will send weapons to Ukraine |url=https://www.publico.pt/2022/02/27/mundo/noticia/portugal-vai-enviar-armas-ucrania-1996989 |access-date=27 February 2022 |website=Público |language=pt}}</ref> [[Frankryk]], [[Griekeland]],<ref name="GreekMilitaryAid">{{cite web|url=https://www.ekathimerini.com/news/1178530/greece-to-send-defensive-military-equipment-to-ukraine/ |title=Greece to send defensive military equipment to Ukraine |website=Kathimerini |date=27 February 2022 |access-date=27 February 2022 |language=en}}</ref> [[Nederland]], [[Portugal]] en [[Brittanje]] aangekondig dat hulle nog wapens sal stuur om die Oekraïense weermag en regering te help verdedig.<ref name="Reuters_jensNatoSupport2502">{{cite news |title=NATO allies to provide more weapons to Ukraine, Stoltenberg says|url=https://www.reuters.com/world/europe/nato-allies-provide-more-weapons-ukraine-stoltenberg-says-2022-02-25/ |url-status=live |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20220226/https://www.reuters.com/world/europe/nato-allies-provide-more-weapons-ukraine-stoltenberg-says-2022-02-25/ |archive-date=26 February 2022 |access-date=25 February 2022 |work=Reuters}}</ref> Op 24 Februarie het [[Pole]] militêre voorraad afgelewer.<ref>{{cite web |title=Polska broń dla Ukrainy. Pierwsze transporty dotarły, kolejne w drodze |trans-title=Polish weapons for Ukraine. The first shipments have arrived, others are on their way |url=https://www.rp.pl/biznes/art35754421-polska-bron-dla-ukrainy-pierwsze-transporty-dotarly-kolejne-w-drodze |access-date=26 February 2022 |website=Rzeczpospolita |language=pl}}</ref> Terwyl sommige van die 30 lidlande van Navo wapens gestuur het, het Navo as organisasie dit nie gedoen nie.<ref name="Al Jazeera 2022">{{cite news|title=NATO to deploy thousands of commandos to nations near Ukraine |url=https://www.aljazeera.com/news/2022/2/25/nato-allies-to-provide-more-weapons-to-ukraine-stoltenberg-says |publisher=Al Jazeera |access-date=26 February 2022 |date=25 February 2022}}</ref> Op 26 Februarie het die Amerikaanse minister van buitelandse sake, [[Antony Blinken]], aangekondig dat hy $350&nbsp;miljoen se militêre hulp goedgekeur het, insluitende verskeie teenaanvalstelsels, wapens en ammunisie, lyfpantsers en verwante toerusting.<ref>{{cite web |author-first1=Adrienne |author-last1=Vogt |author-first2=Lauren |author-last2=Said-Moorhouse |author-first3=Jeevan |author-last3=Ravindran |author-first4=Peter |author-last4=Wilkinson |author-first5=Jessie |author-last5=Yeung |author-first6=Brad |author-last6=Lendon |author-first7=Steve |author-last7=George |author-first8=Meg |author-last8=Wagner |date=26 February 2022 |title=Blinken authorizes $350 million more in US military assistance to Ukraine |url=https://www.cnn.com/europe/live-news/ukraine-russia-news-02-26-22/h_a84870443012615e6811285f23d9c6fb |access-date=26 February 2022 |website=CNN |language=en}}</ref> Rusland beweer Amerikaanse [[Hommeltuig|hommeltuie]] het inligting aan die Oekraïense vloot verskaf om hulle te help om Russiese oorlogskepe in die Swartsee te teiken. Amerika ontken dit.<ref>{{cite web|author-first1=Nathan |author-last1=Hodge |author-first2=Vasco|author-last2=Cotovio|author-first3=Oren|author-last3=Lieberman|url=https://edition.cnn.com/europe/live-news/ukraine-russia-news-02-26-22/h_b669a7b9f3668b9579d3cb72c52647ac|date=26 February 2022|title=Pentagon denies Russia's claim that it's "highly likely" US used surveillance drones to help Ukrainian navy|website=CNN}}</ref> Ook [[Denemarke]], [[Swede]], [[Noorweë]] en [[Finland]] het intussen wapens aan Oekraïne gestuur. Buitelanders word ook betrek by die oorlog deur inisiatiewe soos die [[Inligtingstegnologie Leër van Oekraïne|IT-leër van Oekraine]], 'n vrywillige kuberoorlogvoeringsorganisasie wat aan die einde van Februarie 2022 geskep is om weerstand te bied teen die digitale indringing van Oekraïense inligting en die kuberruim ná die begin van die Russiese inval.<ref name="Reuters Article 1">{{cite news |last1=Schectman |first1=Joel |last2=Bing |first2=Christopher |title=EXCLUSIVE Ukraine calls on hacker underground to defend against Russia |url=https://www.reuters.com/world/exclusive-ukraine-calls-hacker-underground-defend-against-russia-2022-02-24/ |access-date=3 Maart 2022 |work=[[Reuters]] |date=25 Februarie 2022}}</ref><ref>{{cite news |last1=Todd |first1=Drew |title=Anonymous Hacking Group Targets Russian Government |url=https://www.secureworld.io/industry-news/anonymous-hacktivists-target-russia |access-date=3 Maart 2022 |date=25 Februarie 2022}}</ref> Daar is ook 'n [[Internasionale Legioen van die Territoriale Verdedigingsmag van Oekraïne]] of die Oekraïense Vreemdelegioen as 'n militêre eenheid van die Oekraïense territoriale magte, geskep deur die Oekraïense regering op versoek van president Wolodimir Zelenski met die doel om te veg teen die Russiese inval.<ref>{{cite web|url=https://foreignpolicy.com/2022/03/07/ukraines-foreign-legion-is-ready-for-battle/|title=Ukraine’s Foreign Legion Is Ready for Battle|first=Anchal|last=Vohra|work=Foreign Policy|date=7 Maart 2022}}</ref> ==Humanitêre gevolge== ===Vlugtelinge=== [[Beeld:Refugees from Ukraine at border posts in the west of the country.jpg|duimnael|220px|links|Vlugtelinge uit Oekraïne by 'n grenspos in die weste van die land.]] Vanweë die volgehou militêre opbou aan die Oekraïense grens het baie naburige lande en hulporganisasies hulle weke voor die inval begin voorberei vir 'n moontlike massamigrasie. Die Oekraïense departement van verdediging het in Desember 2021 voorspel dat tussen 3&nbsp;miljoen en 5&nbsp;miljoen mense dalk kan vlug.<ref>{{cite magazine|author-last=Aguilera |author-first=Jasmine |date=25 February 2022 |title=Russia's Invasion of Ukraine May Trigger a Refugee Crisis. Here's How the World Is Preparing |url=https://time.com/6150856/ukraine-refugees-russia-invasion-preparation/ |url-status=live |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20220226/https://time.com/6150856/ukraine-refugees-russia-invasion-preparation/ |archive-date=26 February 2022 |access-date=25 February 2022 |magazine=Time Magazine}}</ref> Op 24 Februarie het die regering van [[Letland]] 'n plan goedgekeur om sowat 10&nbsp;000 vlugtelinge uit Oekraïne te huisves,<ref>{{cite news |date=24 February 2022 |title=Latvia ready to take in Ukrainian refugees, visas for Russians to be suspended |publisher=Public Broadcasting of Latvia |url=https://eng.lsm.lv/article/politics/politics/latvia-ready-to-take-in-ukrainian-refugees-visas-for-russians-to-be-suspended.a445142/ |url-status=live |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20220226/https://eng.lsm.lv/article/politics/politics/latvia-ready-to-take-in-ukrainian-refugees-visas-for-russians-to-be-suspended.a445142/ |archive-date=26 February 2022 |access-date=24 February 2022}}</ref> en twee dae later het die eerste vlugtelinge begin aankom.<ref>{{cite news |author-first=Iveta |author-last=Čigāne |date=26 February 2022 |title=First Ukrainian refugees arrive in Latvia |publisher=Public Broadcasting of Latvia |url=https://eng.lsm.lv/article/society/society/first-ukrainian-refugees-arrive-in-latvia.a445412/ |url-status=live |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20220226/https://eng.lsm.lv/article/society/society/first-ukrainian-refugees-arrive-in-latvia.a445412/ |archive-date=26 February 2022 |access-date=26 February 2022}}</ref> Ana Revenco, die minister van binnelandse sake van [[Moldowa]], het op 25 Februarie gesê meer as 15&nbsp;800 Oekraïense burgers het die grens na dié land oorgesteek. Volgens [[Roemenië]] het sowat 10&nbsp;000 Oekraïners sedert die begin van die inval die grens met dié land oorgesteek, maar net 11 van hulle het om vlugtelingstatus aansoek gedoen.<ref>{{cite web |title=Almost 26,000 Ukrainian Refugees Have Arrived In Moldova, Romania Since Invasion |url=https://www.rferl.org/a/moldova-state-of-emergency-ukraine/31720351.html |url-status=live |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20220226/https://www.rferl.org/a/moldova-state-of-emergency-ukraine/31720351.html |archive-date=26 February 2022 |access-date=26 February 2022 |website=RadioLiberty |language=en}}</ref> [[Pole]] het [[Covid-19-pandemie|Covid-19-migrasiemaatreëls]] opgehef in afwagting van 'n vloed vlugtelinge.<ref>{{cite web |author-last1=Charlish |author-first1=Alan |author-last2=Ilie |author-first2=Luiza |title='I don't know what to do': fleeing Ukrainians start arriving in central Europe |url=https://www.reuters.com/world/europe/central-european-countries-prepare-receive-ukrainian-refugees-2022-02-24/ |website=Reuters |date=24 February 2022 |access-date=25 February 2022 |archive-date=25 February 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220225015837/https://www.reuters.com/world/europe/central-european-countries-prepare-receive-ukrainian-refugees-2022-02-24/ |url-status=live }}</ref> Op 26 Februarie het die Poolse minister Paweł Szefernaker gesê sowat 100&nbsp;000 vlugtelinge het Pole reeds sedert die begin van die inval binnegekom.<ref>{{cite news |title=Some 100,000 Ukrainians have entered Poland since war began-interior minister |url=https://www.reuters.com/world/europe/some-100000-ukrainians-have-entered-poland-since-war-began-interior-minister-2022-02-26/ |url-status=live |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20220226/https://www.reuters.com/world/europe/some-100000-ukrainians-have-entered-poland-since-war-began-interior-minister-2022-02-26/ |archive-date=26 February 2022 |access-date=26 February 2022 |work=Reuters |date=26 February 2022}}</ref> Ook [[Hongarye]]<ref>{{cite web|date=26 February 2022 |title=PM Orbán: Hungary 'Friendly Place' for Arrivals from Ukraine|url=https://hungarytoday.hu/pm-orban-hungary-friendly-arrivals-from-ukraine-conflict-swift/ |access-date=26 February 2022 |website=Hungary Today}}</ref> en [[Bulgarye]] ondervind 'n toeloop van vlugtelinge.<ref>{{cite news |title=A wave of refugees from Ukraine is coming to Bulgaria |url=https://www.europeantimes.news/2022/02/a-wave-of-refugees-from-ukraine-is-coming-to-bulgaria/ |url-status=live |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20220226/https://www.europeantimes.news/2022/02/a-wave-of-refugees-from-ukraine-is-coming-to-bulgaria/ |archive-date=26 February 2022 |access-date=26 February 2022 |work=The European Times |date=26 February 2022}}</ref> Op 27 Februarie het die VN se hoëkommissaris vir vlugtelinge gesê meer as 268&nbsp;000 mense het sedert die begin van die inval uit Oekraïne gevlug. Pole beweer van hulle het 77&nbsp;300 net op 26 Februarie na dié land gevlug.<ref>{{cite web |title=More than 368,000 flee war in Ukraine - UNHCR |url=https://www.rte.ie/news/world/2022/0227/1283298-ukraine-refugees/ |website=RTE |access-date=27 February 2022 |language=en |date=27 February 2022}}</ref> ===Aantygings van oorlogsmisdade=== [[Beeld:Ukrainian civilian killed during the Russian bombing of Chernihiv.jpg|thumb|220px|'n Oekraïense burgerlike wat gedood is tydens Russiese bomaavalle in Tsjernihif. Voor staan 'n babawaentjie.]] Kenners meen die inval in Oekraïne oortree die Handves van die Verenigde Nasies en is 'n aggressiemisdaad volgens die internasionale misdaadwet. Dié misdaad kan vervolg word.<ref name="OpinioJuris_aggression">{{cite news |date=4 February 2022 |title=A Reminder of the Importance of the Crime of Aggression: Considering the Situation of Russia and Ukraine |work=Opinio Juris |url=http://opiniojuris.org/2022/02/04/a-reminder-of-the-importance-of-the-crime-of-aggression-considering-the-situation-of-russia-and-ukraine/ |url-status=live |access-date=26 February 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220225114043/http://opiniojuris.org/2022/02/04/a-reminder-of-the-importance-of-the-crime-of-aggression-considering-the-situation-of-russia-and-ukraine |archive-date=25 February 2022}}</ref><ref name="Conversation_intl_law_powerless">{{cite news |author-last1=Guilfoyle |author-first1=Douglas |author-last2=McIntyre |author-first2=Juliette |author-last3=Paige |author-first3=Tamsin Phillipa |date=24 February 2020 |title=Is international law powerless against Russian aggression in Ukraine? No, but it's complicated |language=en |work=The Conversation |url=https://theconversation.com/is-international-law-powerless-against-russian-aggression-in-ukraine-no-but-its-complicated-177905 |url-status=live |access-date=26 February 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220225123605/https://theconversation.com/is-international-law-powerless-against-russian-aggression-in-ukraine-no-but-its-complicated-177905 |archive-date=25 February 2022}}</ref> Op 25 Februarie het [[Amnestie Internasionaal]] gesê dit het onomstootlike bewyse dat Rusland die internasionale humanitêre wet oortree het, en dat sommige van sy aanvalle oorlogsmisdade kan wees.<ref>{{cite news |author-last1=Churchman |author-first1=Laurie |title=Russia carrying out 'indiscriminate attacks' on civilian areas, says Amnesty |url=https://www.independent.co.uk/news/world/europe/russia-attacks-civilian-amnesty-ukraine-b2023362.html |url-status=live |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20220226/https://www.independent.co.uk/news/world/europe/russia-attacks-civilian-amnesty-ukraine-b2023362.html |archive-date=26 February 2022 |access-date=25 February 2022 |work=The Independent |date=25 February 2022}}</ref> Amnestie Internasionaal en Human Rights Watch het gesê Russiese magte het voor die voet aanvalle op burgerlike gebiede uitgevoer en onder meer hospitale getref.<ref>{{cite news |title=Ukraine: Russian military have carried out indiscriminate attacks – new expert analysis |url=https://www.amnesty.org.uk/press-releases/ukraine-russian-military-have-carried-out-indiscriminate-attacks-new-expert-analysis |url-status=live |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20220226/https://www.amnesty.org.uk/press-releases/ukraine-russian-military-have-carried-out-indiscriminate-attacks-new-expert-analysis |archive-date=26 February 2022 |work=Amnesty International |date=25 February 2022}}</ref><ref>{{cite news |title=Ukraine: Russian Cluster Munition Hits Hospital |url=https://www.hrw.org/news/2022/02/25/ukraine-russian-cluster-munition-hits-hospital |url-status=live |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20220226/https://www.hrw.org/news/2022/02/25/ukraine-russian-cluster-munition-hits-hospital |archive-date=26 February 2022 |access-date=26 February 2022 |work=Human Rights Watch |date=25 February 2022}}</ref> Volgens die goewerneur van [[Soemi-oblast]] is onder meer 'n kinderhuis en kindertuin in dié deelgebied getref. Daar was 'n beroep op die Internasionale Misdaadhof om die saak te ondersoek.<ref>{{cite news |author-last1=Wong |author-first1=Tessa |title=Ukraine live updates: Kyiv warned of toxic fumes after strike on oil depot |url=https://www.bbc.co.uk/news/live/world-europe-60542877?ns_mchannel=social&ns_source=twitter&ns_campaign=bbc_live&ns_linkname=621aff760ce87e491a0ed483%26Six%20civilian%20deaths%20reported%20in%20Okhtyrka%262022-02-27T04%3A50%3A56.609Z&ns_fee=0&pinned_post_locator=urn:asset:45681a06-c2fb-4d79-af43-7f69b49aae68 |access-date=27 February 2022 |work=[[BBC News]] |date=27 February 2022 |language=en-gb}}</ref> Op 1 Maart het president Zelenski gesê daar is bewyse dat burgerlike gebiede geteiken is in 'n Russiese bomaanval op Charkif vroeër dié dag. Hy het dit as 'n oorlogsmisdaad beskryf.<ref name="BBC_1march">{{cite news |title=Ukraine: Kharkiv attack was a war crime, says President Zelensky |url=https://www.bbc.co.uk/news/world-europe-60567162| url-status=live | archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20220301/https://www.bbc.co.uk/news/world-europe-60567162| archive-date=2022-03-01 |access-date=1 March 2022 |work=BBC News |date=1 March 2022}}</ref> ===Grieks-Russiese diplomatieke krisis=== 'n Diplomatieke krisis tussen [[Griekeland]] en Rusland het ontstaan nadat laasgenoemde se lugmag twee dorpe van Griekse minderhede naby Marioepol in Oekraïne gebombardeer en 10 Grieke gedood het. Griekeland het sterk protes aangeteken en die Russiese ambassadeur na die Griekse departement van buitelandse sake in [[Athene]] ontbied. Frankryk, Pole, Swede en ander lande het hulle meegevoel uitgespreek. Rusland het enige betrokkenheid ontken en beweer dit was die werk van die Oekraïense verregse militante groep die Azofbataljon. Athene het egter Moskou se bewering verwerp en aangekondig dit het bewyse van Russiese betrokkenheid.<ref>{{cite web|url=https://www.efsyn.gr/politiki/exoteriki-politiki/333846_ypex-ehoyme-apodeixeis-oti-oi-ellines-skotothikan-apo-rosika |trans-title=Greek Foreign Ministry: we have evidence that the Greeks were killed by Russian fire |title=ΥΠΕΞ: Έχουμε αποδείξεις ότι οι Έλληνες σκοτώθηκαν από ρωσικά πυρά |website=EfSyn |date=27 February 2022 |access-date=27 February 2022 |language=el}}</ref> Hierna het Griekeland se eerste minister, [[Kyriakos Mitsotakis]], aangekondig dat sy land verdedigingstoerusting en humanitêre hulp aan Oekraïne gaan verleen.<ref>{{cite web|url=https://www.aljazeera.com/news/2022/2/27/russian-air-strikes-in-ukraine-kills-10-greek-nationals-fm |title=Greece summons Russian envoy after bombing kills 10 nationals |website=Al Jazeera |date=27 February 2022 |access-date=27 February 2022 |language=en}}</ref><ref name="GreekMilitaryAid"/> ==Ongevalle en verliese== [[Beeld:Συνάντηση με ΥΠΕΞ Ουκρανίας D. Kuleba - Επίσκεψη σε Μνημείο πεσόντων υπερασπιστών Ουκρανίας (uncensored).jpg|thumb|Die muur van herinnering vir Oekraïense soldate wat in die Russies-Oekraïense Oorlog gesneuwel het.]] [[Beeld:Українські захисники розгромили ворожу БТГ на Донеччині за кілька годин 09.jpg|thumb|Russiese soldate wat gesterf het, lê langs ’n gepantserde voertuig met ’n [[Z (militêre simbool)|Z-merk]].]] Daar is al gesê Russiese en Oekraïense bronne oordryf albei die teenstander se ongevallegetalle en verklein hulle eie verliese om die moreel te handhaaf.<ref>{{cite web|url=https://theconversation.com/ukraine-war-casualty-counts-from-either-side-can-be-potent-weapons-and-shouldnt-always-be-believed-198894 |title=Ukraine war: casualty counts from either side can be potent weapons and shouldn't always be believed |publisher=The Conversation |date=1 February 2023 |first=Lily |last=Hamourtziadou }}</ref> Uitgelekte Amerikaanse dokumente meld "die aanmelding van te min ongevalle in die Russiese stelsel"<ref>{{cite news|url=https://www.bbc.com/news/world-europe-65260672 |first=Paul |last=Kirby |title=Ukraine war: Pentagon leaks reveal Russian infighting over death toll |work=BBC News |date=13 April 2023 }}</ref> en Russiese nuusagentskappe het grootliks opgehou om die Russiese dodetal te rapporteer.<ref name="fortune">{{Cite magazine |last=Meyer |first=David |date=14 March 2022 |title=Why is it so hard to get accurate death tolls in the Russia-Ukraine war? |url=https://fortune.com/2022/03/14/ukraine-russia-death-tolls-misinformation-find-your-own/ |magazine=Fortune |access-date=21 March 2022 }}</ref> Die getalle burgerlike en militêre sterftes kon weens die oorlogswanorde nie presies bepaal word nie.<ref> {{Cite news|last1=Khurshudyan |first1=Isabelle |last2=Witte |first2=Griff |date=26 February 2022 |title=Civilians are dying in Ukraine. But exactly how many remains a mystery. |newspaper=[[The Washington Post]] |url=https://www.washingtonpost.com/world/2022/02/26/ukraine-deaths-casualties/ |access-date=19 September 2023 }} Agence France-Presse (AFP) het berig nóg hy nóg onafhanklike konflikmonitors kon Russiese en Oekraïense bewerings oor vyandelike verliese verifieer en hulle het vermoed dit is oordryf.<ref>{{Cite news|date=13 April 2022 |title=Ukraine conflict death toll: what we know |agency=Agence France-Presse |work=France 24]] |url=https://www.france24.com/en/live-news/20220413-ukraine-conflict-death-toll-what-we-know |access-date=20 April 2022 }}</ref> In Oktober 2022 het die onafhanklike Russiese mediaprojek iStories, met verwysing na bronne na aan die Kremlin, berig meer as 90&nbsp;000 Russiese soldate is gedood, ernstig gewond of word vermis.<ref>{{Cite news|date=12 October 2022 |title=Russia's 'irrecoverable losses' in Ukraine: more than 90,000 troops dead, disabled, or AWOL |work=Meduza |url=https://meduza.io/en/news/2022/10/12/russia-s-irrecoverable-losses-in-ukraine-more-than-90-000-troops-dead-disabled-or-awol }}</ref> Zelenski het in Februarie 2026 gesê sowat 55&nbsp;000 Oekraïense soldate is op die slagveld gedood, en daarop gewys ’n beduidende aantal is ook amptelik as vermis in aksie aangemeld.<ref name="55k_reuters">{{Cite web|url=https://www.reuters.com/world/55000-ukrainian-soldiers-killed-battlefield-zelenskiy-tells-french-tv-2026-02-04/|title=Fifty-five thousand Ukrainian soldiers killed on battlefield, Zelenskiy tells French TV |work=Reuters }}</ref><ref name="55k_euronews">{{Cite web |date=2026-02-04 |title=Zelenskyy says 55,000 Ukrainian soldiers killed in Russian all-out war |url=https://www.euronews.com/2026/02/04/volodymyr-zelenskyy-55000-ukrainian-soldiers-killed-since-full-scale-invasion |access-date=2026-02-05 |website=euronews |language=en}}</ref> Hoewel gevegsterftes uit ’n verskeidenheid bronne afgelei kan word, onder meer uit [[satelliet]]beelde van militêre optrede, is dit moeiliker om burgerlike sterftes te meet. In Junie 2022 het die Oekraïense minister van verdediging aan CNN gesê tienduisende Oekraïners is dood, en hy het gehoop die dodetal is minder as 100&nbsp;000.<ref>{{Cite news|last1=Regan |first1=Helen |last2=Kottasová |first2=Ivana |last3=Haq |first3=Sana Noor |last4=Khalil |first4=Hafsa |last5=Vogt |first5=Adrienne |last6=Sangal |first6=Aditi |date=16 June 2022 |title=Tens of thousands have been killed since the invasion, says Ukrainian defense minister |work=[[CNN]] |url=https://edition.cnn.com/europe/live-news/russia-ukraine-war-news-06-16-22#h_255010f04309b11df83acfffc6a47042 |access-date=15 September 2022}}</ref> Teen Julie 2024 het ongeveer 20&nbsp;000 Oekraïners ledemate verloor.<ref>{{Cite web|last=Bennetts |first=Marc |date=25 June 2024 |title=Facing annihilation, the Ukrainian towns praying for Western reinforcements |url=https://www.thetimes.com/world/russia-ukraine-war/article/facing-annihilation-the-ukrainian-towns-praying-for-western-reinforcements-5xtvpxwtv |access-date=25 June 2024 |website=[[The Times]]}}</ref> Oekraïense amptenare meen minstens 25&nbsp;000 mense is in Marioepol gedood,<ref>{{Cite news|last=Yuhas |first=Alan |date=24 ACite ugust 2022 |titlThoands of Civilian Deaths and 6.6 Million Refugees: Calculating the Costs of War |work=[[The New York Times]] |url=https://www.nytimes.com/2022/08/24/world/europe/russia-ukraine-war-toll.html |access-date=20 September 2022 |issn=0362-4331}}</ref><ref>{{Cite news|last=Shandra |first=Alya |date=30 August 2022 |title=87,000 killed civilians documented in occupied Mariupol – volunteer |work=Euromaidan Press |url=https://euromaidanpress.com/2022/08/30/87000-killed-civilians-documented-in-occupied-mariupol-volunteer/ |access-date=20 September 2022}}</ref> en liggame is nog in September 2022 ontdek.<ref>{{Cite news|date=4 September 2022 |title=Mariupol: invaders don't bother to clear residential buildings of newly discovered bodies |url=https://www.ukrinform.net/rubric-ato/3564256-mariupol-invaders-dont-bother-to-clear-residential-buildings-of-newly-discovered-bodies.html |access-date=19 September 2023}}</ref> Die burgemeester het gesê meer as 10&nbsp;000 en moontlik 20&nbsp;000 burgerlikes is tydens die beleg van Marioepol dood. Hy het ook gesê Russiese magte het mobiele verassingstoerusting saamgebring toe hulle die stad binnegaan.<ref>{{Cite news|date=14 February 2023 |title='Terrible toll': Russia's invasion of Ukraine by the numbers |url=https://www.japantimes.co.jp/news/2023/02/14/world/russia-invasion-of-ukraine-numbers/ |access-date=26 September 2023 |work=The Japan Times}}</ref><ref>{{Cite web|title=At What Cost? The Economic and Human Costs of Russia's Invasion of Ukraine |url=https://www.cdhowe.org/public-policy-research/what-cost-economic-and-human-costs-russias-invasion-ukraine-0 |access-date=7 October 2023 |website=C.D. Howe Institute}}</ref> ’n Ondersoek deur Associated Press het aan die einde van 2022 beraam tot 75 000 burgerlikes is net in die Marioepolgebied dood.<ref>{{Cite news|date=23 December 2022 |title=Russia scrubs Mariupol's Ukraine identity, builds on death |url=https://apnews.com/article/russia-ukraine-war-erasing-mariupol-499dceae43ed77f2ebfe750ea99b9ad9 |access-date=1 October 2023 |work=AP News}}</ref>Tussen Maart 2022 en Februarie 2023 was daar minstens 8&nbsp;000 sterftes in Marioepol.<ref>{{Cite web|date=8 February 2024 |title="Our City Was Gone": Russia's Devastation of Mariupol, Ukraine |url=https://www.hrw.org/feature/russia-ukraine-war-mariupol/report |access-date=15 August 2025 |website=Human Rights Watch |language=en|page= 147}}</ref> Die Kantoor van die Verenigde Nasies se Hoë Kommissaris vir Menseregte was van mening die werklike aantal burgerlike ongevalle is aansienlik hoër as die getalle wat dit kon bevestig.<ref name="OHCHR sep">{{Cite web|date=25 September 2023 |title=Ukraine: Ukraine: civilian casualty update 24 September 2023 |url=https://www.ohchr.org/en/news/2023/09/ukraine-civilian-casualty-update-24-september-2023 |publisher=Office of the United Nations High Commissioner for Human Rights}}</ref> In die Russiese weermag het etniese minderhede buitensporig hoë ongevalle gely. In Oktober 2022 was die Russiese streke met die hoogste dodetalle [[Dagestan]], [[Tiwa]] en [[Boerjatië]], almal minderheidstreke. In Februarie 2024 was ses van die 10 Russiese streke met die hoogste sterftesyfers in Oekraïne in [[Siberië]] en die [[Russiese Verre Ooste|Verre Ooste]] geleë, en die voortgesette buitensporig hoë ongevalle onder etniese minderhede het ontleders genoop om te waarsku die situasie sal op lang termyn verwoestende gevolge vir hierdie gemeenskappe inhou.<ref name="g456">{{Cite web|last=Latypova |first=Leyla |title=2 Years Into Ukraine War, Russia's Ethnic Minorities Disproportionately Killed in Battle |website=The Moscow Times |date=17 May 2024 |url=https://www.themoscowtimes.com/2024/02/24/2-years-into-ukraine-war-russias-ethnic-minorities-disproportionately-killed-in-battle-a84170 |access-date=17 May 2024}}</ref> Ongeveer 1&nbsp;200 Russiese soldate is in Mei-Junie 2024 elke dag in Oekraïne gedood of gewond,<ref>{{cite news|title=Ukraine calls them meat assaults: Russia's brutal plan to take ground |url=https://www.bbc.com/news/articles/c80xjne8ryxo |work=BBC News |date=4 July 2024}}</ref> en teen November 2024 het dit tot 1&nbsp;500 gestyg, toe ongevalle op 45&nbsp;690 geraam is.<ref>{{Cite news|title=Russia is suffering record casualties as the West steps up support for Ukraine, and it may struggle to replace them |first=Tom |last=Porter |work=Business Insider |date=6 December 2024 |url=https://www.businessinsider.com/russia-will-struggle-to-replace-its-casualties-in-ukraine-isw-2024-12}}</ref> ''[[Newsweek]]'' het beraam die getal Russiese mans wat op die bloedigste dag in November dood is (1&nbsp;950) het die gemiddelde daaglikse manlike geboortesyfer in Rusland (1&nbsp;836) oorskry.<ref>{{cite news|work=Newsweek |title=Russia's Loss of Men in Ukraine Surpasses Daily Birth Rate |date=12 November 2024 |url=https://www.newsweek.com/russia-casualties-death-rate-birth-rate-ukraine-1984557}}</ref> Die Letland-gebaseerde nuusmedium Meduza het beraam tot 140&nbsp;000 Russiese soldate is teen Julie 2024 dood. In Desember 2025 het ’n ontleding deur die BBC aangedui Russiese ongevalle het vinniger toegeneem as op enige vorige tydstip tydens die inval, met 40% meer doodsberigte van soldate wat in Rusland in 2025 gepubliseer is as in 2024.<ref name="r579">{{cite web | last=Ivshina | first=Olga | title=Russia's losses in Ukraine rise faster than ever as US pushes for peace deal | website=BBC | date=30 December 2025 | url=https://www.bbc.com/news/articles/c62n922dnw7o | access-date=4 January 2026}}</ref> Die oorlog in Oekraïne en die gepaardgaande emigrasie, laer geboortesyfers en oorlogverwante ongevalle het die demografiese krisis in Rusland verder verdiep.<ref>{{cite news|title=Russia stares into population abyss as Putin sends its young men to die |url=https://www.telegraph.co.uk/business/2023/02/26/russia-stares-population-abyss-putin-sends-young-men-die/ |work=The Telegraph |date=26 February 2023}}</ref> Die Russiese inval het die dodelikste Europese oorlog sedert die [[Tweede Wêreldoorlog]] (1939-'45) geword.<ref>{{cite news|work=The New York Times |title=Enduring Mayhem: Images From Year 3 of the War in Ukraine |url=https://www.nytimes.com/2024/04/24/world/europe/images-ukraine-war-third-year.html |date=24 April 2024}}</ref> In Februarie 2025 het die Quincy-instituut vir Verantwoordelike Staatsmanskap ongevalle op 250&nbsp;000 geraam.<ref>{{cite web| title=The Ukraine War After Three Years: Roads Not Taken |first=Marcus |last=Stanley |date=19 February 2025| publisher=Quincy Institute for Responsible Statecraft |url=https://quincyinst.org/research/the-ukraine-war-after-three-years-roads-not-taken/#}}</ref> In September 2024 het ''[[The Wall Street Journal]]'' berig 'n miljoen Oekraïners en Russe is toe reeds gedood of gewond.<ref name="WSJ-Casualties">{{cite journal|url=https://www.wsj.com/world/one-million-are-now-dead-or-injured-in-the-russia-ukraine-war-b09d04e5 |first=Bojan |last=Pancevski |journal=[[The Wall Street Journal]] |date=17 September 2024 |title=One Million Are Now Dead or Injured in the Russia-Ukraine War |access-date=17 September 2024}}</ref> {|class="wikitable plainrowheaders" |+Bevestigde ongevalle |- ! scope="col" | ! scope="col" |Getalle ! scope="col" |Tyd ! scope="col" |Bron |- ! scope="row" |Oekraïense burgerlikes |'''16 874''' dood, '''51 273''' gewond |24 Februarie 2022 - <br>13 Augustus 2026 |United Nations<ref>{{Cite web|url=https://news.un.org/ru/story/2026/08/1468479|title=Мониторинговая миссия ООН: число жертв среди мирных украинцев в июле было самым высоким в период с марта 2022 года |publisher=Новости ООН|lang=ru |date=2026-08-13}}</ref> |- !scope="row"|Russiese burgerlikes |'''1 716''' dood (uitgesluit geannekseerde gebiede) |24 Februarie 2022 - <br>2 September 2026 |Nowaja Gazeta Europa<ref>{{Cite web|url=https://novayagazeta.eu/articles/2026/09/02/leto-2026-goda-stalo-rekordnym-po-chislu-pogibshikh-mirnykh-zhitelei-v-rossii|title=Лето 2026 года стало рекордным по числу погибших мирных жителей в России|lang=ru|website=Новая газета. Европа|date=2026-09-02}}</ref> |- !scope="row"|Oekraïense soldate |'''103 418''' dood (insluitend nievegtend), '''97 938''' vermis, '''11 618''' gevange geneem |24 Februarie 2022 - <br>4 September 2026 |UALosses project<ref name="UALosses">{{cite web|url=https://ualosses.org/en/soldiers/|title=Ukraine's losses in the war |website=UALosses |date=7 January 2026}}</ref><ref>{{cite web|title=Важкі цифри: як сприймати нові дані про військові втрати – DW – 27.02.2024 |url=https://www.dw.com/uk/vazki-cifri-ak-sprijnali-ukrainci-novi-dani-pro-vijskovi-vtrati/a-68381601 |access-date=25 May 2024 |website=dw.com |language=uk}}</ref> |- ! scope="row" |Russiese soldate<br/>(Russiese separatistemagte in Donbas uitgesluit) |'''243 674''' dood |24 Februarie 2022 - <br>4&nbsp;September 2026 |BBC News Russian en Mediazona<ref name="BBCMediazona">{{cite web |url=https://www.bbc.com/russian/articles/cgk5m01m52do |title=Исчезающие без приказа. Что стало с мобилизованными за четыре года войны |date=2026-09-04 |publisher=BBC |archive-url=https://web.archive.org/web/20260904082228/https://www.bbc.com/russian/articles/cgk5m01m52do |archive-date=2026-09-04 |url-status=live}}<br/>{{cite news|title=Russian casualties in Ukraine. Mediazona count, updated |work=Mediazona |url=https://en.zona.media/article/2022/05/11/casualties_eng |date=1 August 2025 |access-date=3 July 2026}}</ref> |- ! scope="row" |Russiese soldate<br/>(Russiese separatistemagte in Donbas|Donetsk & Loehansk uitgesluit) |'''21 000 - 23 500''' dood |24 Februarie 2022 - <br>30 September 2024 |BBC News Russian<ref name="BBCMediazona"/> |} ==Notas== {{Reflist|group=nota}} == Sien ook == * ''[[Russians at War]]'' * [[Oekraïense invalle in Wes-Rusland sedert Augustus 2024]] * [[Operasie Sinitsia]] * [[Oekraïense aanvalle op Russiese lugmagbasisse in Junie 2025|Operasie Spinnerak]] ==Verwysings== {{Verwysings|3}} ==Skakels== {{vertaaluit| taalafk = en | il = 2022 Russian invasion of Ukraine}} {{Normdata}} a6asdo2deb8pzwpq1aube256drtmtj0 0 389323 2974536 2965906 2026-10-01T15:51:14Z Oesjaar 7467 Sintaksfout 2974536 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Rotary International Headquarters.jpg|duimnael|regs|Die hoofkwartier van die internasionale Rotariër-beweging.]] Die '''Rotariër-beweging''', ‘n internasionale vereniging van sake- en beroepslui, is die wêreld se grootste liefdadigheidsvereniging. ==Doelstelling== Die oogmerke van die organisasie is om hoë etiese standaarde en die beginsel van goeie diens in alle beroepe te bevorder, sake- en beroepsmoraal te verbeter en tot diens van die samelewing te wees. Ook die ondersteuning van die plaaslike ekonomie is van belang. Die organisasie streef na die opbou van welwillendhied en vrede op aarde tussen mense en state. Daarom is hul leuse “''Diens bo eie belang''”, met die betekenis dat selfsug ondergeskik is aan die belang van die gemeenskap. Klubs neem slegs deel aan aktiwiteite waarby die samelewing baat vind. In noodsituasies help die klubs selfs met die verskaffing van skoon drinkwater en die bestryding van siektes. In baie gevalle word plaaslike skole en bejaardetehuise ondersteun. ==Lidmaatskap== Dit is ‘n vereniging vir sakelui en mense wat die professies beoefen. Lidmaatskap is op uitnodiging en aanvanklik was dit beperk tot mans. Elke lid van ‘n klub verteenwoordig ‘n ander beroep. Dus het ‘n spesifieke klub as lede slegs een loodgieter, een prokureur, een boer, een motorwerktuigkundige, een chirurg, een meubelmaker, ens. Lidmaatskap is oop vir alle mense sonder om te let na opleidingsvlak, ras, religieuse en politieke oortuiging, velkleur, ens. Gewoonlik kom die klub weekliks vir ‘n middagete byeen waarna ‘n aktuele saak bespreek word. Vergaderings vind plaas tussen gelykes in ‘n gees van wedersydse vertroue. Dit is ‘n sekulêre organisasie en neem nie deel aan godsdienstige en politieke aktiwiteite nie. Wêreldwyd is daar ongeveer 1,2 miljoen Rotariërs en in Afrika bestaan daar sowat 1500 klubs. ‘n Lid van 'n klub het toegang tot alle ander klubs in die wêreld. ==Bekendste lede== Die bekendste lewende lede is * [[Bill Gates]] * [[Kamala Harris]] * [[George W. Bush]] ==Geskiedenis== Advokaat Paul P. Harris (1878-1947) het die eerste klub in 1905 in [[Chicago]] gestig. Kort daarna word ander klubs in die [[VSA]] gevestig. En dit is gevolg deur klubs in [[Groot-Brittanje]]. In 1910 ontwikkel die organisasie tot '''Rotary International'''. ==Suid-Afrika== In November 1920 het Rotary International die Amerikaners Edward C. Fisher en Perry J. Stevenson na Suid Afrika gestuur om die lewensvatbaarheid van ‘n klub hier te ondersoek. Hulle vergader hierna in Februarie 1921 met die Brit William Campbell en die Suid-Afrikaners C.F. Derham, Arthur Y. Smith en eerw. F. Harrison om die saak te bespreek. Op 1 Julie is die eerste klub in die land in [[Johannesburg]] formeel gestig met Hubert Hoskin as die eerste voorsitter. ==Bibliografie== *findmyrotary.co.za [[Kategorie:Suid-Afrikaanse organisasies]] {{Normdata}} 36oxymadv5zadbk6o4t4a7il3rosvps 3 389994 2974509 2971024 2026-10-01T14:04:14Z MediaWiki message delivery 55541 /* Translation notification: Community Wishlist/FAQ */ nuwe afdeling 2974509 wikitext text/x-wiki == Translation notification: Event:Open Heritage-Wikidata Contest == Hello Tumbuka Arch, You are receiving this notification because you signed up as a translator to chiTumbuka on Meta-Wiki. The page [[:metawikipedia:Event:Open Heritage-Wikidata Contest|Event:Open Heritage-Wikidata Contest]] is available for translation. You can translate it here: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Event%3AOpen+Heritage-Wikidata+Contest&language=tum&action=page&action_source=translation_notification translate to chiTumbuka] The priority of this page is medium. The deadline for translating this page is 2026-08-15. <div lang="en" class="mw-content-ltr">Hello, We are looking forward to translating this page. We highly appreciate your support Best</div> Your help is greatly appreciated. Translators like you help Meta-Wiki to function as a truly multilingual community. To unsubscribe or to change your notification preferences for translations, please visit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup Special:TranslatorSignup]. Thank you! Meta-Wiki translation coordinators‎, 18:54, 10 Augustus 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:SanBonne@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Translation notification: Wiki Academy, Bejoy Narayan Mahavidyalaya == Hello Tumbuka Arch, You are receiving this notification because you signed up as a translator to chiTumbuka on Meta-Wiki. The page [[:metawikipedia:Wiki Academy, Bejoy Narayan Mahavidyalaya|Wiki Academy, Bejoy Narayan Mahavidyalaya]] is available for translation. You can translate it here: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wiki+Academy%2C+Bejoy+Narayan+Mahavidyalaya&language=tum&action=page&action_source=translation_notification translate to chiTumbuka] <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Your help is greatly appreciated. Translators like you help Meta-Wiki to function as a truly multilingual community. To unsubscribe or to change your notification preferences for translations, please visit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup Special:TranslatorSignup]. Thank you! Meta-Wiki translation coordinators‎, 21:53, 31 Augustus 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Borhan@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Translation notification: Bengali Wikipedia == Hello Tumbuka Arch, You are receiving this notification because you signed up as a translator to chiTumbuka on Meta-Wiki. The page [[:metawikipedia:Bengali Wikipedia|Bengali Wikipedia]] is available for translation. You can translate it here: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Bengali+Wikipedia&language=tum&action=page&action_source=translation_notification translate to chiTumbuka] The priority of this page is medium. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Your help is greatly appreciated. Translators like you help Meta-Wiki to function as a truly multilingual community. To unsubscribe or to change your notification preferences for translations, please visit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup Special:TranslatorSignup]. Thank you! Meta-Wiki translation coordinators‎, 11:15, 17 September 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Borhan@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Translation notification: Event:Wiki Loves Peace == Hello Tumbuka Arch, You are receiving this notification because you signed up as a translator to chiTumbuka on Meta-Wiki. The page [[:metawikipedia:Event:Wiki Loves Peace|Event:Wiki Loves Peace]] is available for translation. You can translate it here: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Event%3AWiki+Loves+Peace&language=tum&action=page&action_source=translation_notification translate to chiTumbuka] The priority of this page is medium. The deadline for translating this page is 2026-09-30. <div lang="en" class="mw-content-ltr">Hello there! I hope this message finds you well. I am Raydann, Wikimedian in Residence at the United Nations Office for Disarmament Affairs (UNODA), and organizer of Wiki Loves Peace. I would like to kindly ask for help with translating Wiki Loves Peace into additional languages. As the campaign is intended to be a global initiative, having multiple languages will be important in helping communities around the world learn about the campaign and participate in it. If you have some time to spare, I would be very grateful if you could help translate the campaign pages and messages into your language. Thank you very much!</div> Your help is greatly appreciated. Translators like you help Meta-Wiki to function as a truly multilingual community. To unsubscribe or to change your notification preferences for translations, please visit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup Special:TranslatorSignup]. Thank you! Meta-Wiki translation coordinators‎, 21:29, 19 September 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Raydann@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Translation notification: Event:Wiki Loves Peace == Hello Tumbuka Arch, You are receiving this notification because you signed up as a translator to chiTumbuka on Meta-Wiki. The page [[:metawikipedia:Event:Wiki Loves Peace|Event:Wiki Loves Peace]] is available for translation. You can translate it here: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Event%3AWiki+Loves+Peace&language=tum&action=page&action_source=translation_notification translate to chiTumbuka] The priority of this page is high. The deadline for translating this page is 2026-10-01. <div lang="en" class="mw-content-ltr">Dear Wikimedia Translators, I hope this message finds you well. My name is Raydann, and I'm the Wikimedian-in-Residence at the United Nations Office for Disarmament Affairs (UNODA), and the organizer of Wiki Loves Peace. I recently submitted a CentralNotice banner request for Wiki Loves Peace, and the banner text is now ready for translation. The content consists of only two short sentences, so completing a translation should require just a few minutes of your time. I would be very grateful if you could help translate the page into as many languages as possible. Your support will help make the campaign accessible to communities around the world and encourage more participation. Please use this link to start translating: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&amp;group=Centralnotice-tgroup-Wiki_Loves_Peace The text to be translated is: "Wiki Loves Peace 2026", "Share the world's stories of peace. Upload your pictures now!" Thank you very much for your time &amp; effort. Best regards, Raydann </div> Your help is greatly appreciated. Translators like you help Meta-Wiki to function as a truly multilingual community. To unsubscribe or to change your notification preferences for translations, please visit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup Special:TranslatorSignup]. Thank you! Meta-Wiki translation coordinators‎, 20:45, 26 September 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Raydann@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Translation notification: Community Wishlist/FAQ == Hello Tumbuka Arch, You are receiving this notification because you signed up as a translator to chiTumbuka on Meta-Wiki. The page [[:metawikipedia:Community Wishlist/FAQ|Community Wishlist/FAQ]] is available for translation. You can translate it here: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Community+Wishlist%2FFAQ&language=tum&action=page&action_source=translation_notification translate to chiTumbuka] The priority of this page is medium. The deadline for translating this page is 2026-10-05. <div lang="en" class="mw-content-ltr">The new Community Wishlist is progressively updated. Several pages have been updated, the most important one being [[Community Wishlist/FAQ|the FAQ]]. You can also help, by translating [[Community Wishlist|the main page]]. Both pages are now stable. [[user:Trizek (WMF)|Trizek_(WMF)]] is you point of contact if you have any question regarding these translations. </div> Your help is greatly appreciated. Translators like you help Meta-Wiki to function as a truly multilingual community. To unsubscribe or to change your notification preferences for translations, please visit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup Special:TranslatorSignup]. Thank you! Meta-Wiki translation coordinators‎, 14:04, 1 Oktober 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Trizek (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> s67digovlglkefnj6o55c38xk4f26o0 0 390004 2974659 2901513 2026-10-01T22:58:00Z InternetArchiveBot 131157 Red 0 verwysing(s) en merk 1 as dood.) #IABot (v2.0.9.6 2974659 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox |name = Kawa |image =Starr 070515-7054 Piper methysticum.jpg |image_caption = Die blare van ''Piper methysticum''. |genus = Piper |species = methysticum |authority = [[Georg Forster|G.Forst.]] }} '''Kawa''' (''Piper methysticum''; [[Latyn]] vir "peper" en [[Grieks]] vir "bedwelmende") is 'n plant van die [[Pasifiese Eilande]].<ref name="mwd">{{cite web|title=Kava|date=2018|publisher=Merriam–Webster Online Dictionary|url=https://www.merriam-webster.com/dictionary/kava}}</ref> Die naam ''kawa'' kom van [[Tongaans]] en Marquesaans en beteken "bitter";<ref name="mwd" /> ander name sluit in ''ʻawa'' ([[Hawais]]),<ref>{{cite web|url=http://wehewehe.org/gsdl2.85/cgi-bin/hdict?a=d&d=D1669|title=Nā Puke Wehewehe ʻŌlelo Hawaiʻi|website=wehewehe.org|access-date=22 December 2017}} {{Dooie skakel|date=Oktober 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ''ʻava'' ([[Samoaans]]),<ref>Fitisemanu, Jacob (2007) [http://content.lib.utah.edu/utils/getfile/collection/wc-ir/id/8/filename/7 ''Samoan social drinking: perpetuation and adaptation of ʻAva ceremonies in Salt Lake County, Utah''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161114191103/http://content.lib.utah.edu/utils/getfile/collection/wc-ir/id/8/filename/7 |date=14 November 2016 }} B. A. Thesis, Westminster College p. 2.</ref> ''yaqona'' of ''yagona'' ([[Fidjiaans]]),<ref>{{cite web|url=http://www.fijiembassy.be/index.php?page_in=yaqona|title=Embassy of the Republic of Fiji|website=www.fijiembassy.be|access-date=22 December 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20180610162905/http://www.fijiembassy.be/index.php?page_in=yaqona|archive-date=10 June 2018|url-status=dead}}</ref> ensovoorts. Kawa word gebruik vir sy kalmerende uitwerking in kulture dwarsdeur die [[Stille Oseaan]]. Die [[wortel]] van die plant word gebruik om 'n drankie te maak met kalmerende, verdowende en euforiese eienskappe. Die aktiewe bestanddele word kawaloktone genoem.<ref name="wang">{{cite journal|pmc=4325077|year=2013|last1=Wang|first1=J|title=Kavalactone content and chemotype of kava beverages prepared from roots and rhizomes of Isa and Mahakea varieties and extraction efficiency of kavalactones using different solvents|journal=Journal of Food Science and Technology|volume=52|issue=2|pages=1164–1169|last2=Qu|first2=W|last3=Bittenbender|first3=H. C|last4=Li|first4=Q. X|doi=10.1007/s13197-013-1047-2|pmid=25694734}}</ref> Die [[Wêreldgesondheidsorganisasie]] meen die matige gebruik van kawa in sy tradisionele vorm, dus as 'n watergebaseerde suspensie van kawawortels, hou 'n "aanvaarbaar lae vlak van gesondheidsrisiko" in.<ref name="fao-who">{{cite web|title=Kava: a review of the safety of traditional and recreational beverage consumption|date=2016|publisher=Food and Agriculture Organization of the United Nations and World Health Organization, Rome, Italy|url=http://www.fao.org/3/a-i5770e.pdf}}</ref> Kawa-ekstrakte gemaak met organiese oplosmiddels en kawa van swak gehalte hou 'n groter risiko in, insluitende van lewerskade.<ref name="fao-who" /><ref name="Kuchta 1647–1653">{{Cite journal|last1=Kuchta|first1=Kenny|last2=Schmidt|first2=Mathias|last3=Nahrstedt|first3=Adolf|date=2015-12-01|title=German Kava Ban Lifted by Court: The Alleged Hepatotoxicity of Kava (Piper methysticum) as a Case of Ill-Defined Herbal Drug Identity, Lacking Quality Control, and Misguided Regulatory Politics|journal=Planta Medica|volume=81|issue=18|pages=1647–1653|doi=10.1055/s-0035-1558295|issn=1439-0221|pmid=26695707}}</ref> ==Verwysings== {{Verwysings|2}} ==Skakels== {{Wikispecies-inlyn|Piper methysticum}} {{vertaaluit| taalafk = en | il = Kava}} {{Normdata}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Stille Oseaan]] [[Kategorie:Dwelms]] [[Kategorie:Medisinale plante]] [[Kategorie:Drank]] inrrby48oga4oug15vga5lxbn2ve700 0 390191 2974581 2899347 2026-10-01T18:58:12Z Carsten Steger 136025 Aerial image of Texel inserted. 2974581 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Nedersetting |amptelike_naam = Texel |ander_naam = |inheemse_naam = Tessel |nedersetting_tipe = Munisipaliteit |bynaam = |slagspreuk = |translit_taal1 = |translit_taal1_tipe = |translit_taal1_inligting = |translit_taal2 = |translit_taal2_tipe = |translit_taal2_inligting = |beeld_stadsilhoeët = Aerial image of Texel (view from the southwest).jpg |beeldgrootte = 250px |beeldbyskrif = |beeld_vlag = Texel flag.svg |vlaggrootte = |vlagskakel = |beeld_seël = |seëlskakel = |seëlgrootte = |beeld_skild = Texel wapen.svg |skildskakel = |skildgrootte = |beeld_leë_embleem = |leë_embleemtipe = |leë_embleemgrootte = |leë_embleemskakel = |beeld_kaart = Map - NL - Municipality code 0448 (2014).png |kaartgrootte = |kaartbyskrif = Ligging van Texel in Noord-Holland-provinsie |beeld_kaart1 = Gem-Texel-OpenTopo.jpg |kaartgrootte1 = |kaartbyskrif1 = Kaart van Texel-munisipaliteit |beeld_punt_kaart = |puntkaartgrootte = |puntkaartbyskrif = |punt-x = |punt-y = |duimdrukkerkaart = |duimdrukkeretiketposisie = |duimdrukkerkaartgrootte = |duimdrukkerkaartbyskrif = |onderafdelingtipe = [[Land]] |onderafdelingnaam = {{vlag|Nederland}} |onderafdelingtipe1 = [[Provinsies van Nederland|Provinsie]] |onderafdelingtipe2 = |onderafdelingtipe3 = |onderafdelingtipe4 = |onderafdelingnaam1 = [[Lêer:Flag of North Holland.svg|22px]] [[Noord-Holland]] |onderafdelingnaam2 = |onderafdelingnaam3 = |onderafdelingnaam4 = |regeringvoetnotas = |regeringstipe = |leiertitel = Burgemeester |leiernaam = Rob van der Zwaag ([[CDA]]) |leiertitel1 = |leiertitel2 = |leiertitel3 = |leiertitel4 = |leiernaam1 = |leiernaam2 = |leiernaam3 = |leiernaam4 = |stigtingstitel = Opgerig in |stigtingsdatum = |stigtingstitel2 = |stigtingsdatum2 = |stigtingstitel3 = |stigtingsdatum3 = |eenheidvoorkeur = |oppervlakvoetnotas = |oppervlakgroottes = |oppervlak_totaal_km2 = 463,16 |oppervlak_land_km2 = 162,00 |oppervlak_water_km2 = 301,16 |oppervlak_totaal_myl2 = |oppervlak_land_myl2 = |oppervlak_water_myl2 = |oppervlak_water_persent = |oppervlak_stedelik_km2 = |oppervlak_stedelik_myl2 = |oppervlak_metro_km2 = |oppervlak_metro_myl2 = |oppervlak_leeg1_titel = |oppervlak_leeg1_km2 = |oppervlak_leeg1_myl2 = |oppervlak_leeg2_titel = |oppervlak_leeg2_km2 = |oppervlak_leeg2_myl2 = |hoogtevoetnotas = |hoogte_m = |hoogte_voet = |koördinaattipe = |koördinate = {{Koördinate|53|3|N|4|48|O|aansig=inlyn,titel}} |bevolking_soos_op = |bevolkingnotas = |bevolking_totaal = 13690 |bevolkingsdigtheid_km2 = 85 |bevolkingsdigtheid_myl2 = |bevolking_metro = |bevolkingsdigtheid_metro_km2 = |bevolkingsdigtheid_metro_myl2 = |bevolking_stedelik = |bevolkingsdigtheid_stedelik_km2 = |bevolkingsdigtheid_stedelik_myl2 = |bevolking_leeg1_titel = |bevolking_leeg1 = |bevolkingsdigtheid_leeg1_km2 = |bevolkingsdigtheid_leeg1_myl2 = |bevolking_leeg2_titel = |bevolking_leeg2 = |bevolkingsdigtheid_leeg2_km2 = |bevolkingsdigtheid_leeg2_myl2 = |bevolkingnota = 1 Januarie 2022 |tydsone = IST |utcafset = +1 |tydsone_DST = IDT |uctafset_DST = +2 |poskodetipe = Poskode |poskode = 1791–1797 |skakelkode = 0222 |leë_naam = Bestuurlike sentrum |leë_inligting = [[Den Burg]] |leë1_naam = |leë1_inligting = |leë2_naam = |leë2_inligting = |leë3_naam = |leë3_inligting = |leë4_naam = |leë4_inligting = |leë5_naam = |leë5_inligting = |voetnotas = |webwerf = [https://www.texel.nl/ www.texel.nl] }} '''Texel''' ([[Tessels]]:<ref>Tessels is 'n [[Wes-Fries (streektaal)|Wes-Friese streektaal]].</ref> ''Tessel'') is 'n [[munisipaliteit]] in die provinsie [[Noord-Holland]] in die noordweste van [[Nederland]] en 'n eiland in die [[Waddesee]]. Die administratiewe setel is in [[Den Burg]]. Texel is die grootste [[Wes-Friese Eilande|Nederlandse Waddesee-eiland]]. Die eiland het oorspronklik uit twee eilande bestaan, Eierland in die noorde en Texel in die suide. Texel was baie belangrik as laaiplek ten tyde van die [[VOC]], omdat die [[Suidersee]] (natuurlik ook voor die drooglegging en verpoldering) te vlak vir 'n gelaaide skip was. Die (leë) skepe sou eers vanuit [[Amsterdam]] vertrek, daarna anker gooi by die diepwaterkant van dié sanderige eiland. Die vrag sou reeds in die pakhuise op Texel wag. Die vrag word gelaai, die boeke nagegaan - en die skip vertrek. Indien dinge voorspoedig verloop, sou die skip oor 'n jaar en 'n half terugkeer. Net buitekant Texel was drie boeie in die see geanker. Sodra die uitgaande skip die tweede boei verbygesteek het, het die reis en die bemanning se soldy amptelik begin.<ref>Sleigh, D. 1978. Die uitvaart. In: ''Jan Kompanjie: die wêreld van die Verenigde Oos-Indiese Kompanjie.'' Kaapstad: Tafelberg, pp. 38-39.</ref> Suidwes van die eiland Texel lê die sandplaat Noorderhaaks (ook Razende Bol genoem) met 'n oppervlak van 7 km², wat ook aan die munisipaliteit behoort. Die eiland se hoogste punt is 15 m hoog. == Plekke == Dorpies: {{Col-begin |width=50%}} {{Col-break}} * De Cocksdorp * De Koog * De Waal * Den Burg {{Col-break}} * Den Hoorn * Oosterend * Oudeschild {{Col-end}} Gehuggies: {{Col-begin |width=50%}} {{Col-break}} * Bargen * De Nes * De Westen * Dijkmanshuizen * Driehuizen * Harkebuurt * Het Noorden * 't Horntje {{Col-break}} * Midden-Eierland * Molenbuurt * Nieuweschild * Noord Haffel * Noorderbuurt * Ongeren * Oost * Spang {{Col-break}} * Spijkdorp * Tienhoven * Westergeest * Westermient * Zevenhuizen * Zuid-Eierland * Zuid Haffel {{Col-end}} == Naburige munisipaliteite == {{Naburige munisipaliteite | Noordwes= | Noord= | Noordoos= [[Vlieland]] ([[Friesland|FR]]) | Wes= | TEXTORPICTURE= | Oos= [[Harlingen]] ([[Friesland|FR]]) | Suidwes= | Suid= [[Den Helder]] | Suidoos= [[Hollands Kroon]] }} == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == * [https://www.texel.nl/ Amptelike webwerf] * [https://www.plaatsengids.nl/texel Plaatsengids] (beskrywing) * [https://allecijfers.nl/gemeente/texel/ AlleCijfers] (statistiek) {{Saadjie}} {{Waddesee-eilande}} {{Munisipaliteite in Noord-Holland}} {{Normdata}} [[Kategorie:Munisipaliteite in Noord-Holland]] [[Kategorie:Eilande in die Nederlandse Waddesee]] 089bo7885rd0qv9189q67oxpm9gdj2t 0 391401 2974624 2964908 2026-10-01T20:48:31Z Jcb 223 2974624 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas musikale komposisie |name=Symphonie Nr. 3 in E{{music|mol}}-majeur |subtitle=''{{Lang|it|Sinfonia Eroica}}'' |composer=[[Ludwig van Beethoven]] |Image=Eroica Beethoven title.jpg |image_upright=1.2|Alt= |Caption=Die voorblad van die oermanuskrip wat duidelik wys met hoeveel drif Beethoven die toewyding daarvan aan [[Napoleon]] uitgekrap het. |Catalogue=[[Opus number|Op.]] 55 |Style=[[Klassieke periode (musiek)|Klassieke periode]]|Dedication= |Composed=1802–1804 |Performed=7 April 1804, Wene, Oostenryk|Published=|Movements=Vier|Scoring=}}{{Listen|type=music|filename=Beethoven SymphonyNo.3Eroica LudwigVanBeethoven-SymphonyNo.3InEFlatMajorEroicaOp.55-01-AllegroConBrio.ogg|title=I. Allegro con brio (15:12)|description=|filename2=Beethoven SymphonyNo.3Eroica LudwigVanBeethoven-SymphonyNo.3InEFlatMajorEroicaOp.55-02-MarciaFunebreAdagioAssai.ogg|title2=II. Marcia funebre: Adagio assai (15:29)|description2=|filename3=Beethoven SymphonyNo.3Eroica LudwigVanBeethoven-SymphonyNo.3InEFlatMajorEroicaOp.55-03-ScherzoAllegroVivace.ogg|title3=III. Scherzo: Allegro vivace (5:49)|description3=|filename4=Beethoven SymphonyNo.3Eroica LudwigVanBeethoven-SymphonyNo.3InEFlatMajorEroicaOp.55-04-FinaleAllegroMolto.ogg|title4=IV. Finale: Allegro molto (11:45)|description4=All files courtesy of [[Musopen]] }} Die '''Derde simfonie''' in E-mol-majeur, Opus 55, (in Italiaans die '''''Sinfonia Eroica''''') is 'n [[simfonie]] in vier bewegings deur [[Ludwig van Beethoven]]. Die ''Eroica-''simfonie is een van Beethoven se mees gevierde werke. Dit is 'n grootskaalse komposisie wat die begin van Beethoven se kreatiewe middelperiode ingelui het.<ref>''The Symphony'', ed. Ralph Hill, Pelican Books (1949), p. 99.</ref><ref>Symphony No. 6 in F Major, Op. 68 ''Pastorale'' (Schott), ed. Max Unger, p. vi.</ref> Die werk is hoofsaaklik in 1803 en 1804 gekomponeer en het die grense van vorm, lengte, harmonie en emosionele en moontlik kulturele inhoud versit. Daarom word dit wyd beskou as 'n belangrike baken in die oorgang tussen die Klassieke en die Romantiese era. Dit word ook gereeld beskou as die eerste romantiese simfonie. == Instrumentasie == Die ''Eroica'' is getoonset vir twee [[Fluit|fluite]], twee [[Hobo|hobo's]], twee [[Klarinet|klarinette]] in B-mol, twee [[Fagot|fagotte]], drie [[Horing (blaasinstrument)|horings]] (die eerste in E-mol, C en F; die tweede in E-mol en C; en die derde in E-mol), twee [[Trompet|trompette]] in E-mol en C, [[Keteltrom|timpani]] in E-mol en B-mol (in die eerste, derde en vierde bewegings) en in C en G (in die tweede beweging), en [[strykers]]. == Vorm == I. Allegro con brio (12–18 minute lank) in E-mol-majeur II. Marcia finebre: Adagio assai (14–18 minute lank) in C-mineur III. Scherzo: Allegro vivace (5–6 minute lank) in E-mol-majeur IV. Finale: Allegro molto (10–14 minute lank) in E-mol-majeur{{Ordered list|[[Tempo#Italian tempo markings|Allegro con brio]] (12–18 min.) ([[E-flat major|E{{music|flat}} major]])|[[Funeral march|Marcia funebre]]: [[Tempo#Italian tempo markings|Adagio assai]] (14–18 min.) ([[C minor]])|[[Scherzo]]: Allegro vivace (5–6 min.) (E{{music|flat}} major)|[[Finale (music)|Finale]]: Allegro molto (10–14 min.) (E{{music|flat}} major)|type=upper-roman}} Afhangend van die styl van die dirigent en/of die herhaling in die eksposisie in die eerste beweging plaasvind, wissel uitvoeringstyd van 41 tot 56 minute. === I. Allegro con brio === Die eerste beweging, in 3/4-tyd, is in sonatevorm, met tipiese uitvoerings wat tussen 12 en 18 minute duur, afhangende van die interpretasie en of die herhaling van die eksposisie gespeel word. Anders as die langer inleidings van Beethoven se eerste twee simfonieë, begin dié beweging met twee groot E-mol-majeurakkoorde, gespeel deur die hele orkes, wat die tonaliteit van die beweging bepaal. Die dirigent Kenneth Woods het opgemerk dat die openingsbeweging van ''Eroica'' geïnspireer is deur en gebaseer is op die model van Mozart se 39ste simfonie (KV 543, ook in E-mol-majeur) en dat dit vele kenmerke deel met dié simfonie wat die ''Eroica'' een en 'n half dekade voorafgaan.<ref>Kenneth Woods. 2016. ''[[Explore the Score – Beethoven: Symphony No. 3 in E-flat major, Opus 55]]''[http://kennethwoods.net/blog1/2016/02/27/explore-the-score-beethoven-symphony-no-3-in-e-flat-major-opus-55-sinfonica-eroica/ ,] Sinfonica eroica, 27 Januarie.</ref> ==== Eksposisie ==== Die eksposisie begin met die [[Tjello|tjello's]] wat die eerste tema bekendstel. In die vyfde maat van die melodie (maat 7) word 'n chromatiese noot (C#) gebruik, wat die harmoniese spanning in die werk teweegbring. Die melodie word afgesluit deur die eerste [[Viool|viole]] wat 'n gesinkopeerde reeks G's speel (wat 'n drietoon met die C# van die tjello's vorm). Die eerste tema word dan weer deur die verskillende instrumente gespeel. Die modulasie na die dominante sleutel van B♭ verskyn vroeg (maat 42–44).<ref name="cooper2008">[[Barry Cooper (musicologist)|B, Cooper]]. 2008. ''Beethoven.'' Oxford: Oxford University Press.</ref>^:140 In die tradisionele ontleding word dit gevolg deur drie (of twee, volgens sommige denkskole oorgangstemas wat die omvang van die eksposisie beduidend uitbrei – 'n liriese, afwaartse motief (maat 45–56), 'n opwaartse toonleermotief (maat 57–64) en 'n deel wat met vinnige afwaartse patrone in die viole begin (maat 65–82). Dit lei uiteindelik tot 'n liriese tweede tema (maat 83), wat ongewoon laat is<ref name=":0">Grove, G. 1896. ''Beethoven and his Nine Symphonies'' . London: Novello and Co. Beskikbaar by [[scores:Beethoven_and_His_Nine_Symphonies_(Grove,_George)|IMSLP]](besoek op 27 Augustus 2020).</ref>^:61. Hierna word die tweede helfte van die tema uiteindelik tot 'n luide melodie uitgebou (maat 109) wat gebruik maak van die vroeëre afwaartse motief (maat 113). Die eksposisie bereik 'n hoogtepunt wanneer die musiek deur ses opeenvolgende [[Dinamika (musiek)|sforzando-]]<nowiki/>akkoorde (maat 128–131) onderbreek word. Later, ná die eindakkoorde van die eksposisie (maat 144–148), keer die hooftema terug in 'n kort kodetta (maat 148), wat dan na die herhaling of ontwikkeling oorgaan. Volgens 'n alternatiewe ontleding begin die tweede tema vroeër reeds met die liriese afwaartse motief in maat 45. Volgens dié benadering kom die tradisionele harmoniese progressie van die eksposisie in maat 82 tot 'n einde, wanneer 'n nuwe liriese tema in maat 83 'n uitbreiding begin. Dié patroon stem ooreen met die patroon wat later in die ontwikkeling gevind word waar die klimaks 'n nuwe liriese tema inlei wat in detail uitgebrei word. Boonop word die afwaartse motief (maat 45) in die volgende deel beduidend ontwikkel, hoewel die liriese tema (maat 83) nie voorkom nie.<ref name="sipe">Sipe, Thomas. 1998. ''Beethoven: Eroica Symphony.'' Cambridge University Press.</ref>^:97 Dit is ook al opgemerk dat die sonatevorm en orkesoorgange heeltemal behoue sou bly as die tweede helfte van die eksposisie weggelaat word (maat 83–143).<ref name="cooper">[[Barry Cooper (musicologist)|B, Cooper]]. 2008. ''Beethoven.'' Oxford: Oxford University Press.</ref>^:140 Daar is egter ook opgemerk dat vorm en orkestrasie ook behoue sou kon bly as die tweede en derde oorgangsgedeeltes weggelaat sou word (maat 57–82),<ref name="sipe1998">Bernstein, L. 1953. ''Eroica analysis'' (klankopname, 1956–57, om die 1953- Decca-opnames te vergesel), in 2005 heruitgereik deur Deutsche Grammophon ("Original Masters"-reeks); Bernstein ''Eroica''-ontleding 1/3 op [https://www.youtube.com/watch?v=urmIjdxWqto YouTube].</ref> wat met die tradisionele ontleding ooreenstem. ==== Ontwikkeling ==== Die ontwikkelingsgedeelte (maat 154) word, soos die res van die beweging, gekenmerk deur harmoniese en ritmiese spanning weens dissonante akkoorde en lang gesinkopeerde passasies. Ná verskillende tematiese eksplorasies en kontrapunt ontplof die musiek uiteindelik in 'n passasie van 32 mates (248–279) wat bestaan uit sforzando-akkoorde, insluitend sowel 2-slag- as 3-slag-afwaartse patrone, wat 'n hoogtepunt bereik op die luide dissonante [[Dinamika (musiek)|forte-]]<nowiki/>akkoorde (maat 276–279). Sommige kenners meen dié uitbarsting van woede vorm die kern van die hele beweging. Dis skynbaar in hierdie gedeelte dat Beethoven tydens 'n Kersfees 1804-uitvoering 'n verskillende tempo as die orkes gehandhaaf het en die verwarde musici gedwing het om op te hou en oor te begin.<ref name="grove">Grove, G. 1896. ''Beethoven and his Nine Symphonies'' . London: Novello and Co. Beskikbaar by IMSLP(besoek op 27 Augustus 2020).</ref>^{:64 en voetnoot} Eerder as om op hierdie punt tot die herkapitulasie te lei, word 'n nuwe tema in E-mineur ingelei (maat 284). Dit lei uiteindelik tot 'n ontwikkeling van bykans dubbele lengte, in dieselfde verhouding tot die uiteensetting.<ref name="cooper" />^:140 [[Lêer:FerdinandRies.jpg|duimnael| Ferdinand Ries (1784–1838), Beethoven se vriend, leerling en sekretaris. ]] Aan die einde van die ontwikkeling klink dit asof een horing te vroeg met die hooftema in E-mol inval (maat 394–395), terwyl die strykers steeds die dominante akkoord speel. In die 19de eeu is dit as 'n fout beskou; sommige dirigente het aanvaar dat die horingparty in die tenoorsleutel geskryf is (B-mol – D – B-mol – F), terwyl ander die tweedevioolharmonie na G (tonika-akkoord) verander het – 'n fout wat uiteindelik in 'n vroeë gedrukte weergawe verskyn het.<ref name="cooper" />^{:66 & voetnota} Beethoven se sekretaris, Ferdinand Ries, het egter dié anekdote oor daardie horinginval gedeel:<ref>Ferdinand Ries & Franz Wegeler. 1987. ''Beethoven remembered: The biographical notes of Franz Wegeler and Ferdinand Ries.'' Vertaal deur Frederick Noonan. Arlington: Great Ocean Publishers, bl. 69. {{ISBN|978-0-915556-15-1}}.</ref> <blockquote> Die eerste repetisie van die simfonie was vreeslik, maar die horingspeler het inderdaad op die korrekte tyd ingeval. Ek het langs Beethoven gestaan en, omdat ek geglo het dat hy verkeerd ingeval het, het ek gesê: "Die verdomde horingspeler! Kan hy nie tel nie? Dit klink vreeslik verkeerd." Ek glo dat ek amper oor die kop geslaan is. Beethoven het my vir lank daarna nog kwalig geneem. </blockquote> ==== Herhalingsgedeelte (rekapitulasie) en koda ==== Die herhalingsgedeelte transponeer vroeg reeds F-majeur<ref name="cooper" />^:141 voordat dit uiteindelik na 'n meer tipiese vorm terugkeer. Die beweging word afgesluit met 'n lang koda wat die nuwe tema – wat die eerste keer in die ontwikkelingsseksie aangebied is – weer bekendstel. === II. Marcia funebre. Adagio assai === Die tweede beweging is 'n dodemars in ternêre vorm (A–B–A) wat tipies is van die 18de-eeuse dodemarse,<ref name="roden2009">Roden, T.J., Wright, C. & Simms, B.R. 2009. ''Anthology for music in Western civilization, Vol. 2'' . New York: Schirmer.</ref>^:1071 hoewel dit "groot en ruim ontwikkeld" is en waarin die hooftema die funksies het van 'n refrein soos in rondo-vorm.''<ref name="lockwood">Lockwood, L. 2015. Beethoven's Symphonies – An artistic vision. New York: W.W. Norton & Co.</ref>''^:70 Musikaal is die tematiese plegtigheid van die tweede beweging geskik om 'n dodemars te wees. Die beweging is tussen 14 en 18 minute lank. Die strykers open die openingsdeel ('''A''') in C-mineur; daarna die blasers. 'n Tweede tema (maat 17) in die relatiewe majeur (E-mol) keer vinnig na die mineur terug, en dié materiaal word dwarsdeur die res van die A-gedeelte ontwikkel.<ref name="grove" />^:72 Dit gee uiteindelik toe aan 'n kort '''B'''-afdeling in C-majeur (maat 69), wat as die trio van die mars beskou kan word, aldus Grove,<ref name="grove" />^:72 waartoe Beethoven ongewone aandag trek deur "Maggiore" (majeur) in die bladmusiek aan te dui. Op hierdie punt sou die tradisionele "grense van seremoniële gepastheid" normaalweg 'n da capo-terugkeer na die '''A-'''tema voorskryf.<ref name="sipe" />^:106 Die eerste tema in C-mineur (maat 105) begin egter in die sesde maat (maat 110) moduleer, wat tot 'n fuga in F-mineur lei (maat 114) wat op 'n omkering van die oorspronklike tweede tema gebaseer is. Die eerste tema word vlugtig weer in G-mineur deur die strykers herhaal (maat 154), gevolg deur 'n stormagtige ontwikkelingsgedeelte ("'n skokkende fortissimo-sprong").<ref name="lockwood" />^:70,<ref>Roden, T.J., Wright, C. & Simms, B.R. 2009. ''Anthology for music in Western civilization, Vol. 2'' . New York: Schirmer.</ref>^:1072 'n Volledige heraankondiging van die eerste tema in die oorspronklike sleutel word dan deur die hobo ingelei (maat 173). Die '''koda''' (maat 209) begin met 'n marsmotief deur die strykers wat vroeër in die hoofgedeelte gehoor is (by maat 78 en 100)<ref name="grove" />^:72 en eindig uiteindelik met 'n finale sagte weergawe van die hooftema (maat 238), uitgedruk in kort frases wat met stiltes afgewissel word.<ref name="lockwood" />^:70 === III. Scherzo. Allegro vivace - Trio === Die derde beweging is 'n lewendige scherzo met trio in vinnige 3/4-tyd. Dit is tussen 5 en 6 minute lank. Die A-tema van die buitenste scherzo-gedeelte is [[Dinamika (musiek)|pianissimo]] in die dominante sleutel van B-mol (maat 7 en 21), dan [[Dinamika (musiek)|piano]] in die sekondêre dominante sleutel van F, wanneer die B-deel van die buitenste scherzo gehoor word (maat 41). Dit word gevolg deur 'n [[Dinamika (musiek)|pianissimo]]-herbegin in B-mol (maat 73) wanneer die A-tema weer gehoor word. Dit lei tot 'n volledige [[Dinamika (musiek)|fortissimo-]] weergawe in die tonikasleutel van E-mol (maat 93). Later word 'n afwaartse arpeggio-motief met [[Dinamika (musiek)|sforzandos]] op die tweede maat twee keer eenstemmig gespeel, eers deur die strykers (mate 115–119) en daarna deur die volle orkes (mate 123–127). Dit word gevolg deur 'n gesinkopeerde motief wat deur dalende vierdes gekenmerk word (maat 143) en tot die herhaling lei. Die '''trio-'''gedeelte span drie horings in – die eerste keer dat dit in die simfoniese tradisie gebeur<ref name=":1">Lockwood, L. 2015. Beethoven's Symphonies – An artistic vision. New York: W.W. Norton & Co.</ref>^:71 Die '''scherzo''' word dan in verkorte vorm herhaal,<ref name=":0">Grove, G. 1896. ''Beethoven and his Nine Symphonies'' . London: Novello and Co. Beskikbaar by [[scores:Beethoven_and_His_Nine_Symphonies_(Grove,_George)|IMSLP]](besoek op 27 Augustus 2020).</ref>^:78, maar heel opmerklik word die tweede voorkoms van die afwaartse unisoonmotief na ''alla breve''-tyd verander word (mate 381–384). Die beweging eindig met 'n '''koda''' (maat 423) – wat Beethoven met woord "Coda" merk, wat baie ongewoon is – wat vinnig bou van [[Dinamika (musiek)|pianissimo]] tot [[Dinamika (musiek)|fortissimo]], wat die patroon van die hele beweging opsom.<ref name=":1" />^:70 === IV. Finale. Allegro molto - Poco Andante - Presto === Die vierde beweging bestaan uit 10 variasies op 'n tema, en is tussen 10 en 14 minute lank. Beethoven het dié tema voorheen al gebruik en vorm waarskynlik die basis vir die eerste drie bewegings van die simfonie (sien ''Tematiese oorprong'' hieronder). Die beweging word ingelui met 'n kort '''inleiding''' in die mediantakkord deur die hele orkes. Ná 'n oorgang in die dominante sewende, verskyn die rustige tema in E♭-majeur, waarna dit aan 10 variasies onderwerp word. '''Variasie 1 (E-mol-majeur):''' Die eerste variasie herhaal die tema in arco terwyl 'n nuwe begeleiding bekendgestel word. '''Variasie 2 (E-mol-majeur):''' Die volgende variasie het 'n nuwe begeleiding in triole en lei tot die derde variasie. In periode-opnames word hierdie variasie dikwels deur 'n kwartet gespeel, en nie deur die volle strykorkes nie.<ref>Sien byvoorbeeld die film [[imdbtitle:0369400|Eroica]], of 'n [https://www.youtube.com/watch?v=Y2kKYxE4usk&list=PLK3BFrgIV6UkxYHJuyxE9zuRJEDM1yESl&index=3 uitvoering van die simfonie deur die Hanover Band onder leiding van Benjamin Bayl].</ref> '''Variasie 3 (E-mol-majeur):''' Hoewel 'n nuwe melodie bekendgestel word, word die oorpronklike tema in die baslyn voortgesit. 'n Kort oorgangspassasie lei tot die vierde variasie. '''Variasie 4 (C-mineur):''' Die strykers begin 'n stil maar spanningsvolle fuga. Dit bou op tot 'n dramatiese, dringende klimaks. '''Variasie 5 (D-majeur):''' Die speelse vyfde variasie bevat 'n uiteensetting van die tema, met basinstrumente wat die eerste frase van die eerste helfte daarvan in die mineur speel voordat hulle hulself korrigeer en die tweede helfte in die majeur aanpak. Dié variasie bevat ook twee virtuose solowerk vir die [[fluit]], wat die melodielyn begelei. Dit lei direk tot die volgende variasie. '''Variasie 6 (G-mineur):''' 'n Stormagtige, toornige variasie wat aan 'n sigeunerdans herinner. '''Variasie 7 (C-majeur: '''' n Onvolledige variasie, wat begin met 'n eenvoudige herformulering van die eerste helfte van die tema in C-majeur, voordat daar 'n byna onmiddellike terugkeer na die mineur is om die volgende variasie in te lei. '''Variasie 8 (E-mol-majeur):''' 'n Tweede fuga, nou helder en energiek, hierdie keer in die tonika in plaas van die submediant. Dit bou weer op tot 'n hoogtepunt – die orkes hou die dominant van die tuissleutel vol, en die tema word verder in die volgende variasie ontwikkel. '''Variasie 9 (E-mol-majeur):''' Op hierdie punt vertraag die tempo na ''poco andante'', en die musiek word kalmer en rustiger. Die tema, wat eers deur 'n [[hobo]] en dan deur die strykers gespeel word, is nadenkend en hunkerend, wat 'n groter diepte verleen aan dit wat voorheen gehoor is. In die tweede deel van die variasie word 'n verdere trioolbegeleiding in die boonste strykers bekendgestel, terwyl die melodië, gespeel deur die houtblasers, uit gesinkopeerde sestiende- en agste note bestaan. '''Variasie 10 (E-mol-majeur):''' Die finale variasie weerspieël die "volle beeld" van die ''Eroica'' gehoor word. Triomfantelike, heldhaftige spronge word voortdurend in die tutti gehoor, terwyl die trioolbegeleiding van die vorige variasie steeds aanwesig is. Die melodie van die derde variasie, nou egter seëvierend en energiek, word deur die koperblaser uitbasuin. Die simfonie eindig met 'n '''koda''' wat die vorige gedeeltes en variasies van die beweging weer in oënskou neem. Aan die einde van die koda is daar 'n verrassing: Die dinamiek verander eensklaps van 'n ''pianissimo'' vir slegs die fluite en strykers na 'n skielike ''fortissimo''-ontploffing vir die hele orkes, terwyl die tempo skielik van ''poco andante'' na ''presto'' toeneem. Daar volg 'n vlaag ''sforzandos'', en die finale eindig uiteindelik met drie groot E-mol-majeurakkoorde vir die hele orkes, gemerk ''fortissimo.'' == Geskiedenis == Beethoven het begin om die Derde Simfonie kort ná die [[Simfonie no. 2 in D-majeur, op. 36 (Beethoven)|Tweede Simfonie in D-majeur]] (opus 36) te komponeer. Die ''Eroica'' is vroeg in 1804 voltooi en vir die eerste keer op 7 April 1805 in Wene uitgevoer.<ref>Rolland, R. 1930. ''Beethoven''. vertaal deur B. Constance Hull. Sewende uitgawe. Londen: Kegan Paul, Trench, Trübner & Co.</ref>^:112 === Tematiese oorsprong === [[Lêer:Beethoven_3.jpg|duimnael| Beethoven in 1803, toe hy die ''Eroica'' gekomponeer het. ]] Daar bestaan beduidende bewyse dat die ''Eroica'' – moontlik anders as Beethoven se ander simfonieë – van agter na voor gekomponeer.<ref name=":1">Lockwood, L. 2015. Beethoven's Symphonies – An artistic vision. New York: W.W. Norton & Co.</ref>^:75 Die tema wat in die vierde beweging gebruik word, insluitend die baslyn, is ontleen aan die sewende van Beethoven se 12 kontradanse vir orkes (WoO 14),<ref>Beethoven, L. van. 1864. ''Ludwig van Beethoven's Werke, Serie 2: Orchester-Werke, No. 17a, 12 Contretänze'' . Leipzig: Breitkopf & Härtel. Beskikbaar by [[scores:Ludwig_van_Beethovens_Werke_(Beethoven,_Ludwig_van)|IMSLP]], geraadpleeg op 1 September 2020.</ref> en ook aan die finale van sy ballet ''[[Die skepsels van Prometeus]]'' (opus 43), wat albei in die winter van 1800/1801 gekomponeer is.<ref name=":1" />^:58 Die volgende jaar gebruik Beethoven dieselfde tema as grondslag vir sy Variasies en fuga vir klavier in E-mol-majeur op. 35, nou algemeen bekend as die ''Eroica-variasies'' vanweë die hergebruik van die simfonie se tema. Dit is die enigste tema wat Beethoven dwarsdeur sy lewe vir soveel afsonderlike werke gebruik het – boonop elke keer in dieselfde sleutel: E-mol-majeur.<ref name="lockwood" />^:58 Die Wielhorksy-sketsboek, Beethoven se belangrikste sketsboek vir 1802, bevat 'n plan oor twee bladsye vir 'n beweging in E-mol-majeur wat direk vloei uit die sketse vir die opus 35-variasies. Daar is bevind dat dié plan bedoel was vir die derde simfonie.<ref name="fishman">Fishman, N. (Red.) 1962. ''Kniga eskizov Beethovena za 1802–1803'', 3 volumes. Moskou. Die aanhaling is gebaseer op 'n vertaling (sonder bladsynommers) beskikbaar by AllThingsBeethoven.com, ''A translation of Nathan Fishman's analysis of the sketches for the Third Symphony contained in the Wielhorsky sketchbook''. Besoek op 20 Meiy 2017.</ref><ref name="lockwood" />^:59 Hoewel die plan geen eksplisiete aanduiding gee oor die finale nie, voer Lockwood aan dat daar geen twyfel bestaan nie dat Beethoven van meet af aan van plan was om dieselfde tema (en die tema se baslyn) wat hy so pas vir die opus 35-variasies geskep het te gebruik. Daar word dus aangevoer dat Beethoven se aanvanklike konsep vir 'n volledige simfonie in E-mol-majeur, wat die eerste drie bewegings insluit, direk uit die opus 35-variasies ontstaan het.<ref name="lockwood" />^:60 Die hooftema van die eerste beweging (mate 2–6) kan dus teruggevoer word na die tema van die baslyn van die opus 35-variasies (E-mol, B-mol↓, B-mol↑, E-mol) deur middel van tussentydse weergawes wat in een van Beethoven se sketsboeke gevind is.<ref name="fishman" />^,<ref name="lockwood" />^{: 60–61} In die tweede beweging verskyn die gekombineerde tonaliteit (melodie en bas) van die eerste vier mate van die opus 35-tema se eerste vier mate (E-mol, B-mol↓, B-mol7(A-mol)↑, E-mol) in effens veranderde vorm as die tweede tema vand die dodemars (E-mol, B-mol↓, A-mol↑, E{{Musiek|natural}}) (tweede beweging, maat 17–20), gevolg deur twee skielike B{{Musiek|flat}}-akkoorde in ''forte'' wat latere elemente van die tema eggo. Dieselfde toonaard word dan onveranderd as hooftema van die scherzo gebruik (derde beweging, maat 93–100). Die eerste drie bewegings kan dus as simfonielengte variasies op die opus 35-tema beskou word, wat die tema se uiteindelike verskyning in die vierde beweging vooruitloop. Boonop word Beethoven se keuse om die simfonie met 'n tema te begin wat uit die opus 35-baslyn aangepas is ook in die vierde beweging ge-eggo wanneer die bastema as die eerste variasie gehoor word voordat die hooftema uiteindelik verskyn. Dit kom weer eens ooreen met die struktuur van die opus 35-variasies self. Laastens word die harde E-mol-akkoord wat die opus 35-variasies begin na die begin van die eerste beweging geskuif as twee akkoorde wat die eerste beweging inlei. As alternatief is die eerste beweging se ooreenkoms met die ouverture van die komiese opera ''Bastien und Bastienne'' (1768) deur die twaalfjarige WA [[Wolfgang Amadeus Mozart|Mozart]] ook al uitgewys.<ref name="grove" />^:59–60 Dit is egter onwaarskynlik dat Beethoven van dié ongepubliseerde komposisie geweet het. 'n Moontlike verklaring is dat Mozart en Beethoven toevallig die tema iewers anders gehoor en later gebruik het.<ref>Gutman, R.W. 1999. ''Mozart: A cultural biography.'' Londen: Harcourt Brace.</ref>^:242 === Toewyding === [[Lêer:Jean_Auguste_Dominique_Ingres,_Portrait_de_Napoléon_Bonaparte_en_premier_consul.jpg|duimnael| ''Bonaparte as eerste konsul'' deur [[Jean Auguste Dominique Ingres]]]] Beethoven het die Derde Simfonie aanvanklik aan [[Napoleon Bonaparte]] opgedra, wat volgens hom die demokratiese en antimonargiese ideale van die [[Franse Rewolusie]] verwesenlik het. In die herfs van 1804 trek Beethoven sy toewyding van die Derde Simfonie aan Napoleon terug omdat dit hom bykans die komponeringsfooi gekos het wat hy deur 'n beskermheer uit die adelstand betaal is. Vir dié rede het Beethoven sy Derde Simfonie opnuut aan prins Joseph Franz Maximilian Lobkowitz opgedra. Nietemin het polities-idealistiese Beethoven, ondanks so 'n brood-en-botter-oorweging, die werk "Bonaparte" gedoop. Later het Beethoven se sekretaris Ferdinand Ries die volgende gesê oor die komponis se reaksie op Napoleon wat homself op 14 Mei 1804 tot keiser van die Franse verklaar het:<ref>''[https://www.napoleon-series.org/ins/scholarship98/c_eroica.html#1 Eroica]'', Napoleon Series.</ref><blockquote>Toe hy hierdie simfonie gekomponeer het, het Beethoven Bonaparte oorweeg, maar Bonaparte as eerste konsul [van die Franse Republiek]. Op daardie stadium het Beethoven die grootste agting vir hom gehad en hom met die grootste konsuls van [[Antieke Rome]] vergelyk. Nie net ek nie, maar ook baie van Beethoven se naaste vriende het dié simfonie op sy tafel gesien, pragtig in manuskripvorm geset en die woord ''Bonaparte'' heel bo-aan die titelblad en ''Ludwig van Beethoven'' heel onder ... Ek was die eerste persoon wat hom die nuus meegedeel het dat Bonaparte homself tot keiser verklaar het, waarop hy 'n oorval gekry het en uitgeroep het: "Hy is dus niks meer as net 'n gewone sterfling nie! Nou sal hy ook al die regte van die mens onder sy voete vertrap; hom net sy eie ambisie oorgee; nou sal hy homself as die meerdere van alle mense beskou, 'n tiran word!" Beethoven het na die tafel gestap, die bokant van die titelblad gegryp, dit in die helfte geskeur en op die vloer gegooi. Die bladsy moes herset word, en dit is eers tóé dat die simfonie die titel ''Sinfonia eroica'' gekry het.</blockquote>'n Bestaande eksemplaar van die partituur bevat twee uitgekrapte, handgeskrewe onderskrifte; aanvanklik die Italiaanse frase ''Intitolata Bonaparte'' ("Getiteld Bonaparte"), daaropvolgend die Duitse frase ''Geschriben auf Bonaparte'' ("Geskryf vir Bonaparte"), vier reëls onder die Italiaanse subopskrif. Drie maande ná hy sy aanvanklike toewyding van die simfonie aan Napoleon teruggetrek het, het Beethoven sy musiekuitgewer meegedeel dat die titel van die simfonie inderdaad ''Bonaparte'' is. In 1806 is die partituur onder die Italiaanse titel ''Sinfonia Eroica ... composta per festeggiare il sovvenire di un grande Uomo'' ("'n heldesimfonie wat gekomponeer is ter nagedagtenis aan 'n grootse man") gepubliseer.<ref>Dahlhaus, C. 1991. ''Ludwig van Beethoven: Approaches to his music''. Oxford: Clarendon Press, bl. 23–25.</ref> === Vroeë uitvoerings en ontvangs === Omdat die simfonie gekomponeer is tussen die herfs van 1803 en die lente van 1804 was die eerste repetisies en uitvoerings daarvan privaat geleenthede by die die Weense paleis van Beethoven se edele beskermheer, prins Lobkowitz. Volgens 'n rekord (gedateer 9 Junie 1804) wat deur die prins se kapelmeester [[Anton Wranitzky]] ingedien is, het die prins 22 bykomende musici (insluitend die derde horing wat vir die ''Eroica'' vereis word) gehuur vir twee repetisies van die derde simfonie. Die fooi wat prins Lobkowitz aan Beethoven betaal het, sou ook verdere privaat uitvoerings van die simfonie daardie somer op sy Boheemse landgoed, Eisenberg (Jezeří) en Raudnitz (Roudnice) verseker het. Die eerste openbare opvoering was op 7 April 1805 in die Theater an der Wien in [[Wene]]; vir dié uitvoering is die (teoretiese) toonaard van simfonie as die was die aangekondigde ( teoretiese ) toonsoort vir die simfonie D-kruis-majeur (dus met nege kruise).<ref>Blom, E. (red.) 1954. ''Grove's dictionary of music and musicians''. Vyfde uitgawe. London: Macmillan.</ref> Resensies van die werk se openbare première (op 7 April 1805) was sekerlik gemeng. Die konsert het ook die première ingesluit van 'n simfonie in E-mol-majeur deur Anton Eberl (1765–1807), wat beter resensies gekry het as Beethoven se simfonie.<ref>Blom, E. (red.) 1954. ''Grove's dictionary of music and musicians''. Vyfde uitgawe. London: Macmillan.</ref><ref>Beach, D., Mak, S.Y. 2016. ''Explorations in Schenkerian analysis''. Melton: Boydell & Bruwer.</ref> Een korrespondent beskryf die eerste reaksies op die ''Eroica'':<ref>Der Freymüthige vol. 3, Wien'', 17 April 1805'' (17 April 1805): 332. Herdruk as vertaling in Senner, W.M., Wallace, R. & Meredith, W. 2001. ''The critical reception of Beethoven's compositions by his German contemporaries''. Volume 2, bl. 15. Beskikbaar by http://digitalcommons.unl.edu/unpresssamples/5. Besoek op 21 Mei 2017).</ref><blockquote>Musiekfynproewers en amateurs is in verskeie groepe verdeel. Een groep, Beethoven se baie spesiale vriende, hou vol dat dié simfonie inderdaad 'n meesterstuk is ... Die ander groep ontken heftig dat hierdie werk enigsins artistieke waarde het ... weens vreemde modulasies en gewelddadige oorgange ... met oorvloedige gekrap in die baslyn, met drie horings, ensovoorts; 'n ware indien nie wenslike oorspronklikheid kan inderdaad sonder veel moeite verkry word. Die derde, baie klein groepie staan in die middel; hulle gee toe dat die simfonie baie mooi eienskappe bevat, maar gee ook toe dat die konteks dikwels heeltemal afgebroke lyk, en dat die eindelose lengte ... selfs fynproewers uitput en ondraaglik is vir die gewone amateur. Vir die publiek was die simfonie te moeilik, te lank ... Beethoven, daarenteen, het gevoel dat die applous nie voldoende was nie.</blockquote>Een resensent wat die première bygewoon het, het geskryf dat "dié nuwe werk van B[eethoven] grootse en uitdagende idees het, en ... groot krag in die wyse waarop dit uiteengesit is; maar die simfonie sal onmeetbaar verbeter as B[eethoven] homself so ver sou kon bring om dit te verkort en meer lig, duidelikheid en eenheid in die geheel te skep."<ref>''Allgemeine musikalische Zeitung'', volume 7, "Vienna, 9 April" (1 May 1805): 501–02, herduk as vertaling in Senner et al., vol. 2, bl. 17</ref> 'n Ander het gesê dat die simfonie meestal so skril en ingewikkeld was dat slegs diegene wat die mislukkings en verdienste van hierdie komponis met gelyke vuur aanbid, wat soms aan die belaglike grens, 'n plesier daarin kon vind. Twee jaar later beskryf 'n resensent die ''Eroica'' egter as "die grootste, oorspronklikste, mees artistieke en terselfdetyd die interessantste van alle simfonieë".<ref>''Journal des Lulus und der Modern'', vol. 23, "On Permanent Concerts in Leipzig during the Previous Semiannual Winter Season" (1807), herdruk as vertaling in Senner et al., vol. 2, bl. 35–36.</ref> Dit was veral die laaste beweging wat onder skerp kritiek deurgeloop het omdat dit nie voldoen het aan die belofte wat deur die vroeëre bewegings gemaak word nie. 'n Vroeë kritikus het geskryf dat die laaste beweging baie waarde het, wat hy geensins ontken nie; dit kan egter nie aan die aanklag van groot bisarheid ontsnap nie.<ref>''Allgemeine musikalische Zeitung'', vol. 9, "News, Mannheim" (28 January 1807): 285–86, herdruk as vertaling in Senner et al., vol. 2, bl. 19.</ref> 'n Ander was dit eens dat die finale minder bevredigend was en dat die kunstenaar dikwels net speletjies met die gehoor wou speel sonder om die genot daarvan in ag te neem, bloot om 'n vreemde stemming te ontketen en terselfdertyd sy oorspronklikheid daardeur te laat skitter. 'n Omvattende oorsig van die werk in 'n toonaangewende musiektydskrif het opgemerk wat moontlik steeds met nuwe luisteraars resoneer: "Die laaste beweging is lank, baie lank; geforseerd, baie geforseerd; inderdaad lê verskeie meriete daarvan ietwat verborge. Dit veronderstel heelwat as dit op die oomblik van die verskyning daarvan ontdek en geniet word, soos dit moet wees, en nie daarna vir die eerste keer op papier nie."<ref>''Allgemeine musikalische Zeitung'', vol. 9, "Review" (18 February 1807): 321–33, herdruk as vertaling in Senner et al., vol. 2, bl. 30.</ref> Die resensie van 'n uitvoering in 1827 in Londen het geskryf dat daardie spesifieke uitvoering heel moontlik eintlik met die dodemars moes eindig, terwyl die ander dele weens die strydigheid daarvan met die argitektuur van die komposisie weggelaat moes word.<ref>''The Harmonicon'', vol. 5, p. 1, bl. 123, "Review of Royal Academic Concert on 30 April 1827" (1827)</ref> Die simfonie het op 26 Maart 1807 sy Britse primière in Londen in die [[Royal Opera House|Covent Garden-teater]] gehad, en sy Amerikaanse primière in Boston op 17 April 1810 deur die pas gestigde Boston Philharmonic Society gehad. Albei uitvoerings het redelik gemengde resensies ontvang. === Manuskripte en uitgawes === Die oorspronklike manuskrip is verlore. 'n Afskrif van die manuskrip met Beethoven se handgeskrewe aantekeninge en opmerkings, insluitend die beroemde uitgekrapte toewyding aan Napoleon op die voorblad, word in die biblioteek van die Gesellschaft der Musikfreunde in Wene bewaar. 'n Eerste gepubliseerde uitgawe (1806) van Beethoven se ''Eroica'' word in die Lobkowicz-paleis in Praag uitgestal.<ref>Dié uitgawe bestaan uit 18 parte en bevat korreksies deur Beethoven. </ref> Verskeie moderne akademiese uitgawes het die afgelope dekades verskyn, waaronder dié wat deur Jonathan Del Mar (uitgegee deur Bärenreiter), Peter Hauschild (Breitkopf & Härtel) en Bathia Churgin (Henle) versorg is. == Waardebepaling == === Belangrikheid === Die werk is 'n mylpaal in klassieke musiek; dit is twee keer langer as die simfonieë van [[Joseph Haydn]] en [[Wolfgang Amadeus Mozart]]. Die eerste deel alleen is bykans so lank soos 'n klassieke simfonie (met herhaling van die uiteensetting). Tematies dek dit meer emosionele terrein as die vroeëre simfonieë van Beethoven, en dit is dus 'n belangrike mylpaal in die oorgang tussen die klassieke en die romatiese tydvak wat Westerse kunsmusiek in die vroeë dekades van die negentiende eeu sou definieer. Die tweede beweging toon veral 'n wye reeks van emosies, wat wissel van die ellende van die dodemars tot die vertroosting van gelukkiger dele wat hoofsaaklik in majeurtoonaarde getoonset is. Die laaste beweging toon 'n soortgelyke emosionele omvang en kry 'n tematiese belang wat nooit voorheen aan laaste bewegings gegee is nie. In vroeëre simfonieë is die finale 'n vinnige, dartelende afsluiting; hier is die finale 'n lang reeks variasies en selfs 'n fuga.<ref>Bernstein, L. 2008.''The infinite variety of music''. Milwaukee: Hal Leonard Corporation.</ref> === Kritiek === * In sy ''Treatise on instrumentation and orchestration'' (1844, 1855) bespreek [[Hector Berlioz]] Beethoven se gebruik en -toepassings van die horing en die hobo in hierdie simfonie.<ref>[http://www.wisdomportal.com/EroicaSymphony.html Eroica Symphony] .</ref> * Die kritikus JWN Sullivan skryf dat die eerste beweging Beethoven se moed uitdruk om sy doofheid te konfronteer; die tweede beweging, stadig en treursangagtig, kommunikeer sy wanhoop; die derde beweging, die scherzo, is 'n ontembare opwelling van kreatiewe energie; en die vierde beweging is 'n uitbundige uitstorting van energie.<ref>Sullivan, J.W.N. 1936. ''Beethoven: His spiritual development''. New York: Alfred A. Knopf, bl.&nbsp;135–36.</ref> * In ''Metamorphosen, Study for 23 solo strings'' (1945) bied [[Richard Strauss]] temas aan soortgelyk aan die dodemars van die ''Eroica''; digby die einde van die ''Metamorphoses'' haal die baslyn die dodemis uit die ''Eroica'' aan. Akademici bespiegel dat Strauss se subtitel "In Memoriam" na Ludwig van Beethoven verwys.<ref>Jackson, T.L. 1997. The metamorphosis of the ''Metamorphosen'': New analytical and source-critical discoveries. In Gilliam, B. (red.). ''Richard Strauss: New Perspectives on the Composer and His Work''. Durham: Duke University Press, bl.&nbsp;193–242.</ref> * In die opname ''Eroica'' (1953) en in die boek ''The infinite variety of music'' (1966) skryf die dirigent en komponis Leonard Bernstein dat die eerste en tweede beweging moontlik die twee grootste bewegings in alle simfoniese musiek is.<ref>Bernstein, L., ''Eroica analysis'' (klankopname 1956–57, om die 1953-Decca-opnames te vergesel), heruitgegee in 2005 deur Deutsche Grammophon ("Original Masters" series) in 2005. Beskikbaar by [https://www.youtube.com/watch?v=urmIjdxWqto YouTube].</ref><ref>Bernstein, Leonard, ''The Infinite Variety of Music'', Hal Leonard Corporation, {{ISBN|978-1-57467-164-3}}</ref> * In die artikel ''Beethoven's cry of freedom'' (2003) het die Marxistiese kritikus Gareth Jenkins gesê dat Beethoven met die ''Sinfonia Eroica'' vir musiek gedoen het wat Napoleon vir die samelewing gedoen het - om tradisie op sy kop te draai, en sodoende die gewaarwording van menslike potensiaal en vryheid vergestalt wat die eerste keer tydens die [[Franse Rewolusie]] te voorskyn gekom het.<ref>Jenkins, G. 2003. Beethoven's cry of freedom. In ''Socialist Worker'' (VK). 4 Oktober 2003. Beskikbaar by https://socialistworker.co.uk/art/2438/Beethoven's%20cry%20of%20freedom.</ref> * In 2016 is die ''Eroica'' deur BBC Music Magazine aangewys as die grootste simfonie van alle tye in 'n opname onder 151 dirigente wat regoor die wêreld werk.<ref>Brown, M. 2016. Beethoven's Eroica voted greatest symphony of all time. In ''The Guardian''. 4 Augustus. Beskikbaar by https://www.classical-music.com/features/works/20-greatest-symphonies-all-time/.</ref> == Gebruike as begrafnismusiek == Sedert die 19de eeu was die tweede beweging 'n gunstelingdodemars by staatsbegrafnisse, gedenkdienste en herdenkings. * In 1847 word die tweede beweging van die simfonie by die begrafnis van die Duitse komponis [[Felix Mendelssohn]] gespeel.<ref>Blunt, W. 1983. O''n wings of song: A biography of Felix Mendelssohn.'' London: C. Scribner's Sons.</ref> * In 1940 sterf [[F. Scott Fitzgerald]] terwyl hy na 'n opname van die ''Eroica'' luister.<ref>Graham, S. 1976. ''The real F. Scott Fitzgerald: Thirty-Five years later''. New York: Grosset & Dunlap.</ref> * Op 18 Oktober 1944 word die tweede beweging by die begrafnis van [[Erwin Rommel]] in die [[Ulm]] Rathaus.<ref>Messenger, C. 2009. ''Rommel: Lessons from yesterday for today's Leaders''. St. Martin's Publishing Group, bl.&nbsp;177. </ref> * In 1945 voer [[Serge Koussevitsky|Serge Koussevitzky]] die tweede beweging uit om die dood van die Amerikaanse president [[Franklin D. Roosevelt]] te betreur.<ref>MacGregor Burns, J.M. 1970. F.D.R.: The last journey. In American Heritage 21(5). [https://web.archive.org/web/20060202103423/http://www.americanheritage.com/articles/magazine/ah/1970/5/1970_5_8.shtml Geargiveer].</ref> * In 1957 het [[Bruno Walter]] die hele simfonie as gedenkkonsert vir die dirigent [[Arturo Toscanini]] uitgevoer.<ref>https://web.archive.org/web/20070608212018/http://www.musicandarts.com/CDpages/CD1010hc.html</ref> * Op 22 November 1963 het die Boston-simfonieorkes 'n impromtu-uitvoering gegee van die tweede beweging gegee om die Amerikaanse president [[John F. Kennedy]], wat vroeër die dag vermoor is, te betreur.<ref>Bennett, S. 2003. ''President Kennedy has been shot: Experience the moment-to-moment account of the four days that changed America''. Naperville: Sourcebooks Mediafusion. ISBN&nbsp;<bdi>978-1-4022-0158-5</bdi>.</ref> * In 1972 het die [[München Filharmoniese Orkes]] onder leiding van [[Rudolf Kempe]] die tweede beweging gespeel tydens die begrafnis van die 11 Israeliese atlete wat vermoor is in die bloedbad in München wat tydens die [[Olimpiese Somerspele 1972|Olimpiese Somerspele in 1972]] plaasgevind het.<ref>Johnson, D. 2012. [https://www.wsj.com/articles/SB10001424052702303302504577323551542328064 Terror at the Games]. In ''The Wall Street Journal'', 13 April.</ref> == Films == In 2003 word ''Eroica'' vrygestel, 'n [[BBC]]/Opus Arte-televisiefilm deur die regisseur Simon Cellan Jones, met [[Ian Hart]] as Beethoven. Die Orchestre Révolutionnaire et Romantique, onder leiding van Sir John Eliot Gardiner, het die ''Eroica'' in sy geheel uitgevoer. Die tema van die film is die privaat première van die simfonie in 1804 in die paleis van prins Lobkowitz ([[Jack Davenport]]). Die film is deels gebaseer op Ferdinand Ries se herinneringe aan die geleentheid.<ref>[[imdbtitle:0369400|Eroica]]</ref> In die film hoor Beethoven nie dat Napoleon homself as keiser van Frankryk gekroon het voordat die uitvoering van die simfonie verby is nie. Hy hoor dit eers later terwyl hy saam met Ferdinand Ries gaan eet. In plaas daarvan om die titelblad van die simfonie op te skeur, frommel hy dit op. == Sien ook == * Beethoven Simfonie nr. 3: Diskografie == Verwysings == {{Verwysings|3}} == Eksterne skakels == ;Media * [http://www.keepingscore.org/sites/default/files/swf/beethoven/beethoven-full ''Eroica''-webtuiste] van San Francisco Simfonieorkes se "Keeping Score" met ontleding, agtergrond en kommentaar deur Michael Tilson Thomas (benodig Flash). * [http://www.bbc.co.uk/radio3/discoveringmusic/videolibrary/eroica.shtml Discovering Music], BBC Radio 3. Video's van 'n ontleding en volledige uitvoering van die simfonie. Die ontleding is deur Stephen Johnson en die simfonie word uitgevoer deur die BBC Nationale orkes van Wallis, onder leiding van Christophe Mangou. Luisternotas vir die simfonie is ook [http://www.bbc.co.uk/programmes/b00qps03 hier] beskikbaar. * [https://www.youtube.com/watch?v=Y2kKYxE4usk&list=PLK3BFrgIV6UkxYHJuyxE9zuRJEDM1yESl&index=3 Beethoven 250: Symphonie Series 03]. 'n Volledige uitvoering van die Eroica op periode-instrumente deur die Hanover Band onder leiding van Benjamin Bayl. bevat ook onderhoude met musici. * [http://konserthuset.23video.com/video/919426/the-eroica-effect Die ''Eroica''-effek], [http://www.helsingborgskonserthus.se/ Helsingborg Konsertsaal]. 'n Volledige uitvoering van die simfonie. Die simfonie word uitgevoer deur die [[:sv:Helsingborgs symfoniorkester|Helsingborg Simfonieorkes]], onder leiding van Andrew Manze. * [[iarchive:BeethovenSymphonyNo.3walter|Simfonie nr. 3]], volledige uitvoering deur die New York se Filharmoniese Orkes, regie deur [[Bruno Walter]], beskikbaar by die [[Internet Archive]]. {{Normdata}} [[Kategorie:Artikels met hAudio-mikroformate]] [[Kategorie:Artikels met teks in Italiaans]] [[Kategorie:Simfonieë]] ctgmmo33ttj50tsmjvg8fehbl7o8xfw 0 392174 2974689 2912877 2026-10-02T07:56:12Z ~2026-52954-48 215482 /* */ 2974689 wikitext text/x-wiki {{Weesbladsy}} [[Lêer:Kompleks Thamrin Nine.jpg|duimnael|regs]] '''Thamrin Nine''' is 'n ontwikkelingskompleks vir gemengde gebruik in [[Djakarta]], [[Indonesië]]. Dit beslaan 'n oppervlakte van ongeveer 570 000 vierkante meter met kantoor-, kleinhandel-, residensiële, hotel-, sport- en vermaakgeriewe. Die middelpunt daarvan, die Autograph Toring (387 m), is die hoogste gebou in die [[Suidelike Halfrond]].<ref>{{Cite web|url=https://www.ctbuh.org/news/tower-tops-out-in-jakarta-mixed-use-complex|title=Tower Tops Out in Jakarta Mixed-Use Complex|website=www.ctbuh.org|access-date=2021-04-05}}</ref> Die kompleks sal drie kantoor- en woonsteltorings hê met 'n kleinhandelpodium wat die torings verbind. Die ontwikkelaar van die kompleks is PT Putragaya Wahana (PGW), wat ook die ontwikkelaar van aangrensende '''UOB Plaza''' is. == Autograph-toring == Konstruksie van '''Thamrin Nine Tower 1''', wat '''Autograph Tower''' genoem word, het in Oktober 2020 afgerond,<ref>{{Cite web|url=https://thamrinnine.com/news/thamrin-nine-topping-off-ceremony/|title=Thamrin Nine Topping Off Ceremony|access-date=2 December 2021|archive-date= 2 Desember 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211202110325/https://thamrinnine.com/news/thamrin-nine-topping-off-ceremony/|url-status=dead}}</ref> wat Autograph Tower die eerste superhoë gebou in Indonesië maak.<ref>{{cite news|title=Thamrin Nine Pecahkan Rekor Gedung Tertinggi di Indonesia 382,9 Meter|newspaper=Kompas|url=https://www.kompas.com/properti/read/2020/12/23/211820621/thamrin-nine-pecahkan-rekor-gedung-tertinggi-di-indonesia-3829-meter|access-date=25 December 2020}}</ref> Dit is een van die tweelingtorings, waarvan die onderste vier verdiepings deur 'n kleinhandelpodium verbind sal word. Die argitektoniese hoogte van die toring 1 is 385 meter. Die toring sal 75 verdiepings bo en 6 verdiepings ondergronds hê. Daar sal 'n drieverdieping-waarnemingsdek by vloer 56–58 wees en 'n Sky Garden-area by die toring. Die toring is ontwerp deur Kohn Pedersen Fox Associates.<ref>{{Cite web|url=https://skyscrapercenter.com/building/thamrin-nine-tower-1/15505|title=Thamrin Nine Tower 1}}</ref> Die onderste verdiepings van die toring is vir kantoor, terwyl die boonste verdiepings deur die Waldorf Astoria Hotel geokkupeer sal word.<ref>{{Cite web|url=http://news.waldorfastoria.com/index.cfm/news/waldorf-astoria-hotels-resorts-signs-agreement-for-new-property-in-jakarta|title=Waldorf Astoria Hotels & Resorts Signs Agreement for New Property in Jakarta}}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.thejakartapost.com/travel/2018/07/10/hilton-to-open-southeast-asias-first-waldorf-astoria-in-bangkok.html|title=Hilton to open Southeast Asia’s first Waldorf Astoria in Bangkok|newspaper=The Jakarta Post|access-date=1 September 2018}}</ref> Dit is 'n klas A, groen wolkekrabber met platinum-sertifisering en gebruik tot 30% minder energie in vergelyking met 'n konvensioneel-geboude toring van dieselfde skaal.<ref>{{cite news|url=http://properti.kompas.com/read/2018/07/17/070000221/bakal-gedung-tertinggi-di-indonesia-itu-progresnya-sudah-32-lantai|title=Bakal Gedung Tertinggi di Indonesia Itu Progresnya sudah 32 lantai|newspaper=Kompas|access-date=17 July 2018}}</ref> Na voltooiing sal die Autograph-toring die hoogste gebou in die [[Suidelike Halfrond]] wees, wat die Q1-toring in [[Australië]] op 322,5 m oortref. == Luminary-toring == Toring 2 word die '''Luminary Tower''' genoem. Die toring sal 62 verdiepings hê met 'n helikopterplatform en waarnemingsdek, wat dit 'n wolkekrabber maak van 304 meter hoog.<ref name="komp">{{cite news|url=https://www.kompas.com/properti/read/2021/12/11/173516921/pencakar-langit-tertinggi-kedua-di-indonesia-tutup-atap?|title=Pencakar Langit Tertinggi Kedua di Indonesia Tutup Atap|newspaper=Kompas|accessdate=14 December 2021}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.skyscrapercenter.com/building/thamrin-nine-tower-2/31708|title=Thamrin Nine Tower 2|accessdate=16 July 2018}}</ref> Hierdie toring sal 'n vyfster Pan Pacific Hotel, vierster Park Royal Hotel en Park Royal Serviced Suits huisves.<ref>{{cite news|url=https://properti.kompas.com/read/2018/07/16/184618821/putragaya-wahana-raup-rp-816-miliar-dari-penjualan-apartemen-servis|title=Putragaya Wahana Raup Rp 816 Miliar dari Penjualan Apartemen Servis|newspaper=Kompas|accessdate=16 July 2018}}</ref> Teen Desember 2021 is Luminary Tower afgerond en sal na verwagting teen Junie 2022 in werking wees. Die woonsteltoringsblok van die kompleks word ''Le Parc'' genoem en bestaan uit drie geboue. == Derde toring == Die derde toring wat nog nie 'n naam het nie, sal multifunksionele eiendom wees wat kantore, woonstelle en ook 'n hotel insluit.<ref name="komp" /> == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} [[Kategorie:Geboue en strukture in Indonesië]] dz5b75o3o5fwqchqw1nnecns1trdg3a 2974694 2974689 2026-10-02T08:19:12Z ~2026-52954-48 215482 /* */ 2974694 wikitext text/x-wiki {{Weesbladsy}} [[Lêer:Kompleks Thamrin Nine.jpg|duimnael|regs]] '''Thamrin Nine''' is 'n ontwikkelingskompleks vir gemengde gebruik in [[Djakarta]], [[Indonesië]]. Dit beslaan 'n oppervlakte van ongeveer 570 000 vierkante meter met kantoor-, kleinhandel-, residensiële, hotel-, sport- en vermaakgeriewe. Die middelpunt daarvan, die Autograph Toring (388 m), is die hoogste gebou in die [[Suidelike Halfrond]].<ref>{{Cite web|url=https://www.ctbuh.org/news/tower-tops-out-in-jakarta-mixed-use-complex|title=Tower Tops Out in Jakarta Mixed-Use Complex|website=www.ctbuh.org|access-date=2021-04-05}}</ref> Die kompleks sal drie kantoor- en woonsteltorings hê met 'n kleinhandelpodium wat die torings verbind. Die ontwikkelaar van die kompleks is PT Putragaya Wahana (PGW), wat ook die ontwikkelaar van aangrensende '''UOB Plaza''' is. == Autograph-toring == Konstruksie van '''Thamrin Nine Tower 1''', wat '''Autograph Tower''' genoem word, het in Oktober 2020 afgerond,<ref>{{Cite web|url=https://thamrinnine.com/news/thamrin-nine-topping-off-ceremony/|title=Thamrin Nine Topping Off Ceremony|access-date=2 December 2021|archive-date= 2 Desember 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211202110325/https://thamrinnine.com/news/thamrin-nine-topping-off-ceremony/|url-status=dead}}</ref> wat Autograph Tower die eerste superhoë gebou in Indonesië maak.<ref>{{cite news|title=Thamrin Nine Pecahkan Rekor Gedung Tertinggi di Indonesia 382,9 Meter|newspaper=Kompas|url=https://www.kompas.com/properti/read/2020/12/23/211820621/thamrin-nine-pecahkan-rekor-gedung-tertinggi-di-indonesia-3829-meter|access-date=25 December 2020}}</ref> Dit is een van die tweelingtorings, waarvan die onderste vier verdiepings deur 'n kleinhandelpodium verbind sal word. Die argitektoniese hoogte van die toring 1 is 385 meter. Die toring sal 75 verdiepings bo en 6 verdiepings ondergronds hê. Daar sal 'n drieverdieping-waarnemingsdek by vloer 56–58 wees en 'n Sky Garden-area by die toring. Die toring is ontwerp deur Kohn Pedersen Fox Associates.<ref>{{Cite web|url=https://skyscrapercenter.com/building/thamrin-nine-tower-1/15505|title=Thamrin Nine Tower 1}}</ref> Die onderste verdiepings van die toring is vir kantoor, terwyl die boonste verdiepings deur die Waldorf Astoria Hotel geokkupeer sal word.<ref>{{Cite web|url=http://news.waldorfastoria.com/index.cfm/news/waldorf-astoria-hotels-resorts-signs-agreement-for-new-property-in-jakarta|title=Waldorf Astoria Hotels & Resorts Signs Agreement for New Property in Jakarta}}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.thejakartapost.com/travel/2018/07/10/hilton-to-open-southeast-asias-first-waldorf-astoria-in-bangkok.html|title=Hilton to open Southeast Asia’s first Waldorf Astoria in Bangkok|newspaper=The Jakarta Post|access-date=1 September 2018}}</ref> Dit is 'n klas A, groen wolkekrabber met platinum-sertifisering en gebruik tot 30% minder energie in vergelyking met 'n konvensioneel-geboude toring van dieselfde skaal.<ref>{{cite news|url=http://properti.kompas.com/read/2018/07/17/070000221/bakal-gedung-tertinggi-di-indonesia-itu-progresnya-sudah-32-lantai|title=Bakal Gedung Tertinggi di Indonesia Itu Progresnya sudah 32 lantai|newspaper=Kompas|access-date=17 July 2018}}</ref> Na voltooiing sal die Autograph-toring die hoogste gebou in die [[Suidelike Halfrond]] wees, wat die Q1-toring in [[Australië]] op 322,5 m oortref. == Luminary-toring == Toring 2 word die '''Luminary Tower''' genoem. Die toring sal 62 verdiepings hê met 'n helikopterplatform en waarnemingsdek, wat dit 'n wolkekrabber maak van 304 meter hoog.<ref name="komp">{{cite news|url=https://www.kompas.com/properti/read/2021/12/11/173516921/pencakar-langit-tertinggi-kedua-di-indonesia-tutup-atap?|title=Pencakar Langit Tertinggi Kedua di Indonesia Tutup Atap|newspaper=Kompas|accessdate=14 December 2021}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.skyscrapercenter.com/building/thamrin-nine-tower-2/31708|title=Thamrin Nine Tower 2|accessdate=16 July 2018}}</ref> Hierdie toring sal 'n vyfster Pan Pacific Hotel, vierster Park Royal Hotel en Park Royal Serviced Suits huisves.<ref>{{cite news|url=https://properti.kompas.com/read/2018/07/16/184618821/putragaya-wahana-raup-rp-816-miliar-dari-penjualan-apartemen-servis|title=Putragaya Wahana Raup Rp 816 Miliar dari Penjualan Apartemen Servis|newspaper=Kompas|accessdate=16 July 2018}}</ref> Teen Desember 2021 is Luminary Tower afgerond en sal na verwagting teen Junie 2022 in werking wees. Die woonsteltoringsblok van die kompleks word ''Le Parc'' genoem en bestaan uit drie geboue. == Derde toring == Die derde toring wat nog nie 'n naam het nie, sal multifunksionele eiendom wees wat kantore, woonstelle en ook 'n hotel insluit.<ref name="komp" /> == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} [[Kategorie:Geboue en strukture in Indonesië]] fr2redn2gocc54mrytso6e5bzfaxno6 2974696 2974694 2026-10-02T08:21:02Z ~2026-52954-48 215482 /* */ 2974696 wikitext text/x-wiki {{Weesbladsy}} [[Lêer:Kompleks Thamrin Nine.jpg|duimnael|regs]] '''Thamrin Nine''' is 'n ontwikkelingskompleks vir gemengde gebruik in [[Djakarta]], [[Indonesië]]. Dit beslaan 'n oppervlakte van ongeveer 570 000 vierkante meter met kantoor-, kleinhandel-, residensiële, hotel-, sport- en vermaakgeriewe. Die middelpunt daarvan, die Autograph Toring (389 m), is die hoogste gebou in die [[Suidelike Halfrond]].<ref>{{Cite web|url=https://www.ctbuh.org/news/tower-tops-out-in-jakarta-mixed-use-complex|title=Tower Tops Out in Jakarta Mixed-Use Complex|website=www.ctbuh.org|access-date=2021-04-05}}</ref> Die kompleks sal drie kantoor- en woonsteltorings hê met 'n kleinhandelpodium wat die torings verbind. Die ontwikkelaar van die kompleks is PT Putragaya Wahana (PGW), wat ook die ontwikkelaar van aangrensende '''UOB Plaza''' is. == Autograph-toring == Konstruksie van '''Thamrin Nine Tower 1''', wat '''Autograph Tower''' genoem word, het in Oktober 2020 afgerond,<ref>{{Cite web|url=https://thamrinnine.com/news/thamrin-nine-topping-off-ceremony/|title=Thamrin Nine Topping Off Ceremony|access-date=2 December 2021|archive-date= 2 Desember 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211202110325/https://thamrinnine.com/news/thamrin-nine-topping-off-ceremony/|url-status=dead}}</ref> wat Autograph Tower die eerste superhoë gebou in Indonesië maak.<ref>{{cite news|title=Thamrin Nine Pecahkan Rekor Gedung Tertinggi di Indonesia 382,9 Meter|newspaper=Kompas|url=https://www.kompas.com/properti/read/2020/12/23/211820621/thamrin-nine-pecahkan-rekor-gedung-tertinggi-di-indonesia-3829-meter|access-date=25 December 2020}}</ref> Dit is een van die tweelingtorings, waarvan die onderste vier verdiepings deur 'n kleinhandelpodium verbind sal word. Die argitektoniese hoogte van die toring 1 is 385 meter. Die toring sal 75 verdiepings bo en 6 verdiepings ondergronds hê. Daar sal 'n drieverdieping-waarnemingsdek by vloer 56–58 wees en 'n Sky Garden-area by die toring. Die toring is ontwerp deur Kohn Pedersen Fox Associates.<ref>{{Cite web|url=https://skyscrapercenter.com/building/thamrin-nine-tower-1/15505|title=Thamrin Nine Tower 1}}</ref> Die onderste verdiepings van die toring is vir kantoor, terwyl die boonste verdiepings deur die Waldorf Astoria Hotel geokkupeer sal word.<ref>{{Cite web|url=http://news.waldorfastoria.com/index.cfm/news/waldorf-astoria-hotels-resorts-signs-agreement-for-new-property-in-jakarta|title=Waldorf Astoria Hotels & Resorts Signs Agreement for New Property in Jakarta}}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.thejakartapost.com/travel/2018/07/10/hilton-to-open-southeast-asias-first-waldorf-astoria-in-bangkok.html|title=Hilton to open Southeast Asia’s first Waldorf Astoria in Bangkok|newspaper=The Jakarta Post|access-date=1 September 2018}}</ref> Dit is 'n klas A, groen wolkekrabber met platinum-sertifisering en gebruik tot 30% minder energie in vergelyking met 'n konvensioneel-geboude toring van dieselfde skaal.<ref>{{cite news|url=http://properti.kompas.com/read/2018/07/17/070000221/bakal-gedung-tertinggi-di-indonesia-itu-progresnya-sudah-32-lantai|title=Bakal Gedung Tertinggi di Indonesia Itu Progresnya sudah 32 lantai|newspaper=Kompas|access-date=17 July 2018}}</ref> Na voltooiing sal die Autograph-toring die hoogste gebou in die [[Suidelike Halfrond]] wees, wat die Q1-toring in [[Australië]] op 322,5 m oortref. == Luminary-toring == Toring 2 word die '''Luminary Tower''' genoem. Die toring sal 62 verdiepings hê met 'n helikopterplatform en waarnemingsdek, wat dit 'n wolkekrabber maak van 304 meter hoog.<ref name="komp">{{cite news|url=https://www.kompas.com/properti/read/2021/12/11/173516921/pencakar-langit-tertinggi-kedua-di-indonesia-tutup-atap?|title=Pencakar Langit Tertinggi Kedua di Indonesia Tutup Atap|newspaper=Kompas|accessdate=14 December 2021}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.skyscrapercenter.com/building/thamrin-nine-tower-2/31708|title=Thamrin Nine Tower 2|accessdate=16 July 2018}}</ref> Hierdie toring sal 'n vyfster Pan Pacific Hotel, vierster Park Royal Hotel en Park Royal Serviced Suits huisves.<ref>{{cite news|url=https://properti.kompas.com/read/2018/07/16/184618821/putragaya-wahana-raup-rp-816-miliar-dari-penjualan-apartemen-servis|title=Putragaya Wahana Raup Rp 816 Miliar dari Penjualan Apartemen Servis|newspaper=Kompas|accessdate=16 July 2018}}</ref> Teen Desember 2021 is Luminary Tower afgerond en sal na verwagting teen Junie 2022 in werking wees. Die woonsteltoringsblok van die kompleks word ''Le Parc'' genoem en bestaan uit drie geboue. == Derde toring == Die derde toring wat nog nie 'n naam het nie, sal multifunksionele eiendom wees wat kantore, woonstelle en ook 'n hotel insluit.<ref name="komp" /> == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} [[Kategorie:Geboue en strukture in Indonesië]] suv93px62bvghglhr4aogrgq1itgeaw 2974701 2974696 2026-10-02T08:24:17Z ~2026-52954-48 215482 /* */ 2974701 wikitext text/x-wiki {{Weesbladsy}} [[Lêer:Kompleks Thamrin Nine.jpg|duimnael|regs]] '''Thamrin Nine''' is 'n ontwikkelingskompleks vir gemengde gebruik in [[Djakarta]], [[Indonesië]]. Dit beslaan 'n oppervlakte van ongeveer 570 000 vierkante meter met kantoor-, kleinhandel-, residensiële, hotel-, sport- en vermaakgeriewe. Die middelpunt daarvan, die Autograph Toring (396 m), is die hoogste gebou in die [[Suidelike Halfrond]].<ref>{{Cite web|url=https://www.ctbuh.org/news/tower-tops-out-in-jakarta-mixed-use-complex|title=Tower Tops Out in Jakarta Mixed-Use Complex|website=www.ctbuh.org|access-date=2021-04-05}}</ref> Die kompleks sal drie kantoor- en woonsteltorings hê met 'n kleinhandelpodium wat die torings verbind. Die ontwikkelaar van die kompleks is PT Putragaya Wahana (PGW), wat ook die ontwikkelaar van aangrensende '''UOB Plaza''' is. == Autograph-toring == Konstruksie van '''Thamrin Nine Tower 1''', wat '''Autograph Tower''' genoem word, het in Oktober 2020 afgerond,<ref>{{Cite web|url=https://thamrinnine.com/news/thamrin-nine-topping-off-ceremony/|title=Thamrin Nine Topping Off Ceremony|access-date=2 December 2021|archive-date= 2 Desember 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211202110325/https://thamrinnine.com/news/thamrin-nine-topping-off-ceremony/|url-status=dead}}</ref> wat Autograph Tower die eerste superhoë gebou in Indonesië maak.<ref>{{cite news|title=Thamrin Nine Pecahkan Rekor Gedung Tertinggi di Indonesia 382,9 Meter|newspaper=Kompas|url=https://www.kompas.com/properti/read/2020/12/23/211820621/thamrin-nine-pecahkan-rekor-gedung-tertinggi-di-indonesia-3829-meter|access-date=25 December 2020}}</ref> Dit is een van die tweelingtorings, waarvan die onderste vier verdiepings deur 'n kleinhandelpodium verbind sal word. Die argitektoniese hoogte van die toring 1 is 385 meter. Die toring sal 75 verdiepings bo en 6 verdiepings ondergronds hê. Daar sal 'n drieverdieping-waarnemingsdek by vloer 56–58 wees en 'n Sky Garden-area by die toring. Die toring is ontwerp deur Kohn Pedersen Fox Associates.<ref>{{Cite web|url=https://skyscrapercenter.com/building/thamrin-nine-tower-1/15505|title=Thamrin Nine Tower 1}}</ref> Die onderste verdiepings van die toring is vir kantoor, terwyl die boonste verdiepings deur die Waldorf Astoria Hotel geokkupeer sal word.<ref>{{Cite web|url=http://news.waldorfastoria.com/index.cfm/news/waldorf-astoria-hotels-resorts-signs-agreement-for-new-property-in-jakarta|title=Waldorf Astoria Hotels & Resorts Signs Agreement for New Property in Jakarta}}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.thejakartapost.com/travel/2018/07/10/hilton-to-open-southeast-asias-first-waldorf-astoria-in-bangkok.html|title=Hilton to open Southeast Asia’s first Waldorf Astoria in Bangkok|newspaper=The Jakarta Post|access-date=1 September 2018}}</ref> Dit is 'n klas A, groen wolkekrabber met platinum-sertifisering en gebruik tot 30% minder energie in vergelyking met 'n konvensioneel-geboude toring van dieselfde skaal.<ref>{{cite news|url=http://properti.kompas.com/read/2018/07/17/070000221/bakal-gedung-tertinggi-di-indonesia-itu-progresnya-sudah-32-lantai|title=Bakal Gedung Tertinggi di Indonesia Itu Progresnya sudah 32 lantai|newspaper=Kompas|access-date=17 July 2018}}</ref> Na voltooiing sal die Autograph-toring die hoogste gebou in die [[Suidelike Halfrond]] wees, wat die Q1-toring in [[Australië]] op 322,5 m oortref. == Luminary-toring == Toring 2 word die '''Luminary Tower''' genoem. Die toring sal 62 verdiepings hê met 'n helikopterplatform en waarnemingsdek, wat dit 'n wolkekrabber maak van 304 meter hoog.<ref name="komp">{{cite news|url=https://www.kompas.com/properti/read/2021/12/11/173516921/pencakar-langit-tertinggi-kedua-di-indonesia-tutup-atap?|title=Pencakar Langit Tertinggi Kedua di Indonesia Tutup Atap|newspaper=Kompas|accessdate=14 December 2021}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.skyscrapercenter.com/building/thamrin-nine-tower-2/31708|title=Thamrin Nine Tower 2|accessdate=16 July 2018}}</ref> Hierdie toring sal 'n vyfster Pan Pacific Hotel, vierster Park Royal Hotel en Park Royal Serviced Suits huisves.<ref>{{cite news|url=https://properti.kompas.com/read/2018/07/16/184618821/putragaya-wahana-raup-rp-816-miliar-dari-penjualan-apartemen-servis|title=Putragaya Wahana Raup Rp 816 Miliar dari Penjualan Apartemen Servis|newspaper=Kompas|accessdate=16 July 2018}}</ref> Teen Desember 2021 is Luminary Tower afgerond en sal na verwagting teen Junie 2022 in werking wees. Die woonsteltoringsblok van die kompleks word ''Le Parc'' genoem en bestaan uit drie geboue. == Derde toring == Die derde toring wat nog nie 'n naam het nie, sal multifunksionele eiendom wees wat kantore, woonstelle en ook 'n hotel insluit.<ref name="komp" /> == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} [[Kategorie:Geboue en strukture in Indonesië]] a8drfgp13g4a8suaraafhn3rfluwrpn 2974706 2974701 2026-10-02T09:07:50Z ~2026-53079-03 215485 /* */ 2974706 wikitext text/x-wiki {{Weesbladsy}} [[Lêer:Kompleks Thamrin Nine.jpg|duimnael|regs]] '''Thamrin Nine''' is 'n ontwikkelingskompleks vir gemengde gebruik in [[Djakarta]], [[Indonesië]]. Dit beslaan 'n oppervlakte van ongeveer 570 000 vierkante meter met kantoor-, kleinhandel-, residensiële, hotel-, sport- en vermaakgeriewe. Die middelpunt daarvan, die Autograph Toring (390 m), is die hoogste gebou in die [[Suidelike Halfrond]].<ref>{{Cite web|url=https://www.ctbuh.org/news/tower-tops-out-in-jakarta-mixed-use-complex|title=Tower Tops Out in Jakarta Mixed-Use Complex|website=www.ctbuh.org|access-date=2021-04-05}}</ref> Die kompleks sal drie kantoor- en woonsteltorings hê met 'n kleinhandelpodium wat die torings verbind. Die ontwikkelaar van die kompleks is PT Putragaya Wahana (PGW), wat ook die ontwikkelaar van aangrensende '''UOB Plaza''' is. == Autograph-toring == Konstruksie van '''Thamrin Nine Tower 1''', wat '''Autograph Tower''' genoem word, het in Oktober 2020 afgerond,<ref>{{Cite web|url=https://thamrinnine.com/news/thamrin-nine-topping-off-ceremony/|title=Thamrin Nine Topping Off Ceremony|access-date=2 December 2021|archive-date= 2 Desember 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211202110325/https://thamrinnine.com/news/thamrin-nine-topping-off-ceremony/|url-status=dead}}</ref> wat Autograph Tower die eerste superhoë gebou in Indonesië maak.<ref>{{cite news|title=Thamrin Nine Pecahkan Rekor Gedung Tertinggi di Indonesia 382,9 Meter|newspaper=Kompas|url=https://www.kompas.com/properti/read/2020/12/23/211820621/thamrin-nine-pecahkan-rekor-gedung-tertinggi-di-indonesia-3829-meter|access-date=25 December 2020}}</ref> Dit is een van die tweelingtorings, waarvan die onderste vier verdiepings deur 'n kleinhandelpodium verbind sal word. Die argitektoniese hoogte van die toring 1 is 385 meter. Die toring sal 75 verdiepings bo en 6 verdiepings ondergronds hê. Daar sal 'n drieverdieping-waarnemingsdek by vloer 56–58 wees en 'n Sky Garden-area by die toring. Die toring is ontwerp deur Kohn Pedersen Fox Associates.<ref>{{Cite web|url=https://skyscrapercenter.com/building/thamrin-nine-tower-1/15505|title=Thamrin Nine Tower 1}}</ref> Die onderste verdiepings van die toring is vir kantoor, terwyl die boonste verdiepings deur die Waldorf Astoria Hotel geokkupeer sal word.<ref>{{Cite web|url=http://news.waldorfastoria.com/index.cfm/news/waldorf-astoria-hotels-resorts-signs-agreement-for-new-property-in-jakarta|title=Waldorf Astoria Hotels & Resorts Signs Agreement for New Property in Jakarta}}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.thejakartapost.com/travel/2018/07/10/hilton-to-open-southeast-asias-first-waldorf-astoria-in-bangkok.html|title=Hilton to open Southeast Asia’s first Waldorf Astoria in Bangkok|newspaper=The Jakarta Post|access-date=1 September 2018}}</ref> Dit is 'n klas A, groen wolkekrabber met platinum-sertifisering en gebruik tot 30% minder energie in vergelyking met 'n konvensioneel-geboude toring van dieselfde skaal.<ref>{{cite news|url=http://properti.kompas.com/read/2018/07/17/070000221/bakal-gedung-tertinggi-di-indonesia-itu-progresnya-sudah-32-lantai|title=Bakal Gedung Tertinggi di Indonesia Itu Progresnya sudah 32 lantai|newspaper=Kompas|access-date=17 July 2018}}</ref> Na voltooiing sal die Autograph-toring die hoogste gebou in die [[Suidelike Halfrond]] wees, wat die Q1-toring in [[Australië]] op 322,5 m oortref. == Luminary-toring == Toring 2 word die '''Luminary Tower''' genoem. Die toring sal 62 verdiepings hê met 'n helikopterplatform en waarnemingsdek, wat dit 'n wolkekrabber maak van 304 meter hoog.<ref name="komp">{{cite news|url=https://www.kompas.com/properti/read/2021/12/11/173516921/pencakar-langit-tertinggi-kedua-di-indonesia-tutup-atap?|title=Pencakar Langit Tertinggi Kedua di Indonesia Tutup Atap|newspaper=Kompas|accessdate=14 December 2021}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.skyscrapercenter.com/building/thamrin-nine-tower-2/31708|title=Thamrin Nine Tower 2|accessdate=16 July 2018}}</ref> Hierdie toring sal 'n vyfster Pan Pacific Hotel, vierster Park Royal Hotel en Park Royal Serviced Suits huisves.<ref>{{cite news|url=https://properti.kompas.com/read/2018/07/16/184618821/putragaya-wahana-raup-rp-816-miliar-dari-penjualan-apartemen-servis|title=Putragaya Wahana Raup Rp 816 Miliar dari Penjualan Apartemen Servis|newspaper=Kompas|accessdate=16 July 2018}}</ref> Teen Desember 2021 is Luminary Tower afgerond en sal na verwagting teen Junie 2022 in werking wees. Die woonsteltoringsblok van die kompleks word ''Le Parc'' genoem en bestaan uit drie geboue. == Derde toring == Die derde toring wat nog nie 'n naam het nie, sal multifunksionele eiendom wees wat kantore, woonstelle en ook 'n hotel insluit.<ref name="komp" /> == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} [[Kategorie:Geboue en strukture in Indonesië]] trkdtfnpcdfwpwngk7eij0etz049d5t 0 395540 2974661 2883361 2026-10-01T23:05:43Z Atcovi 57396 mujawwad --> murattal 2974661 wikitext text/x-wiki {{Kursiewe titel}}{{Inligtingskas soera |naam = {{big|الواقعة}}<br>&nbsp;&nbsp;Soera {{big|56}} van die Koran&nbsp;&nbsp; |beeld = |breedte = |onderskrif = |klassifikasie = [[Mekka]]ans |ander_titels = ''Al-Wâ’ki’a'' |transliterasie = Al-Waaki'a |ander_name = "Die Gebeurtenis" |openbaring = |djoes = 27 |ajat = 96 |klank = [[Lêer:Chapter 56, Al-Waqi'a (Murattal) - Recitation of the Holy Qur'an.mp3|200px]] }} '''''Al-Wâ’ki’a''''' ([[Arabies]]: الواقعة, "'''Die Gebeurtenis'''") is die 56ste [[soera]], of hoofstuk, van die [[Koran]]. Dit bevat 96 [[ajat]], of verse, en is vermoedelik in [[Mekka]] aan [[Mohammed]] geopenbaar. Die naam van die soera kom uit vers&nbsp;1. ==Opsomming== Die [[hiernamaals]] is die hoofonderwerp van die hoofstuk. Dit sluit aan by die vorige hoofstuk, [[Ar-Rahman]], wat die beloning van die gelowiges in die Paradys bespreek. Dié hoofstuk noem ook die beloning, in teenstelling met die straf in die hel. Dit onderskei ook tussen drie klasse mense in die hiernamaals: "die vooruitstrewendes", "die mense aan die regterkant" en "die mense aan die linkerkant".<ref name="Koran">Die Heilige Quran. In Afrikaans vertaal deur Imam M.A. Baker. Uitgegee deur IDM (Islamic Dawah Movement of Southern Africa) Publications. {{ISBN|978-0-620-60451-2}}</ref> Die eerste twee groepe sal hemel toe gaan, terwyl die mense aan die linkerkant hel toe sal gaan. Hier word "die regterkant" vereenselwig met goedheid en gelowigheid. Die "vooruitstrewendes" is 'n spesiale groep mense op wie selfs 'n beter lot wag as die mense aan die regterkant. Kenners van die Koran verskil oor wie die "vooruitstrewendes" is. Hulle word om die beurt geïdentifiseer as die profete, heiliges, getroues, martelaars, die eerste mense wat [[Islam]] aanvaar het en ander.<ref>{{cite book|editor1=Seyyed Hossein Nasr|editor2=Caner K. Dagli|editor3=Maria Massi Dakake|editor4=Joseph E.B. Lumbard|editor5=Mohammed Rustom|title=The Study Quran: A New Translation and Commentary|url=https://books.google.com/books?id=GVSzBgAAQBAJ|date=2015|publisher=HarperCollins|isbn=978-0-06-112586-7|location=New York}}</ref> ==Verwysings== {{Verwysings}} ==Skakels== {{vertaaluit| taalafk = en | il = Al-Waqi'a}} {{Soera|56|Ar-Rahman|Al-Hadid}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Wakia}} [[Kategorie:Hoofstukke van die Koran]] 71vwake0mksm7ipq3r7qcn66tzjorsa 0 395543 2974553 2678417 2026-10-01T16:07:49Z Atcovi 57396 mujawwad --> murattal 2974553 wikitext text/x-wiki {{Kursiewe titel}}{{Inligtingskas soera |naam = {{big|الحديد}}<br>&nbsp;&nbsp;Soera {{big|57}} van die Koran&nbsp;&nbsp; |beeld = |breedte = |onderskrif = |klassifikasie = [[Medina|Medinees]] |ander_titels = ''Al-Hadîd'' |transliterasie = Al-Hadied, Al-Gadied |ander_name = "Yster" |openbaring = |djoes = 27 |ajat = 29 |klank = [[Lêer:Chapter 57, Al-Hadid (Murattal) - Recitation of the Holy Qur'an.mp3|200px]] }} '''''Al-Hadîd''''' ([[Arabies]]: الحديد, "'''Yster'''") is die 57ste [[soera]], of hoofstuk, van die [[Koran]]. Dit bevat 29 [[ajat]], of verse, en is vermoedelik in [[Medina]] aan [[Mohammed]] geopenbaar. Die naam van die soera kom uit vers&nbsp;25. ==Opsomming== Nes baie ander hoofstukke van die Koran word die beloning van die gelowiges en die straf van die ongelowiges in die [[hiernamaals]] bespreek. In vers 25 word vertel van die apostels wat na vorige nasies gestuur is. In vers 26-27 word ook die profete [[Noag in Islam|Noag]], [[Abraham in Islam|Abraham]] en [[Jesus in Islam|Jesus]] genoem wat met die evangelie uitgestuur is. In vers 28-29 word [[Christen]]e aangemoedig om [[Moslems]] te word.<ref>{{cite book |last1=Wherry |first1=Elwood Morris |title=A Complete Index to Sale's Text, Preliminary Discourse, and Notes |date=1896 |publisher=Kegan Paul, Trench, Trubner, and Co |location=Londen}} {{PD-notice}}</ref> ==Verwysings== {{Verwysings}} ==Skakels== {{vertaaluit| taalafk = en | il = Al-Hadid}} {{Soera|57|Al-Wa'ki'a|Al-Mujadilah}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Hadid}} [[Kategorie:Hoofstukke van die Koran]] sxigeajt7wtr7srx26ag2vr7hy6dnep 0 400934 2974567 2964885 2026-10-01T17:26:50Z Jcb 223 2974567 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Musikale kunstenaar |Name=Marco Misciagna |image=Marco Misciagna.jpg |birth_date={{Birth date and age|1984|02|05|df=yes}} |birth_place=[[Bari]], Italië |genre=[[klassieke musiek]] |occupation=[[Violis]] [[Altviolis]] |instrument=[[Altviool]] [[Viool]] |label=[[Brilliant Classics]] |website=https://www.marcomisciagna.com/ }} '''Marco Misciagna''' (gebore 5 Februarie 1984) is 'n Italiaanse violis en [[Altviool|altviolis]]. == Biografie == Marco Misciagna is in [[Bari]], Italië, gebore.<ref>{{Cite web|url=https://www.ercolefragasso.it/2021/11/03/marco-misciagna-eccelso-violinista-violista-internazionale-e-soldato-di-pace/|title=Marco Misciagna: eccelso violinista/violista internazionale e soldato di pace!|date=3 November 2021|website=ercole fragasso|language=it|access-date=15 March 2023}}</ref> Hy studeer op die ouderdom van 15 in viool en altviool aan die N.Piccinni Konservatorium van Bari en verwerf later die diploma aan die [[Accademia Nazionale di Santa Cecilia|Nasionale Akademie van Santa Cecilia]] in [[Rome]]. <ref name="alion">{{Cite web|url=http://alionbalticfestival.com/miscignia.html|title=Alion Baltic Music Festival {{!}} Marco Misciagna|website=alionbalticfestival.com|access-date=2023-04-15}}</ref> Hy is deur die voormalige President van die [[Italië|Italiaanse Republiek]] [[Carlo Azeglio Ciampi]] na die [[Quirinaalpaleis|Quirinal-paleis]] in Rome genooi, as die beste student van die konservatorium.<ref name="alion" /> Hy het by Corrado Romano en by Đorđe Trkulja gestudeer.<ref name="alion" /> Hy het gevorder om saam met [[Salvatore Accardo]] aan die Accademia Stauffer in Cremona te studeer, met [[Boris Belkin]] en met [[Juri Bashmet|Jury Bashmet]] by die Accademia Chigiana in [[Siëna|Siena]], waar hy met twee Ere-diplomas bekroon is en twee keer die Monte dei Paschi di Siena Prys gewen het as beste violis en beste altvioolspeler in die skool (eerste keer in die geskiedenis van die Akademie).<ref>{{Cite web|url=http://alionbalticfestival.com/miscignia.html|title=Alion Baltic Music Festival {{!}} Marco Misciagna|website=alionbalticfestival.com|access-date=2023-03-19}}</ref> Hy was jare lank solis van die Spaanse strykorkes van Màlaga<ref>{{Cite web|url=https://www.diariosur.es/v/20120811/cultura/marco-misciagna-concerto-malaga-20120811.html|title=Marco Misciagna, de Concerto Málaga, rinde tributo al violinista Ruggiero Ricci|date=2012-08-11|website=Diario Sur|language=es-ES|access-date=2023-03-19}}</ref> en was 'n gas van die groot sale en internasionale instellings, insluitend die Berliner Philarmonie,<ref>{{Cite web|url=https://www.pantonale.com/music-festival/de/archiv/philharmonika-2016.php|title=Pantonale Musikveranstaltungen des Pantonale e.V. Berlin - PHILHARMONIKA 2016|website=www.pantonale.com|access-date=2023-03-14}}</ref> Essen Philarmonie, Hamburg Laieszahalle, Mannheim Rosengarten, die Meistersingerhalle Neurenberg, die Prinzeregententeater van Monaco, Arriaga-teater in Bilbao,<ref>{{Cite web|url=https://www.teatroarriaga.eus/programacion/kissar-quartet-wolfgang-amadeus-mozart-juan-crisostomo-de-arriaga/|title=Kissar Quartet: Wolfgang Amadeus Mozart - Juan Crisóstomo de Arriaga|last=Antzokia|first=Teatro Arriaga|website=Teatro Arriaga Antzokia|language=es-ES|access-date=2023-04-14}}</ref> Musikverein in [[Wene]],<ref>{{Verwysing|title=Bach in Jazz reportage Vienna Musikverein|url=https://www.youtube.com/watch?v=X7iPV3Kvmgc|access-date=2023-04-14|language=en}}</ref> Victoria Eugenia-teater in San Sebastian, Komitas Chamber Music Hall,<ref>{{Cite web|url=https://www.tomsarkgh.am/hy/event/38997/%D5%84%D5%A1%D6%80%D5%AF%D5%B8-%D5%84%D5%AB%D5%B7%D5%A1%D5%B6%D5%AB%D5%A1.html|title=Մարկո Միշանիա|website=Tomsarkgh.am|language=en|access-date=2023-04-14}}</ref> Kiev Opera House, Dar Sebastian in Tunisië,<ref>{{Cite web|url=https://www.challenges.tn/economie/a-dar-sebastian-rien-que-pour-le-plaisir-de-jouer-avec-francesco-mariozzi-marco-misciagna-et-todor-petrov/|title=A Dar Sebastian: Rien que pour le plaisir de jouer avec Francesco Mariozzi, Marco Misciagna et Todor Petrov|last=challenges|date=2016-05-25|website=Challenges TN|language=fr-FR|access-date=2023-04-14}}</ref> Sala Sinopoli ''Auditorium Parco della Musica'' in Rome, Balboa-teater in San Diego in Kalifornië, Fox Tucson teater, St. Francis ouditorium van Santa Fe in New Mexico, CW Eisemann-sentrum, Rudder-teater, Empire-teater in Texas, Amerikaanse teater in Hampton in Virginia, Lehman-sentrum en [[Carnegie Hall]] in New York. <ref>{{Verwysing|title=Italiano: Marco Misciagna durante il concerto tenuto presso la Carnegie Hall di New York - 23 maggio 2015|date=2015-05-23|url=https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Marco_Misciagna_durante_il_concerto_tenuto_presso_la_Carneige_Hall_di_New_York_-_23_maggio_2015.jpg|access-date=2023-04-14}}</ref> Hy het saamgewerk met Uto Ughi,<ref>{{Cite web|url=https://www.vivoumbria.it/uto-ughi-in-quartetto-a-gubbio/|title=Uto Ughi in quartetto a Gubbio|last=Umbria|first=Redazione Vivo|date=2019-08-29|website=Vivo Umbria|language=it-IT|access-date=2023-03-13}}</ref> Alexander Rudin,<ref>{{Cite web|url=https://www.sanattanyansimalar.com/aima-ustalik-siniflari-18-haziran-da-basliyor/2905/|title=AIMA ustalık sınıfları 18 Haziran'da başlıyor|language=tr|access-date=2023-03-19}}</ref> Sergey Stadler,<ref>{{Cite web|url=https://sonumid.ee/2018/08/08/virtuoosid-kinkisid-publikule-unustamatu-kontserdielamuse/|title=Virtuoosid kinkisid publikule unustamatu kontserdielamuse|date=2018-08-08|website=Raplamaa Sõnumid|language=et|access-date=2023-03-19}}</ref> Alexander Markov, Mariana Sirbu, Gianluigi Gelmetti, Ramin Bahrami, Antony Pay,<ref>{{Cite web|url=https://ravellofestival.photoshelter.com/gallery-image/09-03-Quartetto-Prometeo-Antony-Pay/G0000an2F.6M92ok/I0000BZdBYXeqaoM/C0000MRAvHVAlM.U|title=DSC_0358.JPG {{!}} Fondazione Ravello|website=ravellofestival.photoshelter.com|access-date=2023-04-14}}</ref> Franco Petracchi, José Serebrier, en Vladimir Zubitsky.<ref>{{Verwysing|title=Vladimir Zubitsky: Omaggio ad Astor Piazzolla (Marco Misciagna, vl) Konzert Berliner Philharmonie|url=https://www.youtube.com/watch?v=fnDXd3fgn68|access-date=2023-04-14|language=en}}</ref> Hy is Ereprofessor van die [[Sergei Rachmaninoff|S.Rachmaninov]] Staatskonservatorium in [[Tambof|Tambov]],<ref>{{Cite web|url=https://rachmaninov.ru/institut/personalii/pochyotnyie-professora/marko-mishanya|title=Марко Мишанья|website=rachmaninov.ru|access-date=2023-03-14}}</ref> die Verre Oosterse Staatsakademie vir Kuns van [[Wladiwostok|Vladivostok]] (Rusland), <ref name="alion" /> die Institut Supérieur de Musique de Sousse (Universiteit van Sousse, Tunisië),<ref name="alion" /> die Estaban Salas-konservatorium van Santiago de Cuba, <ref name="alion" /> die Pettman Nasionale Junior Akademie vir Musiek (Auckland, Nieu-Seeland), die Komitas-staatskonservatorium van Jerevan (Armenië). <ref name="alion" /> Hy is ere-hoofsolis van die [[Archangelsk]] Staatskamerorkes,<ref>{{Cite web|url=https://pravdasevera.ru/2016/01/09/60b0a0feb43ef52e7c683526.html|title=Известный итальянский скрипач выступит с Архангельским государственным камерным оркестром|website=pravdasevera.ru|access-date=2023-03-27}}</ref> die Camerata Esteban Salas en die Orchestra Sinfonica de Oriente (Kuba).<ref>{{Verwysing|title=Marco Misciagna for Cuba Television|url=https://www.youtube.com/watch?v=cAkrqwlEifU|access-date=2023-04-15}}</ref> In 2018 het hy die Goue Medalje van die Adjunk Eerste Minister van [[Oekraïne]] ontvang vir die herdenking van die 150ste bestaansjaar van die Kiëf-operahuis.<ref>{{Cite web|url=https://biz.nv.ua/finance/-50023972.html|title=День Европы в Киеве: в Национальной опере Украины состоялся концерт Gala Europa|date=2019-05-31|website=NV|language=ru|access-date=2023-04-14}}</ref> Hy is luitenant-kommissaris van die Vrywillige Militêre Korps van die Italiaanse Rooi Kruis, hulp van die Gewapende Magte, met dekreet van die President van die Republiek.<ref>{{Cite web|url=http://www.one-magazine.it/la-speranza-vede-linvisibile/|title=LA SPERANZA VEDE L'INVISIBILE|date=2020-03-27|website=One Magazine|language=en|access-date=2023-03-19}}</ref> == Diskografie == === Albums === * ''Note di Solidarietà per Casalnuovo Monterotaro'' - Werke deur Henri Wieniawski, Heinrich Wilhelm Ernst en [[Niccolò Paganini]]. Uitgegee deur Dynamic (CDT5065). Marco Misciagna (viool). Vrygestel in 2003.<ref>{{Citation |title=Note di Solidarietà per Casalnuovo Monterotaro |url=https://www.discogs.com/it/release/24747410-Marco-Misciagna-Note-di-Solidarietà-per-Casalnuovo-Monterotaro |access-date=2023-04-15 |language=it}}</ref> * ''Christmas In Classic'' - Klassieke Kersfees-ordeninge vir viool/bratsj en kitaar. Bevat: ''Joy To The World'', ''Silent Night'', ''We Wish You A Merry Christmas'', ''Jingle Bells''. Marco Misciagna (viool), Vito Vilardi (kitaar). Terramiamusic. Vrygestel in 2010.<ref>{{Citation |title=Marco Misciagna, Vito Vilardi - Christmas In Classic |url=https://www.discogs.com/release/24747050-Marco-Misciagna-Vito-Vilardi-Christmas-In-Classic |access-date=2023-04-15 |language=it}}</ref> * ''Carulli, Giuliani, Paganini'' - Bevat: ''Fantasia con variazioni sulle arie de La Gazza Ladra'' deur Ferdinando Carulli; ''Grand Duo Concertant Op. 85'' deur Mauro Giuliani; en ''Sonatas Nos. 1, 2 & 6 Op. 2'' deur Niccolò Paganini. Marco Misciagna (viool), Vito Vilardi (kitaar). Digressione Music (DCTT113). Vrygestel in 2018.<ref>{{Citation |title=Carulli {{!}} Giuliani {{!}} Paganini - Marco Misciagna, Vito Vilardi - Carulli, Giuliani, Paganini |url=https://www.discogs.com/release/14533436-Carulli-Giuliani-Paganini-Marco-Misciagna-Vito-Vilardi-Carulli-Giuliani-Paganini |access-date=2023-04-15 |language=it}}</ref> * ''The Curve Of A Day'': ''L'ultima strada di Janusz Korczak'' (viool) en ''Canto Per Groznyj'' (bratsj). Marco Misciagna (viool, bratsj). Idyllium. Vrygestel in 2016.<ref>{{Citation |title=L'ultima strada di Janusz Korczak |url=https://www.youtube.com/watch?v=-C6YfWch-Cw |access-date=2023-04-15 |language=en}}</ref> * ''Sette'' - Marco Misciagna (viool). Digressione Music (DIGR77). Vrygestel in 2017.<ref>{{Cite web |title=Sette |url=https://www.digressionemusic.it/portfolio-items/sette/ |access-date=2023-04-15 |website=Digressione Music |language=it-IT}}</ref> * ''Chamber and Piano Solo Works, Vol. 3'' - Marco Misciagna (bratsj). IMD. Vrygestel in 2020.<ref>{{Cite web |title=Chamber and Piano Solo Works, Vol. 3 |url=https://www.qobuz.com/ar-es/album/chamber-and-piano-solo-works-vol-3-marco-ciannella/iqm11s7bedchc |access-date=2023-04-15 |website=Qobuz |language=es-AR}}</ref> * ''Beautiful Melodies for Viola and Piano'' - Werke deur [[Johann Sebastian Bach]], Johann Georg Benda, [[Joseph Haydn]], [[Camille Saint-Saëns]], [[Claude Debussy]]. Marco Misciagna (bratsj). IMD100. Vrygestel in 2021.<ref>{{Citation |title=Marco Misciagna - Beautiful Melodies for Viola and Piano |url=https://www.discogs.com/release/24749288-Marco-Misciagna-Marco-Ciannella-Beautiful-Melodies-for-Viola-and-Piano |access-date=2023-04-15 |language=it}}</ref> * ''The Greatest Movie Soundtracks for Viola and Piano'' - Bevat: Gabriel's Oboe, Over The Rainbow, Summertime, Last Tango In Paris, Merry Christmas Mr. Lawrence. Marco Misciagna (bratsj). IMD200. Vrygestel in 2022.<ref>{{Citation |title=Marco Misciagna - The Greatest Movie Soundtracks For Viola And Piano |url=https://www.discogs.com/release/24749663-Marco-Misciagna-Marco-Ciannella-The-Greatest-Movie-Soundtracks-For-Viola-And-Piano |access-date=2023-04-15 |language=it}}</ref> * ''Maurice Vieux: Complete Music for Unaccompanied Viola (World Premiere Recording)'' - Bevat: 20 Études (1927); 10 Études sur des traits d'orchestre (1928); 10 Études sur les intervalles (1931); 10 Études nouvelles (1956). Marco Misciagna (bratsj). Digressione Music (DCTT129). Vrygestel in 2022.<ref>{{Cite web |title=Maurice Vieux |url=https://www.digressionemusic.it/portfolio-items/maurice-vieux/ |access-date=2023-03-14 |website=Digressione Music |language=it-IT}}</ref> * ''Bartolomeo Campagnoli: 41 Caprices for Viola, Op. 22, gearrangeer vir bratsj en klavier deur Carl Albert Tottmann''. Marco Misciagna (bratsj). Brilliant Classics (96551). Vrygestel in 2022.<ref>{{Cite web |title=Campagnoli: 41 Caprices for Viola Op.22, arranged for Viola & Piano by Carl Albert Tottmann - Marco Misciagna, viola - Brilliant Classics |url=https://www.brilliantclassics.com/articles/c/campagnoli-41-caprices-for-viola-op22-arranged-for-viola-piano-by-carl-albert-tottmann/ |access-date=2023-03-14 |website=www.brilliantclassics.com |language=nl}}</ref> * ''Federigo Fiorillo: 36 Caprices Op.3 for Violin, getranskribeer vir bratsj deur Marco Misciagna''. Marco Misciagna (bratsj). Brilliant Classics (97018). Vrygestel in 2023.<ref>{{Cite web |title= Fiorillo: 36 Caprices Op.3 for Violin, Transcribed for Viola by Marco Misciagna - Marco Misciagna, viola - Brilliant Classics |url=https://www.brilliantclassics.com/articles/f/fiorillo-36-caprices-op3-for-violin-transcribed-for-viola-by-marco-misciagna/ |access-date=2023-08-17 |website= www.brilliantclassics.com |language=nl}}</ref> * ''Albrecht Blumenstengel: 24 Etudes Op.33 for Violin, getranskribeer vir bratsj deur Marco Misciagna''. Marco Misciagna (bratsj). MM. Vrygestel in 2023.<ref>{{Citation |title=Blumenstengel: 24 Etudes Op.33 for Violin, Transcribed for Viola by Marco Misciagna|url= https://www.discogs.com/it/release/29217133-Marco-Misciagna-Blumenstengel-24-Etudes-Op33-for-Violin-Transcribed-for-Viola-By-Marco-Misciagna|access-date=2023-12-15}}</ref> * ''Richard Hofmann: 15 Studies Op.87 for Viola''. Marco Misciagna (bratsj). MM. Vrygestel in 2024.<ref>{{Citation |title=Hofmann: 15 Studies Op.87 for Viola|url= https://www.discogs.com/it/release/30144461-Marco-Misciagna-Hofmann-15-Studies-Op87-for-Viola|access-date=2024-03-18}}</ref> * ''Francesco Paolo Supriani: 12 Toccatas for Cello, getranskribeer vir bratsj deur Marco Misciagna''. Marco Misciagna (bratsj). MM. Vrygestel in 2024.<ref>{{Citation |title= Supriani: 12 Toccatas for Cello, Transcribed for Viola by Marco Misciagna|url= https://www.discogs.com/it/release/30726404-Marco-Misciagna-Supriani-12-Toccatas-for-Cello-Transcribed-for-Viola-by-Marco-Misciagna|access-date=2024-05-12}}</ref> * ''Émile Poilleux: 20 Études chantantes et caractéristiques for Violin, getranskribeer vir bratsj deur Marco Misciagna''. Marco Misciagna (bratsj). MM. Vrygestel in 2024.<ref>{{Citation |title= Poilleux: 20 Études chantantes et caractéristiques for Violin, Transcribed for Viola by Marco Misciagna|url= https://www.discogs.com/it/release/31321767-%C3%89mile-Poilleux-Marco-Misciagna-20-%C3%89tudes-chantantes-et-caract%C3%A9ristiques-for-Violin|access-date=2024-05-12}}</ref> * ''Antonio Bartolomeo Bruni: 25 Etudes for Viola (World Premiere Recording)''. Marco Misciagna (bratsj). MM. Vrygestel in 2024.<ref>{{cite web | url=https://www.discogs.com/it/release/32304222-Antonio-Bruni-Marco-Misciagna-Bruni-25-Etudes-for-Viola-World-Premiere-Recording | title=Bruni: 25 Etudes for Viola (World Premiere Recording)|website=Discogs|date=2024-11-16|language=en-US|access-date=2024-11-16}}</ref> * ''Franz Anton Hoffmeister: 12 Etudes for Viola''. Marco Misciagna (bratsj). MM. Vrygestel in 2025.<ref>{{cite web | url=https://www.discogs.com/it/release/33469751-Franz-Anton-Hoffmeister-Marco-Misciagna-12-Etudes-for-Viola | title=Hoffmeister: 12 Etudes for Viola|website=Discogs|date=2025-03-21|language=en-US|access-date=2025-03-21}}</ref> * ''Agustín Barrios Mangoré: Compositions arranged for Viola Solo by Marco Misciagna'' - Bevat: Julia Florida, Las Abejas, Canción de Cuna, Leyenda de España, La Catedral ''(I. Preludio Saudade, II. Andante Religioso, III. Allegro Solemne)'', Una Limosna por el Amor de Dios, Preludio, Capricho Español, Gavota al Estilo Antiguo, Villancico de Navidad. Marco Misciagna (bratsj). MM. Vrygestel in 2025.<ref>{{cite web | url=https://www.discogs.com/it/release/33864405-Agust%C3%ADn-Barrios-Mangor%C3%A9-Marco-Misciagna-Agust%C3%ADn-Barrios-Mangor%C3%A9-Compositions-Arranged-for-Viola- | title=Agustín Barrios Mangoré: Compositions Arranged for Viola Solo by Marco Misciagna|website=Discogs|date=2025-03-21|language=en-US|access-date=2025-03-21}}</ref> * ''Georg Abraham Schneider: 6 Solos for Viola, Op. 19 & Variations, Op. 44 (gearrangeer vir bratsj deur Marco Misciagna)''. Marco Misciagna (bratsj). MM. Vrygestel in 2025.<ref>{{cite web | url=https://www.discogs.com/it/release/34509157-Georg-Abraham-Schneider-Marco-Misciagna-6-Solos-for-Viola-Op-19-Variations-Op-44- | title=Georg Abraham Schneider: 6 Solos for Viola, Op. 19 & Variations, Op. 44 (arr. Misciagna)|website=Discogs|date=2025-07-11|language=en-US|access-date=2025-03-21}}</ref> === Singels en EP’s === * ''[[Bohemian Rhapsody (rolprent)|Bohemian Rhapsody]], Arranged for Viola Solo by Marco Misciagna (Live)'' (2024) – Marco Misciagna (viola) – Live opname. Uitgegee deur MM, katalogusnommer MM04.<ref>{{Citation |title=Bohemian Rhapsody, Arranged for Viola Solo by Marco Misciagna (Live) |url=https://www.discogs.com/release/30797481-Marco-Misciagna-Bohemian-Rhapsody |access-date=2024-05-12}}</ref> * ''Tico-Tico no Fubá, Arranged for Viola Solo by Marco Misciagna (Live)'' (2024) – Marco Misciagna (viola) – Live opname. Uitgegee deur MM, katalogusnommer MM05.<ref>{{Citation |title=Tico Tico No Fubá, Arranged for Viola Solo (Live) |url=https://www.discogs.com/release/31018411-Marco-Misciagna-Tico-Tico-No-Fubá-Live |access-date=2024-05-12}}</ref> * ''Marco Misciagna: Samba for Viola Solo (Live)'' (2024) – Oorspronklike komposisie deur Marco Misciagna – Live opname. Uitgegee deur MM, katalogusnommer MM06.<ref>{{Citation |title=Samba for Viola Solo (Live) |url=https://www.discogs.com/release/31281698-Marco-Misciagna-Samba-for-Viola-Solo-Live |access-date=2024-05-12}}</ref> * ''Heinrich Ignaz Franz Biber: Passacaglia for Solo Viola, Arranged by Marco Misciagna (Live)'' (2024) – Live opname. Uitgegee deur MM, katalogusnommer MM08.<ref>{{Citation |title=Biber: Passacaglia for Solo Viola, Arranged by Marco Misciagna (Live) |url=https://www.discogs.com/it/release/31551832-Marco-Misciagna-Biber-Passacaglia-for-Solo-Viola-Arranged-by-Marco-Misciagna-Live |access-date=2024-08-23}}</ref> * ''Johann Sebastian Bach: Sonata No.1, BWV 1001, Transcribed for Viola by Marco Misciagna (Live)'' (2024) – Live opname. Uitgegee deur MM, katalogusnommer MM09.<ref>{{Citation |title=Bach: Sonata No.1, BWV 1001, Transcribed for Viola by Marco Misciagna (Live) |url=https://www.discogs.com/it/release/31779158-Marco-Misciagna-Bach-Sonata-No1-BWV-1001-Transcribed-for-Viola-by-Marco-Misciagna-Live |access-date=2024-09-20}}</ref> * ''Johann Sebastian Bach: Toccata & Fugue BWV 565, Arranged for Viola by Marco Misciagna (Live)'' (2024) – Live opname. Uitgegee deur MM, katalogusnommer MM10.<ref>{{Citation |title=Bach: Toccata & Fugue BWV 565, Arranged for Viola by Marco Misciagna (Live) |url=https://www.discogs.com/it/release/31901515-Marco-Misciagna-Bach-Toccata-Fugue-BWV-565-Arranged-for-Viola-by-Marco-Misciagna-Live |access-date=2024-10-04}}</ref> * ''Marco Anzoletti: Four Etudes for Viola Solo'' (2024) – Etudes Nos. 2 & 5 (1919) / Nos. 2 & 11 (1929). Uitgegee deur MM, katalogusnommer MM11.<ref>{{cite web |url=https://www.discogs.com/it/release/32170062-Marco-Anzoletti-Marco-Misciagna-Four-Etudes-for-Viola-Solo |title=Anzoletti: Four Etudes for Viola Solo|website=Discogs|date=2024-11-01|language=en-US|access-date=2024-11-01}}</ref> * ''Jiří Herold: Études for Viola (World Premiere Recording)'' (2025) – Ses Études vir solo bratsj. Uitgegee deur MM, katalogusnommer MM17.<ref>{{cite web |title=Jiří Herold: Études for Viola |url=https://www.discogs.com/release/33010086-Jiří-Herold-Études-for-Viola |access-date=2025-01-31}}</ref> == Oorspronklike komposisies en verwerkings == '''Oorspronklike komposisies''' : * Drie [[Flamenco]] Caprices vir onbegeleide altviool - El Vito / Capricho Andaluz / Malagueña (ook 'n weergawe vir onbegeleide viool) <ref>{{Verwysing|title=Misciagna: Three Flamenco Caprices for Solo Viola – El Vito – Capricho Andaluz – Malagueña (2010) für Viola|url=https://www.universaledition.com/Werke/Three-Flamenco-Caprices-for-Solo-Viola/P0350473 |access-date=2026-02-18 |website=www.universaledition.com |language=en}}</ref><ref>{{Verwysing|title=El Vito - Caprice Flamenco for viola sola (Marco Misciagna)|url=https://www.youtube.com/watch?v=6oOtmOd7hhc|access-date=2023-04-15|language=en}}</ref> * Inleiding en variasies oor die tema Mer Hayrenik (Armeense volkslied) vir onbegeleide altviool <ref>{{Verwysing|title=Marco Misciagna - Variations on Armenian National Anthem for viola solo|url=https://www.youtube.com/watch?v=JJ6ShQHOQak|access-date=2023-04-15|language=en}}</ref> * Morricone Film Suite vir solo altviool (Suite in 8 bewegings, hulde aan [[Ennio Morricone]] ) <ref name="list">{{Cite web|url=https://www.marcomisciagna.com/list-arrangements/|title=List Arrangements|last=SitoChiaro|website=Marco Misciagna|language=it-IT|access-date=2023-04-15|archive-date=2023-04-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20230415105622/https://www.marcomisciagna.com/list-arrangements/|url-status=dead}}</ref> * Altviool Blues vir onbegeleide altviool <ref name="viola">{{Verwysing|title=VIOLA BLUES - Marco Misciagna|url=https://www.youtube.com/watch?v=y9jzriePZXE|access-date=2023-04-15|language=en}}</ref> * 6 Jazz Viola Preludes vir onbegeleide altviool (1-Ragtime, 2-Cafè Concerto, 3-Ragtime Boogie, 4-Ballade, 5-A J.S.Bach Joke, 6-Just After Midnight) <ref name="viola" /> * Fantasie vir onbegeleide altviool <ref>{{Verwysing|title=Jerusalem Fantasy (for viola solo) - Marco Misciagna|url=https://www.youtube.com/watch?v=1In6qJ7efEU|access-date=2023-04-15|language=en}}</ref> * Samba vir onbegeleide altviool <ref>{{Verwysing|title=SAMBA for viola solo, Marco Misciagna|url=https://www.youtube.com/watch?v=0GpdZV1egoM|access-date=2023-04-15|language=en}}</ref> * Star Wars Suite vir onbegeleide altviool (huldiging aan [[John Williams]]) <ref name="list" /> * Jazz Caprices vir onbegeleide altviool <ref name="list" /> * 3 stukke, hulde aan Charlie Byrd vir onbegeleide altviool (1-Swing'59, 2-Blues vir Felix, 3-Spaanse Altviool Blues) <ref name="list" /> * Fantasia op die Ierse volksliedjie "The last rose of summer" : vir viool en klavier / Romolo Pio Misciagna ; (hersiening en vioolkadens deur Marco Misciagna) <ref>{{Cite web|url=http://www.bncs.beniculturali.it/opac_cosenza/opac/cosenza/scheda.jsp?bid=CSA0066190|title=Ricerca bibliografica|last=Admin|website=www.bncs.beniculturali.it|language=it|access-date=2023-03-14|archive-date=2023-03-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20230314222158/http://www.bncs.beniculturali.it/opac_cosenza/opac/cosenza/scheda.jsp?bid=CSA0066190|url-status=dead}}</ref> '''Reëlings''' : * [[Isaac Albeniz|Isaac Albéniz]] : Asturias vir altviool (uit: Suite española No. 1, vir klavier, op. 47) / Rumores de la caleta vir altviool (uit: Recuerdos de viaje, vir klavier, op. 71) <ref name="partitura">{{Cite web|url=https://partitura-verlag.com/de/shop-de/product/viola-virtuosa/category_pathway-12|title=Viola Virtuosa Albéniz, Tárrega, Sor Vier Solo Transkriptionen aus Spanien|website=partitura-verlag.com|access-date=2023-03-19|archive-date=2023-03-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20230319123846/https://partitura-verlag.com/de/shop-de/product/viola-virtuosa/category_pathway-12|url-status=dead}}</ref> * [[Francisco Tárrega]] : Tango, Recuerdos de la Alhambra, Caprice Arabe vir altviool (oorspronklike vir kitaar)<ref name="partitura" /> * Fernando Sor : Andante - Duo for one Viola (uit: 24 leçons progressives, vir kitaar, op. 31) <ref name="partitura" /> * Manuel De Falla : Danza del molinero aus El sombrero de tres picos vir altviool<ref name="stret">{{Cite web|url=https://www.stretta-music.it/viola-virtuosa-2-nr-664339.html|title=Viola virtuosa 2 {{!}} comprare nello shop online di Stretta|website=www.stretta-music.it|language=it|access-date=2023-03-19}}</ref> * Julio Salvador Sagreras : El colibrí - Imitación al vuelo del picaflor vir altviool<ref name="stret" /> * Jacques Bittner : Suite vir altviool <ref>{{Cite web|url=https://davinci-edition.com/editor/marco-misciagna/|title=DA VINCI PUBLISHINGMarco Misciagna|website=DA VINCI PUBLISHING|language=en-US|access-date=2023-03-19}}</ref> * [[Carl Philipp Emanuel Bach|Carl Philipp Emmanuel Bach]] : Pedaloefening, vir altviool <ref>{{Cite web|url=https://davinci-edition.com/editor/marco-misciagna/|title=DA VINCI PUBLISHINGMarco Misciagna|website=DA VINCI PUBLISHING|language=en-US|access-date=2023-03-19}}</ref> * [[Carl Philipp Emanuel Bach|Carl Philipp Emmanuel Bach]] : Sonate in a mineur, vir altviool <ref>{{Cite web|url=https://davinci-edition.com/editor/marco-misciagna/|title=DA VINCI PUBLISHINGMarco Misciagna|website=DA VINCI PUBLISHING|language=en-US|access-date=2023-03-19}}</ref> * Agustín Barrios Mangoré: La Catedral / Julia Florida vir altviool (oorspronklike vir kitaar)<ref>{{Cite web |url=https://partitura-verlag.com/de/shop-de/product/augustin-barrios-mangore-1885-1944-la-caterdal-julia-floridafuer-viola/category_pathway-12 |title= Augustín Barrios Mangoré (1885–1944) La Catedral - Julia Florida für Viola |website=partitura-verlag.com|access-date=2024-06-07 }}</ref> * Agustín Barrios Mangoré: La Catedral / Julia Florida vir tjello (oorspronklike vir kitaar)<ref>{{Cite web |url= https://partitura-verlag.com/de/shop-de/product/mangore/category_pathway-12 |title= Augustín Barrios Mangoré (1885–1944) La Catedral - Julia Florida for Violoncello |website= partitura-verlag.com |access-date= 2024-06-07 |archive-date= 2024-06-07 |archive-url= https://web.archive.org/web/20240607214519/https://partitura-verlag.com/de/shop-de/product/mangore/category_pathway-12 |url-status= dead }}</ref> == Toekennings == * 2017 - [https://garanteminori.consiglio.puglia.it/-/alla-garante-regionale-dell-infanzia-e-dell-adolescenza-rosy-paparella-il-premio-speciale-all-educatore Toekenning "Arte, Sport e territorio" - Uitnemendheid van Puglia.] * 2019 - Internasionale Toekenning "Fontane di Roma" (37ste uitgawe) <ref>{{Cite web|url=https://www.agenziacomunica.net/2019/06/12/37-premio-fontane-di-roma-i-vincitori-e-la-cerimonia/?print=print|title=37° Premio Fontane di Roma, i vincitori e la cerimonia - Agenzia Comunica|website=www.agenziacomunica.net|access-date=2023-03-19}}</ref> * 2019 - Elmo Prys "Stories van Gewone Kultuur" <ref>{{Cite web|url=https://www.eventspress.it/2019/08/04/nomi-di-eccezione-per-il-premio-elmo-2019-rizziconi-rc-6-agosto-2019-ore-21/|title=NOMI DI ECCEZIONE PER IL PREMIO ELMO 2019 RIZZICONI (RC) 6 AGOSTO 2019 - ORE 21 » Eventspress|website=Eventspress|language=it-IT|access-date=2023-03-19}}</ref> * 2019 - Internasionale Prys - Goue Medalje "Maison des Artistes" ( [[Universiteit van Rome|Sapienza Universiteit van Rome]] ); * 2019 - Constantinus Magnus Internasionale Toekenning (Konstantiniese Nemagniese Orde van St.Stephen); <ref>{{Cite web|url=http://www.consolatorusan.it/pag.php?n=830|title=IL CONSOLE ONORARIO MARCO GINESI PRESENZIA ALLA VIII EDIZIONE DEL "CONSTATINUS MAGNUS".|website=www.consolatorusan.it|access-date=2023-03-14}}</ref> * 2019 - "Vigna d'Argento" Award ( Palazzo Montecitorio, Kamer van Afgevaardigdes, Rome); <ref>{{Cite web|url=https://www.romatoday.it/eventi/premio-vigna-d-argento-26-settembre-2019.html|title=Da Lecce a Roma: il premio Vigna D'argento, edizione speciale in collaborazione con l'Associazione Pugliesi nel mondo|website=amp.romatoday.it|access-date=2023-03-19}}</ref> * 2019 - Internasionale Toekenning "Hertogin Lucrezia Borgia" <ref>{{Cite web|url=https://www.cronacacomune.it/notizie/37226/iv-edizione-del-premio-internazionale-duchessa-lucrezia-borgia-bisceglie-ba.html#null|title="IV Edizione del Premio Internazionale Duchessa Lucrezia Borgia" a Bisceglie (Ba)|website=www.cronacacomune.it|access-date=2023-03-14}}</ref> * 2019 - City of Naples International Award for Art, Culture and Fashion, 9th Edition Academy Oscar <ref>{{Cite web|url=http://occhioallartistamagazine.it/2019/09/12/meritato-successo-per-la-nona-edizione-del-premio-citta-di-napoli-al-maschio-angioino/|title=Meritato successo per la nona edizione del premio "Città di Napoli" al Maschio Angioino|date=2019-09-12|website=Occhio all'Artista Magazine|language=it-IT|access-date=2023-03-19|archive-date=2023-03-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20230319123842/http://occhioallartistamagazine.it/2019/09/12/meritato-successo-per-la-nona-edizione-del-premio-citta-di-napoli-al-maschio-angioino/|url-status=dead}}</ref> * 2019 - "Cicero Award" ''(Fondazione "Marco Tullio Cicerone")'' <ref>{{Cite web|url=https://fondazionecicerone.it/cicero-award-2019/|title=Cicero Award 2019 {{!}} Fondazione M.T. Cicerone|last=Castellucci|first=Pubblicato da Ciro|language=it-IT|access-date=2023-03-19}}</ref> * 2019 - Vincenzo Crocitti- Award ("VINCE International", Rome) ''<ref>{{Cite web|url=https://premiovincenzocrocitti.com/premiazioni/premiazioni-2019/|title=Premiazioni 2019|date=2020-03-26|website=Premio Vincenzo Crocitti International|language=it-IT|access-date=2023-03-19|archive-date=2023-03-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20230319123840/https://premiovincenzocrocitti.com/premiazioni/premiazioni-2019/|url-status=dead}}</ref>'' * 2019 - Goue Histonium Award <ref>{{Cite news|accessdate=2023-03-27}}</ref> * 2019 - [[Mona Lisa]] Award 2019 <ref>{{Cite web|url=https://www.pastorevito.it/biennale-internazionale-darte-contemporanea-barocco-salentino-vitoronzo-pastore/|title=BIENNALE INTERNAZIONALE D'ARTE CONTEMPORANEA "BAROCCO SALENTINO" - Vitoronzo Pastore ⋆|last=Pastore|first=Vitoronzo|date=2020-07-30|language=it-IT|access-date=2023-03-27}}</ref> * 2020 - Ubaldo Lay Award <ref>{{Cite web|url=https://www.pastorevito.it/biennale-internazionale-darte-contemporanea-barocco-salentino-vitoronzo-pastore/|title=BIENNALE INTERNAZIONALE D'ARTE CONTEMPORANEA "BAROCCO SALENTINO" - Vitoronzo Pastore ⋆|last=Pastore|first=Vitoronzo|date=2020-07-30|language=it-IT|access-date=2023-03-27}}</ref> * 2020 - Die "Silver Chimera" 2020 Award <ref>{{Cite web|url=https://www.cataniatoday.it/cronaca/premio-chimera-argento-medici-operatori-sanitari-comune-catania.html|title=Il premio Chimera d’argento 2020 assegnato a medici e sanitari|website=amp.cataniatoday.it|access-date=2023-03-19}}</ref> * 2021 - Nasionale Toekenning "Silver Eagle" <ref>{{Cite news|accessdate=2023-03-19}}</ref> == Eerbewyse == * Silwer Jubileum Meriete Medalje van die Heilige Militêre Konstantiniese Orde van Saint George toegeken op 16/04/2016; <ref>{{Cite web|url=https://www.marcomisciagna.com/premi-e-riconoscimenti-marco-misciagna/|title=Premi e riconoscimenti Marco Misciagna|last=SitoChiaro|website=Marco Misciagna|language=it-IT|access-date=2023-04-15|archive-date=2020-08-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20200804103641/https://www.marcomisciagna.com/premi-e-riconoscimenti-marco-misciagna/|url-status=dead}}</ref> * Silwer Medalje van Verdienste vir die 300ste herdenking van die ''Bolla Militantis Ecclesiae'' ''afgekondig deur Pous Clemens XI'' van die Heilige Militêre Konstantiniese Orde van Saint George toegeken op 27/05/2018; <ref>{{Cite web|url=https://www.marcomisciagna.com/premi-e-riconoscimenti-marco-misciagna/|title=Premi e riconoscimenti Marco Misciagna|last=SitoChiaro|website=Marco Misciagna|language=it-IT|access-date=2023-04-15|archive-date=2020-08-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20200804103641/https://www.marcomisciagna.com/premi-e-riconoscimenti-marco-misciagna/|url-status=dead}}</ref> * Goue Medalje - Herdenking van die 150ste herdenking van die Nasionale Opera van Oekraïne (Mei 2018) <ref>{{Cite web|url=https://biz.nv.ua/finance/-50023972.html|title=День Европы в Киеве: в Национальной опере Украины состоялся концерт Gala Europa|date=2019-05-31|website=NV|language=ru|access-date=2023-04-15}}</ref> * Ereburgerskap van die stad Ayvalık – Turkye (Februarie 2018) <ref>{{Cite web|url=https://www.hurriyet.com.tr/kitap-sanat/fahri-ayvalikli-misciagnadan-cilgin-ispanyol-danslari-40908977|title=Fahri Ayvalıklı Misciagna’dan çılgın İspanyol dansları|website=www.hurriyet.com.tr|language=tr|access-date=2023-03-14}}</ref> * Medalje vir samewerking in die Oekraïne. No. 988 - 2 November 2020 <ref>{{Cite web|url=https://vto-orden.com.ua/catalog/award/znak-narodnoyi-poshani-za-plidnu-spivpracyu|title=Medal for Cooperation in Ukraine. No. 988 (02/11/2020)}}</ref> * Medalje van die Orde van St George Oekraïne. No.1725 – 2 November 2020 <ref>{{Cite web|url=https://vto-orden.com.ua/catalog/award/vidznaka-za-sluzhinnya-bogu-i-ukrayini-dlya-kapela|title=Medal of the Order of St. George Ukraine. No.1725 – 2 November 2020;}}</ref> * Geagte Besoeker van die Stad [[Santiago de Cuba]] == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == * [https://www.marcomisciagna.com/Marco Misciagna Amptelike webwerf] * [https://www.digressionemusic.it/portfolio-items/maurice-vieux/ MAURICE VIEUX] * [https://www.brilliantclassics.com/articles/c/campagnoli-41-caprices-for-viola-op22-arranged-for-viola-piano-by-carl-albert-tottmann/ Campagnoli: 41 Caprices for Viola Op.22, verwerk vir Altviool & Klavier deur Carl Albert Tottmann - Brilliant Classics] * [https://www.discogs.com/it/artist/7545335-Marco-Misciagna Marco Misciagna] * [https://rachmaninov.ru/institut/personalii/pochyotnyie-professora/marko-mishanya Марко Мишанья] * [http://alionbalticfestival.com/miscignia.html Alion Baltiese Musiekfees | Marco Misciagna] * [https://www.pantonale.com/music-festival/de/archiv/philharmonika-2016.php Pantonale Musikveranstaltungen des Pantonale e.] [https://www.pantonale.com/music-festival/de/archiv/philharmonika-2016.php V. Berlyn - PHILHARMONIKA 2016] * [http://www.consolatorusan.it/pag.php?n=830 IL CONSOLE ONORARIO MARCO GINESI PRESENZIA ALLA VIII EDIZIONE DEL “CONSTATINUS MAGNUS”.] * [https://www.hurriyet.com.tr/kitap-sanat/fahri-ayvalikli-misciagnadan-cilgin-ispanyol-danslari-40908977 Fahri Ayvalıklı Misciagna'dan çılgın İspanyol dansları] {{Normdata}} [[Kategorie:Violiste]] [[Kategorie:Lewende mense]] [[Kategorie:Geboortes in 1984]] [[Kategorie:Artikels met hAudio-mikroformate]] hw5rvlmvik27inaf8m4conu0i47xap8 3 401853 2974681 2973952 2026-10-02T06:19:03Z Jcwf 4 /* Skurwepaddas */ nuwe afdeling 2974681 wikitext text/x-wiki == Dit lewe == Of doen dit? Hoe gaan dit? Wat is jy so stil. [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 16:59, 21 Augustus 2023 (UTC) : Hallo [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]], ek kap maar aan! Baie besig by die werk, maar het weer onlangs begin inloer hier. Rol maar spam terug en wysig so hier en daar iets. Hoe gaan dit daar? Is jy nog aktief hier? – [[Gebruiker:K175|K175]] ([[Gebruikerbespreking:K175|skil 'n appeltjie]]) 17:10, 21 Augustus 2023 (UTC) :: Gaan baie, baie goed. Was baie besig op die plaas, nou weer rustig. Nog altyd trots om 'n Namibiër te wees. [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 17:21, 22 Augustus 2023 (UTC) ::: Ek sit juis en dink die Afrikaanse Wikipedia kort meer dekking van onderwerpe in verband met Namibië. Ek speel nou bietjie rond met ChatGPT en dink dit kan gebruik word om vinnig inhoud hier by te voeg. Maar 'n mens wil ook nie te vinnig werk nie, want alles moet geproeflees word en in wiki-sintaksis geplaas word. Dit lol ook met verwysings oordra. Dalk kan ek of [[Gebruiker:Rooiratel]] 'n program skryf wat die hele proses behartig. – [[Gebruiker:K175|K175]] ([[Gebruikerbespreking:K175|skil 'n appeltjie]]) 17:35, 22 Augustus 2023 (UTC) ::::Yes! Jou bot wat baie sponse en akteurs geskep het, kan sy nie weer loop nie? Ons stagneer op die ranglys teenoor ander wiki's [[Lêer:Wapen van die Oos-Kaap.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 17:44, 22 Augustus 2023 (UTC) ::::: [[Gebruiker:Aliwal2012]], ja, dit kan. Ek kan dit selfs weer oor die sponse en akteurs laat loop. Ek dink nie daar was baie sponsartikels oor om te skep nie, maar daar is dalk nog wel baie akteurs waarvoor ons nog nie artikels het nie. Dit sal nie baie moeite wees om weer artikels oor daardie onderwerpe te begin genereer nie. – [[Gebruiker:K175|K175]] ([[Gebruikerbespreking:K175|skil 'n appeltjie]]) 17:53, 22 Augustus 2023 (UTC) ::::::Dankie, wat van lughawens en lugrederye, ek is nou besig daarmee, maar dis tydrowend. Jy kan net die intro doen, dan sit ek later vleis by? [[Lêer:Wapen van die Oos-Kaap.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 18:12, 22 Augustus 2023 (UTC) :Ek vra net dat K175 sy bot nagaan, Rooiratel het die naweek 'n klomp sponse oorgedoen wat se taksonomie verkeerd was. Ook, die akteurs het nie bronne nie. Die probleem van ChatGPT is dat dit Wikipedia as verwysing gebruik, het juis met Rooiratel daaroor gepraat (ek het lang artikel daaroor). My laaste opmerking en dit is my mening: indien ons artikel telling opskiet na bv 300,000 met 'n diepte van 10 (tans is dit 41) - wat het ons nou eintlik bereik? Bewys ons kan 'n bot gebruik? Ek vra maar net. Dit is 'n gemeenskap besluit om 'n bot te gebruik, nie 'n enkeling s'n nie. [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 18:26, 22 Augustus 2023 (UTC) :: [[Gebruiker:Oesjaar]] is dit moontlik dat die taksonomieë by die bron verkeerd was toe die artikels geskep is? Hoe dit ookal sy, ons sit nou met hordes saadjies oor sponse, terwyl ons geen artikel sonder 'n bot sou gehad het nie. Dit is 'n goeie ding. Wat ChatGPT betref: ek stel voor om dit as vertaler te gebruik, en nie as 'n skrywer van oorspronklike artikels nie. Ek het reeds oorspronklike artikels met dit probeer skryf en die probleem is erger as net dat dit Wikipedia as verwysing gebruik. Dit maak ook feite op. Dit is dus buite die kwessie om dit as artikelskrywer te gebruik, maar as vertaler werk dit redelik goed. Wat ons sal bereik met 'n artikeltelling van 300k: 'n voorsprong op inhoudvlak wat vir redakteurs 'n wegspringplek gee om verdere inhoud by te voeg. Die doel van outomaties gegenereerde artikels is nie om voltooide artikels te plaas wat nooit weer gewysig hoef te word nie. Dit is juis die teenoorgestelde en dit gee vir redakteurs inhoud om mee te werk. Kyk hoe baie wysigings het ons nou al met die akteurartikels uitgelok. Hoeveel datumbladsye is sedertdien bygewerk om na die akteurs te skakel? In my opinie is dit alles 'n goeie ding. Maar soos jy sê, dit is 'n gemeenskapsbesluit, en as die gemeenskap daarteen besluit, dan sal ek nie my robot loop nie. Ek dink so 'n besluit sou egter kortsigtig wees. Myns insiens moet ons robotte aan die werk sit en as hulle droogmaak kan ons nog 'n robot aan die werk sit om betrokke artikels en/of wysigings te skrap. Ek dink nie ons verloor enigiets met die robotte nie. Ons maak dalk net 'n paar bydraers gespanne met die oorweldigende aantal wysigings. – [[Gebruiker:K175|K175]] ([[Gebruikerbespreking:K175|skil 'n appeltjie]]) 18:40, 22 Augustus 2023 (UTC) :::@[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] Ek stem saam met @[[Gebruiker:K175|K175]] oor die saadjies. Die doel is nie om voorblad status, of reeds goeie artikels te skep met 'n bot nie. Dit skep net die raamwerk vir mense om later te verbeter, en spaar hulle tyd en moeite. Sien byvoorbeeld al die spesie artikels. Duisende is met 'n bot geskep, en daar is nog baie wysigings daarna op die artikels. :::Ek sou voorstel dat as @[[Gebruiker:K175|K175]] nog bot artikels wil skep, dan sal films 'n goeie keuse wees. Ons kan dan al die akteur artikels aan die film artikels skakel en vise versa. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 19:11, 22 Augustus 2023 (UTC) ::::Inhoud is hoogte maal lengte maal breedte. Oftewel in wikiterme: ::::*breedte=meer saadjies ::::*lengte=hoeveel daaroor gesê word ::::*hoogte=skakels, verwysings, kategorieë, goeie taal, prentjies wat verduidelik, inligtingskassies, logiese verhale. ::::Jy kan aan een dimensie werk maar dit gee 'n inhoud van nul as die ander dimensies nul bly. ::::[[Gebruiker:Jcwf|Jcwf]] ([[Gebruikerbespreking:Jcwf|kontak]]) 19:43, 22 Augustus 2023 (UTC) == Gesondheidsvoordele van tee‎ == Dankie vir jou werk maar ongelukkig is dit 'n skoolwedstryd artikel en ek moes jou veranderinge terugrol tot na beoordeling. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 08:53, 17 Oktober 2023 (UTC) == Jou nuwe sjablone == {{ping|K175}}, verduideik asb net kortliks jou nuwe sjablone sodat 'n ou man soos ek ook dit moontlik kan verstaan! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 12:52, 6 November 2023 (UTC) : {{ping|Oesjaar}} dit is alles sjablone wat in die nuwe sjabloon {{ss|Grafieke afgeskakel}} gebruik word. {{ss|Grafieke afgeskakel}} is op sy beurt uit die Engelse Wikipedia gekopieer en vertaal en word op besprekingsbladsye vertoon in plaas van die grafieke wat sedert April 2023 gebreek is. Jy kan al die nuwe sjablone as "subsjablone" beskou wat {{ss|Grafieke afgeskakel}} gebruik om korrek te vertoon, maar hulle word as aparte sjablone gestoor sodat ander sjablone ook hierdie "subsjablone" kan gebruik. Hoop dit maak sin. – [[Gebruiker:K175|K175]] ([[Gebruikerbespreking:K175|skil 'n appeltjie]]) 14:14, 6 November 2023 (UTC) == Kategorie:Normdata met 0 element == Hello, Why did you remove [[:Kategorie:Normdata met 0 element]] ? It is not empty. [[Gebruiker:Vargenau|Vargenau]] ([[Gebruikerbespreking:Vargenau|kontak]]) 14:10, 21 November 2023 (UTC) : {{ping|Vargenau}} daardie kategorie het 'n tikfout in die titel. Ek het nou [[Module:Normdata]] bygewerk sodat dit nie meer bladsye in daardie kategorie sal plaas nie. Die kategorieë wat huidig in daardie kategorie is, sal stelselmatig na die kategorie met die korrekte titel, d.i. [[:Kategorie:Normdata met 0 elemente]], oorgedra word. – [[Gebruiker:K175|K175]] ([[Gebruikerbespreking:K175|skil 'n appeltjie]]) 14:13, 21 November 2023 (UTC) :: {{ping|Vargenau}} jy kan 'n bladsy wat in die ou kategorie is, forseer om na die nuwe kategorie oorgedra te word deur dit te wysig en onmiddellik te stoor (jy hoef nie enige veranderinge aan die bronteks aan te bring nie). – [[Gebruiker:K175|K175]] ([[Gebruikerbespreking:K175|skil 'n appeltjie]]) 14:15, 21 November 2023 (UTC) :::Thank you. :::I have updated the interwiki link of the category. [[Gebruiker:Vargenau|Vargenau]] ([[Gebruikerbespreking:Vargenau|kontak]]) 14:22, 21 November 2023 (UTC) == Sjabloon:Ruimtevlug == Hi Adriaan. Dankie vir jou moeite hiermee! Dit word waardeer.--[[Lêer:Wapen van die Oos-Kaap.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 06:49, 22 November 2023 (UTC) == cite-sjablone == Hallo K175, Ná jou [https://af.wikipedia.org/w/index.php?title=Module:Citation/CS1&action=history wysiging] lewer die "cite book" en "cite journal" nou waarskuwings oor "maintenance" wat gedoen moet word. En die "doi" skakel in die verwysings is nou rooi. Ek weet nie of dit 'n probleem is of nie. [[Gebruiker:Jcwf|Jcwf]] ([[Gebruikerbespreking:Jcwf|kontak]]) 12:11, 23 November 2023 (UTC) : {{ping|Jcwf}} dankie, ek dink ek het dit nou reggemaak. Laat weet asb. as daar nog probleme is. – [[Gebruiker:K175|K175]] ([[Gebruikerbespreking:K175|skil 'n appeltjie]]) 13:01, 23 November 2023 (UTC) ::Ongelukkig kry ek steeds die waarskuwings. [[Gebruiker:Jcwf|Jcwf]] ([[Gebruikerbespreking:Jcwf|kontak]]) 20:02, 23 November 2023 (UTC) ::: {{ping|Jcwf}} kan jy asb. 'n voorbeeld deel? – [[Gebruiker:K175|K175]] ([[Gebruikerbespreking:K175|skil 'n appeltjie]]) 20:03, 23 November 2023 (UTC) :::: Ek dink die probleem is met authors/coauthors. Hierdie parameters werk nie meer nie. Ons moet nou enkelvoud gebruik, bv. author of naam en van, of as daar meer as een outeur is, dan author1, author2, etc. of naam1, van1, naam2, van2, etc. Ek stel voor ons loop 'n bot om alle bestaande gebruike van authors en coauthors so aan te pas. – [[Gebruiker:K175|K175]] ([[Gebruikerbespreking:K175|skil 'n appeltjie]]) 20:23, 23 November 2023 (UTC) :::::Is dit bedoel om ons werk nog meer te bemoeilik? Ek '''''weier om dit te doen'''''[[Gebruiker:Jcwf|Jcwf]] ([[Gebruikerbespreking:Jcwf|kontak]]) 20:29, 23 November 2023 (UTC) == Verwysings == Jy het vir my 'n voorbeeld gevra. OK. As ek die Wikimedia Library gebruik en Science Direct die soekwoord "hydroxylapatite" ('n mineraal) invoer, kry ek 16 298 resultate. As ek die eerste resultaat se "Export"-knoppie kliek kry ek die keuse om die verwysing te exporteer in vier formate: Export: *Save to RefWorks *Export citation to RIS *Export citation to BibTeX *Export citation to text Refworks, RIS en BibTex is formate wat in verwysingsagteware gebruik word. Ek het hierdie sagteware nie en ek weet nie of hier op wiki 'n sjabloon/module gemaak kan word wat dit kan lees. Dit sou die probleem reeds grotendeels oplos omrede hierdie formate ook deur ander uitgewers gebruik word. Maar ek het tot nou altyd die bloot teks opsie gebruik. Wat ek kry is dit: <nowiki> Zongqiang Zhu, Yuqing Wu, Chengzhi Hu, Lihao Zhang, Hui Ding, Yinian Zhu, Yinming Fan, Huan Deng, Xiaobin Zhou, Shen Tang, Elimination of zinc ions from aqueous solution by a hydroxylapatite-biochar composite material with the hierarchical porous microstructures of sugarcane waste, Journal of Cleaner Production, Volume 362, 2022, 132483, ISSN 0959-6526, https://doi.org/10.1016/j.jclepro.2022.132483. (https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0959652622020844) Abstract: A hydroxylapatite-biochar composite material with the hierarchical porous microstructures of sugarcane top internodes (HAP/C-SC) was produced by carbonizing sugarcane top stalks, an agricultural waste residue, and then soaking them in limewater and (NH4)2HPO4 solution in turns. The HAP/C-SC with the surface area of 8.52–28.44 m2/g inherited various macropores from parallel vessels, thick-walled cells of sclerenchyma, thin-walled cells of storage parenchyma, and pits in cell and vessel walls of sugarcane top stalks. When the initial Zn2+ concentration is 5–400 mg/L, the Zn2+ absorption capacity of HAP/C-SC is 19.91, 22.54, and 25.37 mg/g at 25 °C, 35 °C, and 45 °C, respectively, which is equivalent to the Zn2+ absorption capacity of synthetic nano-hydroxyapatite. The HAP/C-SC showed a good removal performance for Zn cations, and the adsorption followed Langmuir model and pseudo-second-order kinetic model well. The Zn-containing hydroxylapatite solid solutions [(ZnxCa1‒x)5(PO4)3(OH)] were considered to be the key mechanism for Zn2+ elimination, which formed through the co-action processes including adsorption, ion exchange (x = 0.06–0.12) and dissolution-precipitation (x = ∼0.27). The M(2) vacancy sites are believed to be energetically more favorable for the Zn ion occupation. The substitution and occupation of M(2) sites by Zn ions may be affected by spatial constraints. Keywords: Sugarcane top; Hierarchical porous microstructure; Hydroxylapatite; Elimination; Zinc ion </nowiki> Dit het 10 outeurs. Op die eerste reël deur kommas geskei. Ek verander dit tot <nowiki> <ref>{{cite journal|authors=Zongqiang Zhu, Yuqing Wu, Chengzhi Hu, Lihao Zhang, Hui Ding, Yinian Zhu, Yinming Fan, Huan Deng, Xiaobin Zhou, Shen Tang, </nowiki> Maar nou wil jou groot vriend dat ek dit gaan skryf: <nowiki> <ref>{{cite journal|author1=Zongqiang Zhu|author2=Yuqing Wu|author3=Chengzhi Hu|author4=Lihao Zhang|author5=Hui Ding|author6=Yinian Zhu|author7=Yinming Fan|author8= Huan Deng|author9=Xiaobin Zhou|author10=Shen Tang </nowiki> Dit gaan dit tweemaal so tydrowend maak as wat dit reeds is. Die res is ook bewerkelik. Die tweede reël (ná CRLF) word: <nowiki>|title=Elimination of zinc ions from aqueous solution by a hydroxylapatite-biochar composite material with the hierarchical porous microstructures of sugarcane waste ---> sonder komma, want cite journal gaan blêr daaroor. </nowiki> <nowiki>Die volgende reëls gaan dieselfde, behalwe dat Volume met 'n kleinletter moet: |journal=Journal of Cleaner Production |volume= 362 |year=2022 |pages=132483</nowiki> Ek skrap die ISSN-reël en die doi-reël moet verander word in: <nowiki>|doi=10.1016/j.jclepro.2022.132483 --> sonder punt aan die ent </nowiki> Ander uitgewers doen dit effens anders, maar as daar 'n paar modules soos <nowiki>{{Elsevier|}}, {{Wiley|}}, {{De Gruyter|}}</nowiki> geskryf kan word wat die teksformaat omskakel sal dit baie werk spaar en dit makliker maak om verwysings oor te neem. Jy kan nie van gebruikers verwag dat hulle verwysings gaan byvoeg as dit net moeisamer gemaak word nie. [[Gebruiker:Jcwf|Jcwf]] ([[Gebruikerbespreking:Jcwf|kontak]]) 22:49, 27 November 2023 (UTC) == Sjabloon:Ruimtevlug == {{ping|K175}}, ek soek 'n bietjie hulp asb. Kan jy 'n leë ruimtevlug sjabloon in [[Wenera 7]] plaas asb? Ek sal die data verskaf. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 19:49, 11 Desember 2023 (UTC) : {{ping|Oesjaar}} {{uitgevoer}}. Jy kan net die sjabloon uit die Engelse artikel kopieer en die inhoud vertaal. Ek het dit nou gedoen vir [[Wenera 7]]. Die sjabloon voeg 'n kategorie by wat ek nie weet hoe om te vertaal nie. Wat is [[en:quadrangle]] in Afrikaans? Ek sien in Nederlands en Duits gebruik hulle die Engelse woord. – [[Gebruiker:K175|K175]] ([[Gebruikerbespreking:K175|skil 'n appeltjie]]) 18:33, 12 Desember 2023 (UTC) ::{{ping|K175}}, dankie. 'n Quadrangle is vierhoek, binneplaas, binneplein of binnehof. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 19:42, 12 Desember 2023 (UTC) :::{{ping|K175}}, ek het so 'n bietjie gaan oplees op die Engelse Wiki. Hulle (die Russe) dink ek, het die oppervlakte van Venus in 8 vierkante (soos ons dit ken- eintlik reghoeke) op gedeel en elk 'n naam gegee. Wenera 7 het in reghoek genaamd Lavinia Planitia geland. Miskien stel {{ping|Burgert_Behr}} ook hierin belang, Venus is sy voorblad artikel. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 20:03, 12 Desember 2023 (UTC) == Het hulp nodig met taksoboks dinge == Elke nou en dan is daar twee genera met dieselfde naam (maar in 'n ander familie). Gewoonlik is een 'n plant en die ander 'n mot, maar nie altyd nie. Op enwiki het hulle hierdie sjabloon geskep vir hierdie situasie: https://en.wikipedia.org/wiki/Template:Taxobox_disambiguation Ek het dit vertaal : https://af.wikipedia.org/wiki/Sjabloon:Taxobox_ondubbelsinnigheid Dit lyk goed as mens byvoorbeeld hier kyk : https://af.wikipedia.org/wiki/Sjabloon:Taksonomie/Acharia Maar dit verskyn nie reg as dit in 'n taksoboks gebruik word nie. Sien hier vir 'n voorbeeld op enwiki oor hoe dit moet lyk : https://en.wikipedia.org/wiki/User:Rooiratel/Sandbox Hoe kan ek dit kry om soortgelyk te verskyn op afwiki as dit in a taksoboks gebruik word? - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 14:07, 19 Desember 2023 (UTC) : {{ping|Rooiratel}} kan jy asb. vir my 'n voorbeeld gee van hoe dit tans (verkeerd) lyk wanneer dit binne 'n taksoboks gebruik word? – [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 15:29, 19 Desember 2023 (UTC) ::Dankie dat jy daarna kyk. Ek waardeur dit! Sien hier vir 'n voorbeeld van hoe dit nie reg verskyn op afwiki : https://af.wikipedia.org/wiki/Gebruiker:Rooiratel/Sandbox - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 16:12, 19 Desember 2023 (UTC) ::: {{ping|Rooiratel}} wanneer jy [[Gebruiker:Rooiratel/Sandbox]] wysig dan kan jy sien watter sjablone ontbreek (hulle vertoon onderaan die bladsy in rooi). Ek het al die ontbrekendes nou van enwiki oorgekopieër (maar hulle nie vertaal nie). Kyk gou of dit nou werk? – [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 18:13, 19 Desember 2023 (UTC) ::::Vreeslik dankie @[[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]], dit verskyn nou soos op enwiki. Waar het jy die veranderings gemaak? Ek sal dit verder vertaal. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 12:10, 20 Desember 2023 (UTC) ::::: {{ping|Rooiratel}} ek het die volgende ontbrekende sjablone geskep deur die ooreenstemmende bronkode uit enwiki te knip-en-plak: * [[Sjabloon:Taxobox ondubbelsinnigheid extinct]] * [[Sjabloon:Taxobox ondubbelsinnigheid parent]] * [[Sjabloon:Taxobox ondubbelsinnigheid rank]] * [[Sjabloon:Taxobox ondubbelsinnigheid link target]] * [[Sjabloon:Taxobox ondubbelsinnigheid link text]] ::::: Laat ek vir jou volgende keer op Discord my screen share en vir jou wys watter proses ek volg om Engelse sjablone met 'n hoë "call stack" van enwiki oor te dra. Maar die proses behels basies: 1. Dra die sjabloon wat jy wil gebruik oor. 2. Gebruik die sjabloon in die plek waar jy dit wil gebruik of in 'n sandput. 3. Gebruik die "Wys voorskou"-funksionaliteit of stoor die bladsy en wysig die bronteks. Onderaan die bronteks verskyn 'n lys van ontbrekende sjablone in rooi skakels wat jy nog moet oordra vir die "eindsjabloon" in 1. om te werk. ::::: Ek vergelyk dit met 'n call stack, waar elke sjabloon 'n funksie is, en die sjabloon wat jy gebruik kan ander sjablone (funksies) call, en jy moet eers all die ontbrekende sjablone (funksies) oor dra sodat jy die eindsjabloon (-funksie) kan call. – [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 21:26, 27 Desember 2023 (UTC) ::::::Dankie, ek sal graag dit wil sien. Ek doen gewoonlik iets soortgelyks, maak ek het nie die laaste deel van stap 3 gedoen nie. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 15:45, 7 Januarie 2024 (UTC) ::::: Tussen hakies, ek het daai bot op Discord afgeskakel want dit het die kanaal begin spam toe ek [[Gebruiker:KabouterBot]] geloop het. Dit het gelyk of dit boodskappe in die verkeerde volgorder plaas en dit het nooit opgehou nie. Daar mag dalk 'n bug in die bot se bronkode wees. Laat ek dit nou weer aanskakel dan hou ons dit maar dop. – [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 21:28, 27 Desember 2023 (UTC) == Amphibolia == {{ping|Pynappel}}, kan jy asb bogenoemde genus se taksonomie skep? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 09:03, 28 Desember 2023 (UTC) == Afrikaanse Wikipedia t-hemde == Hallo @[[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] @Oesjaar wil graag vir die aktiewe gebruikers van die Afrikaanse Wikipedia t-hemde laat druk. Hy het my gevra om almal se hempmates te kry. Die onderstaande tabel is deur die drukkersmaatskappy voorsien. As jy net asb sal laat weet watter grootte reg sal wees. {| class="wikitable" | |S |M |L |XL |2XL |3XL |4XL |5XL |- |½ Chest |50.8 |53.3 |55.8 |58.4 |63.5 |66 |68.5 |71.1 |} Groete @Woordgenoot [[Gebruiker:Woordgenoot|Woordgenoot]] ([[Gebruikerbespreking:Woordgenoot|kontak]]) 10:31, 26 Februarie 2024 (UTC) == Infobox Golfer == Hi K175, hierdie sjabloon bestaan reeds jare lank in Afrikaans. Sien asb [[Sjabloon:Inligtingskas gholfspeler]]. Kom ons hou die wiki Afrikaans waar dit moontlik is! Groete --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 13:50, 7 April 2024 (UTC) : {{ping|Aliwal2012}} ek is bewus van die bestaande een, maar dit bevat nie al die velde wat ek in [[Paula Reto]] wou gebruik nie. My plan is om al die gebruike van die ou sjabloon met die nuwe een te vervang en dan die nuwe sjabloon na die ou sjabloon se naam te skuif. – [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 13:52, 7 April 2024 (UTC) ::Hoekom voeg jy nie net nuwe parameters by die bestaande een nie...vir iemand soos jy is dit mos soetkoek! Ek hou nie vd Engelse sjabloon nie, boonop is dit 'n onnodige duplikasie. Eina! [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 14:23, 7 April 2024 (UTC) ::: Dit is meer werk om telkens parameters by te voeg en gepaardgaande bronkode-wysigings aan te bring as om net die Engelse bronkode te kopieer en die vertaling van die parameters oor te dra. – [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 14:25, 7 April 2024 (UTC) ::::Jy is al telkemale in die verlede gewaarsku [SpesBona o.a.] om nie met sjablone te peuter wat korrek werk nie. Dis nie in h/d wiki se belang om nog 'n (Engelse) een te skep nie, dit verwar nuwe gebruikers. [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 14:38, 7 April 2024 (UTC) ::::: Watter deel van die sjabloon is Engels? Die ou sjabloon werk nie korrek nie: dit bevat nie opskrifte nie, dit vertoon nie die persoon se naam bo-aan nie, die etikette is verkeerd vertaal, dit vertoon nie die hoogste rang nie, ens. Nie seker wat jou probleem is nie. – [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 14:45, 7 April 2024 (UTC) == Helena Hettema‎ == {{ping|Pynappel}} daar is baie inligting tot die artikel toegevoeg sonder enige bronne. Hoe gaan ons dit hanteer? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 16:12, 19 Mei 2024 (UTC) : {{ping|Oesjaar}} ek dink in die algemeen is geen bronne net 'n probleem dat die inligting nie geverifieer kan word nie. Enige ander bydraer kan dan as hulle lushet self die bronne opspoor en die inligting bevestig en dit wat vals is, verwyder. In die Engelse weergawe voeg hulle oral <nowiki>{{citation needed}}</nowiki> na stellings wat betwis word in. Dit is myns insiens 'n seer oog en 'n mens moet omstrede feite wat nie deur verwysings of bronne ondersteun word nie eerder verwyder. Maar banale feite soos 'n lys van publikasies en ander oninteressanthede kan laat staan word totdat iemand dit betwis en verwyder of met 'n bron staaf. – [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 00:05, 24 Mei 2024 (UTC) == Engelse sjabloon == {{ping|Pynappel}} kan jy Jet engine.svg na Afrikaans vertaal? Hier is die byskrifte: 1 = Inlaat, 2 = Laedruk, 3 = Hoëdruk, 4= Verbranding, 5 = Uitlaat, 6 = Warm gedeelte, 7 = Turbines, 8 = Verbrandingkamer, 9 = Koue gedeelte, 10 = Luginlaat As jy my kan touwys maak hoe om dit te doen, sal ek julle baie tyd spaar.! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 17:44, 19 Mei 2024 (UTC) : <s>{{ping|Oesjaar}} ek sien ek het dit reeds in 2019 gedoen: [[:Lêer:Turboprop operation-af.svg]]. – [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 23:39, 30 Maart 2025 (UTC)</s> : {{ping|Oesjaar}} sal probeer onthou om daarby uit te kom. Ek gebruik [[Inkscape]] om SVG-lêers te wysig. – [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 23:40, 30 Maart 2025 (UTC) ::{{ping|Pynappel}}, iemand het dit reeds vir my gedoen, sien Jet_engine_Afr1.1.svg. Groete. [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 05:07, 31 Maart 2025 (UTC) == Sjabloon:Koördinate == Dit lyk of die sjabloon nie meer reg werk nadat jy daaraan gaan krap het nie. [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 10.5pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 10.5pt">(kontak)</span>]] 16:41, 14 Junie 2024 (UTC) : {{ping|BurgertB}} hi Burgert, kan jy asb. 'n skakel deel waar dit nie reg vertoon nie? – [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 21:18, 14 Junie 2024 (UTC) ::[[Sint Petersburg]], [[Hermitage]] en ek weet nie hoeveel ander nie. Die koördinate staan nie langs die titel nie, maar onderaan. [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 10.5pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 10.5pt">(kontak)</span>]] 07:59, 15 Junie 2024 (UTC) ::: {{ping|BurgertB}} ek het dit nou reggemaak. Laat weet as jy nog enige probleme raakloop. – [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 17:53, 15 Junie 2024 (UTC) ::::Dankie. Wil jy nie nou maar die sjablone en modules uitlos nie, asb.? [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 10.5pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 10.5pt">(kontak)</span>]] 18:28, 15 Junie 2024 (UTC) ::::: Dit is moeilik, want elke keer as 'n mens 'n sjabloon uit enwiki oordra hiernatoe, moet jy die sjablone waarop dit staatmaak ook bywerk, en dan kan dit ander sjablone wat op dieselfde sjablone staatmaak, breek. Ek kyk gewoonlik na geskakelde bladsye of alles nog reg vertoon, maar dis maklik om iets mis te loop. – [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 18:35, 15 Junie 2024 (UTC) {{ping|Pynappel}}, die lugkoördinate werk ook nie meer reg nie. Kan jy daarna kyk? Die sjabloon is {{sj|lug3}}. [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 10.5pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 10.5pt">(kontak)</span>]] 20:27, 20 Julie 2024 (UTC) : {{ping|BurgertB}} ek het die bronteks van die sjabloon nou bygewerk sodat dit dieselfde as die Engelse weergawe is en dit lyk of dit nou goed vertoon. Laat weet asb. indien jy enige verdere probleme raaksien. – [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 08:05, 21 Julie 2024 (UTC) == [[Busisiwe Mkhwebane]] == Hi, sy het hierdie week uit die EFF bedank. Dit was oral in die nuus! --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 08:56, 17 Oktober 2024 (UTC) == Sponse en spesiebokse == {{ping|Pynappel}}, jy het die sponse aanvanklik geskep met taksobokse. Enige kans dat jy die taksobokse met spesiebokse kan vervang? Dit het baie meer voordele. Ek verneem jy is nou 'n Gautenger? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 17:10, 27 Maart 2025 (UTC) :{{ping|Oesjaar}} nee, ek het reeds gevlug. Kon net 'n jaar uithou. Hulle het my aanhoudend met krag- en wateronderbrekings geteister. Kort-kort loop iemand met 'n transformator weg of die ding ontplof of die oorhoofse kabels breek. Altyd een of ander verskoning. En dan sit jy vir dae sonder water. Dit is omtrent erger. Ja, ek kan die taak verrig, met die robot. Ek sal in die geselshoekie dit onder die gemeenskap se aandag bring. – [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 15:56, 28 Maart 2025 (UTC) ::{{ping|Pynappel}}, dankie vir jou bereidwilligheid! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 20:08, 30 Maart 2025 (UTC) ::: {{ping|Oesjaar}} geen probleem. Daar ontbreek baie taksonomiesjablone wat benodig word om die spesieboks te vertoon. Ek berei nog 'n taak voor om die ontbrekende sjablone te skep. – [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 20:10, 30 Maart 2025 (UTC) == Waar is my robot? == Hallo [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 22:28, 3 Augustus 2024 (UTC) : {{ping|Dumbassman}} ek het nie tans enige idees vir take wat per robot verrig kan word nie. Wat het jy in gedagte? – [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 18:46, 5 Augustus 2024 (UTC) :: Waarvoor het mens ooit 'n robot nodig? Nuwelinge se gemors skoon te maak natuurlik [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 04:58, 7 Augustus 2024 (UTC) ::: Hah, 10/10. 😜 Bot links: [https://en.wikipedia.org/wiki/Category:Wikipedia_bots_by_framework Program] [https://en.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:History_of_Wikipedia_bots Geskiedenis] [https://en.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Bot_policy Reels] [https://en.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Bot_Approvals_Group BAG] == Sponsfamilies en subfamilies. == {{ping|Pynappel}}, hier is nog 'n klomp sponsfamiles met taksobokse. Kan jy dit regmaak asb? Sien https://af.wikipedia.org/w/index.php?title=Spesiaal:Skakels_hierheen/Sjabloon:Taksoboks&limit=500&offset=0%7C302159&dir=prev Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 11:49, 10 Junie 2025 (UTC) :Sover ek verstaan kan {{ss|Spesieboks}} slegs vir spesies gebruik word. Of verwys jy na iets anders? – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 19:12, 10 Junie 2025 (UTC) ::Jy is reg oor die Spesieboks, ons gebruik die Outomatiese taksoboks vir genera en hoër. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 10:08, 11 Junie 2025 (UTC) == Creation of categories == Hello, Thank you for supporting my creation of categories. Can you please give your opinion here: [[:Gebruikerbespreking:Vargenau]] Thank you [[Gebruiker:Vargenau|Vargenau]] ([[Gebruikerbespreking:Vargenau|kontak]]) 10:20, 9 Julie 2025 (UTC) == Ons FB-blad == {{ping|Pynappel}}, gaan loer na ons blad: https://www.facebook.com/groups/231160206984566 waar julle bedank is. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 07:45, 24 Julie 2025 (UTC) == Die Duitse artikels... == Terwyl ek met jou gesels, dink jy die IP adres-gebruiker wat so baie Duitse artikels skep sonder bronne gebruik ChatGPT daarvoor? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 07:48, 24 Julie 2025 (UTC) :@[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] dit lyk soos vertalings van die inleidende paragrawe van die Engelse weergawes. Dit is onmoontlik om te sê of die gebruiker Chat GPT gebruik, maar dit bly natuurlik 'n moontlikheid. Ek dink nie 'n mens hoef vlot Afrikaans te kan praat om die artikels te skep nie, want die patroon is net "X is Y" met interne skakels waarvan die vertalings maklik via die interwikiskakels verkry kan word. M.a.w. ek weet nie. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 07:53, 24 Julie 2025 (UTC) ==Vloedgolf veranderinge== {{ping|Pynappel}} Sien die vloedgolf veranderinge, almal van verskillende gebruikersname. Is daar 'n manier om dit te stop? [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 10:30, 24 Julie 2025 (UTC) :@[[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] dit is moontlik dieselfde persoon of 'n groep wat saamwerk. Het ons 'n "CheckUser" wat kan ondersoek instel? – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 13:12, 24 Julie 2025 (UTC) :: Dankie is 'n edit-a-thon by UNW. Het hulle gevra om ons net in die toekoms te waarsku. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 14:14, 24 Julie 2025 (UTC) == David Woodard == Jy het my bedank omdat ek ’n artikel oor [[David Woodard]] geskep het. Daarna is dit deur Oesjaar verwyder. Ek kan dit net betreur dat die artikel gedelg is. Alhoewel David Woodard ’n twyfelagtige persoon mag wees, maar dit gaan oor ’n baie belangrike beginselsaak wat groter is as die persoon David Woodard. Die enigste doelwit van die "Global Stewards" is om kleiner tale wat nie deur ’n staat beheer word nie, uit te wis. Soos ’n maffia beweer hulle dat hulle minder tale "beskerm", terwyl die werklikheid is dat hulle net die gebruik en ontwikkeling van hierdie tale teenwerk. Minderheidstale is die beste ‘entstof’ wat die mensdom teen totalitarisme het. As hierdie mense daarin slaag om hul doelwitte te bereik, sal alle minderheidstale dieselfde lot ondergaan as [[ǀXam]]. [[Gebruiker:Vryheidsfront Minus|Vryheidsfront Minus]] ([[Gebruikerbespreking:Vryheidsfront Minus|kontak]]) 18:25, 17 Augustus 2025 (UTC) :@[[Gebruiker:Vryheidsfront Minus|Vryheidsfront Minus]] ek stem saam met jou. @[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] kan jy asb. hierna kyk. Dit lyk my ons artikel handel oor die persoon en sy selfpromosie, wat noemenswaardig is en deur bronne gestaaf word. Ons artikel is deur 'n onpartydige bydraer geskep (Vryheidsfront Minus) en nie deur die selfpromotor self nie. Dit is myns insien nie 'n kandidaat vir spoedige verwydering nie. Indien daar nader besware is dan kan ons dit vir [[Wikipedia:Bladsyverwydering]] nomineer. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 16:01, 18 Augustus 2025 (UTC) ::Kan jy weer ’n meer beknopte weergawe publiseer, sonder enige onnodige anekdote? [[Gebruiker:Orland|Orland]] se versoeke om die bladsy te verwyder met groot rooi waarskuwingstekens oor ‘spam’, wat Oesjaar kennelik as die waarheid beskou het, is reeds [https://vls.wikipedia.org/w/index.php?title=David_Woodard&oldid=322642 op ander Wikipedias van die hand gewys]. Die waarheid is dat die enigste een wat spam, Orland self is. Ek het dit opgestel met die infokassie en al die nodige verwysings. ::[[Gebruiker:Vryheidsfront Minus|Vryheidsfront Minus]] ([[Gebruikerbespreking:Vryheidsfront Minus|kontak]]) 00:01, 20 Augustus 2025 (UTC) :::@[[Gebruiker:Vryheidsfront Minus|Vryheidsfront Minus]] {{uitgevoer}}. Dit is dalk 'n goeie idee om die bladsy dop te hou indien dit vir verwydering genomineer word. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 00:06, 20 Augustus 2025 (UTC) == Bespreking:Cornel Judels == Yes my maat, mens kan tog die argument maak dat inligting oor die persoon sal die artikel verbeter? Maar ek verstaan hoekom jy dit verwyder het. Hoe gaan dit met jou? [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 16:35, 21 Augustus 2025 (UTC) :@[[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] jammer, soms raak ek "trigger happy" met die IP-adresse. Maar ek het nou gekyk en ek dink tog daardie kommentaar hoort eerder op Facebook of Reddit: :{{Cquote|Ek is op soek na meer inligting oor Cornel se dood. Ek was vriende met haar in 2007 en wil net graag weet hoe sy oorlede is en of ek moontlik haar ouers kan opspoor? [kontakbesonderhede verwyder]}} :Maar as iemand nie saamstem nie, dan kan hulle my gerus terugrol en ek sal dit dan daar laat. Verder het ek nie juis klagtes nie, dankie! Ek wonder wanneer ons weer 'n skryfkompetisie gaan hou en wie dit gaan reël? Ek sal ongelukkig weer self seker nie tyd hê om deel te neem nie. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 16:49, 21 Augustus 2025 (UTC) :: Goed om van jou te hoor! Ja, ek dink jy is reg. Ek reken net ek stem nie heeltemal saam met die idee dat die besprekingsblad nie 'n forum is nie. Reken daar is plek om oor die artikel te praat solank dit die artikel kan verbeter. Mooi loop my maat. [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 18:35, 21 Augustus 2025 (UTC) == Banier == Yes my maat. Hoop dit gaan goed? Kan jy my help asb met 'n banier opsit vir die Afrikaanse Skryfwedstryd? Dankie [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 09:26, 13 April 2026 (UTC) :@[[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ek glo dis [[MediaWiki:Sitenotice]] wat gewysig moet word. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 14:07, 30 April 2026 (UTC) ::Kan jy asb help daarmee. Ek weet nie wat om te doen nie. Hier is die skakel [[Wikipedia:Skryfwedstryd 2026]]. Dankie [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 16:00, 30 April 2026 (UTC) :::Lyk my ek het reggekom. Hoe lyk dit? [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 16:09, 30 April 2026 (UTC) ::::Ek kan dit sien. Lyk goed vir my! – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 16:11, 30 April 2026 (UTC) :::::@[[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]], verander net 30 na 31 Mei asb. Groete! [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 06:38, 1 Mei 2026 (UTC) ::::::@[[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ook die skakel moet [[Wikipedia:Skryfwedstryd_2026]] wees en nie [[Skryfwedstryd_2026]] nie. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 06:49, 1 Mei 2026 (UTC) :::::::Baie dankie aan altwee van julle. [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 08:53, 1 Mei 2026 (UTC) == You may be an eligible candidate for the U4C election == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> Greetings, The [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C)]] seeks candidates for the 2026 election. The U4C is the global committee responsible for overseeing enforcement of the [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Universal Code of Conduct|Universal Code of Conduct]]. Elections are held annually, if elected a committee member serves for two years. This year the U4C requires candidates to hold administrator rights on at least one wiki, which is why you are being contacted as you appear to hold this right. There are other requirements, such as candidates must be at least 18 years old and may not be employed by the Wikimedia Foundation or other related chapters and affiliates. You can find more information in the [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026#Call_for_Candidates|call for candidates on Meta-wiki]]. Additionally, the committee's working language is English; some ability to communicate in English is required. The election opens on 18 May, if you are eligible and interested you have until 10 May to submit your candidacy. There will week between for candidates to answer questions from the community. Voting takes place privately in [[m:Special:MyLanguage/SecurePoll|SecurePoll]], successful candidates must receive at least 60% support. More information is available on [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026|the 2026 Elections page]], including timelines and other candidacy information. If you read over the material and consider yourself qualified, please consider submitting your name to run for the committee. If you think someone else in your community might be interested and qualified, please encourage them to run. In partnership with the U4C -- [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User_talk:Keegan (WMF)|talk]]) 18:29, 28 April 2026 (UTC) </div> <!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Keegan_(WMF)/test&oldid=30471712 --> == Afrikaans == Hello. I'm looking for translation of description "lied van Käärijä en Basshunter" in Afrikaans for Wikidata item. I already have "enkelspeler van Käärijä en Basshunter" for "single van Käärijä en Basshunter". I would also need "1-track single by Käärijä and Basshunter" for Afrikaans. Would you help? [[Gebruiker:Eurohunter|Eurohunter]] ([[Gebruikerbespreking:Eurohunter|kontak]]) 20:16, 29 April 2026 (UTC) : Hallo [[Gebruiker:Eurohunter|Eurohunter]], ek het op die oomblik slegs toegang tot die aanlyn [https://www.woordeboek.co.za/ WAT], en "enkelspeler" verskyn eintlik glad nie daarin met die musiekbetekenis nie. Wat ek wel kry, is "enkelsnit": {{cquote|'''enkelsnit''' s.nw., enkelsnitte. 1 Plaat (plaat 3 a) wat net een snit aan elke kant bevat, of CD wat net twee snitte bevat: ''Lank vóór die groep se eerste album het C.'' ('n sangeres) ''al begin dink hulle gaan 'n sukses wees. "Dit was 1987 en ons een enkelsnit Move Up het baie lugtyd oor die radio gekry"'' (Rapport, 15 Jun. 2008, Tydskrifr., E). Vgl. enkelsnit-cd, enkelsnitplaat. 2 Opname, veral liedjie van 'n kunstenaar, wat dikw. vir die promosie van 'n album uitgereik en as moontlike treffer bemark word, of enigeen v.d. snitte op 'n album wat individueel beskikbaar is: ''Die eerste enkelsnit van die album, wat al baie lugtyd op plaaslike radiostasies gekry het, is "Hey There Delilah"'' (Beeld, 24 Sept. 2007, Jip, E).  ''Dit was vir haar'' ('n rocksanger) ''belangrik om 'n hele album vol liedjies met trefkrag te skryf. "Dit sal 'n jammerte wees as alle kunstenaars net enkelsnitte of treffers probeer opneem"'' (Beeld, 29 Apr. 2015, E).  ''Apple was die middelpunt van die musiekbedryf vir die dekade nadat die iPod bekend gestel is. Toe het iTunes gevolg en verkope van enkelsnitte, pleks van albums, het begin posvat'' (Burg., 24 Jun. 2015, E). '''enkelsnit-CD''' s.nw., enkelsnit-CD's. CD wat net twee snitte bevat: Once in a lifetime ''met die titelsnitliedjie en …'' Soledad ''is Maandag uitgereik … Enkelsnit-CD's bereik dubbelplatinum sodra 50 000 kopieë verkoop word'' (Beeld, 27 Jun. 2002, 3). Vgl. enkelsnit 1. '''enkelsnitplaat''' s.nw., enkelsnitplate. (verouderd) Plaat (plaat 3 a) wat net een snit aan elke kant bevat: ''As enkelsnitplate het sy musiek nie verkoop nie. "Ek was aanvanklik teleurgesteld in dit wat ek in die musiekbedryf teëgekom het"'' (Volksbl., 4 Aug. 2015, E). Vgl. enkelsnit 1, kortspeelplaat 1 en 2. }} Ek sou dus "1-track single by Käärijä and Basshunter" as "enkelsnit met 1 snit deur Käärijä en Basshunter" vertaal, maar dalk kan ons by iemand met 'n [[HAT]] (bv. [[Gebruiker:BurgertB]]) hoor of ons ook enkelspeler in hierdie geval kan gebruik. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 12:25, 30 April 2026 (UTC) : Thanks for whole explanation in Afrikaans. I went after [[enkelspeler]] where it says "'n Enkelspeler or enkelsnit is 'n spesiale vrystelling van 'n musiekopname wat minder snitte as 'n langspeler bevat.", so maybe this article is inadequate? Enkelspeler was also used in articles such as "[[Despacito]]" or "[[Viva la vida]]" and it is also used in [[Sjabloon:Inligtingskas liedjie]]. Hard to say. In Polish we have similar problem with "maxi single", where profesional dictionaries show something weird variants, than what is actually used in practise. Btw. looks like I just got "lied van Käärijä en Basshunter", which would be "liedjie van Käärijä en Basshunter"? [[Gebruiker:Eurohunter|Eurohunter]] ([[Gebruikerbespreking:Eurohunter|kontak]]) 14:59, 30 April 2026 (UTC) ::Guys, in my younger years an ''enkelspeler'' was also known as ''kortspeelplaat''. The album then was a ''langspeelplaat with 6 to 7 songs on. The hit song from the album was released as ''kortspeelplaat. The Album had to be played at 33⅓ rpm and a ''kortspeler'' at 45 rpm! That is about 50 year ago! Best regards. [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 15:56, 30 April 2026 (UTC) ::@[[Gebruiker:Eurohunter|Eurohunter]] according to [[WAT]] "lied" and "liedjie" are pretty much synonyms although "liedjie" is probably more appropriate for popular music. I think you can pick whichever one you choose. I also think it is OK to go with "enkelspeler" since it's already being used like that on this wiki. ::{{cquote| ::'''lied''' s.nw., liedere; liedjie. ::1 a i Musikale komposisie van woorde en wysie wat 'n eenheid vorm en bedoel is om gesing te word; soms ook, die wysie alleen: Geestelike, godsdienstige, liturgiese liedere. Wêreldlike of profane liedere. 'n Eenstemmige, meerstemmige lied. 'n Dramatiese lied. 'n Vrolike, ernstige, treurige lied. 'n Lied komponeer, skryf. Liedere sing, neurie. ≈ Opname van Afrikaanse liedere en musiekstukke op grammofoonplate (A. Coetzee: Afr. Kultuurgedagte, s.j., 279).  Die kerklied moet lied bly, d.w.s. ritme en rym moet daarby nie ontbreek nie (J.D. du Toit: Werke VII, 1961, 141).  Ons prys u, Heer, in sang en lied! (Ber. Ps. 68: 13, 1944).  Die ... program bied én liedere én chansons aan ... Die publiek sal maar self moet besluit of hulle na liedere of na chansons luister (Burg., 7 Sept. 1989, 17). ::■ Ook fig.: Alles lyk ... vol skoonheid en blydskap ... Daar is 'n lied in jou hart (E. Marais: Keurverh., 1948, 38). ::ii (dikw. met 'n hl. Lied) mv. lieder. (D.) Kunslied (KUNSLIED 2): Sy wye repertorium opera, konsertwerke en lieder (Transv., 1 Febr. 1989, 1).  'n Groep lieder van Sibelius (wat) geen duim agteruit (staan) vir Wolf en Strauss nie (Volksbl., 4 Mrt. 1986, 5).  Die allerbeste voorbeelde van die kunslied is die Lieder van Schubert, Schumann, Franz, Brahms en Wolf (V.d. Spuy – Wise: Musiekgesk., s.j., 161). ::b Geluid of geluide wat aan 'n lied laat dink: Die lied van die sonbesies wat in sy ore sny (A. Coetzee: Naatlos, 1973, 15).  Die wind waai 'n lied van verlatenheid (M. v. Tonder: Sneeu, 1970, 27).  Die gedreun van die verkeer vervaag ... onderwyl ons na die lied van die meulstroom luister (A. Hofmeyr: Meulsloot, 1967, 41).  In die oerwoud van Midde-Afrika (kon hy) die lied van die wildernis ... hoor (R.P. Visser in Jb. Afr. Skrywerskring, 1936, 67). ::2 Liriese, soms epies-dramatiese gedig, gew. gekenmerk deur musikaliteit en dikw. spontaneïteit en volkse eenvoud, maar ook met kenmerke v.d. kunslied: Liriese digsoorte soos die lied (waaronder liefdesliedere, treurliedere, volksliedere, natuurliedere, kinderliedere, geestelike liedere, slampamperliedjies, ens.) (A.P. Grové: Woord4, s.j., 122).  By W.E.G. Louw bereik die lied iets jeugdig moois, soos ... in sy "Nagliedjies" (D.J. Opperman: Dertig, 1953, 49).  Bekende liedere in Afr. is ... C.L. Leipoldt se Slampamperliedjies, waarvan sommige getoonset is (Afr. Kernens., 1965, 481). ::Vgl. GESANG 2, LIEDJIE, SANG. ::lied’agtig, liedag’tig b.nw., lie’deraand s.nw., lie’dereaand s.nw., lie’deresanger s.nw., lie’deresiklus s.nw., lie’dereskat s.nw., lie’derkomposisie s.nw., lie’derkonsert s.nw., lie’derkuns s.nw., lie’dersanger s.nw., lie’dersiklus s.nw., lie’derskat s.nw., lie’derteks s.nw., lie’deruitvoering s.nw., lied’kuns s.nw., lied’siklus s.nw., lied’teks s.nw. ::'''liedjie''' s.nw., liedjies. ::1 Vkw. van lied. ::2 Lied van veral ligte, meer volkse aard: Toe die Afrikaanse lied met die luisterliedbeweging begin blom het, was daar baie liedjies van verskeie liedjieskrywers om van te kies (Beeld, 21 Jul. 1986, Kalender, 1).  Vrolik het hy die klavier gespeel en die jolige liedjies ... het tot laat voortgeklink (S. Eyssen in Jb. Afr. Skrywerskring, 1936, 62).  Kwasiegeestelike liedjies wat in gees en wese aan die "pop"-lied gegrens het (Handhaaf, Mrt. 1979, 16).  Die vroegste tendensie van Dertig ... is 'n voorliefde om die liedjie te beoefen ... Dit wil meesal 'n eenvoudige, spontane, volkse gediggie wees (D.J. Opperman: Dertig, 1953, 49). ::Vgl. DEUNTJIE. :: UITDR. :: IDIOMATIES ::maak: 'n liedjie maak van (iets) (streektaal; minder gebruiklik) 'n Gewoonte maak van (iets): Hy sal so nou en dan 'n dop steek, maar hy maak nie 'n liedjie daarvan nie (Malmesbury). Van leen het my buurvrou naderhand 'n liedjie gemaak (Wellington). ::lied’jiemaker s.nw., lied’jiesanger s.nw., lied’jiesmaker s.nw. ::}} ::Although I must add I am probably not the best person to ask about language issues. We have some language experts here e.g. [[Gebruiker:BurgertB]], [[Gebruiker:Suidpunt]], [[Gebruiker:Geebee100]], [[Gebruiker:Woordgenoot]] who may be able to assist better on this topic. ::– 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 16:01, 30 April 2026 (UTC) :::Ek het gedink ek ken ook enkelspeler, maar dit lyk my die Afrikaanse woordeboeke maak 'n onderskeid tussen enkelspeler soos in tennis en enkelsnit vir musiek. Ek sal dus ook maar met enkelsnit gaan. Net vakwoordeboeke soos die Ekonomiese en Wiskundige Woordeboek geen enkelspeler aan in verband met musiek, en ek sal hulle nie kies bo byvoorbeeld die WAT nie. [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 18:25, 30 April 2026 (UTC) :::: {{re|Pynappel}} {{re|BurgertB}} To summarize. I will use "liedjie van Käärijä en Basshunter" for song and "enkelspeler van Käärijä en Basshunter" for single. I will ask yet if "ateljeealbum van Basshunter" for "studio album by Basshunter" would be correct? The last thing I would need yet is "music video by Basshunter" in Afrikaans. [[Gebruiker:Eurohunter|Eurohunter]] ([[Gebruikerbespreking:Eurohunter|kontak]]) 05:36, 1 Mei 2026 (UTC) :::::"ateljeealbum van Basshunter" is correct. "music video by Basshunter" is "musiekvideo van Basshunter". There is a difference between "van" and "deur" but I think "van" is OK in this context. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 06:48, 1 Mei 2026 (UTC) :::::: Yeah I noticed "deur" and wasn't sure why. Is this related to music groups? [[Gebruiker:Eurohunter|Eurohunter]] ([[Gebruikerbespreking:Eurohunter|kontak]]) 09:18, 1 Mei 2026 (UTC) :::::::No, it's like English "by" = "deur" and "of" = "van". I think "van" is just less specific. "musiekvideo deur Basshunter" = Basshunter het die musiekvideo gepubliseer. "musiekvideo van Basshunter" = "die musiekvideo kom van/behoort aan Basshunter". It's more of a style question. I don't think it's that important of a distinction. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 09:27, 1 Mei 2026 (UTC) :::::::: Thanks. If we have chance, let's get yet "compilation album by Basshunter", "promotional single by Basshunter" and "lyric video by Basshunter", so all will be completed. [[Gebruiker:Eurohunter|Eurohunter]] ([[Gebruikerbespreking:Eurohunter|kontak]]) 23:34, 1 Mei 2026 (UTC) :::::::::My opinion: :::::::::* versamelalbum van Basshunter :::::::::* promosionele enkelsnit van Basshunter :::::::::* liriekevideo van Basshunter :::::::::But you can use enkelspeler instead of enkelsnit as discussed above. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 05:12, 2 Mei 2026 (UTC) :::::::::: All added. Big thanks. [[Gebruiker:Eurohunter|Eurohunter]] ([[Gebruikerbespreking:Eurohunter|kontak]]) 21:14, 3 Mei 2026 (UTC) : Hello. I curios if "videoografie van Basshunter" would be correct? There is no word "Videoografie" at whole AFWP. [[Gebruiker:Eurohunter|Eurohunter]] ([[Gebruikerbespreking:Eurohunter|kontak]]) 11:34, 22 Mei 2026 (UTC) ::@[[Gebruiker:Eurohunter|Eurohunter]] you have a typo: the correct spelling is ''videografie''. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 13:58, 23 Mei 2026 (UTC) ::: This is why I couldn't find it. Thanks. [[Gebruiker:Eurohunter|Eurohunter]] ([[Gebruikerbespreking:Eurohunter|kontak]]) 17:08, 26 Mei 2026 (UTC) == Al jou nuwe vergroting van artikels... == {{ping|Pynappel}}, al jou nuwe vergrotings van artikels, vertaal jy dit uit Engels of suiwer KI? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 05:21, 24 Augustus 2026 (UTC) :@[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] dit is slegs vertalings, maar ek gebruik KI om die vertaling te doen, sodat dit die wikiteks en verwysings natuurlik oordra en die nuwe inligting saam met die ou inligting laat vloei. Dit maak ook klein foutjies reg in die ou teks, baie daarvan weens OCR of omdat die oorspronklike bron baie oud was (bv. Kennis, Wêreldspektrum). Naas vertaling skep dit geen nuwe inhoud nie, dus is die risiko dat dit vals inligting hallusineer, laag. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 08:23, 24 Augustus 2026 (UTC) ::{{ping|Pynappel}} jy maak my nuuskierig. Watter stukkie sagteware gebruik jy tans hier by ons? Ek het idee gekry... Groete! :::: {{ping|Oesjaar}} ek gebruik Claude Code. Dis soos Claude in die webblaaier, maar dit werk met lêers op jou rekenaar en dit gee vir my die bronteks in 'n nuwe lêer wat ek dan kopieer-en-plak. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 16:07, 24 Augustus 2026 (UTC) == Universiteit Gent vs. Universiteit van Gent == {{ping|Pynappel}}, iets het my al lankal gepla sedert jy jou KI-toertjie gedoen het. Nou weet ek, daar was reeds 'n artikel [[Universiteit van Gent]] voor jy KI produk [[Universiteit Gent]] geskep het. Kan jy asb. die twee versmelt. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 16:22, 4 September 2026 (UTC) :Graag. Wat is die korrekte titel? – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 16:26, 4 September 2026 (UTC) :: Ja, ek sou dink [[Universiteit van Gent]]... {{ping|BurgertB}}, jou menig hier sal waardeer word! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 16:28, 4 September 2026 (UTC) ::: Volgens Burgert, sonder die van. Groete![[Spesiaal:Bydraes/~2026-48146-54|~2026-48146-54]] ([[Gebruikerbespreking:~2026-48146-54|talk]]) 03:19, 5 September 2026 (UTC) ::::{{uitgevoer}} – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 08:56, 5 September 2026 (UTC) :::::In die Nederlandse Wikipedia, gebruik hulle [[:nl:Universiteit Gent]] of "RijksUniversiteit Gent". Meins insiens is daar geen rede om Afrikaans anders to wees nie. [[Gebruiker:Martinvl|Martinvl]] ([[Gebruikerbespreking:Martinvl|kontak]]) 16:38, 13 September 2026 (UTC) == Sleutelbord == {{ping|Pynappel}}, as jy meer waarde wil toevoeg, vertaal die Engelse [https://en.wikipedia.org/wiki/Computer_keyboard Keyboard] in sy totaliteit. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 05:24, 7 September 2026 (UTC) == Vertaaling== Mag ek voorstel dat die fase "''Gebruik slegs metrieke eenhede''" deur "''Tensy daar gegronde redes tot die teendeel is, gebruik slegs metrieke eenhede''" vervang word. 'n Voorbeeld van 'n gegronde rede is die vertaaling van "four-minute mile". [[Gebruiker:Martinvl|Martinvl]] ([[Gebruikerbespreking:Martinvl|kontak]]) 16:49, 13 September 2026 (UTC) :Dankie, ek sal dit in ag neem. Ek glo nie dit was tot dusver nodig met die onderwerpe waarmee ek besig was nie. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 16:51, 13 September 2026 (UTC) == Insekte == {{ping|Pynappel}}, siende dat jy deesdae so baie energie het, help asb met insekte. Daar is 83,000 spesies wat gedoen moet word. My vrou is 'n hoërskool onderwyderes in 'n lae inkomste omgewing. As jy weet hoe dit met Afrikaans en Afrikaanse kinders gaan in die omgewing sal jy help... Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 12:04, 28 September 2026 (UTC) :@[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ek sal graag help. Het jy enige voorstelle van databasisse en bronne om te gebruik? Ek kan ook 'n bietjie gaan soek. Ek onthou met die sponse was daar 'n spesifieke databasis net vir sponse, maar ek weet daar is databasisse van alle taksons ook. Wil net hoor of jy solank enige idees en/of voorkeure het. Verskaf ook dalk 'n paar voorbeelde van goeie artikels en saadjies oor insekte sodat ek 'n idee kan kry van watter eienskappe om minimum in 'n saadjie in te sluit. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 12:28, 28 September 2026 (UTC) ::{{ping|Pynappel}}, nee ongelukkig nie. Ek het net 'n boek van prof. Erik Holm. Laat ek 'n paar vra vrae... Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 12:31, 28 September 2026 (UTC) :::@[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] sien asb. [[Tuinsprinkaan]]. U terugvoer a.u.b.? Veral die afdeling oor verspreiding - onseker of dit as oorspronklike navorsing kwalifiseer. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 17:05, 28 September 2026 (UTC) ::::{{ping|Pynappel}}, ek het 'n prof. se kontakdetails gekry. Hou duim vas! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 17:30, 28 September 2026 (UTC) : {{ping|Pynappel}}, Tuinsprinkaan is reg so. Ten minste is dit 'n begin, 'n paar honderd sootgelyke artikels gee mens iets om mee te bemark. Kom ons wag tot ons 'n antwoord van my nuwe kontak kry. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 20:07, 28 September 2026 (UTC) ::Goed, laat weet wanneer ek die katrol moet laat rol. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 20:22, 28 September 2026 (UTC) ::: Ek wil met jou kommunikeer via epos oor die insekte. Jy kan vir my 'n epos stuur na: deon.steyn111@gmail.com dan bly jou epos adres beskerm. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 16:03, 29 September 2026 (UTC) == Skurwepaddas == Hallo Pynappel, Op [[skurwepadda]] skryf jy in 2023 '' Skurwepaddas vorm nie 'n taksonomiese indeling nie, maar is eerder 'n volkstaksonomie''. Maar ek dink dat die herpetoloë dit nou verander het en skurwepaddas aan Bufonidae gelykgestel het. <ref name="Wildlife">[https://www.wildvernac.org/vernac-names-of-wildlife/frog-names Wildlife in vernacular; Phaka, F.M., Hugé, J., Razhuanzwo, F., Vanhove, M.P.M. & Du Preez, L.H. 2025. Naming South African frogs and reptiles in nine Indigenous languages. African Journal of Herpetology, 1–18.; 2025]</ref> Kan jy dit regstel asseblief? [[Gebruiker:Jcwf|Jcwf]] ([[Gebruikerbespreking:Jcwf|kontak]]) 06:19, 2 Oktober 2026 (UTC) [[Gebruiker:Jcwf|Jcwf]] ([[Gebruikerbespreking:Jcwf|kontak]]) 06:19, 2 Oktober 2026 (UTC) qth9nnqi1tqtwildob4kcsvcdsc03e9 0 403545 2974560 2964851 2026-10-01T17:15:17Z Jcb 223 2974560 wikitext text/x-wiki {{Weesbladsy}} '''Juan Carlos Upegui Vanegas''' ([[Medellín]], [[Colombia]], 10 Mei 1989), is 'n [[politikus]] en [[filosoof]]. Hy is medestigter van die Tamatieparty en die Onafhanklike Party. Hy was sekretaris van geweldloosheid van [[Medellín]] vir die tydperk 2020-2022.<ref name="sec">https://www.medellin.gov.co/es/sala-de-prensa/noticias/juan-carlos-upegui-es-el-nuevo-secretario-de-la-no-violencia/</ref><ref name="ren">https://www.elcolombiano.com/antioquia/renuncia-secretario-de-no-violencia-de-medellin-2022-GB16605030</ref><ref>https://www.infobae.com/tag/juan-carlos-upegui/</ref><ref>https://www.eluniversal.com.co/politica/partido-del-tomate-una-opcion-joven-y-de-renovacion-politica-137817-KQEU226738</ref> Hy het sy kinderjare en adolessensie geleef in gemeente 5 - Castilla, geleë in die noordoostelike gebied van Medellín. Hy het sy primêre opleiding aan die Institución Educativa Tricentenario voltooi en later die INEM José Félix de Restrepo betree, waar hy sy baccalaureaat voltooi het met die klem in Geesteswetenskappe. Hy was deel van astronomie-saadbeddings en was 'n lid van die Verkenners. Sy pa is 'n ekonoom en onderwyser wat toegewy is aan staatsdiens.<ref>https://www.youtube.com/watch?v=1908wn3MiaQ</ref><ref name="cons">https://www.centronacionaldeconsultoria.com/post/juan-carlos-upegui-es-el-candidato-a-la-alcaldia-de-medellin-por-independientes</ref><ref>https://www.lasillavacia.com/historias/silla-nacional/con-upegui-el-quinterismo-va-por-una-dulce-derrota-en-medellin/</ref> '''Upegui''' het sy politieke deelname in opposisie teen Uribismo op nasionale en streeksvlak verhoog, weens teenstrydighede met die Demokratiese Veiligheidsbeleid en sy standpunt oor vrede. As lid van die Tamatieparty het hy by die Golf van Vrede aangesluit, 'n beweging wat die Vredesooreenkomste van 2016 ondersteun het. Op 'n toer deur die Medellín-burgemeesterskantoor het hy die voorbereiding van die Medellín-toekomsontwikkelingsplan ondersteun, hy was aan die voorpunt van die skepping van die Sekretariaat van Nie-Geweld en van die Bestuur van Strategiese Projekte.<ref>https://www.infobae.com/america/colombia/2021/10/21/secretario-de-no-violencia-de-medellin-lanza-fuertes-trinos-contra-alvaro-uribe/</ref><ref name="sec" /> Hy was 'n filosoof aan die Nasionale Universiteit met die klem op die Studie van Natuurlike Tale toegepas op [[tegnologie]] en die studie van data. Hy het ook by Harvard-Bloomberg opgelei in Leadership of Cities. Gedurende sy lewe het hy deur burgerlike, omgewings- en vredesbewegings soos Piensa Verde, die Tamatieparty en die Vredegolf deurgegaan. Hierdie organisasie het daarop gefokus om die klimaatkrisis aan te spreek deur die plant van [[Boom|bome]] as 'n simbool van lewe en wil om die planeet te beskerm.<ref name="cons" /><ref>https://www.youtube.com/watch?v=X5l0Ej8EU7c</ref> Upegui het saam met ander jongmense van Medellín die Onafhanklike Party gestig. In die 2019-verkiesing het die huidige burgemeester Daniel Quintero Calle die beste uitgekom met die hoogste stem in die stad (304 000 stemme). Upegui was die leier van die programlyn.<ref>https://es.wikipedia.org/w/index.php?title=Elecciones_locales_de_Medell%C3%ADn_de_2019&oldid=152455381</ref><ref name="minuto">https://www.minuto30.com/juan-carlos-upegui-precandidato-alcaldia-medellin/1406040/</ref> Tydens sy deelname aan die Medellín-burgemeesterskantoor het hy die voorbereiding van die Medellín-toekomsontwikkelingsplan 2020-2023 ondersteun, hy was in beheer van die skepping en implementering van die sekretariaat van geweldloosheid en die bestuur van strategiese projekte.<ref name="minuto" /> In 2020 het hy die eerste sekretaris van geweldloosheid in die geskiedenis van Medellín en Colombia geword. Dit het 'n vermindering in die moordsyfer behaal met groter implementering van die Vredesooreenkomste vir die tydperk 2019-2023, en die skepping van ekonomiese en kulturele strategieë ten gunste van vrede, soos Hecho en Paz en Música por la Vida, wat in verwysings vir die hele land.<ref>https://www.publimetro.co/medellin/2023/03/06/creo-que-la-juventud-debe-tomarse-la-politica-juan-carlos-upegui/</ref><ref name="ren" /><ref>https://www.medellin.gov.co/es/sala-de-prensa/noticias/como-una-ciudad-comprometida-con-la-implementacion-asi-cerro-medellin-la-conmemoracion-de-los-cinco-anos-del-acuerdo-de-paz/</ref><ref>https://www.bluradio.com/blu360/antioquia/medellin-ajusta-record-de-siete-dias-consecutivos-sin-homicidios-rg10</ref> '''Upegui''' is gekies om Stadsleierskap by Bloomberg-Harvard te studeer, waar hy opleidingsruimtes met verskeie burgemeesters en wêreldleiers gedeel het.<ref name="semana">https://www.semana.com/politica/articulo/elecciones-2023-juan-carlos-upegui-es-el-candidato-de-daniel-quintero-para-la-alcaldia-de-medellin/202351/</ref> In Februarie 2022 het Upegui uit sy pos as sekretaris bedank, en begin in Desember van dieselfde jaar het hy sy veldtog vir die burgemeesterskantoor van Medellín begin. Hy is bevestig as Daniel Quintero se kandidaat in die verkiesing volgende Oktober. Op 6 Julie 2023 het Upegui amptelik sy kandidatuur as burgemeester van Medellín in die Castilla-woonbuurt bekendgestel - gemeente 5, waar hy gebore en getoë is.<ref>https://www.youtube.com/watch?v=I8aahbLofyA</ref><ref>https://www.lafm.com.co/colombia/quinterismo-eligio-a-su-candidato-para-elecciones-de-octubre</ref><ref name="semana" /><ref>https://www.bluradio.com/blu-4-0/medellin-tiene-el-mejor-plan-de-desarrollo-del-pais-segun-el-departamento-nacional-de-planeacion</ref><ref>https://noticias.caracoltv.com/politica/elecciones-colombia/juan-carlos-upegui-presenta-candidatura-a-alcaldia-de-medellin-rg10</ref> == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} [[Kategorie:Geboortes in 1989]] [[Kategorie:Lewende mense]] [[Kategorie:Colombiaanse politici]] [[Kategorie:Filosowe]] [[Kategorie:Politici]] [[Kategorie:Colombia]] qgc24qc9mvz7wlt773j8hfooatia9lf 0 407401 2974532 2971601 2026-10-01T15:33:56Z Jcb 223 2974532 wikitext text/x-wiki {{Skoonmaak}} Daar is verskeie '''gesondheids- en medisinale voordele van tee''' wat al die pad van gewigsverlies tot by regulering van [[bloeddruk]] strek. Een van die vroeë verslae van die gebruik van tee vir medisinale gebruike dateer terug na die vroeë 3de eeu n.C. in 'n mediese teks geskryf deur [[Chinese]] doctor Hua Tuo. Verskeie mense drink tee op 'n daaglikse basis vir medisinaalevoordele of selfs vir hul genot. == Geskiedenis == Daar is spekulasie dat die tee plant oorspronklik van suiwesterse [[China]], [[Tibet]] en [[Noord-Indië]] af ontstaan het. Chinese handelaars het gereeld deur hierdie lande gereis en het teëgekom met mense wat aan teeblare kou vir medisinaale doeleindes.<ref>https://www.peets.com/blogs/peets/a-history-of-tea</ref> Volgens 'n legende van [[2737 v.C.]], was die eerste tee ontdek deur Chinese keiser [[Shen Nung]] hy het onder 'n boom gesit terwyl sy bediende drink water gekook het, maar 'n paar blare vanaf 'n boom het in die water in geval. Sheng Nung 'n bekende kruie dokter, het besluit om die infusie te drink wat sy bediende perongeluk geskep het.<ref>https://www.cam.ac.uk/research/discussion/just-your-cup-of-tea-the-history-and-health-claims-of-the-nations-favourite-brew</ref> Die boom was geglo om 'n [[Camellia sinensis|Camellia Sinensis]] boom te wees<ref>https://www.tea.co.uk/history-of-tea</ref> wat ons vandag as ‘’“Wit tee”’’ met baie verskeie medisinale voordele ken.<ref>https://www.sciencedirect.com/topics/agricultural-and-biological-sciences/camellia-sinensis</ref> So vroeg as 4000 – 5000 jaar gelede het die Chinese mense bewus geword dat tee gesondheid kan bevorder en sommige menslike siektes kan voorkom. Dit is aan geteken in klassieke boeke soos Sheng Nong se Herbal Classic.<ref name="ncdi4322420">https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC4322420/</ref> Tee was hoofsaaklik gebruik vir sy medisinale eienskappe, dit as weetenskaplik erken dat tee 'n bron van [[Antioksidant|antioksidante]] en 'n natuurlike immuniteitsversterker is.<ref>https://www.newbyteas.com/gb/journal/the-origins-of-tea-and-its-medicinal-properties{{Dooie skakel|date=Januarie 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Met verloop van tyd het teeverbruik toegeneem en versprei met behulp van komplekse interkulturele uitruilings wat met die teekultuur verband gehou het, was die gevolg van die beweeging van handelaars, sendelinge en dokters langs aan die Sypaaie wat bygedra het met die verspreiding van die gebruik van tee. Terwyl hulle deur die uiterste dele van van [[Eurasië]] gereis het, is verskillende elemente van kultuur na beide die [http://Oostenryk Ooste] en die [[Weste]] oor gedra.<ref>https://en.unesco.org/silkroad/content/cultural-selection-diffusion-tea-and-tea-culture-along-silk-roads</ref> ==Invloed== Saamgeperste tee was gebruik as m vorm van geldeenheid wat vir byna enigiets in die Tibetaanse saamlewing kon betaal, soos betaling van werkers en bediendes.<ref>https://rauantiques.com/blogs/canvases-carats-and-curiosities/history-of-tea</ref> Tee het 'n sentrale rol gespeel in verskeie belangrike historiese gebeurtenisse soos die [[Eerste Opiumoorlog]] en die [[Amerikaanse Rewolusie|Amerikaanse Revolusie]]. In die einde van die 18de eeu was die gebruik van tee in [[Engeland]] in hoe aanvraag, handel was noodsaaklik om die land se te korte en beleid te ondersteun.<ref>https://www.treehugger.com/how-tea-changed-the-world-4863908</ref> Maar nou speel tee 'n belangrike rol in landelike ontwikkeling, armoedevermindering en voedselsekerheid in ontwikkelde lande aangesien dit een van die grootste kontantgewasse is wat ook werk aan burgers verskaf.<ref>https://www.un.org/en/observances/tea-day</ref> Tee het ook 'n impak op moderne medisyne mense wat tee langtermyn drink is bewys om gesonder in algeeel te wees asook om 'n sterker [[Immuunstelsel|imuunstelsel]] te hê. Dit wil se dat dit mense ooreed om tee te begin drink en meer natuurlike middels om jou gesondheids beter te maak gebruik. Tee en sy hoofkomponente, soos [[groen tee]], swart tee, tee polifenole, en [https://www.healthline.com/nutrition/egcg-epigallocatechin-gallate epigallocatechin-3-gallaat (EGCG)] verskaf deur drinkwater of 'n dieet, is gedemonstreer om [https://af.opentran.net/afrikaans-javaans/tumorgenese.html tumorgenese] in baie diermodelle vir verskillende organe te inhibeer plekke, insluitend die [[long]], mondholte, [[slukderm]], [[maag]] ensovoorts, wat veroorsaak dat jou organe 'n immuun bou en hulle funksies meer effektief kan uivoer.<ref name="ncdi4322420" /> ==Gebruike== Daar is ontelbare gebruike vir tee vanaf 'n heerlike drankie na eksterne gebruike. Maar tee word hoofsaaklik gebruik vir hul medisinale voordele dit help om siektes te voorkom gesonde massa te bestuur, verligting van fisiese ongemak, en diesmeer.<ref name="everyday">https://www.everydayhealth.com/diet-nutrition/diet/best-teas-your-health/</ref> Tee kan gebruik word om jou oë te ontpof en jou voete te ontsmet, deur jou voete 1 keer 'n week vir 20 minute in soet-ruikende teewater te laat bad, volgens ''[https://www.rd.com/ Readers Digest]''. Geswelde oogverligting kan opgelos word deur 'n teesakkie vir 20 minute op jou oë te laat. Dit is een van die algemeenste gebruike van oorskiet teesakkies. Die [[Tannien|tanniene]] in die tee tree op om swelling te verminder en moeë oë te streel. Tanniensuur en teobromien in tee help om die brand van 'n sonbrand, skeermesbrand of gewone brand as gevolg van hitte te verkoel. Plaas net 'n verkoelde teesakkie op die aangetaste area vir onmiddellike verligting. Dit sal ook help om gifblaaruitslag beter te laat voel.<ref>https://www.heavenlytealeaves.com/blogs/heavenly-tea-leaves-blog/7-creative-uses-for-tea</ref> ==Tee== [[Lêer:Teestrauch Detail.jpg|duimnael|Teestruik]] [[Lêer:Tea bags.jpg|duimnael|Teesakkies]] '''Tee''' (''[[Engels]]:'' ''tea''; ''[[Nederlands]]:'' ''thee''; ''[[Duits]]:'' ''Tee''; ''[[Chinees]]:'' 茶 ''chá'') is 'n warm drankie wat uit die gedroogde blare van die teestruik ''[[Camellia sinensis]]'' berei word.<ref>'''HAT''': [[Handwoordeboek van die Afrikaanse Taal]]. Vyfde uitgawe, F. F. Odendal & R.H. Gouws, 2005.</ref> Tee is een van die baie maniere om op 'n gesonde en natuurlike wyse vele gesondheidsvoordele in te samel. Van die hooftipes tee vir gesondheid is Groen-Tee, Swart-Tee, Wit-Tee, Kamille-tee, Gemmer-tee, Rooibos-tee ‘’rooi tee’’, Peperment-tee, Chai-Tee ens.<ref name="everyday" /> ===Groen-tee=== [[Lêer:Green tea 3 appearances.jpg|200px|duimnael|Die voorkoms van groen tee in drie verskillende stadiums (van links na regs): die ingewande blare, die droë blare en die vloeistof.]] Groen tee is soos 'n welstandselikser – dit is ryk aan antioksidante en is gelaai met katekiene, kragtige antioksidante wat help om selskade te voorkom. Hierdie antioksidante kan ook teen verskeie siektes beskerm.<ref> https://www.healthline.com/nutrition/top-10-evidence-based-health-benefits-of-green-tea</ref> Dit verbeter jou hartgesondheid, gereelde verbruik van groen tee word geassosieer met 'n laer risiko van [http://kardiovaskulêre%20siektes kardiovaskulêre siektes]. Dit kan help om [[cholesterol]]vlakke te verlaag en die verhouding van goeie cholesterol tot slegte cholesterol te verbeter.<ref>https://www.everydayhealth.com/atrial-fibrillation/diet/teas-and-heart-health/</ref> Groen tee is bestudeer vir sy potensiële rol in massaverlies. Die kombinasie van kafeïen en katekiene kan metabolisme 'n hupstoot gee en help om vet te verbrand. Die kafeïeninhoud in groen tee, saam met die aminosuur L-teanien, kan sinergistiese effekte op breinfunksie hê. Dit kan waaksaamheid en kognitiewe funksie verbeter. Die groen tee verminder jou stress vlakke wat help met optimale breinfunksie en versterk werkende geheue en aandag.<ref>https://www.insider.com/guides/health/diet-nutrition/green-tea-benefits</ref> Sommige studies dui daarop dat die polifenole in groen tee is epigallocatechin gallate (EGCG) en kan help om teen sekere soorte [[Kanker|kankers]] te beskerm, soos maagkanker en die groei van velgewasse as gevolg van die prolifenole se anti-inflammatoriese en antikanker eienskappe. Dit kan ook help om bloedsuikervlakke te reguleer, wat dit voordelig maak vir individue met of die risiko loop om tipe 2-diabetes te ontwikkel.<ref>https://www.mountsinai.org/health-library/herb/green-tea</ref> Die katekiene in groen tee het antibakteriese eienskappe wat kan help om die groei van skadelike bakterieë in die mond te inhibeer. Dit kan bydra tot verbeterde tandheelkundige gesondheid en verminderde risiko van holtes. Die antioksidante in groen tee help ook om 'n slegte asem en slegte smaak in jou mond te verminder.<ref>{{Cite web |url=https://www.rejuvdentist.com/nutrition-and-oral-health/green-tea-teeth/ |title=argiefkopie |access-date=16 Oktober 2023 |archive-date=16 Oktober 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231016223920/https://www.rejuvdentist.com/nutrition-and-oral-health/green-tea-teeth/ |url-status=dead }}</ref> Die [[Anti-inflammatoriese middel|anti-inflammatoriese]] effekte in die tee keer inflammasie in jou tandvleis, en kan voordelig wees vir toestande wat inflammasie behels, soos [[artritis]].<ref>https://www.webmd.com/diet/can-tea-help-with-inflammation</ref> Die antioksidante in groen tee kan ook help om die vel te beskerm teen skade wat deur vrye radikale veroorsaak word. Sommige studies dui ook daarop dat groen tee uittreksels anti-veroudering effekte op die vel kan hê.<ref>{{Cite web |url=https://asianbeautyessentials.com/blogs/the-idol-beauty-blog/green-tea-skin-benefits |title=argiefkopie |access-date=16 Oktober 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231016223919/https://asianbeautyessentials.com/blogs/the-idol-beauty-blog/green-tea-skin-benefits |archive-date=16 Oktober 2023 |url-status=dead}}</ref><ref>https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC3586922/</ref> Alhoewel groen tee talle gesondheidsvoordele bied is dit noodsaaklik om die tee te drink met 'n gesonde, goeie en gebalanseerde leefstyl om die beste resultate te sien. Te veel van enigiets is selde 'n goeie ding, dus is matige verbruik die sleutel. Konsultasie met 'n gesondheidswerker is raadsaam vir individue met spesifieke gesondheidsprobleme of toestande ===Swart-tee=== [[Lêer:Black Tea from Kerala IMG 20200924 201237.jpg|thumb|right|Koppie swart-tee]] [[Swarttee|Swart tee]], met sy robuuste geur en ryk geskiedenis, het ook talle gesondheidsvoordele maar net soos groen tee, bevat swart tee antioksidante, soos polifenole, wat tot hartgesondheid kan bydra. Gereelde verbruik word geassosieer met 'n verminderde risiko van hartsiektes.<ref name="ucla">https://www.uclahealth.org/news/6-health-benefits-of-drinking-black-tea</ref> Swart tee is 'n kragtige bron van antioksidante, insluitend theaflavins en thearubigins. Hierdie antioksidante help om vrye radikale te neutraliseer en kan bydra tot algemene gesondheid.<ref name="ucla" /><ref name="black">https://www.healthline.com/nutrition/black-tea-benefits</ref> Sommige studies dui daarop dat gereelde verbruik van swart tee kan bydra tot beskeie verlagings in [[bloeddruk]], wat kardiovaskulêre gesondheid bevorder.<ref name="ucla" /> Die tee bevat verbindings wat die groei van voordelige dermbakterieë kan bevorder, wat spysverteringstelselgesondheid ondersteun en bydra tot verbeterde beengesondheid, wat moontlik die risiko van osteoporose verminder.<ref>https://www.arthritis.org/health-wellness/healthy-living/nutrition/healthy-eating/best-drinks-for-arthritis</ref> Asook bevat dit kafeïen, wat waaksaamheid kan verbeter en kognitiewe funksie kan verbeter. Dit bevat ook L-teanien, 'n aminosuur wat kalmerende effekte kan hê, wat die stimulerende effekte van kafeïen uitbalanseer.<ref name="black" /> Daar wor op ge dui dat gereelde verbruik van swart tee geassosieer kan word met 'n laer risiko van beroerte. Swart tee kan help om cholesterolvlakke te verbeter, veral deur die verhoging van vlakke van hoëdigtheid lipoproteïen (HDL) [[cholesterol]], wat as ''goeie'' cholesterol beskou word, en speel 'n rol in die bestuur van bloedsuikervlakke en die vermindering van die risiko van [[tipe 2-diabetes]].<ref>https://www.ars.usda.gov/news-events/news/research-news/2003/study-shows-tea-consumption-lowers-blood-cholesterol/</ref><ref name="ucla" /> Die L-teanien-inhoud in swart tee, gekombineer met sy matige kafeïeninhoud, kan stresverligtende en kalmerende effekte hê.<ref>https://www.joko.co.za/blog/need-to-calm-down-relax-with-these-teas/</ref> Genuit die tee met nm goeie, gesonde en gebalanseerde diet vir die beste resultate. Daarbenewens kan individuele reaksies op tee verskil, so dit is altyd 'n goeie idee om na jou liggaam te luister en met 'n gesondheidswerker te konsulteer as jy spesifieke gesondheidsprobleme het. ===Wit-tee=== [[Image:Bai Hao Yinzhen or Silver needle White Tea.JPG|thumb|right|Die sigbare wit hare is 'n unieke eienskap van die Bai Hao Yinzhen tee]] Wit tee, afkomstig van die [[Teestruik|Camellia sinensis]]-plant, is bekend vir sy delikate geur en minimale verwerking. Terwyl wetenskaplike navorsing oor wit tee beperk is in vergelyking met groen of swart tee, is sommige potensiële gesondheidsvoordele geïdentifiseer. Wit tee bevat polifenole, soos katekiene en flavonoïede, wat as anti-oksidant funksioneer. Hierdie verbindings kan help om vrye radikale te neutraliseer, wat moontlik [[oksidatiewe stres]] in die liggaam verminder.<ref>https://greatist.com/eat/white-tea-</ref><ref>benefitshttps://www.webmd.com/diet/health-benefits-white-tea</ref> Die antioksidante in wit tee kan tot kardiovaskulêre gesondheid bydra deur cholesterolvlakke te verbeter en gesonde [[Bloedvat|bloedvate]] te bevorder.<ref name="white">https://www.healthline.com/nutrition/white-tea-benefits</ref> Wit tee kan anti-inflammatoriese effekte hê, wat moontlik toestande wat verband hou met inflammasie kan bevoordeel. Die antimikrobiese eienskappe kan bydra tot mondgesondheid deur die groei van [[Bakterie|bakterieë]] wat met plaakvorming en holtes geassosieer word, te inhibeer.<ref name="drop">https://www.waterdrop.com/blogs/magazine/9-benefits-of-white-tea-you-should-know</ref> Wittee-ekstrak kan help met gewigsverlies deur die ophoping van vetselle te verminder en vetafbraak te bevorder die tee help om metabolisme met 'n ekstra 4-5% te verhoog, en verbrand ongeveer 70-100 meer kalorieë daagliks. Boonop help die polifenole wat in wit tee voorkom om vet af te breek en te verhoed dat nuwe vetselle vorm.<ref>https://tea101.teabox.com/white-tea-and-weight-loss</ref><ref name="drop" /> Die antioksidante in wit tee kan beskermende effekte op die vel hê, wat moontlik die impak van veroudering verminder en algehele velgesondheid bevorder en help om plooie, ontsteking, hiperpigmentasie, fyn lyntjies, sonbrand en dehidrasie te behandel en te voorkom.<ref>{{Cite web |url=https://sundree.com/blogs/news/the-benefits-of-white-tea-extract-in-your-skincare |title=argiefkopie |access-date=16 Oktober 2023 |archive-date=16 Oktober 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231016223919/https://sundree.com/blogs/news/the-benefits-of-white-tea-extract-in-your-skincare |url-status=dead }}</ref> Die polifenole in wit tee is ondersoek vir hul potensiële rol in die voorkoming van sekere soorte kankers. Meer studies is nodig om afdoende bewyse te vestig. Maar die tee is gepak met asntioxsidant wat dit 'n ongelooflike gesoonde tee maak.<ref name="white" /> Wit tee kan immuunversterkende eienskappe hê, alhoewel navorsing op hierdie gebied steeds opduik. Meer onlangse studies het bevind dat wit tee selfs meer doeltreffend as groen tee is, wat antibakteriese, antivirale en antifungale effekte toon. Wit tee kan ook immuunselle beskerm.<ref>https://dragonflytea.com/blogs/our-blog/the-extraordinary-benefits-of-drinking-white-tea</ref> Dit is belangrik om daarop te let dat die bestaande wetenskaplike literatuur oor wit tee relatief yl is, en verdere navorsing is nodig om hierdie potensiële gesondheidsvoordele te staaf. Soos met enige dieetkomponent, is moderering die sleutel, en individuele reaksies kan verskil. Dit is raadsaam om met 'n gesondheidswerker te konsulteer vir persoonlike gesondheidsaanbevelings. ===Kamille-tee=== [[Lêer:Camomile tea, High Tea at the Savoy Hotel.jpg|thumb|Kamilletee word bedien by die Savoy Hotel in Londen, Engeland]] Kamilletee, afkomstig van die gedroogde blomme van die kamilleplant (Matricaria chamomilla of Chamaemelum nobile), word erken vir sy potensiële gesondheidsvoordele.<ref>https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC2995283/</ref> Kamille bevat verbindings, soos chamazulene en bisabolol, met anti-inflammatoriese effekte. Dit kan help om [[inflammasie]] in die liggaam te verminder.<ref>https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC2995283/</ref> Kamilletee word dikwels verbruik om spysverteringsongemak, insluitend spysvertering en opgeblasenheid, te verlig. Die ligte ontspannende eienskappe daarvan kan help om die spysverteringskanaal te streel.<ref>{{Cite web |url=https://portfoliocoffee.ca/blogs/coffee-news-coffee-blog/11-surprising-benefits-of-chamomile-tea-for-hair-skin-and-more |title=argiefkopie |access-date=16 Oktober 2023 |archive-date=16 Oktober 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231016223919/https://portfoliocoffee.ca/blogs/coffee-news-coffee-blog/11-surprising-benefits-of-chamomile-tea-for-hair-skin-and-more |url-status=dead }}</ref> Die kalmerende effekte van kamilletee word algemeen geassosieer met verbeterde slaapkwaliteit. Kamille bevat apigenien, wat aan sekere reseptore in die brein kan bind, wat bydra tot 'n gevoel van ontspanning en bevat ook ligte anxiolitiese ‘’(angsverminderende)’’ effekte kan hê, moontlik toegeskryf aan die interaksie daarvan met [[Neurotransmitter|neurotransmitters]] in die brein.<ref>https://artfultea.com/blogs/wellness/chamomile-tea-benefits</ref> Die anti-inflammatoriese en antioksidante eienskappe van kamille kan bydra tot velgesondheid. Eksterne toediening, soos in die vorm van rome wat met kamille toegedien is, word ook vir veltoestande ondersoek.<ref>https://upcirclebeauty.com/blogs/upcircle/skincare-benefits-of-chamomile</ref> Verligting van menstruele pyn kom saam met die verbruik van Kamilletee dit bied verligting [[Menstruasie|menstruele krampe]] as gevolg van sy spierverslappende eienskappe. Die tee help ook om die werking van [[dopamien]] en serotonien te moduleer, wat help om die impak van [[Depressie (gemoedstoestand)|depressie]]we simptome te verreken of ten minste te verminder.<ref>https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC6970572/</ref> Kamille bevat verbindings wat immuunmodulerende effekte kan hê, wat moontlik die liggaam se verdedigingsmeganismes ondersteun. Navorsingstudies dui op verskeie moontlike kamille-voordele, insluitend 'n laer risiko van dood as gevolg van hartsiektes, immuunstelselondersteuning en moontlike beskerming teen sommige kankers. Volgens 'n navorsingsoorsig kan kamilletee ook vroue help wat aan premenstruele sindroom ly.<ref>https://www.health.harvard.edu/nutrition/the-health-benefits-of-3-herbal-teas</ref> Kamille is 'n bron van antioksidante, wat kan help om oksidatiewe stres en die gepaardgaande uitwerking daarvan op die liggaam te bekamp. Kamille is bekend vir sy ontspannende eienskappe, en maak 'n strelende. Aangesien kamille ook 'n baie ligte kalmeermiddel is, kan dit jou help om fisies en geestelik te kalmeer.<ref>https://artfultea.com/blogs/wellness/chamomile-tea-benefits</ref> Terwyl kamilletee oor die algemeen as veilig vir die meeste individue beskou word, is dit belangrik om daarop te let dat dit allergiese reaksies kan veroorsaak by diegene wat sensitief is vir plante in die Asteraceae-familie. Individue met ragweed-allergieë, moet veral versigtig wees.<ref>https://www.healthline.com/health/allergies/can-you-be-allergic-to-tea</ref> Soos met enige kruiemiddel, kan individuele reaksies verskil, en konsultasie met 'n gesondheidswerker is raadsaam, veral vir individue met bestaande mediese toestande of diegene wat medikasie neem. ===Gemmer-tee=== '''[[Gemmer]]tee''', afkomstig van die risoom van die Zingiber officinale-plant, word al eeue lank verbruik vir beide sy duidelike geur en potensiële gesondheidsvoordele. Wetenskaplike navorsing dui op verskeie gebiede waar gemmertee gesondheid positief kan beïnvloed.<ref>https://www.bbcgoodfood.com/howto/guide/health-benefits-ginger-tea</ref> Gemmer bevat bioaktiewe verbindings, soos gingerol, bekend vir hul anti-inflammatoriese effekte. Gereelde verbruik van gemmertee kan bydra tot die vermindering van inflammasie in die liggaam, wat moontlik simptome van inflammatoriese toestande verlig.<ref>https://artfultea.com/blogs/wellness/ginger-tea-benefits</ref> Gemmertee word dikwels geprys vir sy spysverteringsvoordele. Dit kan help om die leegmaak van die maag te versnel, wat slegte spysvertering en ongemak verminder. Boonop kan gemmertee naarheid verlig, wat dit 'n moontlike middel maak vir bewegingsiekte en oggendnaarheid tydens swangerskap.<ref>https://www.tuasaude.com/en/how-to-lose-weight-with-ginger-tea/</ref> Verskeie studies dui daarop dat gemmer effektief kan wees in die vermindering van naarheid en braking wat verband hou met verskeie toestande, insluitend chemoterapie-geïnduseerde naarheid en swangerskap-verwante oggendnaarheid.<ref>https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC4818021/</ref> Gemmer se anti-inflammatoriese eienskappe strek tot pynverligting. Gereelde verbruik van gemmertee kan bydra tot die hantering van muskuloskeletale pyn en ongemak, wat 'n natuurlike alternatief bied vir individue wat nie-farmakologiese pynverligting<ref>soek.https://www.medicalnewstoday.com/articles/ginger-tea-side-effects</ref><ref>{{Cite web |url=https://versusarthritis.org/about-arthritis/complementary-and-alternative-treatments/types-of-complementary-treatments/ginger/ |title=argiefkopie |access-date=16 Oktober 2023 |archive-date=16 Oktober 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231016223920/https://versusarthritis.org/about-arthritis/complementary-and-alternative-treatments/types-of-complementary-treatments/ginger/ |url-status=dead }}</ref> Gemmer bevat antioksidante wat kan bydra tot die ondersteuning van die immuunstelsel. Die tee help ook jou immuunstelsel deur om vir dit ’n hupstoot te gee as gevolg van sy kragtige antibakteriese eienskappe wat kan help om jou veilig en gesond te hou. Gemmer kan ook help om jou [[immuunstelsel]] in topvorm te hou danksy sy anti-inflammatoriese effekte.<ref>https://artfultea.com/blogs/wellness/ginger-tea-benefits</ref> Sommige studies dui daarop dat gemmer kan help om bloedsuikervlake te verlaag. Alhoewel dit nie 'n plaasvervanger vir mediese behandeling is nie, kan die inkorporering van gemmertee in 'n gebalanseerde dieet oorweeg word vir individue met of 'n risiko vir [[diabetes]].<ref>https://www.healthline.com/health/diabetes/ginger-and-diabetes</ref> Gemmer kan kardiovaskulêre gesondheid positief beïnvloed deur by te dra tot laer bloeddruk en cholesterolvlakkeal al word gemmetee gewoonlik beskou as 'n maagsopper, kan dit ook help met cholesterol. Gemmerpoeier het lipiedvlakke aansienlik verlaag<ref>https://www.healthline.com/health/high-cholesterol/herbal-tea</ref>Verdere navorsing is egter nodig om afdoende bewyse vas te stel rakende die langtermyn kardiovaskulêre voordele daarvan, maar die vitamiene, minerale en aminosure in gemmertee kan help om bloedsirkulasie te herstel en te verbeter wat kan help om die kans op kardiovaskulêre probleme te verminder. Gemmer kan voorkom dat vet in die are neerslaan en help om hartaanvalle en beroerte te voorkom.<ref>https://timesofindia.indiatimes.com/life-style/health-fitness/diet/8-health-benefits-of-ginger-tea/articleshow/27715978.cms</ref> Beperkte studies stel voor dat gemmer 'n rol kan speel in gewigsbestuur deur metabolisme te verhoog en gevoelens van honger te verminder. Meer navorsing is nodig om die omvang van gemmer se impak op gewig ten volle te verstaan.<ref>https://www.webmd.com/diet/health-benefits-lemon-ginger-tea</ref> Terwyl gemmertee oor die algemeen veilig is vir die meeste individue, kan dit met sekere medikasie interaksie hê. Konsultasie met 'n gesondheidswerker word aangeraai, veral vir individue wat antikoagulante gebruik of diegene met onderliggende gesondheidstoestande.<ref>https://www.mountsinai.org/health-library/herb/ginger</ref> Gemmertee bied 'n geurige en potensieel [[Gesondheid|gesondheids]]bevorderende as 'n drankie. Soos met enige kruiemiddel, kan die effekte daarvan tussen individue verskil. Terwyl wetenskaplike navorsing verskeie gesondheidsvoordele ondersteun, is dit van kardinale belang om gemmertee in 'n gebalanseerde leefstyl te integreer en professionele advies in te win vir persoonlike gesoond heids kwessies. <gallery> Lêer:Limon&zingiber.jpg|Suurlemoengemmertee Lêer:Saenggang-cha 6.jpg|''Saenggang-cha'' (gemmertee) gemaak van ''saenggang-cheong'' Lêer:Wedang Jahe.jpg|''Wedang jahe'' (Javanese gemmertee) in [[Surakarta]], Sentraal-Java, met stukkies speserye </gallery> ===Rooibos-tee "''rooi tee''"=== '''Rooibostee''', afkomstig van die blare van die Aspalathus linearis-plant inheems aan Suid-Afrika, het gewild geword, nie net vir sy duidelike geur nie, maar ook vir sy potensiële gesondheidsvoordele. Wetenskaplike ondersoeke na die eienskappe van rooibostee dui op verskeie gebiede waar dit gesondheid positief kan beïnvloed.<ref>https://www.medicalnewstoday.com/articles/323637</ref> Rooibostee is volop in polifenoliese verbindings, insluitend flavonoïede soos aspalatien en nothofagin. Hierdie antioksidante kan bydra tot die neutralisering van vrye radikale in die liggaam, wat moontlik oksidatiewe stres verminder.<ref>https://www.medicalnewstoday.com/articles/323637</ref> Sommige studies stel voor dat rooibostee kardiovaskulêre voordele kan inhou. Gereelde verbruik kan bydra tot 'n verlaging in [[bloeddruk]] en verbetering in lipiedprofiele, wat hartgesondheid ondersteun.<ref>https://www.webmd.com/diet/health-benefits-rooibos</ref> Die antioksidante in rooibostee word geassosieer met anti-inflammatoriese eienskappe. Alhoewell meer navorsing nodig is, dui voorlopige studies op potensiële voordele in die bestuur van inflammasieverwante toestande. Die tee besit Anti-inflammatoriese en anti-oksidant wat help om te beskerm teen skade wat met kanker geassosieer word. Dit help ook om te beskerm teen die effekte van oksidatiewe skade van [[diabetes]]. Kan beengesondheid bevorder. Beperk spysverteringsprobleme wat algemeen gesien word wanneer tannienryke drankies gedrink word<ref>https://www.bbcgoodfood.com/howto/guide/health-benefits-of-rooibos-tea</ref> dus word rooibostee dikwels gebruik om die [[spysverteringstelsel]] se welstand te bevorder. Die anti-spasmodiese eienskappe kan help om maagkrampe en ongemak te verlig, wat bydra tot algehele vertroosting. Beperkte studies dui daarop dat rooibostee 'n rol kan speel in die regulering van bloedsuikervlakke. Vir diegene met diabetes kan rooibos help om bloedsuikervlakke te bestuur en die risiko van komplikasies te verminder. Die antioksidant aspalatien, wat in rooibostee voorkom, kan ook inflammasie as gevolg van hoë bloedsuiker verminder.<ref>https://www.webmd.com/diet/health-benefits-rooibos</ref> Rooibostee bevat minerale soos [[kalsium]] en [[mangaan]], wat noodsaaklik is vir die handhawing van beengesondheid. Terwyl meer navorsing nodig is om die omvang van die impak daarvan vas te stel, dra hierdie minerale komponente by tot algehele beensterkte.<ref>https://www.linkedin.com/pulse/rooibos-bone-health-yael-joffe</ref> Rooibostee is natuurlik [[kafeïen|kafeïenvry,]] wat dit 'n geskikte opsie maak vir individue wat gehidreer wil bly sonder die stimulerende effekte van kafeïen. Hidrasie is noodsaaklik vir algemene gesondheid en welstand.<ref>https://www.bbcgoodfood.com/howto/guide/health-benefits-of-rooibos-tea</ref> Die antioksidante en alfa-hidroksuurinhoud in rooibostee kan bydra tot verbeterde velgesondheid. Sommige aktuele toedienings van rooibosekstrakte word ondersoek vir hul potensiële voordele in velsorg.<ref>https://carmientea.co.za/rooibos-beauty/</ref> Rooibostee het antimikrobiese eienskappe, wat moontlik die groei van sekere bakterieë inhibeer. Hierdie eienskap implikasies hê vir mondgesondheid en algehele immuunondersteuning. Dit is bewys dat rooibos-ekstrakte antimikrobiese aktiwiteit teen ''Escherichia coli, Staphylococcus aureus, Bacillus cereus, Listeria monocytogenes, Streptococcus mutans en Saccharomyces cerevisiae'' in vloeibare kultuur besit wat op 'n soliede matrix groei.<ref>https://www.healthline.com/nutrition/rooibos-tea-benefits</ref> Terwyl rooibostee oor die algemeen as veilig beskou word, moet individue met bekende allergieë vir plante in die Fabaceae-familie versigtig wees. Soos met enige diet aanwysing, is moderering die sleutel.<ref>https://www.livestrong.com/article/508223-allergic-reactions-to-african-rooibos-tea/</ref> Rooibostee, met sy unieke geurprofiel en potensiële gesondheidsvoordele, bied homself aan as 'n geurige en kafeïenvrye alternatief. Terwyl wetenskaplike navorsing verskeie positiewe aspekte ondersteun, is verdere ondersoeke geregverdig om die omvang van sy gesondheidsbevorderende eienskappe ten volle te verstaan. Soos met enige dieetoorweging, word konsultasie met 'n [[Dieetkunde|gesondheidswerker]] aangeraai vir persoonlike gesondheidsaanbevelings. <gallery> Lêer:Rooibos (Aspalathus linearis)PICT2813.JPG|Rooibosplant, [[Clanwilliam]], Suid-Afrika Lêer:Rooibos geschnitten.jpg|Rooibostee, gedroog en gesny Lêer:Rooibos tea 2.jpg|Rooibostee in 'n glas </gallery> ===Peperment-tee=== '''Peperment-tee''', afkomstig van die blare van die Mentha piperita-plant, is nie net bekend vir sy verfrissende geur nie, maar ook vir sy potensiële gesondheidsvoordele. Wetenskaplike studies en tradisionele gebruike dui op verskeie gebiede waar pepermenttee gesondheid positief kan beïnvloed.<ref>https://www.forbes.com/health/nutrition/peppermint-tea-benefits/</ref> Peperment-tee is bekend vir sy verteringseienskappe. Die [[Mentol|menthol]] in peperment blare kan help om die spiere van die spysverteringskanaal te ontspan, wat simptome van spysvertering, opgeblasenheid en gas verminder.<ref>https://www.webmd.com/diet/mint-tea-health-benefits</ref> Verskeie studies stel voor dat pepermentolie, 'n sleutelkomponent van pepermenttee, effektief kan wees om [[Simptoom|simptome]] wat verband hou met prikkelbare derm-sindroom (IBS), insluitend abdominale pyn en ongemak, te verlig. Dit help om die [[sfinkter]] te ontspan en verhoog die burping, wat verhoed dat die gas deur die spysverteringstelsel beweeg. Dit is [[kramp]]stillend en werk deur pynlike maagkrampe te verslap.<ref>https://healthmatch.io/irritable-bowel-syndrome/what-tea-is-good-for-ibs</ref> Die menthol-inhoud in pepermenttee kan ligte anti-naarheid-effekte hê, wat verligting bied van naarheid en bewegingsiekte. Dit word dikwels tydens swangerskap aanbeveel om oggendnaarheid te bestuur tot net die reuk van peppermint tee kan in verkigging omskep.<ref>https://artfultea.com/blogs/wellness/the-best-teas-for-nausea-and-upset-stomachs</ref> Pepermenttee kan pynstillende eienskappe hê. Sommige studies dui daarop dat dit kan help om hoofpyne en migraine te verlig, wat moontlik toegeskryf word aan die spierverslappende effekte daarvan Respiratoriese gesondheid. Die menthol in [[pepermentolie]] verhoog bloedvloei en verskaf 'n verkoelende sensasie<ref>https://www.healthline.com/nutrition/peppermint-tea</ref> As jy die stoom van pepermenttee inasem, kan dit help om neusgange oop te maak en respiratoriese kongestie te verlig. Dit word dikwels gebruik om simptome van verkoue en [[Allergie|allergieë]] te verlig. Spesifiek, die saamgestelde menthol, wat in kruisement voorkom, blyk te help om bakterieë in die mond dood te maak en tandvleisbloeding te voorkom. Jy kan 'n kruisementspoel maak deur menttee te laat afkoel en dan daarmee af te spoel, Pepperment menttee is 'n briljante en heeltemal natuurlike manier om die bakterieë in die mond weg te was wat slegte asem kan veroorsaak.l.<ref>https://www.colgate.com/en-us/oral-health/adult-oral-care/benefits-of-mint-on-teeth</ref> Die mentol en ander verbindings in peperment beskik oor anti-inflammatoriese, antibakteriese, antivirale eienskappe, wat voordelig kan wees vir toestande wat inflammasie behels. Dit kan help om stres te verlig, opeenhoping of irritasie wat verband hou met allergieë te verlig, jou immuunstelsel ’n hupstoot te gee om verkoue en griep te bekamp, en meer! Boonop is die aromatiese eienskappe van pepermenttee hoogs verfrissend en verkwikkend.<ref>https://www.sipsby.com/blogs/functional-herb-spotlights/best-anti-inflammatory-teas{{Dooie skakel|date=Januarie 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Die verkwikkende aroma van peperment kan stimulerende effekte op die [[brein]] hê, wat geestelike helderheid en waaksaamheid bevorder. Pepermenttee word dikwels verbruik vir sy verfrissende en ontwakende eienskappe.<ref>https://dragonflytea.com/blogs/our-blog/mint-tea-benefits</ref> Aktuele toediening van pepermenttee of -ekstrakte word ondersoek vir die potensiële voordele daarvan op die vel. Die [[antimikrobiese]] en anti-inflammatoriese eienskappe daarvan kan relevant wees vir sekere veltoestand omdat die peperment-tee ryk is aan antioksidante en antibakteriese middels, kan daaglikse verbruik daarvan [https://www.niams.nih.gov/health-topics/acne aknee]-veroorsakende bakterieë doodmaak en tot helderder vel lei. Antioksidante in groenmenttee maak bakterieë dood en verminder inflammasie wat met aknee geassosieer word.<ref>{{Cite web |url=https://www.bebeautiful.in/all-things-skin/skin-concerns/benefits-and-how-to-use-spearmint-tea-for-acne |title=argiefkopie |access-date=16 Oktober 2023 |archive-date=16 Oktober 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231016223920/https://www.bebeautiful.in/all-things-skin/skin-concerns/benefits-and-how-to-use-spearmint-tea-for-acne |url-status=dead }}</ref> Oor die algemeen is pepermenttee as veilig beskou, kan oormatige verbruik lei tot sooibrand of simptome van suur refluks vererger. Individue met ''gastro-oesofageale refluksiekte'' (GERD) moet versigtig wees as gevolg van die hoe vlak antioksidante. Pepermenttee, met sy duidelike geur en definetiewe gesondheidsvoordele, dien as meer as net 'n drankie. [[Wetenskaplike]] bewyse en tradisionele gebruike dui op die doeltreffendheid daarvan om verteringsgemak te bevorder, simptome van IBS te verlig en by te dra tot respiratoriese gesondheid. Soos met enige kruietee, is dit raadsaam om pepermenttee in 'n gebalanseerde leefstyl te integreer, en individue met spesifieke gesondheidsprobleme moet professionele advies inwin vir persoonlike aanbevelings. ===Chai-Tee=== [[Lêer:A Kolkata voter - Flickr - Al Jazeera English.jpg|thumb|right|'n Man in [[Kolkata]], met 'n ''chaidaani'' vir nege glase ''chai'' – gewone tee sonder 'n masala]] '''Chai-tee''', 'n tradisionele [[Indië|Indiese]] drankie, is 'n mengsel van swart tee en verskeie speserye, soos [[kaneel]], [[Kardamom|kardemom]], [[naeltjies]], [[gemmer]] en [[swartpeper]]. Behalwe vir sy ryk en aromatiese geur, is chai-tee geassosieer met verskeie potensiële gesondheidsvoordele, wat die aandag trek van beide tradisionele wysheid en wetenskaplike verkenning.<ref>https://www.teatulia.com/tea-varieties/what-is-chai.htm</ref> Chai-tee bevat 'n menigte speserye, wat elkeen antioksidante bydra wat kan help om vrye radikale in die liggaam te neutraliseer. Hierdie antioksidante, insluitend polifenole van swart tee en [[Spesery|speserye]], kan bydra tot algehele sellulêre gesondheid.<ref>https://matcha.com/blogs/news/18-studied-health-benefits-of-chai-tea-to-support-wellness</ref> Verskeie bestanddele in chai-tee, soos gemmer, kardemom en swartpeper, is tradisioneel gebruik om vertering te help. Hierdie speserye kan help om spysvertering en opgeblasenheid te verlig deur bevorderde verteringsensiemaktiwiteit. Hierdie speserye is ook bekend om naarheid te verlig en maag ongemak te verlig.bevorder.<ref>https://maduratea.com.au/blogs/wellness/unlocking-the-health-benefits-of-chai-tea-a-comprehensive-guide</ref> Speserye soos gemmer en kaneel in chai-tee het anti-inflammatoriese eienskappe getoon. [[Chroniese siekte|Chroniese]] inflammasie word geassosieer met verskeie gesondheidstoestande, en die gereelde verbruik van chai-tee kan daartoe bydra om [[inflammasie]] te versag.<ref>https://maduratea.com.au/blogs/wellness/unlocking-the-health-benefits-of-chai-tea-a-comprehensive-guide</ref> Kaneel, 'n primêre komponent van chai tee, is gekoppel aan potensiële kardiovaskulêre voordele. Die antioksidante in kaneel kan help om bloeddruk te verlaag en algemene hartgesondheid te bevorder. In sommige individue is getoon dat kaneel help om die vlakke van totale cholesterol, "slegte" LDL-cholesterol en [[Trigliseriede|trigliseriede]] met tot 30% te verminder<ref>https://www.healthline.com/nutrition/chai-tea</ref> Sommige speserye in chai, soos kaneel, is bestudeer vir hul potensiële rol in die regulering van bloedsuikervlakke. Kan chai-tee beskou word as deel van 'n gebalanseerde dieet vir individue wat bekommerd is oor bloedsuikerbestuur. Chai los tee bevat 'n verbinding genaamd katekiene, wat getoon is om te help om bloedsuikervlakke te reguleer. Boonop kan chai-tee help om i[https://www.nih.gov/news-events/nih-research-matters/understanding-insulin-sensitivity-diabetes nsuliensensitiwiteit] te verhoog. Insulien is 'n hormoon wat die liggaam help om glukose vir energie te gebruik<ref>https://www.tea-and-coffee.com/blog/chai-tea-benefits</ref> Swart tee bevat kafeïen en die aminosuur L-theanine,, wat, gekombineer met die speserye in chai, wat albei gekoppel is aan verbeterde focus en bydra tot verbeterde waaksaamheid en kognitiewe funksie. Daarbenewens is sekere verbindings in speserye, soos gemmer en kardemom, bestudeer vir hul potensiële [[Neurologie|neurobeskermende]] effekte. Dit will se dat die swart tee en speserye wat voorkom in chai tee, aansienlike voordele vir beide korttermyn- en langtermyn kognitiewe funksie bied. Navorsing toon dat die blote reuk van kaneel beide aandag en [[geheue]] kan verbeter.<ref>https://www.webmd.com/diet/health-benefits-chai-tea</ref> Speserye soos gemmer, kardemom en naeltjies in chai-tee is bekend vir hul immuunmodulerende eienskappe. Alhoewel chai-tee alleen nie 'n kuur is nie, kan die inkorporering daarvan in 'n gevarieerde dieet bydra tot algehele immuunondersteuning. Die kardemom, wat ryk is aan vitamien C en verskeie ander noodsaaklike voedingstowwe wat help om jou immuunstelsel glad te laat werk. Kardemom het ook antioksidante, antimikrobiese en anti-inflammatoriese eienskappe wat help om bakterieë, swaminfeksies en [[Verkoue|verkoue]] te beveg. Asook het gemmer kragtige antibakteriese eienskappe wat help om gevaarlike patogene af te weer en jou veilig en [[Gesondheid|gesond]] te hou asgevolg van sy oormaat van anti-inflammatoriese effekte.<ref>https://artfultea.com/blogs/wellness/chai-tea-benefits</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.firebellytea.com/en-au/blogs/all/chai-tea-health-benefits |title=argiefkopie |access-date=16 Oktober 2023 |archive-date=16 Oktober 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231016223920/https://www.firebellytea.com/en-au/blogs/all/chai-tea-health-benefits |url-status=dead }}</ref> Chai-tee bied 'n geurige alternatief vir gewone water, wat hidrasie aanmoedig. Om goed gehidreer te bly is noodsaaklik vir algemene gesondheid, en die uiteenlopende geur profiel van chai kan dit 'n aangename keuse maak.<ref>https://thrivemarket.com/blog/chai-tea-benefits</ref> Terwyl chai-tee potensiële gesondheidsvoordele bied, kan individuele reaksies verskil. Dit is belangrik om bedag te wees op die algehele samestelling van die chai, veral met betrekking tot bygevoegde suikers alhoewel tradisionele wysheid en voorlopige navorsing die positiewe eienskappe daarvan beklemtoon is dit noodsaaklik om chai-tee in 'n gebalanseerde en gevarieerde dieet te integreer. Konsultasie met 'n gesondheidswerker is raadsaam vir individue met spesifieke gesondheidsprobleme of toestande. == Verwysings == {{Verwysings|2}} == Eksterne skakels == {{Commonskat-inlyn|Tea|Tee}} {{Wikt-inlyn|tee}} {{Commons category|Green tea}} {{Commons category|Black tea}} {{commons category|Chai}} {{Commons-kategorie inlyn|Aspalathus linearis}} {{Normdata}} [[Kategorie:Tee| ]] [[Kategorie:Groen-Tee| ]] [[Kategorie:Swart-Tee| ]] [[Kategorie:Wit-Tee| ]] [[Kategorie:Chai-Tee| ]] [[Kategorie:Gemmer-Tee| ]] [[Kategorie:Kamille-Tee| ]] [[Kategorie:Rooibos-Tee| ]] [[Kategorie:Peperment-Tee| ]] [[Kategorie:Gesondheid]] tb0h9mrrv2mvyu5iow8fchsp81c0o4n 0 408689 2974695 2632478 2026-10-02T08:19:27Z Aliwal2012 39067 2974695 wikitext text/x-wiki Die '''Suid-Afrikaanse Buro vir Burgerlike Samewerking''' (BSB), was 'n regeringseenheid wat gedurende die [[apartheid]]sera koverte operasies uitgevoer het wat [[moord]]e op regeringsopponente ingesluit het.<ref>{{cite web |title=Apartheid Killer to Be Paroled in South Africa |url=https://www.cfr.org/blog/apartheid-killer-be-paroled-south-africa |website=Council on Foreign Relations |access-date=16 Junie 2023 |language=en}}</ref><ref>{{cite web |last1=Burns |first1=John F. |last2=Times |first2=Special To the New York |title=Cape Town Death-Squad Inquiry Opens |url=https://www.nytimes.com/1990/03/06/world/cape-town-death-squad-inquiry-opens.html |website=The New York Times |access-date=16 Junie 2023 |date=6 Maart 1990}}</ref> Die BSB, wat onder die gesag van die [[Minister van Verdediging]], genl. [[Magnus Malan]], bedryf is. Die [[Waarheid-en-versoeningskommissie]] het die BSB aan talle moorde skuldig verklaar en nog moorde as waarskynlik geag.<ref name="Peter Batchelor, Kees Kingma, Guy Lamb 2004">{{Citation|url=https://books.google.com/books?id=bS2TZI-JN8UC|title=Demilitarisation and Peace-building in Southern Africa|author1=Peter Batchelor |author2=Kees Kingma |author3=Guy Lamb |year=2004|access-date=18 May 2008|isbn=0-7546-3315-2|publisher=Ashgate Publishing Ltd}}</ref><ref name="TarkArticle 1998">{{cite web|date=1998|title=Former Civil Co-operation Bureau agent Ferdi Barnard|url=http://www.businessday.co.za/Articles/TarkArticle.aspx?ID=369048|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20071230101405/http://www.businessday.co.za/Articles/TarkArticle.aspx?ID=369048|archive-date=30 December 2007|access-date=21 Mei 2007|website=Business Day}}</ref><ref name="SAPA. 1999">[http://www.doj.gov.za/trc/media/1999/9904/s990409d.htm SAPA. (1999). Joubert authorises car bomb that killed Piet Ntuli.]</ref> ==Voorlopers en tydgenote== Toe Suid-Afrikaanse koerante die eerste keer sy bestaan in die laat 1980's onthul het, het die BSB voorgekom soos 'n unieke en onortodokse veiligheidsoperasie: sy lede het siviele klere gedra; binne die grense van die land gewerk; private maatskappye as fronte gebruik; en meestal burgerlikes geteiken. Soos die Suid-Afrikaanse Waarheid-en-versoeningskommissie (WVK) egter 'n dekade later ontdek het, was die BSB se metodes nie nuut of uniek nie. In plaas daarvan het hulle ontwikkel uit presedente wat in die 1960's en 70's geskep is deur Eschel Rhoodie se departement van inligting (sien [[Inligtingsdebakel]]<ref>{{Citation |author=Sanders, J |title=Apartheid's friends |pages=34–55 |year=2006 |publisher=John Murray |place=London}}</ref> die [[Buro vir Staatsveiligheid]] (B.O.S.S.)<ref>{{Citation |author=Sanders, J |title=Apartheid's friends |pages=94–119 |year=2006 |publisher=John Murray | place=London}}</ref> en Projek ''Barnacle''<ref>{{Cite book|last=Lamb|first=Guy|title=From Military to Civilian Life: The case of retired Special Forces Operators|publisher=Centre for Conflict Resolution|year=2003|page=44}}</ref> 'n hoogs geheime projek om [[SWAPO]]-aangehoudenes en ander "gevaarlike" operateurs uit te skakel.<ref>{{cite news |title=Confession 'built case against Basson' |work=Daily Dispatch |date=7 Desember 2000 |url=http://www.dispatch.co.za/2000/12/07/southafrica/BASSON.HTM |access-date=21 Mei 2007 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20071230095116/http://www.dispatch.co.za/2000/12/07/southafrica/BASSON.HTM |archive-date=30 Desember 2007 }}</ref> Uit inligting wat aan die WVK gegee is deur voormalige agente wat amnestie versoek het vir misdade wat gedurende die apartheidsera gepleeg is, het dit duidelik geword dat daar baie ander geheime operasies soortgelyk aan die BSB was, wat [[Nelson Mandela]] as die Derde Mag sou bestempel. Hierdie operasies het [[Wouter Basson]] se [[7 Mediese Bataljongroep]],<ref>{{Citation |last1=Gould |first1=Chandr |last2=Burger |first2=Marlene |title=The South African Chemical and Biological Warfare Programme |volume=Trial Report: Twenty-Eight. |publisher=Centre for Conflict Resolution |year=2000 |url=http://ccrweb.ccr.uct.ac.za/archive/cbw/28.html |access-date=21 Mei 2007 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20071230084737/http://ccrweb.ccr.uct.ac.za/archive/cbw/28.html |archive-date=30 Desember 2007 |archivedate=30 Desember 2007 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20071230084737/http://ccrweb.ccr.uct.ac.za/archive/cbw/28.html }}</ref> die Askaris, Witdoeke, Eksperimentele Groepprogram (ook genoem "Clandestine Cooperation Bureau") en C1/C10 of [[Vlakplaas]] ingesluit. Benewens hierdie was daar ook politieke frontorganisasies soos die International Freedom Foundation, [[Marthinus van Schalkwyk]] se [[Jeugkrag]],<ref>{{Citation |last=Adri |first=Kotzé |title=Marthinus 'moet om amnestie vra, soos ANC-spioene' |newspaper=Beeld |date=30 Augustus 1997 |url=http://152.111.1.251/argief/berigte/beeld/1997/08/30/2/2.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070927223925/http://152.111.1.251/argief/berigte/beeld/1997/08/30/2/2.html |archive-date=27 September 2007 |access-date=16 November 2023 |archivedate=27 September 2007 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20070927223925/http://152.111.1.251/argief/berigte/beeld/1997/08/30/2/2.html }}</ref> en Russel Crystal se Nasionale Studentefederasie<ref>{{Citation | last =Ken | first =Silverstein | title =The Making of a Lobbyist | newspaper =Harper's Magazine | date =17 April 2006 | url = http://www.harpers.org/archive/2006/04/sb-the-making-of-a-lobbyist }}</ref> wat sou bewys dat terwyl die taktiek van die Suid-Afrikaanse regering verskillend was, het die logika dieselfde gebly: Totale aanslag het 'n totale strategie vereis.<ref>{{Citation | last = Engelbrecht | first = Leon | title = The life and times of PW Botha | newspaper =IOL | date =1 November 2006 | url = http://www.iol.co.za/index.php?set_id=1&click_id=6&art_id=qw1162328583363B213 }}</ref> == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} [[Kategorie:Suid-Afrikaanse militêre geskiedenis]] 9mh54y5tlva12ugw0lfo3bf6n22bens 0 409513 2974691 2955832 2026-10-02T08:00:57Z Aliwal2012 39067 2974691 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Muleskinners train Triple Canopy(2011.09.04(2)).jpg|duimnael|Triple Canopy kontrakteurs tydens opleiding in [[Irak]], 2011.]] ’n '''Private militêre maatskappy''' ('''PMM''') of private militêre en sekuriteitsmaatskappy (PMSM) is ’n [[Privaat maatskappy|private maatskappy]] wat gewapende gevegsmagte of sekuriteitsdienste vir finansiële gewin verskaf. PMM's verwys na hul personeel as "sekuriteitskontrakteurs" of "private militêre kontrakteurs". Die dienste en kundigheid wat deur PMM's aangebied word, is tipies soortgelyk aan dié van regeringsveiligheid, weermag of polisie, maar meestal op 'n kleiner skaal. PMM's verskaf dikwels dienste om amptelike gewapende magte in diens van regerings op te lei of aan te vul, maar hulle kan ook deur private maatskappye in diens geneem word om lyfwagte te verskaf vir sleutelpersoneel of beskerming van maatskappypersele, veral in vyandige gebiede. Kontrakteurs wat gewapende mag in 'n oorlogsone gebruik, kan egter as onwettige vegters beskou word met verwysing na 'n konsep wat in die [[Geneefse konvensies]] uiteengesit word en uitdruklik deur die 2006 Amerikaanse Militêre Kommissiewet gestel word.<ref>{{Cite news |last=Barnes |first=Julian E. |date=2007-10-15 |title=America's own unlawful combatants? |work=Los Angeles Times |url=https://www.latimes.com/news/printedition/front/la-na-blackwater15oct15,1,6804674,full.story?coll=la-headlines-frontpage&ctrack=2&cset=true |url-status=dead |archive-url=https://archive.today/20081220162617/http://www.latimes.com/news/printedition/front/la-na-blackwater15oct15,1,6804674,full.story?coll=la-headlines-frontpage&ctrack=2&cset=true |archive-date=2008-12-20}}</ref> Die dienste van private kontrakteurs word regoor die wêreld gebruik. P. W. Singer, die skrywer van ''Corporate Warriors: The Rise of the Privatised Military Industry'', het gesê: "In geografiese terme werk dit in meer as 50 lande. Dit word op alle kontinente, behalwe [[Antarktika]], bedryf." Singer het opgemerk dat daar in die 1990's 50 militêre personeel vir elke kontrakteur was en dat die verhouding nou 10 tot 1 is. Hy het ook daarop gewys dat die kontrakteurs 'n aantal pligte het, afhangend van wie hulle aanstel. In ontwikkelende lande wat natuurlike hulpbronne het, soos olieraffinaderye in Irak, word hulle gehuur om die gebied te bewaak. Hulle word ook gehuur om maatskappye te beskerm wat dienste kontrakteer en heropboupogings soos General Electric. Behalwe om maatskappye te beveilig, beveilig hulle amptenare en staatsaffiliasies. Private militêre maatskappye voer baie missies en werke uit. Sommige voorbeelde het noue beskerming vir die Afghaanse president [[Hamid Karzai]] en die loods van verkenningsvliegtuie en helikopters ingesluit as deel van Plan Colombia.<ref>{{Cite web |last=Vieira |first=Constanza |date=2007-07-17 |title=COLOMBIA-ECUADOR: Coca Spraying Makes for Toxic Relations |url=http://www.ipsnews.net/news.asp?idnews=38576 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080118035255/http://www.ipsnews.net/news.asp?idnews=38576 |archive-date=2008-01-18 |publisher=IPS}}</ref><ref name="autogenerated1">''[http://www.colectivodeabogados.org/article.php3?id_article=1253 Private Security Transnational Enterprises in Colombia] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080417203427/http://www.colectivodeabogados.org/article.php3?id_article=1253|date=2008-04-17}}'' José Alvear Restrepo Lawyers' Collective Februarie, 2008.</ref> Volgens 'n 2003-studie het die bedryf toe meer as $100 miljard per jaar verdien.<ref name="Soldiers of Good Fortune">{{Cite magazine |last=Yeoman |first=Barry |date=2003-06-01 |title=Soldiers of Good Fortune |url=https://www.motherjones.com/news/feature/2003/05/ma_365_01.html |url-status=live |magazine=Mother Jones |archive-url=https://web.archive.org/web/20070520151719/https://www.motherjones.com/news/feature/2003/05/ma_365_01.html |archive-date=2007-05-20 |access-date=2007-05-08}}</ref> Volgens 'n studie van 2008 deur die Kantoor van die Direkteur van Nasionale Intelligensie, maak private kontrakteurs 29% van die arbeidsmag in die [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]] se intelligensiegemeenskap uit en kos die ekwivalent van 49% van hul personeelbegrotings.<ref name="TopSecretAmerica">{{Cite book |last=Priest |first=Dana |title=Top Secret America: The Rise of the New American Security State |url=https://archive.org/details/topsecretamerica0000prie |publisher=Little, Brown and Company |year=2011 |isbn=978-0-316-18221-8 |page=320}}</ref> == Bedrywighede in Afrika == *[[Lêer:RussiansecurityBangui.png|duimnael|Wagner-groepkontrakteurs wat sekuriteit verskaf aan die president van die Sentraal-Afrikaanse Republiek Faustin-Archange Touadéra.]]In 1994 en 1995 was die Suid-Afrikaans-gebaseerde PMM [[Executive Outcomes]] betrokke by twee militêre aksies in [[Afrika]]. In die eerste konflik het Executive Outcomes namens die Angolese regering teen [[UNITA]] geveg nadat 'n VN-bemiddelde vredeskikking verbreek is. In die tweede aksie is Executive Outcomes getaak om 'n guerrillabeweging in [[Sierra Leone]], die Revolutionary United Front, te beveg. Beide missies het behels dat personeel van die firma vier tot vyfduisend gevegspersoneel vir die Angolese regering opgelei het en beheer oor die diamantvelde hervat en 'n onderhandelde vrede in Sierra Leone bevorder het. *In 2000 het ABC Television se internasionale aangeleenthede program "''Foreign Correspondent''" 'n spesiale verslag, "''Sierra Leone: Soldiers of Fortune''", uitgesaai wat fokus op die wedervaringe van die Suid-Afrikaanse vlieënier Neall Ellis en sy MI-24 Hind gevegshelikopter.<ref name="ABCFC">{{Cite news |title=SL:SoF Synopsis |work=Foreign Correspondent |publisher=ABC Television |url=http://www.abc.net.au/foreign/s220036.htm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20081007171906/http://www.abc.net.au/foreign/s220036.htm |archive-date=2008-10-07}}</ref> Die verslag het ook ondersoek ingestel na die mislukkings van die VN-vredesmag en die betrokkenheid van huursoldate/private militêre kontrakteurs in die verskaffing van noodsaaklike ondersteuning aan VN-operasies en Britse militêre spesiale operasies in Sierra Leone in 1999–2000.<ref name="SL:SoF">{{Cite news |title=Sierra Leone: Soldiers of Fortune, Script |work=Foreign Correspondent |publisher=ABC Television |url=http://www.abc.net.au/foreign/stories/s433773.htm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20090707192354/http://www.abc.net.au/foreign/stories/s433773.htm |archive-date=2009-07-07}}</ref> *In middel-Mei 2006 het die polisie in die [[Demokratiese Republiek die Kongo]] 32 beweerde [[Huursoldaat|huursoldate]] van verskillende nasionaliteite gearresteer; 19 van Suid-Afrika, 10 van Nigerië en drie van die Verenigde State. Die helfte van hulle het vir die Suid-Afrikaanse maatskappy Omega Security Solutions gewerk, en die Amerikaners het vir AQMI Strategy Corp gewerk. Die mans is daarvan beskuldig dat hulle beplan het om die regering omver te werp, maar klagte is nie aanhangig gemaak nie. Die mans is na hul tuislande gedeporteer.<ref>[https://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2006/05/24/AR2006052401591.html Congo Holding 3 Americans in Alleged Coup Plot] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171026021746/http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2006/05/24/AR2006052401591.html |date=2017-10-26}}, [[Washington Post]] artikel van 25 Mei 2006</ref><ref>[https://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2006/05/29/AR2006052900556.html Congo Deports Nearly 3 Dozen Foreigners] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180218024301/http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2006/05/29/AR2006052900556.html |date=2018-02-18 }}, Washington Post artikel van 29 Mei 2006.</ref> *As gevolg van druk op die [[Amerikaanse Gewapende Magte|Amerikaanse weermag]], het die Amerikaanse staatsdepartement en die [[Pentagon]] ook die uitgebreide militêre opleiding in Afrika aan drie maatskappye uitgekontrakteer: Military Professional Resources Inc., DFI International en Logicon (nou in besit van [[Northrop Grumman]]).<ref name="auto">{{Cite web |last=Avant |first=Deborah |title=Privatizing Military Training |url=http://go.galegroup.com/ps/retrieve.do?tabID=T002&resultListType=RESULT_LIST&searchResultsType=SingleTab&searchType=BasicSearchForm&currentPosition=39&docId=GALE%7CA64687867&docType=Article&sort=RELEVANCE&contentSegment=&prodId=AONE&contentSet=GALE%7CA64687867&searchId=R1&userGroupName=pcc&inPS=true |access-date=26 Januarie 2017 |website=Gale Academic One File}}</ref> *In 2015 is STTEP International, (Gespesialiseerde Take, Opleiding, Toerusting en Beskerming) gekrediteer vir die verskaffing van ondersteuning aan die Nigeriese weermag wat deurslaggewend was om [[Boko Haram]]-aktiwiteite in [[Nigerië]] te beperk. Die voorsitter van STTEP, [[Eeben Barlow]], is die voormalige HUB en stigter van Executive Outcomes.<ref>{{Cite news |last=Freeman |first=Colin |date=15 Mei 2015 |title=Nigeria hired South African mercenaries to wage a secret war on Africa's deadliest jihadist group |work=The Telegraph |agency=Online |issue=Business Insider |url=http://www.businessinsider.com/south-african-mercenaries-waged-secret-war-on-boko-haram-2015-5 |url-status=live |access-date=30 Julie 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150806014345/http://www.businessinsider.com/south-african-mercenaries-waged-secret-war-on-boko-haram-2015-5 |archive-date=6 Augustus 2015}}</ref><ref>{{Cite magazine |last=Freeman |first=Colin |date=30 Mei 2015 |title=How to defeat a caliphate: Private military contractors have a bad name, but a great record against the Islamist insurgency in Nigeria |url=http://www.spectator.co.uk/features/9541942/mercenaries-could-transform-the-fight-against-isis-if-we-let-them/ |url-status=live |magazine=The Spectator |issue=Online |archive-url=https://web.archive.org/web/20150729171857/http://www.spectator.co.uk/features/9541942/mercenaries-could-transform-the-fight-against-isis-if-we-let-them/ |archive-date=29 Julie 2015 |access-date=30 Julie 2015 |agency=London}}</ref><ref>{{Cite news |last=Murphy |first=Jack |date=1 April 2015 |title=Eeben Barlow Speaks Out (Pt. 1): PMC and Nigerian Strike Force Devastates Boko Haram |publisher=Force12 Media |agency=Special Operations Forces Situation Report |issue=Online |url=http://sofrep.com/40608/eeben-barlow-south-african-pmc-devestates-boko-haram-pt1/ |url-status=live |access-date=30 Julie 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150725104451/http://sofrep.com/40608/eeben-barlow-south-african-pmc-devestates-boko-haram-pt1/ |archive-date=25 Julie 2015}}</ref> *Die Sentraal-Afrika-gebaseerde parkwagter-organisasie African Wildlife Defence Force kontrakteer voormalige dienspligtiges en wetstoepassers om nasionale parke en private wildplase in Afrika te beskerm. Kandidate moet bykomende heropleiding ondergaan om parkwagters te word. Daar word ook na hulle verwys as Private Ranger Contractors of PRC. *Volgens die Verenigde State se Instituut vir Vrede (USIP), is die Russies-gebaseerde PMM, [[Wagner-groep]], sedert 2017 voortdurend in [[Soedan]], die Demokratiese Republiek die Kongo, [[Mosambiek]], sowel as in ander Afrika-lande, werksaam. Onder die dekmantel om die regering te help om gewelddadige opstande te verslaan of Islamitiese ekstremistiese bewegings te beveg, word geglo dat die Russiese Wagner-groep deur verskeie Amerikaanse en Afrika-regeringsbronne verantwoordelik is vir beduidende misdade teen die mensdom. Daar word berig dat honderde kontrakteurs van die Russiese PMM hierdie lande elke jaar binnekom. Die Wagner-groep is deur die Amerikaanse staatsdepartement en die meeste Europese regerings van uiterste geweld teen burgerlikes in Afrika en menseregteskendings beskuldig.<ref>{{Cite web |title=In Africa, Here's How to Respond to Russia's Brutal Wagner Group |url=https://www.usip.org/publications/2023/04/africa-heres-how-respond-russias-brutal-wagner-group |access-date=15 Januarie 2024 |archive-date= 5 Januarie 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240105194045/https://www.usip.org/publications/2023/04/africa-heres-how-respond-russias-brutal-wagner-group |url-status=dead }}</ref> == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} [[Kategorie:Weermag]] ntxsrkkjd675urj8o10gus5a97juwkn 0 413438 2974556 2955472 2026-10-01T16:58:58Z Maria The Scientist 203622 ek het nadele van sosiale media geplaas 2974556 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Social media.png|duimnael|Sosialemediatoepassingsikone op 'n slimfoonskerm]] '''Sosiale media''' is interaktiewe [[tegnologie]]ë wat die skepping, deel en samevoeging van inhoud, idees, belangstellings en ander vorme van uitdrukking deur virtuele gemeenskappe en netwerke fasiliteer.<ref name="Kietzmann" /><ref name="SMDefinition" /> Sosiale media verwys na nuwe vorme van [[Media (kommunikasie)|media]] wat interaktiewe deelname behels. Terwyl uitdagings vir die definisie van sosiale media ontstaan<ref>{{Cite book|last1=Tuten|first1=Tracy L.|title=Social media.marketing|last2=Solomon|first2=Michael R. |publisher=Sage |year=2018 |isbn=978-1-5264-2387-0 |location=Los Angeles|pages=4}}</ref><ref name="auto">{{cite journal |last1=Aichner |first1=T. |last2=Grünfelder |first2=M. |last3=Maurer |first3=O. |last4=Jegeni |first4=D. |year=2021 |title=Twenty-Five Years of Social Media: A Review of Social Media Applications and Definitions from 1994 to 2019 |journal=Cyberpsychology, Behavior, and Social Networking |volume=24 |issue=4 |pages=215–222 |doi=10.1089/cyber.2020.0134 |pmid=33847527 |pmc=8064945 |doi-access=free }}</ref> as gevolg van die verskeidenheid selfstandige en ingeboude sosialemediadienste wat tans beskikbaar is, is daar 'n paar algemene kenmerke:<ref name="SMDefinition">{{cite journal |last1=Obar |first1=Jonathan A. |last2=Wildman |first2=Steve |title=Social media definition and the governance challenge: An introduction to the special issue |journal=Telecommunications Policy |date=2015 |volume=39 |issue=9 |pages=745–750 |doi=10.2139/ssrn.2647377|ssrn=2647377 |doi-access=free}}</ref> # Sosialemediatoepassings is aanlyn platforms wat gebruikers in staat stel om inhoud te skep en te deel en aan sosiale netwerke deel te neem.<ref name="SMDefinition" /><ref name=usersoftheworld>{{cite journal |last1= Kaplan |first1= Andreas M. |last2= Haenlein |first2= Michael|title= Users of the world, unite! The challenges and opportunities of social media|url=https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S0007681309001232 |journal= Business Horizons |publisher = Kelley School of Business |location= Bloomington, Indiana |date= 2010 |volume= 53 |issue= 1 |pages= 61, 64–65, 67 |doi= 10.1016/j.bushor.2009.09.003 |s2cid= 16741539 |access-date = 2019-04-28|quote= <!--pages 64-65-->Sosiale media is 'n baie aktiewe en vinnig bewegende domein. Wat vandag dalk op datum is, kon môre uit die virtuele landskap verdwyn het. Dit is dus van kardinale belang vir firmas om 'n stel riglyne te hê wat op enige vorm van sosiale media toegepas kan word […].}}</ref><ref name=":20">{{Cite book |last=Fuchs |first=Christian |title=Social media: a critical introduction |url=https://archive.org/details/socialmediacriti0000fuch |date=2017 |publisher=SAGE |isbn=978-1-4739-6683-3 |edition=2nd |location=Los Angeles London New Delhi Singapore Washington DC Melbourne}}</ref> # Gebruikergegenereerde inhoud—soos teksplasings of opmerkings, [[Digitale fotografie|digitale foto]]'s of [[video]]'s, en [[data]] wat deur alle aanlyn interaksies gegenereer word—is die lewensbloed van sosiale media.<ref name="SMDefinition" /><ref name="usersoftheworld" /> # Gebruikers skep diensspesifieke profiele vir die [[webwerf]] of toepassing wat deur die sosialemedia-organisasie ontwerp en onderhou word.<ref name="SMDefinition" /><ref name="boydEllison">{{cite journal|last1=Boyd|first1=Danah M.|last2=Ellison|first2=Nicole B.|year=2007|title=Social Network Sites: Definition, History, and Scholarship|journal=Journal of Computer-Mediated Communication|volume=13|issue=1|pages=210–30|doi=10.1111/j.1083-6101.2007.00393.x|doi-access=free}}</ref> # Sosiale media help die ontwikkeling van aanlyn sosiale netwerke deur 'n gebruiker se profiel met dié van ander individue of groepe te verbind.<ref name="SMDefinition" /><ref name="boydEllison" /> Die term sosiaal met betrekking tot [[Media (kommunikasie)|media]] dui daarop dat platforms gebruikergesentreerd is en gemeenskaplike aktiwiteit moontlik maak. As sodanig kan sosiale media gesien word as aanlyn fasiliteerders of versterkers van menslike netwerke—webwe van individue wat sosiale konnektiwiteit verbeter.<ref name="Dijck">{{Cite book |last=Dijck |first=Jose van |url={{Google books|t5RpAgAAQBAJ|plainurl=yes}}|title=The Culture of Connectivity: A Critical History of Social Media |date=2013-01-02 |publisher=Oxford University Press |isbn=978-0-19-997079-7 |language=en}}</ref> Gebruikers kry gewoonlik toegang tot sosialemediadienste deur webgebaseerde toepassings op [[rekenaar]]s of laai dienste af wat sosialemediafunksionaliteit aan hul mobiele toestelle bied (bv. [[Slimfoon|slimfone]] en [[Tabletrekenaar|tablette]]). Soos gebruikers betrokke raak by hierdie elektroniese dienste, skep hulle hoogs interaktiewe platforms waarin individue, gemeenskappe en organisasies kan deel, saamskep, bespreek, deelneem en gebruikergegenereerde of self saamgestelde inhoud wat aanlyn geplaas is, kan verander.<ref name=":21">{{Cite journal |last1=Schivinski |first1=Bruno |last2=Brzozowska-Woś |first2=Magdalena |last3=Stansbury|first3=Ellena|last4=Satel|first4=Jason|last5=Montag|first5=Christian|last6=Pontes|first6=Halley M.|date=2020|title=Exploring the Role of Social Media Use Motives, Psychological Well-Being, Self-Esteem, and Affect in Problematic Social Media Use |journal=Frontiers in Psychology |volume=11 |pages=3576 |doi=10.3389/fpsyg.2020.617140|issn=1664-1078|pmc=7772182|pmid=33391137|doi-access=free}}</ref><ref name="boydEllison" /><ref name="Kietzmann">{{cite journal |last1=Kietzmann |first1=Jan H. |first2=Kristopher |last2=Hermkens |title=Social media? Get serious! Understanding the functional building blocks of social media |journal=Business Horizons |year=2011 |volume=54 |issue=3 |pages=241–251 |doi=10.1016/j.bushor.2011.01.005|s2cid=51682132 |url=http://summit.sfu.ca/item/18103 |type=Submitted manuscript }}</ref> Boonop word sosiale media gebruik om herinneringe te dokumenteer, dinge te leer en te verken, jouself te adverteer en vriendskappe te vorm saam met die groei van idees vanaf die skepping van [[blog]]s, poduitsendings, video's en speletjiewebwerwe.<ref name=":16">{{cite journal|last1=Schurgin O'Keeffe|first1=Gwenn|last2=Clarke-Pearson|first2=Kathleen|title=The impact of social media on children, adolescents, and families|date=2011|volume=127|issue=4|pages=800–804|doi=10.1542/peds.2011-0054|journal=Pediatrics|pmid=21444588 |s2cid=56801712 |url=https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/21444588/}}</ref> Hierdie veranderende verhouding tussen [[mens]]e en [[tegnologie]] is die fokus van die opkomende veld van tegnologiese selfstudies.<ref>{{Cite web|last=Dennis|first=Amy|date=5 Julie 2017|title=5 Social Media Outlets Ruling the World|url=https://nice-branding.com/social-media-outlets/|access-date=10 Oktober 2021|website=Nice Branding Agency}}</ref> Sommige van die gewildste sosialemediawebwerwe, met meer as 100 miljoen geregistreerde gebruikers, sluit [[Twitter]], [[Facebook]] (en sy verwante Messenger), WeChat, ShareChat, [[Instagram]] (en sy geassosieerde app Threads), QZone, Weibo, [[VK (sosiale netwerk)|VK]], [[Tumblr]], Baidu in Tieba, en [[LinkedIn]]. Afhangende van interpretasie, sluit ander gewilde platforms waarna soms sosialemediadienste verwys word [[YouTube]], Letterboxd, QQ, Quora, [[Telegram (sagteware)|Telegram]], [[WhatsApp]], [[Signal (sagteware)|Signal]], LINE, Snapchat, Pinterest, Viber, [[Reddit]], [[Discord (sagteware)|Discord]], [[TikTok]], Microsoft Teams, en meer in. [[Wiki]]'s is voorbeelde van samewerkende inhoudskepping. Sosialemedia-afsetpunte verskil op baie maniere van tradisionele media (bv. gedrukte [[tydskrif]]te en [[koerant]]e, [[Televisie|TV]]- en [[radio]]-uitsendings), insluitend kwaliteit,] <ref name="qualitymedia">{{cite journal|last1=Agichtein|first1=Eugene|last2=Castillo|first2=Carlos|last3=Donato|first3=Debora|last4=Gionis|first4=Aristides|last5=Mishne|first5=Gilad|title=Finding high-quality content in social media|journal=WISDOM – Proceedings of the 2008 International Conference on Web Search and Data Mining|year=2008|pages=183–193|url=http://184pc128.csie.ntnu.edu.tw/presentation/09-03-09/Finding%20High-Quality%20Content%20in%20Social%20Media.pdf|access-date= 6 April 2024|archive-date=23 Mei 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230523090540/http://184pc128.csie.ntnu.edu.tw/presentation/09-03-09/Finding%20High-Quality%20Content%20in%20Social%20Media.pdf|url-status=dead}}</ref>bereik, frekwensie, bruikbaarheid, relevansie en permanensie.<ref name=":22">{{Cite journal|last1=Tao|first1=Xiaohui|last2=Huang|first2=Wei|last3=Mu|first3=Xiangming|last4=Xie|first4=Haoran|date=18 November 2016|title=Special issue on knowledge management of web social media|url=https://content.iospress.com/download/web-intelligence/web343?id=web-intelligence%2Fweb343|journal=Web Intelligence|volume=14|issue=4|pages=273–274|doi=10.3233/WEB-160343|via=Lingnan scholars}}</ref> Boonop werk sosialemedia-afsetpunte in 'n dialogiese transmissiestelsel (d.w.s. baie bronne vir baie ontvangers) terwyl tradisionele media-afsetpunte volgens 'n monologiese transmissiemodel werk (d.w.s. een bron vir baie ontvangers). Byvoorbeeld, 'n koerant word aan baie intekenare afgelewer, en 'n radiostasie saai dieselfde programme na 'n hele stad uit.<ref name=":23">{{cite book|last1=Pavlik|first1=John|last2=MacIntoch|first2=Shawn|year=2015 |title=Converging Media 4th Edition |url=https://archive.org/details/convergingmedian0000pavl|location=New York, NY |publisher=Oxford University Press |page=[https://archive.org/details/convergingmedian0000pavl/page/189 189] |isbn=978-0-19-934230-3 }}</ref> Sedert die dramatiese uitbreiding van die [[internet]] kan [[digitale media]] of digitale retoriek gebruik word om 'n [[kultuur]] voor te stel of te identifiseer. Die bestudering van die retoriek wat in die digitale omgewing bestaan, het 'n belangrike nuwe proses vir baie geleerdes geword. Waarnemers het 'n wye reeks positiewe en negatiewe impakte opgemerk wanneer dit by die gebruik van sosiale media kom. Sosiale media kan help om 'n individu se gevoel van verbondenheid met werklike of aanlyn gemeenskappe te verbeter en kan 'n doeltreffende [[kommunikasie]] (of [[bemarking]]) hulpmiddel vir korporasies, entrepreneurs, nie-winsgewende organisasies, voorspraakgroepe, [[politieke party]]e en [[regering]]s wees. Waarnemers het ook gesien dat daar 'n toename was in sosiale bewegings wat sosiale media gebruik as 'n instrument om te kommunikeer en te organiseer in tye van politieke onrus. Sosiale media kan ook gebruik word om [[nuus]] te bied of te deel, hetsy dit waar of onwaar is. Nadele van sosiale media Hoewel sosiale media mense help om met mekaar te kommunikeer, kan dit ook sekere probleme veroorsaak. Kuberafknouery is een van die belangrikste nadele. Mense kan ander deur beledigende kommentaar, boodskappe of dreigemente teiken, wat ’n negatiewe uitwerking op hulle kan hê.<ref name="Giumetti">Giumetti, G. W. & Kowalski, R. M. “Cyberbullying via social media and well-being.” ‘‘Current Opinion in Psychology’’, 2022.</ref> Te veel of ongesonde gebruik van sosiale media kan ook met geestesgesondheidsprobleme verbind word. Sommige gebruikers kan byvoorbeeld meer angstig of hartseer voel wanneer hulle hulself voortdurend met ander mense aanlyn vergelyk. Sosiale media kan ook slaap beïnvloed wanneer dit laat in die nag gebruik word.<ref name="MentalHealth">Social media use and mental health: core risks and clinical implications. ‘‘Internet and Child Psychology’’, 2026.</ref> ’n Verdere probleem is die verspreiding van vals inligting. Omdat mense inhoud vinnig kan deel, kan verkeerde of onbetroubare inligting maklik aan ’n groot aantal mense versprei word.<ref name="SA">Suid-Afrikaanse Regering. “Government cautions against relying on unverified information.” 2026.</ref> Privaatheid kan ook ’n uitdaging wees. Wanneer gebruikers persoonlike besonderhede, foto’s of ander inligting aanlyn plaas, kan hierdie inligting deur ander mense gebruik of gedeel word sonder hul toestemming.<ref name="privacy">Naslund, J. A. & Aschbrenner, K. A. “Ethics and Privacy in Social Media Research for Mental Health.” ‘‘PubMed’’, 2020.</ref> == Sien ook == * [[Sosiale media en hulle invloed op die mensdom]] == Verwysings == {{Verwysings|2}} {{Normdata}} [[Kategorie:Sosiale media]] ld8c9uf64cyrclqytxyeadrtighksn2 0 414299 2974566 2964881 2026-10-01T17:25:04Z Jcb 223 2974566 wikitext text/x-wiki {{Databoks}} [[Johann Sebastian Bach]] se '''Magnificat''', [[Bach-Werke-Verzeichnis|BWV]]&nbsp;243, is 'n toonsetting van die Bybelse lied Magnificat. Dit word beset vir vyf stemme(twee soprane, alt, tenoor en bas), en 'n Barokorkes met trompette en keteltromme. Dit is Bach se eerste groot liturgiese komposisie oor 'n Latynse teks. In 1723, nadat hy die pos as Thomaskantor in [[Leipzig]] opgeneem het, het Bach die teks van die Magnificat in 'n komposisie van twaalf bewegings in die toonsoort E-mol-majeur getoonset. Vir 'n uitvoering tydens [[Kersfees]] het hy vier lofgesange (''laudes'') ingevoeg wat met Kersfees verband hou. Hierdie weergawe, insluitend die Kersfees-laudes, het die nommer 243.1 (voorheen 243a) in die [[Bach-Werke-Verzeichnis|katalogus van Bach se werke]] gekry.<ref>Werk [https://www.bachdigital.de/receive/BachDigitalWork_work_00000303?lang=en 00303] op die Bach Digital-webtuiste</ref> Bach het 'n nuwe weergawe van sy Latynse Magnificat gekomponeer, waarskynlik vir die Fees van die Maria-besoek (Duits: [[:de:Mariä_Heimsuchung|Mariä Heimsuchung]]) ('n feesdag in die Lutherse Kerk om die besoek van Maria aan Elizabeth te gedenk) van 1733, of 'n ander fees in of rondom daardie jaar. Dié weergawe het geen Kersfees-''laudes'' gehad nie, en die instrumentbesetting van sommige bewegings is verander of uitgebrei, terwyl die toonsoort van E-mol-majeur tot [[D-majeur]] getranskribeer is om die trompette te kon akkommodeer. Hierdie weergawe van Bach se Magnificat staan dus bekend as BWV 243.2 (voorheen BWV 243).<ref>Werk [https://www.bachdigital.de/receive/BachDigitalWork_work_00000302?lang=en 00302] op die Bach Digital-webtuiste</ref> Nadat beide weergawes in die 19de eeu gepubliseer is, het die tweede die standaard vir uitvoering geword. Dit is een van Bach se gewildste vokale werke. == Geskiedenis == In Leipzig was die Magnificat gereelde toevoeging tydens dienste op Sondae uitgevoer. Dit is op gewone Sondae egter in Duits gesing, maar vir groot feesdae (Kersfees, [[Paasfees]] en [[Pinkster]])<ref name="stein32">Sien Steinberg 2005, bl. 32.</ref> en op die drie belangrike Mariafeeste (die Fees van die Aankondiging van die Here, die Fees van die Mariabesoek en die Fees van die Maria-reiniging) is meer uitgebreide toonsettings in Latyn uitgevoer.<ref name="j13">Sien Jones 2013.</ref><ref name="schr12">Sien Schröder 2012.</ref> === Bach se ampstermyn as Thomaskantor in Leipzig === Afgesien van 'n vroeë toonsetting van die Kyrie, op 'n gemengde Griekse en Duitse teks (BWV 233a ),<ref>Werk [https://www.bachdigital.de/receive/BachDigitalWork_work_00000292?lang=en 00292] op die Bach Digital-webtuiste.</ref><ref>Die [[scores:Kyrie_in_F_major,_BWV_233a_(Bach,_Johann_Sebastian)|bladmusiek]] is beskikbaar by die International Music Score Library Project.</ref> is Bach se bekende liturgiese komposisies wat hy tydens sy ampstermyn as Thomaskantor in Leipzig (1723–1750) gekomponeer uitsluitlik in Latyn. Vergeleke met die Lutherse praktyk elders is 'n ongekende hoeveelheid Latyn in kerkdienste in Leipzig gebruik.<ref>Sien Spitta 1884, bl. 263ff.</ref> 'n Vroeë staaltjie van Bach se belangstelling in liturgiese praktyke in Leipzig dateer uit 1714, toe hy die volgorde van die diens op die eerste Sondag in Advent tydens 'n besoek aan die dorp opgeteken het.<ref>Sien Spitta 1884, bl. 265.</ref> Johann Kuhnau was destyds die kantor in Leipzig.<ref name="schrok279">Sien Schrok 2009, bl. 279.</ref> Ná Kuhnau se sterfte in 1722 het Christoph Graupner naas Bach aansoek gedoen vir die pos van Thomaskantor. Graupner was 'n oudleerling van Kuhnau en het 'n [[scores:Magnificat anima mea, GWV 1172/22 (Graupner, Christoph)|Magnificat wat hy vir Kersfees 1722 gekomponeer het]] as 'n oudisiestuk in Januarie 1723 hergebruik het. Drie weke later het Bach sy oudisiekantate ''Jesus nahm zu sich die Zwölfe'' (BWV 22) en ''Du wahrer Gott und Davids Sohn'' (BWV 23) voorgelê.<ref name="Graupner">[http://tudigit.ulb.tu-darmstadt.de/show/Mus-Ms-430-29 Mus.ms 430/29 (outograafmanuskrip van Graupner se 1722-Magnificat)] by die webtuiste van die Technische Universität Darmstadt, bl. 1 en 8.</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.bach-digital.de/receive/BachDigitalWork_work_00000027|title=Jesus nahm zu sich die Zwölfe BWV&nbsp;22; {{nowrap|BC A 48}}|year=1992|publisher=Leipzig Universiteit|access-date=5 April 2024|archive-date=18 Julie 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230718205332/https://www.bach-digital.de/receive/BachDigitalWork_work_00000027|url-status=dead}} bl. 219</ref> Bach het die posisie van Thomaskantor op 30 Mei 1723 beset. Dit was die eerste Sondag ná Drie-Eeenheidsondag, en Bach het ambisieuse kantate met 14 bewegings uitgevoer: ''Die Elenden sollen essen'' (BWV 75). Die volgende Sondag het hy 'n vergelykbare kantate uitgevoer, naamlik Die Himmel erzählen die Ehre Gottes (BWV 76). === Tradisionele toonsetting van die Duitse Magnificat === [[Lêer:Magnificat_im_9._Psalmton_deutsch_(Luther).jpg|duimnael|600x600px|Die tradisionele toonsetting in D-mineur van Luther se Duitse Magnificat, wat 'n spesifieke Duitse weergawe van die negende psalmtoon of ''tonus peregrinus'' is.<ref name="lun1011">Sien Lundberg 2012, bl. 10–11.</ref>]] Die tradisionele toonsetting van [[Martin Luther|Luther]] se Duitse vertaling van die Magnificat ("Meine Seele erhebt den Herren") is 'n Duitse variant van die ''tonus peregrinus'', 'n taamlik uitsonderlike psalmtoon in [[Gregoriaanse gelyksang]].<ref name="lun1011" /> Die ''tonus peregrinus'' (of negende psalmtoon) word geassosieer met die negende of eoliese modus.<ref>Sien Lundberg 2012, bl. 45.</ref> Vir die tradisionele toonsetting van Luther se Duitse Magnificat is dit die mineurmodus, waarvan die laaste noot van die melodiese formule die [[tonika]] is, 'n vyfde onder die openingsnoot. Die ''tonus peregrinus''-variant wat met Luther se Duitse Magnificat geassosieer word, kom voor in komposisies van onder andere Johann Hermann Schein, [[Heinrich Schütz]], Johann Pachelbel en [[Dieterich Buxtehude|Dietrich Buxtehude]]. Bach gebruik die melodiese formule as 'n instrumentale ''cantus firmus'' in die tiende beweging van sy Latynse Magnificat, "Suscepit Israel".<ref>Sien Rathey 2016.</ref> Hy gebruik dit weer in sy Duitse Magnificat – die kantate ''Meine Seel erhebt den Herren'' (BWV 10) – wat hy vir die Fees van die Maria-besoek van 1724 gekomponeer het, asook in die koraalharmonisasies (BWV 323 en 324) en in die vierde Schübler-korale (BWV 648).<ref>Sien Rizzuti 2013, bl. 2–4.</ref><ref>Sien Spitta 1884, bl. 283ff.</ref> Ook in ''Fuga sopra il Magnificat'' (BWV 733) word die melodiese formule as tema gebruik: hierdie koraalvoorspel kan egter die werk van Bach se leerling Johann Ludwig Krebs wees.<ref>[http://www.bach-digital.de/receive/BachDigitalWork_work_00000858 Koraalverwerking ''Meine Seele erhebt den Herren'' (fuga) BWV 733] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20231130210630/https://www.bach-digital.de/receive/BachDigitalWork_work_00000858 |date=30 November 2023 }} by {{URL|bach-digital.de}}.</ref><ref>''Meine Seele erhebet den Herren (''BWV 733): [[scores:Meine_Seele_erhebet_den_Herren_(Krebs,_Johann_Ludwig)|Bladmusiek]] by die International Music Score Library Project.</ref> === Uitgebreide toonsettings van die Magnificat === As 'n fundamentele deel van vespers, evensong of mette, was die Magnificat reeds langer as 'n eeu voordat Bach dit getoonset het die liturgiese teks wat die meeste getoonset is, naas die gewone orde van die [[mis]].<ref>Sien Lowther Clarke 1922.</ref><ref>Sien Taft 1986.</ref><ref>Sien Porter 2008, bl. 63.</ref> In die Protestantisme was daar geen Latynse teks wat meer dikwels as die Magnificat getoonset is nie.<ref name=":0">Sien Rimbach 2005, bl. 102ff.</ref> Toonsettings van die Duitse vertaling van die Magnificat was algemeen vanaf die vroeë 17de eeu, sonder dat een vorm die ander onderdruk het.<ref name=":0" /> Uitgebreide toonsettings van die Magnificat, insluitend toonsettings in 'n concertato-formaat (met verskeie bewegings wat vir koor-, orkes- en vokale soliste getoonset is) en 'n nielineêre hantering van die teks (dit wil sê dele van die teks word verskeie kere deur die sangers herhaal), gaan terug na die ou Italiaanse musiekskool.<ref>Sien Franz 1863, bl. 6.</ref> So 'n voorbeeld kan gevind word in [[Claudio Monteverdi]] se Magnificat a 7 voci, een van twee alternatiewe Magnificat-toosettings wat in sy ''Vespro della Beata Vergine'' ingesluit is.<ref name=":0">Sien Rimbach 2005, bl. 102ff.</ref> In die Lutherse tradisie is daar byvoorbeeld Schütz se Latynse Magnificat (SWV 468).<ref name=":0" /> Die Magnificat-toonsettings van komponiste soos Johann Levini, Antonio Lotti en Francesco Durante het as moontlike inspirasies vir Bach gedien.<ref>Schering 1924, "Introduction".</ref><ref>Sien Kretzschmar 1921, bl. 394f.</ref> Tydgenote van Bach soos Heinichen en [[Antonio Vivaldi|Vivaldi]] het ook die Magnificat getoonset. In baie van hierdie toonsettings kan 'n enkele vers van die Magnificat deur een of meer soliste gesing word, afgewissel met koorsang. 'n Voorbeeld hiervan is Bach se hantering van die derde Magnificat-vers ("Quia respexit humilitatem ancillae suae ecce enim ex hoc beatam me dicent omnes generationes"): Die sopraansolis sing die eerste woorde van die vers, terwyl die koor met "omnes generationes" afsluit. Dié spesifieke hantering van die derde vers, wat slegs die laaste twee woorde ("omnes generationes") aan die koor oorlaat, is voorheen al deur Ruggiero Fedeli gedoen, asook in 'n Magnificat in G-mineur van 1720 – wat Bach waarskynlik geken het. (Dié Magnificat is voorheen aan [[Tomaso Albinoni]] toegeskryf.)<ref name="stein32" /><ref>Sien Kretzschmar 1921, bl. 394f.</ref><ref>Sien Marshall 1989a, bl. 12 & 13.</ref><ref>Sien Jenkins 2000, bl. 1.</ref> Ook Graupner se 1722 Magnificat toon dié verdeling.<ref name="Graupner"/> 'n Verdere kenmerk van Bach se Magnificat is dat dit vir 'n vyfstemmige koor getoonset is. Die vergroting van 'n standaard-SATB- koor met meer stempartye was egter geen nuutjie wat Magnificat-komposisies betref nie: Johann Pachelbel, die onderwyser van Johann Sebastian se oudste broer (Johan Christoph, orrelis by Ohrdruf), het byvoorbeeld 'n ses Magnificats vir SSATB-koor gekomponeer, en een vir soliste, SSATB-dubbelkoor en orkes. Kuhnau se Magnificat in C-majeur span ook 'n SSATB-koor in.<ref name="schrok279" /> Bach het reeds vir 'n SSATB-koor in [[Weimar]] gekomponeer (''Der Himmel lach! Die Erde jubilieret!'' (BWV 31), 'n Paaskantate uit 1715). Hy het dieselfde gedoen in sy begrafnismotet ''Jesu, meine Freude'' (BWV 227). Rondom die tyd toe die D-majeurweergawe van die Magnificat ontstaan het, het hy vir dieselfde vergrote koor gekomponeer in sy 1733-mis vir die Dresden-hof (BWV 232). Ander vergrote toonsettings vir koor deur Bach sluit in sy Sanctus vir ses stemme (SSSATB) vir Kersfees 1724, en komposisies vir dubbelkoor soos die ''Matteuspassie'' (BWV 244) van 1727 en die sekulêre kantate ''Preise dein Glücke, gesegnetes Sachsen'' (BWV 215) van 1734. Sulke komposisies met 'n vergrote koor is egter buite Bach se gewone werkswyse vir liturgiese musiek.<ref>Sien Jones 2013, bl. 133.</ref> Bach was nie die eerste wat gemengde Duitse/Latynse Kersfees-insetsels in 'n Magnificat ingesluit het wat in Latyn gesing word nie: Hieronymus Praetorius het in 1622 'n [[scores:Ausgewählte Werke (Praetorius, Hieronymus)|Magnificat met sulke insetsels]] gepubliseer.<ref>Sien [[choralwiki:Magnificat Quinti Toni (Hieronymus Praetorius)|Magnificat 5. Toni cum canticis Ecclesiasticis]] by {{URL|cpdl.org}}.</ref> Samuel Scheidt se ''Geistliche Konzerte III'' (1635) bevat drie Magnificats met insetsels,<ref>Sien [http://www.klassika.info/Komponisten/Scheidt/wv_wvz1.html Samuel-Scheidt-Werke-Verzeichnis, 2000] by {{URL|klassica.info}}.</ref> die eerste hiervan (SSWV 299 vir SSATTB en basso continuo) met die eerste strofe ''Vom Himmel hoch da komm ich her'' (Luther 1534) as eerste insetsel.<ref>[[choralwiki:Magnificat (with German interpolations for Christmas), SSWV 299 (Samuel Scheidt)|Magnificat (met Duitse insetsels vir Kersfees), SSWV 299]] by {{URL|cpdl.org}}.</ref> === Weergawes vir die Fees van die Maria-besoek === In die [[Evangelie volgens Lukas|Evangelie van Lukas]] word die woorde van die Magnificat deur [[Maria]] gespreek wanneer sy haar niggie Elizabeth besoek. Albei vroue was swanger: Maria met [[Jesus van Nasaret|Jesus]] en Elisabet met [[Johannes die Doper]]. In sekere denominasies van die [[Christendom]] word die fees ter herdenking van daardie besoek die Fees van die Maria-besoek genoem. Dit is 'n uiteraard 'n uitstekende geleentheid om meer as die gewone aandag aan die Magnificat-lied in die liturgie te gee, terwyl die fees die gebeurtenis herdenk wat aan die oorsprong daarvan gekoppel is. In Bach se tyd het die Fees van die Maria-besoek op [[2 Julie]] geval. Die D-majeurweergawe van Bach se Magnificat (dus BWV 243.2) is dus moontlik op 2 Julie 1733 uitgevoer as deel van die kerkdiens in die Sint Thomas-kerk (of Thomaskirche) in Leipzig. Daardie jaar was daar 'n tydperk van rou ná die dood van die keurvors van Sakse, [[August II van Pole|Augustus die Sterke]]. Gedurende die routydperk – wat gestrek het van die tweede Sondag voor die Vaste (15 Februarie) tot die vierde Sondag ná Drie-eenheidsondag (28 Junie) – is geen konsertmusiek in die kerke toegelaat nie. In dié tydperk het Bach 'n Kyrie-Gloria-mis in B-mineur gekomponeer wat hy aan die opvolger, Frederick Augustus II, opgedra het in 'n brief wat {{Nowrap|27 July 1733}} gedateer is.<ref name=":2">Sien Glöckner 2009.</ref><ref>Sien Stockigt 2013, bl. 39–53.</ref> Die eerste geleentheid vir konsertkerkmusiek ná die routydperk was die Fees van die Maria-besoek van Donderdag 2 Julie 1733. Dit is heel moontlik dat Bach sy nuwe weergawe van die Magnificat vir hierdie geleentheid gekomponeer het, hoewel dit ook moontlik is dat die eerste uitvoering van dié nuwe Magnificat op Kersdag geval het. Dit kan dus nie met sekerheid bepaal word op watter dag van omstreeks 1732 tot 1735 die D-majeurweergawe van die Magnificat vir die eerste keer uitgevoer is nie, of wanneer Bach die komposisie uiteindelik gefinaliseer het in die formaat wat ons vandag ken nie. Omstreeks 1733 het Bach twee kantates deur Gottfried Heinrich Stölzel voorgehou vir die vyfde en die sesde Sondag ná Drie-eenheidsondag (5 en 12 Julie in 1733) – Bach het moontlik op kerkmusiek deur ander komponiste staatgemaak vir die dienste in Leipzig in Julie 1733 omdat hy besig was met die komponering van die uitgebreide eerste deel van van die bekende Mis in B-mineur (BWV 232) en die uitskryf van die orkespartye daarvan.<ref name=":2" /><ref>Sien Stockigt 2013, bl. 39–53.</ref> In 2003 het Bach-geleerde Andreas Glöckner aangevoer dat die heel eerste weergawe van Bach se Magnificat – dus die E-mol-majeurweergawe vóórdat die vier Kersfeeslofsange by die outograafpartituur gevoeg is – vir die eerste keer op 2 Julie 1723 uitgevoer is.<ref name=":3">Sien Glöckner 2003.</ref><ref>Sien Butler 2008, bl. 53.</ref> Dit sou presies tien jaar voor die getransponeerde weergawe wees, en gekomponeer vir dieselfde Mariafees. Bach het sy pos as Thomaskantor op 30 Mei 1723 in Leipzig opgeneem, dus die eerste Sondag ná Drie-eenheidsondag. Die Fees van die Maria-besoek was die eerste feesdag van sy ampstermyn, wat uitsonderlike feestelike musiek vereis het.<ref>Sien Rizzuti 2013.</ref> === Die Kersfees-''laudes'' === Voor Glöckner se 2003-artikel oor die ontstaan van die Magnificat – en vir sommige outeurs nog daarna – is daar algemeen aanvaar dat Bach sy Magnificat in die stil tyd van [[Advent]] 1723 gekomponeer het vir 'n eerste uitvoering tydens die Kersfeesvespers. Vir daardie uitvoering het Bach vier Kersfees-''laudes'' gekomponeer: lofliedere deels in Duits, deels in Latyn om op sekere punte in die E-mol-majeurweergawe van die Magnificat gesing te word.<ref name="j13" /> Dié weergawe van die Magnificat is genommer BWV 243.1 (voorheen BWV 243a). Bach se voorganger, Kuhnua, het die teks van hierdie Kersfees-''laudes'' in 'n Kersfeeskantate in Leipzig gebruik.<ref>Sien Cantagrel 2011.</ref> Dit is moontlik dat daardie toonsettings in C-majeur van dieselfde vier tekste as wat Bach as Kersfees-''laudes'' in sy Kersfees-Magnificat ingesluit het nie 'n selfstandige kantate was nie, maar ''laudes'' wat Kuhnau gekomponeer het vir invoeging toe sy eie Magnificat in C-majeur met Kersfees uitgevoer is.<ref>Sien Rimbach 2005, bl. 102ff.</ref> Hierdie ''laudes'' illustreer wat die [[Evangelie|Evangelies]] beskryf as die omstandighede rondom [[Jesus van Nasaret|Christus]] se geboorte, en is ingebed in 'n ou tradisie genaamd Kindleinwiegen (die gewieg van die kinderwieg).<ref name=":4">Sien Spitta 1884, bl. 369ff.</ref> Aangesien hierdie ''laudes'' met 'n baie beperkte begeleiding van instrumente uitgevoer sou word, is hulle vermoedelik vanuit die klein galery in die hoë koorruimte van die Thomaskirche uitgevoer, oorkant die groot orrelgalery waar die ander bewegings van die Magnificat uitgevoer is.<ref name=":0">Sien Rimbach 2005, bl. 102ff.</ref> Die outograafpartituur van die E-mol-majeurweergawe van die Magnificat (BWV 243.1) gee te kenne dat Bach van plan was om die eerste weergawe van sy Magnificat ook sonder die ''laudes'' uit te voer, afhangende van omstandighede, byvoorbeeld op ander feeste as Kersfees.<ref name=":0" /> === Ander Magnificats deur Bach? === Bach se ''Nekrolog'', die doodsberig uit 1754 wat deur Johann Friedrich Agricola en die komponis se seun [[Carl Philipp Emanuel Bach|Carl Philipp Emanuel]] geskryf is, noem dat die komponis "verskeie" Magnificats gekomponeer het.<ref>Sien Jenkins 2000, bl. 5.</ref><ref>Bach, C.P.E. & Agricola, J.F. 1754. Nekrolog. Elegie vir Johann Sebastian Bach. In Mizler se ''Musikalische Bibliothek'', Volume 4:1. Leipzig, bl. 168.</ref> Afgesien van die bestaande kopieë van die Latynse Magnificat BWV 243, van die ''Duitse Magnificat'' (BWV 10) en van die koraalharmonisering (BWV 324), is 'n Magnificat vir sopraansolo in die 19de eeu as verlore beskou.<ref>Sien Spitta 1884, bl. 374ff.</ref> Die partituur van dié sogenaamde "klein" Magnificat (Kleine Magnificat) is in die 20ste eeu herontdek en as BWV Anh. gelys. Die egtheid daarvan is egter betwyfel.<ref>Hudson, F. & Dürr, A. 1955. [https://www.jstor.org/stable/730970 An investigation into the authenticity of Bach's ‘Kleine Magnificat’]. ''Music & Letters'' XXXVI (3): 233–236. Geraadpleeg op 11 April 2024.</ref> In 1982 is [[Melchior Hoffmann]] as die komponis van hierdie Duitse Magnificat, ''Meine Seel erhebt den Herren'', geïdentifiseer.<ref>Glöckner, A. 1983. Die Leipziger Neukirchenmusik und das "Kleine Magnificat" BWV Anh. 21. In: Schulze, H.-J. & Wolff, C. (reds.). ''Bach-Jahrbuch 1982.'' Volume 68. Neue Bachgesellschaft. Berlyn: Evangelische Verlagsanstalt, bl. 97–102. DOI: https://doi.org/10.13141/bjb.v1982. </ref><ref>Hoffmann, G.M (1679–1715). [https://www.carus-verlag.com/en/music-scores-and-recordings/georg-melchior-hoffmann-meine-seele-erhebt-den-herren-1013900.html?searchparam=georg%20melchior Meine Seele erhebt den Herren].</ref> 'n Soortgelyke kantate oor 'n Duitse parafrase van die Magnificat, ''Meine Seele rühmt und preist'' (BWV 189) vir tenoor solo en gekomponeer vir die Fees van die Maria-besoek, word ook aan Hoffmann toegeskryf.<ref>[https://www.bach-digital.de/receive/BachDigitalWork_Work_00000229?lang=en "Meine Seele rühmt und preist BWV 189 / Anh. II 23→"]. ''Bach Digital''. Leipzig: Bach Archive; et al. 2019-03-11.</ref><ref>Hoffmann, G.M. (1679–1715). [https://www.carus-verlag.com/en/music-scores-and-recordings/georg-melchior-hoffmann-meine-seele-erhebt-den-herren-1013900.html?searchparam=georg%20melchior ''Meine Seele rühmt und preist''.]</ref> 'n Ander Duitse teks wat die Magnificat parafraseer en wat deur Picander in sy 1728–29 kantatesiklus vir uitvoering op 2 Julie 1728 gepubliseer is, is moontlik deur Bach getoonset;<ref> Picander (=Christian Friedrich Henrici). 1732/1737. ''[https://archive.org/details/bub_gb_GSJLAAAAcAAJ/page/n7/mode/2up?view=theater Ernst-Schertzhaffte und Satyrische Gedichte, Volume III]''. Leipzig: Joh. Theod. Boetii Tochter, bl. [https://archive.org/details/bub_gb_GSJLAAAAcAAJ/page/n176/mode/1up?view=theater 153–155].</ref><ref name=":0">Sien Rimbach 2005, bl. 102ff.</ref> so ook 'n ''Meine Seele erhebet den Herrn''-kantate deur 'n onbekende librettis vir die Fees van die Maria-besoek van 1725.<ref name=":0" /> Bach het Latynse Magnificats deur ander komponiste gekopieer: * In die vroeë 1740's het Bach Antonio Caldara se Magnificat in C-majeur gekopieer en Caldara se "Suscepit Israel" verwerk (BWV 1082).<ref>[https://www.bach-digital.de/receive/BachDigitalSource_Source_00018350?lang=en ''D-B Mus.ms. 2755, Fascicle 1 (voorheen Mus. ms. Bach P 977)'']. ''Bach Digital''. Leipzig: Bach Archive; et al. 2020-07-21.</ref><ref>Beißwenger, K. (red.). 2000. ''[https://www.baerenreiter.com/en/shop/product/details/BA5095_41/ Werke zweifelhafter Echtheit, Bearbeitungen fremder Kompositionen]'' (Volume 9 of Series II: Masses, Passions, Oratorios from the New Bach Edition). Kassel: Bärenreiter.</ref><ref>[https://www.bach-digital.de/receive/BachDigitalWork_Work_00001268?lang=en Suscepit Israel, e BWV 1082]. ''Bach Digital''. Leipzig: Bach Archive; et al. 2019-09-20.</ref> * BWV Anh. 30 is 'n Magnificat in C-majeur vir SATB-dubbelkoor en orkes, omstreeks 1742 deur Bach gekopieer. Die handskrifpartituur dui op geen komponis nie, maar in 2012 is daar ontdek dat dit Bach se verwerking is (deur die byvoeging van dele vir ketektromme en vir 'n derde trompet) van 'n laat 17de-eeuse komposisie deur Pietro Torri. Die werk is vroeër aan Antonio Lotti toegeskryf.<ref>[https://www.bach-digital.de/receive/BachDigitalWork_Work_00001338?lang=en Magnificat in C BWV Anh. 30]. ''Bach Digital''. Leipzig: Bach Archive; et al. 2019-02-14.</ref><ref>Thielemann, A. 2012. [https://journals.qucosa.de/bjb/article/view/2316 Zur Identifizierung des Magnificats BWV Anh. 30 aus Johann Sebastian Bachs Notenbibliothek]. In Wollny, P. (red.). ''Bach-Jahrbuch 2012''. Volume 98. Neue Bachgesellschaft. Leipzig: Evangelische Verlagsanstalt. bl. 217–224. DOI: https://doi.org/10.13141/bjb.v2012. </ref> == Struktuur en bewegings == Bach se Magnificat bestaan uit elf bewegings vir die teks van Lukas 1:46–55, afgesluit deur 'n doksologie as twaalfde beweging. Elke vers van die lofsang word aan een beweging toegeken, buiten vers 48 (die derde vers van die Magnificat), wat in die derde beweging as sopraansolo begin, maar in die vierde beweging deur die koor afgesluit word. Bach verskil dus van die tradisionele indeling van die Magnificat soos wat dit sedert die laat Middeleeue deur komponiste toegepas is: Bach bied vers 48 as twee bewegings aan (waar die tradisionele indeling dit as een beweging hou), terwyl hy die doksologie oor een bewegings aanbied, wat in die tradisionele indeling twee beweging is. Sowel die tradisionele as Bach se indeling behou egter die totaal van 12 bewegings.<ref>Sien Porter 2008, bl. 65.</ref> {| class="wikitable" ! colspan="2" |Tradisionele ververdeling in die Bybel ! scope="col" |Teksbron ! scope="col" |Bach se indeling !Tradisionele indeling |- |1. |Magnificat anima mea Dominum. |Lukas 1:46 |Beweging 1 |Beweging 1 |- |2. |Et exultavit spiritus meus in Deo salutari meo. |Lukas 1:47 |Beweging 2 |Beweging 2 |- | rowspan="2" |3. |Quia respexit humilitatem ancillae suae ecce enim ex hoc beatam me dicent ... | rowspan="2" |Lukas 1:48 |Beweging 3 | rowspan="2" |Beweging 3 |- |... omnes generationes. |Beweging 4 |- |4. |Quia fecit mihi magna qui potens est et sanctum nomen ejus. |Lukas 1:49 |Beweging 5 |Beweging 4 |- |5. |Et misericordia ejus a progenie in progenies timentibus eum. |Lukas 1:50 |Beweging 6 |Beweging 5 |- |6. |Fecit potentiam in brachio suo dispersit superbos mente cordis sui. |Lukas 1:51 |Beweging 7 |Beweging 6 |- |7. |Deposuit potentes de sede et exaltavit humiles. |Lukas 1:52 |Beweging 8 |Beweging 7 |- |8. |Esurientes implevit bonis et divites dimisit inanes. |Lukas 1:53 |Beweging 9 |Beweging 8 |- |9. |Suscepit Israel puerum suum recordatus misericordiae suae. |Lukas 1:54 |Beweging 10 |Beweging 9 |- |10. |Sicut locutus est ad patres nostros Abraham et semini ejus in saecula. |Lukas 1:55 |Beweging 11 |Beweging 10 |- |11. |Gloria Patri, et Filio et Spiritui Sancto. | rowspan="2" |Doksologie |Bewegin 12 (in 4/4-tyd) |Beweging 11 |- |12. |Sicut erat in principio, et nunc, et semper et in saecula saeculorum. Amen. |Bewegin 12 (in 3/4-tyd) |Beweging 12 |} Daar is egter geen numering van bewegings in Bach se outograafpartituur nie. Daar is ook nie 'n sesuur (''caesura'') tussen die derde en die vierde beweging nie; die 25ste maat van die "Quia respexit"-beweging (waarin die sopraansolis haar laaste noot sing) is ook die eerste maat van die "Omnes generationes"-beweging (wat deur die koor gesing word). Die vier Kersfees-''laudes'' word ná die tweede, die vyfde, die sewende en die negende beweging van die Magnificat-teks gesing. Hierdie vier ''laudes'' word gewoonlik met die letters A tot D aangedui, met hierdie teksbronne:<ref>Sien Marshall 1989a, bl. 8ff.</ref> * A: Gesang deur Martin Luther * B: Vers toegeskryf aan Sethus Calvisius * C: Lukas 2:14 * D: Fragment van 'n Kerslied 'n Tipiese uitvoering van die Magnificat duur tussen 25 en 30 minute,<ref>Byvoorbeeld [http://www.arkivmusic.com/classical/album.jsp?album_id=11247 Hickox/Collegium Musicum 90 (1992):] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210306001539/http://www.arkivmusic.com/classical/album.jsp?album_id=11247 |date= 6 Maart 2021 }} , wat 27 minute en 14 sekondes duur.</ref> met 'n bykomende vyf minute vir die Kersfees-''laudes''.<ref>Byvoorbeeld [http://www.laphil.com/philpedia/music/magnificat-including-four-christmas-interpolations-bwv-243a-johann-sebastian-bach Dudamel/LA Phil:] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180126045048/http://www.laphil.com/philpedia/music/magnificat-including-four-christmas-interpolations-bwv-243a-johann-sebastian-bach |date=26 Januarie 2018 }}, wat 32 minute duur.</ref> Die duur van 'n uitvoering sonder die Kersfees-laudes is vergelykbaar met dié van 'n gemiddelde Bach-kantate. Daar is egter baie verskille: Die Magnificat bevat bykans twee keer meer bewegings as 'n gemiddelde kantate, hoewel dit kort gehou word omdat dit da capos in die arias vermy en geen resitatiewe bevat nie.<ref>Sien Hogwoord 2011.</ref> Die teks is ook in Latyn (nie die gewone taal vir 'n Bach-kantate nie); die argitektuur van die bewegings is redelik kompleks, in teenstelling met die redelik eenvoudige struktuur van 'n gemiddelde kantate; en die koorbesetting is in vyf stemme – heel ongewoon in Bach se ander gewyde vokale werke.<ref>Sien Jones 2013, bl. 133.</ref> === Besetting en toonsoort === Die drie hoekstene van die komposisie is die eerste bewegings ("Magnificat anima mea"), die sewende ("Fecit potentiam") en die tweelfde ("Gloria patri"). Dié bewegings is in die tonika (D-mol-majeur in BWV 243.2; E-mol-majeur in BWV 243.1) en is die enigste bewegings wat sowel 'n vyfstemmige koor as 'n ''tutti''-orkes bevat. Die koor sing ook in die vierde beweging, "Omnes generationes" (begelei deur 'n orkes sonder trompette en keteltromme, en in beweging) en in die elfde beweging, "Sicut locutus est" (slegs begelei deur die continuo). Die eerste drie koorbewegings word in die weergawe sonder die Kersfees-''laudes'' deur twee bewegings vir 'n vokale solis gevolg, waarvan die tweede een dikwels 'n ryker orkesbesetting het. In die bewegings vir vokale soliste is die instrumentasie soos ooreenstemmend met dié van Bach se kantates: Die soliste word begelei deur 'n obligaatinstrument, slegs strykers en/of continuo. Die laudes-beweging A ("Vom Himmel hoch") is die enigste a cappella-beweging. Aangesien natuurtrompette gewoonlik in Sakse in D gestem is,<ref>Sien Stockigt 2013, bl. 46.</ref> word dit voorgehou as rede waarom Bach die aanvanklike E-mol-majeur-weergawe na D-majeur getransponeer het.<ref name=":5">Sien Jenkins 2000.</ref> ==== Koor en soliste ==== Bach het die Magnificat vir vyfstemmige (SSATB-)koor koor getoonset. Vyf vokale soliste word vereis: twee soprane, alt, tenoor en bas. In die tiende beweging ("Suscepit Israel") sing albei soprane saam met die alt. ==== Orkestrasie ==== Die Barokorkes vir BWV 243.1 (die E-mol-majeur-weergawe) bestaan uit "due violini, due hoboe, tre trombi, tamburi, basson, viola e basso continuo",<ref> Sien Simrock 1811.</ref> dit wil sê, twee [[Viool|viole]], twee [[Hobo|hobo's]], drie [[Trompet|trompette]] (in die tonika), [[Keteltrom|keteltromme]] (in die tonika en dominant), [[fagot]], [[altviool]], en [[basso continuo]]. Twee blokfluite ("flauto dolce") word vir die negende beweging ("Esurientes") vereis, maar vorm nie deel van die ''tutti''-gedeeltes nie.<ref>Sien Jenkins 2000 ("Introduction", bl. 5).</ref> Vir die D-majeur- (dus 1733-)weergawe het Bach 'n ietwat meer uitgebreide orkes gebruik: die blokfluite word deur dwarsfluite (Fl) vervang en hulle kry aparte dele in al vier koorbewegings.<ref name="Bach1733">Sien Bach 1733 (outograafpartituur van die D-majeur-weergawe).</ref> In die derde ("Quia respexit") en vierde beweging ("Omnes generationes") word die hobo's vervang deur oboes d'amore. In die tiende beweging ("Suscepit Israel") vervang die hobo's die trompet vir die obligaat- instrumentale deel.<ref>Sien Jenkins 2000 ("Introduction", bl. 5).</ref> Die continuo-deel word in die meeste bewegings deur [[orrel]], [[fagot]], [[tjello]] en kontrabasviola gespeel. In die 1723-weergawe het die tiende beweging ("Suscepit Israel") 'n continuo-rol wat slegs deur eenstemmige viole en altviool gespeel word. In die 1733-weergawe word hierdie continuo-rol gegee aan 'n continuo wat tjello insluit, maar nie fagot en viool nie. === Simmetriese struktuur === Bach se Magnificat is simmetries rondom die sewende beweging ("Fecit potentiam") gebou:<ref>Sien Rathey 2016.</ref> Tussen die eerste en die sewende beweging is daar vier verse van die Magnificat; so ook tussen die sewende en die laaste bewegings. Die eerste, sewende en laaste beweging is in die tonika, met volle orkes en koor. Die tweede en 11de beweging is in dieselfde majeurtoonsoort; die derde en die 10de beweging is in die relatiewe mineurtoonsoort. Die beweging voor en ná die sentrale sewende beweging is ook in 'n mineurtoonsoort. Die vyfde en die negende is in 'n majeurtoonsoort, maar nie die tonika nie. Die Kersfees-''laudes'' word geskei deur twee Magnificat-verse, waarvan die eerste ''laudes'' ná die tweede vers ingevoeg word. Die Kersfees-''laudes'' is altyd in dieselfde toonsoort as die voorafgaande beweging. Dit is hoe die harmoniese struktuur lyk volgens die verse:<ref name="Marshall1989p11">Sien Marshall 1989a, bl. 11 (figuur 1 en omliggende teks).</ref><ref name="Marshall1989p15">Sien Marshall 1989b, bl. 15 (figuur 3 en omliggende teks).</ref> * Versreël 1 en 2 (bewegings 1 en 2, gevolg deur ''laudes'' A in die Kersfeesweergawe): '''tonika''' (majeur) ** Vers 3: begin in relatiewe mineurtoonsoort (beweging 3), beweeg na 'n ander mineur (beweging 4) *** Versreël 4 (beweging 5, gevolg deur ''laudes'' B in die Kersgeesweergawe): majeur anders as tonika **** Vers 5 (beweging 6): mineur ***** Versreël 6 (beweging 7, gevolg deur ''laudes'' C in die Kersfeesweergawe): '''tonika''' **** Vers 7 (beweging 8): mineur *** Vers 8 (beweging 9, gevolg deur ''laudes'' D in die Kersfeesweergawe): majeur anders as tonika ** Vers 9 (beweging 10): relatiewe mineur * Vers 10 en doksologie (bewegings 11 en 12): '''tonika''' Wat betref stemme en orkestrasie het die vier Magnificat-verse tussen die eerste en die sewende beweging, en dié tussen die sewende en die laaste, 'n minder simmetriese struktuur: hier is die idee eerder dat daar ná 'n ''tutti''-beweging twee of drie arias is wat tot die volgende koorbeweging opbou:<ref name="Marshall1989p11">Sien Marshall 1989a, bl. 11 (figuur 1 en omliggende teks).</ref> * tweede en derde beweging, albei vir solosopraan, bou op tot die "Omnes generationes"-koorbeweging (vierde beweging) * vyde (solo-)bewegings en sesde (duet-)beweging bou op tot die 7de tutti-beweging * agste en negende bewegings (albei solobewegings), gevolg deur 'n aria vir vokale trio, bou op tot die laaste twee koorbewegings Die laaste aria in elk van hierdie stelle arias is eers 'n solo, dan 'n duet, dan 'n trio.<ref name="Marshall1989p11">Sien Marshall 1989a, bl. 11 (figuur 1 en omliggende teks).</ref> As die Kersfees-''laudes'' bygevoeg word, word die opbou tot die sewende beweging gekenmerk deur 'n afwisselling tussen arias en koorbewegings. In die tweede helfte van die komposisie word die koorbewegings aan die buitenste punte deur 'n stel van vier arias geskei: solo → solo → duet → trio.<ref name="Marshall1989p15">Sien Marshall 1989b, bl. 15 (figuur 3 en omliggende teks).</ref> In so 'n sestienbeweginguitvoering (twaalf bewegings plus vier Kersfees-''laudes'') is daar egter 'n ander simmetrie: Die derde afdeling (beweging A), en die derde as mens vanaf die laaste (beweging 10) terugtel, gebruik albei 'n Lutherse koraalmelodie as ''cantus firmus'': sopraanstemme in die eerste geval ("Vom Himmel hoch, da komm ich her"), instrumenteel in die tweede ("Meine Seele erhebt den Herren").<ref>Sien Steinberg 2005, bl. 31–32.</ref><ref>Sien Spitta 1884, bl. 374ff.</ref> Die simmetrie van die Kersfeesweergawe kan soos volg uitgebeeld word:<ref name="Marshall1989p15" /> [[Lêer:Vonhimmelhoch.jpg|duimnael| "Vom Himmel hoch da komm' ich her", die melodie van die ''cantus firmus'' van die Kersfees-laudes A]] * Twee bewegings (1, 2) in die '''tonika''' → ''cantus firmus''-beweging (''laudes'' A) ** Vers in mineur (beweging 3, 4) → twee bewegings in dieselfde majeurtoonsoort (5, ''laudes'' B) *** Vers in mineurtoonsoort (beweging 6) → twee bewegings in '''tonika''' (7, ''laudes'' C) ** Vers in mineur (beweging 8) → twee bewegings in dieselfde majeurtoonsoort (9, ''laudes'' D) * Twee bewegings in '''tonika''' (11, 12) ← ''cantus firmus''-beweging (10) Dit is ook vyf keer wat twee verse van die Magnificat gevolg word deur 'n beweging met 'n teks wat vanuit 'n ander bron kom, en waar die enigste aanhaling van dié ander tekste direk uit die Bybel aangehaal word (beweging C, wat ook 'n doksologie is, soos die laaste beweging) gekoppel word aan die sentrale sewende beweging.<ref name="Marshall1989p15">Sien Marshall 1989b, bl. 15 (figuur 3 en omliggende teks).</ref>   {| class="wikitable" |+ ! colspan="4" | ! colspan="3" |BWV 243.1 (243a) Kersfees 1723-weergawe ! colspan="3" |BWV 243.2 (243) Weergawe vir die Fees van die Maria-besoek |- | colspan="2" |'''Nommer en titel''' |'''Tyd''' |'''Stemme''' |'''Instrumente''' |'''Toonaard''' |'''Bladsyno. in oermanuskrip''' |Instrumente |Toonaard |Bladsyno. in oermanuskrip |- |1 |Magnificat |3/4 |SSATB-koor |''Tutti'' |E-mol-majeur |1–9 |Tutti |D-majeur |1–15 |- |2 |Et exultavit |3/8 |Sopraan 2-solis |2 viole, altviool, basso cont. |E-mol-majeur |3–7 |2 viole, altviool, basso cont. |D-majeur |16–18 |- |Laudes A |Vom Himmel hoch |2/4 |SATB-koor | |E-mol-majeur |23, 25–27 | colspan="3" | |- |3 |Quia respexit |4/4 |Sopraan 1-solis |Hobo, basso cont. |C-mineur |8–9 |1 amorhobo basso cont. |B-mineur |18–19 |- |4 |Omnes generationes |4/4 |SSATB-koor |2 hobo's, 2 viole, altviool, basso cont. |G-mineur |10–12 |2 fluite, 2 amorhobo's, 2 viole, altviool, basso cont. |F-kruis-mineur |20–25 |- |5 |Quia fecit |4/4 |Bassolis |Basso cont. |B-mol-majeur |12–13 |Basso cont. |A-majeur |20–23 |- |Laudes B |Freut euch und jubiliert |4/4 |SSAT-koor |Basso cont. |B-maol-majeur |28–30 | colspan="3" | |- |6 |Et misericordia |12/8 |Alt- en tenoorsolis |2 viole, altviool, basso cont. |F-mineur |13–15 |2 fluite, 2 viole, altviool, basso cont. |E-mineur |24–28 |- |7 |Fecit potentiam |4/4 |SSATB-koor |''Tutti'' |E-mol-majeur |15–19 |''Tutti'' |D-majeur |28–34 |- |Laudes C |Gloria in excelsis |4/4 |SSATB-koor |1 viool, basso cont. |E-mol-majeur |30–31 | colspan="3" | |- |8 |Deposuit potentes |3/4 |Tenoorsolis |2 viole, altviool basso cont. |G-mineur |17–20 |2 viole, basso cont. |F-kruis-majeur |34–36 |- |9 |Esurientes |4/4 |Altsolis |2 fluite, basso cont. |F-majeur |20–21 |2 fluite, basso cont. |E-majeur |36–38 |- |Laudes D |Virga Jesse floruit |12/8 |Sopraan 1- en bassolis |Basso cont. |F-majeur |32 | colspan="3" | |- |10 |Suscipet Israel |4/4 |Sopraan 1-, sopraan 2- en altsolis |1 trompet, 2 viole altviool |C-mineur |22 |Hobo, basso cont. |B-mineur |38–40 |- |11 |Sicut locutus est |4/4 |SSATB-koor |Basso cont. |E-mol-majeur |23–24 |Basso cont. |D-majeur |40–42 |- | rowspan="2" |12 |Gloria Patri |4/4 | rowspan="2" |SSATB-koor | rowspan="2" |''Tutti'' | rowspan="2" |E-mol-majeur |24–27 | rowspan="2" |''Tutti'' | rowspan="2" |D-majeur |42–45 |- |Sicut erat in principio |3/4 |27–29 |45–48 |} Die struktuur van Bach se Magnificat is al vergelyk met dié van Kuhnau (wat Bach waarskynlik geken het), asook met dié van Johann Philipp Krieger se [[scores:Magnificat (Krieger, Johann Philipp)|Magnificat van 1685]] (wat Kuhnau waarskynlik geken het). Kuhnau se Magnificat – sy grootste vokale werk wat nog bestaan – het 'n soortgelyke "uitbreibaarheid" met toonsettings van dieselfde Kersfees-''laudes'' vir 'n Kersfeesuitvoering; dit het ook 'n soortgelyke orkestrasie as die eerste weergawe van Bach se Magnificat – die verskille is dat Kuhnau 'n tweede altviool inspan, en dat Bach twee blokfluite in een beweging gebruik). Kuhnau se Magnificat het standaard-SATB-soliste, maar, soos dié van Bach, 'n SSATB-koor. Al drie Magnificats beset vers 1, 6, 10 en 12 van die Magnificat-teks vir koor. Kuhnau se Magnificat het vyf koorbewegings (soos Bach s'n), maar sy tweede is vers 4 (in plaas van vers 3b vir Bach), en sy laaste is slegs vers 12. Bach het daarenteen sowel vers 11 en 12 as finale koorwerk getoonset. In al drie Magnificats is die ander verse toegewys aan soliste, óf as 'n enkelstem, óf gekombineer in duette en trio's.<ref>Sien Rimbach 2005, bl. 105.</ref> === Die twaalf bewegings van die Magnificat === Verwysings na maatnommers volg die partituur wat op [https://www.bach-digital.de/servlets/solr/select?q=%2BobjectType%3A%22work%22+%2B%28musicrepo_work01%3Amagnificat+musicrepo_work01shelfmark%3Amagnificat+musicrepo_work02%3Amagnificat%29+%2Bcategory%3A%22BachDigital_class_00000006%5C%3A0001%22+-state%3A%22STAT0005%22&fl=id%2CreturnId%2CobjectType&sort=musicrepo_worksort01+asc&rows=25&version=4.5&mask= Bach-digital.de] beskikbaar is. ==== 1. "Magnificat anima mea Dominum" ==== ''Magnificat anima mea Dominum. ('My siel maak God groot.')'' Die beweging bestaan uit 6 blokke van 15 mate elke (dus altesaam 90 mate musiek), waarvan presies die helfte daarvan met koorsang is. * Maat 1–30: die orkes speel wat lyk soos 'n ritornello,<ref name="stein32" /> maar dit is in werklikheid eerder 'n ''concerto tutti''.<ref name=":0">Sien Rimbach 2005, bl. 102ff.</ref> Die beweging het die vorm van 'n Italiaanse aria wat geskoei is op die concertostyl wat Bach in Köthen ontwikkel het: In daardie styl word die materiaal in 'n instrumentale ''tutti'' aangebied.<ref name=":0" /> ** Maat 1–15: Die motief wat hobo I in die eerste maat speel, gee die jubeltoon van die ''tutti'' aan.<ref name=":0" /> Dit is die eerste van twee hoofmotiewe.<ref name=":1">Sien Kretzschmar 1921, bl. 394f.</ref> ** Maat 16–30: In maat 16, byna onmerkbaar in die warrelende beweging van ander instrumente, bied viool I 'n nuwe motief: dit is die tweede hoofmotief.<ref name=":1" /> Dié motief word in die laaste mate voor die intrede van die koor deur verskeie instrumente herhaal. :: Eerste motief (soos gesing deur die eerste soprane in maat 31): <score sound="1">\relative c' { \clef treble \time 3/4 \key d \major \partial 8*5 fis16[ g] a[ d cis b] a[ b a b] | \autoBeamOff a8. g16 fis } \addlyrics { Ma- – - – - – - – - – gni~ fi~ cat }</score> :: Tweede motief (soos gesing deur die tenore in maat 35): <score sound="1"> \relative c'' { \clef treble \time 3/4 \key d \major \partial 8*5 a8 d16 e fis8~ fis16 e d cis | d8. d16 d } \addlyrics { ma- – - – - – - gni~ fi~ cat }</score> * Maat 31–75: Begelei deur die continuo tree die koor as 'n concerto-solis in, wat die openingsmateriaal naboots.<ref name=":0">Sien Rimbach 2005, bl. 102ff.</ref> ** Maat 31–45: Die soprane tree eerste in (met die eerste hoofmotief), en in maat 32 boots die alt en tenoor dieselfde na. Die basse tree in maat 33 in, terwyl die volle orkes 'n kort intervensie vir twee mate speel. In maat 35 tot 36 sing die koor die tweede hoofmotief uit die openings-''tutti''. Daarna oorheers die orkes weer, met die koor wat kontrasterende melodieë volg of gee. Vanaf die einde van maat 37 begin die stemme een na die ander "anima mea" sing totdat al die stemme in die laaste drie mate van hierdie blok die teks "Dominum" ('die Here') een keer sing, almal met die laaste lettergreep van daardie woord op die eerste maatslag van die maat 45. Die orkes is, afgesien van die continuo, stil is tot aan die begin van maat 47, en die eers die tenore en alte, en daarna die twee sopraangroepe, sing die eerste hoofmotief oor maat 45 en 46. ** Maat 46–60: Nadat die soprane die begin van die beweging gerekapituleer het, en ’n kort ingryping deur die orkes in mate 47–48, word die tweede hoofmotief weer gesing, eers deur die hoogste stemme in maat 49, gevolg deur die laer stemme in maat 50. In hierdie blok neem die koor 'n leidende rol, beperkte groepe instrumente begelei met kort idees geneem uit die openingstutti, totdat alle instrumente in die laaste twee mate aansluit. Die blok eindig met die tweede hoofmotief wat deur trompet I in maat 60 gespeel word. In hierdie tweede van drie blokke vir die sangers is die enigste teks wat hulle sing ’n herhaling van die woord “magnificat”. ** Maat 61–75: In die eerste maat van hierdie blok sing die alte die eerste hoofmotief terwyl alle instrumente vir ten minste 'n paar maatslae stil is. Die sangers behou die hoofrol, terwyl groepe instrumente bykomende motiewe speel. Later word die orkestrasie digter, en die musiek keer van die subdominant na die tonika terug.<ref name=":0" /> Die teks bly hoofsaaklik "magnificat" vir die grootste deel van hierdie blok; die gevolgtrekking "anima mea" ('my siel') word vir die eerste keer weer deur die alte gesing (in maat 67), en daarna ook in die ander stemme. Sopraan 2 begin met 'n lang noot wat voortgesit word deur 'n melisma in maat 73, die ander in 74. * Maat 76–90: Ná 45 mate van koorsang volg vyftien mate van 'n instrumentale postlude, met materiaal gekondenseer uit die openingsgedeelte.<ref name="stein32" /><ref name=":0" /> ==== 2. "Et exultavit" ==== ''Et exultavit spiritus meus in Deo salutari meo. ('En my siel verbly hom in God my verlosser.')'' Dit is 'n aria vir die tweede sopraan wat deur deur die strykers begelei word.<ref name=":0">Sien Rimbach 2005, bl. 102ff.</ref> Die aria sit die vreugdesgevoel van die eerste beweging voort, maar op 'n meer intieme wyse.<ref name=":1">Sien Kretzschmar 1921, bl. 394f.</ref> In die Kersfees 1723-weergawe word hierdie beweging gevolg deur die ''laudes'': die lofsang "Vom Himmel hoch da komm ich her".<ref name=":0" /><ref name=":1" /> [[Lêer:Accompaniment_Bach_polyphon.png|duimnael|600x600px| Die eerste mate van "Quia respexit" uit die D-majeur-weergawe van die Magnificat (BWV 243.2)]] '''3. "Quia respexit"''' ''Quia respexit humilitatem ancillae suae: Ecce enim ex hoc beatam me dicent ... (Omdat Hy die nederigheid van sy dienares gesien het. Want kyk, ek sal gelukkig genoem word deur ...)'' Dit is 'n aria gesing vir die eerste sopraan, met 'n obligaathobo as begeleiding (of 'n amorhobo in die D-majeurweergawe (BWV 243.2)). Dit is die enigste beweging waarvoor Bach die tempo aan die begin gemerk het: Adagio (slegs in die D-majeurweergawe). Steinberg merk op dat stem en instrument eers die materiaal in 'n "peinsende duet" deel, maar met die woorde "ecce enim ex hoc beatam" ('ek sal voortaan geseënd genoem word') neem die sopraan 'n eenvoudiger, dog deklamatoriese styl aan.<ref name="schr12" /> Spitta merk op: "Scarcely ever has the idea of virgin purity, simplicity, and humble happiness found more perfect expression than in this German picture of the Madonna, translated, as it were, into musical language."<ref>Sien Spitta 1884, bl. 374ff.</ref> ==== 4. "Omnes generationes" ==== ''... omnes generationes. ('... alle geslagte.')'' As voortsetting van die vers (en voltooiing van die sin) word die woorde "omnes generationes" ('alle gesagte') aan die koor gegee. Die toonsetting is al vergelyk met 'n turba-koor ('n koor wat 'n groep omstanders uitbeeld, byvoorbeeld 'n woedende gepeupel), soos dié wat Bach in sy Passies gebruik.<ref>''BBC Music Magazine''. 2012. [https://www.classical-music.com/miscellaneous/js-bach-vivaldi Bach; Vivaldi,] 20 January. Geraadpleeg op 26 April 2024.</ref> Sommige kommentators sien 'n atmosfeer wat aan aggressie grens;<ref>Sien Franz 1863.</ref> ander eerder 'n uitroep deur die menigte.<ref name=":0">Sien Rimbach 2005, bl. 102ff.</ref> Die klank in die E-mol-majeurweergawe is effens skeller as dié van die D-majeurweergawe, byvoorbeeld die baslyn in maat 3, asook in maat 24, waar die eerste (E-mol-majeur-)weergawe 'n dissonante dominante negende het wat in die latere weergawe na 'n minder dissonante harmonie verander is.<ref name=":0" /><ref name=":6">Sien Jenkins 2000, bl. 3.</ref> ==== 5. "Quia fecit" ==== ''Quia fecit mihi magna qui potens est, et sanctum nomen eius. ('Want Hy wat magtig is, het groot dinge aan my gedoen, en sy naam is heilig.')'' Dit is 'n aria vir bas wat slegs deur die basso continuo begelei word. Die motief, wat weer met herhalende note begin, word deur vier mate van die continuo ingelei, wat dan deur die bas herhaal word. ==== 6. "Et misericordia" ==== ''Et misericordia eius in progenies et progenies timentibus eum. ('En sy genade is van geslag tot geslag van dié wat hom vrees.')'' Dié duet vir alt en tenoor begin met ’n golwende beweging in 12/8-tyd, gespeel deur viole en altviool. In die D-majeurweergawe speel die strykers met sordino's, terwyl die fluite die viole verdubbel.<ref>Sien Jenkins 2000, bl. 5.</ref> ==== 7. "Fecit potentiam" ==== ''Fecit potentiam in brachio suo: dispersit superbos mente cordis sui. ('Hy het kragtige dade met sy arm verrig: hy het hoogmoediges in hul eiewaan uitmekaargejaag.')'' Dié werk vir koor deel die toonaard en orkesbesetting met die eerste beweging. Die tenoor is die eerste stem wat inkom, gevolg deur alt, tweede soprane, bas en eerste soprane, wat lei tot twee uitroepe sonder melismas naby die middel van die beweging. Die woord "dispersit" verskyn in verskeie stemme, maar dan geïsoleer in 'n volgorde van die hoogste (tweede sorpaan) na die tweedelaagste stem (tenore), waarna die bas saam gelyktydig met al die ander stemme op die woord "superbos" inval. Die gevolgtrekking, "mente codis sui", is gemerk Adagio en kleur die teks met lang akkoorde en aksente deur die trompette in. ==== 8. "Deposuit" ==== ''Deposuit potentes de sede et exaltavit humiles. ('Hy het maghebbers van hul trone afgeruk en nederiges verhoog.')'' Dié aria vir tenoor word deur continuo en eenstemmige viole begelei, wat bied materiaal aan 'n ritornello van 14 mate. Die tweede gedagte van die vers, wat met die woorde "et exaltavit humiles" begin, word sonder inleiding gesing. Ná 'n korter ritornello sing die tenoor weer die volledige teks (die eerste deel in 'n effens gewysigde weergawe), maar die verdieping het aansienlik vergroot, waarna die ritornello in volle lengte aan die einde herhaal word. ==== 9. "Esurientes" ==== ''Esurientes implevit bonis, et divites dimisit inanes. ('Hy het armes met goeie gawes oorlaai en rykes met leë hande weggestuur.')'' [[Lêer:Esurientes.pdf|duimnael| Openingsreëls van die "Esurientes"-beweging (LilyPond-bronkode deur Libre art.net-projek)]] Dié aria word deur die alt gesing, begelei deur twee fluite. Die ritornello van agt mate stel 'n motief bekend wat boontoe beweeg op 'n continuo-begeleiding van bestendige kwartnote van vier mate lank, wat later op "esurientes implevit bonis" gesing word. Later gaan afwaartse lyne en 'n continuo in agtste note saam met "et divites dimisit inanes". ==== 10. "Suscepit Israel" ==== ''Suscepit Israel puerum suum: recordatus misericordiae suae. ('Hy het sy dienaar Israel te hulp gekom deur aan sy beloftes van ontferming te dink.)'' Dié beweging is getoonset vir 'n ongewone kombinasie van die drie hoogste stemme (eerste en tweede sopraan, en alt), en twee hobo's wat eenstemmig speel (asook 'n enkele trompet in die E-mol-majeurweergawe).<ref>Sien Jenkins 2000, bl. 1.</ref> Die hobo's (en trompet in BWV 243.1) haal die tonus peregrinus as 'n cantus firmus aan op continuo-lyn wat meestal net met elke maat verander en dan slegs een trap op of af beweeg.<ref>Sien Rizzuti 2013.</ref> Die stemme boots mekaar in 'n sagte beweging na. Byna die enigste spronge in die hele maat kom op die woord "recordatus" voor, met 'n afwaartse vierde op elke lettergreep. ==== 11. "Sicut locutus est" ==== ''Sicut locutus est ad patres nostros, Abraham et semini eius in saecula. ('Soos wat Hy aan ons vaders belowe het, aan Abraham en sy nageslag, tot in ewigheid.')'' Dié laaste reël van die Magnificat is 'n fuga wat soos volg deur die stemme beset word: bas > tenoor > alt > sopraan 2 > sopraan 2 > alt > tenoor > bas. Die beweging eindig met 'n meer homofoniese gedeelte waarin die bas weer die tema sing, terwyl die eerste sopraan lang note in 'n dalende toonleer sing wat amper oor 'n oktaaf strek. ==== 12. "Gloria patri" ==== ''Gloria Patri, et Folio, et Spiritui Sancto, sicut erat in principio, et nunc, et semper, et in saecula saeculorum. Amen. ("Eer aan die Vader, en die Seun, en die Heilige Gees, soos wat dit was in die begin, en nou is, en tot in ewigheid sal wees. Amen.')'' Die werk word afgesluit deur die doksologie "Gloria Patri", wat deur die volledige ensemble uitgevoer word. Die eerste deel van die teks eindig in 'n lang kadens. Nadat die maatslag van enkelvoudige (4/4-) na drieslag- (3/4-)maat verander is, heraal die tweede deel van die teks ("sicut erat in principio") material uit die begin van die werk. === Die Kersfees-''laudes'' (vir die Kersfees 1723-weergawe) === Die eerste keer wat die Kersfees-''laudes'' van die E-mol-majeur-weergawe (BWV 243.1) van Bach se Magnificat gepubliseer is, was in dieselfde volume as die D-majeurweergawe van die Magnificat (dus BWV 243.2), naamlik die 1862 Bach Gesellschaft XI/1-publikasie, wat die ''laudes'' in 'n bylae aangebied het. In dié publikasie is die ''laudes'' egter nie getransponeer om by die D-majeurtoonaard van die Magnificat aan te pas nie. Meer onlangs bied uitgewers sulke getransponeerde (en voltooide) weergawes van die ''laudes'' aan, sodat dit as deel van die D-majeurweergawe uitgevoer kan word. Voorbeelde hiervan is die Novello-uitgawe in 2000 (Neil Jenkins), en Bärenreiter-uitgawe in 2014. ==== A. ''Vom Himmel hoch'' ==== [[Lêer:Straßburger_Gesangbuch_1541_Vom_Himmel_hoch_(Isny).jpg|duimnael| "Vom Himmel hoch", Luther se loflied in 'n 1541-gesangboek]] Die teks is die eerste strofe van "Von Himmel hoch da komm' ich her", ’n lofsang deur Martin Luther wat die aankondiging aan en aanbidding deur die herders uit Lukas 2:8–18 parafraseer. Bach het hierdie eerste ''laudes'' a cappella in vier dele getoonset, en (soos die twee voorafgaande bewegings), in die tonika van die werk (dus E-mol-majeur). Die vorm is 'n koraalfantasie, met alle soprane wat die 1539-koraalmelodie sing wat as 'n ''cantus firmus'' aan Luther toegeskryf word. Die laer stemme sing [[Kontrapunt|kontrapuntaal]] deur dele van die melodielyn in verminderde tyd na te boots.<ref name="stein32" /><ref name=":0">Sien Rimbach 2005, bl. 102ff.</ref> Waar die Latyn van die voorafgaande bewegings moontlik in Bach se tyd vir die gemeente grootliks onverstaanbaar was, is hier 'n eerste beweging wat nie net aan die woorde herkenbaar was nie, maar ook aan die melodie: die gemeente sou die koraal die voorafgaande aand tydens die [[Oukersaand|Oukersaanddiens]] gesing het.<ref name=":0" /> 'n Kwarteeu later het Bach teruggekeer na die koraalmelodie van "Vom Himmel hoch da komm' ich her", en 'n stel van vyf kanonieke variasies op daardie tema geskryf (BWV 769), een van 'n paar komposisies wat gedurende sy leeftyd gepubliseer is. Bach het ook drie toonsettings van die koraalmelodie in sy ''Kersfeesoratorium'' ingesluit. {{Nowrap|BWV 606}} (in die ''Orgelbüchlein''), 700, 701, 738 en 738a is koraalvoorspele wat op die "Vom Himmel hoch"-tema gebaseer is. ==== B. ''Freut euch und jubiliert'' ==== Die teks van hierdie Kersfees-''laudes'' is 'n vers deur Sethus Calvisius,<ref>Sien Cantagrel 2011.</ref><ref>Sien Spitta 1884, bl. 369ff.</ref> en is vir SSAT getoonset. ==== C. ''Gloria in excelsis'' ==== Die teks "Gloria in excelsis Deo et in terra pax hominibus bona voluntas" is 'n variant van die openingsvers van die Gloria (die onderdeel van die [[mis]]). Die meer bekende weergawe van die [[Vulgata|Vulgaat]], wat op "... bona'''e''' volunta'''tis'''" eindig, is 'n verkeerde vertolking van die oorspronklike Griekse weergawe van Luke 2:14, wat daar gesê word deur engele op Kersnag. Die Vulgaat-weergawe vertaal as "Eer aan God in die hoogste hemele, en vrede op aarde aan mense '''van goeie wil'''", terwyl die einde van die Griekse weergawe meer korrek weergegee word as "Vrede op aarde, en in die mense 'n welbehae", soos wat dit ook deur Luther gebryp is ("Friede auf Erden und den Menschen ein Wohlgefallen"). Hoewel die Lutherse teoloë dus die Vulgaat-weergawe verwerp het (en die vers in Latyn dus op "... bonae volunt'''es'''" sou laat eindig), was komponiste egter geheg aan die klassieke formule vir die melodieuse metrum daarvan. Hierdie Kersfees-''laudes'' is die enigste plek waar Bach 'n weergawe van die Gloria-teks gebruik wat van die Vulgaat verskil, wat min of meer die gees van die teoloog-goedgekeurde weergawe vasvang.<ref name=":4" /> ==== D. ''Virga Jesse floruit'' ==== Die teks is 'n fragment van 'n langer Kerslied wat in Gottfried Vopelius se ''Neu Leipziger Gesangbuch'' gedruk is.<ref>Vopelius, G. 1682. [https://www.digitale-sammlungen.de/de/view/bsb10592508?page=127 Alia pia Cantio de Incarnatione Jesu Christi, à 4. Vocibus cum Basso continuo]. In ''Neu Leipziger Gesangbuch''pp, bl. 77–83. Leipzig: Christoph Klinger.</ref><ref>Sien Spitta 1884, bl. 371.</ref> : == Ontvangs == Ná die komponis se dood was die outograagmanuskrif van sowel die E-mol-majeur- as die D-majeur-weergawe in besit van sy seun Carl Philipp Emanuel. Dit is in die 19de eeu gepubliseer, insluitend die Kersfees-''laudes'', asook 'n verskeidenheid vokale en instrumentale partiture wat vir kontemporêre uitvoeringspraktyk vir die D-majeur-weergawe aangepas is.<ref>Sien Bach 1811, 1841, 1862, 1864, 1874 en 1895.</ref> Teen die einde van daardie eeu is die Magnificat in D beskou as een van die grootste illustrasies van Bach se genialiteit.<ref name="Upton1886">Sien Upton 1886.</ref> Oor die algemeen was dit ook eerder die D-majeurweergawe sonder die Kersfees-laudes wat uitgevoering is.<ref name="Upton1886" /> 'n Nuwe kritiese uitgawe van sowel BWV 243.2 en 243.1 is in 1955 gepubliseer as Reeks 2, Volume 3 van die New Bach Edition.<ref>Sien Bach 1955.</ref> Hoewel die D-majeurweergawe die standaard gebly het vir sowel lewende uitvoerings as ateljeeopnames, is die E-mol-majeurweergawe later ook gepubliseer as nuwe uitgawes wat vir uitvoering aangepas is.<ref name=":5" /> Dit is verskeie kere opgeneem, en die komposisiegeskiedenis daarvan is verder ontrafel.<ref name=":3" /> === 18de eeu === In 1749 – 'n jaar voor sy pa se dood – is Carl Philipp Emanuel Bach se eie Magnificat in D-majeur is in Leipzig uitgevoer. Soos dié van sy pa, was dié Magnificat ook 'n uitgebreide toonsetting. Ná Johann Sebastianse afsterwe het Carl Philipp Emanuel die outograafmanuskrip van albei weergawes van sy pa se Magnificat besit en die komposisie in 1786 in [[Hamburg]] uitgevoer.<ref name=":6" /> Kersfees-''laudes'' A en B (getransponeer om by 'n D-majeurkomposisie in te pas) is gekombineer met 'n beweging van 'n kantate deur Graun (waarskynlik Carl Heinrich Graun) om die Kersfeesmotet ''Kündlich groß ist das gottselige Geheimnis'' (BWV Anh. 161) te vorm.<ref>''[https://www.bachdigital.de/receive/BachDigitalWork_work_00001472 Kündlich groß ist das gottselige Geheimnis]'' by www.bachdigital.de.</ref> === 19de eeu === Die bladmusiek van die E-mol-majeurweergawe van Bach se Magnificat is vir die eerste keer in 1811 deur Simrock onder redaksie van Georg Pölchau gepubliseer, maar met drukfoute<ref>Sien Spitta 1884, bl. 376 (voetnoot 373).</ref> en sonder die Kersfees-''laudes''.<ref>Sien Schweitzer 1966, bl. 166.</ref><ref>Sien Zenck 1986.</ref> Dit was die eerste komposisie van Bach vir vokale soliste, koor en orkes wat in orkespartituur gepubliseer is,<ref>[http://www.gutenberg.org/ebooks/35041 ''Johann Sebastian Bach: His Life, Art and Work''.] Vertaal uit die Duits van Johann Nikolaus Forkel. Met notas en bylaes deur Charles Sanford Terry, Litt.D. Cantab. Harcourt, Brace en Howe, New York, 1920: Introduction (Terry), bl. xvii</ref> maar destyds het hierdie publikasie swak verkoop. Toe die jong [[Felix Mendelssohn]] in 1822 'n Magnificat in D-majeur gekomponeer het, het hy gewys dat hy Bach se weergawe ken.<ref>Zappalà, P. (red.). 1996. [http://www.carus-verlag.com/images-intern/medien/40/4048400/4048400x.pdf ''Felix Mendelssohn Bartholdy: Magnificat MWV A2''] {{Webarchive}} Carus 40.484, 1996. Voorwoord, bl. VI</ref> Die D-majeurweergawe het egter nie in druk verskyn voor die Bach-herlewing wat gevolg het op Mendelssohn se 1829-uitvoering van die ''Mattheus-passie'' (BWV 244) nie. In die 1840's het 'n klavierreduksie deur Robert Franz van Bach se D-majeurweergawe verskyn, en in 1862 is die orkes- en vokale partituur in Volume 11/1 van die Bach-Gesellschaft-uitgawe gepubliseer. Die Kersfees-''laudes'' is ook vir die eerste keer gedruk in dié uitgawe gepubliseer.<ref>Sien Bach/Rust 1862.</ref> 'n Jaar later het Robert Franz gekla dat die komposisie steeds te min aandag van musiekkritici gekry het en dus feitlik onbekend onder die algemene publiek gebly het.<ref>Sien Franz 1863, bl. 3–5.</ref> ’n Jaar later het hy die D-majeurweergawe van die Magnificat met 'n orkespartituur in ooreenstemming met die 19de-eeuse uitvoeringspraktyk gepubliseer. Hy het byvoorbeeld die orrel-en-continuo-enkelmaat met geannoteerde bas in die outograafmanuskrip en die Bach-uitgawe uitgebrei na verskeie afsonderlike mate vir orrel, fagot en tjello's.<ref>Sien Bach/Franz 1864.</ref> Novello het 'n ''Octavo-'' uitgawe van die D-majeurweergawe van die Magnificat in 1874 gepubliseer, met 'n vertaling na Engels wat John Troutbeck gebaseer het op teks in ''The Book of Common Prayer''.<ref>Sien Novello 1874.</ref> In 1880, toe Bach se outograafmanuskrip van die komposisie reeds in die [[Staatsbibliothek zu Berlin|Koninklike Biblioteek (later Staatsbiblioteek) van Berlyn]] gehou is, het Philipp Spitta etlike bladsye aan die Magnificat in sy Bach-biografie gewy, en beskou dit as een van die grootste prestasies van die komponis se genialiteit.<ref name=":4" /> Bach se Magnificat is verskeie kere in die laaste kwart van die 19de eeu uitgevoer, byvoorbeeld in Duitsland en Nederland.<ref>Grill, T. 2007. [http://epub.ub.uni-muenchen.de/ ''Die Rezeption der Alten Musik in München zwischen ca. 1880 und 1930''] LMU-Publikationen: Geschichts- und Kunstwissenschaften Nr. 27, bl. 19–20.</ref><ref>Sien Jansen 2006, bl. 81 & 87.</ref> === 20ste eeu === In 1924 het Arnold Schering die volle orkespartituur van die D-majeurweergawe van Bach se Magnificat vir publikasie deur Ernst Eulenburg en Edition Peters voorberei.<ref>Sien Schering 1924.</ref> Uitvoerings van die Magnificat deur onder andere [[Serge Koussevitzky]] en die Boston Simfonieorkes is in die 1940's opgeneem en het op [[Grammofoonplaat|78 rpm-]]<nowiki/>plate verskyn.<ref>[http://www.bach-cantatas.com/Vocal/BWV243-Rec1.htm Magnificat in D&nbsp;major BWV&nbsp;243, Complete Recordings 1900–1949] by {{URL|www.bach-cantatas.com}}.</ref> LP-opnames van die vroeë 1950's het lewende uitvoerings van die Magnificat ingesluit onder leiding van [[Otto Klemperer]] en [[Herbert von Karajan]], die laaste een met [[Elisabeth Schwarzkopf]] as sopraan.<ref>[http://www.bach-cantatas.com/Vocal/BWV243-Rec2.htm Magnificat in D&nbsp;major BWV&nbsp;243, Complete Recordings 1950–1959] by {{URL|www.bach-cantatas.com}}.</ref> Die ''Neue Bach Ausgabe'' het Bach se Magnificat (sowel BWV 243.1 as BWV 243.2) in 1955 gepubliseer, voorberei deur Alfred Dürr. Hierdie oerteks is hergebruik in verskeie daaropvolgende publikasies deur Bärenreiter, waaronder verskeie met 'n Engelse vertaling.<ref>BYvoorbeeld Bärenreiter 1956 (Müller – Redlich), 1959 (Dürr – Redlich).</ref> Meer opnames van die Magnificat het beskikbaar geword, byvoorbeeld onder leiding van Kurt Redel, [[Leonard Bernstein]], Karl Richter en Karl Ristenpart.<ref name="BC1960s">[http://www.bach-cantatas.com/Vocal/BWV243-Rec3.htm Magnificat in D major BWV 243, Complete Recordings 1960–1969] by {{URL|www.bach-cantatas.com}}.</ref> In die tweede helfte van die 1960's het die eerste opnames van die Kersfeesweergawe van die Magnificat BWV 243.1 (insluitend die Kersfees-''laudes'') en nuwe opnames van die D-majeurweergawe deur Von Karajan, Karl Münchinger en [[Daniel Barenboim]] verskein.<ref name="BC1960s" /><ref name="BC243a">[http://www.bach-cantatas.com/Vocal/BWV243a-Rec1.htm Magnificat in {{Nowrap|E flat major}} BWV&nbsp;243a, Recordings] by {{URL|www.bach-cantatas.com}}.</ref> Die vroegste LP-vrystellings wat die Kersfees-''laudes'' van BWV 243.1 bevat het, het dit getransponeer in die D-majeurweergawe (BWV 243.2) ingevoeg. Helmuth Rilling se opname met die Bach-Collegium Stuttgart en die Figuralchor der Gedächtniskirche Stuttgart het in 1967 verskyn met 'n uitvoeringstyd van 40:06.<ref>[https://www.amazon.com/Bach-Magnificat-Buxtehude-Musicians-Gundermann/dp/B003ZJADZK Bach: Magnificat – Buxtehude: Magnificat anima mea]. (Vouer)". Amazon. Geraadpleeg op 29 April 2024.</ref> Wolfgang Gönnenwein se ''Bach: Magnificat in D (including Christmas Interpolations)'', met die Deutsche Bachsolisten en die Süddeutscher Madrigalchor het in die 1970's verskyn.<ref>[http://www.baroquecds.com/721Web.html BACH 721] by {{URL|www.baroquecds.com}}.</ref> Bruno Maderna het BWV243.1 in 1971 opgeneem met die koor en orkes van die Südwestdeutscher Rundfunk en Hedy Graf, Hildegard Laurich, Adalbert Kraus en Michael Schopper as soliste,. Die CD-vrystelling daarvan as volume 8 van die Maderna-uitgawe deur Arkadia was in 1991.<ref name="BC243a"/> Die eerste opname op periode-instrumente van Bach se Magnificat, met die vier korale Kersfees-laudes (BWV 243.1) is in 1978 deur Simon Preston en die Academy of Anciant Music opgeneem (L'Oiseau Lyre / Decca), tesame met Vivaldi se Gloria.<ref>Nicholas Anderson. [http://www.gramophone.co.uk/editorial/bachs-magnificat-vivaldis-gloria Bach's Magnificat & Vivaldi's Gloria] op die [[Gramophone (magazine)|Gramophone]]-webtuiste.</ref> [[Nikolaus Harnoncourt|Nicolaus Harnoncourt]] se eerste opname van die D-majeurweergawe het in 1984 gevolg.<ref name="BC1980s">[http://www.bach-cantatas.com/Vocal/BWV243-Rec5.htm Magnificat in D&nbsp;major BWV&nbsp;243, Complete Recordings 1980–1989] by {{URL|www.bach-cantatas.com}}.</ref> Ook Helmuth Rilling en John Eliot Gardiner het teen daardie tyd die D-majeurweergawe van die Magnificat opgeneem.<ref name="BC1980s" /><ref>[http://www.bach-cantatas.com/Vocal/BWV243-Rec4.htm Magnificat in D major BWV 243, Complete Recordings 1970–1979] by {{URL|www.bach-cantatas.com}}.</ref> 20ste eeuse Magnificat-komponiste verwys dikwels na Bach se komposisie in hul nuwe toonsetting: [[Ralph Vaughan Williams|Vaughan Williams]] (1932) en Rutter (1990) sluit ook gesange en liedere buite die liturgiese teks in hul uitgebreide toonsettings in, soos Bach se Kersfeesweergawe;<ref>[http://www.prestoclassical.co.uk/sm/7080759 Vaughan Williams: Magnificat] {{ISBN|978-0-19-339154-3}} by {{URL|www.prestoclassical.co.uk}}.</ref><ref>Sien Bawden.</ref> [[Krzysztof Penderecki|Penderecki]] se uitgebreide toonsetting (1973–74) maak musikale assosiasies met Bach se D-majeurweergawe;<ref name="Dover1997">Dover, D.G. 2016. [https://ifcm.net/public/enews/eICB_2016-1/eICB_2016-1.pdf Pärt and Penderecki: Divergent voices and common bonds]. ''International Choral Bulletin'' 35(1): 7–13 (bl. 10). Geraadpleeg op 2 Mei 2024.</ref> [[Arvo Pärt|Pärt]] gebruik 'n SSATB-koor in sy a cappella-toonsetting (1989).<ref>Dover, D.G. 2016. [https://ifcm.net/public/enews/eICB_2016-1/eICB_2016-1.pdf Pärt and Penderecki: Divergent voices and common bonds]. ''International Choral Bulletin'' 35(1): 7–13 (bl. 8). Geraadpleeg op 2 Mei 2024.</ref> Voor die einde van die eeu is verskeie CD-opnames van die D-majeurweergawe van Bach se Magnificat vrygestel, onder meer deur Sigiswald Kuijken, Robert Shaw, Andrew Parrott, Philippe Herreweghe, [[Neville Marriner]], Peter Schreier, Harry Christophers, [[Ton Koopman]] en die Bach Collegium Japan.<ref>[http://www.bach-cantatas.com/Vocal/BWV243-Rec6.htm Magnificat in D&nbsp;major BWV&nbsp;243.2, Complete Recordings 1990–1999] by {{URL|www.bach-cantatas.com}}.</ref> Philip Pickett se 1995-opname van die E-mol-majeurweergawe het op L'Oiseau Lyre verskyn.<ref name="BC243a"/> Ander CD-vrystellings van BWV 243.1 wat voor die einde van die eeu beskikbaar gestel is, sluit in 'n opname deur Rilling en die Gächinger Kantorei, een met die Regensburger Domspatzen, en een met Rolf Schweizer, die Motettenchor Pforzheim en L'arpa festante, wat op periode-instrumente uitgevoer word.<ref name=":7">Sien Oron 2012.</ref> Novello het sowel die E-mol-majeur- as die D-majeurweergawe van die Magnificat in 'n enkele publikasie in 2000 gepubliseer, onder redaksie van Neil Jenkins.<ref name=":5" /> Hierdie uitgawe het ook 'n getransponeerde weergawe van die 1723-Kersfees-laudes bevat, sodat dit in uitvoerings van die D-majeurweergawe van die Magnificat gebruik kon word.<ref name=":5" /> Die laaste mate van ''Virga Jesse'', wat in die outograafgpartituur ontbreek, is in hierdie uitgawe voltooid aangebied op grond van 'n soortgelyke komposisie deur Bach.<ref name=":5" /> === 21ste eeu === Philippe Herreweghe se 2002-opname van die E-mol-majeurweergwe met Collegium Vocale Gent is in 2003 deur Harmonia Mundi vrygestel.<ref>[https://web.archive.org/web/20150721050248/http://store.harmoniamundi.com/magnificat-bwv-243a-6667.html#desc Magnificat BWV 243a]. Geargiveer op 21 Mei 2015 deur Wayback Machine by store.harmoniamundi.com.</ref><ref>[http://www.muziekcentrum.be/carrier.php?ID=80906 Bach Johann Sebastian – Leipziger Weihnachtskantaten] by {{URL|www.muziekcentrum.be}}.</ref> In 2003 het [[Ton Koopman]] die E-mol-majeurweergawe saam met Amsterdam Baroque in die St. Thomas-kerk in Leipzig opgeneem. 'n DVD van dié opname – wat ook sowel 'n uitvoering van Kuhnau se Magnificat met sy vier Kersfees-laudes ingesluit het as van Bach se Duitse Magnificat (BWV 10) insluit – is in 2004 vrygestel.<ref>[http://www.naxos.com/catalogue/item.asp?item_code=2053419 BACH, J.S. / KUHNAU: Magnificat] op die [[Naxos Records|Naxos]]-webtuiste.</ref> Thomas Hengelbrock se opname van die E-mol-majeurweergawe, met die Balthasar-Neumann-koor en Ensemble, is in 2008 deur Deutsche Harmonia Mundi vrygestel.<ref name=":7" /> In 2009 het Philippe Pierlot die D-majeurweergawe met die Ricercar Consort en met vyf vokale soliste sonder koor opgeneem.<ref>[http://www.gramophone.co.uk/editorial/bachs-magnificat "Bach's Magnificat: The Gramophone Choice"] op die [[Gramophone (magazine)|Gramophone]]-webtuiste.</ref> Faksimiles van Bach se outrgraafpartiture van beide weergawes van die Magnificat is deesdae aanlyn beskikbaar.<ref name="Bach1733">Bach 1733 (autograph of D&nbsp;major version)</ref><ref name="Bach1723">Bach 1723 (autograph of E-flat&nbsp;major version)</ref> Bärenreiter het in 2014/15 'n kritiese uitgawe van alle partituurweergawes gepubliseer, wat op Dürr se 1955-uitgawe gepubliseer is.<ref>Sien Bärenreiter 2014a en Bärenreiter 2014b. </ref> Die "sintetiese" D-majeurweergawe – die D-majeurweergawe van die Magnificat wat die Kersfees-laudes in getransponeerde weergawes bevat om by die toonaard van die res van die werk te pas, en wat nou deur sowel Novello as Bärenreiter gepubliseer is – het reeds aanhangers onder sowel kunstenaars as gehore gevind.<ref>Sien Steinberg 2005: bl. 31.</ref> Dat dié komposisie onder Bach se gewildste vokale werke wissel, word geïllustreer deur sy gereelde verskyning in klassieke musiekpeilings soos Klara se Top75/Top 100. In Desember 2016 was Bach se outograafpartituur van die D-majeurweergawe onder die topdrie mees besoekte partuture op die Bach Digital-webtuiste.<ref name="nmz 2017">{{Cite web|url=https://www.nmz.de/kiz/nachrichten/weihnachtsoratorium-beliebteste-bach-handschrift-im-internet|title=Weihnachtsoratorium beliebteste Bach-Handschrift im Internet|date=9 June 2010|website=[[Neue Musikzeitung]]|language=de|access-date=19 November 2017}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings|2}} == Bronnelys == * ''[https://www.amazon.com/Bach-Magnificat-Buxtehude-Musicians-Gundermann/dp/B003ZJADZK Bach: Magnificat – Buxtehude: Magnificat anima mea.]'' [CD-omslag ]. Amazon. Geraadpleeg op 2 Mei 2024. * Bach, Johann Sebastian. ''Magnificat in E-mol-majeur''. ** 1720–1739. [https://www.bach-digital.de/receive/BachDigitalSource_source_00000859 Outograafmanuskrip van die Magnificat in E-mol-majeur en Kersfees-''laudes'']. Berlin, Staatsbibliothek zu Berlin – Preußischer Kulturbesitz, D-B Mus. ms. Bach P 38, by www.bach-digital.de) Nota: ''Virga Jesse'' onvolledig. ** 1811. Pölchau, G. (red.). 1811. ''Magnificat à cinque voci, due violini, due oboe, tre trombi, tamburi, basson, viola e basso continuo''. Bonn: N. Simrock. Eerste uitgawe van die Magnificat-partituur, E-mol-majeurweergawe, sonder die Kersfees-''laudes''. ** 1862. Von Himmel hoch (SATB) / Freut euch und jubiliert (SSAT, continuo) / Gloria (SSATB with colla parte instruments & violino obligato) / Virga Jesse (fragment – S, B, continuo). [https://vmirror.imslp.org/files/imglnks/usimg/6/67/IMSLP06476-Bach_-_BGA_-_BWV_243a.pdf Bach-Gesellschaft Ausgabe, Volume 11.1, Bylaag]. Bewerk deur Wilhelm Rust. Leipzig: Breitkopf & Härtel. ** 1959. ''Magnificat Es-dur: Herausgegeben von Alfred Dürr, Taschenpartituren No. 58''. Bärenreiter, 1959. ** 2014a. ''[https://web.archive.org/web/20141015224439/https://www.baerenreiter.com/fileadmin/Domain/User/Download_Allgemein/Werbemittel/deutsch/SPA481_Chor_2014_15_oPr_web.pdf Magnificat Es-Dur BWV 243a (mit den vier Einlagesätzen: Vom Himmel hoch / Freut euch und jubilieret / Gloria in excelsis / Virga Jesse floruit). Für Soli (SSATB), Chor (SSATB), Orchester und Orgel (lat). Nach dem Urtext der Neuen Bach-Ausgabe. Ed. A. Dürr].'' [PDF, in Duits]. Bärenreiter. 2014a. bl. 3. Geargiveer van die oorspronklik op 15 Oktober 2014. Geraadpleeg op 2 Mei 2024. * Bach, Johann Sebastian. ''Magnificat in D-majeur''. ** c. 1732–1735. Outograafpartituur. Berlin, Staatsbibliothek zu Berlin – Preußischer Kulturbesitz, D-B Mus. ms. Bach P 39: *** Berlin, Staatsbibliothek zu Berlin – Preußischer Kulturbesitz : D-B Mus. ms. Bach P 39. [https://www.bach-digital.de/receive/BachDigitalSource_source_00000860 Outograafpartituur van BWV 243.2] by www.bach-digital.de. Geraadpleeg op 2 Mei 2024. *** [https://vmirror.imslp.org/files/imglnks/usimg/3/37/IMSLP436995-PMLP06399-Partitur.pdf Outograafmanuskrip] by IMSLP. ** 1841. ''Magnificat in D-Dur : Klavierauszug'', bewerk deur Robert Franz. Breslau: Leuckart. ** 1862. Bach-Gesellschaft Ausgabe, Band 11.1. ''[https://vmirror.imslp.org/files/imglnks/usimg/3/34/IMSLP02458-Bach-BWV243fs.pdf Magnificat D dur und vier Sanctus]'', bewerk deur Wilhelm Rust. Leipzig: Breitkopf & Härtel. ** 1864. ''[https://babel.hathitrust.org/cgi/pt?id=hvd.32044040189433&seq=1#view=1up&seq=86 Magnificat (in D-dur)]'', bewerk deur Robert Franz. Leipzig: Leuckart ** 1874. ''Magnificat in D, in vocal score with an accompaniment for the organ or pianoforte – The adaptation to English words by J. Troutbeck''. Novello se oorspronklike Octavo-uitgawe. Novello, Ewer and Co. ** 1895. ''Magnificat in D dur: Klavierauszug von Salomon Jadassohn''. Leipzig: Breitkopf und Härtel ** 1924. ''[https://vmirror.imslp.org/files/imglnks/usimg/f/fa/IMSLP26731-PMLP06399-Bach-BWV243FSeul.pdf Magnificat]'', bewerk deur Arnold Schering. Ernst Eulenburg & Edition Peters. ** c. 1956. ''Neue Ausgabe sämtlicher Werke, Series 2: Messen, Passionen und oratorische Werke, Volume 3: Magnificat D-dur BWV 243: Klavierauszug (Eduard Müller)''. Kassel: Bärenreiter. ** c. 1956. ''Magnificat D-Dur, BWV 243. Urtext of the New Bach Edition (Alfred Dürr). Foreword by the editor in German. English translation by Hans Ferdinand Redlich. For solo voices (SSATB), chorus (SSATB) and orchestra. Parts for: fl1, fl2, ob1, ob2, bsn1, tpt1, tpt2, tpt3, timp. – organ – strings (3,3,2,2)''. Duration: 30 min. ** 1959. ''[https://babel.hathitrust.org/cgi/pt?id=mdp.39015069375619 Magnificat in D major, BWV 243].'' Oerteksuitgawe geneem uit: J.S. Bach, Neue Ausgabe sämtlicher Werke, Series II, Vol. 3: Magnificat (Alfred Dürr). Voorwoord in Duits met Engelse vertaling deur Hans Ferdinand Redlich, Jeremy Noble en J. Bradford Robinson. Kassel: Bärenreiter. 11de druk, 2005. ** 2014b. ''[https://www.baerenreiter.com/fileadmin/Domain/User/Download_Allgemein/Werbemittel/deutsch/SPA481_Chor_2014_15_oPr_web.pdf Magnificat D-Dur BWV 243 (mit den vier Einlagesätzen aus der Es-Dur-Fassung BWV 243a, transponiert) für Soli (SSATB), Chor (SSATB), Orchester und Orgel (lat). Nach dem Urtext der Neuen Bach-Ausgabe. Ed. A. Dürr]''. Bärenreiter. 2014b. bl. 3. Geargiveer van die oorspronklike op 15 Oktober 2014. Geraadpleeg op 2 Mei 2024. * Bach, Johann Sebastian. ''Magnificat in E-flat major'' and ''Magnificat in D major'' (saam gepubliseer) ** 1955. ''[https://vmirror.imslp.org/files/imglnks/usimg/2/29/IMSLP739978-PMLP6399-Bach_Magnificat_in_D_major,_BWV_243_(Critical)_-_Conductor_Score.pdf Magnificat: erste Fassung in Es-Dur BWV 243a, zweite Fassung in D-Dur BWV 243. Neue Ausgabe sämtlicher Werke, Series 2: Messen, Passionen und oratorische Werke. Vol. 3]''. Bewerk deur Alfred Dürr. Kassel: Bärenreiter. ** 2000. Jenkins, N. ''[https://www.neiljenkins.info/documents/magnificatind.pdf Bach Magnificat in D & E flat BWV 243 & 243a / (Novello edition ed. N. Jenkins)].'' neiljenkins.info/. Bl. 1–6. Geraadpleeg op 2 Mei 2024. * Bach, J.S. 1967. ''[https://www.bach-digital.de/receive/BachDigitalWork_work_00000054?lang=en Brich dem Hungrigen dein Brot BWV 39; BC A 96 / Cantata]''. Leipzig Universiteit. Geraadpleeg op 2 mei 2024. * Bawden, J. S.d. ''[http://www.choirs.org.uk/prognotes/Rutter%20-%20Magnificat.htm Magnificat – John Rutter (b. 1945)]''. choirs.org.uk. Geraadpleeg op 2 Mei 2024. * Butler, G. (red.). 2008. ''J.S. Bach's concerted ensemble music, the Concerto''. Bach perspectives, volume 7. Chicago: University of Illinois Press, bl. 53. * Cantagrel, G. 2011. ''J.S. Bach: Passions, messes, motets''. Parys: Fayard, bl. 260. * Lowther Clarke, W.K. 1922. ''[http://anglicanhistory.org/liturgy/clarke_evensong.html Evensong explained, with notes on matins and the litany].'' Londen: S.P.C.K. – via Project Canterbury. * Lundberg, M. 2012. ''Tonus peregrinus: The history of a psalm-tone and its use in polyphonic pusic''. Farnham: Ashgate Publishing, Ltd. * Franz, R. 1863. ''Mittheilungen über Johann Sebastian Bach's "Magnificat".'' Halle: H. Karmrodt. * Glöckner, A. 2003. Bachs Es-Dur-Magnificat BWV 243a – eine genuine Weihnachtsmusik? ''Bach-Jahrbuch'' 89: 37–45. DOI: https://doi.org/10.13141/bjb.v20031781. * Glöckner, A. 2009. Ein weiterer Kantatenjahrgang Gottfried Heinrich Stölzels in Bachs Aufführungsrepertoire? In Wollny, P. (red.). ''Bach-Jahrbuch'' 95: 95–115. DOI: https://doi.org/10.13141/bjb.v2009. * Hogwood, C. 2011. ''[https://www.gresham.ac.uk/watch-now/keep-it-short Keep it short: J S Bach Magnificat]''. Lesing gegee op 18 Oktober by die Gresham College. * Jansen, F. 2006. Passie in de polder: Het begin van de Nederlandse Bach-traditie in de negentiende eeuw. Universiteit van Utrecht. * Jones, R.D.P. 2013. ''The creative development of Johann Sebastian Bach, Volume II: 1717–1750: Music to delight the spirit''. Oxford: Oxford University Press, bl. 131–136. * Kretzschmar, H. 1921. ''[https://archive.org/details/bub_gb_1N05AAAAIAAJ/page/394/mode/2up?view=theater Führer durch den Konzertsaal. Part II, Volume 1: Kirchliche Werke]''. Vyfde uitgawe. Lepizig: Breitkopf & Härtel. * Marshall, R.L. 1989a. On the origin of Bach's Magnificat: a Lutheran composer's challenge. In Franklin, D.O. (red.). ''Bach Studies''. Volume 1. Cambridge: Cambridge University Press, bl. 3–17. * Oron, A. 2012. ''[https://www.bach-cantatas.com/Vocal/BWV243.htm Magnificat in D major BWV 243 – Magnificat in E flat major BWV 243a].'' Geraadpleeg op 2 Mei 2024. * Porter, C.M. 2008. ''Salzburg W.B. XIV: Historical Context, Liturgical Significance and Critical Edition''. Doctor of Musical Arts thesis. * Rathey, M. 2016. ''Bach's major vocal works: music, drama, liturgy''. New Haven: Yale University Press. * Rimbach, E. 2005. "The Sacred Vocal Music of Johann Kuhnau". In Schalk, C. & Messerli, C.R. (reds.). ''Thine the Amen: Essays on Lutheran church music in honor of Carl Schalk''. Bursnville: Kirk House, bl. 83–110. * Rizzuti, A. 2013. One verse, two settings, and three strange youths. ''Gli Spazi della Musica'' 2(2): 1–11. Geraadpleeg op 2 Mei 2024. * Shrock, D. 2009. ''Choral repertoire''. Oxford: Oxford University Press. * Schröder, D. 2012. Johann Sebastian Bach. C.H. Beck. {{ISBN|978-0-19-969628-4}}. * Spitta, P. 1880/1921. [https://archive.org/details/johsebbach02spit?view=theater#page/n20/mode/1up Fünftes Buch: Leipziger Jahre von 1723–1734]. In ''Johann Sebastian Bach'', Zweiter Band. Breitkopf & Härtel. Leipzig: Breitkopf & Härtel, bl. 3–479. * Spitta, P. 1884. [https://archive.org/details/johannsebastia02spit/page/181/mode/1up?view=theater Book V: Leipzig, 1723–1734]. In ''Johann Sebastian Bach: his work and influence on the music of Germany, 1685–1750''. Volume II. Vertaal deur Clara Bell. Londen: Novello & Co., bl. 181–648. * Steinberg, M. 2005. ''Choral masterworks: a listener's guide''. Oxford: Oxford University Press, bl. 31–34. * Stockigt, J.B. 2013. Bach's Missa BWV 232I in the context of Catholic mass settings in Dresden, 1729–1733. In Tomita, Y., Leaver, R.A. & Smaczny, J. (reds.). ''Exploring Bach's B-minor Mass''. Cambridge: Cambridge University Press. * Taft, R.F. 1986. ''The Liturgy of the Hours in East and West: The origins of the Divine Office and its meaning for today''. Collegeville: Liturgical Press. * Upton, G.P. 1886. [https://www.gutenberg.org/files/22793/22793-h/22793-h.htm#c05 The Magnificat in D]. ''The Standard Oratorios: Their stories, their music, and their composers''. Chicago, bl. 49–50. * Schweitzer, A.1966 [1911]. The Magnificat and the St. John Passion. In ''J.S. Bach''. Volume 2. Leipzig: Breitkopf & Härtel, bl. 166–185.. * Zenck, M. 1986. ''Die Bach-Rezeption des späten Beethoven: zum Verhältnis von Musikhistoriographie und Rezeptionsgeschichtsschreibung der "Klassik"''. Archiv für Musikwissenschaft. Vol. 24. Franz Steiner Verlag, bl. 234. === Verdere leeswerk === * Marshall, R.L. 1989b. ''The music of Johann Sebastian Bach. The sources, the style, the significance''. New York: Schirmer Books. * Vernier, D. S.d. J.S. ''[https://www.classicstoday.com/review/review-9783/ Bach: Leipzig Christmas Cantatas; Magnificat/Herreweghe]''. Classics.com. Geraadpleeg op 2 Mei 2024. {{Normdata}} [[Kategorie:Komposisies van Johann Sebastian Bach]] [[Kategorie:AS1-bronne in Duits (de)]] [[Kategorie:AS1-bronne in Frans (fr)]] [[Kategorie:Artikels met teks in Latyn]] pj9y3vmp7g9iuo5gl1us9by0850ivtr 0 417362 2974631 2964916 2026-10-01T20:59:45Z Jcb 223 2974631 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Logo of the Freedom Party of Austria.svg|duimnael|Party logo.]] Die '''Vryheidsparty van Oostenryk'''<ref>{{cite encyclopedia|url=https://www.britannica.com/EBchecked/topic/218572/Freedom-Party-of-Austria|encyclopedia=[[Encyclopædia Britannica]]|title=Freedom Party of Austria|access-date=9 Julie 2011}}</ref> ([[Duits]]: '''''Freiheitliche Partei Österreich''''', '''FPÖ''') is 'n nasionaal-konserwatiewe,<ref>{{Cite web |date=2008-09-19 |title=Anti-Islamisierungs-Kongress: Mit dem Ausflugsdampfer gegen den Islam - WELT |url=https://www.welt.de/politik/article2468756/Mit-dem-Ausflugsdampfer-gegen-den-Islam.html |access-date=2024-06-28 |website=DIE WELT |language=de}}</ref><ref>{{Cite book |last=Braunthal |first=G. |url=https://books.google.com/books?id=1iOHDAAAQBAJ&pg=PA158 |title=Right-Wing Extremism in Contemporary Germany |date=2009-11-04 |publisher=Springer |isbn=978-0-230-25116-8}}</ref><ref>{{Cite web |title=Parties and Elections in Europe |url=http://www.parties-and-elections.eu/austria.html |access-date=2024-06-28 |website=www.parties-and-elections.eu}}</ref> regse populistiese,{{refn|<ref name="Kriesi">{{cite book | url=https://books.google.com/books?id=6_zivrfDd3AC&pg=PA52 | title=Political Conflict in Western Europe | isbn=978-1-107-02438-0 | last1=Kriesi | first1=Hanspeter | date=26 Julie 2012 | publisher=Cambridge University Press }}</ref><ref name="Jäger">{{cite book | url=https://books.google.com/books?id=JJsGCAAAQBAJ&pg=PA110 | title=Asymmetric Crisis in Europe and Possible Futures: Critical Political Economy and Post-Keynesian Perspectives | isbn=978-1-317-65298-4 | last1=Jäger | first1=Johannes | last2=Springler | first2=Elisabeth | date=10 April 2015 | publisher=Routledge }}</ref><ref name="DolezalHutterWüest">{{cite book|author1=Martin Dolezal|author2=Swen Hutter|author3=Bruno Wüest|chapter=Exploring the new cleavage in across arenas and public debates: designs and methods|editor1=Edgar Grande|editor2=Martin Dolezal|editor3=Marc Helbling|display-editors = 3 |editor4=Dominic Höglinger|title=Political Conflict in Western Europe |chapter-url=https://books.google.com/books?id=6_zivrfDd3AC&pg=PA52 |access-date=19 Julie 2013|year=2012|publisher=Cambridge University Press|isbn=978-1-107-02438-0|page=52}}</ref><ref name="Bieling2015">{{cite book|author=Hans-Jürgen Bieling|chapter=Uneven development and 'European crisis constitutionalism', or the reasons for and conditions of a 'passive revolution in trouble'|editor1=Johannes Jäger|editor2=Elisabeth Springler|title=Asymmetric Crisis in Europe and Possible Futures: Critical Political Economy and Post-Keynesian Perspectives|chapter-url=https://books.google.com/books?id=JJsGCAAAQBAJ&pg=PA110|year=2015|publisher=Routledge|isbn=978-1-317-65298-4|page=110}}</ref><ref name="Zaslove">{{Cite journal | last = Zaslove | first = Andrej | title = Exclusion, community, and a populist political economy: the radical right as an anti-globalization movement | journal = Comparative European Politics | volume = 6 | issue = 2 | pages = 169–189 | doi = 10.1057/palgrave.cep.6110126 | date = Julie 2008 | s2cid = 144465005 }}</ref><ref name="dw1">{{cite news|url=https://www.welt.de/politik/article2468756/Mit-dem-Ausflugsdampfer-gegen-den-Islam.html|work=[[Die Welt]]|title=Mit dem Ausflugsdampfer gegen den Islam|first1=Freia|last1=Peters|first2=Kristian|last2=Frigelj|date=19 September 2008|access-date=14 Augustus 2011|language=de}}</ref>}} euroskepties,<ref>{{Cite web |title=Populist, nativist, neofascist? A lexicon of Europe's far right {{!}} The far right {{!}} The Guardian |url=https://www.theguardian.com/world/article/2024/jun/18/populist-nativist-neofascist-a-lexicon-of-europes-far-right |access-date=2024-06-28 |website=amp.theguardian.com}}</ref><ref>{{Cite web |title=How Europe's far right is marching steadily into the mainstream {{!}} The far right {{!}} The Guardian |url=https://www.theguardian.com/world/2023/jun/30/far-right-on-the-march-europe-growing-taste-for-control-and-order |access-date=2024-06-28 |website=amp.theguardian.com}}</ref> en verregse {{refn|<ref name="orf">{{Cite web |last=oe1.orf.at |title=Wie rechtsextrem ist die FPÖ? |url=https://oe1.orf.at/artikel/378025/Wie-rechtsextrem-ist-die-FPOe/ |access-date=2024-06-28 |website=oe1.orf.at |language=de}}</ref><ref name="kickl">{{Cite web |title=Herbert Kickl und der Rechtsextremismus |url=https://www.derstandard.at/story/2000128225055/herbert-kickl-und-der-rechtsextremismus |access-date=2024-06-28 |website=DER STANDARD |language=de-AT}}</ref><ref name="sys">{{Cite web |title="Systemparteien", "Volksverrat", "Ketten brechen" – Kickl und die Sprache der Nazis |url=https://www.derstandard.at/story/3000000203911/systemparteien-volksverrat-ketten-brechen-kickl-und-die-sprache-der-nazis |access-date=2024-06-28 |website=DER STANDARD |language=de-AT}}</ref><ref name="bona">{{Cite web |last=bonavida.iris |date=2024-02-10 |title=Sind AfD und FPÖ rechtsextrem? |url=https://www.profil.at/oesterreich/sind-afd-und-fpoe-rechtsextrem/402773383 |access-date=2024-06-28 |website=www.profil.at |language=de}}</ref><ref name="fired">{{Cite web |title=Austrian government collapses after far-right minister fired {{!}} Austria {{!}} The Guardian |url=https://www.theguardian.com/world/2019/may/20/austrian-government-collapses-after-far-fight-minister-fired |access-date=2024-06-28 |website=amp.theguardian.com}}</ref><ref>{{Cite web |date=2024-04-02 |title=Österreich: FPÖ-Chef Herbert Kickl wird radikaler |url=https://www.faz.net/aktuell/politik/ausland/oesterreich-fpoe-chef-herbert-kickl-wird-radikaler-19618205.html |access-date=2024-06-28 |website=FAZ.NET |language=de}}</ref><ref>{{Cite news |last=Wodak |first=Ruth |date=2024-02-18 |title=(S+) Herbert Kickl und der Rechtsextremismus: In Österreich kündigt sich ein autoritäres Regime bereits an |url=https://www.spiegel.de/kultur/herbert-kickl-und-der-rechtsextremismus-in-oesterreich-kuendigt-sich-ein-autoritaeres-regime-bereits-an-a-f3f35fdb-5e6d-49fb-b9c1-6cc0e59fb884 |access-date=2024-06-28 |work=Der Spiegel |language=de |issn=2195-1349}}</ref><ref>{{Cite web |last=Kahlweit |first=Cathrin |date=2023-01-30 |title=Österreich: Warum die FPÖ so stark ist, nicht nur in Niederösterreich |url=https://www.sueddeutsche.de/meinung/oesterreich-niederoesterreich-fpoe-kickl-nehammer-kommentar-1.5741580 |access-date=2024-06-28 |website=Süddeutsche.de |language=de}}</ref>}}politieke party in Oostenryk. Dit word sedert 2021 deur Herbert Kickl gelei.{{refn|<ref name="orf" /><ref name="kickl" /><ref name="sys" /><ref name="bona" /><ref name="fired" /><ref>{{Cite web |date=2024-04-02 |title=Österreich: FPÖ-Chef Herbert Kickl wird radikaler |url=https://www.faz.net/aktuell/politik/ausland/oesterreich-fpoe-chef-herbert-kickl-wird-radikaler-19618205.html |access-date=2024-06-28 |website=FAZ.NET |language=de}}</ref><ref>{{Cite news |last=Wodak |first=Ruth |date=2024-02-18 |title=(S+) Herbert Kickl und der Rechtsextremismus: In Österreich kündigt sich ein autoritäres Regime bereits an |url=https://www.spiegel.de/kultur/herbert-kickl-und-der-rechtsextremismus-in-oesterreich-kuendigt-sich-ein-autoritaeres-regime-bereits-an-a-f3f35fdb-5e6d-49fb-b9c1-6cc0e59fb884 |access-date=2024-06-28 |work=Der Spiegel |language=de |issn=2195-1349}}</ref><ref>{{Cite web |last=Kahlweit |first=Cathrin |date=2023-01-30 |title=Österreich: Warum die FPÖ so stark ist, nicht nur in Niederösterreich |url=https://www.sueddeutsche.de/meinung/oesterreich-niederoesterreich-fpoe-kickl-nehammer-kommentar-1.5741580 |access-date=2024-06-28 |website=Süddeutsche.de |language=de}}</ref>}} Dit is die derde grootste van vyf partye in die Nasionale Raad, met 30 van die 183 setels, en het 16,2% van die stemme wat in die 2019-wetgewende verkiesing uitgebring is, gewen en dit is in al nege staatswetgewers verteenwoordig. Op Europese vlak was die FPÖ 'n stigterslid van die [[Identiteit en Demokrasie Party]] en sy ses LEP's is deel van [[Patriotte vir Europa]] (PfE)-groep in die [[Europese Parlement]] na die ontbinding van sy voorganger, Identiteit en Demokrasie (ID). Die FPÖ is in 1956 gestig as die opvolger van die kortstondige Federasie van Onafhanklikes (VdU), wat pan-Germaniste en nasionale liberalisme verteenwoordig het teen [[sosialisme]] en Katolieke klerikalisme, verteenwoordig deur die [[Sosiaal-Demokratiese Party van Oostenryk]] (SPÖ) en die Oostenrykse Volksparty (ÖVP), onderskeidelik. Sy eerste leier, Anton Reinthaller, was 'n voormalige [[Nazi]]-funksionaris en [[SS]]-offisier, maar die FPÖ het nie verregse beleide voorgestaan nie en dit as 'n sentristiese party voorgehou.<ref name=lh10>{{Cite book|title=Defiant populist: Jörg Haider and the politics of Austria|url=https://books.google.com/books?id=4wWJAAAAMAAJ|first=Lothar|last=Höbelt|year=2003|publisher=Purdue University Press|isbn=978-1-55753-230-5|pages=10–13}}</ref> Die FPÖ was lank die derde grootste in Oostenryk en het beskeie steun gehad. Onder die leierskap van Norbert Steger in die vroeë 1980's, het dit probeer om die party op [[Duitsland]] se Vrye Demokratiese Party (FDP) te skoei.{{sfn|Meret|2010|p=186}}{{sfn|Campbell|1995|p=184}}<ref name="gbfp">{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=EK81N6akyEUC|title=The changing Austrian voter|first1=Günter |last1=Bischof | first2=Fritz |last2=Plasser|year=2008|publisher=Transaction Publishers|isbn=978-1-4128-0751-7|pages=105–106}}</ref> Die FPÖ het eksterne steun aan SPÖ-kanselier Bruno Kreisky (SPÖ) gegee ná die 1970-verkiesing en het ná die 1983-verkiesing by Fred Sinowatz se regering, as SPÖ se junior vennoot, aangesluit. [[Jörg Haider]] het in 1986 leier van die party geword, waarna dit 'n [[ideologie]]se wending na regse [[populisme]] begin het. Dit het gelei tot 'n sterk oplewing in verkiesingssteun, maar het ook daartoe gelei dat die SPÖ bande verbreek het, en 'n splinter in die vorm van die Liberale Forum in 1993 weggebreek het. In die 1999-verkiesing het die FPÖ 26,9% van die stemme gekry, wat die tweede gewildste party, voor die ÖVP met ongeveer 500 stemme, gemaak het. Die twee partye het uiteindelik 'n koalisie-ooreenkoms bereik waarin ÖVP die amp van kanselier behou. Die FPÖ het gou die meeste van sy steun verloor en in die 2002-verkiesing tot 10% gedaal, maar het as junior vennoot in die regering gebly. Interne spanning het daartoe gelei dat Haider en baie van die partyleiers in 2005 vertrek het en die Alliansie vir die Toekoms van Oostenryk (BZÖ) gevorm het, wat die FPÖ as regerende vennoot vervang het. Heinz-Christian Strache het toe leier geword, en die party het geleidelik sy steun herwin, met 'n hoogtepunt van 26,0% in die 2017-verkiesing. Die FPÖ het weer junior vennoot in die regering met die ÖVP geword. In Mei 2019 het die Ibiza-aangeleentheid gelei tot die ineenstorting van die regering en die bedanking van Strache uit beide die ampte van visekanselier en partyleier.<ref name="russwhoreresigns">{{Cite news|date=2019-05-18|title=Heinz-Christian Strache: FPÖ-Chef tritt nach Skandal-Video zurück|language=de|work=Der Spiegel|url=https://www.spiegel.de/politik/ausland/heinz-christian-strache-fpoe-chef-tritt-nach-skandal-video-zurueck-a-1268099.html|access-date=2023-01-03|issn=2195-1349}}</ref> Die gevolglike kitsverkiesing het die FPÖ tot 16,2% laat daal en na opposisie teruggekeer.<ref>{{Cite news|url=https://www.thelocal.at/20190929/austrians-vote-with-conservatives-in-lead|title=Austria conservatives win most votes in snap election while far right suffer losses|date=29 September 2019|newspaper=The Local Austria|access-date=3 Oktober 2019}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.cnn.com/2019/09/29/europe/austria-holds-snap-election-intl/index.html|title=One of the world's youngest leaders returns in Austria after scandal brought his government down|author=Sarah Dean and Ivana Kottasová|website=CNN|date=29 September 2019|access-date=4 Oktober 2019}}</ref> Op 30 Junie 2024 het die ANO 2011, die Vryheidsparty van Oostenryk, en die [[Fidesz]], 'n nuwe alliansie genaamd [[Patriotte vir Europa]] gestig.<ref>{{Cite web |date=2024-06-30 |title=Hungary's Orban announces plan to form new far-right bloc in EP |url=https://www.euronews.com/my-europe/2024/06/30/hungarys-orban-announces-new-far-right-bloc-for-the-european-parliament |access-date=2024-06-30 |website=euronews}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings|3}} {{Normdata}} [[Kategorie:Politieke partye in Oostenryk]] 7oxv21owbhdno3mtu4u8biwd9s4e8f0 0 417505 2974558 2964635 2026-10-01T17:11:34Z Jcb 223 2974558 wikitext text/x-wiki {{Weesbladsy}} {{Inligtingskas Wetenskaplike | naam = Ismaʻīl Rājī al-Fārūqī | beeld = | beeldbeskrywing = <!-- Vir oormuis-info/ vir siggestremdes; sonder wiki-sintaks --> | beeldonderskrif = | geboortenaam = | geboortedatum = [[1 Januarie]] [[1921]] | geboorteplek = [[Jaffa]], Palestina | sterftedatum = {{SDEO|1921|1|1|1986|5|27}} | sterfteplek = Wyncote, Pennsylvania, Verenigde State | plek van graf = Forest Hills Cemetery, [[Pennsylvania]]<ref name="PhiladelphiaInquirer">{{cite news |last=Eshleman Jr. |first=Russell E. |title=4,000 Mourners Pray For The Soul Of Slain Islamic Scholar And Wife |url=http://articles.philly.com/1986-05-31/news/26052072_1_islamic-spirit-mosque-islamic-society |archive-url=https://web.archive.org/web/20151222083514/http://articles.philly.com/1986-05-31/news/26052072_1_islamic-spirit-mosque-islamic-society |archive-date=2015-12-22 |work=The Philadelphia Inquirer |date=May 31, 1986 |access-date=July 11, 2024 |url-status=live}}</ref> | nasionaliteit = {{vlagland|Palestynse Owerheid}}<br />{{USA}} | godsdiens = [[Islam]] | vakgebied = [[Filosofie]], [[Vergelykende godsdiens]], [[Islamitiese studies]] | kinders = 4 | handtekening = Ismail al Faruqi Signature.svg | webblad = [https://ismailfaruqi.com ismailfaruqi.com] }} '''Ismaʻīl Rājī al-Fārūqī''' ({{lang-ar|إسماعيل راجي الفاروقي}} 1 Januarie 1921 – 27 Mei 1986) was 'n Palestyns-Amerikaanse [[filosoof]] bekend vir sy bydraes tot Islamitiese studies en intergeloofsdialoog. Hy het aan die [[Al-Azhar Universiteit]] in [[Kaïro]] studeer en by universiteite in Noord-Amerika, insluitend [[McGill Universiteit]] in [[Montreal]], [[Kanada]], lesings gegee. Al-Faruqi was 'n professor in godsdiens aan die [[Temple Universiteit]] waar hy die [[Islamitiese Studies]]-program gestig en gelei het. Hy het ook die [[Internasionale Instituut vir Islamitiese Gedagtes]] (IIIT) gestig. Al-Faruqi het meer as 100 artikels en 25 boeke geskryf, insluitend ''Christian Ethics: A Historical and Systematic Analysis of Its Dominant Ideas'' en ''Al-Tawhid: Its Implications For Thought And Life''. == Vroeë lewe en opvoeding == Al-Faruqi is in [[Jaffa]] in Brits-mandaats [[Palestina (streek)|Palestina]] gebore.<ref>{{cite book |year=2021 |title=Essential Writings: Ismail Al Faruqi |location=Kuala Lumpur |publisher=IBT Books |editor=Imtiyaz Yusuf |page=3}}</ref> Sy pa, 'Abd al-Huda al-Faruqi, was 'n [[Islamitiese]] regter (''qadi''). Al-Faruqi het sy vroeë godsdienstige opleiding tuis en in die plaaslike moskee ontvang. In 1936 het hy by die Franse Dominican [[Collège des Frères de Jaffa]] begin skoolgaan. In 1942 is hy as registrateur van koöperatiewe samelewings onder die [[Britse Mandaat Palestina]]-regering in [[Jerusalem]] aangestel. In 1945 het hy die distriksgouverneur van [[Galilea]] geword. Na die 1948 [[1948 Arabies-Israeliese Oorlog|Arabies-Israeliese Oorlog]], het al-Faruqi na [[Beiroet]], [[Libanon]] geëmigreer waar hy by die [[Amerikaanse Universiteit van Beiroet]] gestudeer het. Hy het later by [[Indiana Universiteit]] ingeskryf en in 1949 sy M.A. in [[filosofie]] verwerf met 'n tesis getiteld ''The Ethics of Reason and the Ethics of Life (Kantian and Nietzschean Ethics)''.<ref>{{cite book |last=Al-Faruqi |first=Isma'il Raji |year=1949 |title=The Ethics of Reason and the Ethics of Life (Kantian and Nietzschean Ethics) |type=Master's thesis |publisher=Indiana University |location=Bloomington}}</ref> In sy meesters tesis het al-Faruqi die etiek van [[Immanuel Kant]] en [[Friedrich Nietzsche]] ondersoek. Hy het dit opgevolg met 'n tweede M.A. in filosofie van [[Harvard Universiteit]] in 1951 en sy Ph.D. met 'n tesis getiteld ''On Justifying the Good'' van Indiana Universiteit in 1952 behaal.<ref>{{cite book |last=Al-Faruqi |first=Isma'il |title=On Justifying the Good |type=PhD thesis |year=1952 |publisher=Indiana University |location=Bloomington}}</ref> In sy doktorale tesis het al-Faruqi aangevoer dat waardes absolute, selfbestaan essensies is wat [[a priori]] deur emosionele intuïsie geken word. Hy het sy teorieë gebaseer op [[Max Scheler]] se gebruik van fenomenologie en [[Nicolai Hartmann]] se studies in etiek.<ref>{{cite book |last=Scheler |first=Max |title=On the Eternal Man |url=https://archive.org/details/oneternalinman0000sche |year=1960 |publisher=SCM Press |location=London |translator=Bernard Noble}}</ref><ref>{{cite book |last=Scheler |first=Max |title=Man's Place in Nature |url=https://archive.org/details/mansplaceinnatur0000sche_l4g0 |year=1961 |publisher=Beacon Press |location=Boston}}</ref> Sy studies het hom tot die gevolgtrekking gelei dat die afwesigheid van 'n transendente basis lei tot morele relativisme, wat hom genoop het om sy Islamitiese erfenis te heroorweeg. Binne ses jaar na sy aankoms in die Verenigde State het hy die behoefte aan 'n deegliker studie van Islam erken, wat hom gelei het om by Egipte se Al-Azhar Universiteit te studeer. Teen die tyd dat hy die Verenigde State verlaat het, het hy nuwe vrae oor morele verpligtinge ontwikkel en gesoek om sy intellektuele strewe met sy Islamitiese identiteit te integreer.<ref>{{cite book |last=Fletcher |first=Charles |title=Muslim-Christian Engagement in the Twentieth Century: The Principles of Inter-faith Dialogue and the Work of Ismail Al-Faruqi |date=2014 |publisher=I.B.Tauris |location=United Kingdom |page=34}}</ref> == Akademiese loopbaan == In 1958 is al-Faruqi 'n besoekende genootskap by die Fakulteit van Godsdienstigheid van [[McGill Universiteit]] aangebied. Hy het in [[Saint-Laurent, Quebec|Ville St. Laurent]] gewoon en by McGill Universiteit se Instituut vir Islamitiese Studies aangesluit op uitnodiging van die stigter daarvan, [[Wilfred Cantwell Smith]]. Van 1958 tot 1961 het hy saam met Smith onderrig gegee en was bekend vir sy dinamiese en oorspronklike benadering tot Islamitiese denke.<ref name="balfour">{{cite news |title=Islamic scholar slain in U.S. was figure in Montreal |last=Balfour |first=Clair |date=July 31, 1986 |work=The Gazette |location=Montreal |url=https://news.google.com/newspapers?nid=1946&dat=19860731&id=sBUyAAAAIBAJ&sjid=DaYFAAAAIBAJ&pg=3896,4415821}}</ref> Gedurende sy tyd daar, het hy Christelike teologie en Judaïsme bestudeer en kennis gemaak met die Pakistanse filosoof [[Fazlur Rahman Malik|Fazlur Rahman]]. In 1961 het Rahman 'n twee-jaar aanstelling vir al-Faruqi by die [[Islamitiese Navorsingsinstituut|Sentraal Instituut vir Islamitiese Navorsing]] in [[Karachi]], [[Pakistan]], gereël om hom bloot te stel aan diverse Moslem-kulture. Al-Faruqi het van 1961 tot 1963 as 'n besoekende professor daar gewerk.<ref>{{cite book |year=2021 |title=Essential Writings: Ismail Al Faruqi |location=Kuala Lumpur |publisher=IBT Books |editor=Imtiyaz Yusuf |page=4}}</ref> In 1964 het al-Faruqi na die Verenigde State teruggekeer en as 'n besoekende professor by die [[Universiteit van Chicago]] se Divinity School en as 'n medeprofessor by [[Syracuse Universiteit]] gedien. In 1968 het hy by [[Temple Universiteit]] aangesluit as 'n professor in godsdiens, waar hy die Islamitiese Studies-program gestig het en die posisie gehou het tot sy dood in 1986.<ref name="flet">{{cite book |last=Fletcher |first=Charles |title=Muslim-Christian Engagement in the Twentieth Century: The Principles of Inter-faith Dialogue and the Work of Ismail Al-Faruqi |date=2014 |publisher=I.B.Tauris |location=United Kingdom}}</ref> Gedurende sy tyd by Temple Universiteit het al-Faruqi baie studente begelei, insluitend sy eerste doktorale student, [[John Esposito]].<ref name="qur">{{cite book |last=Quraishi |first=M. Tariq |title=Ismail al-Faruqi: An Enduring Legacy |date=1986 |publisher=MSA Publications |page=9}}</ref><ref name="jour">{{cite journal |title=Editorial |journal=The American Journal of Islamic Social Sciences |volume=28 |issue=3 |year=2011 |pages=ii-xii}}</ref> In Maart 1977 het al-Faruqi 'n belangrike rol gespeel in die Eerste Wêreldkonferensie oor Moslem Onderwys in [[Mekka]]. Hierdie konferensie het deelnemers soos Muhammad Kamal Hassan, [[Syed Muhammad Naquib al-Attas]], en [[Syed Ali Ashraf]] ingesluit. Die konferensie het die grondslag gelê vir die stigting van Islamitiese universiteite in [[Dhaka]], [[Islamabad]], [[Kuala Lumpur]], [[Kampala]], en [[Niger]]. Al-Faruqi was instrumenteel in die beraadslagings en die ontwikkeling van die aksieplanne van die konferensie.<ref name="jour" /> == Filosofie en denke == === Vroeë denke: Arabisme === Al-Faruqi se vroeë intellektuele fokus was op ''urubah'' (Arabisme). Hy het aangevoer dat ''urubah'' die kernidentiteit en waardestelsel was wat alle Moslems in 'n enkele gemeenskap van gelowiges (''ummah'') verenig het. Al-Faruqi het geglo dat Arabies, as die taal van die Koran, noodsaaklik was vir die volle begrip van die Islamitiese wêreldbeskouing. Hy het beweer dat ''urubah'' onskeibaar was van Moslem-identiteit en beide linguistiese en godsdienstige dimensies omhels het.<ref name="urub">{{cite book |last=Al-Faruqi |first=Isma'il R. |title='Urubah and Religion: An Analysis of the Dominant Ideas of Arabism and of Islam as Its Heights Moment of Consciousness |series=On Arabism |volume=1 |location=Amsterdam |publisher=Djambatan |year=1962}}</ref> Al-Faruqi het ook die konsep van ''tawhid'' (monoteïsme) as 'n sentrale element van Arabiese godsdienstige bewussyn beklemtoon, wat hy in Judaïsme, Christendom en Islam gevind het. Hierdie idee het 'n gedeelde stroom van monoteïstiese oortuigings oor hierdie godsdienste heen uitgelig, gewortel in Arabiese kultuur en taal.<ref name="urub" /> Hy het geglo dat Islam en monoteïsme geskenke van Arabiese bewussyn aan die mensdom was, wat in opposisie tot die rasse-gebaseerde nasionalisme van die moderne era was.<ref name="bakar">{{cite book |last=Bakar |first=Osman |title=The Intellectual Impact of American Muslim Scholars on the Muslim World, with Special Reference to Southeast Asia |editor-last=Strum |editor-first=Philippa |date=2005 |publisher=Woodrow Wilson International Center for Scholars |isbn=1-933549-98-X |pages=96–97}}</ref> Hierdie standpunt is deur sommige geleerdes gekritiseer vir sy waargenome essensialistiese en Arabies-sentriese benadering. Kritici, insluitend nie-Arabiese Moslem-intellektuele, het sy bewering uitgedaag dat Arabies die enigste linguistiese struktuur was wat geskik was vir Islamitiese denke. Al-Faruqi se tyd in Pakistan, waar hy aan diverse Moslem-kulture blootgestel is, het min gedoen om aanvanklik sy Arabies-sentriese sienings te verander.<ref>{{cite book |last=Fletcher |first=Charles D. |title=Muslim-Christian Engagement in the Twentieth Century: The Principles of Interfaith Dialogue and the Work of Isma'il al-Faruqi |location=London |publisher=I.B. Tauris |year=2015 |pages=35–37}}</ref> === Verskuiwing na Islamisme === Al-Faruqi se perspektiewe het aansienlik ontwikkel na sy verhuising na die Verenigde State. Sy betrokkenheid by die Moslem Studentevereniging (MSA) by [[Temple Universiteit]] het hom aan 'n diverse groep Moslem-studente van verskeie kulturele agtergronde blootgestel. Hierdie blootstelling het hom laat heroorweeg oor sy vroeë fokus op Arabisme.<ref>{{cite journal |last=Ba-Yunus |first=Ilyas |title=Al Faruqi and Beyond: Future Directions in Islamization of Knowledge |journal=The American Journal of Islamic Social Sciences |volume=5 |issue=1 |year=1988 |page=14}}</ref> Hy het begin om 'n breër Islamitiese identiteit bo Arabiese nasionalisme te prioritiseer en gesê, "Tot 'n paar maande gelede was ek 'n Palestyn, 'n Arabier en 'n Moslem. Nou is ek 'n Moslem wat toevallig 'n Arabier van Palestina is".<ref>{{cite journal |last=Ba-Yunus |first=Ilyas |title=Al Faruqi and Beyond: Future Directions in Islamization of Knowledge |journal=The American Journal of Islamic Social Sciences |volume=5 |issue=1 |year=1988 |page=14}}</ref> Hy het verder oor sy identiteit nagedink en gesê, "Ek het myself gevra: Wie is ek? 'n Palestyn, 'n filosoof, 'n liberale humanis? My antwoord was: Ek is 'n Moslem".<ref name="qur" /> Hierdie verskuiwing is ook beïnvloed deur sy betrokkenheid in intergeloofsdialoog, waar hy die belangrikheid van 'n verenigde Islamitiese identiteit gesien het om sinvolle gesprekke met nie-Moslems te bevorder. Al-Faruqi se betrokkenheid by die MSA en sy ontmoetings met diverse Moslem-kulture in die Verenigde State het sy breër Islamitiese identiteit verder versterk bo sy vroeëre Arabies-sentriese sienings.<ref>{{cite book |last=Fletcher |first=Charles D. |title=Muslim-Christian Engagement in the Twentieth Century: The Principles of Interfaith Dialogue and the Work of Isma'il al-Faruqi |location=London |publisher=I.B. Tauris |year=2015 |pages=35–37}}</ref> === Meta-godsdiens === Al-Faruqi het gepoog om meta-godsdienstige beginsels op grond van rede te vestig om godsdienste teen universele standaarde eerder as teen mekaar te evalueer. Hierdie ambisieuse onderneming het daarop gemik om gemeenskaplike grond te vind vir begrip en samewerking tussen verskillende godsdienste. Hy het verskeie riglyne vir dialoog voorgestel, insluitend dat alle dialoog aan kritiek onderworpe is, kommunikasie moet gehoorsaam aan die wette van interne en eksterne koherensie, dialoog moet ooreenstem met die werklikheid en vry wees van "kanonieke figurisasies", en 'n fokus op etiese vrae eerder as teologiese geskille.<ref>{{cite book |last=Fletcher |first=Charles D. |title=Muslim-Christian Engagement in the Twentieth Century: The Principles of Interfaith Dialogue and the Work of Isma'il al-Faruqi |location=London |publisher=I.B. Tauris |year=2015 |pages=43–45}}</ref> Al-Faruqi het geglo dat meta-godsdienstige dialoog as 'n middel kon dien om wedersydse begrip en respek tussen verskillende geloofsgemeenskappe te bereik en te help om die gaping wat deur leerstellige verskille geskep is, te oorbrug. Sy fokus op etiek bo teologie was bedoel om meer konstruktiewe en minder strydige intergeloofsverhoudings te fasiliteer.<ref>{{cite book |last=Fletcher |first=Charles D. |title=Muslim-Christian Engagement in the Twentieth Century: The Principles of Interfaith Dialogue and the Work of Isma'il al-Faruqi |location=London |publisher=I.B. Tauris |year=2015 |pages=46–48}}</ref> === Holistiese kennis === Al-Faruqi het aansienlike bydraes gelewer tot die ontwikkeling van die konsep van holistiese kennis en sy bekommernisse oor die sekularisasie van kennis in Moslem-samelewings uitgespreek. Hy het die "malaise van die ummah" bespreek en aangevoer dat afhanklikheid van Westerse sekulêre instrumente en metodes gelei het tot 'n ontkoppeling met die ekologiese en sosiale realiteite van Moslem-nasies, wat dikwels oortredings van Islamitiese etiek oor die hoof gesien het.<ref>{{cite journal |last=Ahsan |first=Muhammad Amimul |title=Islamization of Knowledge: An Agenda for Muslim Intellectuals |journal=Global Journal of Management and Business Research Administration and Management |volume=13 |issue=10 |year=2013}}</ref> Hy het die belangrikheid van die integrasie van Islamitiese beginsels met moderne kennis beklemtoon om hedendaagse uitdagings aan te spreek en die etiese integriteit van die ummah te handhaaf.<ref name="bakar" /> Al-Faruqi se latere intellektuele pogings was gefokus op die Islamisering van kennis. Hy het gepoog om Islamitiese beginsels met kontemporêre akademiese dissiplines te harmoniseer en gepleit vir 'n holistiese integrasie van geloof en rede.<ref>{{cite book |last=Al-Faruqi |first=Isma'il Raji |title=Islamization of Knowledge: General Principles and Work Plan |publisher=IIIT |year=1982}}</ref> Sy werk in hierdie area het uitgeloop op die stigting van die IIIT, wat daarop gemik was om 'n Islamitiese epistemologie en metodologie vir verskeie studierigtings te ontwikkel.<ref>{{cite book |last=Al-Faruqi |first=Isma'il Raji |title=Islamization of Knowledge: General Principles and Work Plan |publisher=IIIT |year=1982}}</ref> Al-Faruqi het die noodsaaklikheid beklemtoon om Islamitiese kennis met moderne wetenskappe te integreer. Hy het geglo in die ontwikkeling van 'n eenvormige Islamitiese kurrikulum wat kontemporêre dissiplines insluit terwyl dit in Islamitiese denke gegrond is.<ref>{{cite journal |last1=Hashim |first1=Rosnani |last2=Rossidy |first2=Imron |title=Islamization of Knowledge: A Comparative Analysis of the Conceptions of Al-Attas and Al-Faruqi |journal=Intellectual Discourse |volume=8 |issue=1 |year=2000 |pages=19–45}}</ref> Sy benadering het 'n sistematiese proses behels om elemente wat onversoenbaar is met Islamitiese beginsels te identifiseer en uit te skakel en Islamitiese waardes in verskeie akademiese dissiplines te integreer.<ref>{{cite journal |last1=Hashim |first1=Rosnani |last2=Rossidy |first2=Imron |title=Islamization of Knowledge: A Comparative Analysis of the Conceptions of Al-Attas and Al-Faruqi |journal=Intellectual Discourse |volume=8 |issue=1 |year=2000 |pages=19–45}}</ref> Met 'n sterk fokus op opvoedkundige hervorming, het al-Faruqi gepleit vir die skepping van omvattende kurrikulums en akademiese instellings wat Islamitiese en moderne wetenskappe kombineer.<ref>{{cite journal |last1=Hashim |first1=Rosnani |last2=Rossidy |first2=Imron |title=Islamization of Knowledge: A Comparative Analysis of the Conceptions of Al-Attas and Al-Faruqi |journal=Intellectual Discourse |volume=8 |issue=1 |year=2000 |pages=19–45}}</ref> Hierdie benadering het ten doel gehad om geleerdes op te lei wat in beide areas vaardig is, wat in staat is om hedendaagse uitdagings vanuit 'n Islamitiese perspektief aan te spreek. Al-Faruqi het ook die belangrikheid van kurrikulumontwikkeling, praktiese strategieë vir implementering, en 'n holistiese benadering tot die hervorming van die hele onderwysstelsel beklemtoon.<ref>{{cite book |last=Fletcher |first=Charles D. |title=Muslim-Christian Engagement in the Twentieth Century: The Principles of Interfaith Dialogue and the Work of Isma'il al-Faruqi |location=London |publisher=I.B. Tauris |year=2015 |pages=151–152}}</ref> === Sienings oor Sionisme === Al-Faruqi was 'n uitgesproke kritikus van [[Sionisme]], en het dit as onversoenbaar met [[Judaïsme]] beskou as gevolg van sy nasionalistiese ideologie.<ref>{{cite book |last=Al-Faruqi |first=Isma'il R. |title=Islam and the Problem of Israel |location=London |publisher=The Islamic Council of Europe |year=1980}}</ref> Hy het aangevoer dat die onregverdighede wat deur Sionisme veroorsaak is, sy ontmanteling vereis. Hy het voorgestel dat voormalige Israeliese Jode wat Sionisme afsweer, as 'n "ummatiese gemeenskap" binne die Moslem-wêreld kon leef, onderworpe aan Joodse wet soos geïnterpreteer deur rabbiniese howe binne 'n Islamitiese raamwerk.<ref>{{cite book |last=Al-Faruqi |first=Isma'il R. |title=Islam and the Problem of Israel |location=London |publisher=The Islamic Council of Europe |year=1980}}</ref> Hierdie standpunt het sy toewyding aan 'n visie van geregtigheid, gewortel in Islamitiese beginsels, beklemtoon.<ref>{{cite book |last=Fletcher |first=Charles D. |title=Muslim-Christian Engagement in the Twentieth Century: The Principles of Interfaith Dialogue and the Work of Isma'il al-Faruqi |location=London |publisher=I.B. Tauris |year=2015 |pages=152}}</ref><ref>Ismail R. al-Faruqi, "Islam and Zionism," in John L. Esposito, ed., Voices of Resurgent Islam ([[New York City|New York]]: [[Oxford University Press]], 1983), 265.</ref> == Geleerde prestasies == In 1980 het al-Faruqi die International Institute of Islamic Thought (IIIT) saam met [[Taha Jabir Alalwani]], [[Abdul Hamid AbuSulayman]], en [[Anwar Ibrahim]] gestig. Al-Faruqi het bydraes gelewer tot Islamitiese studies deur sy uitgebreide geskrifte en betrokkenheid by akademiese en intergeloofsorganisasies. Hy het meer as 100 artikels in wetenskaplike tydskrifte en tydskrifte gepubliseer en 25 boeke geskryf, insluitend ''Christian Ethics: A Historical and Systematic Analysis of Its Dominant Ideas'' (1968), ''Islam and the Problem of Israel'' (1980), en ''Al-Tawhid: Its Implications For Thought And Life'' (1982). Hy was betrokke by die stigting van die Islamic Studies Group van die American Academy of Religion en het tien jaar lank as voorsitter gedien. Boonop het hy posisies beklee soos vise-president van die Inter-Religious Peace Colloquium en president van die American Islamic College in Chicago.<ref name="flet" /> Al-Faruqi het die konsep van ''tawhid'' (monoteïsme) as 'n verenigende beginsel in Islamitiese denke voorgestel en die relevansie daarvan in verskeie aspekte van die lewe, insluitend etiek, politiek, en opvoeding, beklemtoon. Sy "Islamisering van kennis"-inisiatief het ten doel gehad om Islamitiese beginsels met kontemporêre akademiese dissiplines te integreer, wat 'n holistiese integrasie van geloof en rede bevorder.<ref>{{cite book |last=Al-Faruqi |first=Isma'il Raji |title=Islamization of Knowledge: General Principles and Work Plan |publisher=IIIT |year=1982}}</ref> By IIIT het sy werk die skepping van 'n raamwerk vir 'n Islamitiese epistemologie ingesluit, insluitend die ontwikkeling van kurrikulums en navorsingsmetodologieë gebaseer op Islamitiese denke. Hierdie inisiatief het ten doel gehad om die uitdagings wat deur sekularisasie veroorsaak word aan te spreek en met die intellektuele tradisie van Islam in gesprek te tree.<ref>{{cite book |last=Al-Faruqi |first=Isma'il Raji |title=Islam: Source and Purpose of Knowledge: Proceedings and Selected Papers of Second Conference on Islamization of Knowledge |publisher=IIIT |year=1982}}</ref> Volgens Ibrahim Kalin het al-Faruqi se "Islamisering van kennis" hoofsaaklik op die geesteswetenskappe gefokus, met uitsluiting van moderne wetenskaplike kennis, wat gelei het tot 'n sosiologiese fokus in Islamitiese kennis en die sekulariserende impak van moderne wetenskap verwaarloos het.<ref>{{cite book |last=Kalin |first=Ibrahim |title=God, Life and the Cosmos |publisher=Ashgate |year=2002 |pages=60–61 |quote=Ismail al-Faruqi’s work known under the rubric of 'Islamization of knowledge' is a good example of how the idea of method or methodology ('manhaj' and 'manhajiyyah', the Arabic equivalents of method and methodology, which are the most popular words of the proponents of this view) can obscure deeper philosophical issues involved in the current discussions of science. Even though al-Faruqi’s project was proposed to Islamize the existing forms of knowledge imported from the West, his focus was exclusively on the humanities, leaving scientific knowledge virtually untouched. This was probably due to his conviction that the body of knowledge generated by modern natural sciences is neutral and as such requires no special attention. Thus, al-Faruqi’s work and that of IIIT after his death concentrated on the social sciences and education. This had two important consequences. First, al-Faruqi’s important work on Islamization provided his followers with a framework in which knowledge (ilm) came to be equated with social disciplines, thus ending up in a kind of sociologism. The prototype of al-Faruqi’s project is, we may say, the modern social scientist entrusted as arbiter of the traditional Alim. Second, the exclusion of modern scientific knowledge from the scope of Islamization has led to negligent attitudes, to say the least, toward the secularizing effect of the modern scientific worldview. This leaves the Muslim social scientists, the ideal-types of the Islamization program, with no clue as to how to deal with the questions that modern scientific knowledge poses. Furthermore, to take the philosophical foundations of modern, natural sciences for granted is tantamount to reinforcing the dichotomy between the natural and human sciences, a dichotomy whose consequences continue to pose serious challenges to the validity of the forms of knowledge outside the domain of modern physical sciences.}}</ref> Al-Faruqi was ook betrokke by intergeloofsdialoog, wat wedersydse begrip en samewerking tussen verskillende geloofsgemeenskappe bevorder het. Sy pogings was daarop gemik om 'n globale omgewing van vrede en respek te bevorder en die gemeenskaplikhede tussen Islam, Christendom, en Judaïsme te beklemtoon.<ref>{{cite book |last=Yusuf |first=Imtiyaz |title=Islam and Knowledge: Al Faruqi's Concept of Religion in Islamic Thought |year=2012 |publisher=I. B. Tauris |location=London}}</ref> == Hedendaagse relevansie == Al-Faruqi se idees oor die Islamisering van kennis bly steeds invloedryk in kontemporêre Islamitiese denke. Sy klem op die integrasie van Islamitiese beginsels met moderne akademiese dissiplines bly relevant vir geleerdes en opvoeders wat daarop gemik is om geloof en rede te harmoniseer. Sy werk word dikwels aangehaal in akademiese konferensies en publikasies oor Islamitiese denke en opvoeding.<ref>{{cite journal |last=Bakar |first=Osman |title=The Intellectual Impact of American Muslim Scholars on the Muslim World, with Special Reference to Southeast Asia |journal=Muslims in the United States: Identity, Influence, Innovation |editor-last=Strum |editor-first=Philippa |date=2005 |publisher=Woodrow Wilson International Center for Scholars |isbn=1-933549-98-X |pages=96–97}}</ref><ref>{{cite journal |last=Yusof |first=Norazmi |title=Revisiting al-Faruqi's Islamization of Knowledge in the Context of Modern Islamic Thought |journal=International Journal of Islamic Thought |volume=7 |issue=1 |year=2015 |pages=49–57|doi=10.24035/ijit.07.2015.005 }}</ref><ref>{{cite journal |last=Shaikh |first=Saulat |title=Ismail al-Faruqi's Concept of the Islamization of Knowledge |journal=Journal of Islamic Studies |volume=15 |issue=3 |year=2015 |pages=49–57}}</ref> Al-Faruqi se bydraes tot intergeloofsdialoog word ook wyd erken. Sy pogings om wedersydse begrip en samewerking tussen verskillende geloofsgemeenskappe te bevorder, is in verskeie wetenskaplike werke opgemerk. Sy benadering tot intergeloofsdialoog, wat die gemeenskaplikhede tussen Islam, Christendom, en Judaïsme beklemtoon, word beskou as 'n belangrike bydrae tot die bevordering van 'n globale omgewing van vrede en respek.<ref>{{cite journal |last=Khan |first=Rahim |title=Al-Faruqi's Interfaith Dialogue and Its Contemporary Significance |journal=Journal of Islamic Studies |volume=15 |issue=3 |year=2018 |pages=209–223}}</ref><ref>{{cite journal |last=Zain |first=Nurul |title=The Role of Ismail al-Faruqi in Interfaith Dialogue |journal=Global Journal of Management and Business Research Administration and Management |volume=13 |issue=10 |year=2013 |pages=10–18}}</ref> Sy bydraes tot die Moslem-gemeenskap in Montreal en sy invloed op Islamitiese geleerdheid is postuum erken.<ref name="balfour" /> == Dood == In Mei 1986 is al-Faruqi en sy vrou in hul huis in Wyncote, Pennsylvania vermoor deur Joseph Louis Young, ook bekend as Yusuf Ali. Young het die misdaad bely, is ter dood veroordeel en het in die tronk aan natuurlike oorsake gesterf in 1996.<ref>{{Cite web|url=https://www.nytimes.com/1987/01/18/us/black-muslim-charges-in-slaying-of-islamic-scholar-and-his-wife.html|title=Black Muslim Charged in Slaying of Islamic Scholar and His Wife|date=January 18, 1987|website=[[The New York Times]]}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://articles.mcall.com/1987-07-08/news/2595065_1_confession-young-knife|title=Confession Details Stalking, Slaying Of Islamic Scholars|last=O'Bryan|first=Ruth|date=July 8, 1987|website=The Morning Call|access-date=May 13, 2018|archive-date=July 2, 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180702011159/http://articles.mcall.com/1987-07-08/news/2595065_1_confession-young-knife|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://pointdebasculecanada.ca/inside-the-capitol-joseph-louis-young-dies-of-natural-causes-on-death-row/|title=Inside the Capitol (Joseph Louis Young dies of natural causes on death row)|last=Bell|first=Adam|date=March 11, 1996|website=The Patriot News|access-date=21 Julie 2024|archive-date=22 Oktober 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191022182222/https://pointdebasculecanada.ca/inside-the-capitol-joseph-louis-young-dies-of-natural-causes-on-death-row/|url-status=dead}}</ref> Die aanval het ook hul dogter, Anmar al-Zein, ernstig beseer, maar sy het oorleef na uitgebreide mediese behandeling. Verskeie teorieë is voorgestel oor die motiewe agter die moorde, insluitend 'n mislukte inbraak en polities gemotiveerde sluipmoord.<ref>{{cite web|url=https://www.wrmea.org/1986-november/focus-on-arabs-and-islam.html|title=Focus on Arabs and Islam|last=Toth|first=Anthony B.|date=November 1986|website=[[Washington Report on Middle East Affairs]]}}</ref><ref name="flet" /><ref>{{cite news |title=Assassination motive behind al-Faruqi killings |url=https://news.google.com/newspapers?nid=1309&dat=19860820&id=MNRHAAAAIBAJ&sjid=vo4DAAAAIBAJ&pg=5815,1095948 |work=New Straits Times |date=August 20, 1986 |location=Kuala Lumpur, Malaysia |access-date=June 22, 2024}}</ref><ref>{{cite news |title=Zionist backlash against Arab intellectuals |url=https://news.google.com/newspapers?nid=1309&dat=19860821&id=MdRHAAAAIBAJ&sjid=vo4DAAAAIBAJ&pg=6800,1300812 |work=New Straits Times |date=August 21, 1986 |location=Kuala Lumpur, Malaysia |access-date=June 22, 2024}}</ref> ==Verwysings== {{Verwysings|2}} {{Normdata}} [[Kategorie:Filosowe in die 20ste eeu]] [[Kategorie:Geboortes in 1921]] [[Kategorie:Sterftes in 1986]] ni7ql0c6wae2snvzsanhv33tkol8ag1 0 419520 2974537 2965944 2026-10-01T15:51:52Z Oesjaar 7467 /* Bibliografie */ Sintaksfout 2974537 wikitext text/x-wiki Die '''Rapportryers''' is ‘n kultuurvereniging vir Afrikanermans. ==Doel== Die organisasie op Christelik-nasionale grondslag strewe na die beskerming en behoud van die Afrikaanse taal, kultuur, leefwyse en die bevordering van samehorigheid onder die volksgenote. Veral word gestry vir wat eie is aan die Afrikaner in die tyd van toenemende verstedeliking en oorheersing van die Anglo-Amerikaanse kultuur. ==Naam en stigting== Die woord rapportryer verwys terug na die draers van boodskappe (dus rapporte) in oorlogstyd. In 1949 met die inwyding van die [[Voortrekkermonument]] het perderuiters boodskappe van gelukwense vanuit die uithoeke van die land na [[Pretoria]] gebring. Na hierdie ruiters is ook as rapportryers verwys. Vroeg in die 1950’s is ‘n herontmoeting van hierdie ruiters gehou en word die eerste klub, deur hulle ‘n korps genoem, gestig. Dit is spoedig opgevolg deur ander soortgelyke klubs. In Augustus 1960 is ‘n Federasie van Rapportryerskorpse gevorm en is al die klubs saamgesnoer onder die slagspreuk “Draers van die boodskap”. ==Klubs== Op sy hoogtepunt teen 1980 was daar ‘n 530 korpse in Suid- en [[Suidwes-Afrika]]. ‘n Veertigtal jaar later het dit afgeneem tot ‘n 30. Lidmaatskap geskied op uitnodiging en is beperk tot blanke, Christelike Afrikaanssprekende mans van ongeveer 35 jaar en ouer. Daar bestaan egter ‘n soortgelyke beweging vir jonger simpatisante. ==Werksaamhede== Om die doelstellings te bereik reël die korpse volksfeeste, musiekaande, boekbesprekings, jeugleierskursusse, debatskompetisies en kinderkunsuitstallings. Oudhede word versamel en monumente onderhou, ouetehuise en kinderhuise word bygestaan. Klubvergaderings word dikwels toegespreek deur politici en ander meningsvormers. ==Bibliografie== *rapportryers.org.za *Venter, E.A.: 400 leiers in Suid-Afrika oor vier eeue. Beskouinge oor vierhonderd leiersfigure in Suid-Afrika sedert die grondlegging. [[Potchefstroom]]: privaat uitgawe, 1980. {{ISBN|0-620-03622-2}} [[Kategorie:Suid-Afrikaanse organisasies]] 71bjkzztmqj4ldchs6l0mumae91rojl 0 423534 2974531 2974489 2026-10-01T15:32:46Z Jcb 223 2974531 wikitext text/x-wiki {{Weesbladsy}} '''Gemengde leer''' is 'n benadering tot onderwys waar [[opvoedkundige tegnologie]], onderrighulpbronne en geleenthede vir interaksie aanlyn is, en toepaslik gekombineer word met persoonlike kontak wat in 'n plek-gebaseerde klaskamer gefasiliteer word.<ref>{{Cite web |title=OOP, GEMENGDE EN BETROKKE LEER AAN DIE UNIVERSITEIT VAN DIE VRYSTAAT |url=https://www.ufs.ac.za/docs/default-source/almal-dokumente/oopleer-en-gemengdeleer-terme-121-afr.pdf?sfvrsn=0 |language=af}}</ref> == Terminologie == Die terme '''“vermengde leer”''', '''“hibriede leer”''', '''“tegnologie-gemedieerde onderrig”''',[14] '''“webverrykte onderrig”''' en '''“gemengde-modus-onderrig”''' word dikwels '''uitruilbaar in navorsingsliteratuur gebruik'''. Die term “vermengde leer” was aanvanklik vaag en het ’n wye verskeidenheid tegnologieë en pedagogiese metodes in verskillende kombinasies omvat (waarvan sommige glad nie van tegnologie gebruik gemaak het nie). In 2006 het die term meer konkreet geword met die publikasie van die eerste Handbook of Blended Learning deur Bonk en Graham. Graham het die omvang en dubbelsinnigheid van die term se definisie bevraagteken en “vermengde leerstelsels” gedefinieer as leerstelsels wat “aangesig-tot-aangesig-onderrig met rekenaargemedieerde onderrig kombineer” == Terminologie == == Terminologie == Die terme '''“vermengde leer”''', '''“hibriede leer”''', '''“tegnologie-gemedieerde onderrig”''',[14] '''“webverrykte onderrig”''' en '''“gemengde-modus-onderrig”''' word dikwels '''uitruilbaar in navorsingsliteratuur gebruik'''. == Terminologie == Die terme '''“vermengde leer”''', '''“hibriede leer”''', '''“tegnologie-gemedieerde onderrig”''',[14] '''“webverrykte onderrig”''' en '''“gemengde-modus-onderrig”''' word dikwels '''uitruilbaar in navorsingsliteratuur gebruik'''. == Voordele == Daar word berig dat vermengde onderrig doeltreffender is as onderrig wat uitsluitlik aangesig tot aangesig of uitsluitlik aanlyn plaasvind.<ref>{{cite web|url=https://blog.moodlearning.com/top-5-benefits-of-a-blended-learning-platform/|title=Top 5 Benefits of a Blended Learning Platform|date=February 5, 2015|access-date=July 4, 2015}} {{Dooie skakel|date=Oktober 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Vermengde leermetodes kan ook tot hoë vlakke van leerderprestasie lei en doeltreffender wees as aangesig-tot-aangesig-leer.<ref>{{Cite journal |last=Saritepeci |first=Mustafa |display-authors=etal |date=2015 |title=The effect of blended learning environments on student motivation and student engagement: A study on social studies course. |journal=Education and Science}}</ref> Deur ’n kombinasie van digitale onderrig en individuele aangesig-tot-aangesig-interaksie te gebruik, kan leerders selfstandig met nuwe konsepte werk. Dit stel onderwysers in staat om deur die klas te beweeg en individuele leerders wat persoonlike aandag en ondersteuning benodig, by te staan.“In plaas daarvan om onderrig op die laagste gemeenskaplike vlak aan te pas – soos dikwels in ’n fisiese klaskamer gebeur – kan onderwysers nou hul onderrig meer doelgerig aanpas om alle leerders te help om hul volle potensiaal te bereik.”<ref>{{Cite web|url=https://aristeksystems.com/blog/hybrid-learning-model/#advantages|title=The Ultimate Guide To Hybrid Learning Model|accessdate=March 29, 2022}}</ref> Voorstanders van vermengde leer voer aan dat die integrasie van “asinchroniese internetkommunikasietegnologie” in hoëronderwyskursusse daartoe bydra om “’n gelyktydige onafhanklike en samewerkende leerervaring te fasiliteer”.<ref>{{cite journal |last1=Garrison |first1=D. R. |last2=Kanuka |first2=H. |year=2004 |title=Blended learning: Uncovering its transformative potential in higher education |journal=The Internet and Higher Education |volume=7 |issue=2 |pages=95–105 |doi=10.1016/j.iheduc.2004.02.001 |s2cid=13325999}}</ref> Hierdie integrasie lewer ’n belangrike bydrae tot leerdertevredenheid en -sukses in sulke kursusse. Daar is bevind dat die gebruik van inligtings- en kommunikasietegnologieë (IKT) leerders se houdings teenoor leer kan verbeter.<ref>{{cite encyclopedia|author=Alexander, S.|chapter=Flexible Learning in Higher Education|editor=Penelope Peterson|editor2=Eva Baker|editor3=Barry McGaws|encyclopedia=International Encyclopedia of Education|edition=Third|publisher=Elsevier|location=Oxford|year=2010|pages=441–447|isbn=9780080448947|doi=10.1016/B978-0-08-044894-7.00868-X}}</ref> Deur inligtingstegnologie by klasprojekte te integreer, het kommunikasie tussen dosente en deeltydse studente verbeter, en kon studente hul begrip van kursusmateriaal beter evalueer deur die gebruik van “rekenaargebaseerde kwalitatiewe en kwantitatiewe assesseringsmodules”.<ref>{{cite book |author=Alexander, S. |title=An Evaluation of Information Technology Projects for University Learning |author2=McKenzie, J. |publisher=Committee for University Teaching and Staff Development and the Department of Employment, Education, Training and Youth Affairs |year=1998 |location=Canberra, Australia |name-list-style=amp}}</ref> Vermengde leer het ook die potensiaal om onderwyskoste te verminder, hoewel sommige die opvatting betwis dat vermengde leer vanselfsprekend goedkoper is as onderrig in ’n fisiese klaskamer.<ref>{{Cite web|url=http://www.conferenceboard.ca/e-library/abstract.aspx?did=7778|title=The E-Learning Edge: Improving Access With OntarioLearn|website=www.conferenceboard.ca|archive-url=https://web.archive.org/web/20160310011847/http://www.conferenceboard.ca/e-library/abstract.aspx?did=7778|archive-date=March 10, 2016|access-date=March 9, 2016|url-status=dead}}</ref> Vermengde leer kan koste verlaag deur klaskamers na die aanlynomgewing te verskuif en duur handboeke in wese te vervang met elektroniese toestelle wat studente dikwels self klas toe bring. E-handboeke, wat digitaal verkry kan word, kan ook help om uitgawes aan handboeke te verminder. Voorstanders van vermengde leer beskou die moontlikheid van dataversameling en die aanpassing van onderrig en assessering as twee van die belangrikste voordele van hierdie benadering.<ref>{{cite journal |last1=Harel Caperton |first1=Idit |year=2012 |title=Learning to Make Games for Impact |journal=The Journal of Media Literacy |volume=59 |issue=1 |pages=28–38}}</ref> Vermengde leer sluit dikwels sagteware in wat outomaties studentedata versamel en akademiese vordering meet, en sodoende gedetailleerde inligting oor studente aan onderwysers, studente en ouers verskaf. Toetse word dikwels outomaties nagesien, wat onmiddellike terugvoer moontlik maak. Studente se aanmeldings en die tyd wat hulle aan hul werk bestee, word ook gemonitor om aanspreeklikheid te verseker. Skole met programme vir vermengde leer kan ook kies om hulpbronne te herverdeel om studente se akademiese prestasie te verbeter.<ref>{{cite journal |last1=Jacob |first1=Anna M |year=2011 |title=Benefits and Barriers to the Hybridization of Schools |url=http://www.jeppa.org/wp-content/uploads/2011/11/November20115.pdf |url-status=dead |journal=Journal of Education Policy, Planning and Administration |volume=1 |issue=1 |pages=61–82 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130927230512/http://www.jeppa.org/wp-content/uploads/2011/11/November20115.pdf |archive-date=September 27, 2013}}</ref> Studente met besondere talente of belangstellings wat buite die beskikbare kurrikula val, gebruik onderwystegnologie om hul vaardighede verder te ontwikkel of om beperkings wat met hul graadvlak verband hou, te oorskry.<ref name="kqed">{{cite web|url=http://ww2.kqed.org/mindshift/2014/05/21/for-frustrated-gifted-kids-a-world-of-online-opportunities/|title=For Frustrated Gifted Kids, A World of Online Opportunities|author=Ingfei Chen|date=May 21, 2014|work=KQED|access-date=May 24, 2014}}</ref> ’n Klaskameromgewing wat vermengde leer insluit, vereis vanselfsprekend dat leerders ’n groter mate van selfstandigheid, selfregulering en onafhanklikheid toon om suksesvol te wees.<ref name="kqed" /> Indien onderwysers ’n vorm van aanvanklike programoriëntering aanbied voordat vermengde leerstrategieë ingestel word, kan dit studente beter voorberei om die verskillende komponente met selfvertroue te gebruik en ’n sterker gevoel van onafhanklikheid te ontwikkel.[2] Hierdie virtuele leeromgewing help om dosente en studente met mekaar te verbind sonder dat hulle fisies op dieselfde plek teenwoordig hoef te wees, en skep sodoende ’n soort “virtuele kafee”. Baie skole gebruik hierdie aanlynhulpmiddel vir aanlynklasse, klaswerk, vraag-en-antwoord-forums en ander skoolverwante aktiwiteite.<ref>{{cite journal |author1=Peter Bradford |author2=Margaret Porciello |author3=Nancy Balkon |author4=Debra Backus |year=2007 |title=The Blackboard Learning System: The be All and End All in Educational Instruction? |url=http://uupinfo.org/research/working/bradford.pdf |url-status=dead |journal=The Journal of Educational Technology Systems |volume=35 |issue=3 |pages=301–314 |doi=10.2190/X137-X73L-5261-5656 |s2cid=62186614 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180219212711/http://uupinfo.org/research/working/bradford.pdf |archive-date=February 19, 2018 |access-date=October 23, 2013}}</ref> Vermengde leer het positiewe resultate binne die aanlyngemeenskap opgelewer. Hierdie resultate is vergelyk met dié van Alcoholics Anonymous (Anonieme Alkoholiste) en Weight Watchers, en soortgelyke uitkomste is waargeneem.<ref>{{cite journal |author1=Aleksej Heinze |author2=Chris Procter |name-list-style=amp |year=2006 |title=Online Communication and Information Technology Education |url=http://jite.org/documents/Vol5/v5p235-249Heinze156.pdf |journal=Journal of Information Technology Education |volume=5}}</ref> The advantages of blended learning are dependent on the quality of the programs being implemented. Some indicators of excellent blended learning programs are "facilitating student learning, communicating ideas effectively, demonstrating an interest in learning, organizing effectively, showing respect for students, and assessing progress fairly".<ref>{{Cite book |author=Hartman, J. |title=Preparing the academy of today for the learner of tomorrow |author2=Moskal, P. |author3=Dziuban, C |year=2005 |name-list-style=amp}}</ref><ref>{{cite web|url=https://ibimapublishing.com/articles/JELHE/2019/121518/|title=Does Blended Learning Enhance Student Engagement? Evidence from Higher Education|author=Sahni, J.|date=2019|publisher=IBIMA Publishing|language=en-US|doi=10.5171/2019.121518|access-date=2022-03-24}}</ref><ref>{{cite web|url=https://barkstech.com/blogs/news/using-kids-headphones-for-schools-to-enhance-collaborative-learning?srsltid=AfmBOorhQA-GUqOrifS_HMLM-nqBHI696kaSi3cawjiOfjnMh9wPVBu3|title=Using Kids Headphones for Schools to Enhance Collaborative Learning}}</ref> Vermengde leer<ref>{{cite web|url=https://formation-professionnelle.lemonde.fr/recherche/formation-professionnelle-blended-learning|title=Les formations en Blended Learning - Trouvez la formation idéale !|website=formation-professionnelle.lemonde.fr|access-date=2018-10-04}}</ref> is ’n praktyk wat toenemend veld wen onder groot ondernemings<ref>{{cite web|url=https://www2.deloitte.com/content/dam/Deloitte/lu/Documents/risk/lu-blended-learning-combining-digital-classroom-training.pdf|title=Blended Learning: Combining digital and classroom training|website=deloitte.com|language=en}}</ref> in verskeie opleidingsvelde. == Verwysings == {{verwysings}} {{saadjie}} {{Normdata}} [[Kategorie:Opvoedkunde]] bddset0m4s0ib1rfvacc3aoqersphq8 0 426225 2974569 2964890 2026-10-01T17:30:40Z Jcb 223 2974569 wikitext text/x-wiki {{Weesbladsy}} [[Lêer:BWV_232_Et_incarnatus.jpg|duimnael|Bach se 1748–1749 outograafpartituur van die "Et incarnatus est", die 13de beweging van sy Mis in B-mineur<ref>[https://www.bach-digital.de/receive/BachDigitalSource_Source_00001048?lang=en D-B Mus.ms. Bach P 180]. ''Bach Digital''. Leipzig: Bach Archive; et al. 2020-01-13.</ref>]] Die '''Mis in B-mineur''' ({{Lang-de|h-Moll-Messe}}), [[Bach-Werke-Verzeichnis|BWV]] 232, is 'n uitgebreide toonsetting van die [[Mis (musiek)|orde van die mis]] deur [[Johann Sebastian Bach]]. Die komposisie is in 1749 voltooi, die jaar voor die komponis se dood, en was tot 'n groot mate gebaseer op vroeëre werk, soos 'n Sanctus wat Bach wat in 1724 gekomponeer het. Gedeeltes wat spesifiek gekomponeer is om die Mis in die laat 1740's te voltooi, sluit die "Et incarnatus est"-deel van die Credo in. Soos die gebruik van die tyd was, is dié mis in die formaat van 'n [[Mis (musiek)|Napolitaanse mis]]: Dit bestaan uit 'n opeenvolging van koorbewegings met 'n breë orkesbegeleiding, en seksies waarin 'n kleiner groep intrumentensembles een of meer solosangers begelei. Van die meer ongewone kenmerke van die komposisie is die skaal daarvan: 'n totale uitvoeringstyd van ongeveer twee uur<ref name="Arkiv">[http://www.arkivmusic.com/classical/Drilldown?name_id1=527&name_role1=1&genre=93&bcorder=19&comp_id=311 Johann Sebastian Bach: Mass in B minor, BWV 232]{{Dooie skakel|date=Maart 2025|bot=InternetArchiveBot|fix-attempted=yes}} by [[ArkivMusic]]-webtuiste.</ref> en 'n besetting twee SATB-koor en -sangers, asook 'n orkes met 'n uitgebreide [[Blaasinstrument|blaserseksie]], strykers en [[Basso continuo|continuo]]. Die toonsoort daarvan, B-mineur, is nogal uitsonderlik vir 'n komposisie met natuurtrompette in&nbsp;D, hoewel baie meer seksies van die werk in D eerder as in B-mineur is.<ref>Stockigt, J.B. 2013. Bach's Missa BWV 232I in the context of Catholic Mass settings in Dresden, 1729–1733. In Tomita, Y., Leaver, R. & Smaczny, J. (reds.). ''[https://books.google.co.za/books?id=ZbT1AAAAQBAJ&redir_esc=y Exploring Bach's B-minor Mass]''. Cambridge University Press, bl. 39–53.</ref> Nog meer uitsonderlik is dat Bach – 'n [[Lutheranisme|Lutheraan]] – die komposisie as 'n ''missa tota'' getoonset het. In Bach se tyd het 'n mis wat vir Lutherse dienste saamgestel is gewoonlik net uit 'n Kyrie en Gloria bestaan. Bach het vyf sulke Kyrie-Gloria-misse gekomponeer voordat hy die Mis in B-mineur voltooi het: die Kyrie–Gloria-misse (BWV&nbsp;233–236), wat in die laat 1730's gekomponeer is; en die mis vir die Dresden-hof, wat uiteindelik die eerste deel van sy enigste ''missa tota'' sou word, in 1733. Die mis is waarskynlik nooit in sy geheel in Bach se leeftyd uitgevoer nie. Die vroegste gedokumenteerde volledige uitvoering het eers in 1859 plaasgevind.<ref>{{Cite web|url=http://www.stlsymphony.org/calendar/view.aspx?id=3023|title=Bach Mass in B minor|publisher=STL Symphony|archive-url=https://web.archive.org/web/20120423133403/http://www.stlsymphony.org/calendar/view.aspx?id=3023|archive-date=2012-04-23|access-date=2012-05-27}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.coasttocoasttickets.com/concerts/massinbminor_tickets.shtml|title=Mass in B Minor Tickets&nbsp;– Mass in B Minor Concert Tour Schedule&nbsp;– Mass in B Minor Ticket Broker|date=2009-05-26|publisher=Coasttocoasttickets.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20050908042043/http://www.coasttocoasttickets.com/concerts/massinbminor_tickets.shtml|archive-date=2005-09-08|access-date=2012-05-27}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.classictic.com/en/Bach-Mass-in-B-minor/20212/143124|title=Bach: Mass in B minor, Rome|publisher=Classictic.com|location=it|access-date=2012-05-27}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.cityrecitalhall.com/events/id/1213/Bach-s-Mass-in-B-Minor/|title=Bach's Mass in B Minor » St James' Church|publisher=Cityrecitalhall.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20120320221344/http://www.cityrecitalhall.com/events/id/1213/Bach-s-Mass-in-B-Minor/|archive-date=2012-03-20|access-date=2012-05-27}}</ref> Met 'n legio opnames van die werk, is dit een van Bach se gewildste vokale werke.<ref name="Arkiv"/> In 2015 is Bach se persoonlike handgeskrewe manuskrip van die mis, wat deur die [[Staatsbibliothek zu Berlin|Berlynse Staatsbiblioteek]] bewaar word, in die [[Unesco|UNESCO]] se Memory of the World-register ingesluit,<ref name="unesco">{{Cite web|url=https://en.unesco.org/memoryoftheworld/registry/351|title=Autograph of h-Moll-Messe (Mass in B minor) by Johann Sebastian Bach|date=2015|website=UNESCO|access-date=22 January 2022}}</ref> 'n projek om kultureel beduidende dokumente en manuskripte te beskerm en te bewaar. == Agtergrond en konteks == Op 1 Februarie 1733 het [[August II van Pole|Augustus II]] die Sterke, koning van Pole, groothertog van Litaue en [[Keurvorstedom Sakse|keurvors van Sakse]] gesterf. Vyf maande van rou het hierop gevolg, waartydens alle openbare musiekuitvoerings vernied is. Bach het die geleentheid gebruik om 'n mis (BWV 232a) – 'n gedeelte van die liturgie wat in Latyn gesing is en deel was van die liturgie van sowel die Lutherse as Rooms-Katolieke rites – gekomponeer. Sy doel was om die werk aan die nuwe keurvors, Augustus III, op te dra, wat 'n bekeerling tot Katolisisme was. Hy het hiermee sy hoop geplaas op die pos van hofkomponis van die Saksiese keurvors. Ná voltooiing daarvan het Bach Augustus III in Dresden besoek en 'n afskrif van die Kyrie–Gloria-mis (BWV 232 I – vroeë weergawe) aan die koning oorhandig, tesame met 'n versoekskrif (gedateer 27 Julie 1733) om 'n hoftitel te kry; in die meegaande inskrywing op die omslag van die mis kla Bach dat hy op "onskuldige wyse een of ander onreg" in [[Leipzig]] aangedoen is.<ref>'n Engelse vertaling van die brief word weergegee in: David, H.T. & Mendel, A. 1945. ''The Bach reader: A life of Johann Sebastian Bach in letters and documents''. W. W. Norton, bl. 128. (Ook in: David, H.T. & Mendel, A, revised by Wolff, C. 1988. ''The new Bach Reader: A life of Johann Sebastian Bach in letters and documents'', W.W. Norton, bl. 158.)</ref> Die versoekskrif het nie tot onmiddellike sukses gelei nie, maar Bach se wens is uiteindelik toegestaan toe hy in 1736 as hofkomponis vir Augustus III aangestel is.<ref name="Rathey">Rathey, M. 2016. ''Bach's major vocal works. Music, drama, liturgy.'' New Haven: [[Yale University Press]].</ref> In die laaste jare van sy lewe het Bach die mis ontwikkel tot 'n volledige toonsetting van die Latynse orde van die mis. Dit is egter onbekend wat hierdie kreatiewe poging aangespoor het. Wolfgang Osthoff en ander geleerdes postuleer dat Bach die voltooide Mis in B-mineur gekomponeer het vir uitvoering tydens die inwyding van die nuwe Hofkerk in [[Dresden]], 'n Katolieke katedraal wat aan die Heilige Drie-eenheid gewy is. Bouwerk aan dié katedraal het in 1738 begin, maar eers in 1751 voltooi. Bach se dood in Julie 1750 het verhoed dat sy mis vir gebruik by die inwyding ingedien kon word. Pleks daarvan is Johann Adolph Hasse se Mis in D-mineur uitgevoer, 'n werk wat baie ooreenkomste toon met Bach se mis – die Credo-bewegings in albei werke bevat byvoorbeeld [[Gregoriaanse gelyksang|gelyksang]] oor 'n lopende baslyn.<ref>Stauffer G.B. 1997. ''Bach: The Mass in B Minor''. Schirmer Books, bl. 258–59.</ref> In 2013 het Michael Maul navorsing gepubliseer wat die moontlikheid voorstel dat Bach dit eerder gekomponeer het vir uitvoering in [[Wene]] se [[Sint Stefanus-katedraal]] (Rooms-Katoliek) op [[Cecilia (heilige)|Sint Cecilia-dag]] in 1749, as gevolg van sy verbintenis met graaf Johann Adam von Questenberg.<ref>Maul, M. 2013. 'The Great Catholic Mass': Bach, Count Questenberg and the Musicalische Congregation in Vienna," In: Tomita, Y., Leaver, R.A. & Smaczny, J. ''Exploring Bach's B-minor Mass.'' Cambridge: Cambridge University Press.</ref> Ander verduidelikings is minder gebeurtenisspesifiek en fokus op Bach se belangstelling in "ensiklopediese" projekte (soos ''Die kuns van die fuga'', BWV 1080), wat 'n wye verskeidenheid van style ten toon stel, asook Bach se begeerte om van sy beste vokale musiek in 'n formaat te bewaar wat 'n wyer potensiële toekomstige gebruik sou hê as die kerkkantate waaruit dit ontstaan het (sien "Bewegings en hul oorsprong" hieronder).<ref name="Rathey">Rathey, M. 2016. ''Bach's major vocal works. Music, drama, liturgy.'' New Haven: [[Yale University Press]].</ref> == Chronologie == [[Lêer:Bwv232-credo.jpg|duimnael| Die eerste bladsy uit die outograafpartituur van die ''[[Geloofsbelydenis van Nicea|Symbolum Nicenum]]'', wat met die [[Gregoriaanse gelyksang|Gregoriaanse lied]] ''Credo'' in die tenoorparty begin]] Die chronologie van die Mis in B-mineur trek uitgebreide wetenskaplike aandag. Onlangse literatuur stel die volgende chronologie voor: * In 1724 het Bach 'n Sanctus vir ses vokale partye gekomponeer vir gebruik tydens die Kersdagdiens. Bach het dit hersien toe hy dit vir die Mis in B-Mineur heraangewend het. Hy het onder meer die aanvanklike metrum daarvan van 2/2 na 4/4 verander, en sy vokale besetting van SSSATB na SSAATB.<ref>Wolff, C. 2000. ''Bach: The learned musician''. W.W. Norton, bl. 265.</ref> * Soos hierbo genoem, het Bach in 1733 die ''Missa'' (Kyrie en Gloria) saamgestel gedurende die vyf maande lange rouperiode ná die dood van keurvors Augustus II op 1 Februarie, en voor 27 Julie, toe Bach die Missa (as 'n stel instrumentale en stempartye) aan die opvolger, Augustus III van Pole, oorhandig het. Dit is moontlik dat die Kyrie as roumusiek vir Augustus II bedoel was, en die Gloria as viering van die troonbestyging van Augustus III. * In die middel-1740's (c. 1743–46)<ref name="Peter Williams 2007, pp. 259">Williams, P. 2007. ''J.S. Bach: A life in music.'' Cambridge: Cambridge University Press, bl. 259.</ref> het Bach al drie bewegings uit die Gloria heraangewend vir 'n kantate vir Kersdag ([[Gloria in excelsis Deo, BWV 191|''Gloria in excelsis Deo'', BWV 191]]) met geringe veranderinge aan musiek en teks. Gregory Butler voer aan dat Bach by dieselfde diens (Butler identifiseer die jaar as 1745, toe die Vrede van Dresden gevier is) ook die 1724-Sanctus gebruik het,<ref name="Gregory Butler 1992 pp. 65">Butler, G. 1992. Johann Sebastian Bachs Gloria in excelsis Deo BWV 191: Musik für ein Leipziger Dankfest. In ''Bach Jahrbuch'' 78: 65–71.</ref> en dat hierdie hergebruk van die 1733-Missa die komponis tot verdere ontwikkeling aangespoor het. * In die "laaste drie of so jaar" van sy lewe<ref name="Peter Williams 2007, pp. 259" /> het Bach die Credo (Symbolum Nicenum of [[Geloofsbelydenis van Nicea|Niceense Geloofsbelydenis]]) en die res van die werk gekomponeer of saamgestel; baie geleerdes, insluitend Christoph Wolff, glo dat hy dit in 1748–49 gedoen het. Dié datering word deels weerspieël in die bevindinge van Yoshitake Kobayashi, wat aanvoer dat die Credo in Augustus tot Oktober 1748 gekomponeer is, gebaseer op Bach se toenemend stywer en moeisamer handskrif.<ref>Kobayahsi, Y. 1988. Zur Chronologie der Spätwerke Johann Sebastian Bachs, Kompositions- und Auffuhrungstätigket vom 1736–50. In ''[[Bach-Jahrbuch]]'' 74: 7–72.</ref> Wolff voer onder meer aan dat die "Et incarnatus est"-gedeelte Bach se laaste betekenisvolle komposisie was.<ref name="Christoph Wolff p. 332">Wolff, C. 1991. ''Bach: Essays on his Life and Music.'' Boston: Harvard University Press, bl. 332.</ref> Hoewel die woorde aanvanklik in die voorafgaande duet ingesluit was, het Bach besluit om dit as 'n aparte beweging vir koor te toonset, wat die woorde meer beklemtoning gee en die simmetrie van die Credo verbeter. John Butt voer aan dat 'n definitiewe finale datum van 25 Augustus 1749 gegee kan word, gebaseer op die feit dat [[Carl Philipp Emanuel Bach|CPE Bach]] op dié datum 'n toonsetting van die Magnificat voltooi het met 'n "Amen"-koor wat "duidelike ooreenkomste" met die "Gratias"-gedeelte van die ''Missa'' en die "Et expecto" uit die Credo toon.<ref>Butt, J. 1991. ''Bach: Mass in B Minor'' (Cambridge Music Handbooks). Cambridge: Cambridge University Press, bl. 20–21.</ref> CPE Bach het later geskryf dat hy dié Magnificat (Wq 215) in 1749 in Leipzig uitgevoer het tydens 'n Mariafees, toe sy pa (dus JS Bach) nog geleef het.<ref>"an einem Marienfeste ... noch zu den Lebzeiten des nunmehro seligen Herrn Vaters." ''Bach-Dokumente'' III, bl. 703.</ref> == Titel == Bach het geen titel aan die Mis in B-mineur gegee nie. Pleks daarvan het hy die 1748–49-manuskrip in vier dele georganiseer, elk met 'n ander titel: * 1. Missa: die Kyrie en Gloria * 2. [[Geloofsbelydenis van Nicea|Symbolum Nicenum]]: die Credo * 3. [[Sanktus|Sanctus]]: die Sanctus * 4. Osanna | Benedictus | [[Agnus Dei]] et | Dona nobis pacem: die res. John Butt skryf dat dit lyk asof die formaat doelbewus ontwerp is sodat elkeen van die vier dele afsonderlik gebruik kan word.<ref>Butt, J. 1999. Mass in B Minor. In Boyd, M & Butt, J. (reds.). ''Oxford composer companions: J. S. Bach.'' Oxford: Oxford University Press, bl. 284.</ref> Aan die ander kant is die dele in die manuskrip genommer van 1 tot 4, en Bach se gewone slotformule (SDG, [[Soli Deo gloria|Soli Deo Gloria]]) word eers aan die einde van die ''Dona nobis pacem'' aangetref. Verder skryf Butt: Die merkwaardigste omtrent die algehele vorm van die Mis in B-mineur is dat Bach daarin geslaag het om 'n samehangende volgorde van bewegings uit diverse materiaal te vorm.<ref>Sien Butt 1999, bl. 286.</ref> Butt<ref name="John Butt 1991, pp. 92">Sien Butt 1991, bl. 92–101.</ref> en George Stauffer<ref>Sien Stauffer 1997, bl. 250–255.</ref> gee besonderhede oor die wyses waarop Bach algehele musikale eenheid aan die werk gegee het. Die eerste oorkoepeldende titel wat aan die werk gegee is, het voorgekom in die 1790-boedelopgawe van CPE Bach (pas oorlede), wat die partituur geërf het. Hierin word dit "Die Grosse Catholische Messe" (die "Groot Katolieke mis") genoem. Dit word ook só genoem in die boedel van CPE Bach se laaste erfgenaam in 1805. Stauffer<ref>Sien Stauffer 1997, bl. 210.</ref> voer aan dat dié bynaam dus 'n mondelinge tradisie binne die Bach-familie kon weerspieël. Die eerste publikasie van die Kyrie en Gloria – in 1833 deur die Switserse versamelaar Hans Georg Nägeli met Simrock – verwys daarna as "Messe" (dus ''mis'').<ref name="Rathey">Rathey, M. 2016. ''Bach's major vocal works. Music, drama, liturgy.'' New Haven: [[Yale University Press]].</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.zb.uzh.ch/ausstellungen/exponat/006071/|title=Bach: h-Moll-Messe I|publisher=Zentralbibliothek Zürich}}</ref> Laastens het Nageli en Simrock met die eerste publikasie van die volledige werk in 1845 die werk onder die titel ''Hohe Messe in h-mol'' (Afrikaans: ''hoogmis in B-mineur'') uitgegee''.''<ref>{{Cite web|url=http://www.artfact.com/auction-lot/bach,-johann-sebastian.-3-c-buujhcs55e|title=Bach, Johann Sebastain|website=Invaluable.com}}</ref> Die woorddeel "hoog", só voer Butt aan, is sterk beïnvloed deur die monumentale impak van Beethoven se ''[[Mis in D-majeur, op. 106 (Missa solemnis) (Beethoven)|Missa solemnis]].''<ref name="John Butt 1991, pp. 92">Sien Butt 1991, bl. 92–101.</ref> Dié naam het nie baie lank in gebruk gebly nie, hoewel die frase, "in B-mineur" bly voortbestaan het. Dié frase is egter in sekere opsigte misleidend: Slegs vyf van die werk se 27 bewegings is in B-mineur, terwyl 12 – insluitend die finale dele van elk van die vier hoofafdelings – in D-majeur (die verwante majeur van B-mineur) is. Die openings-Kyrie is egter in B-mineur, met die Christe eleison in D-majeur, en die tweede Kyrie in F-kruis-mineur – dus, soos Butt uitwys, skets hierdie tonaliteite 'n B-mineurakkoord.<ref>Sien Butt 1999, bl. 287.</ref> == Orkestrasie == Die stuk is georkestreer vir twee [[Fluit|fluite]], twee amorhobo's (verdubbel as dit gewone [[Hobo|hobo's]] is), twee [[Fagot|fagotte]], een natuurhoring (in D), drie natuurtrompette (in D), [[Keteltrom|keteltromme]], [[Viool|viole]] I en II, [[Altviool|altviole]] en [[basso continuo]] (tjello's, basse, fagotte, orrel en klavesimbel). 'n Derde hobo word vir die Sanctus benodig. == Uitvoeringsgeskiedenis == === In Bach se leeftyd === Bach het die Sanctus in sy eerste weergawe tydens die 1724-Kersdiens in Leipzig gebruik en dit in die mid-1740's weer vir Kersdienste heraangewend.<ref name="Gregory Butler 1992 pp. 65">Butler, G. 1992. Johann Sebastian Bachs Gloria in excelsis Deo BWV 191: Musik für ein Leipziger Dankfest. In ''Bach Jahrbuch'' 78: 65–71.</ref> Geleerdes is dit nie eens of hy die 1733-''Missa'' ooit uitgevoer het nie. Arnold Schering het in 1936 beweer dat dit op 26 April 1733 in Leipzig uitgevoer is toe Augustus III van Pole dié dorp besoek het, maar hedendaagse geleerdes verwerp sy argument om verskeie redes: # Die voorgestelde datum het tydens 'n amptelike tydperk van rou geval, toe konsertmusiek in Saksiese kerke verbied is.<ref>Stauffer, G.F. 2003. ''Bach, the Mass in B Minor: The great Catholic Mass.'' New Haven: Yale University Press, bl. 34.</ref> # Die bestaande dele (waarop Schering sy hipotese gebaseer het) is geskryf op 'n papier wat slegs in dokumente in Dresden gevind is, en is dus waarskynlik in Dresden gekopieer toe Bach in Julie daarheen gegaan het.<ref name="s34">Sien Stauffer 1997, bl. 34.</ref> # Die kopiïste was nie Bach se gewone kopiïste nie, maar Bach en nabyefamilielede wat saam met hom na Dresden gereis het: sy vrou Anna Magdalena, en seuns [[Wilhelm Friedemann Bach|Wilhelm Friedemann]] en [[Carl Philipp Emanuel Bach|Carl Philipp Emanuel]]. Dit blyk ook dat die Bach-gesin 'n kopiïs in Dresden in diens geneem het om hulle by te staan.<ref name="s34" /><ref>Sien Butt 1991, bl. 10–11.</ref> Geleerdes verskil egter oor of die ''Missa'' wel in Julie in Dresden uitgevoer is. Christoph Wolff voer aan dat dit op 26 Julie 1733 in die Sophienkirche in Dresden uitgevoer is, waar Wilhelm Friedemann Bach sedert Junie orrelis was.<ref>Sien Wolff 2000, bl. 268–270.</ref> Wolff baseer sy bevinding op die bestaande Dresden-uitvoeringspartye en deur die inskripsie op die titelomhulsel wat die volgende dag aan die keurvors oorhandig is. Hans-Joachim Schulze voer dié argument deur te wys op die gebruik van die verlede tyd in die omhulsel se inskripsie: "Aan sy koninklike majesteit is die nederige toewyding van die skrywer JS Bach met die ingeslote Missa getoon ..."<ref>Die Afrikaanse vertaling is gebaseer op Butt (1991, bl. 11–12) se vertaling van: "Gegen /S..Koniglichen Hoheit und/ ChurFurstlichen Durchlaucht zu/ Sachssen/ besizgte mit inliegener/ Missa ... Seine unterthanigste Devotion der Autor J. S. Bach".</ref> Joshua Rifkin verwerp egter die argument en wys daarop dat die verledetydbewoording tipies was van die formele aanspreekvorm wat dikwels nie met uitvoering verband gehou het nie.<ref>Sien nota 44 van: Rifkin, J. 1982. The B-minor Mass and its Performance (notas op plaatomslag). S. Bach: Mass in B Minor, Bach Ensemble, Nonesuch Records 79036. </ref> Peter Williams het opgemerk dat daar geen rekord is van musici wat vir so 'n geleentheid saamgestel is nie, en dat Wilhelm Friedmann Bach in Augustus 1731 berig het dat die Sophienkirche-orrel erg vals was." <ref>Peter Williams, ''J.S. Bach: A Life in Music'', Cambridge University Press, 2007, pp. 219–20, {{ISBN|978-0-521-87074-0}}</ref> Daar is egter bewyse van 'n [[Orrel|orrelvoordrag]] deur Bach by die Sophienkirche op 14 September 1731, en dat Wilhelm Friedemann Bach eers op 23 Junie 1733 as orrelis vir die kerk gekies is. Hy sou weer op 1 Desember 1736 'n twee uur lange orreluitvoering indie Frauenkirche in Dresden uitvoer om die nuwe Gottfried Silbermann-orrel in te wy. Geleerdes stem saam dat geen ander openbare uitvoerings in Bach se leeftyd plaasgevind het nie, hoewel Butt die moontlikheid opper dat daar dalk laat in Bach se lewe 'n privaat uitvoering of deurlees van die Credo (Symbolum Nicenum) was.<ref>Sien Butt 1991, bl. 20–21.</ref> === Later in die 18de eeu === Die eerste openbare uitvoering van die Symbolum Nicenum-gedeelte (onder die titel "Credo of Niceense Geloofsbelydenis") het 36 jaar ná Bach se dood in die lente van 1786 plaasgevind. Dit is gelei deur sy seun Carl Philipp Emanuel Bach tydens 'n fondskonsert vir die Mediese Instituut vir die Armes in [[Hamburg]].<ref>Sien Stauffer 1997, bl. 182–83.</ref> Een van Bach se bewonderaars, [[Joseph Haydn]], het 'n kopie van dié werk besit, asook van [[Das wohltemperierte Klavier]]. === 19de eeu === George Stauffer<ref>Sien Stauffer 1997, bl. 187–98.</ref> voer aan dat die tweede gedokumenteerde opvoering (weliswaar nie in die openbaar nie) in die negentiende eeu plaasgevind het toe Carl Friedrich Zelter – 'n sleutelfiguur in die 19de-eeuse Bach-herlewing – die Berlynse Sangakademie gelei het in deurlees van die "Groot mis" in 1811, wat slegs die Kyrie ingesluit het. In 1813 het hy die deurlees van die hele werk gelei. Die eerste openbare uitvoering in die 19de eeu – hoewel slegs die Credo-gedeelte – het in Maart 1828 in Frankfurt plaasgevind, met meer as 200 musici en verskeie instrumentale toevoegings. In dieselfde jaar in Berlyn het Gaspare Spontini die Credo-gedeelte gelei en 15 nuwe koordele en talle instrumente bygevoeg. 'n Aantal uitvoerings van gedeeltes van die Mis het in die volgende dekades in Europa plaasgevind, maar die eerste gestaafde openbare uitvoering van die Mis in sy geheel het in 1859 in Leipzig plaasgevind, met Karl Riedel en die Riedel-Verein. Die eerste uitvoering van die Mis in die VK het in 1876 in St James's Hall, Londen, gelei deur The Bach Choir, wat pas deur die dirigent Otto Goldschmidt vir hierdie doel gestig is. === 20ste eeu === Die Bethlehemse Bach-koor het die Amerikaanse première van die volledige Mis op 27 Maart 1900 in Bethlehem (Pennsilvanië) uitgevoer, alhoewel daar bewyse is dat dele van die Mis reeds in 1870 in die Verenigde State uitgevoer is.<ref>Sien Butt 1991, bl. 31.</ref> Reeds vroeg in die 20ste eeu het outeurs soos [[Albert Schweitzer]], Arnold Schering en Frederick Smend 'n pleidooi vir kleiner uitvoeringskragte gelewer, en eksperimente met (relatief) kleiner groepe het in die laat 1920's begin.<ref>Sien Stauffer 1997, bl. 198–203.</ref> Die eerste volledige opname van die werk is in 1929 gemaak, met 'n groot koor en die Londense Simfonieorkes gelei deur [[Albert Coates]].<ref>{{Cite web|url=http://www.bach-cantatas.com/Articles/MBM-TNT.htm|title=Mass in B Minor, BWV 232 (by Teri Noel Towe)}}</ref> In 2022 lys 'n databasis meer as 350 opnames met verskeie verskillende tipes kragte en uitvoeringstyle.<ref name="Y1900">Anoniem. 2025. ''[https://www.bach-cantatas.com/Vocal/BWV232.htm Mass in B minor BWV 232].'' Besoek op 17 Maart 2025..</ref> Die werk het 'n sentrale rol gespeel in die sogenaamde historiese-uitvoeringsbeweging: [[Nikolaus Harnoncourt]] was verantwoordelik vir die eerste opname met periode-instrumente in 1968 – sy tweede Bach-kooropname. Joshua Rifkin se eerste opname met die een-stem-per-deel- vokale besetting wat hy voorstel, is in 1982 gemaak<ref>Nonesuch 79036-2, 1982</ref><ref>東賢太郎. 2019. J.S.Bach "Mass in B Minor", BWV 232 - Joshua Rifkin. [YouTube-video]. Beskikbaar by https://www.google.com/search?q=joshua+rifkin+bach+mass+in+b+minor&oq=joshua+rifkin+bach+mass+in+b+minor&gs_lcrp=EgZjaHJvbWUyBggAEEUYOTIKCAEQABiABBiiBDIKCAIQABiABBiiBNIBCDcwOTJqMGoxqAIAsAIA&sourceid=chrome&ie=UTF-8#fpstate=ive&vld=cid:e8acafe8,vid:CAkwhPEatVc,st:0. Geraadpleeg op 30 September 2024.</ref> en het in 1983 'n Gramophone-toekenning gewen. == Belangrikheid == Die Mis in B-mineur word allerweë beskou as een van die grootste prestasies in [[Klassieke musiek|Europese kunsmusiek]]. Alberto Basso som die werk soos volg op (vrye vertaling):<blockquote>Die Mis in B-mineur is die wyding van 'n hele lewe: Hoewel dit in 1733 vir "diplomatieke" redes begin is, is dit eers voltooi in die laaste jare van Bach se lewe, toe hy reeds blind was. Hierdie monumentale werk is 'n samevatting van elke stilistiese en tegniese bydrae wat die kantor van Leipzig tot musiek gemaak het. Maar dit is ook die verstommendste geestelike ontmoeting tussen die wêrelde van Katolieke verheerliking en die Lutherse kruiskultus.<ref>"The 'Great Mass' in B minor" in die meegaande boekie by die opname deur [[Philippe Herreweghe]] en die Collegium Vocale Gent, uitgegee deur Harmonia Mundi, HML5901614.15, in 1999.</ref></blockquote>Akademici het voorgestel dat die Mis in B-mineur tot dieselfde kategorie as ''Die kuns van die fuga'' hoort, naamlik 'n samevatting van Bach se diepgaande, lewenslange betrokkenheid by musiektradisie – in hierdie geval koortoonsettings en teologie. Die Bach-geleerde Christoph Wolff beskryf die Mis as 'n samevatting van Bach se komposisies vir die stem, nie net weens die verskeidenheid van style, komposisietegnieke en reeks sonoriteite wat hy toepas nie, maar ook weens die hoë gehalte daarvan. Hy meen dat dié magtige toonsetting Bach se musikale en artistieke geloofsbelydenis vir die nageslag bewaar.<ref>Wolff, C. 2000. ''Johann Sebastian Bach: The Learned Musician.'' W. W. Norton & Company, bl. 441–42.</ref> Die Mis is in die 19de eeu deur die redakteur Hans Georg Nägeli beskryf as "die aankondiging van die grootste musiekwerk van alle tye en alle volke" (Duits: "Ankündigung des größten musikalischen Kunstwerkes aller Zeiten und Völker").<ref>Rathey, M. 2003. ''Johann Sebastian Bach's Mass in B Minor: The Greatest Artwork of All Times and All People.'' The Tangeman Lecture [http://ism.yale.edu/sites/default/files/files/Johann%20Sebastian%20Bach.pdf delivered] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140715154931/http://ism.yale.edu/sites/default/files/files/Johann%20Sebastian%20Bach.pdf |date=15 Julie 2014 }} April 18, 2003.</ref> Ten spyte daarvan dat dit selde uitgevoer is, is die Mis deur sommige van Bach se belangrikste opvolgers hoog geag: Teen die begin van die 19de eeu het Forkel en [[Joseph Haydn|Haydn]] kopieë daarvan besit.<ref>John Butt [http://www.aam.co.uk/features/9709.htm ''Mass in B Minor—Bach's only complete setting of the latin ordinary of the Mass''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070927200131/http://www.aam.co.uk/features/9709.htm|date=2007-09-27}}</ref> == Outograafpartiture en uitgawes == Twee outograafbronne bestaan: die dele vir die Kyrie- en Gloria-afdelings wat Bach in 1733 in Dresden gelaat het, en die partituur van die volledige werk wat Bach in 1748–50 saamgestel het en wat later deur CPE Bach geërf is (die outograafpartituur is as faksimilee gepubliseer met die outograafpartituur in die [[Staatsbibliothek zu Berlin|Berlynse Staatsbiblioteek]] as bron daarvan).<ref>Staatsbiblioteek Berlyn. S.d. [https://www.omifacsimiles.com/brochures/bach_bminor.html Johann Sebastian Bach Messe in h-Moll BWV 232 / Mass in B Minor]. Geraadpleeg op 20 Februarie 2025. </ref> Vir die openbare uitvoering van die Symbolum Nicenum in 1786 het CPE Bach egter – soos wat dit die tipiese praktyk in die era was – byvoegings tot die outograafpartituur vir die uitvoering gemaak. Dit het 'n 28-maat-inleiding behels, en hy het die tóé uitgediende hobo d'amore met nuwer instrumente (klarinette, hobo's of viole) vervang en selfs ander veranderinge aan instrumentasie aangebring. CPE Bach het ook sy eie oplossings gegee vir die paar gedeeltes wat byna onleesbaar was weens sy vader se onduidelike handskrif aan die einde van sy lewe.<ref>Sien Stauffer 1997, bl. 183–85.</ref><ref>Sien Butt 1991, bl. 26.</ref> Om hierdie en ander redes stel die Mis in B-mineur 'n aansienlike uitdaging aan voornemende redakteurs. Daar bestaan uiteenlopende variasies in verskillende uitgawes, selfs kritiese oerteksuitgawes. Die Bach Gesellschaft-uitgawe, geredigeer deur Julius Rietz, is in 1856 gepubliseer op grond van verskeie bronne, maar sonder direkte toegang tot die outograafpartituur. Toe daar later egter toegang verkry is, was die teksprobleme in die Rietz-uitgawe egter só duidelik dat die genootskap die volgende jaar 'n hersiene uitgawe gepubliseer het. Die 1857-uitgawe is vir die volgende eeu as standaard gebruik, maar daar is later bevind dat dié uitgawe selfs méér foute as die 1856-weergawe bevat het weens die onopsetlike inkorporering van CPE Bach se veranderinge in die outograafpartituur.<ref>Sien Butt 1991, bl. 30–31.</ref> Dieselfde het met die 1954-uitgawe deur Friedrich Smend vir die Neue Bach-Ausgabe gebeur: Beduidende foute het binne vyf jaar ná publikasie na vore gekom.<ref>Dadelsen, G von. 1959. ''Friedrich Smends Ausgabe der h-moll-Messe von J.S. Bach'' [in Duits]. Vol. 12. Die Musikforschung, bl. 315–34</ref> In sy 1997-uitgawe van die Mis wat in 1997 deur CF Peters uitgegee is,<ref>Wolff, C. 1997. ''Johann Sebastian Bach, Messe in h-Moll BWV 232. Neue Ausgabe''. C. F. Peters: Frankfurt. </ref> maak Christoph Wolff gebruik van twee kopieë van die 1748–50 manuskrip wat gemaak is voor CPE Bach se geknoeiery om Bach se oorspronklike bedoelings te probeer rekonstrueer. Hy poog om besonderhede oor uitvoeringskonvensies te herwin deur alle beskikbare bronne te gebruik, byvoorbeeld kantatebewegings wat Bach vir die Mis herverwerk het.<ref>Sien Stauffer 1997, bl. 268.</ref> Rifkin het in sy uitgawe, wat in 2006 deur Breitkopf & Härtel gepubliseer is,<ref>{{Cite web|url=http://www.breitkopf.com/inventory/werk/8492?sr.komponistId=42&sr.epochen=&was=2%2C1&sr.query=rifkin&sr.besetzungen=|title=Breitkopf & Härtel – Bach, Johann Sebastian (1685–1750): Messe h-moll BWV 232|language=de|archive-url=https://web.archive.org/web/20140104130948/http://www.breitkopf.com/inventory/werk/8492?sr.komponistId=42&sr.epochen=&was=2%2C1&sr.query=rifkin&sr.besetzungen=|archive-date=4 January 2014|access-date=20 Februarie 2025}}</ref> ook gepoog om die CPE Bach-wysigings te verwyder, maar verskil van Wolff deur aan te voer dat die 1748–50 werk volgens John Butt wesenlik 'n ander entiteit van die 1733-Missa is, en dat 'n kombinsie van die "beste" interpretasies van beide nie regtig ooreenkoms met Bach se finale (en bykans voltooide) konsep van die werk toon nie.<ref>{{Cite web|url=http://www.linnrecords.com/recording-j-s-bach-mass-in-b-minor-breitkopf-hartel-edition-edited-by-j-rifkin-2006.aspx|title=notes to the recording of the B minor Mass by the Dunedin Consort, Linn CDK 354|last=John Butt|access-date=18 May 2013|archive-date=24 Maart 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130324070704/http://www.linnrecords.com/recording-j-s-bach-mass-in-b-minor-breitkopf-hartel-edition-edited-by-j-rifkin-2006.aspx|url-status=dead}}</ref> Rifkin se uitgawe poog om by hierdie finale weergawe te hou. Uwe Wolf het met sy uitgawe, wat in 2010 deur Bärenreiter gepubliseer, op x-straalspektrograaftegnologie gebruik gemaak om JS Bach se handskrif te onderskei van die byvoegings wat deur CPE Bach en ander gemaak is.<ref>Johann Sebastian Bach, Messe in h-Moll BWV 232, Neue Bach Ausgabe rev (NBA rev), Bärenreiter: 2010.</ref><ref>Wolf, U. 2013. ''Many problems, various solutions: editing Bach's B-Minor Mass''. In: Tomita, Y., Leaver, R.A. & Smaczny J. (reds.) Exploring Bach's B-Minor Mass. Cambridge: Cambridge University Press.</ref> Ulrich Leisinger se uitgawe, wat in 2014 deur Carus gepubliseer is, aanvaar sommige van CPE Bach se hersienings en gebruik die 1733 Dresden-dele as die primêre bron vir die Kyrie en Gloria.<ref>Leisinger, E. (red.). 2013. ''Messe in h-Moll BWV 232''. Stuttgart: Carus.</ref> <ref>Tomita, Y. 2015. Review of Leisinger edition. ''[https://www.academia.edu/25837043/_review_Ulrich_LEISINGER_ED_Bach_Messe_in_h_Moll_BWV_232_Stuttgart_Carus_2014_312_pp_1_DVD_ROM_ISMN_9790007142599_199?auto=download Bach Bibliography, Online Book Reviews and Previews].'' </ref> == Bewegings en die oorsprong daarvan == Die werk bestaan uit 27 gedeeltes. Tempo, metriese inligting en geparodieerde kantatebronne kom uit Christoph Wolff se 1997- kritiese oerteksuitgawe, en uit George Stauffer se ''Bach: The Mass in B Minor''.<ref>Sien Stauffer 1997, bl. 294.</ref> behalwe waar anders vermeld. Met verwysing na navorsing wat tot 1997 gepubliseer is, meen Staufer dat spesifieke modelle of fragmente vir elf van die werk se sewe-en-twintig bewegings vasgestel kan word, en dat "twee ander bewegings ["Domine Deus" en "Et resurrexit"] heel waarskynlik van bronne afgelei is wat nou verlore is.<ref>Sien Stauffer 1997, bl. 48–49.</ref> Maar Stauffer voeg by dat daar ongetwyfeld veel meer geparodieerde gedeeltes is. Uitsonderings is die vier openingsmate van die eerste Kyrie,<ref name="b44">Sien Butt 1991, bl. 44.</ref> asook die "Et incarnatus est" en die "Confiteor".<ref name="b56">Sien Butt 1991, bl. 56.</ref> Butt wys daarop dat parodiëring (om bestaande vokale musiek by 'n nuwe teks aan te pas) eers in latere musikale estetika as in Bach se leeftyd in 'n ongunstige lig beskou is. In Bach se tyd was dit bykans onvermydelik was.<ref>Sien Butt 1991, bl. 42.</ref> Hy merk verder op dat Bach ongetwyfeld probeer het om bewegings wat hy klaarblyklik as van sy beste vokale werke beskou het – en wat oorspronklik vir spesifieke geleenthede en vir belangrike Sondae in die kerkkalender uitgevoer is – binne die meer duursame konteks van die Latynse orde van die mis te bewaar.<ref>Butt, J. 1999. Mass in B Minor. In Boyd, M. & Butt J. (reds.). ''Oxford composer companions: J. S. Bach.'' Oxford: Oxford University Press, bl. 285.</ref> Besonderhede van die geparodieerde bewegings en hul bronne word hieronder gegee. === I. Kyrie en Gloria (die sogenaamde "Missa") === ==== "Kyrie eleison" (1ste keer) ==== :: Dit is getoonset vir 'n vyfstemmige koor (sopraan I & II, alt, tenoor en bas) in B-mineur, gemerk ''Adagio'' (in die koorinleiding van die eerste vier mate) en dan ''Largo'' in die hoofafdeling met 'n 4/4-tydmaat. Joshua Rifkin voer aan dat – buiten die eerste vier mate – die beweging op 'n vorige weergawe in C-mineur gebaseer is, aangesien ondersoek na outograafbronne 'n aantal oënskynlike transposisiefoute openbaar.<ref name="rifkin">Rifkin, J. 1982. The B-minor Mass and its Performance (notas op plaatomslag). S. Bach: Mass in B Minor, Bach Ensemble, Nonesuch Records 79036.</ref> John Butt stem saam dat dit blyk dat verskeie bewegings – soos baie ander met geen bekende modelle – van 'n vorige weergawe gekopieer is.<ref>Sien Butt 1999, bl. 285.</ref> Butt opper die moontlikheid dat die eerste vier mates oorspronklik slegs vir instrumente geskryf is,<ref name="b44" /> maar Gergely Fazekas voer aan, gebaseer op manuskrip, historiese konteks en musikale struktuur, dat Bach die huidige inleiding vir die oorspronklike C-mineurweergawe in 'n eenvoudiger vorm gekomponeer het, maar die interne tekstuur vir die 1733 digter gemaak het.<ref>Fazekas, G. 2017. [http://bachnetwork.co.uk/ub12/ub12-fazekas.pdf Formal deviations in the first Kyrie of the B minor mass]. ''Understanding Bach'' 12: 22–36.</ref> ==== "Christe eleison" ==== :: Dit is 'n duet (sopraan I en II) in [[D-majeur]] met vioolobligate vir viole en geen tempo-aanduiding in die outograafpartituur. Dit is in 4/4-tydmaat. ==== "Kyrie eleison" (2de keer) ==== :: Dit is geset vir vierstemmige koor (sopraan, alt, tenoor en bas) in F-kruis-mineur, gemerk ''alla breve'', en (in die 1748–50 partituur) ''stromenti in unisono''. Die tydmaat in die outograafpartituur is 2/4. George Stauffer wys daarop<ref>Sien Stauffer 1997, bl. 49.</ref> dat die vierstemmige koor op 'n model dui wat buite die konteks van 'n vyfstemmige Mis bedink is. Let op die nege (trinitariese, 3 × 3) bewegings wat met 'n grootliks simmetriese struktuur volg, waarvan die ''Domine Deus'' in die middel is. ==== "Gloria in excelsis Deo" ==== :: Dit is geset vir vyfstemmige koor (sopraan I en II, alt, tenoor en bas) in [[D-majeur]], gemerk ''Vivace'' in die eerste viool- en tjellopartye in die 1733-uitgawe, en 3/8-tyd. In die middel-1740's het Bach dit as die openingskoor van sy kantate [[Gloria in excelsis Deo, BWV 191|''Gloria in excelsis Deo'', BWV 191]] gebruik. ==== "Et in terra pax" ==== :: Dit is geset vir vyfstemmige koor (sopraan I en II, alt, tenoor en bas) in [[D-majeur]], met geen tempo-aanduiding in die outograafpartituur nie. Dit is in 4/4-tyd, en in die outograafpartituur skei geen dubbelmaatlyn dit van die voorafgaande Gloria-gedeelte nie. Bach het ook dié gedeelte in die openingskoor van BWV 191 hergebruik. ==== "Laudamus te" ==== :: Dit is 'n aria vir sopraan II in A-majeur met obbligaatviool, maar geen tempo-aanduiding in die outograafpartituur nie. Dit is in 4/4-tydmaat. William H. Scheide voer aan dat Bach hierdie beweging gebaseer het op die openingsaria van 'n verlore bruilofkantate wat hy getoonset het (en waarvan ons nou nog net die teks het), [[Lys van komposisies van Johann Sebastian Bach|''Sein Segen fliesst daher wie ein Strom'', BWV Anh.]] [[Lys van komposisies van Johann Sebastian Bach|I 14]].<ref name="scheide">Scheide, W.H. 2007. BWV Anh. I 14: A source for parodied arias in the B-Minor Mass? In Butler, G.G., Stauffer, G.B. & Dalton Gree, M. (reds.). ''About Bach.'' Illinois: University of Illinois Press, bl. 69–77.</ref> ==== "Gratias agimus tibi" ==== :: Dit is vir vierstemmige koor (sopraan, alt, tenoor en bas) in [[D-majeur]], gemerk ''alla breve'' in 2/4-tydmaat. Die musiek is ’n herbewerking van die tweede beweging van Bach se 1731 Ratswechsel-kantate (inwyding van die dorpsraad) kantate [[Wir danken dir, Gott, wir danken dir, BWV 29|''Wir danken dir, Gott, wir danken dir'', BWV 29]], waarin die tydmaataanduiding die nommer 2 is met ’n skuinsstreep daardeur. (Stauffer voeg ook by dat albei 'n vroeër gemeenskaplike bron kan hê.) ==== "Domine Deus" ==== :: Dit is 'n duet vir sopraan I en tenoor in G-majeur met fluit[[obligaat]] en gedempte strykers (con sordino). Daar is geen tempoaanduiding in die outograafpartituur nie; wel 'n tydmaat van 4/4. Die musiek verskyn as 'n duet in BWV 191. :: In die 1733-dele dui Bach 'n Lombardiese ritme aan in die gebinde tweenootfigure in die fluitparty; hy dui dit egter nie in die finale partituur of in BWV 191 aan nie. Stauffer<ref>Sien Stauffer 1997, bl. 246.</ref> wys daarop dat hierdie ritme in 1733 in Dresden gewild was. Dit is moontlik dat Bach in die 1733-dele bygevoeg het om die smaak aan die Dresdense hof te komplimenteer, maar dat hy dit nie meer in die 1740's wou gebruik nie, óf dat hy dit steeds verkies het, maar dit nie meer nodig gevind het om dit só aan te dui nie. ==== "Qui tollis peccata mundi" ==== :: Dit is geset vir vierstemmige koor (sopraan II, alt, tenoor en bas) in B-mineur, gemerk ''Adagio'' in die twee viool 1-party van 1733, en ''Lento'' in die tjello-, continuo- en alt-party van 1733. Dit is in 3/4-tydmaat, en in die outograafpartituur skei geen dubbelmaatlyn dit van die voorafgaande beweging nie. Die koornommer is ’n verwerking van die eerste helfte van die openingsbeweging van die 1723-kantate [[Schauet doch und sehet, ob irgend ein Schmerz sei, BWV 46|''Schauet doch und sehet, ob irgend ein Schmerz sei'', BWV 46]]. ==== "Qui sedes ad dexteram Patris" ==== :: Dié aria vir alt is in B-mineur met amorhobo-obligaat. Daar is geen tempo-aanduiding in die outograafpartituur nie, maar wel 'n 6/8-tydmaat. ==== "Quoniam tu solus sanctus" ==== :: Dit is 'n aria vir bas in D-majeur met obbligaatdele vir solojaghoring (corno da caccia en twee fagotte. DIe tydmaataanduiding is 3/4, maar daar is geen tempo-aanduiding in die outograafpartituur nie. :: Stauffer merk op dat die ongewone besetting toon dat Bach spesifiek die getalsterkte van die Dresden-orkes in ag geneem het: Hoewel Bach geen musiek vir twee obbligaatfagotte in sy Leipzig-kantate geskryf het nie, was sulke besettings algemeen vir werke wat ander komponiste in Dresden gekomponeer het, wat volgens Stauffer met soveel as vyf fagotspelers gespog het.<ref>Sien Stauffer 1997, bl. 90.</ref> Dresden was juis bekend as 'n sentrum vir horingspel. Peter Damm voer aan dat Bach die horingsolo spesifiek geskryf het vir die Dresdense horingsolis Johann Adam Schindler, wat Bach byna seker in 1731 in Dresden gehoor het.<ref>Damm, P. 1984. Zur Ausfuhrung des 'Corne da Caccia' im Quoniam der Missa h-Moll von J. S. Bach. ''Bach Jahrbuch'' 70: 91–105.</ref> :: Oor verlore oorspronklike bronne sê Stauffer dat 'n aantal navorsers en outeurs die skoon voorkoms van die "Quoniam tu solus" en die fyn gedetailleerde uitvoeringsinstruksies in die outograafpartituur beskou as tekens dat hierdie beweging ook 'n parodie is.<ref name="Stauffer, p. 95">Sien Stauffer 1997, bl. 95.</ref> Klaus Hafner <ref name="a">Hafner, K. 1977. Uber die Herkunft von zwei Satzen der h-Moll-Messe. ''Bach-Jahrbuch'' 63: 55–74.</ref> voer aan dat die fagotpartye in die oorspronklike weergawe vir hobo geskryf is, en dat 'n trompet in die oorspronklike weergawe die solo-instrument was, nie die horing nie. John Butt stem saam, en voeg as bewys by dat Bach oorspronklik albei fagotdele met die verkeerde sleutels noteer het, wat albei 'n omvang van 'n oktaaf hoër as die finale weergawe aandui. Hy het dié fout reggestel en meen dat dat die hobo-partye byna seker met 'n trompet eerder as horing gespeel wou wees.<ref>Sien Butt 1991, bl. 49.</ref> William H. Scheide het in detail aangevoer dat dit 'n parodie is op die derde beweging van die verlore bruilofkantate ''Sein Segen fliesst daher wie ein Strom'', BWV Anh. I 14.<ref name="scheide" /> Stauffer noem egter die moontlikheid dat dit nuwe musiek kon wees.<ref name="Stauffer, p. 92">Sien Stauffer 1997, bl. 92.</ref> ==== "Cum Sancto Spiritu" ==== :: Dit is geset vrir vyfstemmige koor (sopraan I en II, alt, tenoor en bas) in [[D-majeur]], gemerk ''Vivace'' en in 3/4-tydmaat. :: Bach het die musiek in gewysigde vorm hergebruik as die slotkoor van BWV 191. Wat die oorsprong betref, voer Donald Francis Tovey aan dat dit gebaseer is op 'n verlore koorbeweging waaruit Bach die openingsinstrumentale ritornello verwyder. Tovey se woorde was: "I am as sure as I can be of anything."<ref>Tovey, D.F. 1935–1939. ''Essays in musical analysis.'' Volume 5''.'' Oxford: Oxford University Press, bl. 34–35.</ref> Hafner stem saam, en het soos Tovey 'n rekonstruksie van die verlore ritornello aangebied; hy wys hy ook op notasiefoute (weereens wat sleutels betref) wat daarop dui dat die verlore oorspronklike werk vir vier partye geskryf was, en dat Bach die sopraan II-reël bygevoeg het toe hy die oorspronklikeas die ''Cum Sancto Spiritu-''koorgedeelte verwerk hetis. Rifkin voer aan dat die netjiese handskrif in die instrumentale dele van die eindpartituur daarop dui dat die beweging op 'n nou verlore oorspronklike gebaseer is. Hy voer ook aan – met verwysing na die musikale struktuur, wat twee fuga's behels – dat die oorspronklike waarskynlik 'n verlore kantate uit die middel- of laat 1720's was, toe Bach veral in sulke strukture belang gestel het.<ref name="rifkin" /> Stauffer is agnosties oor die vraag. === II. Credo (Symbolum Nicenum) === Let op die nege bewegings met die simmetriese struktuur en die kruisiging ("Crucifixus") in die middel. ==== "Credo in unum Deum" ==== :: Dit is 'n vyfstemmige koor (sopraan I en II, alt, tenoor en bas) in miksolidiese A, maar sonder 'n tempo-aanduiding in die outograafpartituur, wel 'n tydmaat van 4/4. Stauffer identifiseer 'n vroeëre ''Credo in unum Deum'' -koor in G-majeur, wat waarskynlik tussen 1748 en 1749 gekomponeer is. ==== "Patrem omnipotentem" ==== :: Dit is in D-majeur vir vierstemmige koor (sopraan, alt, tenoor en bas) geset. Hoewel daar wel 'n tydmaat aangedui word ('n 2 met 'n streep deur), is daar geen tempo-aanduiding in die outograafpartituur nie. Die musiek is 'n verwerking van die openingskoor van [[Gott, wie dein Name, so ist auch dein Ruhm, BWV 171|''Gott, wie dein Name, so ist auch dein Ruhm'', BWV 171]]. ==== "Et in unum Dominum" ==== :: Dié duet vir sopraan I en alt is in G-majeur en gemerk ''Andante'', in 4/4-tydmaat. Stauffer meen dit is ontleen aan ’n verlore duet uit [[Laßt uns sorgen, laßt uns wachen, BWV 213|"Ich bin deine", BWV 213/11]] (1733). Die oorspronklike weergawe het ook "Et incarnatus est" ingesluit, maar dit is in die twee bewegings verdeel toe Bach die volledige Mis in 1748–49 saamgestel het. ==== "Et incarnatus est" ==== :: Dit is vir vyfstemmige koor (sopraan I en II, alt, tenoor en bas) in B-mineur geset, met geen tempo-aanduiding in die outograafpartituur nie, en in 3/4-tydmaat. Wolff voer onder meer aan dat die "Et incarnatus est"-beweging Bach se laaste betekenisvolle komposisie was. ==== "Crucifixus" ==== :: Hierdie vierstemmige koor (sopraan II, alt, tenoor en bas) in E-mineur bevat ook tempo-aanduiding in die outograafpartituur nie; wel 'n 3/2-tydmaataanduiding. Die musiek is 'n verwerking van die eerste gedeelte van die eerste refrein van die 1714-kantate [[Weinen, Klagen, Sorgen, Zagen, BWV 12|''Weinen, Klagen, Sorgen, Zagen'', BWV 12]]. ==== "Et resrrexit" ==== :: Dit is geset vir 'n vyfstemmige koor (sopraan I en II, alt, tenoor en bas) in [[D-majeur]]Daar is geen tempo-aanduiding in die outograafpartituur nie. Dit is in 3/4-tydmaat met polonaise-ritmes gekomponeer. ==== "Et in Spiritum Sanctum" ==== :: Dié aria vir bas in A-majeur met 'n amorhobo-obligaat is in 6/8-tydmaat geset, maar bevat geen tempo-aanduiding nie. William H. Scheide voer aan dat dit 'n parodie is op die sesde beweging van die verlore bruilofkantate ''Sein Segen fließt daher wie ein Strom'', BWV Anh. I 14 (= [[Lys van komposisies van Johann Sebastian Bach|BWV 1144]] ).<ref name="scheide" /> Stauffer stel egter die moontlikheid voor dat dit nuwe musiek kan wees. ==== "Confiteor" ==== :: Dit is vyfstemmige koor (sopraan I en II, alt, tenoor en bas) in F-kruis-mineur wat in 2/4-tydmaat geset is, maar daar is geen tempo-aanduiding in die outograafpartituur nie (tot die oorgangsmusiek in maat 121, wat as ''Adagio'' gemerk is). :: John Butt merk op dat die enigste positiewe bewys dat Bach werklik opnuut binne die hele partituur van die mis gekomponeer het in die "Confiteor"-gedeelte te sien is. Hiermee hy bedoel dat die musiek direk in die outograafpartituur komponeer is. Hy meen dat selfs die mees ongeoefende oog die verskil tussen hierdie en omliggende bewegings kan sien.<ref name="b56" /> ==== "Et expecto" ==== :: Dit is geset vir vyfstemmige koor (sopraan I en II, alt, tenoor en bas) in [[D-majeur]], gemerk ''Vivace ed allegro'' en implisiet in 2/4-tydmaat (aangesien dit nie verreken word met 'n dubbelmaatlyn in die outograafpartituur van die "Confiteor" nie). Die musiek is 'n herbewerking van die tweede beweging van Bach se 1728 dorpsraad inhuldiging ( {{Lang|de|Ratswechsel}} ) kantate [[Gott, man lobet dich in der Stille, BWV 120|''Gott, man lobet dich in der Stille'', BWV 120]] oor die woorde ''Jauchzet, ihr erfreute Stimmen'' . === III. Sanctus === ==== "Sanctus" ==== :: Dié sesstemmige koor (sopraan I en II, Alt I en II, tenoor en bas) is geset in D-majeur en in 4/4-tydmaat, maar daar is geen tempo-aanduiding in die outograafpartituur nie. Dit lei onmiddellik – sonder 'n dubbelmaatreël in die bronne – in die "Pleni sunt coeli", gemerk ''Vivace'', wat in 3/8-tydmaat geset is. Dié beweging is gebaseer op 'n vroeëre werk vir drie soprane en een alt wat in 1724 gekomponeer is en weer, hoewel effens aangepas, vir Pase in 1727 gebruik is. In daardie 1724/1727-Sanctus is die eerste gedeelte in 2/4-tydmaat geset, wat dalk 'n vinniger tempo voorstel as wat Bach in gedagte gehad het toe hy dit uiteindelik in die Mis hergebruik het. [[Lêer:Benedictus-BWV232.jpg|duimnael| Die outograafpartituur van die [[Sanktus|Benedictus]], 'n aria vir tenoor en fluitobligaat]] === IV. Osanna, Benedictus, Agnus Dei en Dona nobis pacem ===   ==== "Osanna" ==== :: Die Osanna-gedeelte is vir dubbelkoor (albei vier partye) in [[D-majeur]] geset en het geen tempo-aanduiding in die outograafpartituur nie. Dit is is in 3/8-tydmaat geset, en is 'n verwerking van die A-gedeelte van die koor [[Es lebe der König, der Vater im Lande, BWV Anh. 11|''Es lebe der König'', BWV Anh.]] [[Es lebe der König, der Vater im Lande, BWV Anh. 11|11/1]] (1732) of [[Preise dein Glücke, gesegnetes Sachsen, BWV 215|''Preise dein Glücke'', BWV 215]] (1734). ==== "Benedictus" ==== :: Dié aria vir tenoor en obligaaintstrument (óf fluit, óf viool) in B-mineur is in 3/4-tydmaat, maar geen tempo-aanduiding in die outograafpartituur nie. :: Butt skryf dat Bach "vergeet het" om die instrumente vir die obligaatrolle te spesifiseer; <ref>Sien Butt 1991, bl. 58.</ref> Stauffer voeg die moontlikhede by dat Bach nog nie besluit het watter instrument om te gebruik nie of dat hy ongeërg was en die keuse aan die uitvoerder oorlaat.<ref>Sien Stauffer 1997, bl. 159.</ref> Die Bach-Ausgabe-uitgawe het dit aan die viool toegeken, en Stauffer stel voor dat hierdie keuse moontlik beïnvloed is deur Beethoven se gebruik van die viool in die Benedictus-gedeelte van sy ''[[Mis in D-majeur, op. 106 (Missa solemnis) (Beethoven)|Missa solemnis]]''. Moderne redakteurs en kunstenaars verkies egter die fluit; soos Butt opmerk, gebruik dié gedeelte nooit die G-snaar van die viool nie, en moderne kommentators ag die omvang en styl meer geskik vir die [[Fluit|dwarsfluit]]. :: William H. Scheide voer aan dat dit 'n parodie is op die vierde beweging van die verlore bruilofkantate ''Sein Segen fliesst daber wie ein Strom'', BWV Anh. I 14, waarvan die teks begin "Ein Mara weicht von dir".<ref name="scheide" /> Stauffer oorweeg egter die moontlikheid dat dit nuwe musiek kan wees. ==== "Osanna" (da capo) ==== :: Soos hier bo. ==== "Agnus Dei" ==== :: Dit is 'n aria vir alt in G-mineur met vioolobligaat. Hoewel die outograafmanuskrip geen tempo-aanduiding het nie, is die tydmaat wel 4/4. Dit is 'n parodie op 'n aria, "Entfernet euch, ihr kalten Herzen" ("Staan terug, julle koue harte"), uit 'n verlore bruilofserenade (1725). Bach het ook dié bruilofaria hergebruik vir die altaria, "Ach, bleibe doch" van sy [[Lobet Gott in seinen Reichen, BWV 11|Hemelvaart-oratorium]] [[Lobet Gott in seinen Reichen, BWV 11|''Lobet Gott in seinen Reichen'', BWV 11]] (1735). Alfred Dürr het gedemonstreer dat Bach sowel "Ach, bleibe doch" en die Agnus Dei direk vanuit die verlore serenade se aria aangepas het, eerder as van die een na die volgende.<ref>Dürr, A. 1986. "Enfernet euch, ihr kalten Herzen": Moglichkeiten und Grenzen der Rekonstruktionen einer Bach-Arie. ''Musikforschung'' 39: 32–36.</ref> ==== "Dona nobis pacem" ==== :: Dié vierstemmige koorbeweging is in [[D-majeur]] met geen tempo-aanduiding in die outograafpartituur nie – wel 'n 2/4-tydmaataanduiding. Die musiek is bykans identies aan "Gratias agimus tibi" uit die Gloria (sien hier bo). Tot en met 2025 is daar meer as 350 opnames op die webtuiste Bach Cantates Website gelys,<ref name="Y1900"/> die eerste opname 'n simfonieorkes en bypassende koor, wat deur [[Albert Coates]] gederigeer is. Sedert die 1960, het histories geïnspireerde uitvoerings van die werk die weg gebaan vir opnames met kleiner orkeste, seunskore en periode-instrumente, en uiteindelik tot opnames waarvan elke stemparty deur slegs een stem gesing word, soos wat Joshua Rifkin reeds in 1982 voorgestel het.<ref name="Y1980">{{Cite web|url=http://www.bach-cantatas.com/Vocal/BWV232-Rec5.htm|title=Mass in B minor BWV 232 - Recordings Part 5: 1980–1989|publisher=bach-cantatas.com|access-date=23 February 2015}}</ref> == Sien ook == * Mis in B mineur diskografie == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == {{Commons-kategorie}} * [http://allofbach.com/en/bwv/bwv-232/ Mis in B mineur]: uitgevoer deur die Nederlandse Bachvereniging (video en agtergrondinligting) * [http://www.bach-cantatas.com/Vocal/BWV232.htm Bach-cantatas.com]: Teks (en die vertaling daarvan in verskeie tale), besonderhede, lys van opnames, resensies en wydlopende besprekings * {{International Music Score Library Project|work=Messe_H_moll_BWV_232_%28Bach%2C_Johann_Sebastian%29|cname=Mass in B minor}} * Gratis partiture van [[choralwiki:Mass in B minor, BWV 232 (Johann Sebastian Bach)|hierdie werk]] in die Choral Public Domain Library (ChoralWiki). * [https://web.archive.org/web/20070416184816/http://www.jsbach.org/232.html Jsbach.org]: Lys van aanbevole opnames * Smith. T.A. 1995. [http://bach.nau.edu/mass/prose/Smith01.pdf Bach's Mass in B Minor as a musical icon]. Lesing by die Ball State University. * [https://web.archive.org/web/20120806191249/http://oregonbachfestival.com/digitalbach/bminor/ Mis in B Mineur] (Flits) by die Oregon Bach-fees. * Gutmann, P. 2012. [http://www.classicalnotes.net/classics4/bachmass.html Johann Sebastian Bach: Mass in B Minor]. Geraadpleeg op 15 Maart 2025. {{Portaalbalk|Musiek}} {{Normdata}} [[Kategorie:Johann Sebastian Bach]] toumhw6hvppp5gwndhydq3w05cx5w4z 0 427476 2974544 2966640 2026-10-01T15:56:27Z Oesjaar 7467 /* Eksterne skakels */ Sintaksfout 2974544 wikitext text/x-wiki {{TITELAANSIG|''The Demon Rider''}} {{Inligtingskas rolprent | naam = The Demon Rider | beeld = Demon Rider lobby card.jpg | regisseur = Paul Hurst | produksieleier = J. Charles Davis | draaiboekskrywer = Jay Inman Kane | met = {{Plainlist| * Ken Maynard * Alma Rayford * Fred Burns }} | kinematografie = Frank Cotner | musiek = | redigeerder = | verspreider = Davis Distributing Division | ateljee = | vrystelling = [[November]] [[1925]] | speeltyd = 50 min | land = {{VSA}} | taal = | begroting = | bruto = | voorafgegaan_deur = | opgevolg_deur = | webtuiste = | imdb_id = 0015742 }} '''''The Demon Rider''''' is 'n [[VSA|Amerikaanse]] [[stilfilm]] uit [[1925]]. Paul Hurst is die regisseur.<ref>[https://silentera.com/PSFL/data/D/DemonRider1925.html The Demon Rider]</ref><ref>[https://catalog.afi.com/Film/3676-THE-DEMONRIDER?sid=420e01f5-5a00-4bd1-bf54-779639928037&sr=8.677188&cp=1&pos=0 The Demon Rider]</ref> Die hoofrolspelers is Ken Maynard, Alma Rayford en Fred Burns. ==Storielyn== Soos beskryf in 'n filmtydskrifresensie,<ref>{{Citation |title=New Pictures: ''The Demon Rider'' |journal=Exhibitors Herald |volume=22 |issue=9 |pages=54–55 |date=22 August 1925 |publisher=Exhibitors Herald Company |location=Chicago, Illinois |url=https://archive.org/details/exhibitorsherald22unse/page/n1035/mode/1up |access-date=1 Augustus 2022}}</ref> Black Hawk en sy bandiete steel 'n sak geld van die bank; die voorman van “B”-plaas, Billy Dennis, agtervolg hulle. Terwyl die bandiete die buit verdeel, kry Billy die sak en kom weg daarmee. Hy beoog om dit aan die bank terug te gee. Die balju kom op die bandiete af, wat Billy daarvan beskuldig dat hy die Black Hawk is. Billy verloor die sak en word deur die balju agtervolg. Jim Low, die kok vind die geld en begin na sy plaas met die gedagte om die geld terug te gee. Die Black Hawk-bende steel 'n motor waarmee hulle oor 'n krans ry. Billy is betyds om die Black Hawk voor die ongeluk met ‘n tou te vang. Daar word verduidelik dat Billy probeer het om die geld terug te neem toe die kok verskyn; en alles eindig gelukkig. == Hoofrolspelers == * [[Ken Maynard]] as Billy Dennis * [[Alma Rayford]] as Mary Bushman * [[Fred Burns]] as Jim Lane * [[Tom London]] * [[James B. Lowe]] ==Bewaring== Die film word bewaar in die [[Biblioteek van die VSA-kongres]] en George Eastman Museum-rolprentversameling.<ref>''Catalog of Holdings The American Film Institute Collection and The United Artists Collection at the Library of Congress'', bl. 42 c.1978 by American Film Institute</ref> == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie-inlyn}} {{Wikiquote-inlyn}} * {{IMDb title|0015742}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Demon Rider}] [[Kategorie:Amerikaanse rolprente]] [[Kategorie:Stilrolprente]] 27kmjsvtu9e7cus7pflhp7avtzpjnx7 2974545 2974544 2026-10-01T15:56:41Z Oesjaar 7467 /* Eksterne skakels */ Ai! 2974545 wikitext text/x-wiki {{TITELAANSIG|''The Demon Rider''}} {{Inligtingskas rolprent | naam = The Demon Rider | beeld = Demon Rider lobby card.jpg | regisseur = Paul Hurst | produksieleier = J. Charles Davis | draaiboekskrywer = Jay Inman Kane | met = {{Plainlist| * Ken Maynard * Alma Rayford * Fred Burns }} | kinematografie = Frank Cotner | musiek = | redigeerder = | verspreider = Davis Distributing Division | ateljee = | vrystelling = [[November]] [[1925]] | speeltyd = 50 min | land = {{VSA}} | taal = | begroting = | bruto = | voorafgegaan_deur = | opgevolg_deur = | webtuiste = | imdb_id = 0015742 }} '''''The Demon Rider''''' is 'n [[VSA|Amerikaanse]] [[stilfilm]] uit [[1925]]. Paul Hurst is die regisseur.<ref>[https://silentera.com/PSFL/data/D/DemonRider1925.html The Demon Rider]</ref><ref>[https://catalog.afi.com/Film/3676-THE-DEMONRIDER?sid=420e01f5-5a00-4bd1-bf54-779639928037&sr=8.677188&cp=1&pos=0 The Demon Rider]</ref> Die hoofrolspelers is Ken Maynard, Alma Rayford en Fred Burns. ==Storielyn== Soos beskryf in 'n filmtydskrifresensie,<ref>{{Citation |title=New Pictures: ''The Demon Rider'' |journal=Exhibitors Herald |volume=22 |issue=9 |pages=54–55 |date=22 August 1925 |publisher=Exhibitors Herald Company |location=Chicago, Illinois |url=https://archive.org/details/exhibitorsherald22unse/page/n1035/mode/1up |access-date=1 Augustus 2022}}</ref> Black Hawk en sy bandiete steel 'n sak geld van die bank; die voorman van “B”-plaas, Billy Dennis, agtervolg hulle. Terwyl die bandiete die buit verdeel, kry Billy die sak en kom weg daarmee. Hy beoog om dit aan die bank terug te gee. Die balju kom op die bandiete af, wat Billy daarvan beskuldig dat hy die Black Hawk is. Billy verloor die sak en word deur die balju agtervolg. Jim Low, die kok vind die geld en begin na sy plaas met die gedagte om die geld terug te gee. Die Black Hawk-bende steel 'n motor waarmee hulle oor 'n krans ry. Billy is betyds om die Black Hawk voor die ongeluk met ‘n tou te vang. Daar word verduidelik dat Billy probeer het om die geld terug te neem toe die kok verskyn; en alles eindig gelukkig. == Hoofrolspelers == * [[Ken Maynard]] as Billy Dennis * [[Alma Rayford]] as Mary Bushman * [[Fred Burns]] as Jim Lane * [[Tom London]] * [[James B. Lowe]] ==Bewaring== Die film word bewaar in die [[Biblioteek van die VSA-kongres]] en George Eastman Museum-rolprentversameling.<ref>''Catalog of Holdings The American Film Institute Collection and The United Artists Collection at the Library of Congress'', bl. 42 c.1978 by American Film Institute</ref> == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie-inlyn}} {{Wikiquote-inlyn}} * {{IMDb title|0015742}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Demon Rider}} [[Kategorie:Amerikaanse rolprente]] [[Kategorie:Stilrolprente]] izghsnhlz36y77new6x02w97vxcdeg5 0 429233 2974662 2958246 2026-10-01T23:09:21Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.6 2974662 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Musikale kunstenaar | naam = Kenny Clarke | beeld = Finale Internationaal Jazz Festival Loosdrecht, drummer Kenny Clarke, Bestanddeelnr 924-7968.jpg | beeldonderskrif = Clarke voor die [[trom]] in 1971 | agtergrondkleur = non_vocal_instrumentalist | geboortenaam = Kenneth Clarke Spearman | alias = | geboortedatum = {{geboortedatum|1914|1|9}} | sterfdatum = {{sterfdatum en ouderdom|1914|1|9|1985|1|26}} | sterfplek = Montreuil, Frankryk | geboorteplek = [[Pittsburgh]], [[Pennsilvanië]], Verenigde State | instrument = [[Trom]] | genre = [[Jazz]] | beroep = Musikant | jare_aktief = 1931–1984 | etiket = | associated_acts = [[Dizzy Gillespie]], Modern Jazz Quartet, Kenny Clarke/Francy Boland Big Band | webwerf = }} '''Kenneth Clarke Spearman''' ([[9 Januarie]] [[1914]]{{spaced ndash}}[[26 Januarie]] [[1985]]), op professionele vlak bekend as '''Kenny Clarke''', [[bynaam|en ook genoem]] '''Klook''', was 'n Amerikaanse [[jazz]]musikant en -[[trom]]speler. Hy was 'n innoveerder van bebop ('n subgenre van jazz). Hy is gebore in [[Pittsburgh]], Pennsilvanië, maar is op die ouderdom van 5 wees gelaat. Hy het die [[trom]] begin speel op 8- of 9-jarige leeftyd op aandrang van 'n onderwyser by sy weeshuis. In 1931 het hy op 17-jarige ouderdom op professionele vlak begin speel en in 1935 na [[New York Stad|New York]] verhuis toe hy gevestig was as tromspeler. Hier was hy in die vroeë 1940's werksaam as die in-huis tromspeler by Minton's Playhouse. Hy het deelgeneem aan die na-uurse speelsessies wat sou lei tot die geboorte van bebop. Na militêre diens in die VSA en Europa van 1943 tot 1946 het hy teruggekeer na New York; van 1948 tot 1951 was hy grootliks woonagtig in [[Parys]]. Hy het van 1951 tot 1956 in New York gewoon en saam met die Modern Jazz Quartet opgetree. Hy het ook deelgeneem van die vroeë opnames van [[Miles Davis]]. Hierna het hy op 'n permanente grondslag na Parys verhuis, waar hy opgetree het en opnames gemaak het saam met Europese en besoekende Amerikaanse musikante. Hy was van 1961 tot 1972 mede-leier van die Kenny Clarke/Francy Boland Big Band. Hy het tot kort voor sy afsterwe in Januarie 1985 aan 'n [[hartaanval]] voortegaan om opvoerings te gee en opnames te maak. == Vroeë lewe == [[Lêer:Hans Rossbach (links) mit Kenny Clark und Bud Powell, circa 1960.jpg|duimnael|Clarke (middel) in Europa met Hans Rossbach (links) en Bud Powell (regs)]] Clarke is gebore op 9 Januarie 1914 in Pittsburgh, Pennsïlvanië{{refn|group=note|1=Die meeste bronne, insluitend Clarke self tydens 'n onderhoud,<ref>{{cite journal|title=Under Paris Skies|url=https://archive.org/details/sim_black-perspective-in-music_fall-1985_13_2/page/195|first=Michael|last=Haggerty|journal=The Black Perspective in Music|volume=13|issue=2|year=1985|pages=195–221|doi=10.2307/1214584 |jstor=1214584}}</ref> gee sy geboortedatum aan as 9 Januarie, maar volgens Ursula Broschke in die boek ''Paris Without Regret: James Baldwin, Chester Himes, Kenny Clarke, and Donald Byrd'' (1986),<ref>{{cite book|title=Paris without regret: James Baldwin, Kenny Clarke, Chester Himes, and Donald Byrd|publisher=Drukpers van die Universiteit van Iowa|year=1986|first=Ursula|last=Broschke-Davis|isbn=0877451478|url=https://archive.org/details/pariswithoutregr00bros}}</ref> is hy op 2 Januarie gebore.<ref name="anbio">{{Cite encyclopedia|title=Clarke, Kenny|first=Barry|last=Kernfeld|encyclopedia=American National Biography|year=1999|publisher=Drukpers van die [[Universiteit van Oxford]]|doi=10.1093/anb/9780198606697.article.1802594}}</ref>}} as die jongste van twee seuns, aan Charles Spearman, 'n [[tromboon]]speler van Waycross, [[Georgia]], en Martha Grace Scott, 'n [[pianis]] van Pittsburgh. Die gesinshuis was geleë in Wylie Avenue in die Lower Hill District van Pittsburgh. Clarke se vader het later die gesin verlaat om 'n nuwe gesin te begin in Yakima, Washington, en Clark se moeder, wat kort daarna 'n verhouding aangeknoop het met 'n Baptiste-prediker, het in haar laat-twintigs skielik gesterf toe Clarke ongeveer vyf jaar oud was. Hy en sy broer is geplaas in die Coleman Industrial Home for Negro Boys.<ref name="anbio"/><ref name="unitimes">{{cite news |url= https://www.utimes.pitt.edu/archives/?p=4133 |title= Jazz musician's ties here result in biography from University Press |work= University Times |date= 13 Oktober 1994 |first= Mike |last= Sajna |access-date= 17 Junie 2018 |archive-date= 3 Junie 2023 |archive-url= https://web.archive.org/web/20230603103144/https://www.utimes.pitt.edu/archives/?p=4133 |url-status= dead}}</ref><ref name="bookreview">{{cite magazine |title= Keeping Time: Klook Remembers Jazz Drummer's Place in History |magazine= Pittsburgh History |pages= 46–48 |url= https://journals.psu.edu/wph/article/download/4475/4292 |format= PDF |first= Phillip |last= Daquila |date= Spring 1995 |volume= 78 |issue= 1 |access-date= 17 Junie 2018 |archive-date= 7 Oktober 2022 |archive-url= https://web.archive.org/web/20221007131122/https://journals.psu.edu/wph/article/download/4475/4292 |url-status= dead }}</ref><ref name="oralhist">{{cite journal|url= https://rucore.libraries.rutgers.edu/rutgers-lib/52031 |title= Kenny Clarke oral history interview |last1= Clarke |first1= Kenny |last2= Oakley Dance |first2= Helen |publisher= Rutgers-universiteit] |date=1 September 1977 |doi= 10.7282/T30C4Z57 |access-date= 19 Junie 2018 | journal = Jazz Oral History Project}}</ref> Hy het in die kinderhuis se marsorkes op die [[trom|klein trom]] gespeel, wat hy op sowat agt of negejarige ouderdom op aandrang van 'n onderwyser begin speel het, nadat hy 'n paar koperblaasinstrumente probeer het. Toe hy jonger was het hy ook klavier gespeel, waarop sy moeder hom geleer het om eenvoudige wysies te speel, saam met die [[harmonium]] by die plaaslike kerk, waarop hy gesange gespeel en stukke gekomponeer het wat daar bekendgestel is.<ref name="anbio"/><ref name="bookreview"/><ref name="oralhist"/><ref name="worldbio">{{cite encyclopedia |url= https://www.encyclopedia.com/people/literature-and-arts/music-popular-and-jazz-biographies/kenny-clarke |title= Kenny Clarke |encyclopedia= Encyclopedia of World Biography |publisher= Gale Group |year=2004 |access-date= 18 Junie 2018}}</ref><ref name="Korall">{{cite book |title= Drummin' Men: The Heartbeat of Jazz The Bebop Years |first= Burt |last= Korall |year= 2002 |publisher= Drukpers van die Universiteit van Oxford |location= New York |isbn= 0-19-514812-6 |pages= [https://archive.org/details/drumminmenheartb00kora_1/page/71 71–89] |url= https://archive.org/details/drumminmenheartb00kora_1/page/71 }}</ref> Op die ouderdom van elf of twaalf het hy en sy broer weer by sy stiefvader begin woon. Sy stiefvader was nie lief vir musiek nie en het neergekyk op diegene wat hul daarmee bemoei het. Clarke het op 15-jarige ouderdom Herron Hill Junior High School verlaat. Ongeveer dieselfde tyd het sy stiefvader vir Clarke en sy broer ná 'n rusie uit sy huis gegooi, en Clarke is sonder sy broer in 'n pleeghuis geplaas, waar hy vir ongeveer 'n jaar, tot sy sestiende verjaardag gewoon het.<ref name="anbio"/><ref name="unitimes"/><ref name="bookreview"/><ref name="oralhist"/><ref name="Korall"/> Hierna het hy verskeie los werkies verrig terwyl hy sy musiekloopbaan op die been gebring het, en teen die ouderdom van sewentien was hy 'n professionele musikant en deel van die Leroy Bradley Band. Nadat hy saam met die Roy Eldridge-musiekgroep deur Pennsilvanië, Wes-Virginië en Ohio getoer het, het hy teruggekeer na Bradley se orkes wat by die Cotton Club in [[Cincinnati]] gespeel het. Hy het vir twee jaar by die groep gebly, wat onderbreek is deur 'n twee maande lange termyn by die Jeter-Pillars Orchestra, wat destyds die [[trompet]]speler Harry Edison en baskitaarspeler Walter Page ingesluit het, en wie voortaan in die [[Count Basie]]-orkes sou verskyn. Omstreeks hierdie tyd het hy die vibrafoon begin speel, met die hulp van Adrian Rollini, 'n pionier op die instrument.<ref name="anbio"/><ref name="bookreview"/><ref name="Korall"/> == Eerbewyse == In 1983 is Clarke 'n "NEA Jazz Master" gemaak<ref>{{cite web|url=https://www.arts.gov/honors/jazz/kenny-clarke|title=Kenny Clarke|publisher=National Endowment for the Arts|access-date=3 Julie 2018}}</ref> en in 1988 ingelyf in die ''DownBeat'' Jazz-eregalery deur die Critics'-peiling.<ref>{{cite web|url=http://downbeat.com/archives/detail/downbeat-hall-of-fame|title=DownBeat Hall of Fame|work=DownBeat|access-date=1 Julie 2018}}</ref> In 2024 is Clarke ingelyf in die Jazz at Lincoln Center'S Nesuhi Ertegun Jazz-eregalery.<ref>{{cite news|url=https://press.jazz.org/press/2024/09/jazz-at-lincoln-center-announces-2024-ertegun-hall-of-fame-inductees-dave-brubeck-kenny-clarke-lou-donaldson-kenny-dorham-roy-haynes-sheila-jordan-and-eddie-palmieri/|title=Jazz at Lincoln Center announces 2024 Ertegun Hall of Fame inductees: Dave Brubeck, Kenny Clarke, Lou Donaldson, Kenny Dorham, Roy Haynes, Sheila Jordan and Eddie Palmieri|publisher=Jazz at Lincoln Center|date=27 September 2024|access-date=22 Februarie 2025}}</ref> == Diskografie == === As leier of medeleier === * ''Special Kenny Clarke'' 1938–1959 (Jazz Muse) * ''Telefunken Blues'' (Savoy Records, 1955) * ''Kenny Clarke & Ernie Wilkins'' (Savoy, 1955) met Ernie Wilkins * ''Bohemia After Dark'' (Savoy, 1955) * ''Klook's Clique'' (Savoy, 1956) * ''Jazzmen: Detroit'' (Savoy, 1956) * ''Plays André Hodeir'' (Philips, 1956) * ''The Golden 8'' (Blue Note Records, 1961) *''Americans in Europe Vol. 1'' (Impulse! Records, 1963) * ''Pieces of Time'' (Soul Note, 1983) '''Kenny Clarke / Francy Boland Big Band''' (1962–1971) === As sideman === {{Div col|colwidth=30em}} '''Met Nat Adderley''' * ''That's Nat'' (Savoy, 1955) '''Met Gene Ammons''' * ''All Star Sessions'' (Prestige Records, 1956) * ''Gene Ammons and Friends at Montreux'' (Prestige, 1973) '''Met Elek Bacsik''' *''The Electric Guitar of the Eclectic Elek Bacsik'' (Fontana, 1962) '''Met Eddie Bert''' *''Musician of the Year'' (Savoy 1955) *''Encore'' (Savoy, 1955) *''Montage'' (Savoy, 1955) '''Met Ray Bryant''' *''Ray Bryant Trio'' (Epic, 1956) '''Met Kenny Burrell''' * ''Jazzmen Detroit'' met Kenny Burrell, Tommy Flanagan, Pepper Adams, Paul Chambers (1956; Savoy) * ''Introducing Kenny Burrell'' (Blue Note, 1956) '''Met [[Donald Byrd]]''' * ''Byrd's Word'' (Savoy, 1955) '''Met Eddie "Lockjaw" Davis en Johnny Griffin''' * ''Tough Tenors Again 'n' Again'' (MPS Records, 1970) '''Met [[Miles Davis]]''' * ''Birth of the Cool'' (Capitol Records, 1949) * ''Bags' Groove'' (Prestige, 1957) * ''Walkin''' (Prestige, 1957) * ''Ascenseur pour l'échafaud'' (Fontana Records, 1958) * ''Miles Davis and the Modern Jazz Giants'' (Prestige, 1959) '''Met Art Farmer''' * ''Early Art'' (New Jazz, 1954) * ''When Farmer Met Gryce'' (Prestige, 1954) met Gigi Gryce '''Met Frank Foster''' *''No 'Count'' (Savoy, 1956) '''Met [[Dizzy Gillespie]]''' * ''Dizzy Gillespie and the Double Six of Paris'' (Philips, 1963) * ''The Giant'' (America Records, 1973) * ''The Source'' (America, 1973) * ''The Complete RCA Victor Recordings'' (Bluebird Records, 1995) '''Met [[Dexter Gordon]]''' *''Our Man in Paris'' (Blue Note, 1963) *''Blues à la Suisse'' (Prestige, 1973) '''Met Johnny Griffin''' * ''Night Lady'' (Philips, 1964) '''Met Urbie Green''' *''Blues and Other Shades of Green'' (ABC-Paramount, 1955) '''Met Hampton Hawes''' * ''Playin' in the Yard'' (Prestige, 1973) '''Met Noah Howard''' * ''Red Star'' (Mercury, 1977) '''Met Milt Jackson''' * ''Wizard of the Vibes'' (Blue Note, 1952) * ''Opus de Jazz'' (Savoy, 1955) * ''Roll 'Em Bags'' (Savoy, 1956) * ''Meet Milt Jackson'' (Savoy, 1956) * ''Ballads & Blues'' (Atlantic, 1956) * ''The Jazz Skyline'' (Savoy, 1956) '''Met J. J. Johnson en Kai Winding''' * ''Jay and Kai'' (Columbia, 1957) '''Met Hank Jones''' * ''The Trio'' (Savoy, 1955) * ''Bluebird'' (Savoy, 1955) * ''Quartet-Quintet'' (Savoy, 1955) * ''Hank Jones' Quartet'' (Savoy, 1956) '''Met Lee Konitz''' * ''Lee Konitz with Warne Marsh'' (Atlantic, 1955) '''Met John Lewis''' * ''Afternoon in Paris'' (Atlantic, 1957) met Sacha Distel '''Met [[Carmen McRae]]''' * ''Carmen McRae'' (Bethlehem Records 1954) '''Met [[Charles Mingus]]''' * ''Jazz Composers Workshop'' (Savoy, 1955) '''Met die Modern Jazz Quartet''' *''Modern Jazz Quartet'' (Prestige, 1952) *''Django'' (Prestige, 1956) *''1953: An Exceptional Encounter'' (The Jazz Factory, 2001) '''Met [[Thelonious Monk]]''' * ''Thelonious Monk Plays the Music of [[Duke Ellington]]'' met [[Thelonious Monk]], Oscar Pettiford (Riverside Records, 1955) '''Met Jean-Christian Michel''' * ''Sacred Music'' (Barclay Records, 1969) * ''JQM'' (General Records, 1972) * ''Ouverture spatiale'' (General Records, 1974) * ''Eve des Origines'' (General, 1976) * ''Port Maria'' (General, 1977) '''Met Mark Murphy''' * ''Midnight Mood'' (MPS, 1968) '''Met Phineas Newborn Jnr.''' * ''Here Is Phineas'' (Atlantic, 1956) '''Met Sahib Shihab''' * ''Summer Dawn'' (Argo Records, 1964) * ''Seeds'' (Vogue Schallplatten, 1968) * ''Companionship'' (Vogue Schallplatten, 1971) '''Met Zoot Sims''' * ''Lost Tapes Baden-Baden 1958'' (SWR, 2014) '''Met Idrees Sulieman''' * ''Bird's Grass'' (SteepleChase Records, 1985) '''Met Cal Tjader''' * ''Cal Tjader: Vibist'' (Savoy, 1954) '''Met Julius Watkins''' * ''Julius Watkins Sextet'' (Blue Note, 1954) '''Met Frank Wess''' * ''North, South, East....Wess'' (Savoy, 1956) *''Opus in Swing'' (Savoy, 1956) '''Met Joe Wilder''' *''Wilder 'n' Wilder'' (Savoy, 1956) '''Met Ernie Wilkins''' * ''Flutes & Reeds'' (Savoy, 1955) met Frank Wess * ''Top Brass'' (Savoy, 1955) {{div col end}} == Aantekeninge == {{reflist|group=note}} == Verwysings == {{Verwysings}} == Nog leesstof == *{{cite book|title=Klook: The Story of Kenny Clarke|url=https://archive.org/details/klookstoryofkenn0000henn|first=Mike|last=Hennessey|publisher=Quartet Books|location=Londen|year=1990|isbn=0704325292}} *{{cite book|title=Jazz Diasporas: Race, Music, and Migration in Post-World War II Paris|first=Rashida K.|last=Braggs|publisher=Drukpers van die universiteit van Kalifornië|year=2016|isbn=9780520963412|chapter=Kenny Clarke’s Journey between 'Black' and 'Universal' Music|pages=157–200}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Clarke, Kenny}} [[Kategorie:Geboortes in 1914]] [[Kategorie:Sterftes in 1985]] [[Kategorie:Amerikaanse musici]] jakepe3n07u4q023z006itv5tkl1qp3 0 453774 2974676 2971634 2026-10-02T05:57:21Z Balenda 83524 /* Inskrywings */ Inskryflys BHR in MAL 2974676 wikitext text/x-wiki {{F1 seisoen | Vorige = 2025 | Huidige = 2026 | Volgende = 2027 }} [[Lêer:Formula One logo.svg|thumb|260px|Formule 1 logo]] Die '''2026 Formule 1-seisoen''' is onderweg om die 77ste Formule 1-seisoen te wees. "Formule 1", amptelik die "FIA Formule Een Wêreldkampioenskap," is die hoogste klas van motorsport soos gedefinieer deur die Fédération Internationale de l'Automobile (FIA). Die kampioenskap, wat van Maart tot Desember gehou word, sal uit twee-en-twintig Grands Prix bestaan, nadat die [[Bahreinse Grand Prix]] en [[Saoedi-Arabiese Grand Prix]] weens die voortdurende oorlog in die Midde-Ooste afgelas is. Die 2026-seisoen sal groot regulasieveranderinge inlui, met nuwe motors en enjins. Motors sal met aktiewe aërodinamika en beweegbare vleuels bekendgestel word. == Algemeen == ===Verandering in regulasies=== Die voorskrifte vir die enjin, aërodinamika, geometrie en veiligheidsregulasies sal almal vir die 2026-seisoen hersien word. ===Tegniese regulasies=== Die sewentiende weergawe van die tegniese regulasies vir die 2026-seisoen is op 28 April 2025 gepubliseer.<ref>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.fia.com/system/files/documents/fia_2026_f1_regulations_-_section_c_technical_-_iss_17_-_2026-04-28.pdf |titel=2026 Formula 1 Section C Technical Regulations - Issue 17 |website=fia.com |datum=2026-04-28}}</ref> ===Afmetings en aërodinamika van motors=== Op 6 Junie 2024 is die 2026-motorkonsep onthul. Die konsep beskik oor nuwe aktiewe aërodinamika in beide die voor- en agtervlerke. In die konsep is die sleepverminderingstelsel afgeskaf en vervang deur 'n nuwe handmatige enjinmodus. Die wielbasis is verminder van 360 cm tot 340 cm, die breedte is verminder van 200 cm tot 190 cm, en die minimum massa is verminder tot 768 kg. Die breedte van die voor- en agterbande sal onderskeidelik met 2,5 cm en 3,0 cm verminder word. Die vloer sal 'n verminderde grondeffek hê om die probleme wat motors met bons tydens bestuur gehad het, te verlig. ===Kragbron=== Nuwe krageenheidregulasies sal vir die 2026-seisoen ingestel word. Die nuwe krageenhede sal steeds meer as 1 000 pk (750 kW) produseer, hoewel krag uit verskillende bronne aangewend word. Die enjinregulasies sal die 1.6-liter turbo-aangejaagde V6-binnebrandenjin behou wat sedert 2014 gebruik word. Die MGU-H (Motor Generator Unit - Heat), wat ook sedert 2014 gebruik word, sal egter verbied word, terwyl die krag van die MGU-K (Motor Generator Unit - Kinetic) verhoog sal word van 160 pk (120 kW) tot 470 pk (350 kW). Die krag van die interne verbrandingsgedeelte van die krageenheid sal afneem van 630 kW tot 400 kW. Die krageenhede sal 'n ten volle volhoubare brandstof gebruik wat deur Formule 1 ontwikkel word. Daar word verwag dat die krageenhede twee keer soveel elektriese energie as voorheen sal herwin. == Sportregulasies == Die sesde weergawe van die sportregulasies vir die 2026-seisoen is op 28 April 2026 gepubliseer.<ref name=SR>{{en}}{{Cite web |url=https://www.fia.com/system/files/documents/fia_2026_f1_regulations_-_section_b_sporting_-_iss_06_-_2026-04-28.pdf |titel=2026 Formula 1 Section B Sporting Regulations - Issue 06 |website=fia.com |datum=2026-04-28}}</ref> ===Naelren=== Hierdie seisoen, soos in 2025, sal die naelren by ses Grands Prix gehou word. Die [[2026 Chinese Grand Prix#Naelren|Chinese]], [[2026 Miami Grand Prix#Naelren|Miami]], [[2026 Kanadese Grand Prix#Naelren|Kanadese]], [[2026 Britse Grand Prix#Naelren|Britse]], [[2026 Nederlandse Grand Prix#Naelren|Nederlandse]] en [[2026 Singapoerse Grand Prix#Naelren|Singapoerse]] Grands Prix sal die naelren-formaat aanbied. Vir Kanada, Nederland en Singapoer sal dit die eerste keer wees waar 'n naelren plaasvind.<ref>{{en}}{{Citeer web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article/formula-1-and-fia-announce-2026-sprint-calendar.3PyLPAazrBNe8kQIS3wOfY |titel=Formula 1 and FIA announce 2026 Sprint calendar |website=formula1.com |datum=16 September 2025}}</ref><ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://www.circuitzandvoort.nl/nieuws/formula-1-heineken-dutch-grand-prix-viert-unieke-motorsportgeschiedenis-in-nederland-met-laatste-editie-in-2026/ |titel=Formula 1 Heineken Dutch Grand Prix viert unieke motorsportgeschiedenis in Nederland met laatste editie in 2026 |website=circuitzandvoort.nl |datum=4 Desember 2024}}</ref> === Hittegevaar === Indien die amptelike weerdiens voorspel dat die hitte-indeks 30.5°C sal oorskry op enige stadium gedurende die naelren of wedren, of indien die wedrendirekteur so bepaal, kan 'n hittegevaar 24 uur voor die geskeduleerde begin van die naelren of wedren verklaar word. Sodra 'n hittegevaar verklaar is, moet bykomende items om die bestuurder te help afkoel, aangebring word. === Wegspringrooster === Die voorlopige wegspringrooster sal nie later nie as twee uur voor die geskeduleerde begin van die formasierondte vir die wedren aangekondig word. In vorige jare was dit vier uur. === Finansiële regulasies === Die sesde weergawe van die Finansiële Tegniese Regulasie is op 28 April 2026 deur FIA gepubliseer.<ref>{{en}}{{Cite web |url=https://www.fia.com/system/files/documents/fia_2026_f1_regulations_-_section_d_financial_-_f1_teams_-_iss_06_-_2026-04-28.pdf |title=2026 Formula 1 Section D Financial Regulations - Issue 04 |website=fia.com |datum=2026-04-28}}</ref> == Kalender == [[Lêer:Formula_1_all_over_the_world-2026.svg|duimnael|280px|Lande wat 'n [[Lys van Formule Een Grands Prix|Grand Prix]] in 2026 aanbied, word in groen aangedui, vorige gasheerlande word in donkergrys aangedui.]] Op 10 Junie 2025 is die kalender amptelik aangekondig.<ref>{{Cite web|url=https://www.nu.nl/formule-1/6358632/gp-nederland-volgend-jaar-week-eerder-madrid-vervangt-imola-op-f1-kalender.html|title=GP Nederland volgend jaar week eerder, Madrid vervangt Imola op F1-kalender|date=10 Junie 2025|website=nu.nl}}</ref> Daar verskyn vier-en-twintig Grands Prix op die kalender.<ref>{{Cite web|url=https://racingnews365.nl/f1-onthult-kalender-voor-2026|title=F1 onthult kalender voor 2026|date=2025-06-10|website=RacingNews365.nl|access-date=10 Junie 2025}}</ref> {| class="wikitable" border="1" style="font-size: 90%" !{{Afkorting|GP nr.|Grand Prix nommer sedert 1950}} !Ronde ![[Lys van Formule Een Grands Prix|Grand Prix]] ![[Lys van Formule Een-bane|Baan]] !Plek !Datum |- |{{Middel|1150}} !1 |[[Australiese Grand Prix|GP van Australië]] |{{AU-VLAG}} [[Albert Park Renbaan]] |[[Melbourne]] |8 Maart |- |{{Middel|1151}} !2 |[[Chinese Grand Prix|GP van China]] |{{CN-VLAG}} [[Shanghai Internasionale Renbaan]] |[[Shanghai]] |15 Maart |- |{{Middel|1152}} !3 |[[Japannese Grand Prix|GP van Japan]] |{{JP-VLAG}} [[Suzuka Internasionale Renbaan]] |Suzuka |29 Maart |- |{{Middel|1153}} !4 |[[Miami Grand Prix|GP van Miami]] |{{US-VLAG}} [[Miami International Autodrome]] |Miami Gardens ([[Florida]]) |3 Mei |- |{{Middel|1154}} !5 |[[Kanadese Grand Prix|GP van Kanada]] |{{CA-VLAG}} [[Gilles Villeneuve-renbaan]] |[[Montreal]] ([[Quebec]]) |24 Mei |- |{{Middel|1155}} !7 |[[Monaco Grand Prix|GP van Monaco]] |{{MC-VLAG}} [[Monaco-renbaan]] |[[Monaco]] |7 Junie |- |{{Middel|1156}} !7 |[[Barcelona-Katalonië Grand Prix|GP van Barcelona-Katalonië]] |{{ES-VLAG}} [[Barcelona-Catalunya-renbaan]] |Montmeló |14 Junie |- |{{Middel|1157}} !8 |[[Oostenrykse Grand Prix|GP van Oostenryk]] |{{AT-VLAG}} [[Red Bull Ring]] |Spielberg |28 Junie |- |{{Middel|1158}} !9 |[[Britse Grand Prix|GP van Groot-Brittanje]] |{{GB-VLAG}} [[Silverstone-renbaan]] |Silverstone |5 Julie |- |{{Middel|1159}} !10 |[[Belgiese Grand Prix|GP van België]] |{{BE-VLAG}} [[Circuit de Spa-Francorchamps]] |Stavelot |19 Julie |- |{{Middel|1160}} !11 |[[Hongaarse Grand Prix|GP van Hongarye]] |{{HU-VLAG}} [[Hungaroring]] |Mogyoród |26 Julie |- |{{Middel|1161}} !12 |[[Nederlandse Grand Prix|GP van Nederland]] |{{NL-VLAG}} [[Zandvoort-renbaan]] |Zandvoort |23 Augustus |- |{{Middel|1162}} !13 |[[Italiaanse Grand Prix|GP van Italië]] |{{IT-VLAG}} [[Autodromo Nazionale di Monza]] |Monza |6 September |- |{{Middel|1163}} !14 |[[Spaanse Grand Prix|GP van Spanje]] |{{ES-VLAG}} [[Circuito de Madring]] |[[Madrid]] |13 September |- |{{Middel|1164}} !15 |[[Azerbeidjanse Grand Prix|GP van Azerbeidjan]] |{{AZ-VLAG}} [[Bakoe-straatrenbaan]] |[[Bakoe]] |26 September |- |{{Middel|1165}} !16 |[[Bahreinse Grand Prix|GP van Bahrein]] |{{MY-VLAG}} [[Sepang Internasionale Renbaan]] |Sepang |4 Oktober |- |{{Middel|1166}} !17 |[[Singapoerse Grand Prix|GP van Singapoer]] |{{SG-VLAG}} [[Marinabaai Straatrenbaan]] |[[Singapoer|Singapore]] |11 Oktober |- |{{Middel|1167}} !18 |[[Verenigde State Grand Prix|GP van die Verenigde State]] |{{US-VLAG}} [[Circuit of the Americas]] |[[Austin, Texas|Austin]] ([[Texas]]) |25 Oktober |- |{{Middel|1168}} !19 |[[Meksikaanse Grand Prix|GP van Meksiko-Stad]] |{{MX-VLAG}} [[Autódromo Hermanos Rodríguez]] |[[Meksikostad]] |1 November |- |{{Middel|1169}} !20 |[[Brasiliaanse Grand Prix|GP van São Paulo]] |{{BR-VLAG}} [[José Carlos Pace-renbaan]] |[[São Paulo]] |8 November |- |{{Middel|1170}} !21 |[[Las Vegas Grand Prix|GP van Las Vegas]] |{{US-VLAG}} [[Las Vegas Straatrenbaan]] |[[Las Vegas]] ([[Nevada]]) |21 November |- |{{Middel|1171}} !22 |[[Katarse Grand Prix|GP van Katar]] |{{Vlagikoon|QAT}} [[Losail Internasionale Renbaan]] |[[Lusail]] |29 November |- |{{Middel|1172}} !23 |[[Aboe Dhabi Grand Prix|GP van Aboe Dhabi]] |{{AE-VLAG}} [[Yas Marina-renbaan]] |[[Yas-eiland|Yas]] |6 Desember |} === Kalenderwysigings in 2026 === * Die [[Emilia-Romagna Grand Prix]] het van die kalender verdwyn omdat die kontrak nie hernu is nie. * Die [[Kanadese Grand Prix]] is op die kalender vervroeg om die doeltreffendheid van vragvervoer te verbeter. Vrag kan nou van Miami Gardens direk na [[Montreal]] vervoer word sonder om eers na Monaco en Montmeló in Europa te reis. * Die [[Spaanse Grand Prix]] sal by die Madring-straatrenbaan in Madrid gehou word in plaas van die [[Circuit de Barcelona-Catalunya]], wat ook 'n ren genaamd die [[Barcelona-Katalonië Grand Prix]] aanbied. * Die [[Nederlandse Grand Prix]] is vir die laaste keer op die kalender en sal vir die eerste keer 'n naelren aanbied. * Die [[Azerbeidjanse Grand Prix]] word met een dag vervroeg weens die land se Herdenkingsviering op 27 September. Op versoek van die organiseerders sal die wedren op Saterdag 26 September gehou word. * Op 26 Julie 2026 is aangekondig dat die Bahreinse Grand Prix van Sakhir na die [[Sepang Internasionale Renbaan]] in Sepang, [[Maleisië]], verskuif word, waar die [[Maleisiese Grand Prix]] laas in 2017 gehou is. Die wedren op 4 Oktober sal amptelik die ''Gulf Air Bahreinse Grand Prix in Maleisië'' genoem word.<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://www.nu.nl/formule-1/6404438/formule-1-in-oktober-naar-maleisie-als-vervanger-afgelaste-gp-bahrein.html |titel=Formule 1 in oktober naar Maleisië als vervanger afgelaste GP Bahrein |website=nu.nl |datum=2026-07-26}}</ref> === Afgelaste renne === Op 13 Maart 2026 word bekendgemaak dat die [[Bahreinse Grand Prix]] en [[Saoedi-Arabiese Grand Prix]] nie sal plaasvind in April nie, vanweë die voortgesette oorlog in [[Iran]] en die Midde-Ooste.<ref>{{Citeer web |url=https://www.formula1.com/en/latest/article/bahrain-and-saudi-arabian-grands-prix-will-not-take-place-in-april.1hnqllVG85RSt8pbFc5Ivx |titel=Bahrain and Saudi Arabian Grands Prix will not take place in April |website=formula1.com |datum=14 Maart 2026 | taal=en}}</ref><ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://www.gelderlander.nl/meer-sport/formule-1-gaat-races-in-bahrein-en-saoedi-arabie-van-de-kalender-halen-wegens-oorlog-in-het-midden-oosten~a386afd3/ |titel=Formule 1 gaat races in Bahrein en Saoedi-Arabië van de kalender halen wegens oorlog in het Midden-Oosten |website=gelderlander.nl |datum= 13 Maart 2026}}</ref> {| class="wikitable" border="1" style="font-size: 85%" !Rondte !|Grand Prix ![[Lys van Formule Een-bane|Baan]] !Plek !Oorspronklike datum |- !4 |[[Bahreinse Grand Prix|GP van Bahrein]] |{{BH-VLAG}} [[Bahrein Internasionale Renbaan]] |[[Sakhir]] |12 April |- !5 |[[Saoedi-Arabiese Grand Prix|GP van Saoedi-Arabië]] |{{Vlagikoon|SAU}} [[Djedda-straatrenbaan]] |[[Djedda|Jeddah]] |19 April |} == Inskrywings == Die volgende vervaardigers en jaers is onder kontrak om aan die 2026 Wêreldkampioenskap deel te neem. Alle spanne ding mee met bande wat slegs deur [[Pirelli]] verskaf word.<ref>{{en}}{{citeer web |url=https://www.formula1.com/en/latest/article/pirelli-to-continue-as-formula-1s-exclusive-tyre-supplier-until-2027.7xJIxJyMe84N3p7k4iIMjK |titel=Pirelli to continue as Formula 1's exclusive tyre supplier until 2027 |website=formula1.com |datum=2023-10-10}}</ref> Elke span het ten minste twee renjaers ingeskryf, een vir elk van die twee verpligte motors. <div style="overflow-x: auto; margin: 1em 0"> {| class="wikitable" style="font-size: 90%;" |+{{Nowrap|Spanne en jaers wat gekontrakteer is om aan die 2026 Wêreldkampioenskap deel te neem}} !Inskrywer !Vervaardiger !Onderstel !Kragbron !Nr. !Renjaer !{{Afkorting|Rondtes|Rondtes ingeskryf}} !style="border-left:2px solid #aaaaaa"|Nr. !Renjaers in<br />vrye oefening !{{Afkorting|Rondtes|Rondtes ingeskryf}} |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" |rowspan=2|{{Vlagikoon|FRA}} BTW [[Alpine F1-span]] !rowspan=2|[[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-AMG|Mercedes]] |rowspan=2|A526<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://www.statsf1.com/nl/alpine/modeles.aspx |titel=Alpine Chassis |website=statsf1.com}}</ref> |rowspan=2|Mercedes M17<br/>E Performance<ref name="AlpineMercedes">{{nl}}{{Cite web |url=https://www.formule1.nl/nieuws/officieel-alpine-stapt-vanaf-2026-over-op-mercedes-motoren/ |titel=Alpine stapt vanaf 2026 over op Mercedes-motoren |website=Formule 1.nl |datum=12 November 2024 }}</ref> |{{Center|10}} |{{FR-VLAG}} [[Pierre Gasly]]<ref name="Gasly">{{nl}}{{Citeer web|url=https://www.nu.nl/formule-1/6318484/gasly-verbindt-formule-1-toekomst-aan-alpine-met-meerjarig-contract.html |titel=Gasly verbindt Formule 1-toekomst aan Alpine met meerjarig contract |website=nu.nl |datum=2024-06-27}}</ref> |align=center|1–16 |align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"|61 |{{EE-VLAG}} Paul Aron<ref name=entrylistITA2026>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_italian_grand_prix_-_entry_list.pdf |titel=2026 Italian Grand Prix – Entry List |uitgewer=[[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] |datum=2026-09-04}}</ref> |align=center|13 |- |{{Center|43}} |{{AR-VLAG}} [[Franco Colapinto]]<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://www.formule1.nl/nieuws/alpine-verlengt-contract-franco-colapinto-bevestigt-line-up-2026-paul-aron/ |titel=Alpine verlengt contract Franco Colapinto, bevestigt line-up voor 2026 |achternaam=Nijhuis |voornaam=Matthijs |datum=2025-11-07 |bezochtdatum=7 November 2025 |werk=Formule1.nl}}</ref> |align=center|1–16 |align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"|61 |{{EE-VLAG}} Paul Aron<ref name=entrylistHON2026>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_hungarian_grand_prix_-_entry_list.pdf |titel=2026 Hungarian Grand Prix – Entry List |uitgewer=[[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] |datum=2026-07-24}}</ref> |align=center|11 |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" |rowspan=2|{{GB-VLAG}} [[Aston Martin F1|Aston Martin Aramco F1-span]] !rowspan=2|[[Aston Martin F1|Aston Martin]] Aramco-[[Honda]] |rowspan=2|AMR26<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://www.statsf1.com/nl/aston-martin/modeles.aspx |titel=Aston Martin Chassis |website=statsf1.com}}</ref> |rowspan=2|Honda RA626H<ref>{{Citeer web |url=https://www.formule1.nl/nieuws/honda-neemt-tijd-nieuwe-aston-martin-motor-ontwikkelen-laatste-moment/ |titel=Honda neemt tijd voor nieuwe Aston Martin-motor: ‘Ontwikkelen tot het laatste moment’ |website=formule1.nl |datum=2025-03-05 |bezochtdatum=2025-04-24}}</ref> |{{Center|14}} |{{ES-VLAG}} [[Fernando Alonso]]<ref>{{Citeer web|url=https://nos.nl/artikel/2516397-formule-1-coureur-alonso-verlengt-contract-bij-aston-martin|titel=Formule 1-coureur Alonso verlengt contract bij Aston Martin |website=nos.nl |datum=2024-04-11}}</ref> |align=center|1–16 |align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"|34 |{{VS-VLAG}} Jak Crawford<ref>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_japanese_grand_prix_-_entry_list.pdf |titel=2026 Japanese Grand Prix – Entry List |uitgewer=[[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] |datum=2026-03-27}}</ref><ref>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_belgian_grand_prix_-_entry_list.pdf |titel=2026 Belgian Grand Prix – Entry List |uitgewer=[[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] |datum=2026-07-17}}</ref> |align=center|3, 10 |- |{{Center|18}} |{{CA-VLAG}} [[Lance Stroll]]<ref name="Stroll">{{en}}{{Citeer web|url=https://www.astonmartinf1.com/en-GB/news/announcement/aston-martin-aramco-confirms-lance-stroll-for-2025-and-beyond |titel=Aston Martin Aramco confirms Lance Stroll for 2025 and beyond |website=astonmartinf1.com |datum=2024-06-27}}</ref> |align=center|1–16 |align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"|34 |{{VS-VLAG}} Jak Crawford<ref name=entrylistOOS2026>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_austrian_grand_prix_-_entry_list.pdf |titel=2026 Austrian Grand Prix – Entry List |uitgewer=[[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] |datum=2026-06-26}}</ref> |align=center|8 |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" |rowspan=2|{{GB-VLAG}} [[Williams F1|Atlassian Williams F1-span]] !rowspan=2|[[Williams F1|Atlassian Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] |rowspan=2|FW48<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://www.statsf1.com/nl/williams/modeles.aspx |titel=Williams Chassis |website=statsf1.com}}</ref> |rowspan=2|Mercedes M17<br/>E Performance<ref>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.reuters.com/sports/motor-sports/williams-f1-team-use-mercedes-engines-until-least-2030-2024-01-08/#:~:text=LONDON%2C%20Jan%208%20(Reuters),both%20parties%20announced%20on%20Monday. |titel=Williams F1 team to use Mercedes engines until at least 2030 |website=Reuters |datum=2024-01-08}}</ref> |{{Center|23}} |{{TH-VLAG}} [[Alexander Albon]]<ref>{{en}}{{Citeer web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article.breaking-williams-confirm-albon-for-2023-on-new-multi-year-contract.1rpexVv61cyqPW7h7La6LZ.html |titel=Williams confirm Albon for 2023 on new multi-year contract |website=Formula1.com |datum=2023-08-03}}</ref> |align=center|1–16 |align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"|46 |{{GB-VLAG}} Luke Browning<ref name=entrylistCAT2026>{{en}}{{Cite web |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_barcelona-catalunya_grand_prix_-_entry_list.pdf |titel=2026 Barcelona-Catalunya Grand Prix - Entry List |uitgewer=[[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] |datum=2026-06-12}}</ref><ref name=entrylistITA2026/> |align=center|7, 13 |- |{{Center|55}} |{{ES-VLAG}} [[Carlos Sainz jr.]]<ref>{{nl}}{{Cite web |url=https://nos.nl/artikel/2530783-formule-1-coureur-sainz-stapt-over-van-ferrari-naar-williams |titel=Formule 1-coureur Sainz stapt over van Ferrari naar Williams |website=nos.nl |datum=2024-07-29 |accessdate=2024-07-29}}</ref> |align=center|1–16 |align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"|46 |{{GB-VLAG}} Luke Browning<ref name=entrylistOOS2026/> |align=center|8 |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" |rowspan=2|{{DE-VLAG}}[[Audi F1-span|Audi Revolut F1-span]]<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://racingnews365.nl/officieel-audi-slaat-de-handen-ineen-met-formule-1-team |titel=Officieel: Audi slaat de handen ineen met Formule 1-team |website=racingnews365.nl |datum=26 Oktober 2022}}</ref><ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://racingnews365.nl/audi-presenteert-titelsponsor-nieuw-f1-team-2026 |titel=Audi presenteert titelsponsor nieuw F1-team 2026 |website=racingnews365.nl |datum=30 Julie 2025}}</ref> !rowspan=2|[[Audi F1-span|Audi]] |rowspan=2|R26<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://www.statsf1.com/nl/audi/modeles.aspx |titel=Audi Chassis |website=statsf1.com}}</ref> |rowspan=2|Audi AFR 26 Hybrid |{{Center|5}} |{{BR-VLAG}} [[Gabriel Bortoleto]]<ref>{{Citeer web |url=https://www.formule1.nl/nieuws/formule-2-coureur-gabriel-bortoleto-2025-naar-sauber-line-up-compleet/ |titel=Formule 2-coureur Gabriel Bortoleto in 2025 naar Sauber, line-up compleet |achternaam=Nijhuis |voornaam=Matthijs |website=Formule1.nl |datum=2024-11-06 |bezochtdatum=2024-11-06}}</ref> |align=center|1–16 |align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"|97 |{{EE-VLAG}} Paul Aron<ref name=entrylistOOS2026/> |align=center|8 |- |{{Center|27}} |{{DE-VLAG}} [[Nico Hülkenberg]]<ref>{{Citeer web |url=https://nos.nl/artikel/2518255-hulkenberg-stapt-na-dit-seizoen-over-van-haas-naar-sauber-dat-vanaf-2026-audi-wordt |titel=Hülkenberg stapt na dit seizoen over van Haas naar Sauber, dat vanaf 2026 Audi wordt |website=nos.nl |datum=2024-04-26}}</ref> |align=center|1–16 |align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"|97 |{{EE-VLAG}} Paul Aron<ref name="entrylistCAT2026" /> |align=center|7 |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" |rowspan=2|{{VS-VLAG}} [[Cadillac F1-span]]<ref>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.formula1.com/en/latest/article/statement-on-general-motors-application-to-join-fia-formula-one-world.69uoRF1uwHwXkr4efkpnhc |titel=Statement on General Motors application to join FIA Formula One World Championship in 2026 |website=Formula 1.com |datum=25 November 2024 |bezochtdatum=24 April 2025}}</ref> !rowspan=2|[[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] |rowspan=2|MAC-26<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://www.statsf1.com/nl/cadillac/modeles.aspx |titel=Cadillac Chassis |website=statsf1.com}}</ref> |rowspan=2|Ferrari 067/6<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://racingnews365.nl/breaking-gloednieuw-f1-team-tekent-eerste-motordeal |titel=Gloednieuw F1-team tekent eerste motordeal |website=racingnews365.nl |datum=2024-12-10}}</ref> |{{Center|11}} |{{MX-VLAG}} [[Sergio Pérez]]<ref name=PERBOT>{{nl}}{{Citeer web |url=https://nos.nl/artikel/2579988-veteranen-bottas-en-perez-keren-bij-nieuw-team-cadillac-terug-in-formule-1 |titel=Veteranen Bottas en Pérez keren bij nieuw team Cadillac terug in Formule 1|website=Nos.nl |datum=2025-08-26}}</ref> |align=center|1–16 |align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"|25 |{{VS-VLAG}} Colton Herta<ref name=entrylistCAT2026/><ref name=entrylistITA2026/> |align=center|7, 13 |- |{{Center|77}} |{{FI-VLAG}} [[Valtteri Bottas]]<ref name=PERBOT/> |align=center|1–16 |align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"|25 |{{VS-VLAG}} Colton Herta<ref name=entrylistHON2026/> |align=center|11 |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" |rowspan=2|{{IT-VLAG}} [[Scuderia Ferrari]] [[Hewlett-Packard|HP]] !rowspan=2|[[Scuderia Ferrari|Ferrari]] |rowspan=2|SF-26<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://nl.motorsport.com/f1/news/ferrari-onthult-naam-f1-auto-seizoen-2026/10788970/ |titel=Ferrari onthult naam van F1-auto die ommekeer moet brengen |datum=2026-01-11 |bezochtdatum=2026-01-12 |werk=nl.motorsport.com }}</ref> |rowspan=2|Ferrari 067/6<ref>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.ferrari.com/en-NL/formula1/sf-26 |titel=Ferrari SF-26 |website=ferrari.com |datum=2026-01-23}}</ref> |{{Center|16}} |{{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]]<ref>{{nl}}{{Citeer web|url=https://racingnews365.nl/breaking-leclerc-verlengt-zijn-contract-bij-ferrari |titel=Leclerc verlengt zijn contract bij Ferrari voor onbepaalde tijd |website=racingnews365.nl |datum=2024-01-25}}</ref> |align=center|1–16 |align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"|38 |{{SE-VLAG}} Dino Beganovic<ref name=entrylistOOS2026/> |align=center|8 |- |{{Center|44}} |{{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]]<ref>{{nl}}{{Citeer web|url=https://nos.nl/artikel/2507120-sensationele-transfer-is-rond-hamilton-rijdt-in-2025-voor-ferrari-sainz-weg |titel=Sensationele transfer is rond: Hamilton rijdt in 2025 voor Ferrari, Sainz weg |website=nos.nl |datum=2024-02-01}}</ref> |align=center|1–16 |align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"|38 |{{SE-VLAG}} Dino Beganovic<ref name=entrylistCAT2026/> |align=center|7 |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" |rowspan=2|{{VS-VLAG}} [[Toyota Gazoo Racing|TGR]] [[Haas F1-span]]<ref>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.formula1.com/en/latest/article/toyota-gazoo-racing-to-become-title-sponsors-of-haas-from-2026.7cSSDjuSpWld580YQKVtvh |titel=Toyota Gazoo Racing to become title sponsors of Haas from 2026 |website=formula1.com |datum=4 Desember 2025}}</ref> !rowspan=2|[[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] |rowspan=2|VF-26<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://www.statsf1.com/nl/haas/modeles.aspx |titel=Haas Chassis |website=statsf1.com}}</ref> |rowspan=2|Ferrari 067/6 |{{Center|31}} |{{FR-VLAG}} [[Esteban Ocon]]<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://www.formule1.nl/nieuws/officieel-esteban-ocon-tekent-meerjarig-contract-bij-haas/ |titel=Esteban Ocon tekent meerjarig contract bij Haas |website=Formule1.nl |datum=2024-07-25 }}</ref> |align=center|1–16 |align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"|50 |{{JP-VLAG}} Ryō Hirakawa<ref name=entrylistOOS2026/> |align=center|8 |- |{{Center|87}} |{{GB-VLAG}} [[Oliver Bearman]]<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://www.formule1.nl/nieuws/officieel-oliver-bearman-tekent-meerjarig-contract-haas/ |titel=Ferrari-talent Oliver Bearman tekent meerjarig contract met Haas |website=Formule1.nl |datum=2024-07-04 }}</ref> |align=center|1–16 |align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"|50 |{{JP-VLAG}} Ryō Hirakawa<ref name=entrylistHON2026/> |align=center|11 |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" |rowspan=2|{{GB-VLAG}} [[McLaren|McLaren Mastercard F1-span]] !rowspan=2|[[McLaren]]-[[Mercedes-AMG|Mercedes]] |rowspan=2|MCL40<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://www.statsf1.com/nl/mclaren/modeles.aspx |titel=McLaren Chassis |website=statsf1.com}}</ref> |rowspan=2|Mercedes M17<br/>E Performance |{{Center|1}} |{{GB-VLAG}} [[Lando Norris]]<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://www.formule1.nl/nieuws/norris-verlengt-contract-en-wil-met-mclaren-op-jacht-naar-verstappen-en-red-bull/ |titel=Norris verlengt contract, wil met McLaren op jacht naar Verstappen en Red Bull |website=formule1.nl |datum=26 Januarie 2024 |bezochtdatum=24 April 2025 }}</ref> |align=center|1–16 |align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"| 67 |{{IT-VLAG}} Leonardo Fornaroli<ref name=entrylistCAT2026/> |align=center|7 |- |{{Center|81}} |{{AU-VLAG}} [[Oscar Piastri]]<ref>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.formula1.com/en/latest/article/breaking-piastri-agrees-new-multi-year-contract-extension-with-mclaren.29O2HI46I2Te3orUqkwdwX |titel=Piastri agrees new multi-year contract extension with McLaren |datum=15 Oktober 2025 |bezochtdatum=15 Oktober 2025 |website=formule1.nl}}</ref> |align=center|1–16 |align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"|67 |{{IT-VLAG}} Leonardo Fornaroli<ref name=entrylistHON2026/> |align=center|11 |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" |rowspan=2|{{DE-VLAG}} {{Nowrap|[[Mercedes AMG Petronas F1-span]]}} !rowspan=2|[[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] |rowspan=2|F1 W17<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://www.statsf1.com/nl/mercedes/modeles.aspx |titel=Mercedes chassis |website=statsf1.com}}</ref> |rowspan=2|Mercedes M17<br/>E Performance |{{Center|12}} |{{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]]<ref name=MER>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.formula1.com/en/latest/article/russell-and-antonelli-confirmed-as-2026-mercedes-line-up.1vrWrdgEflkIwPgaybBEDj |titel=Russell and Antonelli confirmed as 2026 Mercedes line-up |bezochtdatum=15 Oktober 2025 |website=formula1.com }}</ref> |align=center|1–16 |align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"|72 |{{DK-VLAG}} Frederik Vesti<ref name=entrylistCAT2026/><ref name=entrylistHON2026/> |align=center|7, 11 |- |{{Center|63}} |{{GB-VLAG}} [[George Russell]]<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://www.nu.nl/formule-1/6364018/mercedes-gaat-door-met-russell-en-antonelli-hebben-bewezen-sterk-duo-te-zijn.html |titel=Mercedes gaat door met Russell en Antonelli: 'Hebben bewezen sterk duo te zijn' |website=nu.nl |datum=15 Oktober 2025}}</ref> |align=center|1–16 |align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"| | |align=center| |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" |rowspan=3|{{IT-VLAG}} Visa Cash App Racing Bulls F1-span !rowspan=3|[[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] |rowspan=3|VCARB 03<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://www.statsf1.com/nl/racing-bulls/modeles.aspx |titel=Racing Bulls Chassis |website=statsf1.com}}</ref> |rowspan=3|Red Bull Ford DM01<ref name=RBF>{{en}}{{Citeer web |url=https://media.ford.com/content/fordmedia/fna/us/en/news/2023/01/03/ford-returns-to-formula-1--strategic-partner-to-oracle-red-bull-.html |titel=Ford returns to Formula 1; Strategic partner to Oracle Red Bull Racing for 2026 season and beyond |website=media.ford.com |bezochtdatum=24 April 2025 }}</ref> |{{Center|30}} |{{NZ-VLAG}} [[Liam Lawson]]<ref name=LAWLIN>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.visacashapprb.com/int-en/2026-driver-live-up-announcement |titel=Our Driver Line-Up For 2026 |website=visacashapprb.com |datum=2 Desember 2025}}</ref> |align=center|1–11, 15–16 |align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"|90 |{{JP-VLAG}} Ayumu Iwasa<ref name=entrylistOOS2026/> |align=center|8 |- |{{Center|22}} |{{JP-VLAG}} [[Yuki Tsunoda]]<ref name=LAWTSU>{{nl}}{{Cite web |url=https://f1journaal.be/officieel-isack-hadjar-mist-gp-van-nederland-liam-lawson-en-yuki-tsunoda-vallen-in-bij-red-bull-en-racing-bulls/ |titel=Isack Hadjar mist GP van Nederland, Liam Lawson en Yuki Tsunoda vallen in bij Red Bull en Racing Bulls |website=f1journaal.be |datum=2026-08-19}}</ref> |align=center|12–14 |align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"| | |align=center| |- |{{Center|41}} |{{GB-VLAG}} [[Arvid Lindblad]]<ref name=LAWLIN/> |align=center|1–15 |align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"| | |align=center| |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" |rowspan=3|{{AT-VLAG}} [[Red Bull Racing|Oracle Red Bull Racing]] !rowspan=3|[[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] |rowspan=3|RB22<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://www.statsf1.com/nl/red-bull/modeles.aspx |titel=Red Bull Chassis |website=statsf1.com}}</ref> |rowspan=3|Red Bull Ford DM01<ref name=RBF/> |{{Center|3}} |{{nowrap|{{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]]}}<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://www.nu.nl/formule-1/6187089/verstappen-verlengt-contract-en-blijft-tot-en-met-2028-bij-red-bull.html |titel=Verstappen verlengt contract en blijft tot en met 2028 bij Red Bull |website=nu.nl |datum=2022-09-22}}</ref> |align=center|1–16 |align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"|36 |{{JP-VLAG}} Ayumu Iwasa<ref name=entrylistITA2026/> |align=center|13 |- |{{Center|6}} |{{FR-VLAG}} [[Isack Hadjar]]<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://nos.nl/artikel/2592751-hadjar-volgt-tsunoda-op-als-teamgenoot-verstappen-bij-red-bull-racing|titel=Hadjar volgt Tsunoda op als teamgenoot Verstappen bij Red Bull Racing|website=Nos.nl|datum=1 Desember 2025}}</ref> |align=center|1–11, 15–16 |align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"|36 |{{JP-VLAG}} Ayumu Iwasa<ref name=entrylistCAT2026/> |align=center|7 |- |{{Center|30}} |{{NZ-VLAG}} [[Liam Lawson]]<ref name=LAWTSU/> |align=center|12–14 |align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"| | |align=center| |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" !colspan="10" align=center| Bron: FIA<ref name=inskryflys>{{en}}{{citeer web|url=https://www.fia.com/events/fia-formula-one-world-championship/season-2026/2026-fia-formula-one-world-championship-entry |titel=2026 FIA Formula One World Championship Entry List |uitgever=[[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] |datum=2025-12-19}}</ref><ref>Amptelike inskrywingslyste: * {{en}}{{Citeer web |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_australian_grand_prix_-_entry_list.pdf |titel=2026 Australian Grand Prix – Entry List |uitgever=[[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] |datum=2026-03-06}} * {{en}}{{Citeer web |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_chinese_grand_prix_-_entry_list.pdf |titel=2026 Chinese Grand Prix – Entry List |uitgewer=[[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] |datum=2026-03-13}} * {{en}}{{Citeer web |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_japanese_grand_prix_-_entry_list.pdf |titel=2026 Japanese Grand Prix – Entry List |uitgewer=[[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] |datum=2026-03-27}} * {{en}}{{Citeer web |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_miami_grand_prix_-_entry_list.pdf |titel=2026 Miami Grand Prix – Entry List |uitgewer=[[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] |datum=2026-05-01}} * {{en}}{{Citeer web |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_canadian_grand_prix_-_entry_list.pdf |titel=2026 Canadian Grand Prix – Entry List |uitgewer=[[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] |datum=2026-05-22}} * {{en}}{{Citeer web |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_monaco_grand_prix_-_entry_list.pdf |titel=2026 Monaco Grand Prix – Entry List |uitgewer=[[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] |datum=2026-06-05}} * {{en}}{{Citeer web |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_barcelona-catalunya_grand_prix_-_entry_list.pdf |titel=2026 Barcelona-Catalunya Grand Prix – Entry List |uitgewer=[[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] |datum=2026-06-12}} * {{en}}{{Citeer web |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_austrian_grand_prix_-_entry_list.pdf |titel=2026 Austrian Grand Prix – Entry List |uitgewer=[[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] |datum=2026-06-26}} * {{en}}{{Citeer web |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_british_grand_prix_-_entry_list.pdf |titel=2026 British Grand Prix – Entry List |uitgewer=[[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] |datum=2026-07-03}} * {{en}}{{Citeer web |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_belgian_grand_prix_-_entry_list.pdf |titel=2026 Belgian Grand Prix – Entry List |uitgewer=[[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] |datum=2026-07-17}} * {{en}}{{Citeer web |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_hungarian_grand_prix_-_entry_list.pdf |titel=2026 Hungarian Grand Prix – Entry List |uitgewer=[[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] |datum=2026-07-24}} * {{en}}{{Citeer web |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_dutch_grand_prix_-_entry_list.pdf |titel=2026 Dutch Grand Prix – Entry List |uitgewer=[[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] |datum=2026-08-21}} * {{en}}{{Citeer web |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_italian_grand_prix_-_entry_list.pdf |titel=2026 Italian Grand Prix – Entry List |uitgewer=[[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] |datum=2026-09-04}} * {{en}}{{Citeer web |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_spanish_grand_prix_-_entry_list.pdf |titel=2026 Spanish Grand Prix – Entry List |uitgewer=[[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] |datum=2026-09-11}} * {{en}}{{Citeer web |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_azerbaijan_grand_prix_-_entry_list.pdf |titel=2026 Azerbaijan Grand Prix – Entry List |uitgewer=[[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] |datum=2026-09-24}}</ref> * {{en}}{{Citeer web |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_bahrain_grand_prix_in_malaysia_-_entry_list.pdf |titel=2026 Bahrain Grand Prix in Malaysia – Entry List |uitgewer=[[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] |datum=2026-10-02}} |}</div> == Uitslae en ranglys == === Grands Prix === <div style="overflow-x: auto; margin: 1em 0"> {|class="wikitable" style=font-size:85% !Ronde ![[Lys van Formule Een Grands Prix|Grand Prix]] !Voorste wegspringplek !Vinnigste ronde !Wenner<br/>(renjaer) !Wenner<br/>(vervaardiger) !Verslag |- !1 | {{AU-VLAG}} [[Australiese Grand Prix]] | {{GB-VLAG}} [[George Russell]] | {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]] | {{GB-VLAG}} [[George Russell]] | {{DE-VLAG}} [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | [[2026 Australiese Grand Prix|Verslag]] |- !2 | {{CN-VLAG}} [[Chinese Grand Prix]] +Naelren '''*¹''' | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | {{DE-VLAG}} [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | [[2026 Chinese Grand Prix|Verslag]] |- !3 | {{JP-VLAG}} [[Japannese Grand Prix]] | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | {{DE-VLAG}} [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | [[2026 Japannese Grand Prix|Verslag]] |- !4 | [[Beeld:Flag of Miami, Florida.svg|20px|rand|Vlag van Miami]] [[Miami Grand Prix]] +Naelren '''*²''' | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | {{GB-VLAG}} [[Lando Norris]] | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | {{DE-VLAG}} [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | [[2026 Miami Grand Prix|Verslag]] |- !5 | {{CA-VLAG}} [[Kanadese Grand Prix]] +Naelren '''*¹''' | {{GB-VLAG}} [[George Russell]] | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | {{DE-VLAG}} [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | [[2026 Kanadese Grand Prix|Verslag]] |- !6 | {{MC-VLAG}} [[Monaco Grand Prix]] | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | {{DE-VLAG}} [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | [[2026 Monaco Grand Prix|Verslag]] |- !7 | {{nowrap|[[Beeld:Flag of Catalonia.svg|20px|rand|Vlag van Katalonië]] [[Barcelona-Katalonië Grand Prix]]}} | {{GB-VLAG}} [[George Russell]] | {{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]] | {{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]] | {{IT-VLAG}} [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | [[2026 Barcelona-Katalonië Grand Prix|Verslag]] |- !8 | {{AT-VLAG}} [[Oostenrykse Grand Prix]] | {{GB-VLAG}} [[George Russell]] | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | {{GB-VLAG}} [[George Russell]] | {{DE-VLAG}} [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | [[2026 Oostenrykse Grand Prix|Verslag]] |- !9 | {{GB-VLAG}} [[Britse Grand Prix]] +Naelren '''*³''' | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | {{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]] | {{IT-VLAG}} [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | [[2026 Britse Grand Prix|Verslag]] |- !10 | {{BE-VLAG}} [[Belgiese Grand Prix]] | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | {{GB-VLAG}} [[Lando Norris]] | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | {{DE-VLAG}} [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | [[2026 Belgiese Grand Prix|Verslag]] |- !11 | {{HU-VLAG}} [[Hongaarse Grand Prix]] | {{GB-VLAG}} [[Lando Norris]] | {{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]] | {{GB-VLAG}} [[Lando Norris]] | {{GB-VLAG}} [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | [[2026 Hongaarse Grand Prix|Verslag]] |- !12 | {{NL-VLAG}} [[Nederlandse Grand Prix]] +Naelren '''*¹''' | {{GB-VLAG}} [[Lando Norris]] | {{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]] | {{GB-VLAG}} [[Lando Norris]] | {{GB-VLAG}} [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | [[2026 Nederlandse Grand Prix|Verslag]] |- !13 | {{IT-VLAG}} [[Italiaanse Grand Prix]] | {{FR-VLAG}} [[Pierre Gasly]] | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | {{DE-VLAG}} [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | [[2026 Italiaanse Grand Prix|Verslag]] |- !14 | {{ES-VLAG}} [[Spaanse Grand Prix]] | {{GB-VLAG}} [[Lando Norris]] | {{GB-VLAG}} [[George Russell]] | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | {{DE-VLAG}} [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | [[2026 Spaanse Grand Prix|Verslag]] |- !15 | {{AZ-VLAG}} [[Azerbeidjanse Grand Prix]] | {{GB-VLAG}} [[George Russell]] | {{GB-VLAG}} [[George Russell]] | {{GB-VLAG}} [[George Russell]] | {{DE-VLAG}} [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | [[2026 Azerbeidjanse Grand Prix|Verslag]] |- !16 | {{MY-VLAG}} [[Bahreinse Grand Prix]] | | | | | [[2026 Bahreinse Grand Prix|Verslag]] |- !17 | {{SG-VLAG}} [[Singapoerse Grand Prix]] +Naelren | | | | | [[2026 Singapoerse Grand Prix|Verslag]] |- !18 | {{VS-VLAG}} [[Verenigde State Grand Prix]] | | | | | [[2026 Verenigde State Grand Prix|Verslag]] |- !19 | [[Beeld:Flag of Mexico City, Mexico.svg|20px|rand|Vlag van Meksikostad]] [[Meksikaanse Grand Prix|Meksikostad Grand Prix]] | | | | | [[2026 Meksikostad Grand Prix|Verslag]] |- !20 | [[Beeld:Bandeira_da_cidade_de_São_Paulo.svg|18px|rand|Vlag van São Paulo]] [[Brasiliaanse Grand Prix|São Paulo Grand Prix]] | | | | | [[2026 São Paulo Grand Prix|Verslag]] |- !21 | [[Beeld:Flag of Las Vegas, Nevada.svg|20px|rand|Vlag van Las Vegas]] [[Las Vegas Grand Prix]] | | | | | [[2026 Las Vegas Grand Prix|Verslag]] |- !22 | {{vlagikoon|QAT}} [[Katarse Grand Prix]] | | | | | [[2026 Katarse Grand Prix|Verslag]] |- !23 | [[Beeld:Flag of Abu Dhabi.svg|20px|rand|Vlag van Aboe Dhabi]] [[Aboe Dhabi Grand Prix]] | | | | | [[2026 Aboe Dhabi Grand Prix|Verslag]] |} </div> '''*¹''' [[George Russell]] wen drie naelrenne: die [[2026 Chinese Grand Prix#Naelren|Chinese Grand Prix]], die [[2026 Kanadese Grand Prix#Naelren|Kanadese Grand Prix]] asook die [[2026 Nederlandse Grand Prix#Naelren|Nederlandse Grand Prix]].<br/> '''*²''' [[Lando Norris]] wen die [[2026 Miami Grand Prix#Naelren|naelren van die Miami Grand Prix]].<br/> '''*³''' [[Kimi Antonelli]] wen die [[2026 Britse Grand Prix#Naelrenuitslag|naelren van die Britse Grand Prix]].<br/> === Puntestelsel === Punte word volgens 'n glyskaal toegeken vir die eerste tien geklassifiseerde renjaers. Punte vir die naelren word op 'n glyskaal toegeken vir die eerste agt geklassifiseerde renjaers. Die punte vir elke wedren word soos volg toegeken: {| class="wikitable" style="font-size: 85%; text-align:center" |bgcolor=dfdfdf align=left|'''Plek''' |bgcolor=ffffbf|{{0}}'''1ste'''{{0}} |bgcolor=dfdfdf|{{0}}'''2de'''{{0}} |bgcolor=ffdf9f|{{0}}'''3de'''{{0}} |bgcolor=dfffdf|{{0}}'''4de'''{{0}} |bgcolor=dfffdf|{{0}}'''5de'''{{0}} |bgcolor=dfffdf|{{0}}'''6de'''{{0}} |bgcolor=dfffdf|{{0}}'''7de'''{{0}} |bgcolor=dfffdf|{{0}}'''8de'''{{0}} |bgcolor=dfffdf|{{0}}'''9de'''{{0}} |bgcolor=dfffdf|{{0}}'''10de'''{{0}} |- |bgcolor=dfdfdf align=left|'''Grand Prix''' |bgcolor=ffffbf|25 |bgcolor=dfdfdf|18 |bgcolor=ffdf9f|15 |bgcolor=dfffdf|12 |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=dfffdf|6 |bgcolor=dfffdf|4 |bgcolor=dfffdf|2 |bgcolor=dfffdf|1 |- |bgcolor=dfdfdf align=left|'''Naelren''' |bgcolor=ffffff|8 |bgcolor=ffffff|7 |bgcolor=ffffff|6 |bgcolor=ffffff|5 |bgcolor=ffffff|4 |bgcolor=ffffff|3 |bgcolor=ffffff|2 |bgcolor=ffffff|1 |} === Ranglys van renjaers === {{F1 bestuurders resultate legende (weergawe 4)}} <div style="overflow-x: auto; margin: 1em 0"> {| class= "wikitable" style="font-size: 85%; text-align:center;" |- !valign="middle" rowspan=2|Plek !valign="middle" rowspan=2|{{Afkorting|Nr.|Motornommer van renjaer}} !valign="middle" rowspan=2|Renjaer !valign="middle" colspan="23"|[[Lys van Formule Een Grands Prix|Grands Prix]] !valign="middle" rowspan=2 style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|Punte |- !width="3%"|{{AU-VLAG}}<br/>[[2026 Australiese Grand Prix|AUS]] !width="3%"|{{CN-VLAG}}<br/>[[2026 Chinese Grand Prix|CHN]] !width="3%"|{{JP-VLAG}}<br/>[[2026 Japannese Grand Prix|JPN]] !width="3%"|[[Beeld:Flag of Miami, Florida.svg|20px|rand|Vlag van Miami]]<br/>[[2026 Miami Grand Prix|MIA]] !width="3%"|{{CA-VLAG}}<br/>[[2026 Kanadese Grand Prix|KAN]] !width="3%"|{{MC-VLAG}}<br/>[[2026 Monaco Grand Prix|MON]] !width="3%"|[[Beeld:Flag of Catalonia.svg|20px|rand|rand|Vlag van Katalonië]]<br/>[[2026 Barcelona-Katalonië Grand Prix|BKT]] !width="3%"|{{AT-VLAG}}<br/>[[2026 Oostenrykse Grand Prix|OOS]] !width="3%"|{{GB-VLAG}}<br/>[[2026 Britse Grand Prix|GBR]] !width="3%"|{{BE-VLAG}}<br/>[[2026 Belgiese Grand Prix|BEL]] !width="3%"|{{HU-VLAG}}<br/>[[2026 Hongaarse Grand Prix|HON]] !width="3%"|{{NL-VLAG}}<br/>[[2026 Nederlandse Grand Prix|NED]] !width="3%"|{{IT-VLAG}}<br/>[[2026 Italiaanse Grand Prix|ITA]] !width="3%"|{{ES-VLAG}}<br/>[[2026 Spaanse Grand Prix|SPA]] !width="3%"|{{AZ-VLAG}}<br/>[[2026 Azerbeidjanse Grand Prix|AZE]] !width="3%"|{{MY-VLAG}}<br/>[[2025 Bahreinse Grand Prix|BHR]] !width="3%"|{{SG-VLAG}}<br/>[[2026 Singapoerse Grand Prix|SIN]] !width="3%"|{{VS-VLAG}}<br/>[[2026 Verenigde State Grand Prix|VSA]] !width="3%"|[[Beeld:Flag of Mexico City, Mexico.svg|20px|rand|Vlag van Meksikostad]]<br/>[[2026 Meksikostad Grand Prix|MXS]] !width="3%"|[[Beeld:Bandeira_da_cidade_de_São_Paulo.svg|18px|rand|Vlag van São Paulo]]<br/>[[2026 São Paulo Grand Prix|SAP]] !width="3%"|[[Beeld:Flag of Las Vegas, Nevada.svg|20px|rand|Vlag van Las Vegas]]<br/>[[2026 Las Vegas Grand Prix|LSV]] !width="3%"|{{vlagikoon|QAT}}<br/>[[2026 Katarse Grand Prix|KAT]] !width="3%"|[[Beeld:Flag_of_Abu_Dhabi.svg|20px|rand|Vlag van Aboe Dhabi]]<br/>[[2026 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]] |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" !1 |12 |align=left|{{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] |bgcolor=dfdfdf|2 |bgcolor=ffffbf|^'''5'''1{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}} |bgcolor=ffffbf|1{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}} |bgcolor=ffffbf|^'''6'''1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=ffffbf|^'''3'''1{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=ffffbf|1{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}} |bgcolor=cfcfff|16^'''†''' |bgcolor=ffdf9f|3{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=cfcfff|^'''1'''15{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}} |bgcolor=ffffbf|1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=ffdf9f|3 |bgcolor=dfdfdf|^'''4'''2 |bgcolor=ffffbf|1{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=ffffbf|1 |bgcolor=dfffdf|5 |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|ANT|seasonpoints}} |- !2 |63 |align=left|{{GB-VLAG}} [[George Russell]] |bgcolor=ffffbf|1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=dfdfdf|^'''1'''2 |bgcolor=dfffdf|4 |bgcolor=dfffdf|^'''4'''4 |bgcolor=efcfff|^'''1'''<small>DNF{{Pictogram poleposition}}</small> |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=dfdfdf|2{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=ffffbf|1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=dfdfdf|^'''4'''2 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf|7 |bgcolor=ffdf9f|^'''1'''3 |bgcolor=dfdfdf|2 |bgcolor=dfffdf|5{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=ffffbf|1{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}} |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|RUS|seasonpoints}} |- !3 |44 |align=left|{{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]] |bgcolor=dfffdf|4 |bgcolor=ffdf9f|^'''3'''3 |bgcolor=dfffdf|6 |bgcolor=dfffdf|^'''7'''6 |bgcolor=dfdfdf|^'''6'''2 |bgcolor=dfdfdf|2 |bgcolor=ffffbf|1{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=dfffdf|5 |bgcolor=ffdf9f|^'''2'''3 |bgcolor=dfffdf|4 |bgcolor=dfffdf|5 |bgcolor=dfffdf|^'''7'''4 |bgcolor=dfffdf|6 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf|6 |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|HAM|seasonpoints}} |- !4 |1 |align=left|{{GB-VLAG}} [[Lando Norris]] |bgcolor=dfffdf|5 |bgcolor=ffffff|^'''4'''<small>DNS</small> |bgcolor=dfffdf|5 |bgcolor=dfdfdf|^'''1'''2{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=efcfff|^'''2'''<small>DNF</small> |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=ffdf9f|3 |bgcolor=dfffdf|7 |bgcolor=dfffdf|^'''3'''4 |bgcolor=dfffdf|7{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=ffffbf|1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=ffffbf|^'''3'''1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=dfffdf|4 |bgcolor=ffdf9f|3{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|NOR|seasonpoints}} |- !5 |16 |align=left|{{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]] |bgcolor=ffdf9f|3 |bgcolor=dfffdf|^'''2'''4 |bgcolor=ffdf9f|3 |bgcolor=dfffdf|^'''3'''8 |bgcolor=dfffdf|^'''5'''4 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|15^'''†''' |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=ffffbf|^'''5'''1 |bgcolor=dfdfdf|2 |bgcolor=dfffdf|4{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=dfffdf|^'''2'''5{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf|4 |bgcolor=dfffdf|4 |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|LEC|seasonpoints}} |- !6 |3 |align=left|{{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]] |bgcolor=dfffdf|6{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=dfffdf|^'''5'''5 |bgcolor=ffdf9f|^'''7'''3 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf|4 |bgcolor=dfdfdf|2 |bgcolor=cfcfff|^'''6'''20^'''†''' |bgcolor=ffdf9f|3 |bgcolor=dfdfdf|2 |bgcolor=efcfff|^'''6'''<small>DNF</small> |bgcolor=ffdf9f|3 |bgcolor=dfdfdf|2 |bgcolor=dfdfdf|2 |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|VER|seasonpoints}} |- !7 |81 |align=left|{{AU-VLAG}} [[Oscar Piastri]] |bgcolor=ffffff|<small>DNS</small> |bgcolor=ffffff|^'''6'''<small>DNS</small> |bgcolor=dfdfdf|2 |bgcolor=ffdf9f|^'''2'''3 |bgcolor=cfcfff|^'''4'''11 |bgcolor=dfffdf|4 |bgcolor=dfffdf|5 |bgcolor=dfffdf|4 |bgcolor=cfcfff|^'''7'''11 |bgcolor=dfffdf|5 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf|^'''5'''6 |bgcolor=dfffdf|5 |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|PIA|seasonpoints}} |- !8 |6 |align=left|{{FR-VLAG}} [[Isack Hadjar]] |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf|5 |bgcolor=ffdf9f|3 |bgcolor=dfffdf|6 |bgcolor=dfffdf|6 |bgcolor=dfffdf|5 |bgcolor=dfffdf|6 |bgcolor=dfffdf|6 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=ffdf9f|3 |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|HAD|seasonpoints}} |- !9 |30 |align=left|{{NZ-VLAG}} [[Liam Lawson]] |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=dfffdf|^'''7'''7 |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf|7 |bgcolor=dfffdf|5 |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=dfffdf|^'''8'''6 |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=dfffdf|7 |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=dfffdf|6 |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|LAW|seasonpoints}} |- !10 |10 |align=left|{{FR-VLAG}} [[Pierre Gasly]] |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=dfffdf|6 |bgcolor=dfffdf|7 |bgcolor=efcfff|^'''8'''<small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=dfffdf|4 |bgcolor=dfffdf|7 |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=dfffdf|^'''8'''10 |bgcolor=dfffdf|7{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|GAS|seasonpoints}} |- !11 |41 |align=left|{{GB-VLAG}} [[Arvid Lindblad]] |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=ffffff|^'''8'''<small>DNS</small> |bgcolor=dfffdf|6 |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=dfffdf|7 |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=dfffdf|7 |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|LIN|seasonpoints}} |- !12 |43 |align=left|{{AR-VLAG}} [[Franco Colapinto]] |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=cfcfff|16 |bgcolor=dfffdf|7 |bgcolor=dfffdf|6 |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=dfffdf|7 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|COL|seasonpoints}} |- !13 |87 |align=left|{{GB-VLAG}} [[Oliver Bearman]] |bgcolor=dfffdf|7 |bgcolor=dfffdf|^'''8'''5 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|17^'''†''' |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=cfcfff|19 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=cfcfff|16 |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|BEA|seasonpoints}} |- !14 |5 |align=left|{{BR-VLAG}} [[Gabriel Bortoleto]] |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=ffffff|<small>DNS</small> |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|BOR|seasonpoints}} |- !15 |27 |align=left|{{DE-VLAG}} [[Nico Hülkenberg]] |bgcolor=ffffff|<small>DNS</small> |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|HUL|seasonpoints}} |- !16 |31 |align=left|{{FR-VLAG}} [[Esteban Ocon]] |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=cfcfff|16 |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=cfcfff|17 |bgcolor=cfcfff|16 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|16 |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|OCO|seasonpoints}} |- !17 |55 |align=left|{{ES-VLAG}} [[Carlos Sainz jr.]] |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=cfcfff|16^'''†''' |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|17 |bgcolor=cfcfff|16| |bgcolor=cfcfff|18 |bgcolor=cfcfff|16 |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|SAI|seasonpoints}} |- !18 |23 |align=left|{{TH-VLAG}} [[Alexander Albon]] |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=ffffff|<small>DNS</small> |bgcolor=cfcfff|20 |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=cfcfff|<small>NC</small> |bgcolor=cfcfff|17 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=cfcfff|17 |bgcolor=cfcfff|17^'''†''' |bgcolor=cfcfff|17 |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|ALB|seasonpoints}} |- !19 |14 |align=left|{{ES-VLAG}} [[Fernando Alonso]] |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|18 |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|18 |bgcolor=cfcfff|18 |bgcolor=cfcfff|19 |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|17 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|ALO|seasonpoints}} |- !20 |22 |align=left|{{JP-VLAG}} [[Yuki Tsunoda]] |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|TSU|seasonpoints}} |- !21 |18 |align=left|{{CA-VLAG}} [[Lance Stroll]] |bgcolor=cfcfff|<small>NC</small> |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|17 |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|19 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|STR|seasonpoints}} |- !22 |77 |align=left|{{FI-VLAG}} [[Valtteri Bottas]] |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=cfcfff|19 |bgcolor=cfcfff|18 |bgcolor=cfcfff|16 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|16 |bgcolor=cfcfff|18 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|19 |bgcolor=cfcfff|18 |bgcolor=cfcfff|16^'''†''' |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|BOT|seasonpoints}} |- !23 |11 |align=left|{{MX-VLAG}} [[Sergio Pérez]] |bgcolor=cfcfff|16 |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=cfcfff|17 |bgcolor=cfcfff|16 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=cfcfff|18 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|PER|seasonpoints}} |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" !valign="middle" rowspan=2|Plek !valign="middle" rowspan=2|{{Afkorting|Nr.|Motornommer van renjaer}} !valign="middle" rowspan=2|Renjaer !width="3%"|{{AU-VLAG}}<br/>[[2026 Australiese Grand Prix|AUS]] !width="3%"|{{CN-VLAG}}<br/>[[2026 Chinese Grand Prix|CHN]] !width="3%"|{{JP-VLAG}}<br/>[[2026 Japannese Grand Prix|JPN]] !width="3%"|[[Beeld:Flag of Miami, Florida.svg|20px|rand|Vlag van Miami]]<br/>[[2026 Miami Grand Prix|MIA]] !width="3%"|{{CA-VLAG}}<br/>[[2026 Kanadese Grand Prix|KAN]] !width="3%"|{{MC-VLAG}}<br/>[[2026 Monaco Grand Prix|MON]] !width="3%"|[[Beeld:Flag of Catalonia.svg|20px|rand|Vlag van Katalonië]]<br/>[[2026 Barcelona-Katalonië Grand Prix|BKT]] !width="3%"|{{AT-VLAG}}<br/>[[2026 Oostenrykse Grand Prix|OOS]] !width="3%"|{{GB-VLAG}}<br/>[[2026 Britse Grand Prix|GBR]] !width="3%"|{{BE-VLAG}}<br/>[[2026 Belgiese Grand Prix|BEL]] !width="3%"|{{HU-VLAG}}<br/>[[2026 Hongaarse Grand Prix|HON]] !width="3%"|{{NL-VLAG}}<br/>[[2026 Nederlandse Grand Prix|NED]] !width="3%"|{{IT-VLAG}}<br/>[[2026 Italiaanse Grand Prix|ITA]] !width="3%"|{{ES-VLAG}}<br/>[[2026 Spaanse Grand Prix|SPA]] !width="3%"|{{AZ-VLAG}}<br/>[[2026 Azerbeidjanse Grand Prix|AZE]] !width="3%"|{{MY-VLAG}}<br/>[[2025 Bahreinse Grand Prix|BHR]] !width="3%"|{{SG-VLAG}}<br/>[[2026 Singapoerse Grand Prix|SIN]] !width="3%"|{{VS-VLAG}}<br/>[[2026 Verenigde State Grand Prix|VSA]] !width="3%"|[[Beeld:Flag of Mexico City, Mexico.svg|20px|rand|Vlag van Meksikostad]]<br/>[[2026 Meksikostad Grand Prix|MXS]] !width="3%"|[[Beeld:Bandeira_da_cidade_de_São_Paulo.svg|18px|rand|Vlag van São Paulo]]<br/>[[2026 São Paulo Grand Prix|SAP]] !width="3%"|[[Beeld:Flag of Las Vegas, Nevada.svg|20px|rand|Vlag van Las Vegas]]<br/>[[2026 Las Vegas Grand Prix|LSV]] !width="3%"|{{vlagikoon|QAT}}<br/>[[2026 Katarse Grand Prix|KAT]] !width="3%"|[[Beeld:Flag_of_Abu_Dhabi.svg|20px|rand|Vlag van Aboe Dhabi]]<br/>[[2026 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]] !valign="middle" rowspan=2 style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|Punte |- !valign="middle" colspan="23"|[[Lys van Formule Een Grands Prix|Grands Prix]] |} </div> '''Opmerking''':<br/> ^'''†''' — Die renjaer kon nie die Grand Prix voltooi nie, maar is geklassifiseer omdat hy meer as 90% van die ren voltooi het. === Ranglys van vervaardigers === {{F1 bestuurders resultate legende (weergawe 4)}} <div style="overflow-x: auto; margin: 1em 0"> {| class="wikitable" style="font-size: 85%; text-align:center;" |-valign="top" !valign="middle" rowspan=2|Plek !valign="middle" rowspan=2|Vervaardiger !valign="middle" rowspan=2|{{Afkorting|Nr.|Motornommer van renjaer}} !valign="middle" colspan="23"|[[Lys van Formule Een Grands Prix|Grands Prix]] !valign="middle" rowspan=2 style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|Punte |- !width="3%"|{{AU-VLAG}}<br/>[[2026 Australiese Grand Prix|AUS]] !width="3%"|{{CN-VLAG}}<br/>[[2026 Chinese Grand Prix|CHN]] !width="3%"|{{JP-VLAG}}<br/>[[2026 Japannese Grand Prix|JPN]] !width="3%"|[[Beeld:Flag of Miami, Florida.svg|20px|rand|Vlag van Miami]]<br/>[[2026 Miami Grand Prix|MIA]] !width="3%"|{{CA-VLAG}}<br/>[[2026 Kanadese Grand Prix|KAN]] !width="3%"|{{MC-VLAG}}<br/>[[2026 Monaco Grand Prix|MON]] !width="3%"|[[Beeld:Flag of Catalonia.svg|20px|rand|Vlag van Katalonië]]<br/>[[2026 Barcelona-Katalonië Grand Prix|BKT]] !width="3%"|{{AT-VLAG}}<br/>[[2026 Oostenrykse Grand Prix|OOS]] !width="3%"|{{GB-VLAG}}<br/>[[2026 Britse Grand Prix|GBR]] !width="3%"|{{BE-VLAG}}<br/>[[2026 Belgiese Grand Prix|BEL]] !width="3%"|{{HU-VLAG}}<br/>[[2026 Hongaarse Grand Prix|HON]] !width="3%"|{{NL-VLAG}}<br/>[[2026 Nederlandse Grand Prix|NED]] !width="3%"|{{IT-VLAG}}<br/>[[2026 Italiaanse Grand Prix|ITA]] !width="3%"|{{ES-VLAG}}<br/>[[2026 Spaanse Grand Prix|SPA]] !width="3%"|{{AZ-VLAG}}<br/>[[2026 Azerbeidjanse Grand Prix|AZE]] !width="3%"|{{MY-VLAG}}<br/>[[2025 Bahreinse Grand Prix|BHR]] !width="3%"|{{SG-VLAG}}<br/>[[2026 Singapoerse Grand Prix|SIN]] !width="3%"|{{VS-VLAG}}<br/>[[2026 Verenigde State Grand Prix|VSA]] !width="3%"|[[Beeld:Flag of Mexico City, Mexico.svg|20px|rand|Vlag van Meksikostad]]<br/>[[2026 Meksikostad Grand Prix|MXS]] !width="3%"|[[Beeld:Bandeira_da_cidade_de_São_Paulo.svg|18px|rand|Vlag van São Paulo]]<br/>[[2026 São Paulo Grand Prix|SAP]] !width="3%"|[[Beeld:Flag of Las Vegas, Nevada.svg|20px|rand|Vlag van Las Vegas]]<br/>[[2026 Las Vegas Grand Prix|LSV]] !width="3%"|{{vlagikoon|QAT}}<br/>[[2026 Katarse Grand Prix|KAT]] !width="3%"|[[Beeld:Flag_of_Abu_Dhabi.svg|20px|rand|Vlag van Aboe Dhabi]]<br/>[[2026 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]] |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" !rowspan=2|1 |rowspan=2 align=left|{{DE-VLAG}} [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] |align=center|12<!--ANT--> |bgcolor=dfdfdf|2 |bgcolor=ffffbf|^'''5'''1{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}} |bgcolor=ffffbf|1{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}} |bgcolor=ffffbf|^'''6'''1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=ffffbf|^'''3'''1{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=ffffbf|1{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}} |bgcolor=cfcfff|16^'''†''' |bgcolor=ffdf9f|3{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=cfcfff|^'''1'''15{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}} |bgcolor=ffffbf|1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=ffdf9f|3 |bgcolor=dfdfdf|^'''4'''2 |bgcolor=ffffbf|1{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=ffffbf|1 |bgcolor=dfffdf|5 |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !rowspan=2 style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|538 |- |align=center|63<!--RUS--> |bgcolor=ffffbf|1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=dfdfdf|^'''1'''2 |bgcolor=dfffdf|4 |bgcolor=dfffdf|^'''4'''4 |bgcolor=efcfff|^'''1'''<small>DNF</small>{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=dfdfdf|2{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=ffffbf|1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=dfdfdf|^'''4'''2 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf|7 |bgcolor=ffdf9f|^'''1'''3 |bgcolor=dfdfdf|2 |bgcolor=dfffdf|5{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=ffffbf|1{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}} |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" !rowspan=2|2 |rowspan=2 align=left|{{IT-VLAG}} [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] |align=center|16<!--LEC--> |bgcolor=ffdf9f|3 |bgcolor=dfffdf|^'''2'''4 |bgcolor=ffdf9f|3 |bgcolor=dfffdf|^'''3'''8 |bgcolor=dfffdf|^'''5'''4 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|15^'''†''' |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=ffffbf|^'''5'''1 |bgcolor=dfdfdf|2 |bgcolor=dfffdf|4{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=dfffdf|^'''2'''5{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf|4 |bgcolor=dfffdf|4 |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !rowspan=2 style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|378 |- |align=center|44<!--HAM--> |bgcolor=dfffdf|4 |bgcolor=ffdf9f|^'''3'''3 |bgcolor=dfffdf|6 |bgcolor=dfffdf|^'''7'''6 |bgcolor=dfdfdf|^'''6'''2 |bgcolor=dfdfdf|2 |bgcolor=ffffbf|1{{Pictogram snelste ronde}} |bgcolor=dfffdf|5 |bgcolor=ffdf9f|^'''2'''3 |bgcolor=dfffdf|4 |bgcolor=dfffdf|5 |bgcolor=dfffdf|^'''7'''4 |bgcolor=dfffdf|6 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf|6 |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" !rowspan=2|3 |rowspan=2 align=left|{{GB-VLAG}} [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] |align=center|1<!--NOR--> |bgcolor=dfffdf|5 |bgcolor=ffffff|^'''4'''<small>DNS</small> |bgcolor=dfffdf|5 |bgcolor=dfdfdf|^'''1'''2{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=efcfff|^'''2'''<small>DNF</small> |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=ffdf9f|3 |bgcolor=dfffdf|7 |bgcolor=dfffdf|^'''3'''4 |bgcolor=dfffdf|7{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=ffffbf|1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=ffffbf|^'''3'''1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=dfffdf|4 |bgcolor=ffdf9f|3{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !rowspan=2 style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|306 |- |align=center|81<!--PIA--> |bgcolor=ffffff|<small>DNS</small> |bgcolor=ffffff|^'''6'''<small>DNS</small> |bgcolor=dfdfdf|2 |bgcolor=ffdf9f|^'''2'''3 |bgcolor=cfcfff|^'''4'''11 |bgcolor=dfffdf|4 |bgcolor=dfffdf|5 vc |bgcolor=dfffdf|4 |bgcolor=cfcfff|^'''7'''11 |bgcolor=dfffdf|5 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf|^'''5'''6 |bgcolor=dfffdf|5 |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" !rowspan=3|4 |rowspan=3 align=left|{{AT-VLAG}} [[Red Bull Racing]]-<br/>[[Red Bull Powertrains|Red Bull]] [[Ford Motor Company|Ford]] |align=center|3<!--VER--> |bgcolor=dfffdf|6{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=dfffdf|^'''5'''5 |bgcolor=ffdf9f|^'''7'''3 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf|4 |bgcolor=dfdfdf|2 |bgcolor=cfcfff|^'''6'''20^'''†''' |bgcolor=ffdf9f|3 |bgcolor=dfdfdf|2 |bgcolor=efcfff|^'''6'''<small>DNF</small> |bgcolor=ffdf9f|3 |bgcolor=dfdfdf|2 |bgcolor=dfdfdf|2 |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !rowspan=3 style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|263 |- |align=center|6<!--HAD--> |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf|5 |bgcolor=ffdf9f|3 |bgcolor=dfffdf|6 |bgcolor=dfffdf|6 |bgcolor=dfffdf|5 |bgcolor=dfffdf|6 |bgcolor=dfffdf|6 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=ffdf9f|3 |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |- |align=center|30<!--LAW--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=dfffdf|7 |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=dfffdf|6 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" !rowspan=3|5 |rowspan=3 align=left|{{IT-VLAG}} [[Racing Bulls]]-<br/>[[Red Bull Powertrains|Red Bull]] [[Ford Motor Company|Ford]] |align=center|30<!--LAW--> |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=dfffdf|^'''7'''7 |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf|7 |bgcolor=dfffdf|5 |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=dfffdf|^'''8'''6 |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !rowspan=3 style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|83 |- |align=center|22<!--TSU--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |- |align=center|41<!--LIN--> |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=ffffff|^'''8'''<small>DNS</small> |bgcolor=dfffdf|6 |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=dfffdf|7 |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=dfffdf|7 |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" !rowspan=2|6 |rowspan=2 align=left|{{FR-VLAG}} [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] |align=center|10<!--GAS--> |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=dfffdf|6 |bgcolor=dfffdf|7 |bgcolor=efcfff|^'''8'''<small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=dfffdf|7 |bgcolor=dfffdf|7 |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=dfffdf|^'''8'''10 |bgcolor=dfffdf|7{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !rowspan=2 style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|68 |- |align=center|43<!--COL--> |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=cfcfff|16 |bgcolor=dfffdf|7 |bgcolor=dfffdf|6 |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=dfffdf|7 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" !rowspan=2|7 |rowspan=2 align=left|{{VS-VLAG}} [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] |align=center|31<!--OCO--> |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=dffddf|9 |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=cfcfff|16 |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=cfcfff|17 |bgcolor=cfcfff|16 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|16 |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !rowspan=2 style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|27 |- |align=center|87<!--BEA--> |bgcolor=dfffdf|7 |bgcolor=dfffdf|^'''8'''5 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|17^'''†''' |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=cfcfff|19 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=cfcfff|16 |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" !rowspan=2|8 |rowspan=2 align=left|{{DE-VLAG}} [[Audi F1-span|Audi]] |align=center|5<!--BOR--> |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=ffffff|<small>DNS</small> |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !rowspan=2 style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|17 |- |align=center|27<!--HUL--> |bgcolor=ffffff|<small>DNS</small> |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" !rowspan=2|9 |rowspan=2 align=left|{{GB-VLAG}} [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] |align=center|23<!--ALB--> |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=ffffff|<small>DNS</small> |bgcolor=cfcfff|20 |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=cfcfff|<small>NC</small> |bgcolor=cfcfff|17 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=cfcfff|17 |bgcolor=cfcfff|17^'''†''' |bgcolor=cfcfff|17 |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !rowspan=2 style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|12 |- |align=center|55<!--SAI--> |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=cfcfff|16^'''†''' |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|17 |bgcolor=cfcfff|16 |bgcolor=cfcfff|18 |bgcolor=cfcfff|16 |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" !rowspan=2|10 |rowspan=2 align=left|{{GB-VLAG}} [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-<br/>[[Honda]] |align=center|14<!--ALO--> |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|18 |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|18 |bgcolor=cfcfff|18 |bgcolor=cfcfff|19 |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|17 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !rowspan=2 style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|3 |- |align=center|18<!--STR--> |bgcolor=cfcfff|<small>NC</small> |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|17 |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|19 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" !rowspan=2|11 |rowspan=2 align=left|{{VS-VLAG}} [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] |align=center|11<!--PER--> |bgcolor=cfcfff|16 |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=cfcfff|17 |bgcolor=cfcfff|16 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=cfcfff|18 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !rowspan=2 style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|0 |- |align=center|77<!--BOT--> |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=cfcfff|19 |bgcolor=cfcfff|18 |bgcolor=cfcfff|16 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|16 |bgcolor=cfcfff|18 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|19 |bgcolor=cfcfff|18 |bgcolor=cfcfff|16^'''†''' |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" !valign="middle" rowspan=2|Plek !valign="middle" rowspan=2|Vervaardiger !valign="middle" rowspan=2|{{Afkorting|Nr.|Motornommer van renjaer}} !width="3%"|{{AU-VLAG}}<br/>[[2026 Australiese Grand Prix|AUS]] !width="3%"|{{CN-VLAG}}<br/>[[2026 Chinese Grand Prix|CHN]] !width="3%"|{{JP-VLAG}}<br/>[[2026 Japannese Grand Prix|JPN]] !width="3%"|[[Beeld:Flag of Miami, Florida.svg|20px|rand|Vlag van Miami]]<br/>[[2026 Miami Grand Prix|MIA]] !width="3%"|{{CA-VLAG}}<br/>[[2026 Kanadese Grand Prix|KAN]] !width="3%"|{{MC-VLAG}}<br/>[[2026 Monaco Grand Prix|MON]] !width="3%"|[[Beeld:Flag of Catalonia.svg|20px|rand|Vlag van Katalonië]]<br/>[[2026 Barcelona-Katalonië Grand Prix|BKT]] !width="3%"|{{AT-VLAG}}<br/>[[2026 Oostenrykse Grand Prix|OOS]] !width="3%"|{{GB-VLAG}}<br/>[[2026 Britse Grand Prix|GBR]] !width="3%"|{{BE-VLAG}}<br/>[[2026 Belgiese Grand Prix|BEL]] !width="3%"|{{HU-VLAG}}<br/>[[2026 Hongaarse Grand Prix|HON]] !width="3%"|{{NL-VLAG}}<br/>[[2026 Nederlandse Grand Prix|NED]] !width="3%"|{{IT-VLAG}}<br/>[[2026 Italiaanse Grand Prix|ITA]] !width="3%"|{{ES-VLAG}}<br/>[[2026 Spaanse Grand Prix|SPA]] !width="3%"|{{AZ-VLAG}}<br/>[[2026 Azerbeidjanse Grand Prix|AZE]] !width="3%"|{{MY-VLAG}}<br/>[[2025 Bahreinse Grand Prix|BHR]] !width="3%"|{{SG-VLAG}}<br/>[[2026 Singapoerse Grand Prix|SIN]] !width="3%"|{{VS-VLAG}}<br/>[[2026 Verenigde State Grand Prix|VSA]] !width="3%"|[[Beeld:Flag of Mexico City, Mexico.svg|20px|rand|Vlag van Meksikostad]]<br/>[[2026 Meksikostad Grand Prix|MXS]] !width="3%"|[[Beeld:Bandeira_da_cidade_de_São_Paulo.svg|18px|rand|Vlag van São Paulo]]<br/>[[2026 São Paulo Grand Prix|SAP]] !width="3%"|[[Beeld:Flag of Las Vegas, Nevada.svg|20px|rand|Vlag van Las Vegas]]<br/>[[2026 Las Vegas Grand Prix|LSV]] !width="3%"|{{vlagikoon|QAT}}<br/>[[2026 Katarse Grand Prix|KAT]] !width="3%"|[[Beeld:Flag_of_Abu_Dhabi.svg|20px|rand|Vlag van Aboe Dhabi]]<br/>[[2026 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]] !valign="middle" rowspan=2 style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|Punte |- !valign="middle" colspan="23"|[[Lys van Formule Een Grands Prix|Grands Prix]] |} </div> '''Opmerking''':<br/> ^'''†''' — Die renjaer kon nie die Grand Prix voltooi nie, maar is geklassifiseer omdat hy meer as 90% van die ren voltooi het. == Verwysings == {{Verwysings}} [[Kategorie:Formule Een-seisoene]] rnzrfnvpiiq017d8u32q91oc3fkjatw 0 453919 2974526 2969722 2026-10-01T15:07:40Z Jcb 223 2974526 wikitext text/x-wiki S'''ehlahle Fannie Masemola''' (gebore [[1964]]) is die Nasionale Kommissaris van die Suid-Afrikaanse Polisiediens.<ref>{{Cite web |title=Media statement: Police Committee Chairperson welcomes appointment of new National Commissioner of Police |url=https://www.parliament.gov.za/press-releases/media-statement-police-committee-chairperson-welcomes-appointment-new-national-commissioner-police |website=Parliament of South Africa |access-date=2025-09-05}}</ref><ref>{{Cite web |title=Sehlahle Fannie Masemola, Lt Gen {{!}} South African Government |url=https://www.gov.za/about-government/contact-directory/south-african-police-service-saps/sehlahle-fannie-masemola-lt-0 |access-date=2025-09-03 |website=www.gov.za}}</ref> Hy is op 31 Maart 2022 deur President [[Cyril Ramaphosa]] aangestel en beklee die rang van Generaal, verantwoordelik vir die daaglikse bestuur van die [[Suid-Afrikaanse Polisiediens]].<ref>{{Cite web |title=National Police Commissioner General Fannie Masemola: Media briefing on human resources related priorities {{!}} South African Government |url=https://www.gov.za/news/speeches/national-police-commissioner-general-fannie-masemola-media-briefing-human-resources |access-date=2025-09-03 |website=www.gov.za}}</ref><ref>{{Cite web |date=2022-05-27 |title=Meet SA's new Police Commissioner |url=https://publicsectorleaders.co.za/meet-sas-new-police-commissioner/ |access-date=2025-09-03 |website=Public Sector Leaders |language=en-ZA}}</ref> ==Vroeë lewe== Fannie Masemola is in 1964 in [[Groblersdal]] in die [[Limpopo]]-provinsie van [[Suid-Afrika]] gebore. Masemola het grootgeword in 'n gesin van polisiemanne en was van jongs af gefassineer deur die wetstoepassingsberoep.<ref>{{Cite web |date=2022-04-01 |title=SA's new police commissioner: What you need to know about top cop General Fannie Masemola |url=https://www.citizen.co.za/news/south-africa/sas-new-police-commissioner-what-you-need-to-know-about-top-cop-general-fannie-masemola/ |access-date=2025-09-03 |website=The Citizen |language=en}}</ref> In 1987 het hy by die Suid-Afrikaanse Polisie aangesluit. ==Opleiding en loopbaan== Masemola het beide 'n Diploma en 'n Hoër Diploma in Polisiëring, sowel as 'n Meestersgraad in Openbare Bestuur.<ref>{{Cite web |title=Appointment of Deputy National Commissioner Operations {{!}} South African Government |url=https://www.gov.za/news/media-statements/appointment-deputy-national-commissioner-operations-31-mar-2012 |access-date=2025-09-03 |website=www.gov.za}}</ref> Hy het 10 jaar in [[KwaZulu-Natal]] gedien waar hy ook die Adjunk-Provinsiale Kommissaris was, met die rang van Generaal-Majoor, in beheer van operasies voordat hy in 2010 na Pretoria oorgeplaas is as die Waarnemende Afdelingskommissaris van Beskermings- en Sekuriteitsdienste. Hy het 'n Majoor-Generaal gebly tot Oktober 2010 toe hy bevorder is tot die rang van Luitenant-Generaal om die Afdeling, Beskermings- en Sekuriteitsdienste te lei. ==Bewerings, vervolging en skorsing== In Augustus 2025 is berig dat Masemola in hegtenis geneem gaan word weens bewerings van korrupsie.<ref>{{Cite web |last=Mashego |first=Abram |title=The case against Masemola: SAPS boss and 4 top cops in firing line |url=https://www.news24.com/citypress/news/the-case-against-masemola-saps-boss-and-4-top-cops-in-firing-line-20250809-0985 |access-date=2025-09-05 |website=News24 |language=en-US}}</ref> Masemola word daarvan beskuldig dat hy slinkse fondse uit die geheimediensrekening van misdaadintelligensie misbruik het en twee eiendomme in Pretoria (Veroz Boutique Hotel) en Midrand (Kyalami Lodge) gekoop het sonder om die behoorlike prosedures na te kom.<ref>{{Cite web |last=Manyane |first=Manyane |date=2025-07-27 |title=Investigation reveals National Police Commissioner Masemola's questionable financial dealings |url=https://iol.co.za/news/south-africa/2025-07-27-investigation-reveals-national-police-commissioner-masemolas-questionable-financial-dealings/ |access-date=2025-09-05 |website=IOL |language=en}}</ref> Een van die ander senior polisiebeamptes wat in verband met die beweerde eiendomstransaksies ondersoek is, was luitenant-generaal Dumisani Khumalo, die hoof van misdaadintelligensie is in hegtenis geneem vir bedrog en korrupsie wat verband hou met die aankoop van 'n boetiekhotel in Pretoria-Noord, wat na bewering vir R22,7 miljoen verkry is, en 'n kommersiële gebou in Durban, ter waarde van R22,8 miljoen.<ref>{{Cite web |last=Manyane |first=Manyane |date=2025-08-09 |title=Fannie Masemola, police commissioner, reportedly faces arrest for corruption |url=https://iol.co.za/news/2025-08-09-fannie-masemola-police-commissioner-reportedly-faces-arrest-for-corruption/ |access-date=2025-09-05 |website=IOL |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=2025-07-10 |title=SAPS leadership shaken as Masemola breaks silence on Mkhwanazi allegations and crime intelligence arrests |website=protectionweb.co.za |url=https://www.protectionweb.co.za/police/saps-leadership-shaken-as-masemola-breaks-silence-on-mkhwanazi-allegations-and-crime-intelligence-arrests/ |access-date=2025-09-05 |language=en-ZA}}</ref> Die Ondersoekdirektoraat Teen Korrupsie het ontken dat enige lasbrief vir sy inhegtenisneming uitgereik is, en die berigte ongegrond genoem en beklemtoon dat hierdie bewerings steeds onbewys in die hof is.<ref>{{Cite web |title=Unfounded Media Reports on a Warrant of Arrest Against the National Police Commissioner |url=https://www.npa.gov.za/media/unfounded-media-reports-warrant-arrest-against-national-police-commissioner/ |access-date=2025-09-11 |website=www.npa.gov.za}}</ref> In September 2025 het Masemola sy adjunk, [[Shadrack Sibiya]], geskors oor bewerings deur Kwazulu Natal se polisiekommissaris, luitenant-genl., [[Nhlanhla Mkhwanazi]], dat Sibiya probeer het om die taakspan wat politieke moorde in die provinsie ondersoek het, te ontbind.<ref>{{Cite web |last=Moichela |first=Kamogelo |date=2025-09-14 |title=Fannie Masemola suspends deputy Shadrack Sibiya amid KZN task team scandal |url=https://iol.co.za/news/politics/2025-09-14-fannie-masemola-suspends-deputy-shadrack-sibiya-amid-kzn-task-team-scandal/ |access-date=2025-09-14 |website=IOL |language=en}}</ref> Masemola het ook voor die [[Madlanga-kommissie]] verskyn om getuienis te lewer oor die bewerings dat die polisie met misdadigers saamgewerk en hulle beskerm het. Hy het die geskorste polisieminister, [[Senzo Mchunu]], daarvan beskuldig dat hy sy grondwetlike mandaat oorskry het deur die onmiddellike ontbinding van die politieke moordtaakspan in 2024 te las.<ref>https://iol.co.za/news/politics/2025-09-22-madlanga-commission-masemola-accuses-senzo-mchunu-of-total-encroachment-over-task-team-disbandment/</ref> === Medicare24-saak en skorsing === In Maart 2026 is Masemola gelas om in verband met die omstrede Medicare24-kontrak in die hof te verskyn. Hy het op 21 April 2026 in die Pretoriase landdroshof verskyn op vier aanklagte van oortreding van die Wet op Openbare Finansiële Bestuur. Die aanklagte het verband gehou met sy verantwoordelikhede as die [[Suid-Afrikaanse Polisiediens]] se rekenpligtige beampte by die toekenning van 'n kontrak van R360 miljoen vir gesondheids- en welstandsdienste aan Medicare24 Tshwane. Anders as verskeie van sy medebeskuldigdes is Masemola nie van bedrog of korrupsie aangekla nie.<ref name="modise">{{cite news |last=Modise |first=Kgomotso |title=Court withdraws criminal charges against Fannie Masemola |url=https://www.ewn.co.za/2026/09/22/court-withdraws-criminal-charges-against-fannie-masemola |work=Eyewitness News |date=22 September 2026 |access-date=22 September 2026}}</ref> President [[Cyril Ramaphosa]] het Masemola op 23 April 2026 uit voorsorg geskors hangende die afhandeling van die saak. Luitenant-generaal Puleng Dimpane, voorheen die SAPD se afdelingskommissaris vir finansiële bestuursdienste, is as waarnemende nasionale polisiekommissaris aangestel.<ref>{{cite web |title=Statement by President Cyril Ramaphosa on the position of the National Commissioner of the South African Police Service |url=https://www.presidency.gov.za/statement-president-cyril-ramaphosa-position-national-commissioner-south-african-police-service |publisher=The Presidency of the Republic of South Africa |date=23 April 2026 |access-date=22 September 2026}}</ref> Op 15 September 2026 het die Nasionale Direkteur van Openbare Vervolging, advokaat Andy Mothibi, opdrag gegee dat die aanklagte teen Masemola teruggetrek word. Die besluit het gevolg op 'n hersiening van die getuienis wat deur die Ondersoekdirektoraat teen Korrupsie ingesamel is, asook verslae van 'n saakbeoordelingspaneel en 'n onafhanklike senior advokaat. Volgens die [[Nasionale Vervolgingsgesag]] was daar geen redelike vooruitsig op 'n suksesvolle vervolging nie. Mothibi het ook aangedui dat die omstandighede waaronder die saak ingeskryf en die getuienis beoordeel is, ondersoek sou word om vas te stel of enige wangedrag plaasgevind het.<ref>{{cite web |title=NPA withdraws charges against the National Commissioner of the South African Police Service, General Fannie Masemola |url=https://www.npa.gov.za/index.php/media/npa-withdraws-charges-against-national-commissioner-south-african-police-service-general |publisher=National Prosecuting Authority |date=15 September 2026 |access-date=22 September 2026}}</ref> Die Pretoriase landdroshof het al die aanklagte teen Masemola op 22 September 2026 formeel teruggetrek. Hy het daarna gesê dat hy verlig is, maar hy het op daardie stadium steeds uit voorsorg geskors gebly. Die terugtrekking het slegs betrekking gehad op die aanklagte teen Masemola; die strafsaak teen die ander beskuldigdes in verband met die Medicare24-kontrak het voortgeduur.<ref name="modise" /> == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} [[Kategorie:Suid-Afrikaanse polisiebeamptes]] [[Kategorie:Geboortes in 1964]] [[Kategorie:Lewende mense]] gpzzo5hiw103luqhgfxtvxhiogtzzco 0 454236 2974608 2964904 2026-10-01T20:23:36Z Jcb 223 2974608 wikitext text/x-wiki Die '''Samsung Galaxy S-reeks''' is 'n reeks [[Android]]-gebaseerde [[Slimfoon|slimfone]] wat deur Samsung Electronics vervaardig word. Dit dien as Samsung se hoë-end reeks van sy breër Galaxy- familie van Android-toestelle en in samewerking met die opvoubare Galaxy Z-reeks en die Galaxy Tab S-reeks, dien dit ook as sy vlagskip-slimfoon- en tabletreeks, wat sedert 2019 bo die intreevlak- en middelreeks Galaxy A-reeks geplaas is. {| class="wikitable mw-datatable" ! rowspan="2" |Model ! rowspan="2" |Aangekondig ! colspan="2" |Vrygestel ! rowspan="2" |Gestaak ! colspan="2" |Rugsteun ! rowspan="2" |Leeftyd |- !Datum !Bedryfstelsel (OS) !Einde !Laaste bedryfstelsel |- ! style="text-align: left;" |Galaxy S |23 Maart 2010 |4 Junie 2010 |2.1 Eclair |6 Maart 2012 |10 Januarie 2012 |2.3.6 Gingerbread |1 jr, 7 m |- ! style="text-align: left;" |Galaxy S II |13 Februarie 2011 |2 Mei 2011 |2.3.4 Gingerbread | |9 April 2013 |4.1.2 Jellybean |1 jr, 11 m |- ! style="text-align: left;" |Galaxy S III |3 Mei 2012 <br />4 September 2012 (LTE) |29 Mei 2012<br />3 Oktober 2012 (LTE) |4.0.4 Ice Cream Sandwich <br /><br /> 4.1.1 Jelly Bean (LTE) <br /><br /> 4.3 Jellybean (Neo) | |15 Maart 2014 <br /> 9 Desember 2014 (LTE) |4.3 Jelly Bean<br /> 4.4.4 KitKat (LTE & Neo) |1 jr, 10 m <br /> 2 jr, 2 m (LTE) |- ! style="text-align: left;" |Galaxy S4 |14 Maart 2013 |27 April 2013 |4.2.2 Jellybean | |11 April 2017 |5.0.1 Lollipop |3 jr, 11 m |- ! style="text-align: left;" |Galaxy S5 |24 Februarie 2014 |11 April 2014 |4.4.2 KitKat <br /> 5.1.1 Lollipop (S5 Neo) | |9 April 2019 |6.0.1 Marshmallow <br /> 7.0 Nougat (S5 Neo) |4 jr, 11 m |- ! style="text-align: left;" |Galaxy S6 |1 Maart 2015 |10 April 2015 |5.0.2 Lollipop<br />5.1.1 Lollipop (S6 Edge+) |11 Februarie 2016 |12 Februarie 2019 |7.0 Nougat |3 jr, 10 m |- ! style="text-align: left;" |Galaxy S7 |11 Februarie 2016 |11 Maart 2016 |6.0.1 Marshmallow |21 April 2017 |14 April 2020 |8.0 Oreo |4 jr, 1 m |- ! style="text-align: left;" |Galaxy S8 |29 Maart 2017 |21 April 2017 |7.0 Nougat |11 Maart 2018 |11 Mei 2021 |9.0 Pie |4 jr |- ! style="text-align: left;" |Galaxy S9 |25 Februarie 2018 |11 Maart 2018 |8.0 Oreo |20 Februarie 2019 |12 April 2022 |10 |4 jr, 1 m |- ! style="text-align: left;" |Galaxy S10 |20 Februarie 2019 |4 Maart 2019 |9.0 Pie <br /> 10 (Lite) |6 Maart 2020 |12 Maart 2024 |12 <br /> 13 (Lite) |5 jr |- ! style="text-align: left; background:#f8eaba;" |Galaxy S20 |11 Februarie 2020 |6 Maart 2020 |10 <br /> 12 (FE 2022) |29 Januarie 2021 | rowspan="3" |''Verwag 2027 H1'' |13 |''Verwag 7 jr'' |- ! style="text-align: left; background:#f8eaba;" |Galaxy S21 |14 Januarie 2021 |29 Januarie 2021 |11 <br /> 12 (FE) |25 Februarie 2022 |15 |''Verwag 6 jr'' |- ! style="text-align: left; background:#f8eaba;" |Galaxy S22 |9 Februarie 2022 |25 Februarie 2022 |12 |17 Februarie 2023 | rowspan="4" {{MNAW}} | rowspan="2" |''Verwag 5 jr'' |- ! style="text-align: left; background:#f8eaba;" |Galaxy S23 |1 Februarie 2023 |17 Februarie 2023 |13 |31 Januarie 2024 |''Verwag 2028 H1'' |- ! style="text-align: left; background:#f8eaba;" |Galaxy S24 |17 Januarie 2024 |31 Januarie 2024 |14 |7 Februarie 2025 |''Verwag 2031 H1'' | rowspan="2" |''Verwag 7 jr'' |- ! style="text-align: left; background:#d4f4b4;" |Galaxy S25 |22 Januarie 2025 |7 Februarie 2025 |15 | {{MNAW}} |''Verwag 2032 H1'' |} [[Lêer:Samsung_Galaxy_S.svg|duimnael|200px|Die Samsung Galaxy S van 2010]] Die oorspronklike Galaxy S-slimfoon is in Maart 2010 aangekondig en op 4 Junie 2010 vir verkoop vrygestel. {| class="wikitable" style="text-align: center" ! colspan="2" | !Galaxy S |- | colspan="2" | '''Vertoonskerm''' | 4.0" Super AMOLED (480x800px) |- | colspan="2" | '''Verwerker''' | Samsung Exynos 3110 (S5PC110) |- | colspan="2" | '''Stoorruimte''' | 8–16&nbsp;GB (uitbreibaar tot 32 GB met behulp van 'n mikroSD-kaart) |- | colspan="2" | '''RAM''' | 512&nbsp;MB |- | colspan="2" | '''Battery''' | 1500 mAh (gebruiker-vervangbaar) |- | rowspan="2" | '''Kamera''' | Agter | 5 megapieksels, 720p (HD) video |- | Voorkant | 0.3 megapieksels |- | colspan="2" | '''Ander''' | Aanraaksensors vir navigasiesleutels; geen toegewyde kamera-sluiterknoppie nie |} == Samsung Galaxy S II == [[Lêer:Samsung_Galaxy_S_II.png|duimnael|200px|Die Samsung Galaxy S2 van 2011]] Die maatskappy het die Samsung Galaxy S II op 13 Februarie 2011 aangekondig. In 2013 is 'n "Plus"-variant vrygestel met slegs 8&nbsp;GB interne spoorruimte en 'n effens ander mikroskyfiestel. Dit beskik ook oor die TouchWiz "Nature UX" gebruikerskoppelvlak, en die geborselde donkerblou kleurvariant ("Pebble Blue"), beide bekend van die Galaxy S III. {| class="wikitable" style="text-align: center" ! colspan="2" | !Galaxy S II |- | colspan="2" | '''Vertoonskerm''' | 4.3" of 4.5" Super AMOLED (480x800px) |- | colspan="2" | '''Verwerker''' | Samsung Exynos 4 Dual<br /> Texas Instruments OMAP 4430<br /> Qualcomm Snapdragon S3 APQ8060 |- | colspan="2" | '''Stoorruimte''' | 16/32&nbsp;GB (uitbreibaar tot 32 GB met behulp van 'n microSD-kaart) |- | colspan="2" | '''RAM''' | 1&nbsp;GB |- | colspan="2" | '''Battery''' | 1650 of 1800 mAh (gebruiker-vervangbaar) |- | rowspan="2" | '''Kamera''' | Agter | 8 Megapieksels, 1080p (Volle HD) video |- | Voorkant | 2 megapieksels |- | colspan="2" | '''Ander''' | USB On-The-Go (OTG), Mobiele Hoëdefinisie-skakel (MHL) na [[High-Definition Multimedia Interface|HDMI]] |} == Samsung Galaxy S III ==   [[Lêer:Samsung_Galaxy_S_III.png|duimnael|200px|Die Samsung Galaxy S III van 2012]] Die Samsung Galaxy S III is op 3 Mei 2012 aangekondig en het ook een van die besverkoper S-reeksfone geword.<ref name="computerworld">{{Cite news |last=Hamblen |first=Matt |date=2015-04-20 |title=Samsung expects 70M Galaxy S6 and Edge phones to be sold |url=http://www.computerworld.com/article/2912156/samsung-expects-70m-galaxy-s6-and-edge-phones-to-be-sold.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170511074816/http://www.computerworld.com/article/2912156/samsung-expects-70m-galaxy-s6-and-edge-phones-to-be-sold.html |archive-date=11 May 2017 |access-date=2025-09-05 |newspaper=Computerworld |quote=The 70 million in sales for (Galaxy S6 and S6 Edge) would compare to reported sales of 70 million for each of the Galaxy S3 and Galaxy S4 phones.}}</ref> Belangrike kenmerke wat met die toestel bekendgestel is, sluit in gesplete skerm multi-opdrag, <ref>{{Cite web|url=http://www.techrepublic.com/blog/smartphones/how-to-use-multi-window-with-your-samsung-galaxy-s-iii/|title=How to use Multi Window with your Samsung Galaxy S III – TechRepublic|date=7 August 2013|website=TechRepublic|archive-url=https://web.archive.org/web/20170409200655/http://www.techrepublic.com/blog/smartphones/how-to-use-multi-window-with-your-samsung-galaxy-s-iii/|archive-date=9 April 2017|access-date=28 December 2016}}</ref> videospeler met opskietvenster,<ref>{{Cite web|url=https://www.gsmarena.com/samsung_i9300_galaxy_s_iii-review-761p8.php|title=Samsung I9300 Galaxy S III review: S to the third – 8. Video player, FM radio, audio quality Android 4.0,up to 4|date=2012-05-20|website=GSMArena.com|page=8|access-date=7 November 2021}}</ref> "Ambient Light"-instelling wat die skermhelderheid aanpas, en 'n "Smart Stay"-funksie wat die skerm aanhou wanneer na die foon gekyk word.<ref>{{Cite news |date=18 July 2012 |title=How to use Smart Stay on the Galaxy S3 |url=http://www.androidcentral.com/how-use-smart-stay-galaxy-s3 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170529075917/http://www.androidcentral.com/how-use-smart-stay-galaxy-s3 |archive-date=29 May 2017 |access-date=28 December 2016 |newspaper=Android Central}}</ref> Dit was ook die eerste Samsung-foon met draadlose laai-ondersteuning wat geaktiveer kan word met behulp van 'n spesiale agterdeksel wat aan toegewyde pennetjies onder die agterdeksel gekoppel word.<ref>{{Cite web|url=https://www.appdated.de/2012/05/samsung-galaxy-s3-wireless-charging-kit-erscheint-wahrscheinlich-erst-im-september/|title=Samsung Galaxy S3: Wireless Charging Kit erscheint wahrscheinlich erst im September|last=Moritz|date=9 May 2012|website=Testberichte, News, Tablets & Smartphones|language=de-DE|archive-url=https://web.archive.org/web/20200717215936/https://www.appdated.de/2012/05/samsung-galaxy-s3-wireless-charging-kit-erscheint-wahrscheinlich-erst-im-september/|archive-date=17 July 2020|access-date=17 July 2020}}</ref> {| class="wikitable" style="text-align: center" ! colspan="2" | !Galaxy S III |- | colspan="2" | '''Vertoonskerm''' | 4.8" Super AMOLED (720x1280px) |- | colspan="2" | '''Verwerker''' | Samsung Exynos 4 Quad<br /> Qualcomm Snapdragon S4 MSM8960<br /> Qualcomm Snapdragon 400 MSM8228 |- | colspan="2" | '''Stoorruimte''' | 16/32/64&nbsp;GB (uitbreibaar met microSD-kaart) |- | colspan="2" | '''RAM''' | 1&nbsp;GB (S3 GT-I9300)<br /> 1.5&nbsp;GB (S3 Neo GT-I9301)<br /> 2&nbsp;GB (S3 LTE GT-I9305) |- | colspan="2" | '''Battery''' | 2100 mAh (gebruiker-vervangbaar) |- | rowspan="2" | '''Kamera''' | Agter | 8 megapieksels, 1080p (volle HD) video teen 30 rps |- | Voorkant | 1.9 megapieksels 720p (HD) video teen 30 vps |- | colspan="2" | '''Ander''' | FM-radio-instemmer (slegs GT-I9300) |} == Samsung Galaxy S4 == Die Samsung Galaxy S4 is op 14 Maart 2013 deur Samsung aangekondig. Meer as 80 miljoen eenhede van die Galaxy S4 is verkoop, wat dit een van die topverkoperfone in die S-reeks maak.<ref name="telegraph_20">{{Cite web|url=https://www.telegraph.co.uk/technology/2016/01/26/the-20-bestselling-mobile-phones-of-all-time/|title=The 20 bestselling mobile phones of all time|date=6 August 2017|website=[[The Daily Telegraph|The Telegraph]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20170715185735/http://www.telegraph.co.uk/technology/2016/01/26/the-20-bestselling-mobile-phones-of-all-time/|archive-date=15 July 2017|access-date=12 August 2017}}</ref> Van die nuwer kenmerke sluit die "Air Gestures" (wat die toestel se nabyheids- en ligsensors gebruik)<ref>{{Cite web|url=http://ccm.net/faq/31031-samsung-galaxy-s4-enable-the-smart-pause|title=Samsung Galaxy S4 – Enable the Smart Pause|website=CCM|archive-url=https://web.archive.org/web/20161229034024/http://ccm.net/faq/31031-samsung-galaxy-s4-enable-the-smart-pause|archive-date=29 December 2016|access-date=28 December 2016}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://inside-galaxy.blogspot.com/2014/06/samsung-galaxy-s4-how-to-enable-and-use_10.html|title=Inside Galaxy: Samsung Galaxy S4: How to Enable and Use Smart Rotation in Android 4.4 Kitkat|last=Rehan|website=Inside Galaxy|archive-url=https://web.archive.org/web/20161221015103/http://inside-galaxy.blogspot.com/2014/06/samsung-galaxy-s4-how-to-enable-and-use_10.html|archive-date=21 December 2016|access-date=28 December 2016}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://inside-galaxy.blogspot.com/2014/01/samsung-galaxy-s4-how-to-enable-and-use.html|title=Inside Galaxy: Samsung Galaxy S4: How to Enable and Use Air Gesture|last=Rehan|website=Inside Galaxy|archive-url=https://web.archive.org/web/20161229033842/http://inside-galaxy.blogspot.com/2014/01/samsung-galaxy-s4-how-to-enable-and-use.html|archive-date=29 December 2016|access-date=28 December 2016}}</ref> en 'n IR-versterker in.<ref>{{Cite web|url=https://www.theverge.com/2013/3/14/4105676/samsung-galaxy-s4-control-tv-ir-blaster|title=Samsung Galaxy S4 doubles as a smart TV remote, with built-in IR blaster and 'WatchOn' software|last=Hollister|first=Sean|date=14 March 2013|website=The Verge|archive-url=https://web.archive.org/web/20190407014715/https://www.theverge.com/2013/3/14/4105676/samsung-galaxy-s4-control-tv-ir-blaster|archive-date=7 April 2019|access-date=7 April 2019}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.theverge.com/2013/4/24/4262074/is-this-the-year-of-the-ir-blaster|title=Back from the dead: why do 2013's best smartphones have IR blasters?|last=Seifert|first=Dan|date=24 April 2013|website=The Verge|archive-url=https://web.archive.org/web/20190407014714/https://www.theverge.com/2013/4/24/4262074/is-this-the-year-of-the-ir-blaster|archive-date=7 April 2019|access-date=7 April 2019}}</ref> Die Galaxy S4 is een van slegs twee Samsung-selfone wat toegerus is met [[termometer]]- en vogtigheidsensors (die ander is die Galaxy Note 3). {| class="wikitable" style="text-align: center" ! colspan="2" | !Galaxy S4 |- | colspan="2" |'''Vertoonskerm''' |5" Super AMOLED (1920x1080px) |- | colspan="2" |'''Verwerker''' |Samsung Exynos 5 Octa 5410<br />Qualcomm Snapdragon 600 |- | colspan="2" |'''Stoorruimte''' |16/32/64&nbsp;GB (uitbreibaar met microSD-kaart) |- | colspan="2" |'''RAM''' |2&nbsp;GB |- | colspan="2" |'''Battery''' |2100 mAh (gebruiker-vervangbaar) |- | rowspan="2" |'''Kamera''' |Agter |13 megapieksels, 3840x2160p (4K UHD) video teen 30 rps |- |Voor |2.1 megapieksels, 1080p (volle HD) video teen 30 rps |} == Samsung Galaxy S5 == {| class="wikitable" style="text-align: center" ! colspan="2" | !Galaxy S5 |- | colspan="2" | '''Vertoonskerm''' | 5.1" Super AMOLED (1920x1080px) |- | colspan="2" | '''Verwerker''' | Samsung Exynos 5 Octa 5422<br /> Qualcomm Snapdragon 801<br /> Qualcomm Snapdragon 805 |- | colspan="2" | '''Stoorruimte''' | 16/32&nbsp;GB (uitbreibaar met microSD-kaart) |- | colspan="2" | '''RAM''' | 2 / 3&nbsp;GB |- | colspan="2" | '''Battery''' | 2800 mAh (gebruiker-vervangbaar) |- | rowspan="2" | '''Kamera''' | Agter | 16 megapieksels, 3840x2160p (4K UHD) video teen 30 rps |- | Voorkant | 2 megapieksels, 1080p (volle HD) teen 30 rps |} [[File:Samsung Galaxy S25 Ultra 2025 (1).jpg|duimnael|240px|Die mees onlangse model, die S25]] Die Samsung Galaxy S5 is op 24 Februarie 2014 aangekondig en bied verbeterings teenoor sy voorganger, insluitend 'n hartklopmonitor,<ref name="cnet s5s">{{Cite news|url=https://www.cnet.com/news/see-the-samsung-galaxy-s5s-heart-rate-monitor-in-action/|title=See the Samsung Galaxy S5's heart rate monitor in action|newspaper=CNET|access-date=28 December 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20180312024212/https://www.cnet.com/news/see-the-samsung-galaxy-s5s-heart-rate-monitor-in-action/|archive-date=12 March 2018|url-status=live}}</ref> IP67-waterbestandheid,<ref name="wccf">{{Cite news|url=http://wccftech.com/galaxy-s5-water-resistance-test/|title=Galaxy S5 Water Resistance: Can It Beat the Pool and Washing Machine?|date=9 April 2014|newspaper=Wccftech|language=en-US|access-date=28 December 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20171013225239/http://wccftech.com/galaxy-s5-water-resistance-test/|archive-date=13 October 2017|url-status=live}}</ref> 'n vingerafdrukskandeerder,<ref name="cnet">{{Cite news|url=https://www.cnet.com/pictures/samsung-galaxy-s5s-fingerprint-scanner-in-action-pictures/|title=Samsung Galaxy S5's fingerprint scanner in action (pictures)|newspaper=CNET|access-date=28 December 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20180729081531/https://www.cnet.com/pictures/samsung-galaxy-s5s-fingerprint-scanner-in-action-pictures/|archive-date=29 July 2018|url-status=live}}</ref> 4K-video-opname,<ref name="geek">{{Cite news|url=http://www.geek.com/android/shooting-4k-with-the-galaxy-s5-1590697/|title=Shooting 4K with the Galaxy S5 – Geek.com|date=9 April 2014|newspaper=Geek.com|language=en-US|access-date=28 December 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20180729141410/https://www.geek.com/android/shooting-4k-with-the-galaxy-s5-1590697/|archive-date=29 July 2018|url-status=live}}</ref> fase-opsporing outofokus plus verbeterde lae-ligfotografie,<ref name="know">{{Cite news|url=http://www.knowyourmobile.com/mobile-phones/samsung-galaxy-s5/22363/samsung-galaxy-s5-camera-how-use-it-pro|title=Samsung Galaxy S5 Camera: How To Use It Like A Pro|newspaper=Know Your Mobile|access-date=28 December 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20161229033309/http://www.knowyourmobile.com/mobile-phones/samsung-galaxy-s5/22363/samsung-galaxy-s5-camera-how-use-it-pro|archive-date=29 December 2016|url-status=live}}</ref> 'n "aflaaiversterker"-funksie<ref name="know2">{{Cite news|url=http://www.knowyourmobile.com/devices/samsung-galaxy-s5/22088/samsung-galaxy-s5-how-use-download-booster|title=Samsung Galaxy S5: How To Use Download Booster|newspaper=Know Your Mobile|access-date=28 December 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20171227192931/http://www.knowyourmobile.com/devices/samsung-galaxy-s5/22088/samsung-galaxy-s5-how-use-download-booster|archive-date=27 December 2017|url-status=live}}</ref> en USB 3.0.<ref>{{Cite news|url=https://www.xataka.com/analisis/samsung-galaxy-s5-analisis|title=Samsung Galaxy S5, análisis|last=Penalva|first=Javier|date=23 April 2014|access-date=28 December 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20180710045352/https://www.xataka.com/analisis/samsung-galaxy-s5-analisis|archive-date=10 July 2018|url-status=live}}</ref> Dit het nie die [[termometer]] (temperatuursensor), vogtigheidsmeter en "Storie-album"-funksies van die vorige Galaxy S4 nie, maar het grootliks ''Air View'' en gebaarverwante funksionaliteit geërf. "Quick glance" is vervang met "Air wake-up", wat dit moontlik maak om die slimfoon uit bystandmodus wakker te maak deur 'n vinger oor die nabyheidsensor te beweeg. Die Galaxy S5 is die eerste Samsung-selfoon waar die aanraakknoppie aan die linkerkant van die tuisknoppie 'n taakknoppie in plaas van 'n opsieknoppie is. Dit is ook die laaste selfoon in die Galaxy S-reeks met 'n mikro-SIM- kaart (latere fone gebruik 'n nano-SIM-kaart) en 'n gebruiker-vervangbare battery. Sedert die Galaxy S5 word die modelnommer (bv. ''<code>SM-G900F</code>'') nie meer op die aanskakelskerm vertoon nie. Ander variante van die toestel is die robuuste en waterbestande ''S4 Active'', die goedkoper middelklas S4 Mini, sowel as die hibriede S4 Zoom, wat toegerus is met 'n optiese zoemlens met 10× vergroting, kragtiger Xenon-flits, driepootbevestiging en draaiknoplensring, wat 'n selfoon met 'n toegewyde [[digitale kamera]] kombineer. [[Lêer:Samsung_Galaxy_S5.png|duimnael|Die Samsung Galaxy S5 van 2014]] Die Samsung Galaxy S5 is op 24 Februarie 2014 aangekondig en bied verbeterings teenoor sy voorganger, insluitend 'n hartklopmonitor,<ref name="cnet s5s" /> IP67-waterbestandheid,<ref name="wccf" /> 'n vingerafdrukskandeerder,<ref name="cnet" /> 4K-video-opname,<ref name="geek" /> fase-opsporing outofokus plus verbeterde lae-ligfotografie,<ref name="know" /> 'n "aflaaiversterker"-funksie<ref name="know2" /> en USB 3.0.<ref>{{Cite news|url=https://www.xataka.com/analisis/samsung-galaxy-s5-analisis|title=Samsung Galaxy S5, análisis|last=Penalva|first=Javier|date=23 April 2014|access-date=28 December 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20180710045352/https://www.xataka.com/analisis/samsung-galaxy-s5-analisis|archive-date=10 July 2018|url-status=live}}</ref> Dit het nie die [[termometer]] (temperatuur) sensor, vogmeter en "Storie-album"-funksies van die vorige Galaxy S4 nie, maar het grootliks ''Air View'' en gebaarverwante funksionaliteit geërf. "Quick glance" is vervang met "Air wake-up", wat dit moontlik maak om die slimfoon uit bystandmodus wakker te maak deur 'n vinger oor die nabyheidsensor te beweeg. Die Galaxy S5 is die eerste Samsung-selfoon waar die aanraakknoppie aan die linkerkant van die tuisknoppie 'n taakknoppie in plaas van 'n opsieknoppie is. Dit is ook die laaste selfoon in die Galaxy S-reeks met 'n mikro-SIM- kaart (latere fone gebruik 'n nano-SIM-kaart) en 'n gebruiker-vervangbare battery. Sedert die Galaxy S5 word die modelnommer (bv. ''<code>SM-G900F</code>'') nie meer op die aanskakelskerm vertoon nie. == Samsung Galaxy S6 == Die Samsung Galaxy S6-reeks is op 1 Maart 2015 aangekondig met die vrystelling van die Galaxy S6 en S6 edge. Dit dui op 'n teen-utilitaristiese en mode-georiënteerde koers in die Galaxy S-reeks, aangesien dit oor 'n nuwe metaal- en glasstruktuur beskik. <ref>{{Cite web|url=https://www.forbes.com/sites/gordonkelly/2015/05/07/samsung-galaxy-s6-review-long-term/|title=Samsung Galaxy S6 Review Long Term: A Brilliant Phone, A Bad Sequel|last=Kelly|first=Gordon|website=Forbes|language=en|publication-date=2015-05-07|access-date=2025-09-05|quote=For starters the early reviews were right: the Galaxy S6 is a massive step forward in premium design.}}</ref> Die Galaxy S6-reeks verbeter sy voorgangers deur die vermoë by te voeg om die foon vinnig met tot 15W te laai met behulp van Qualcomm se Quick Charge 2.0,<ref>{{Cite web|url=http://www.droid-life.com/2015/03/31/so-we-fast-charged-the-samsung-galaxy-s6-and-this-is-what-happened/|title=So, We Fast Charged the Samsung Galaxy S6 and This is What Happened|last=Kellex|date=31 March 2015|website=Droid Life|archive-url=https://web.archive.org/web/20161120172820/http://www.droid-life.com/2015/03/31/so-we-fast-charged-the-samsung-galaxy-s6-and-this-is-what-happened/|archive-date=20 November 2016|access-date=28 December 2016}}</ref> virtuele realiteit (versoenbaar met die Galaxy Gear VR), 'n "Smart Manager"-funksie,<ref>{{Cite news|title=Galaxy S6 owners: here's a feature you should never use – AndroidPIT|url=https://www.androidpit.com/why-you-shouldnt-use-samsung-smart-manager-clean-all|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20171013224900/https://www.androidpit.com/why-you-shouldnt-use-samsung-smart-manager-clean-all|archive-date=13 October 2017|access-date=28 December 2016|newspaper=AndroidPIT}}</ref> en die vermoë om die koppelvlak met temas aan te pas..<ref>{{Cite news|title=20 Official Samsung Galaxy Themes That Don't Totally Suck|url=http://gs6.wonderhowto.com/news/20-official-samsung-galaxy-themes-dont-totally-suck-0164984/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20161229034913/http://gs6.wonderhowto.com/news/20-official-samsung-galaxy-themes-dont-totally-suck-0164984/|archive-date=29 December 2016|access-date=28 December 2016|newspaper=WonderHowTo}}</ref> Daar was ook ander variante wat met die S6-reeks vrygestel is, wat die '''Galaxy S6 Active''' (vrygestel op 12 Junie 2015) en die '''Galaxy S6 edge+''' (vrygestel op 13 Augustus 2015, saam met die Galaxy Note5) insluit. [[Lêer:Samsung_Galaxy_S6_S6_Edge_and_S6_Edge_Plus.png|duimnael|Die Samsung Galaxy S6-reeks van 2015]] Die foon het verskeie eerstes binne die reeks gemerk. Dit het funksies soos OIS, vinnige oopmaak van die kamera, en 'n stadige aksie-videomodus bekendgestel. Maar dit is ook die eerste toestel wat die [[Secure Digital|microSD-]] kaartgleuf, Mobile High-Definition Link (MHL)-ondersteuning, waterbeskerming, luggebare en USB 3.0- ondersteuning verwyder. Boonop is die batterye in die Galaxy S6 en Galaxy S6 edge kleiner as die battery in die Galaxy S5, en kan nie deur eindgebruikers vervang word nie. {| class="wikitable" style="text-align: center" ! colspan="2" | !Galaxy S6 ! Galaxy S6 edge ! Galaxy S6 edge+ |- | colspan="2" | '''Vertoon''' | colspan="2" | 5.1" Super AMOLED (1440x2560px) | 5.7" Super AMOLED (1440x2560px) |- | colspan="2" | '''Verwerker''' | colspan="3" | Samsung Exynos 7 Octa 7420 |- | colspan="2" | '''Stoorruimte''' | colspan="2" | 32/64/128&nbsp;GB | 32/64&nbsp;GB |- | colspan="2" | '''RAM''' | colspan="2" | 3&nbsp;GB | 4&nbsp;GB |- | colspan="2" | '''Battery''' | 2550 mAh | 2600 mAh | 3500 mAh |- | rowspan="2" | '''Kamera''' | Agter | colspan="3" | 16 megapieksels, 3840x2160p (4K UHD) video teen 30 rps |- | Voor | colspan="3" | 5 megapieksels, 1440p (QHD) teen 30 rps |- | colspan="2" | '''Ander''' | colspan="3" | nano-SIM-kaartgleuf |} == Samsung Galaxy S7 == [[Lêer:Samsung_Galaxy_S7_and_S7_Edge.png|duimnael|Die Samsung Galaxy S7 en S7 Edge van 2016]] Die Samsung Galaxy S7-reeks is op 21 Februarie 2016 aangekondig met die vrystelling van die '''Galaxy S7''' en '''Galaxy S7 edge'''. Dit het nuwe funksies bekendgestel soos die byvoeging van 'n altyd-aan-skerm-funksie,<ref>{{Cite news|url=http://www.techtimes.com/articles/182391/20161016/samsung-galaxy-s7-s7-edge-get-improved-always-on-display-thanks-to-latest-update.htm|title=Samsung Galaxy S7, S7 Edge Get Improved Always On Display Thanks To Latest Update|date=16 October 2016|newspaper=Tech Times|access-date=28 December 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20171013225329/http://www.techtimes.com/articles/182391/20161016/samsung-galaxy-s7-s7-edge-get-improved-always-on-display-thanks-to-latest-update.htm|archive-date=13 October 2017|url-status=live}}</ref> "Dual Pixel"-kamerafunksie vir vinniger outofokus,<ref>{{Cite news|url=http://www.digitaltrends.com/mobile/samsung-dual-pixel-camera-galaxy-s7-sensor/|title=This is the super dual pixel camera sensor inside your flashy new Galaxy S7|date=9 March 2016|newspaper=Digital Trends|language=en-US|access-date=28 December 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20171014035119/https://www.digitaltrends.com/mobile/samsung-dual-pixel-camera-galaxy-s7-sensor/|archive-date=14 October 2017|url-status=live}}</ref> en verbeterde fotografie in lae lig.<ref>{{Cite web|url=http://newatlas.com/galaxy-s7-review-galaxy-s7-edge-review/42536/|title=Samsung Galaxy S7 and S7 edge review: Next-level low-light photography and so much more|date=30 March 2016|website=newatlas.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20161229033810/http://newatlas.com/galaxy-s7-review-galaxy-s7-edge-review/42536/|archive-date=29 December 2016|access-date=28 December 2016}}</ref> Waterbestandheid (IP68) en 'n microSD-kaartleser is terugbesorg,<ref>{{Cite news|url=http://www.mirror.co.uk/tech/how-waterproof-galaxy-s7-put-7539315|title=How waterproof is the Galaxy S7? We put Samsung's new smartphone to the test|last=Curtis|first=Sophie|date=11 March 2016|newspaper=mirror|access-date=28 December 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20171223020932/http://www.mirror.co.uk/tech/how-waterproof-galaxy-s7-put-7539315|archive-date=23 December 2017|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite news|url=http://www.androidcentral.com/things-know-about-samsung-galaxy-s7s-sd-card-slot|title=8 things to know about the Samsung Galaxy S7's SD card slot|date=6 April 2016|newspaper=Android Central|access-date=28 December 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20180112172139/https://www.androidcentral.com/things-know-about-samsung-galaxy-s7s-sd-card-slot|archive-date=12 January 2018|url-status=live}}</ref> wat albei op die Galaxy S5 teenwoordig was, maar nie een op die Galaxy S6 nie. Die IR-blaster is egter van die Galaxy S7 verwyder.<ref>{{Cite news|url=http://www.androidbeat.com/2016/02/samsung-galaxy-s7-ir-blaster/|title=Does Samsung Galaxy S7 and S7 edge come with an IR blaster?|date=23 February 2016|newspaper=Android Beat {{!}} Android News, Hacks, Apps, Tips & Reviews Blog|language=en-US|access-date=28 December 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20171014034036/http://www.androidbeat.com/2016/02/samsung-galaxy-s7-ir-blaster/|archive-date=14 October 2017|url-status=live}}</ref> Nog 'n variant in hierdie reeks, die '''Galaxy S7 active''', is op 6 Junie 2016 vrygestel. {| class="wikitable" style="text-align: center" ! colspan="2" | !Galaxy S7 ! Galaxy S7 edge |- | colspan="2" | '''Vertoon''' | 5.1" Super AMOLED (1440x2560px) | 5.5" Super AMOLED (1440x2560px) |- | colspan="2" | '''Verwerker''' | colspan="2" | Samsung Exynos 8890<br /><br /><br /><br /> Qualcomm Snapdragon 820 |- | colspan="2" | '''Stoorruimte''' | colspan="2" | 32 '''<ref>{{Cite web|url=https://www.gsmarena.com/only_32gb_galaxy_s7_and_galaxy_s7_edge_will_be_available_in_us_and_some_european_markets_at_launch-news-16806.php|title=Only 32&nbsp;GB Galaxy S7/S7 edge will be available in US and some European markets|date=2016-02-22|website=GSMArena.com}}</ref>''' /64/128&nbsp;GB |- | colspan="2" | '''RAM''' | colspan="2" | 4&nbsp;GB |- | colspan="2" | '''Battery''' | 3000 mAh | 3600 mAh |- | rowspan="2" | '''Kamera''' | Agter | colspan="2" | 12 megapieksels, 3840x2160p (4K UHD) video teen 30 rps<br /><br /><br /><br /> 1080p (Volle HD) teen 30/60 rps<br /><br /><br /><br /> Stadige aksie 720p (HD) teen 240 rps |- | Voor | colspan="2" | 5 megapieksels, 1440p (QHD) teen 30 rps |} == Samsung Galaxy S8 == [[Lêer:Samsung_Galaxy_S8_and_S8_Plus.png|duimnael|Die Samsung Galaxy S8 en S8+ van 2017]] Samsung het die Samsung Galaxy S8-reeks slimfone op 27 Maart 2017 aangekondig. Hulle beskik oor 'n iris-skandeerder, wat die eerste van die twee S-reeks toestelle sou wees om dit te beskik. S Voice is ook vervang deur Bixby. Daarbenewens is die mikroUSB- poort vervang deur 'n USB-C 3.0-poort, en die fisiese tuisknoppie en kapasitiewe knoppies is vervang deur skermknoppies. Alle vorige Galaxy S-reeks slimfone het 'n 16:9-aspekverhouding gehad wat vir die eerste keer op die Galaxy S8 (18.5:9) vervang is. 'n Nuwe kenmerk genaamd Samsung DeX is bygevoeg, wat die foon toelaat om 'n rekenaargebruikerskoppelvlak te kry wanneer dit aan 'n monitor gekoppel word. Nog 'n variant onder hierdie reeks, die '''Galaxy S8 active''', is op 7 November 2017 vrygestel. {| class="wikitable" style="text-align: center" ! colspan="2" | !Galaxy S8 ! Galaxy S8+ |- | colspan="2" | '''Vertoon''' | 5.8" Super AMOLED (1440x2960px) | 6.2" Super AMOLED (1440x2960px) |- | colspan="2" | '''Verwerker''' | colspan="2" | Samsung Exynos 8895<br /><br /><br /><br /> Qualcomm Snapdragon 835 |- | colspan="2" | '''Stoorruimte''' | 64&nbsp;GB | 64/128&nbsp;GB |- | colspan="2" | '''RAM''' | 4&nbsp;GB | 4/6&nbsp;GB |- | colspan="2" | '''Battery''' | 3000 mAh | 3500 mAh |- | rowspan="2" | '''Kamera''' | Agter | colspan="2" | 12 megapieksels, 3840x2160p (4K UHD) video teen 30 rps<br /><br /><br /><br /> 1080p (Volle HD) teen 30/60 rps<br /><br /><br /><br /> Stadige aksie 720p (HD) teen 240 rps |- | Voor | colspan="2" | 8 megapieksels, 1440p (QHD) teen 30 rps |} == Samsung Galaxy S9 == Die Samsung Galaxy S9 -reeks is op 25 Februarie 2018 by die Mobile World Congress onthul, met 'n verbeterde kamera, herontwerpte agterpaneel en verbeterde interne dele. Die vingerafdrukskandeerder aan die agterkant is na onder die agterste kamera verskuif, en die oorfone word 'n bykomende luidspreker vir stereoklank. Dit is die eerste vlagskipfoon van Samsung wat opname van 2160p (4K) teen 60 rame per sekonde (twee keer soveel as die vorige Galaxy S5 tot S8), 1080p@240 rame per sekonde (vier keer soveel as die S5 tot S8) en ''super stadige aksie'' teen 960 rame per sekonde vir 'n beperkte duur ondersteun. <ref name="GSMArena-S9-Video">{{Cite web|url=https://www.gsmarena.com/samsung_galaxy_s9-review-1734p8.php|title=Samsung Galaxy S9 video recording review — GSM Arena|archive-url=https://web.archive.org/web/20200709114320/https://www.gsmarena.com/samsung_galaxy_s9-review-1734p8.php|archive-date=9 July 2020|access-date=9 July 2020}}</ref><ref name="S9-S8-Note8">{{Cite web|url=https://www.gsmarena.com/compare.php3?idPhone1=8966&idPhone2=8161&idPhone3=8505|title=Specification sheet comparison between the Galaxy S9, S8 and Note 8 on GSM Arena|archive-url=https://web.archive.org/web/20200709114625/https://www.gsmarena.com/compare.php3?idPhone1=8966&idPhone2=8161&idPhone3=8505|archive-date=9 July 2020|access-date=9 July 2020}}</ref> Die eerste twee raamtempo's is die eerste toename in die reeks sedert die 2014 Samsung Galaxy S5. [[Lêer:Samsung_Galaxy_S9_and_S9_Plus.png|duimnael|Die Samsung Galaxy S9 en S9+ van 2018]] Die kamera het 'n veranderlike [[Lensopening|diafragma]] wat kan wissel tussen 1.5 en 2.4, wat dit die eerste selfoon sedert die 2009 Nokia N86 met 'n kamera met veranderlike diafragma maak.<ref>{{Cite web|url=https://www.theverge.com/2018/2/27/17057322/samsung-galaxy-s9-dual-aperture-camera-mwc-2018|title=The Galaxy S9's dual-aperture camera is great marketing|date=27 February 2018|website=theverge}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.theverge.com/circuitbreaker/2018/3/13/17115280/samsung-galaxy-s9-camera-variable-aperture-gif-video|title=This is the best look at the Galaxy S9's variable aperture you'll ever get|date=13 March 2018|website=theverge}}</ref> 'n Daaropvolgende sagteware-opdatering het die funksie om die gebruiker te waarsku oor foute in foto's soos knipende oë en "blur", wat die eerste keer op die Galaxy Note 9 geïmplementeer is, opgegradeer.<ref>{{Cite web|url=https://www.tizenhelp.com/samsung-galaxy-s9-will-receive-ai-camera-features/|title=Samsung Galaxy S9 Will Receive AI Camera Features – TizenHelp|archive-url=https://web.archive.org/web/20210917231738/https://www.tizenhelp.com/samsung-galaxy-s9-will-receive-ai-camera-features/|archive-date=17 September 2021|access-date=17 September 2021}}</ref> {| class="wikitable" style="text-align: center" ! colspan="2" | !Galaxy S9 ! Galaxy S9+ |- | colspan="2" | '''Vertoon''' | 5.8" Super AMOLED (1440x2960px) | 6.2" Super AMOLED (1440x2960px) |- | colspan="2" | '''Verwerker''' | colspan="2" | Samsung Exynos 9810<br /><br /><br /><br /> Qualcomm Snapdragon 845 |- | colspan="2" | '''Stoorruimte''' | 64/128/256&nbsp;GB | 64/128/256&nbsp;GB |- | colspan="2" | '''RAM''' | 4&nbsp;GB | 6&nbsp;GB |- | colspan="2" | '''Battery''' | 3000 mAh | 3500 mAh |- | rowspan="2" | '''Kamera''' | Agter | 12 megapieksels, 3840×2160p (4K UHD) video teen 30/60 rps<br /><br /><br /><br /> 1080p (FHD) teen 30/60 rps<br /><br /><br /><br /> Stadige aksie: 1080p@204 rps of 720p@240 rps | '''Hoof''' : 12 megapieksels<br /><br /><br /><br /> '''Telefoto''' : 12 megapieksels<br /><br /><br /><br /><br /><br /><br /><br /> '''Video''' : 3840×2160p (4K UHD) video teen 30 rps<br /><br /><br /><br /> 1080p (Volle HD) teen 30/60 rps<br /><br /><br /><br /> Stadige aksie 720p (HD) teen 240 rps |- | Voor | 8 megapieksels, 1440p (QHD) teen 30 rps | 8 megapieksels, 1440p (QHD) teen 30 rps |} == Samsung Galaxy S10 == Samsung het die Galaxy S10- reeks op 20 Februarie 2019 aangekondig om die 10de herdenking van die S-reeks te herdenk. Dit het baie nuwe funksies bekendgestel, soos 'n ultrasoniese vingerafdrukskandeerder in die skerm, 'n ultrawye lens, omgekeerde draadlose laai, 5G en Samsung se eerste gaatjie-pons-selfiekamera-ontwerp. Die Galaxy S10-reeks het die One UI- sagteware vir die eerste keer met Android 9 Pie bekendgestel. Die aspekverhouding is weer op die Galaxy S10-reeks verander vanaf die Galaxy S8-reeks, wat nou 'n 19:9-skerm het. Vir die eerste keer sedert die Galaxy S5 keer die reeks terug na die gebruik van plastiek vir die agterpaneel, wat later ook op die A-reeks en die basiese Galaxy Note dieselfde jaar gesien sou word. Die enigste uitsonderings is die Plus-modelle en die S10 5G wat steeds 'n glasagterpaneel het. Die laaispoed bo 15W wat deur die S10 5G en S10 Lite ondersteun word, is die eerste toename op Samsung se vlagskip-slimfone sedert die 2014 Samsung Galaxy Note 4.<ref>{{Cite web|url=https://www.businessinsider.com/how-to-charge-samsung-galaxy-s10-faster|title=How to charge your Samsung Galaxy S10 faster in 2 simple ways|last=Johnson|first=Dave|date=2019-11-18|website=Business Insider}}</ref> [[Lêer:Samsung_Galaxy_S10+.png|duimnael|Die Samsung Galaxy S10+]] In Januarie 2020 is die '''Galaxy S10 Lite''' vrygestel, 'n middelklas-variant van die S10 wat dieselfde kameras en werkverrigting bevat, maar met laer kenmerke, 'n hoër skerm en 'n herontwerpte agterkamera-opstelling wat die middelposisionering wat sedert die Galaxy S II in 2011 gebruik is, laat vaar. {| class="wikitable" style="text-align: center" ! colspan="3" | !Galaxy S10e ! Galaxy S10 ! Galaxy S10+ ! Galaxy S10 5G ! Galaxy S10 Lite 5G |- | colspan="3" | '''Vertoon''' | 5.8" Dinamiese AMOLED (2280x1080px) | 6.1" Dinamiese AMOLED (3040x1440px) | 6.4" Dinamiese AMOLED (3040x1440px) | 6.7" Dinamiese AMOLED (3040x1440px) | 6.7" Super AMOLED (2400x1080px) |- | colspan="3" | '''Verwerker''' | colspan="4" | Samsung Exynos 9820<br /> Qualcomm Snapdragon 855 | Qualcomm Snapdragon 855 |- | colspan="3" | '''Stoorruimte''' | 128/256&nbsp;GB (uitbreibaar) | 128/512&nbsp;GB (uitbreibaar) | 128 / 512&nbsp;GB / 1&nbsp;TB (uitbreibaar) | 256 / 512&nbsp;GB (nie-uitbreibaar) | 128&nbsp;GB (uitbreibaar) |- | colspan="3" | '''RAM''' | 6/8&nbsp;GB | 8&nbsp;GB | 8/12&nbsp;GB | 8&nbsp;GB | 6/8&nbsp;GB |- | colspan="3" | '''Battery''' | 3100 mAh | 3400 mAh | 4100 mAh | 4500 mAh | 4500 mAh |- | rowspan="6" | '''Kamera''' | rowspan="5" | Agter | Hoof | colspan="4" | 12 megapieksels | 48 megapieksels |- | Ultrawyd | colspan="4" | 16 megapieksels | 12 megapieksels |- | Telefoto|{{N/a}} | colspan="3" | 12 megapieksels| |- | Makro|colspan="4" | 5 megapieksels |- | Video | colspan="4" | 3840x2160p (4K UHD) video teen 30/60 fps<br /> 1080p (Volle HD) teen 30/60 fps<br /> Stadige aksie teen 1080p@240fps of 720p@960 fps | 3840x2160p (4K UHD) video teen 30/60 fps, 1080p (Volle HD) teen 30/60 fps of stadige aksie 1080p@240 fps |- | colspan="2" | Voor | colspan="2" | 10 megapieksels<br /> 3840x2160p (4K UHD) teen 30/60 fps<br /> 1080p (Volle HD) teen 30 fps | 10 megapixels, 8 megapixels<br /><br />3840x2160p (4K UHD) teen 30/60 fps<br />1080p (Volle HD) teen 30 fps | 10 megapixels, 8 megapieksels, ToF (vlugtyd)<br /> 3840x2160p (4K UHD) teen 30/60 fps<br />1080p (Volle HD) teen 30 fps | 32 megapieksels<br /> 1080p (Volle HD) teen 30 fps |- | colspan="3" | '''Ander''' | Sy-gemonteerde vingerafdruksensor<br /> Omgekeerde draadlose laai (Qi-gesertifiseerd)<br /> WiFi 6 | colspan="2" | Ultrasoniese (in-skerm) vingerafdruksensor<br /> Omgekeerde draadlose laai (Qi-gesertifiseerd)<br /> WiFi 6 | ToF-sensor<br /><br /><br /><br /> Ultrasoniese (in-skerm) vingerafdruksensor<br /> Omgekeerde draadlose laai (Qi-gesertifiseerd)<br /> WiFi 6 | Optiese (in-skerm) vingerafdruksensor<br /> WiFi 6 |} == Verwysings == {{Verwysings|2}} [[Kategorie:Selfone]] i6us6mq5xos6duf7l7pdca8aybv8tb6 0 457067 2974568 2964886 2026-10-01T17:28:23Z Jcb 223 2974568 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Persoon |name=Marie Elisabeth Zakrzewska |image=File:Maria E. Zakrzewska crop.jpg |caption=Portret van Maria E. Zakrzewska (1845–1855). |birth_date={{birth date|1829|09|06|df=y}} |death_date={{death date and age|1829|09|06|1902|05|12|df=y}} |occupation=Mediese dokter en stigter |alma_mater=Case Western Reserve Universiteit, Skool vir Gesondheidswetenskappe/ Westelike Reservaat }} '''Marie Elisabeth Zakrzewska''' (6 September 1829 – 12 Mei 1902) was 'n Pools-Amerikaanse [[Dokter|geneesheer]] wat bekend geword het as 'n baanbreker vroulike dokter in die [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]]. As 'n inwoner van Berlyn tydens haar kinderjare het sy groot belangstelling in geneeskunde gehad, nadat sy haar moeder, wat as vroedvrou gewerk het, bygestaan het. Sy is veral bekend vir die stigting van die ''New England Hospital for Women and Children'', en het geleenthede geskep vir talle vroue wat in die mediese veld belanggestel het en het ook praktiese leergeleenthede aan vroue in die mediese veld gebied. Binne die ''New England Hospital'' het sy die eerste algemene opleidingskool vir verpleegsters in Amerika gestig. Haar dryfkrag en deursettingsvermoë het die idee van vroue in die veld van medisyne meer aanvaarbaar gemaak. Sy het ook die skepping van die eerste sandtuine vir kinders in Amerika geïnisieer. == Vroeë lewe == Tydens die finale Derde Verdeling van Pole in 1795, het Ludwig Martin Zakrzewski en sy vrou, Caroline Fredericke Wilhelmina Urban, na Berlyn, Duitsland, gevlug nadat hulle baie van sy grond aan Rusland verloor het.<ref>{{Cite web|url=https://www.sueyounghistories.com/2007-12-19-marie-elizabeth-zakrzewska-and-homeopathy/|title=Marie Elizabeth Zakrzewska 1829 - 1902|website=www.sueyounghistories.com|language=en|access-date=2026-01-05}}</ref> Nadat hulle in Duitsland 'n nuwe lewe gevestig het, is Marie Elizabeth op 6 September 1829 gebore. Sy was die oudste van ses kinders ''.'' Marie Zakrzewska was 'n intelligente kind en het tydens laerskool uitgeblink. Hier het sy eienskappe van 'n uitsonderlike student vertoon. Haar onderwysers het haar aangeprys vir haar groot prestasies op skool. Haar pa het egter nie beplan om haar toe te laat om met haar opleiding voort te gaan na die jare van basiese vaardighede onderrig nie. Zakrzewska het op dertienjarige ouderdom die skool verlaat.<ref name="quest">{{Cite web|url=https://readingroo.ms/6/7/5/0/67504/67504-h/67504-h.htm|title=A Woman’s Quest - The Life of Marie E. Zakrzewska, M.D., by Agnes C. Vietor—A Project Gutenberg eBook|website=readingroo.ms|access-date=2026-01-05}}</ref> Nadat hy na Berlyn verhuis het, het Ludwig Zakrzewski eers as 'n weermagbeampte en later as 'n regeringsbeampte gewerk. Toe hy sy posisie in die regering verloor het, moes hy noodgedwonge na die weermag terugkeer, maar sy gesin was in armoede gedompel. In die krisisjare het Marie se moeder by die regeringskool van vroedvroue in Berlyn ingeskryf. Soos wat haar moeder se praktyk suksesvol geword het, het Marie haar vergesel, terwyl sy rondtes na haar pasiënte gemaak het. Zakrzewska het nuwe lesse geleer en 'n rekord van hierdie ervarings in haar dagboek aangeteken. Sy het enige boeke oor medisyne wat sy in die hande kon kry gelees. Zakrzewska het toenemend in die veld van verpleging belanggestel en uiteindelik besluit om 'n vroedvrou te word.<ref name="alch">{{Cite web|url=https://alchetron.com/Marie-Elizabeth-Zakrzewska|title=Marie Elizabeth Zakrzewska - Alchetron, the free social encyclopedia|date=2017-08-18|website=Alchetron.com|language=en-US|access-date=2026-01-05}}</ref>[[Lêer:Maria_Zakrzewska.jpg|duimnael|Skildery van Maria E. Zakrzewska|links]]Zakrzewska het aansoek gedoen vir toelating tot die regering se vroedvrouskool, die ''Royal Charité''-hospitaal in Berlyn. Sy het op negentienjarige ouderdom en weer op die ouderdom van twintig aansoek gedoen, maar is herhaaldelik nie toegelaat nie. Dr. Joseph Schmidt, 'n professor aan die skool, was beïndruk met haar volharding. Hy was ook gefassineer deur Zakrzewska tydens sy observasies van haar, terwyl sy saam met haar ma gewerk het. Na verskeie aansoeke is Zakrzewska tot die vroedvrouskool toegelaat toe dr. Schmidt vir haar 'n plek verseker het. Sy was die jongste vrou wat die skool bygewoon het, wat haar opvallend in die klaskamer gemaak het. Ongeag die struikelblokke wat oor haar pad gekom het, het sy haar mede-klasmaats oortref en in 1851 van die program gegradueer. Dr. Schmidt was so beïndruk met Zakrzewska se sukses dat hy probeer het om haar as hoofvroedvrou met die rang van professor aan die kollege aan te stel. Geen vrou het ooit voorheen hierdie posisie beklee nie en debatte het rondom die aanstelling ontstaan. Verskeie was van mening dat aangesien sy deur mans omring sou wees, sy verlief sou raak en sodoende haar loopbaan sou beëindig. Ten spyte van die uitdagings is Zakrzewska op twee-en-twintigjarige ouderdom in die pos aangestel. Sy was verantwoordelik vir meer as tweehonderd studente, insluitend mans.<ref name=":2">Walsh, Mary Roth. "Feminine Showplace." ''"Doctors Wanted: No Women Need Apply": Sexual Barriers in the Medical Profession, 1835-1975''. New Haven: Yale UP, 1977. 76-105. Print.</ref> Zakrzewska se mentor is net 'n paar uur nadat sy die pos aanvaar het, oorlede. Sonder dr. Schmidt wat haar rol as hoofvroedvrou ondersteun het, het proteste egter na slegs ses maande tot haar vroeë ontslag uit die pos aanleiding gegee.<ref name=":1">Pula, James S. ""A Passion for Humanity:" Founding the New England Hospital for Women and Children." The Polish Review 57.3 (2012): 67-82. JSTOR. Web. 22 Feb. 2016.</ref> == Verhuis na Amerika == Na haar bedanking as hoofvroedvrou by die ''Royal Charité''-hospitaal in Berlyn en haar studies in medisyne, het Zakrzewska 'n nuwe lewe in Amerika saam met haar suster, Anna Zakrzewska, begin.<ref>{{Cite web|url=https://www.encyclopedia.com/history/news-wires-white-papers-and-books/zakrzewska-marie-1829-1902|title=Zakrzewska, Marie (1829-1902) {{!}} Encyclopedia.com|website=www.encyclopedia.com|access-date=2026-01-05}}</ref> Marie het daarna gesmag om as vrou in Amerika medisyne te beoefen. In 1853 het Marie en haar suster New York bereik. Nadat sy met 'n familievriend, 'n geneesheer, kontak gemaak het, het sy besef dat vroulike geneeshere aansienlike nadele in die Verenigde State in die gesig gestaar het.<ref name="quest" /> Dit was uiters moeilik vir Marie om 'n werk te vind om 'n manlike geneesheer by te staan, wat nog te sê om haar eie praktyk te vestig. Die Zakrzewska-susters se fondse het stadigaan begin kwyn en ter wille van oorlewing, het hulle met naaldwerk met duursame, geborduurde wolmateriale begin. Hierdie naaldwerk materiaal is op die mark verkoop en het ongeveer 'n dollar per dag gemaak.<ref name="alch" /> Alhoewel haar besigheid gefloreer het, het Zakrzewska steeds drome van 'n lewe in praktiserende medisyne gekoester. 'n Jaar nadat sy in New York aangekom het, het sy die ''Home for the Friendless'' besoek, wat bekend was vir sy ondersteuning van immigrante.<ref>{{Cite web|url=https://kids.kiddle.co/Marie_Elizabeth_Zakrzewska|title=Marie Elizabeth Zakrzewska facts for kids|last=Zakrzewska|first=Quick facts for kids Marie Elisabeth Zakrzewska Portrait of Maria E.|last2=Physician|first2=ca 1845-1855 Born6 September 1829 Died 12 May 1902Alma mater Western Reserve Occupation|website=kids.kiddle.co|language=en|access-date=2026-01-05}}</ref> Dit was hier waar sy aan dr. Elizabeth Blackwell voorgestel is, die eerste vrou in die Verenigde State wat haar graad in medisyne aan 'n kollege wat uitsluitlik vir mans gestig is, verwerf het.<ref>{{Cite web|url=https://www.womenshistory.org/education-resources/biographies/elizabeth-blackwell|title=Biography: Elizabeth Blackwell|website=Biography: Elizabeth Blackwell|language=en|access-date=2026-01-05}}</ref> Zakrzewska was opgewonde om 'n mede-vrou te ontmoet wat dieselfde passie vir medisyne gedeel het. Na haar ontmoeting is Zakrzewska genooi om by die personeel by die Blackwell-apteek aan te sluit.<ref>{{Cite web|url=https://wncri.org/2025/08/07/marie-elisabeth-zakrzewska-pioneer/|title=Marie Elisabeth Zakrzewska Pioneer of Women’s Medical|date=2025-08-07|language=en-US|access-date=2026-01-05}}</ref> Blackwell het gereël vir Zakrzewska se toelating tot die ''Western Reserve Universiteit'' se mediese program, wat uniek was vir die aanvaarding van vroulike studente. Met haar aanvaarding moes sy bereid wees om voldoende Engels te leer. Sy het ook verdere struikelblokke teëgekom, in haar planne om weswaarts te trek en die program te voltooi. Sy was een van slegs vier vroue uit tweehonderd studente wat die mediese skool bygewoon het.<ref>{{Cite web|url=https://case.edu/bicentennial/history/our-stories/marie-zakrzewska|title=Marie Zakrzewska {{!}} Case Western Reserve University|website=case.edu|access-date=2026-01-05}}</ref> Twee van die ander vroue, dr. Cordelia A. Greene, van Castilië, New York, en dr. Elizabeth Griselle, van Salem, Ohio, sou lewenslange vriendinne word. Niemand wou egter 'n woonstel met 'n vroulike dokter deel nie, en daarom het Blackwell gereël vir tydelike huisvesting by die huis van Caroline Severance. Die mans op die kampus het haar met afkeer en vyandigheid hanteer. Hulle het die instelling versoek om te weier om die vroue na die wintertermyn weer in te skryf. Ten spyte van al die struikelblokke het sy egter haar mediese graad in Maart 1856 op die ouderdom van sewe-en-twintig behaal. Nadat sy haar graad in medisyne verwerf het, het sy na New York teruggekeer om werk te soek. Alhoewel dit moeilik was om 'n werk as vroedvrou te kry, het sy gehoop dat die soektog makliker sou wees met 'n mediese graad. Sy het gou uitgevind dat dit as vrou nie anders was nie. As 'n vroulike "dokter" het haar teenwoordigheid in die openbaar minagtende blikke ontvang en Zakrzewska is vinnig deur die publiek verstoot. Uiteindelik het Elizabeth Blackwell die agterste sitkamer van haar huis as 'n dokter se spreekkamer gebruik waar Zakrzewska vir die eerste keer haar kwalifikasies as dokter opgehang het. Die vermoeiende verwerpings en herhaalde struikelblokke om medisyne te beoefen wat Blackwell en Zakrzewska teëgekom het, het die idee laat ontstaan om hul eie hospitaal te skep om aan die mediese behoeftes van vroue en kinders te voldoen.<ref name="jphs">{{Cite web|url=https://www.jphs.org/people/2005/4/14/marie-zakrzewska-medical-pioneer.html|title=Marie Zakrzewska, Medical Pioneer|date=2005-04-14|website=Jamaica Plain Historical Society|language=en-US|access-date=2026-01-05}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.ebsco.com/|title=Marie Elizabeth Zakrzewska {{!}} Research Starters {{!}} EBSCO Research|website=EBSCO|language=en|access-date=2026-01-05}}</ref> Hulle het saam gereis vir fondsinsamelings geleenthede om die idee te bevorder. Op 1 Mei 1857 het die ''New York Infirmary for Women and Children'' tot stand gekom. Teen 1859 het die ''New York Infirmary'' op stewige finansiele fondamente gestaan met 'n groeiende getal pasiënte. 'n Tipiese dag vir Zakrzewska het om 5:30 vm begin en het eers 11:30 nm geëindig. Zakrzewska het na Boston gereis in 'n soeke na groter uitdagings. Sy het verlief geraak op die stad en is 'n aanstelling as Professor in Verloskunde en Siektes van Vroue en Kinders aangebied,<ref name="aahn">{{Cite web|url=https://www.aahn.org/zakrzewska|title=Marie E. Zakrzewska|website=www.aahn.org|access-date=2026-01-05}}</ref> asook om as hoof van 'n nuwe kliniese program by die ''Boston Female Medical College'' te dien. Zakrzewska se ervaring was dat die mense van Boston meer ondersteunend teenoor 'n vroulike geneesheer was, as diegene wat sy in New York teëgekom het. Toe die stigter van die kollege, Samuel Gregory, egter daarop aangedring het dat gegradueerde vroulike geneeshere as "dokteresses" in plaas van as dokter aangespreek moes word, het Zakrzewska in 1861 uit haar pos bedank.<ref>{{Cite journal |last=Pula |first=James S. |date=2012-10-01 |title="A Passion for Humanity:" Founding the New England Hospital for Women and Children |url=https://scholarlypublishingcollective.org/tpr/article/57/3/67/214019/A-Passion-for-Humanity-Founding-the-New-England |journal=The Polish Review |language=en |volume=57 |issue=3 |pages=67–82 |doi=10.5406/polishreview.57.3.0067 |issn=0032-2970}}</ref> === Die ''New England'' Hospitaal vir Vroue en Kinders === Denkend aan die struikelblokke wat sy in haar eie lewe teëgekom het, het Zakrzewska besluit dat sy aspirant-vroulike dokters op een of ander manier wou ondersteun. Sy het geglo dat vroue dringend 'n hospitaal benodig het waarin hulle nie die fasiliteite vir kliniese onderrig ontsê word nie, en waar hulle medisyne kon beoefen.<ref name="cfm">{{Cite web|url=https://cfmedicine.nlm.nih.gov/physicians/biography_338.html|title=Changing the Face of Medicine {{!}} Marie E. Zakrzewska|website=cfmedicine.nlm.nih.gov|access-date=2026-01-05}}</ref> Die ''New England Hospital for Women and Children'' het sy deure op 1 Julie 1862 geopen. Die doelwitte van hierdie opleidingsinstansie was om aan vroue mediese behandeling van dokters van hul eie geslag te kon bied, om vroue die geleentheid te bied om die kliniese toepassing van medisyne te ervaar, en om verpleegsters op te lei.<ref name="aahn" /> Sy het haar voorneme beklemtoon om te bewys dat vroue net so bekwaam soos mans is om 'n hospitaal te bestuur en medisyne te beoefen. Die ''New England''-hospitaal was nie die enigste hospitaal in Boston wat mediese sorg vir vroue en kinders gebied het nie. Dit was egter uniek in die sin dat dit ook kliniese praktyk aan vroulike dokters gebied het. Vir Zakrzewska was dit een ding om inligting te bestudeer en lesings daaroor te ontvang. Baie vroue is egter die geleentheid ontsê om medisyne vanuit 'n praktiese perspektief te beoefen, wat vir Zakrzewska die sleutel was om 'n uitstekende geneesheer te word. Dit was ook die eerste hospitaal in Boston wat ginekologiese en verloskundige sorg aangebied het en die eerste hospitaal in Amerika wat 'n algemene opleidingskool vir verpleegsters aangebied het.<ref name="cfm" /> Hulle het die meeste van hul sorg gratis of teen 'n lae koste aan die armes aangebied deur skenkings van hul ondersteuners te aanvaar. Oor die jare heen het die aantal personeellede gegroei en is noemenswaardige dokters soos dr. Mary Putnam Jacobi, Lucy E. Sewall, dr. Anita Tyng en dr. Henry Ingersoll Bowditch ingesluit. == Latere lewe == Marie Zakrzewska wou graag toelating tot 'n professionele mediese vereniging verkry. Dit was belangrik vir vroulike dokters van die tyd om aanvaarding en erkenning deur hulle eweknieë en in die samelewing te verkry. Toelating tot 'n mediese vereniging was 'n belangrike stap om dit te bereik, want dit sou hul sosiale aanvaarding onder hul manlike kollegas, en dus die publiek, aandui. Haar manlike dokters kollegas het haar aangemoedig om aansoek te doen by die ''Massachusetts Medical Society''. Zakrzewska het kort daarna aansoek gedoen vir die eerbewys. Selfs met die aanmoediging van die kollegas, kon hulle nie haar teenstanders oortuig om aan haar lidmaatskap toe te ken nie. Sy is van die professionele mediese vereniging uitgesluit op grond van haar geslag. In die hoop om mediese skole vir vroue oop te maak, het Zakrzewska, saam met Emily Blackwell, Lucy Sewell, Helen Morton, Mary Putnam Jacobi en verskeie ander vroue, 'n brief aan [[Harvard-universiteit|Harvard Universiteit]] gestuur. Hulle het $50 000 aangebied om 'n mediese program vir vroue te vestig. Die universiteit het hierdie aanbod van die hand gewys. Hulle het hoopvol onversteurd voortgegaan en die aanbod is deur Johns Hopkins Universiteit aanvaar, wat die daaropvolgende jaar sy deure vir vroue oopgemaak.<ref>{{Cite web|url=https://nuhw.org/marie-elizabeth-zakrzewska/|title=Marie Elizabeth Zakrzewska|website=National Union of Healthcare Workers|language=en|access-date=2026-01-05}}</ref> [[Lêer:BostonMA DimockCenter ZakrzewskaBuilding.jpg|duimnael|Die Zakrzewska gebou van die Dimock sentrum van die ''New England Hospital for Women and Children'']] Na baie jare se toegewyde, harde werk as medikus en die vestiging van toeganklike mediese opleiding vir vroue, het Zakrzewska in 1890 afgetree.<ref name="jphs" /> Sy het die res van haar lewe deurgebring met konsultasie oor projekte en die reël van sake. In 1899 is die hoofgebou van die hospitaal herdoop tot die "Zakrzewska-gebou".<ref>{{Cite web|url=https://buildingsofnewengland.com/2023/02/18/dimock-center-zakrzewska-building-1873/|title=Dimock Center – Zakrzewska Building // 1873|last=England|first=Buildings of New|date=2023-02-18|website=Buildings of New England|language=en|access-date=2026-01-05}}</ref> Marie Zakrzewska is 'n paar jaar later op 12 Mei 1902 in Jamaica Plain, [[Massachusetts]], oorlede as gevolg van wat vermoedelik 'n hartaanval was.<ref name=":0">Ligouri, M.. "Marie Elizabeth Zakrzewska: Physician". Polish American Studies 9.1/2 (1952): 1–10. Web.</ref> Tydens haar diens het haar kollegas en vriende bymekaargekom om hul respek te betoon en afskeidsbriewe voorgelees wat Zakrzewska vir die geleentheid geskryf het. Haar huis is 'n terrein op die ''Boston Women's Heritage Trail.''<ref>Abram, Ruth J. "Will There Be a Monument?: Six Pioneer Women Doctors Tell Their Own Stories." Send Us Lady Physician: Women Doctors in America, 1835-1920. 1st ed. New York: Norton, 1985. 82+. Print.</ref> Zakrzewska het 'n suksesvolle lewe geleef, verskeie struikelblokke oorkom wat in daardie tyd vroue in die [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]] belemmer het om medisyne te praktiseer, hospitale vir vroue gestig en baanbrekerswerk gedoen in die verpleegberoep vir swart vroue, met die eerste swart verpleegster in Amerika wat in 1879 van die skool gegradueer het.<ref name="Marie Elizabeth Zakrzewska">{{Cite web|url=http://www.distinguishedwomen.com/biographies/zakrzews.html|title=Marie Elizabeth Zakrzewska|website=www.distinguishedwomen.com|access-date=2016-03-05}}</ref> As 'n feminis en abolisionis het sy vriende geword met William Lloyd Garrison, Wendell Phillips en Karl Heinzen.<ref name="jphs" /> == Rol in vroeë speelgrondbeweging == Marie Elizabeth Zakrzewska het die Duitse idee om sandtuine vir kinders te bou aan Amerika bekendgestel, beginnende in die stad Boston,<ref>Abram, Ruth J. "Will There Be a Monument?: Six Pioneer Women Doctors Tell Their Own Stories." Send Us Lady Physician: Women Doctors in America, 1835-1920. 1st ed. New York: Norton, 1985. 82+. Print.</ref><ref name="bostonglobe.com">{{Cite web|url=https://www.bostonglobe.com/ideas/2014/03/28/how-american-playground-was-born-boston/5i2XrMCjCkuu5521uxleEL/story.html|title=How the American playground was born in Boston – The Boston Globe|website=[[The Boston Globe]]}}</ref><ref name="play-scapes.com">{{Cite web|url=http://www.play-scapes.com/play-design/natural-playgrounds/the-garden-and-the-playground/|title=The Garden and the Playground – Playscapes|date=29 August 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20201024130059/http://www.play-scapes.com/play-design/natural-playgrounds/the-garden-and-the-playground/|archive-date=24 October 2020|access-date=18 September 2020}}</ref><ref>Abram, Ruth J. "Will There Be a Monument?: Six Pioneer Women Doctors Tell Their Own Stories." Send Us Lady Physician: Women Doctors in America, 1835-1920. 1st ed. New York: Norton, 1985. 82+. Print.</ref><ref>{{Cite web|url=https://natureexplore.org/the-history-of-playing-outdoors/|title=The History of Playing Outdoors – Nature Explore Program|date=22 May 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20211226044019/https://natureexplore.org/the-history-of-playing-outdoors/|archive-date=26 December 2021|access-date=18 September 2020}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://natureexplore.org/the-story-of-the-sand-pile-1886/|title=The Story of the Sand Pile (1886) – Nature Explore Program|date=24 April 2014|access-date= 5 Januarie 2026|archive-date= 8 Desember 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211208145416/https://natureexplore.org/the-story-of-the-sand-pile-1886/|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.play-scapes.com/play-history/pre-1900/a-brief-history-of-the-sandbox/|title=A Brief History of the Sandbox – Playscapes|date=29 November 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20201026152902/http://www.play-scapes.com/play-history/pre-1900/a-brief-history-of-the-sandbox/|archive-date=26 October 2020|access-date=18 September 2020}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.architekturfuerkinder.ch/index.php/geschichte/ueberblick-usa/|title=U.S. Playground movement : Architektur für Kinder|website=www.architekturfuerkinder.ch|archive-url=https://web.archive.org/web/20190503215147/http://architekturfuerkinder.ch/index.php/geschichte/ueberblick-usa/|archive-date=2019-05-03|access-date=2020-09-18}}</ref> geïnspireer deur die Duitse sandtuine wat sy waargeneem het, terwyl sy in die somer van 1885 Berlyn besoek het.<ref>{{Cite web|url=https://books.google.com/books?id=P4YYAAAAYAAJ&q=sand+1885&pg=PA22|title=The Play Movement in the United States: A Study of Community Recreation|last=Rainwater|first=Clarence Elmer|date=22 August 2018|publisher=University of Chicago Press}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.pgpedia.com/s/sand-gardens|title=Sand Gardens|website=www.pgpedia.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20210727013159/https://www.pgpedia.com/s/sand-gardens|archive-date=2021-07-27|access-date=2020-09-18}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings}} == Bronnelys == * {{Cite book |last=Atwater |first=Edward C |title=Women Medical Doctors in the United States before the Civil War: A Biographical Dictionary |url=https://archive.org/details/womenmedicaldoct0000atwa |publisher=University of Rochester Press |year=2016 |isbn=9781580465717 |location=Rochester, NY |oclc=945359277}} * Frances E. Willard; Mary A. Livermore (eds) [[wikisource:Woman_of_the_Century/Maria_Elizabeth_Zakrzewska|Maria Elizabeth Zakrzewska]], ''Woman of the Century'' 1893 * Graves, Mary H. [[wikisource:Representative_women_of_New_England/Marie_Elizabeth_Zakrzewska|"Marie Elizabeth Zakrzewska"]], ''Representative Women of New England''. 1904 * {{Cite book |last=Meyer |first=Paulette |title=Germany and the Americas: Culture, Politics, and History |date=2005 |editor-last=Adam |editor-first=Thomas |edition=1st |chapter=Zakrzewska, Marie Elizabeth}} * "Zakrzewska, Marie." In ''Encyclopedia of Women Social Reformers'', by Helen Rappaport. ABC-CLIO, 2001. * {{Cite book |last=Windsor |first=Laura Lynn |title=Women in medicine: an encyclopedia |url=https://archive.org/details/womeninmedicinee0000wind_c3o2 |date=2002 |publisher=ABC-CLIO |location=Santa Barbara, Calif.}} == Eksterne skakels == * Works by Marie Elizabeth Zakrzewska at Project Gutenberg * Works by or about Marie Elizabeth Zakrzewska at the Internet Archive * [http://www.jphs.org/people/2005/4/14/marie-zakrzewska-medical-pioneer.html Jamaica Plain Historical Society] * {{Cite web|url=https://cfmedicine.nlm.nih.gov/physicians/biography_338.html|title=Marie E. Zakrzewska|date=2022-06-02|website=Changing the Face of Medicine|archive-url=https://web.archive.org/web/20250706093420/https://cfmedicine.nlm.nih.gov/physicians/biography_338.html|archive-date=2025-07-06|access-date=2025-12-05}} {{Normdata}} [[Kategorie:Sterftes in 1902]] [[Kategorie:Geboortes in 1829]] [[Kategorie:Geneeskundiges]] [[Kategorie:Vroue]] [[Kategorie:Pole (nasionaliteit)]] [[Kategorie:Mediese beroepe]] [[Kategorie:Menseregte]] [[Kategorie:Vroue van die 19de eeu volgens beroep]] [[Kategorie:Immigrante]] [[Kategorie:Pruise (nasionaliteit)]] [[Kategorie:Amerikaners]] [[Kategorie:Hospitale]] [[Kategorie:Berlyn]] [[Kategorie:Ginekologie]] [[Kategorie:Massachusetts]] [[Kategorie:Vertaalde bladsye wat nagegaan moet word]] q2d4qcreef2zhyfb5uddub227jvt7hg 0 458310 2974638 2968019 2026-10-01T21:04:40Z Jcb 223 2974638 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Poor house of Isla Margarita.JPG|duimnael|Foto van 'n wasgoeddraad]] ’n '''Wasgoeddraad''' is ’n gespande [[draad]], tou of metaallyn wat gebruik word om nat klere op te hang sodat dit deur sonlig en vars lug kan droog word. Dit is een van die oudste metodes om wasgoed te droog en word al vir baie jare in huishoudings regoor die wêreld gebruik. Alhoewel moderne tegnologie soos elektriese tuimeldroërs beskikbaar is, verkies baie mense steeds die wasgoeddraad omdat dit eenvoudig, goedkoop en betroubaar is.<ref>{{Cite web|url=https://dictionary.cambridge.org/dictionary/english/washing-line|title=washing line|date=2026-09-14|website=dictionary.cambridge.org|language=en|access-date=2026-09-15}}</ref> Een van die grootste voordele van ’n wasgoeddraad is dat dit geen elektrisiteit gebruik nie. Dit help gesinne om geld te spaar en verminder ook energieverbruik. In ’n land soos Suid-Afrika, waar elektrisiteit soms duur of beperk kan wees, is dit ’n baie praktiese oplossing. Deur klere natuurlik te laat droog word, dra mense ook by tot die beskerming van die omgewing omdat minder [[krag]] gebruik word en minder besoedeling veroorsaak word.<ref>{{Cite web|url=https://goong.com/af/word/washingline-betekenis/|title=washing-line Betekenis {{!}} Goong.com - Nuwe Generasie Woordeboek|website=goong.com|access-date=2026-09-15}}</ref> Verder het sonlig natuurlike voordele. Die [[son]] help om klere vars te laat ruik en kan kieme en [[Bakterie|bakterieë]] verminder. Wit klere word dikwels helderder wanneer dit in die son droog word. Vars lug help ook om vog en onaangename reuke te verwyder. Baie mense glo dat klere wat buite droog word, sagter en varser voel as klere wat in ’n droër gedroog word.<ref name="dry">{{Cite web|url=https://dictionary.cambridge.org/dictionary/english/drying-rack|title=drying rack|date=2026-09-14|website=dictionary.cambridge.org|language=en|access-date=2026-09-15}}</ref> Die wasgoeddraad speel ook ’n sosiale en kulturele rol. In baie gemeenskappe is dit deel van die daaglikse huishoudelike roetine. Mense was soggens klere en hang dit buite op terwyl hulle met ander take aangaan. In sommige woonbuurte sien mens rye wasgoed wat wapper in die wind, wat wys dat mense saamleef en soortgelyke gewoontes deel. Dit skep ’n gevoel van huislikheid en gemeenskap.<ref name="dry" /> Daar is verskillende tipes wasgoeddrade. Meeste is vaste drade wat permanent tussen pale gespan is, terwyl ander opvou- of draaibare rame het wat minder spasie gebruik. Die materiaal kan plastiek, nylon of metaal wees. Wasgoedpennetjies word gebruik om klere vas te hou sodat dit nie afval of wegwaai nie.<ref>{{Cite web|url=https://www.dictai.org/w/washline|title=washline - Definition|website=DictAI|language=en|access-date=2026-09-15}}</ref> Ten slotte bly die wasgoeddraad ’n belangrike en nuttige hulpmiddel in baie huishoudings. Dit wys dat eenvoudige en tradisionele metodes steeds effektief kan wees, selfs in ’n moderne wêreld. Dit spaar geld, beskerm die omgewing en help om klere natuurlik vars en skoon te laat.<ref>{{Cite web|url=https://dictionary.langeek.co/en/word/211977?entry=washing%20line|title=Definition & Meaning of "Washing line" in English {{!}} Picture Dictionary 🇬🇧|website=dictionary.langeek.co|access-date=2026-09-15}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings}} e8ncf21rgpl2sufx7p19dpg4c7jsfk4 2 458375 2974574 2880339 2026-10-01T18:31:06Z Skudubaby 203625 Created draft 1 2974574 wikitext text/x-wiki [[User:Skudubaby DRAFT1|Draft 1]] d4fmggeampflc78148rep00jgbp21nq 2974601 2974574 2026-10-01T20:14:18Z Skudubaby 203625 I created draft 2 2974601 wikitext text/x-wiki [[User:Skudubaby DRAFT2|Draft 2]] tfhb7xb267ps4wg2q07zhw82uvezsd2 2974647 2974601 2026-10-01T21:18:40Z Skudubaby 203625 Created draft 3 2974647 wikitext text/x-wiki [[User:Skudubaby DRAFT2|Draft 2]] [[User:Skudubaby DRAFT3|Draft 3]] qwkcbktdf5r4q07mzyk2gnneyj4jtc0 0 458970 2974677 2971705 2026-10-02T06:00:47Z Balenda 83524 VO1 2974677 wikitext text/x-wiki {{Sportnuus}} [[Lêer:Formula One logo.svg|thumb|260px|Formule 1 logo]] {| class="infobox" align="right" cellpadding="2" style="float:right; width: 24em; " |+ style="font-size:85%;" | |- !colspan="3" bgcolor="#efefef" style="text-align:center;" | {{BH-VLAG}} 2026 Formule 1 [[Gulf Air]]<br/>Bahreinse Grand Prix in Maleisië |- |colspan="3" style="text-align:center;" | |- |colspan="3" style="text-align:center;" | [[Lêer:Sepang.svg|200px]] |- | style="width: 20%;" | '''<small>Datum</small>''' | <small>4 Oktober 2026</small> |- | '''<small>Plek</small>''' |colspan=2| <small>[[Sepang Internasionale Renbaan]]</small> |- !colspan="3" bgcolor="#efefef"| <small>Voorste wegspringplek</small> |- | '''<small>Renjaer</small>''' | <small> </small> | <small> </small> |- | '''<small>Tyd</small>''' |colspan=2| <small> </small> |- !colspan="3" bgcolor="#efefef"| <small>Vinnigste ronde</small> |- | '''<small>Renjaer</small>''' | <small> </small> | <small> </small> |- | '''<small>Tyd</small>''' |colspan=2| <small> </small> |- !colspan="3" bgcolor="#efefef"| <small>Podium</small> |- | '''<small>1</small>''' || <small> </small> || <small> </small> |- | '''<small>2</small>''' || <small> </small> || <small> </small> |- | '''<small>3</small>''' || <small> </small> || <small> </small> |} Aanvanklik sou die '''[[2026 Formule Een-seisoen|2026 Formule Een]] [[Bahreinse Grand Prix]]''' op 12 April 2026 op die [[Bahrein Internasionale Renbaan]] te [[Sakhir]] in [[Bahrein]] plaasgevind het. Op 13 Maart 2026 het die bestuur van Formule 1 aangekondig dat die wedren gekanselleer is weens die aanvalle deur [[Israel]] en die [[Verenigde State]] op [[Iran]] en die [[Iran-oorlog in 2026|oorlogskonflik in die Midde-Ooste]] wat daarna ontvou het.<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://www.gelderlander.nl/meer-sport/formule-1-gaat-races-in-bahrein-en-saoedi-arabie-van-de-kalender-halen-wegens-oorlog-in-het-midden-oosten~a386afd3/ |titel=Formule 1 gaan sy wedrenne in Bahrein en Saoedi-Arabië van die kalender skrap weens die oorlog in die Midde-Ooste |website=gelderlander.nl |datum= 13 Maart 2026}}</ref> Op 26 Julie 2026 is aangekondig dat die Bahreinse Grand Prix van Sakhir na die [[Sepang Internasionale Renbaan]] in Sepang, [[Maleisië]], verskuif word, waar die [[Maleisiese Grand Prix]] laas in 2017 gehou is. Die wedren op 4 Oktober sal amptelik as die '''Gulf Air Bahreinse Grand Prix in Maleisië''' bekend staan.<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://www.nu.nl/formule-1/6404438/formule-1-in-oktober-naar-maleisie-als-vervanger-afgelaste-gp-bahrein.html |titel=Formule 1 in Oktober na Maleisië as vervanger vir afgelaste GP Bahrein |website=nu.nl |datum=2026-07-26}}</ref> Dit sal die sestiende wedren van die kampioenskapseisoen wees. == Vrye oefening == === Uitslag === {| class="wikitable" style="font-size:95%" !rowspan="6"|Vrye oefening 1<ref>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.formula1.com/en/results/2026/races/1308/bahrain/practice/1 |titel=Formula 1 Gulf Air Bahrain Grand Prix in Malaysia 2026 – Practice 1 |uitgewer=Formula 1® - The Official F1® Website |datum=2026-10-02}}</ref> !Plek !Nr. !Renjaer !Vervaardiger !Tyd |- !1 | align=center|3 | {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | 1:37.520 |- !2 | align=center|63 | {{GB-VLAG}} [[George Russell]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | 1:37.903 |- !3 | align=center|6 | {{FR-VLAG}} [[Isack Hadjar]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | 1:38.303 |- !4 | align=center|16 | {{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 1:38.367 |- !5 | align=center|12 | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | 1:38.580 |-style="border-top:2px solid #808080" !rowspan="6"|Vrye oefening 2 !Plek !Nr. !Renjaer !Vervaardiger !Tyd |- !1 | align=center| | | | |- !2 | align=center| | | | |- !3 | align=center| | | | |- !4 | align=center| | | | |- !5 | align=center| | | | |-style="border-top:2px solid #808080" !rowspan="6"|Vrye oefening 3 !Plek !Nr. !Renjaer !Vervaardiger !Tyd |- !1 | align=center| | | | |- !2 | align=center| | | | |- !3 | align=center| | | | |- !4 | align=center| | | | |- !5 | align=center| | | | |} <!-- == Kwalifisering == {| class="wikitable" style="font-size:95%" !Plek !Nr. !Renjaer !Vervaardiger !K1 !K2 !K3 !Rooster |- !1 | align=center| | | | | | | align=center|1 |- !2 | align=center| | | | | | | align=center|2 |- !3 | align=center| | | | | | | align=center|3 |- !4 | align=center| | | | | | | align=center|4 |- !5 | align=center| | | | | | | align=center|5 |- !6 | align=center| | | | | | | align=center|6 |- !7 | align=center| | | | | | | align=center|7 |- !8 | align=center| | | | | | | align=center|8 |- !9 | align=center| | | | | | | align=center|9 |- !10 | align=center| | | | | | | align=center|10 |- !11 | align=center| | | | | | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=11| | align=center|11 |- !12 | align=center| | | | | | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=12| | align=center|12 |- !13 | align=center| | | | | | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=13| | align=center|13 |- !14 | align=center| | | | | | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=14| | align=center|14 |- !15 | align=center| | | | | | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=15| | align=center|15 |- !16 | align=center| | | | | | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=16| | align=center|16 |- !17 | align=center| | | | | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=17| | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=17| | align=center|17 |- !18 | align=center| | | | | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=18| | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=18| | align=center|18 |- !19 | align=center| | | | | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=19| | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=19| | align=center|19 |- !20 | align=center| | | | | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=20| | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=20| | align=center|20 |- !21 | align=center| | | | | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=21| | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=21| | align=center|21 |- !22 | align=center| | | | | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=22| | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=22| | align=center|22 |- !colspan="8"| K1 107% tyd: |} == Wedren == === Renuitslag === {| class="wikitable" style="font-size:95%" !Plek !Nr. !Renjaer !Vervaardiger !Rondes !Tyd/Oorsaak uitval !Rooster !Punte |- !1 | align=center| | '''''' | '''''' | align=center| | | align=center| | align=center| '''25''' |- !2 | align=center| | '''''' | '''''' | align=center| | | align=center| | align=center| '''18''' |- !3 | align=center| | '''''' | '''''' | align=center| | | align=center| | align=center| '''15''' |- !4 | align=center| | '''''' | '''''' | align=center| | | align=center| | align=center| '''12''' |- !5 | align=center| | '''''' | '''''' | align=center| | | align=center| | align=center| '''10''' |- !6 | align=center| | '''''' | '''''' | align=center| | | align=center| | align=center| '''8''' |- !7 | align=center| | '''''' | '''''' | align=center| | | align=center| | align=center| '''6''' |- !8 | align=center| | '''''' | '''''' | align=center| | | align=center| | align=center| '''4''' |- !9 | align=center| | '''''' | '''''' | align=center| | | align=center| | align=center| '''2''' |- !10 | align=center| | '''''' | '''''' | align=center| | | align=center| | align=center| '''1''' |- !11 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- !12 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- !13 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- !14 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- !15 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- !16 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- !17 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- !18 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- !19 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- !20 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- !21 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- !22 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |} --> == Puntestand vóór die Grand Prix == {{BeginKolomme}} === Renjaers === {| class="wikitable" style="font-size:95%;" |- !Plek !Nr. !Renjaer !Span !Punte |- !1 | align=center|12 | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | align=center|302 |- !2 | align=center|63 | {{GB-VLAG}} [[George Russell]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | align=center|236 |- !3 | align=center|44 | {{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | align=center|199 |- !4 | align=center|1 | {{GB-VLAG}} [[Lando Norris]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|186 |- !5 | align=center|16 | {{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | align=center|179 |- !6 | align=center|3 | {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|163 |- !7 | align=center|81 | {{AU-VLAG}} [[Oscar Piastri]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|120 |- !8 | align=center|6 | {{FR-VLAG}} [[Isack Hadjar]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|86 |- !9 | align=center|30 | {{NZ-VLAG}} [[Liam Lawson]] | [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|59 |- !10 | align=center|10 | {{FR-VLAG}} [[Pierre Gasly]] | [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|41 |- !11 | align=center|41 | {{GB-VLAG}} [[Arvid Lindblad]] | [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|37 |- !12 | align=center|43 | {{AR-VLAG}} [[Franco Colapinto]] | [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|27 |- !13 | align=center|87 | {{GB-VLAG}} [[Oliver Bearman]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | align=center|20 |- !14 | align=center|5 | {{BR-VLAG}} [[Gabriel Bortoleto]] | [[Audi F1-span|Audi]] | align=center|10 |- !15 | align=center|27 | {{DE-VLAG}} [[Nico Hülkenberg]] | [[Audi F1-span|Audi]] | align=center|7 |- !16 | align=center|31 | {{FR-VLAG}} [[Esteban Ocon]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | align=center|7 |- !17 | align=center|55 | {{ES-VLAG}} [[Carlos Sainz jr.]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|7 |- !18 | align=center|23 | {{TH-VLAG}} [[Alexander Albon]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|5 |- !19 | align=center|14 | {{ES-VLAG}} [[Fernando Alonso]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | align=center|3 |- !20 | align=center|22 | {{JP-VLAG}} [[Yuki Tsunoda]] | [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|1 |- !21 | align=center|18 | {{CA-VLAG}} [[Lance Stroll]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | align=center|0 |- !22 | align=center|77 | {{FI-VLAG}} [[Valtteri Bottas]] | [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | align=center|0 |- !23 | align=center|11 | {{MX-VLAG}} [[Sergio Pérez]] | [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | align=center|0 |- |} {{NuweKolom}} === Vervaardigers === {| class="wikitable" style="font-size:95%;" |- !Plek !Span !Punte |- !1 | {{DE-VLAG}} [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | align=center|538 |- !2 | {{IT-VLAG}} [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | align=center|378 |- !3 | {{GB-VLAG}} [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|306 |- !4 | {{AT-VLAG}} [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|263 |- !5 | {{IT-VLAG}} [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|83 |- !6 | {{FR-VLAG}} [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|68 |- !7 | {{US-VLAG}} [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | align=center|27 |- !8 | {{DE-VLAG}} [[Audi F1-span|Audi]] | align=center|17 |- !9 | {{GB-VLAG}} [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|12 |- !10 | {{GB-VLAG}} [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | align=center|3 |- !11 | {{VS-VLAG}} [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | align=center|0 |} {{EindeKolomme}} ==Verwysings== {{Verwysings}} {{F1GP 2020–2029}} [[Kategorie:Bahreinse Grand Prix]] [[Kategorie:Sport in 2026|Bahrein]] a6ug58m3uff4hhcvxiix0p06bxoj1m5 2974705 2974677 2026-10-02T09:00:24Z Balenda 83524 /* Vrye oefening */ VO2 2974705 wikitext text/x-wiki {{Sportnuus}} [[Lêer:Formula One logo.svg|thumb|260px|Formule 1 logo]] {| class="infobox" align="right" cellpadding="2" style="float:right; width: 24em; " |+ style="font-size:85%;" | |- !colspan="3" bgcolor="#efefef" style="text-align:center;" | {{BH-VLAG}} 2026 Formule 1 [[Gulf Air]]<br/>Bahreinse Grand Prix in Maleisië |- |colspan="3" style="text-align:center;" | |- |colspan="3" style="text-align:center;" | [[Lêer:Sepang.svg|200px]] |- | style="width: 20%;" | '''<small>Datum</small>''' | <small>4 Oktober 2026</small> |- | '''<small>Plek</small>''' |colspan=2| <small>[[Sepang Internasionale Renbaan]]</small> |- !colspan="3" bgcolor="#efefef"| <small>Voorste wegspringplek</small> |- | '''<small>Renjaer</small>''' | <small> </small> | <small> </small> |- | '''<small>Tyd</small>''' |colspan=2| <small> </small> |- !colspan="3" bgcolor="#efefef"| <small>Vinnigste ronde</small> |- | '''<small>Renjaer</small>''' | <small> </small> | <small> </small> |- | '''<small>Tyd</small>''' |colspan=2| <small> </small> |- !colspan="3" bgcolor="#efefef"| <small>Podium</small> |- | '''<small>1</small>''' || <small> </small> || <small> </small> |- | '''<small>2</small>''' || <small> </small> || <small> </small> |- | '''<small>3</small>''' || <small> </small> || <small> </small> |} Aanvanklik sou die '''[[2026 Formule Een-seisoen|2026 Formule Een]] [[Bahreinse Grand Prix]]''' op 12 April 2026 op die [[Bahrein Internasionale Renbaan]] te [[Sakhir]] in [[Bahrein]] plaasgevind het. Op 13 Maart 2026 het die bestuur van Formule 1 aangekondig dat die wedren gekanselleer is weens die aanvalle deur [[Israel]] en die [[Verenigde State]] op [[Iran]] en die [[Iran-oorlog in 2026|oorlogskonflik in die Midde-Ooste]] wat daarna ontvou het.<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://www.gelderlander.nl/meer-sport/formule-1-gaat-races-in-bahrein-en-saoedi-arabie-van-de-kalender-halen-wegens-oorlog-in-het-midden-oosten~a386afd3/ |titel=Formule 1 gaan sy wedrenne in Bahrein en Saoedi-Arabië van die kalender skrap weens die oorlog in die Midde-Ooste |website=gelderlander.nl |datum= 13 Maart 2026}}</ref> Op 26 Julie 2026 is aangekondig dat die Bahreinse Grand Prix van Sakhir na die [[Sepang Internasionale Renbaan]] in Sepang, [[Maleisië]], verskuif word, waar die [[Maleisiese Grand Prix]] laas in 2017 gehou is. Die wedren op 4 Oktober sal amptelik as die '''Gulf Air Bahreinse Grand Prix in Maleisië''' bekend staan.<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://www.nu.nl/formule-1/6404438/formule-1-in-oktober-naar-maleisie-als-vervanger-afgelaste-gp-bahrein.html |titel=Formule 1 in Oktober na Maleisië as vervanger vir afgelaste GP Bahrein |website=nu.nl |datum=2026-07-26}}</ref> Dit sal die sestiende wedren van die kampioenskapseisoen wees. == Vrye oefening == === Uitslag === {| class="wikitable" style="font-size:95%" !rowspan="6"|Vrye oefening 1<ref>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.formula1.com/en/results/2026/races/1308/bahrain/practice/1 |titel=Formula 1 Gulf Air Bahrain Grand Prix in Malaysia 2026 – Practice 1 |uitgewer=Formula 1® - The Official F1® Website |datum=2026-10-02}}</ref> !Plek !Nr. !Renjaer !Vervaardiger !Tyd |- !1 | align=center|3 | {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | 1:37.520 |- !2 | align=center|63 | {{GB-VLAG}} [[George Russell]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | 1:37.903 |- !3 | align=center|6 | {{FR-VLAG}} [[Isack Hadjar]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | 1:38.303 |- !4 | align=center|16 | {{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 1:38.367 |- !5 | align=center|12 | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | 1:38.580 |-style="border-top:2px solid #808080" !rowspan="6"|Vrye oefening 2<ref>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.formula1.com/en/results/2026/races/1308/bahrain/practice/2 |titel=Formula 1 Gulf Air Bahrain Grand Prix in Malaysia 2026 – Practice 2 |uitgewer=Formula 1® - The Official F1® Website |datum=2026-10-02}}</ref> !Plek !Nr. !Renjaer !Vervaardiger !Tyd |- !1 | align=center|16 | {{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 1:37.528 |- !2 | align=center|6 | {{FR-VLAG}} [[Isack Hadjar]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | 1:37.627 |- !3 | align=center|1 | {{GB-VLAG}} [[Lando Norris]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:37.665 |- !4 | align=center|3 | {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | 1:37.785 |- !5 | align=center|44 | {{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 1:37.833 |-style="border-top:2px solid #808080" !rowspan="6"|Vrye oefening 3 !Plek !Nr. !Renjaer !Vervaardiger !Tyd |- !1 | align=center| | | | |- !2 | align=center| | | | |- !3 | align=center| | | | |- !4 | align=center| | | | |- !5 | align=center| | | | |} <!-- == Kwalifisering == {| class="wikitable" style="font-size:95%" !Plek !Nr. !Renjaer !Vervaardiger !K1 !K2 !K3 !Rooster |- !1 | align=center| | | | | | | align=center|1 |- !2 | align=center| | | | | | | align=center|2 |- !3 | align=center| | | | | | | align=center|3 |- !4 | align=center| | | | | | | align=center|4 |- !5 | align=center| | | | | | | align=center|5 |- !6 | align=center| | | | | | | align=center|6 |- !7 | align=center| | | | | | | align=center|7 |- !8 | align=center| | | | | | | align=center|8 |- !9 | align=center| | | | | | | align=center|9 |- !10 | align=center| | | | | | | align=center|10 |- !11 | align=center| | | | | | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=11| | align=center|11 |- !12 | align=center| | | | | | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=12| | align=center|12 |- !13 | align=center| | | | | | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=13| | align=center|13 |- !14 | align=center| | | | | | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=14| | align=center|14 |- !15 | align=center| | | | | | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=15| | align=center|15 |- !16 | align=center| | | | | | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=16| | align=center|16 |- !17 | align=center| | | | | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=17| | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=17| | align=center|17 |- !18 | align=center| | | | | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=18| | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=18| | align=center|18 |- !19 | align=center| | | | | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=19| | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=19| | align=center|19 |- !20 | align=center| | | | | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=20| | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=20| | align=center|20 |- !21 | align=center| | | | | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=21| | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=21| | align=center|21 |- !22 | align=center| | | | | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=22| | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=22| | align=center|22 |- !colspan="8"| K1 107% tyd: |} == Wedren == === Renuitslag === {| class="wikitable" style="font-size:95%" !Plek !Nr. !Renjaer !Vervaardiger !Rondes !Tyd/Oorsaak uitval !Rooster !Punte |- !1 | align=center| | '''''' | '''''' | align=center| | | align=center| | align=center| '''25''' |- !2 | align=center| | '''''' | '''''' | align=center| | | align=center| | align=center| '''18''' |- !3 | align=center| | '''''' | '''''' | align=center| | | align=center| | align=center| '''15''' |- !4 | align=center| | '''''' | '''''' | align=center| | | align=center| | align=center| '''12''' |- !5 | align=center| | '''''' | '''''' | align=center| | | align=center| | align=center| '''10''' |- !6 | align=center| | '''''' | '''''' | align=center| | | align=center| | align=center| '''8''' |- !7 | align=center| | '''''' | '''''' | align=center| | | align=center| | align=center| '''6''' |- !8 | align=center| | '''''' | '''''' | align=center| | | align=center| | align=center| '''4''' |- !9 | align=center| | '''''' | '''''' | align=center| | | align=center| | align=center| '''2''' |- !10 | align=center| | '''''' | '''''' | align=center| | | align=center| | align=center| '''1''' |- !11 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- !12 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- !13 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- !14 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- !15 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- !16 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- !17 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- !18 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- !19 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- !20 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- !21 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- !22 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |} --> == Puntestand vóór die Grand Prix == {{BeginKolomme}} === Renjaers === {| class="wikitable" style="font-size:95%;" |- !Plek !Nr. !Renjaer !Span !Punte |- !1 | align=center|12 | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | align=center|302 |- !2 | align=center|63 | {{GB-VLAG}} [[George Russell]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | align=center|236 |- !3 | align=center|44 | {{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | align=center|199 |- !4 | align=center|1 | {{GB-VLAG}} [[Lando Norris]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|186 |- !5 | align=center|16 | {{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | align=center|179 |- !6 | align=center|3 | {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|163 |- !7 | align=center|81 | {{AU-VLAG}} [[Oscar Piastri]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|120 |- !8 | align=center|6 | {{FR-VLAG}} [[Isack Hadjar]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|86 |- !9 | align=center|30 | {{NZ-VLAG}} [[Liam Lawson]] | [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|59 |- !10 | align=center|10 | {{FR-VLAG}} [[Pierre Gasly]] | [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|41 |- !11 | align=center|41 | {{GB-VLAG}} [[Arvid Lindblad]] | [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|37 |- !12 | align=center|43 | {{AR-VLAG}} [[Franco Colapinto]] | [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|27 |- !13 | align=center|87 | {{GB-VLAG}} [[Oliver Bearman]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | align=center|20 |- !14 | align=center|5 | {{BR-VLAG}} [[Gabriel Bortoleto]] | [[Audi F1-span|Audi]] | align=center|10 |- !15 | align=center|27 | {{DE-VLAG}} [[Nico Hülkenberg]] | [[Audi F1-span|Audi]] | align=center|7 |- !16 | align=center|31 | {{FR-VLAG}} [[Esteban Ocon]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | align=center|7 |- !17 | align=center|55 | {{ES-VLAG}} [[Carlos Sainz jr.]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|7 |- !18 | align=center|23 | {{TH-VLAG}} [[Alexander Albon]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|5 |- !19 | align=center|14 | {{ES-VLAG}} [[Fernando Alonso]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | align=center|3 |- !20 | align=center|22 | {{JP-VLAG}} [[Yuki Tsunoda]] | [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|1 |- !21 | align=center|18 | {{CA-VLAG}} [[Lance Stroll]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | align=center|0 |- !22 | align=center|77 | {{FI-VLAG}} [[Valtteri Bottas]] | [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | align=center|0 |- !23 | align=center|11 | {{MX-VLAG}} [[Sergio Pérez]] | [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | align=center|0 |- |} {{NuweKolom}} === Vervaardigers === {| class="wikitable" style="font-size:95%;" |- !Plek !Span !Punte |- !1 | {{DE-VLAG}} [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | align=center|538 |- !2 | {{IT-VLAG}} [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | align=center|378 |- !3 | {{GB-VLAG}} [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|306 |- !4 | {{AT-VLAG}} [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|263 |- !5 | {{IT-VLAG}} [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|83 |- !6 | {{FR-VLAG}} [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|68 |- !7 | {{US-VLAG}} [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | align=center|27 |- !8 | {{DE-VLAG}} [[Audi F1-span|Audi]] | align=center|17 |- !9 | {{GB-VLAG}} [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|12 |- !10 | {{GB-VLAG}} [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | align=center|3 |- !11 | {{VS-VLAG}} [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | align=center|0 |} {{EindeKolomme}} ==Verwysings== {{Verwysings}} {{F1GP 2020–2029}} [[Kategorie:Bahreinse Grand Prix]] [[Kategorie:Sport in 2026|Bahrein]] ou2qro2qtm9h3voedc423ty56bxh99v 0 462749 2974564 2964856 2026-10-01T17:21:56Z Jcb 223 2974564 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Boek | titel = Leonor | beeld = Leonor portada.jpg | breedte = 220 | beeldonderskrif = Omslag van ''Leonor'' | outeur = Pablo Andrés Rial | land = Argentinië | taal = Spaans | genre = Poësie | uitgewer = Caleta Olivia | uitgewingsdatum = 2025 | bladsye = 68 | isbn = 978-987-8430-67-6 }} '''Leonor''' is ’n Argentynse digbundel van [[Pablo Andrés Rial]], gepubliseer in 2025 deur Caleta Olivia.<ref name="letr">{{cite web |url=https://letralia.com/letras/poesialetralia/2025/10/29/leonor-de-pablo-andres-rial/ |title=Leonor, de Pablo Andrés Rial |website=Letralia |access-date=2026-06-17}}</ref> Die bundel is gestruktureer as ’n poëtiese briefwisseling tussen die karakters Leonor en Benicio. Dit is beskryf as ’n kombinasie van poësie en die epistolêre genre, waarin die protagoniste deur middel van briewe met mekaar kommunikeer.<ref name="elesp">{{cite web |url=https://www.elespectador.com/el-magazin-cultural/leonor-de-pablo-andres-rial-fragmentos-de-lectura/ |title=Leonor, de Pablo Andrés Rial: fragmentos de lectura |website=El Espectador |access-date=2026-06-17}}</ref> == Oorsig == ''Leonor'' bestaan uit verse wat die vorm van ’n briefwisseling aanneem. Volgens ''Tiempo Argentino'' is die bundel in vyf afdelings verdeel: ''De la calidez de un hogar'', ''Del cuidado y la felicidad'', ''De la sepultura del ángel'', ''De la vejez'' en ''De la despedida''.<ref name="tiem">{{cite web |url=https://www.tiempoar.com.ar/ta_article/leonor-dialogo-clave-poetica/ |title=Leonor: diálogo en clave poética |website=Tiempo Argentino |access-date=2026-06-17}}</ref> Die werk ontwikkel deur die uitruiling van gedigte tussen Leonor en Benicio, wat temas soos liefde, herinnering, verlange en sterflikheid ondersoek. Die struktuur van die bundel is deur kritici verbind met die tradisie van die literêre briefwisseling.<ref name="tiem" /> == Tematiek == Die sentrale temas van die bundel sluit liefde, verlies, geheue, verganklikheid en die soeke na betekenis in. Volgens ''La Prensa'' bestaan die werk uit "cartas en forma de poemas" wat die leser konfronteer met temas soos eensaamheid, verlies en die broosheid van die menslike bestaan.<ref>{{cite web |url=https://www.laprensa.com.ar/Epistolas-profundas-poemas-como-dardos-566807.note.aspx |title=Epístolas profundas, poemas como dardos |website=La Prensa |access-date=2026-06-17}}</ref> Die digter Andrea Marone het die werk beskryf as ’n ''"textualidad afectiva"'' waarin die twee protagoniste ’n dialoog in versvorm ontwikkel wat emosionele en filosofiese vrae ondersoek.<ref name="aul">{{cite web |url=https://aullidolit.com/una-muestra-leonor-poemario-pablo-andres-rial/ |title=Una muestra de Leonor |website=Aullido |access-date=2026-06-17}}</ref> == Publikasie == ''Leonor'' is in 2025 deur die Argentynse uitgewer Caleta Olivia gepubliseer. Die bundel bestaan uit 68 bladsye en dra die ISBN 978-987-8430-67-6.<ref name="letr" /> Die boek vorm deel van Rial se poëtiese oeuvre saam met ander bundels soos ''La casa de barro'', ''Aves desplumadas'' en ''Forzado a viajar''.<ref>{{cite web |url=https://www.agenciapacourondo.com.ar/cultura/pablo-andres-rial-considero-que-en-la-poesia-reside-lo-bello-y-lo-atemporal |title=Pablo Andrés Rial: considero que en la poesía reside lo bello y lo atemporal |website=Agencia Paco Urondo |access-date=2026-06-17}}</ref> == Kritiese ontvangs == Die bundel het aandag ontvang in verskeie literêre en kulturele publikasies in Argentinië en Latyns-Amerika. ''El Espectador'' het die werk beskryf as ’n kombinasie van poësie en die epistolêre genre en het fragmente uit die bundel gepubliseer as voorbeeld van die literêre dialoog tussen die twee protagoniste.<ref name="elesp" /> ''Tiempo Argentino'' het die bundel omskryf as ’n ''"diálogo en clave poética"'' en beklemtoon dat die boek ’n narratiewe dimensie ontwikkel deur die opeenvolgende briewe tussen Leonor en Benicio.<ref name="tiem" /> ''Revista Ruda'' het die bundel beskryf as ’n poëtiese ruimte waarin herinnering, emosie en taal voortdurend met mekaar in gesprek tree.<ref>{{cite web |url=https://revistaruda.com/2025/09/24/leonor-hurgar-en-el-poema/ |title=Leonor: hurgar en el poema |website=Revista Ruda |access-date=2026-06-17}}</ref> ''Aullido'' het fragmente uit die werk gepubliseer en die emosionele karakter van die briefwisseling tussen die protagoniste beklemtoon.<ref name="aul" /> == Agtergrond == In ’n onderhoud met ''Agencia Paco Urondo'' het Rial verduidelik dat hy Leonor en Benicio as twee afsonderlike stemme ontwikkel het. Volgens die skrywer dien die briefwisseling as ’n middel om temas soos liefde, afskeid, herinnering en die verloop van tyd te ondersoek.<ref>{{cite web |url=https://www.agenciapacourondo.com.ar/cultura/pablo-andres-rial-considero-que-en-la-poesia-reside-lo-bello-y-lo-atemporal |title=Pablo Andrés Rial: considero que en la poesía reside lo bello y lo atemporal |website=Agencia Paco Urondo |access-date=2026-06-17}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings}} [[Kategorie:Boeke van 2025]] [[Kategorie:Poësieboeke]] [[Kategorie:Argentynse literatuur]] [[Kategorie:Spaanstalige boeke]] m6lbybg5r6vea75yqae642okneglmbr 0 462935 2974543 2966333 2026-10-01T15:55:46Z Oesjaar 7467 Sintaksfout 2974543 wikitext text/x-wiki [[Beeld:Andrea De Cesaris 1982.jpg|duimnael|Andrea De Cesaris in 1982.]] '''Andrea de Cesaris''' (31 Mei 1959, [[Rome]] – 5 Oktober 2014 aldaar) was 'n [[Italiaanse]] [[Formule 1]]-jaer Hy het in die [[1980 Formule Een-seisoen|1980-seisoen]] met die [[Alfa Romeo (Formule 1)|Alfa Romeo-span]] gedebuteer, 208 Grand Prix-wedrenne begin en die eerste en enigste voorste wegspringposisie van sy loopbaan in 1982 by die [[Verenigde State Grand Prix]] in Long Beach verseker. Sy beste resultaat was die tweede plek wat hy by die [[1983 Suid-Afrikaanse Grand Prix|Suid-Afrikaanse Grand Prix]] en die [[1983 Duitse Grand Prix|Duitse Grand Prix]] in 1983 behaal het. As 'n Formule 1-jaer hou De Cesaris die rekord vir die meeste wegspronge sonder om 'n oorwinning te behaal. Na sy renloopbaan het De Cesaris in [[Monaco]] gewoon en sy brood verdien met valutahandel. Daarbenewens het hy baie tyd aan sy stokperdjie gewy: [[seilplankry]]. De Cesaris is op 5 Oktober 2014 op die ouderdom van 55 oorlede aan die gevolge van 'n motorfietsongeluk. {{saadjie}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Cesaris, Andrea de}} [[Kategorie:Italiaanse renjaers]] [[Kategorie:Formule Een-renjaers]] [[Kategorie:Geboortes in 1959]] [[Kategorie:Sterftes in 2014]] tagzg3zrw6vc4bgzhtgwztrcg7njli4 0 465042 2974527 2964398 2026-10-01T15:08:44Z Jcb 223 2974527 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Flint Logo.jpg|duimnael|Logo]] '''Flint Capital,''' is 'n Amerikaans-Israeliese [[waagkapitaal]]firma wat fokus op [[beginonderneming]] in gesondheids tegnologie, [[Rekenaarsekuriteit|kuberveiligheid]], verbruikerstegnologie, en Sagteware as ’n diens (SaaS). Die firma, wat in 2013 gestig is, het sy hoofkwartier in [[Boston]], [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]]. Flint Capital se besturende vennote is Dmitri Smirnov, Sergey Gribov en Andrew Gershfeld. == Geskiedenis == Flint Capital, wie se naam hulde bring aan, [[Robert Louis Stevenson]] se ''Treasure Island-'' roman,<ref name="boston2">{{Cite web|url=https://www.bizjournals.com/boston/news/2021/12/08/flint-capital-completes-18-investments.html|title=Flint Capital completes 18 investments out of $100M second fund|last=Lucia Maffei|date=8 Desember 2021|publisher=Boston Business Journal|access-date=22 April 2022}}</ref> is in 2013 deur Dmitri Smirnov gestig.<ref name="closes">{{Cite web|url=https://techfundingnews.com/boston-based-vc-flint-capital-closes-160m-amidst-market-downturn/|title=Flint Capital closes $160M fund amidst market downturn — TFN|last=Prabhu|first=Abhinaya|date=2024-08-09|website=Tech Funding News|language=en|access-date=2025-08-19}}</ref> Flint Capital fokus op 'n wye reeks tegnologie sektore, insluitend, digitale gesondheid, [[finansiële tegnologie]], [[Rekenaarsekuriteit|kuberveiligheid]], DevOps (’n stel praktyke wat sagtewareontwikkeling en IT-bedrywighede kombineer om die ontwikkelingstydperk te verkort en deurlopende, betroubare sagtewarelewering te ondersteun), Sagteware as ’n diens (SaaS), en meer. Dit gee spesiale aandag aan nuwe ondernemings, wat deur immigrant-entrepreneurs uit [[Oos-Europa]], en [[Israel]] van stapel gestuur word,<ref name="ewdn2021">{{Cite web|url=https://www.ewdn.com/2021/12/09/flint-capitals-new-103-million-fund-already-claims-two-successful-exits/|title=Flint Capital's new $103 million fund already claims two successful exits|date=December 9, 2021|publisher=East-West Digital News|access-date=April 20, 2022}}</ref> en ongeveer die helfte van die befondsing gaan na Israeliese maatskappye.<ref name="boston">{{Cite web|url=https://www.calcalistech.com/ctech/articles/0,7340,L-3861111,00.html|title=Retaining a long-term view, Flint Capital insists on investing in young startups|last=Allon Sinai|date=17 Oktober 2020|publisher=CTech|access-date=22 April 2022}}</ref> Teen 2022 het Flint Capital, twee fondse van, $100 miljoen onder bestuur gehad, meer, as 45 portefeulje maatskappye, insluitend drie [[Eenhoring (finansies)|eenhorings]], en 13, suksesvolle uittrede.<ref name="finsmes">{{Cite web|url=https://www.finsmes.com/2021/12/flint-capital-closes-second-fund-at-103m.html|title=Flint Capital Closes Second Fund, at $103M|date=8 Desember 2021|publisher=FinSMEs|access-date=April 22, 2022}}</ref> Die suksesvolste beleggings het Socure, (ter waarde van $4,5 miljard), Flo, (ter waarde van $800 miljoen),<ref>{{Cite web|url=https://techcrunch.com/2016/12/15/flo-raises-1m-led-by-flint-capital-for-its-ai-driven-period-calculator/|title=Flo raises $1M led by Flint Capital for its AI-driven period calculator|last=Butcher|first=Mike|date=2016-12-15|website=TechCrunch|language=en-US|access-date=2025-08-19}}</ref> en WalkMe, (ter waarde van $2,5 miljard) ingesluit, wat elk meer as $100 miljoen op aanvanklike beleggings opgelewer het, meer as wat die onderskeie fondse ingesamel het.<ref name="finsmes" /> <ref name="fund">{{Cite web|url=https://techfundingnews.com/bostons-vc-fund-which-backed-flo-socure-and-walkme-closes-second-100m-fund/|title=Boston's VC fund which backed Flo, Socure and Walkme closes second $100M fund|last=Akansha Srivastava|date=8 Desember 2021|publisher=TFN|access-date=22 April 2022}}</ref> == Bestuur == Die beleggingspan van Flint Capital, sluit Dmitri Smirnov, Sergey Gribov en Andrew Gershfeld in.<ref name="finsmes" /> <ref name="fund" /> Die firma het 'n hoofkantoor in [[Boston]], [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]], en 'n kantoor in [[Tel Aviv]], [[Israel]], onder leiding van, David Feldman word.<ref name="boston2"/> == Fondse == * Flint Capital I is 'n fonds van $107 miljoen wat in 2013 bekendgestel is om gemiddeld tussen $0,5 en $2 miljoen in die vroeë stadium te belê.<ref name="ewdn2021">{{Cite web|url=https://www.ewdn.com/2021/12/09/flint-capitals-new-103-million-fund-already-claims-two-successful-exits/|title=Flint Capital's new $103 million fund already claims two successful exits|date=9 Desember 2021|publisher=East-West Digital News|access-date=20 April 2022}}</ref> Die fonds beweer dat TVPI (totale waarde tot inbetaalde kapitaal, die totale waarde van die fonds se besittings verwant aan kapitaal wat ingesamel is) onder die top 10% waagkapitaalfondse wêreldwyd is.<ref name="ewdn2021" /> * Flint Capital II is 'n fonds van $103 miljoen wat teen 2020 ingesamel is. Dit fokus op saad- en Reeks A- en B -rondtes, met 'n gemiddelde befondsingsgrootte tussen $1 en $3 miljoen. Teen die einde van 2021 het die tweede fonds 18 beleggings gemaak, waarvan nie minder nie as 8 gelei is, en twee suksesvolle uittrede gehad.<ref name="closes" /><ref name="boston2"/><ref name="ewdn2021" /> * Flint Capital het sy derde fonds in 2024 teen $160 miljoen gesluit, wat tussen vroeë- en laatstadiumbeleggings verdeel sal word.<ref>{{Cite web|url=https://techcrunch.com/2024/08/08/flint-capital-raises-a-160m-through-unusual-fund-raising-strategy/|title=Flint Capital raises a $160M through an unusual fund-raising strategy|last=MacColl|first=Margaux|date=2024-08-08|website=TechCrunch|language=en-US|access-date=2025-04-28}}</ref> ==Verwysings== {{Verwysings}} {{Normdata}} [[Kategorie:Waagkapitaal]] is8i7ey553t2l0zlkosm5uimb7nrk75 0 465245 2974641 2954856 2026-10-01T21:11:20Z BurgertB 2401 Taal 2974641 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Abellio London 9529 (Candy Crush) on Route 211, Victoria Coach Station (15492767754).jpg|duimnael|'n Candy Crush Saga-bus]] '''Candy Crush Saga'''<ref>{{Cite web|url=https://play.google.com/store/apps/details?id=com.king.candycrushsaga&hl=en_ZA|title=google downloads}}</ref> is 'n baie gewilde legkaart[[videospeletjie]] wat in 2012 deur King uitgereik en gratis om te speel is. Spelers ruil kleurvolle stukkies lekkergoed op 'n bord om drie of meer van dieselfde kleur te pas om punte te verdien. Candy Crush Saga is 'n spel vir drie spelers, met 'n lekkergoedtema wat een van die eerste freemium-programme is wat 'n inkomste van meer as $1 miljard verdien het. Dit het as mobiele speletjie die sesde hoogste bruto inkomste ooit gegenereer. Die punt van Candy Crush Saga is om legkaartvlakke te klop deur gekleurde lekkers te pas, spesifieke doelwitte binne 'n beperkte aantal bewegings te voltooi en deur duisende snel veranderende stadiums te vorder. Dit bied vinnige geestelike betrokkenheid, informele vermaak en 'n gevoel van behae. Die speletjie het 'n eenvoudige meganika wat dit vir enigiemand maklik maak om te verstaan hoe om dit te speel, terwyl die toenemende moelikheidsgraad van vlakke spelers betrokke hou. Soos 'n speler deur die spel vorder, verhoog die moeilikheidsgraad, soos spesiale lekkers en hekkies, wat diepte en verskeidendheid tot die spel voeg. Hierdie uitstekende mengsel van eenvoud en kompleksiteit dra aansienlik by tot die sukses daarvan.{{feit}} Candy Crush Saga bied beskeie geestelike en emosionele voordele wanneer dit met matigheid gespeel word. Belangrike voordele sluit in vinnige stresverligting, 'n tydelike hupstoot in 'n mens se bui danksy dopamienvrystelling, korttermynoefening vir probleemoplossing, patroonherkenning en ruimtelike bewustheid.{{feit}} Candy Crush Saga boei spelers by wyse van 'n slim ontwerp en sielkunde. Candy Crush Saga is deur King ontwikkel en uitgegee. King behoort sedert [[Microsoft]] se oorname van Activision Blizzard in 2023, aan diè sagtewarereus.<ref>{{Cite web|url=https://www.microsoft.com/en-za|title=}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.activisionblizzard.com/|title=}}</ref> == Verwysings == {{verwysings}} == Eksterne skakels == * https://www.activisionblizzard.com/ * https://www.microsoft.com/en-za * https://candycrush.fandom.com/wiki/Candy_Crush_Saga * https://www.reddit.com/r/CasualConversation/comments/11k0944/my_story_of_a_weekendlong_candy_crush_addiction/ {{Normdata}} [[Kategorie:Speletjies]] [[Kategorie:Videospeletjies]] 3voqdxav4kw9b5ew03b66qvjyct7hib 0 465568 2974656 2955595 2026-10-01T21:53:24Z Ymblanter 41217 upd 2974656 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Nedersetting | amptelike_naam = Ramabanta | nedersetting_tipe = Nedersetting | onderafdelingtipe = [[Land]] | onderafdelingnaam = {{vlag|Lesotho}} | koördinate = {{Koördinate|-29.13122|27.99786|display=inline,title}} | image = Ramabanta 2205 summit seen from A5 in Nice Ville.jpg }} '''Ramabanta''' is 'n nedersetting in [[Lesotho]]. {{Saadjie}} {{Normdata}} [[Kategorie:Nedersettings in Lesotho]] l7cg5m9gw6id4k87ylq4woy9xebfen6 0 468328 2974506 2965755 2026-10-01T13:22:54Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.6 2974506 wikitext text/x-wiki {{Nuus}} {{Inligtingskas koning2 |naam = Haakon VIII |titel = Koning van Noorweë |beeld = Haakon in 2025 (cropped).jpg |breedte = 240 |onderskrif = Haakon in 2025. |bewind = 28 Augustus 2026 - tans |voorganger = [[Harald V van Noorweë|Harald V]] |opvolger = |erfgenaam = [[Ingrid Alexandra, kroonprinses van Noorweë|Ingrid Alexandra]] |gade = Mette-Marit Tjessem Høiby |kinders = Ingrid Alexandra <br>Sverre Magnus |huis = [[Huis van Glücksburg|Glücksburg]]<ref>{{cite web|title=The Royal Family|url=http://www.royalcourt.no/seksjon.html?tid=28435&sek=27259|accesms-date=25 October 2014|archive-date=25 October 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141025163427/http://www.royalcourt.no/seksjon.html?tid=28435&sek=27259|url-status=live}}</ref> |vader = Harald V |moeder = Sonja Haraldsen |gebore = {{GDEO|df=y|1973|7|20}} |godsdiens = Kerk van Noorweë |handtekening = }} '''Haakon VIII''' (Haakon Magnus; gebore 20 Julie 1973) is sedert die dood van sy vader, [[Harald V van Noorweë|Harald V]], op 28 Augustus 2026 koning van [[Noorweë]]. Hy is die tweede kind en enigste seun van koning Harald V en koningin Sonja van Noorweë. Haakon is die vierde generasie van die heersende Noorweegse koningshuis, die [[Huis van Glücksburg]]. Hy is in 2001 met [[Koningin Mette-Marit van Noorweë|Mette-Marit Tjessem Høiby]] getroud, en die egpaar het twee kinders, kroonprinses Ingrid Alexandra en prins Sverre Magnus. Haakon is ’n opgeleide vlootoffisier en as koning die opperbevelvoerder van die Noorweegse weermag. Hy het al gedien as welwillendheidsambassadeur vir die [[Verenigde Nasies]] se Ontwikkelingsprogram en was betrokke by ’n reeks filantropiese en internasionale inisiatiewe. Hy het ’n BA-graad in [[staatsleer]] van die [[Universiteit van Kalifornië, Berkeley]] en ’n MSc in ontwikkelingstudies van die London School of Economics. ==Vroeë lewe en familie== Haakon is op 20 Julie 1973 in die Nasionale Hospitaal in St. Hanshaugen, [[Oslo]], gebore as die enigste seun en jongste kind van die destydse [[Harald V|kroonprins Harald]] en kroonprinses Sonja, tydens die bewind van sy grootvader aan vaderskant, [[Olav V]]. Hy is Haakon Magnus genoem, en die aankondiging het beklemtoon dat hy as Haakon bekend sou staan. Haakon het ’n ouer suster, prinses Märtha Louise, wat in 1971 gebore is. In 1990 is die Noorse grondwet gewysig om absolute eersgeboortereg in te stel, wat beteken het dat die oudste kind, ongeag geslag, voorrang sou geniet in die opvolgingslyn.<ref>{{Cite web|date=19 July 2019|title=A look at the Norwegian line of succession|url=https://royalcentral.co.uk/europe/norway/a-look-at-the-norwegian-line-of-succession-126706/|access-date=19 June 2021|website=Royal Central|language=en|archive-date=24 June 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210624200945/https://royalcentral.co.uk/europe/norway/a-look-at-the-norwegian-line-of-succession-126706/|url-status=live}}</ref> Die verandering is egter nie terugwerkend toegepas nie, en daarom het Haakon steeds voorrang bo sy ouer suster geniet.<ref>{{Cite web|date=13 December 2020|title=Absolute primogeniture - How Sweden revolutionized the royal world|url=https://theroyalpages.com/absolute-primogeniture-how-sweden-revolutionized-the-royal-world/|access-date=19 June 2021|website=The Royal Pages|language=en-US|archive-date=24 June 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210624202339/https://theroyalpages.com/absolute-primogeniture-how-sweden-revolutionized-the-royal-world/|url-status=live}}</ref> ===Opleiding en militêre diens=== Haakon het in die koninklike Noorse vloot gedien. Hy het in 1995 aan die Noorse Vlootakademie gegradueer,<ref>{{Cite web |title=HRH Crown Prince Haakon |url=https://www.soalliance.org/speakers/hrh-crown-prince-haakon |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210624202802/https://www.soalliance.org/speakers/hrh-crown-prince-haakon |archive-date=24 June 2021 |access-date=19 June 2021 |website=Sustainable Ocean Alliance |language=en}}</ref> waarna hy ’n jaar lank op verskeie vlootvaartuie gedien het.<ref name=":0">{{Cite web |date=18 January 2021 |title=Haakon, thirty years as heir |url=https://royalcentral.co.uk/europe/norway/haakon-thirty-years-as-heir-154375/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210624201924/https://royalcentral.co.uk/europe/norway/haakon-thirty-years-as-heir-154375/ |archive-date=24 June 2021 |access-date=19 June 2021 |website=Royal Central |language=en}}</ref> Hy is later na die [[Universiteit van Kalifornië, Berkeley]], waar hy in 1999 ’n [[BA]]-graad in staatsleer behaal het.<ref>{{Cite news |title=Crown Prince Breaks Tradition at Berkeley / Norway's royal son has enrolled at Cal |url=http://www.sfgate.com/bayarea/article/Crown-Prince-Breaks-Tradition-at-Berkeley-2969170.php |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20211225180707/https://www.sfgate.com/bayarea/article/Crown-Prince-Breaks-Tradition-at-Berkeley-2969170.php |archive-date=25 December 2021 |access-date=31 May 2017 |work=SFGate}}</ref> Haakon het vervolgens lesings aan die Universiteit van Oslo bygewoon en in 2001 die Noorse departement van buitelandse sake se inleidende kursus vir staatsamptenare voltooi. Hy het sy opleiding in 2003 aan die London School of Economics voltooi, waar hy ’n MSc-graad in ontwikkelingstudies verwerf het, met ’n spesialisering in internasionale handel en [[Afrika]].<ref name=":0" /> Van 15 November 2013 af was Haakon ’n admiraal in die vloot en ’n generaal in die leër en lugmag.<ref>{{Cite web |date=15 November 2013 |title=Hans Kongelige Høyhet Kronprinsen utnevnes til admiral og general |url=https://www.regjeringen.no/no/aktuelt/hans-kongelige-hoyhet-kronprinsen-utnevn/id745632/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210624202145/https://www.regjeringen.no/no/aktuelt/hans-kongelige-hoyhet-kronprinsen-utnevn/id745632/ |archive-date=24 June 2021 |access-date=20 June 2021}}</ref> In 2016 het hy die Noorse leër se valskermkursus voltooi en is hy as ’n militêre valskermsoldaat gesertifiseer. Die kursus is deur die spesiale operasionele kommando aangebied.<ref>{{Cite web |title=Completed Army paratrooper course |url=https://www.royalcourt.no/nyhet.html?tid=135008&sek=27262 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210624200953/https://www.royalcourt.no/nyhet.html?tid=135008&sek=27262 |archive-date=24 June 2021 |access-date=20 June 2021}}</ref> ==Kroonprins== [[Beeld:16-11-2015 Presidente em exercício, Michel Temer, recebe no Itamaraty o príncipe herdeiro da Noruega, Haakon Magnus (23069823405).jpg|thumb|Haakon op 16 November 2015 saam met die destydse [[Brasilië|Brasiliaanse]] visepresident, Michel Temer, in [[Brasília]], Brasilië.]] Haakon het by verskeie geleenthede as regent opgetree toe Harald weens swak gesondheid nie sy pligte as staatshoof kon uitvoer nie.<ref>{{Cite news |last=Rasmussen |first=Louise |date=27 August 2026 |title=Norway's King Harald in 'very serious' condition as royal family gathers at hospital |url=https://www.independent.co.uk/news/world/europe/king-harald-norway-health-update-b3040159.html |access-date=27 August 2026 |work=The Independent}}</ref> In 2003 is hy as ’n welwillendheidsambassadeur vir die Verenigde Nasies se Ontwikkelingsprogram aangestel.<ref name="Norwegian Royal House" /> In 2013 het hy die SIKT-konferensie gestig.<ref name="Norwegian Royal House">{{cite web|url=https://www.royalcourt.no/artikkel.html?tid=28766&sek=28640|title=His Royal Highness Crown Prince Haakon|publisher=Norwegian Royal House Official Website|access-date=17 August 2020|archive-date=24 August 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200824182321/https://www.royalcourt.no/artikkel.html?tid=28766&sek=28640|url-status=live}}</ref> Hy woon gereeld die jaarlikse konferensie van die Konfederasie vir Noorse Enterprise by en in 2016 het hy die Noorse Konfederasie van Vakbonde (LO) ontmoet vir ’n bekendstelling aan Noorweë se driepartysamewerkingsmodel.<ref name="royalhouse">{{cite web|url=https://www.royalcourt.no/artikkel.html?tid=84153&sek=28625|title=In focus: Trade, industry and innovation|publisher=Norwegian Royal House Official Website|access-date=17 August 2020|archive-date=27 August 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210827120200/https://www.royalcourt.no/artikkel.html?tid=84153&sek=28625|url-status=live}}</ref> Haakon was van 2005 tot 2010 ’n lid van die Jongwêreldleiersnetwerk, en van 2010 tot 2017 het hy op die stigtingsraad daarvan gedien.<ref name="Norwegian Royal House" /> Haakon en Mette-Marit het die Kroonprins en Kroonprinses se Stigting gestig.<ref name="Norwegian Royal House" /> Hy is ’n beskermheer van 4H Norge, ANSA, die Ibsen-verhoogfees, die Nordland-musiekfees en verskeie ander organisasies.<ref>{{cite web|url=https://www.royalcourt.no/artikkel.html?tid=28794&sek=28620|title=Organisations under the patronage of The Crown Prince|publisher=Norwegian Royal House Official Website|access-date=17 August 2020|archive-date=1 March 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210301194311/https://web.archive.org/web/20210301194311/https://www.royalcourt.no/artikkel.html?tid=28794&sek=28620|url-status=live}}</ref> In 2017 het hy ’n beskermheer van die Noorse Vlugtelingraad geword.<ref>{{cite web|url=https://www.nrc.no/news/2017/february/crown-prince-becomes-patron-of-the-norwegian-refugee-council/|title=Crown Prince becomes patron of the Norwegian Refugee Council|publisher=www.nrc.no|access-date=27 November 2021|date=1 March 2017|archive-date=27 November 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211127053359/https://web.archive.org/web/20211127053359/https://www.nrc.no/news/2017/february/crown-prince-becomes-patron-of-the-norwegian-refugee-council/|url-status=live}}</ref> In Mei 2022 het Haakon by ’n universiteitsekspedisie aangesluit wat daarop gemik was om kennis oor poolgeskiedenis en die wetenskaplike navorsing wat in die Arktiese gebied plaasvind, te versprei. In die loop van twee weke het hy die Groenlandse ysplaat met behulp van ’n sneeuvlieër oorgesteek.<ref>{{cite web |title=Crown Prince crosses the Greenland ice sheet |url=https://www.royalcourt.no/nyhet.html?tid=211855&sek=27262 |website=royalcourt.no |publisher=The Royal House of Norway |access-date=8 June 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220605163441/https://web.archive.org/web/20220605163441/https://www.royalcourt.no/nyhet.html?tid=211855&sek=27262 |archive-date= 5 Junie 2022 |url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web |last1=Rød |first1=Mathias Moene |title=Kitekongen over Grønland |date=7 June 2022 |url=https://www.nrk.no/_kitekongen_-over-gronland-1.15993951 |publisher=NRK |access-date=8 June 2022}}</ref> Ná die [[Pride-skietvoorvaal in 2022 in Oslo]] het Haakon verklaar: "Ons moet die reg in Noorweë beskerm om lief te hê wie ons ook al wil."<ref name="ReutersReactionsHorror">{{Cite news |last1=Solsvik |first1=Terje |last2=Fouche |first2=Gwladys |date=25 June 2022 |title=Horror on Oslo Pride day as gunman goes on deadly rampage at gay bar |language=en |work=[[Reuters]] |url=https://www.reuters.com/world/europe/two-dead-several-wounded-norway-nightclub-shooting-police-say-2022-06-25/ |url-status=live |access-date=25 June 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220625034411/https://www.reuters.com/world/europe/two-dead-several-wounded-norway-nightclub-shooting-police-say-2022-06-25/ |archive-date=25 June 2022}}</ref> In 2026 het Haakon die Myklebust-skip as roeier beman saam met prins Sverre Magnus.<ref>{{Cite web |date=2026-04-25 |title=Her ror de sammen: Far og sønn på nytt kongelig oppdrag |url=https://www.vg.no/rampelys/i/WvmmaL/her-ror-de-sammen-far-og-soenn-paa-nytt-kongelig-oppdrag |access-date=2026-06-28 |website=VG |language=no}}</ref> Die beeldmateriaal van die gebeurtenis is later deur die koningshuis gebruik ter ondersteuning van die [[Noorse nasionale sokkerspan]].<ref>{{Cite web |last=Åsebø |first=Kjellrun |date=2026-06-26 |title=Kongehuset er med på roinga - med lokalt innslag |url=http://www.fjt.no/nyheter/n/L4WLeQ/kongehuset-er-med-paa-roinga-med-lokalt-innslag |access-date=2026-06-28 |website=Fjordenes Tidende |language=nn}}</ref> Benewens sy amptelike pligte stel Haakon baie belang in kulturele aangeleenthede en het hy beskermheerskap aan ’n aantal organisasies verleen. In 2006 was hy een van drie stigters van Global Dignity.<ref name="Norwegian Royal House" /><ref>{{cite web|url=https://globaldignity.org/our-story/|title=Our Story|publisher=Global Dignity|access-date=31 March 2021|archive-date=11 April 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210411044938/https://web.archive.org/web/20210411044938/https://globaldignity.org/our-story/|url-status=live}}</ref> ==Bewind== Haakon VIII het die Noorse troon op 28 Augustus 2026 bestyg met die dood van sy vader.<ref>{{Cite web |date=2026-08-28 |title=Norway's King Harald dies aged 89 |url=https://www.bbc.com/news/articles/clykn5p5172o |access-date=2026-08-28 |website=www.bbc.com |language=en-GB}}</ref> Dié oggend het hy die staatsraad ontmoet vir sy eerste sitting as heersende koning; hy het die raad amptelik van sy vader se heengaan verwittig en sy troonnaam aangekondig.<ref name="Doherty">{{Cite news |last=Doherty |first=Caitlin |date=28 August 2026 |title=King Haakon VIII takes the throne in Norway following death of Harald V |url=https://www.bbc.co.uk/news/live/cm36lpzwglrwt |access-date=28 August 2026 |work=BBC News}}</ref> Haakon sal op 1 September 2026 ’n eed van trou aan die Noorse grondwet aflê.<ref name="Doherty"/><ref>{{cite web |title=King Haakon to take the Oath of Allegiance before the Storting on 1st September |url=https://www.stortinget.no/en/In-English/About-the-Storting/News-archive/Front-page-news/2025-2026/king-haakon-to-take-the-oath-of-allegiance-before-the-storting-on-1st-september |website=Stortinget |access-date=29 August 2026}}</ref> ==Persoonlike lewe== Haakon se eerste bekende verhouding was met die skoonheidsmiddelserfgenaam Celina Midelfart, met wie hy van 1994 tot 1996 ’n verhouding gehad het.<ref name=aftenbla>{{cite news |title=De han vraket |url=https://www.aftenbladet.no/kultur/i/a4rbA/de-han-vraket |access-date=30 January 2026 |work=Aftenbladet |quote=Hun var kronprinsens første offisielle kjæreste fra 1994 til 1996|trans-quote=She was the Crown Prince's first official girlfriend from 1994 to 1996}}</ref> ===Huwelik=== [[Beeld:HRH Haakon & Mette-Marit of Norway 2014-10-07 001.jpg|thumb|links|Haakon en Mette-Marit in 2014.]] In die 1990's het Haakon ’n musiekfees in Kristiansand bygewoon, waar hy Mette-Marit Tjessem Høiby vir die eerste keer by ’n tuinpartytjie ontmoet het. Hulle het mekaar etlike jare later weer ontmoet nadat sy ’n ma geword het.<ref name="fvn2006">{{cite news |url=http://www.fvn.no/lokalt/kristiansand/Ingen-skandaler-i-Mette-Marit-dokumentar-1878642.html |title=Ingen skandaler i Mette-Marit-dokumentar |work=FVN |first=Monika B. |last=Birkeland |date=22 August 2006 |access-date=11 December 2011 |language=no |archive-date=4 March 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304093802/http://www.fvn.no/lokalt/kristiansand/Ingen-skandaler-i-Mette-Marit-dokumentar-1878642.html |url-status=dead }}</ref> Haakon is op 25 Augustus 2001 met Mette-Marit, ’n burgerlike en enkelma, in die Oslokatedraal getroud.<ref name=bbc1>{{cite news |title=Norwegian prince ties the knot |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/1508910.stm |publisher=BBC|date=25 August 2001}}</ref><ref name="vanity">{{Cite magazine|url=https://www.vanityfair.com/style/story/princess-mette-marit-of-norway-and-the-wedding-gift-she-rarely-wears|title=Princess Mette-Marit of Norway and the Wedding Gift She Rarely Wears|first=César Andrés|last=Baciero|date=25 August 2025|magazine=Vanity Fair}}</ref> Frederik, kroonprins van Denemarke, later koning [[Frederik X]], was sy strooijonker.<ref name=":1">{{Cite web|date=15 March 2018|title=Crown Prince Haakon and Crown Princess Mette-Marit's royal wedding|url=https://www.hellomagazine.com/brides/gallery/2018031568069/crown-prince-haakon-crown-princess-royal-wedding-photos/6/|access-date=19 June 2021|website=HELLO!|language=en|archive-date=24 June 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210624203620/https://www.hellomagazine.com/brides/gallery/2018031568069/crown-prince-haakon-crown-princess-royal-wedding-photos/6/|url-status=live}}</ref> Toe hulle verlowing in Desember 2000 aangekondig is,<ref>{{Cite web|url=https://www.marieclaire.com/celebrity/royals/the-former-waitress-who-will-become-queen-of-norway-mette-marit/|title=The Former Waitress Who Will Become Queen of Norway|date=4 November 2024|website=Marie Claire|last=Contino|first=Kristin}}</ref> was die reaksie van die publiek en media grootliks negatief.<ref>{{Cite web|url=https://honey.nine.com.au/royals/royals-mette-marit-norway-princess-scandalous-past/f9d2e37f-8710-4a73-b240-96114e7b479e|title=The scandalous past of Princess Mette-Marit|website=honey.nine.com.au|access-date=10 January 2020|archive-date=17 November 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191117003723/https://honey.nine.com.au/royals/royals-mette-marit-norway-princess-scandalous-past/f9d2e37f-8710-4a73-b240-96114e7b479e|url-status=live}}</ref> Baie Nore het hulle kommer uitgespreek oor Haakon se keuse van ’n lewensmaat, hoofsaaklik weens Mette-Marit se status as ’n enkelma.<ref>{{Cite web |last=Abrams |first=Margaret |date=21 February 2018 |title=Meet Mette-Marit, the Crown Princess of Norway with a wild past that includes drug use and a controversial ex |url=https://www.businessinsider.com/who-is-mette-marit-crown-princess-of-norway-2018-2 |access-date=14 August 2022 |website=Business Insider}}</ref><ref>{{Cite web |last=Osborn |first=Andrew |date=23 August 2001 |title=Norway's royal union causes an uncommon row |url=https://www.theguardian.com/world/2001/aug/23/andrewosborn |access-date=14 August 2022 |website=The Guardian}}</ref> Die vader van haar kind is aan dwelmverwante oortredings skuldig bevind,<ref name="hello" /> en kritici het ook gewys op haar beperkte formele opleiding, vorige verhoudings met veroordeelde misdadigers en haar sosiale kring, wat deur sommige kommentators beskryf is as een "waar dwelms geredelik beskikbaar is".<ref name="nyt1">{{cite news |first=Walter|last=Gibbs|title=Uncommon Royal Couple Exchange Vows in Norway |url=https://www.nytimes.com/2001/08/26/world/uncommon-royal-couple-exchange-vows-in-norway.html |newspaper=[[The New York Times]] |date=26 August 2001|access-date=15 February 2024}}</ref><ref name="bbc2">{{cite news |title=Norway future queen admits wild past |url=https://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/1504492.stm |newspaper=BBC News |publisher=BBC.co.uk |date=22 August 2001|access-date=15 February 2024}}</ref> Die egpaar se verlowing van agt maande het ’n tydperk van saamwoon in ’n woonstel in Oslo ingesluit, ’n besluit wat kritiek van die konserwatiewe Kerk van Noorweë ontlok het.<ref name="hello">{{cite news |title=Tears of joy from Crown Prince Haakon as he makes Mette-Marit his future queen |url=http://www.hellomagazine.com/royalty/2001/08/25/norwegianmarriage/ |newspaper=Hellomagazine.com |date=25 August 2001 |access-date=14 January 2011}}</ref> Haakon en Mette-Marit het twee kinders: [[kroonprinses Ingrid Alexandra]] (gebore op 21 Januarie 2004) en prins Sverre Magnus (gebore op 3 Desember 2005).<ref name=":2">{{Cite web|work=Hello Magazine|title=Prince Haakon. Biography, news, photos and videos|url=https://www.hellomagazine.com/profiles/crown-prince-haakon-of-norway/|access-date=19 June 2021|date=8 October 2009 |language=English|archive-date=24 June 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210624200942/https://www.hellomagazine.com/profiles/crown-prince-haakon-of-norway/|url-status=live}}</ref> Haakon is ook die stiefpa van Mette-Marit se seun, Marius Borg Høiby.<ref name=":2" /> ===Persoonlike belangstellings=== Haakon is al lank by sport betrokke en toon besondere belangstelling in seil- en branderplankry, hoewel hy nie op professionele vlak deelgeneem het nie.<ref>{{cite web|url=https://www.msn.com/en-us/news/other/norways-new-king-confesses-his-real-dream-was-pro-surfing/ar-AA2b6VsS?ocid=BingNewsSerp|title=Norway's new king confesses his real dream was pro surfing|publisher=MSN|date=28 August 2026|accessdate=28 August 2026}}</ref> Hy is ook bekend as ’n geesdriftige musiekaanhanger en het verskeie musiekfeeste bygewoon en aangebied.<ref>{{cite web|url=https://www.tnp.no/norway/panorama/3873-crown-prince-haakon-celebrates-his-40th-birthday/|title=Crown Prince Haakon Celebrates his 40th Birthday|publisher=TNP|accessdate=28 August 2026}}</ref> Haakon het die musiekgroep Katzenjammer begelei tydens hulle opname van die liedjie "Vi tenner våre lykter" ("Ons steek ons lanterns aan") vir hulle [[Kersfees|Kerstema-album]] van 2011 met dieselfde naam. Die opbrengs het gegaan na die Kroonprins en Kroonprinses se Stigting.<ref>[https://www.youtube.com/watch?v=ToFpo4KAz0s&feature=autoplay&list=ALHTd1VmZQRNqTchQ9d7Y-IbEf7L_wptrN&playnext=12 Katzenjammer – Vi tenner våre lykter] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160415111241/https://www.youtube.com/watch?v=ToFpo4KAz0s&feature=autoplay&list=ALHTd1VmZQRNqTchQ9d7Y-IbEf7L_wptrN&playnext=12 |date=15 April 2016 }}, besoek op 26 Oktober 2012.</ref> ==Verwysings== {{Verwysings|3}} ==Skakels== {{vertaaluit| taalafk = en | il = Haakon VIII}} {{Normdata}} [[Kategorie:Noorse monarge]] dt60d44lxa1pcrxbihd5akred1hctda 0 468695 2974626 2974496 2026-10-01T20:56:43Z Jcb 223 2974626 wikitext text/x-wiki '''Suid-Afrikaanse kuns''' omvat die visuele [[kuns]]tradisies wat oor duisende jare ontwikkel het in die gebied wat vandag as [[Suid-Afrika]] bekend staan. Dit sluit prehistoriese [[rotskuns]] en dekoratiewe voorwerpe, die kunstradisies van inheemse gemeenskappe, kuns wat tydens die koloniale en apartheidstydperke ontstaan het, asook moderne en kontemporêre Suid-Afrikaanse kuns. Van die vroegste bekende getuienis van [[Simbool|simboliese]] en artistieke gedrag deur moderne mense is in Suid-Afrika gevind. Argeologiese opgrawings by onder meer [[Blombosgrot]] in die [[Wes-Kaap]] het gegraveerde [[Oker (kleur)|oker]]stukke, skulpkraletjies en toerusting vir die verwerking van oker opgelewer. Sommige van hierdie vondste dateer van ongeveer 100 000 jaar gelede en word deur navorsers verbind met die ontwikkeling van simboliese denke en komplekse menslike gedrag. Geperforeerde [[skulp]]e van ongeveer 75 000 jaar oud, wat waarskynlik as persoonlike versiering gebruik is, is ook daar gevind. Hierdie ontdekkings vorm deel van die omvangryke [[argeologie]]se getuienis vir die vroeë ontwikkeling van [[Homo sapiens]] in Suider-Afrika. Die [[San]] en ander [[Khoisan]]-gemeenskappe het ’n besonder ryk tradisie van [[rotskuns]] nagelaat. Duisende rotskilderye en gravures kom regoor Suider-Afrika voor, met belangrike konsentrasies in onder meer die [[Drakensberge]].<ref name="South African art">{{cite web|title=South African art|url=http://www.southafrica.info/about/arts/art.htm#.Vw5td8d6FlI|website=www.southafrica.info|access-date=13 April 2016}}</ref> Hierdie kuns beeld mense, diere, jagtonele en rituele of geestelike temas uit en bied belangrike insigte in die [[wêreldbeskouing]]s en sosiale lewe van vroeë jagter-versamelaarsgemeenskappe. Met die latere vestiging en uitbreiding van Bantoesprekende gemeenskappe in Suider-Afrika het verdere kunstradisies ontwikkel, onder meer in [[pottebakkery]], metaalwerk, kralewerk, houtsneewerk en [[argitektuur]]. Vanaf die koloniale tydperk het Suid-Afrikaanse kuns toenemend deur die wisselwerking tussen plaaslike tradisies en Europese artistieke strominge ontwikkel. Nederlandse en later Britse invloede was onder meer sigbaar in [[skilderkuns]], argitektuur, meubelmaak en dekoratiewe kuns, terwyl [[Afrikaners|Afrikaner]]-volkskuns en uiteenlopende Afrika-kunstradisies hul eie ontwikkeling voortgesit het. Gedurende die 20ste eeu het industrialisering, [[verstedeliking]] en [[apartheid]] ingrypende gevolge vir Suid-Afrikaanse kunstenaars en kunsproduksie gehad. Nuwe kunsvorme het onder meer in myngemeenskappe en stedelike woongebiede ontstaan, terwyl kunstenaars toenemend temas soos [[identiteit]], ras, politieke onderdrukking en [[sosiale verandering]] ondersoek het. Kunstenaars het ’n groot verskeidenheid materiale en mediums gebruik, van tradisionele skilder- en beeldhoukuns tot kralewerk, draadwerk en gevonde of herwonne materiaal. Sedert die einde van apartheid het Suid-Afrikaanse kuns verder ontwikkel binne ’n internasionaal geïntegreerde kontemporêre kunswêreld, terwyl temas soos [[geskiedenis]], identiteit, ongelykheid, [[grond]], [[geheue]] en [[postkolonialisme]] steeds ’n belangrike rol speel. ==Paleolitiese rotskuns== [[Lêer:San Bushman rock art Perdekop Farm North of Mossel bay.jpg|links|duimnael|San-rotstekeninge, Perdekop-plaas, (Mosselbaai, Suid-Afrika).]] Die pre-Bantoe-volke wat vanaf ongeveer 30 000 v.C. suidwaarts migreer het, was nomadiese jagter-versamelaars wat grotte as wonings verkies het. Voor die opkoms van die [[Nguni-taalfamilie|Nguni]]-volke langs die oos- en suidkus en in sentraal-Afrika, was hierdie nomadiese jagters wyd verspreid. Daar word geglo dat hulle Suid-Afrika minstens 1000 jaar gelede binnegekom het. Hulle het baie tekens van lewe gelaat, soos [[Boesmanrotskuns|kunswerke]] ([[San]]-skilderye) wat jag, huishoudelike en magie-verwante kuns uitbeeld.<ref name="Britannica">{{cite web|title=Paleolithic Period|url=http://www.britannica.com/event/Paleolithic-Period|website=Britannica|access-date=13 April 2016}}</ref> Daar is 'n stilistiese eenheid regoor die streek en selfs met meer antieke kuns in die Tassili n'Ajjer-streek van Noord-Afrika, en ook in wat nou woestyn [[Tsjad]] is, maar eens 'n welige landskap was. Die figure is dinamies en verleng, en die kleure (waarskynlik afgelei van grond- en plantpigmente, en moontlik van insekte) kombineer [[Oker (kleur)|oker]]rooi, wit, grys, swart en baie warm kleure wat wissel van rooi tot primêre geel. Tipiese onderwerpe sluit in [[jag]], wat dikwels groot diere uitbeeld wat nie meer die streek in die moderne era bewoon nie, met groot akkuraatheid; [[oorlogvoering]] tussen mense; [[dans]]; huishoudelike tonele; en verskeie beelde van verskeie diere, insluitend kameelperde, wildsbokke van baie soorte en slange. Die laaste van hierdie werke is aangrypend in sy voorstelling van groter, donkerder mense en selfs van wit jagters te perd, wat albei die San-mense sou vervang. Baie van die "dansende" figure is versier met kenmerkende patrone en dra moontlik maskers en ander feestelike klere. Ander skilderye, wat patroonvierhoeke en ander simbole uitbeeld, is onduidelik in hul betekenis en is moontlik nie-verteenwoordigend. Soortgelyke simbole word wêreldwyd in sjamanistiese kuns gesien. Hierdie kunsvorm word versprei van Angola in die weste tot [[Mosambiek]] en [[Kenia]], dwarsdeur [[Zimbabwe]] en Suid-Afrika, en dwarsdeur [[Botswana]] waar grottoestande bewaring teen die elemente bevoordeel het. ==Prekoloniale kuns buite rotskuns== Prekoloniale visuele en materiële kultuur in Suid-Afrika het veel verder as rotskuns gestrek en het onder meer liggaamsversiering, kralewerk, [[keramiek]], [[metaalbewerking]], houtwerk en argitektuur ingesluit. Baie van hierdie voorwerpe het terselfdertyd praktiese, sosiale, rituele en estetiese funksies vervul, en dit is daarom nie altyd moontlik om moderne onderskeidings tussen kuns, handwerk en gebruiksvoorwerpe daarop toe te pas nie. Argeologiese versamelings uit Suid-Afrika bevat onder meer versierde beenvoorwerpe, skulphangertjies, volstruiseierdopkrale, keramiek en ander dekoratiewe voorwerpe uit die [[Steentydperk]] en [[Ystertydperk]].<ref>{{Cite web |title=Archaeology |url=https://www.iziko.org.za/collection/archaeology/ |website=Iziko Museums of South Africa |access-date=4 September 2026}}</ref> Iziko Museums se etnografiese versamelings sluit ook [[Khoisan]]-kleredrag, inheemse kralewerk, mandjiewerk en keramiek in.<ref>{{Cite web |title=Social History Centre |url=https://www.iziko.org.za/museums/social-history-centre/ |website=Iziko Museums of South Africa |access-date=4 September 2026}}</ref> Versiering van die liggaam het ’n lang geskiedenis in suidelike Afrika. Voor die grootskaalse invoer van Europese glaskrale is krale onder meer van volstruiseierdop, been, skulpe, hout en klip vervaardig. Hierdie materiale is as halssnoere, [[gordel]]s en ander vorme van persoonlike versiering gebruik. In latere eeue het ingevoerde glas- en keramiekkrale toenemend plaaslike materiale aangevul en uiteindelik ’n belangrike komponent van die uitgebreide kralewerktradisies van onder meer Nguni-sprekende gemeenskappe geword.<ref>{{Cite web |title=Belt (Umutsha) |url=https://www.metmuseum.org/art/collection/search/314790 |website=The Metropolitan Museum of Art |access-date=4 September 2026}}</ref> Kralewerk kon benewens versiering ook ouderdom, [[geslag]], status en ander aspekte van sosiale identiteit aandui.<ref>{{Cite web |title=Belt (Umutsha) |url=https://www.metmuseum.org/art/collection/search/318023 |website=The Metropolitan Museum of Art |access-date=4 September 2026}}</ref> Keramiek vorm een van die belangrikste oorblywende uitdrukkings van prekoloniale materiële kultuur. Vanaf die eerste millennium n.C. het landbougemeenskappe in verskillende dele van Suid-Afrika potte vervaardig waarvan vorm, afwerking en ingekerfde of ingeprikte versiering tussen streke en tydperke verskil het. Argeoloë gebruik keramiekstyle onder andere om kulturele kontakte, tegnologiese verandering en die verspreiding van gemeenskappe te bestudeer.<ref>{{Cite journal |last1=Pikirayi |first1=Innocent |last2=Lindahl |first2=Anders |year=2013 |title=Ceramics, ethnohistory, and ethnography: locating meaning in southern African Iron Age ceramic assemblages |journal=African Archaeological Review |volume=30 |issue=4 |pages=455–475|https://www.researchgate.net/publication/259633295_Ceramics_Ethnohistory_and_Ethnography_Locating_Meaning_in_Southern_African_Iron_Age_Ceramic_Assemblages |doi=10.1007/s10437-013-9147-0}}</ref> Onder [[Sotho]]-[[Tswana]]- en [[Nguni-taalfamilie|Nguni]]-sprekende gemeenskappe het kenmerkende keramiektradisies oor eeue ontwikkel, terwyl vervaardigingstegnieke, grondstowwe en dekorasie ook binne dieselfde kulturele gebied kon verskil.<ref>{{Cite web |title=Archaeology Ceramics Lab |url=https://www.up.ac.za/anthropology-archaeology/archaeology-ceramics-lab |website=University of Pretoria |access-date=4 September 2026}}</ref> Metaalbewerking het vanaf die vroeë [[Ystertydperk]] ’n verdere belangrike vorm van tegnologiese en materiële uitdrukking geword. Argeologiese terreine soos [[Broederstroom]] wes van [[Pretoria]] toon dat [[yster]] reeds tussen ongeveer 550 en 700 n.C. daar gesmee is.<ref>{{Cite web |title=Prehistory of the Pretoria area |url=https://sahistory.org.za/article/prehistory-pretoria-area |website=South African History Online |access-date=4 September 2026}}</ref> Benewens werktuie is [[koper]], yster en later [[goud]] ook vir [[Juweliersware|juwele]], ornamente en voorwerpe wat met status verbind is, gebruik. Vroeë Sotho-sprekende gemeenskappe het byvoorbeeld gevestigde tradisies van metaalbewerking gehad, waarvan argeologiese getuienis op verskeie terreine in Gauteng, Noordwes en Limpopo gevind is.<ref>{{Cite web |title=Sotho (South Sotho or Basotho) |url=https://sahistory.org.za/article/sotho-south-sotho-or-basotho |website=South African History Online |access-date=4 September 2026}}</ref> Die mees opvallende voorbeeld van prekoloniale metaal- en dekoratiewe kuns in Suid-Afrika kom uit [[Mapungubwe]], wat tussen ongeveer 900 en 1300 n.C. tot die belangrikste politieke en handelsentrums in die binneland van Suider-Afrika ontwikkel het. Die terrein het voorwerpe van goud, koper, yster, ivoor, keramiek en ingevoerde glaskrale opgelewer. Die bekendste voorwerp is die [[Goue renoster van Mapungubwe]], waarvan die dun goudfoelie oor ’n gekerfde houtkern aangebring is. Ander goue voorwerpe sluit krale, armbande, draad, penne en met goud bedekte dier- en houerfigure in.<ref name="mapu">{{Cite web |title=Mapungubwe Cultural Landscape |url=https://whc.unesco.org/en/list/1099/ |website=UNESCO World Heritage Centre |access-date=4 September 2026}}</ref><ref>{{Cite web |title=Mapungubwe Cultural Landscape: Nomination File |url=https://whc.unesco.org/uploads/nominations/1099.pdf |publisher=UNESCO World Heritage Centre |access-date=4 September 2026}}</ref> Die vervaardiging van hierdie voorwerpe dui op hoogs ontwikkelde metaalbewerking en op die gebruik van visuele materiaal om rykdom, elite-status en politieke gesag uit te druk. Argitektuur en die uitleg van nedersettings was eweneens ’n betekenisvolle deel van prekoloniale visuele kultuur. [[Khoekhoen|Khoekhoe]]-veeboere het onder meer draagbare koepelvormige wonings van raamwerke, rietmatte en diervelle gebruik, terwyl Nguni-sprekende landbougemeenskappe hoofsaaklik grasbedekte koepelvormige wonings gebou het. Onder Sotho-Tswana-gemeenskappe was ronde of silindriese huise met koniese dakke algemeen, en klipmure is op groot skaal gebruik om woongebiede, veekrale en ander ruimtes af te baken.<ref>{{Cite web |title=The Pre-Industrial Architecture of the Transvaal |url=https://francofrescura.sahistory.org.za/architecture/indigenous/indiginous-preindustrial-tvl/ |website=Franco Frescura Archive, South African History Online |access-date=4 September 2026}}</ref> Teen ongeveer die 13de eeu het die argitektoniese uitleg van Mapungubwe ook ’n toenemende sosiale hiërargie weerspieël, met die politieke elite wat afgesonder op Mapungubwe-heuwel gewoon het terwyl die meerderheid van die bevolking op die omliggende vlaktes gevestig was.<ref name="mapu" /> Hierdie uiteenlopende tradisies toon dat die visuele kultuur van prekoloniale Suid-Afrika nie tot rotskuns beperk was nie. Estetiese uitdrukking was verweef met alledaagse lewe, [[tegnologie]], identiteit, handel, ritueel en politieke gesag, en het in media gewissel van die versiering van die liggaam en huishoudelike keramiek tot argitektuur en die goudbewerking van komplekse Ystertydperkstate. ==Vroeë koloniale kuns, 17de en 18de eeu== Met die stigting van 'n verversingspos deur die [[Verenigde Oos-Indiese Kompanjie]] (VOC) aan die [[Kaap]] in 1652 is Europese beeldtradisies na die gebied oorgedra. Dit het naas die bestaande kuns- en materiële tradisies van die [[Khoikhoi]], [[San]] en ander inheemse gemeenskappe ontwikkel. Die visuele kultuur van die vroeë kolonie het skilderye, tekeninge, kaarte, boukundige ontwerpe en dekoratiewe voorwerpe ingesluit. Baie van hierdie werke is nie as selfstandige fynkuns geskep nie, maar het praktiese, wetenskaplike, administratiewe of dokumentêre funksies vervul.<ref name="Fehr">{{cite web |title=The Castle of Good Hope: William Fehr Collection |url=https://www.iziko.org.za/museums/the-castle-of-good-hope/ |publisher=Iziko Museums of South Africa |access-date=5 September 2026}}</ref> [[Lêer:Hendrik Claudius05.jpg|links|duimnael|200px|Hendrik Claudius se illustrasie van ''Cordylus cataphractus'' Boie, 1828.]] Kaarte, seeprofiele en topografiese tekeninge was vir die VOC belangrik omdat dit navigasie, verdediging, grondbesit en die uitbreiding van die kolonie ondersteun het. Kunstenaars en reisigers het ook die Kaapse landskap, nedersettings en inwoners uitgebeeld. Hierdie voorstellings het waardevolle historiese inligting bewaar, maar weerspieël terselfdertyd die belange en wêreldbeskouing van Europese reisigers, amptenare en koloniale beskermhere. Uitbeeldings van Khoekhoe-, San- en ander gemeenskappe moet daarom ook as koloniale voorstellings gelees word en nie bloot as neutrale weergawes van hul voorkoms en leefwyses nie. Een van die vroegste bekende tekenaars wat aan die Kaap werksaam was, was die Duitsgebore apteker en kunstenaar [[Hendrik Claudius]]. Hy het in 1682 uit [[Batavia]] aan die Kaap aangekom en waterverftekeninge van plaaslike plante en diere vervaardig. Hy het ook aan ekspedisies na die binneland deelgeneem. Honderde natuurhistoriese illustrasies word aan hom toegeskryf, waaronder werk wat met die ''Codex Witsenii'' verbind word.<ref name="Claudius">{{cite web |title=Claudius, Hendrik |url=https://www.s2a3.org.za/bio/Biograph_final.php?serial=520 |work=S2A3 Biographical Database of Southern African Science |access-date=5 September 2026}}</ref> Hierdie soort illustrasie het 'n belangrike rol gespeel in die Europese optekening en klassifikasie van die Kaap se fauna en flora. Gedurende die tweede helfte van die 18de eeu het reisekspedisies 'n groot hoeveelheid visuele materiaal opgelewer. [[Johannes Schumacher]], 'n VOC-soldaat en tekenaar, het Hendrik Swellengrebel die Jongere op sy reise van 1776 en 1777 vergesel. Sy waterverftekeninge beeld Kaapse dorpe, plase, landskappe en tonele uit die binneland uit en tel onder die vroeë topografiese voorstellings van hierdie gebiede.<ref name="Swellengrebel">{{cite web |title=Hendrik Swellengrebel in Africa: Journals of Three Journeys in 1776–1777 |url=https://hipsa.org.za/publication/hendrik-swellengrebel-in-africa-journals-of-three-journeys-in-1776-1777/ |publisher=Historical Publications Southern Africa |access-date=5 September 2026}}</ref> [[Lêer:De veeplaats Queekvallei van de weduwe Zacharias de Beer, oost van de Gamkarivier, RP-T-1914-17-65.jpg|duimnael|Die veeplaas Queekvallei van die weduwee Zacharias die Beer, oos van die [[Gamkarivier]] deur Robert Gordon. (geskep tussen Augustus 1778 en Januarie 1779)]] Die soldaat, ontdekkingsreisiger en natuurkundige [[Robert Jacob Gordon]] het tussen 1777 en 1795 talle reise deur Suider-Afrika onderneem. Hy en tekenaars wat met hom saamgewerk het, het honderde gekleurde tekeninge, panoramas en kaarte van landskappe, plante, diere en mense vervaardig.<ref name="GordonUCT">{{cite web |title=Robert Jacob Gordon Journal Archive |url=https://ibali.uct.ac.za/s/rjgj/ |publisher=Universiteit van Kaapstad |access-date=5 September 2026}}</ref> Gordon se visuele en geskrewe nalatenskap vorm een van die omvangrykste rekords van die Kaap gedurende die laat 18de eeu, maar is ook deel van die koloniale proses waardeur grondgebied en gemeenskappe opgeteken, geklassifiseer en vir Europese gehore voorgestel is.<ref>{{cite web |title=Robert Jacob Gordon: Writings and Drawings |url=https://www.robertjacobgordon.nl/ |publisher=Rijksmuseum en Brenthurst Library |access-date=5 September 2026}}</ref> Portretskildering was in hierdie tyd hoofsaaklik tot koloniale amptenare en welgestelde inwoners beperk. Die breër visuele kultuur het egter ook Kaapse meubels, silwerwerk, keramiek, glasware en argitektoniese versiering ingesluit. Hierdie voorwerpe is dikwels deur plaaslike ambagslui vervaardig en het Europese ontwerpe met materiale, tegnieke en invloede uit Afrika en die gebiede rondom die [[Indiese Oseaan]] verbind. Versamelings soos die [[William Fehr-versameling]] bevat skilderye, werke op papier, meubels en ander dekoratiewe kuns wat die visuele en materiële kultuur van die koloniale Kaap dokumenteer.<ref name="Fehr"/> == Negentiende-eeuse koloniale en landskapkuns == Gedurende die 19de eeu het Europese kunstradisies ’n toenemende invloed op die formele kunsproduksie in Suid-Afrika uitgeoefen. Landskappe, portrette, stadsgesigte en uitbeeldings van historiese gebeure het belangrike genres geword. Baie van hierdie werke is deur Europese kunstenaars, reisigers, landmeters en militêre kunstenaars vervaardig en was op ’n koloniale gehoor gerig. Die uitbreiding van nedersettings, die grensgebiede van die [[Kaapkolonie]], die [[Kaapse grensoorloë|Xhosa-oorloë]], ontdekkingsreise en die landskap van Suider-Afrika was algemene onderwerpe. Die kuns uit hierdie tydperk toon gevolglik noue stilistiese bande met 19de-eeuse Britse kuns.<ref name="NMMAM">{{Cite web |url=https://www.artmuseum.co.za/Content.aspx?pageID=4 |title=About the Collection |publisher=Nelson Mandela Metropolitaanse Kunsmuseum |access-date=6 September 2026 |language=en }}</ref> Landskappe is dikwels volgens Europese romantiese en topografiese konvensies uitgebeeld. Skilderye en tekeninge het die uitgestrektheid, plantegroei en geografiese kenmerke van die binneland aan Europese gehore bekend gestel. Hierdie werke het ’n dokumentêre waarde, maar was nie bloot neutrale weergawes van die omgewing nie. Die voorstelling van die landskap as ’n gebied wat ontdek, gekarteer of benut kon word, het dikwels met koloniale uitbreiding saamgeval. Inheemse gemeenskappe is soms as deel van die landskap of as etnografiese onderwerpe uitgebeeld, eerder as as historiese rolspelers met hul eie politieke en kulturele perspektiewe. [[Thomas Baines]] (1820–1875) was een van die bekendste kunstenaars wat die landskap, oorloë en ontdekkingsreise van hierdie tydperk visueel gedokumenteer het. Hy het in 1842 in Kaapstad aangekom en aanvanklik as dekor-, see- en portretskilder gewerk. Tussen 1848 en 1853 was hy hoofsaaklik in die [[Oos-Kaap]] gevestig, vanwaar hy verskeie reise na die binneland onderneem het. Hy het die [[Agtste Grensoorlog|Agtste Xhosa-oorlog]] van 1850 tot 1853 as amptelike oorlogskunstenaar uitgebeeld en word as Suid-Afrika se eerste amptelike oorlogskunstenaar beskou.<ref name="BainesSAHO">{{Cite web |url=https://sahistory.org.za/people/john-thomas-baines |title=John Thomas Baines |publisher=South African History Online |date=17 Februarie 2011 |access-date=6 September 2026 |language=en }}</ref> Baines het later aan ontdekkingsreise in [[Australië]] en [[Suider-Afrika]] deelgeneem en onder meer tonele van die [[Zambezirivier]], die [[Victoria-waterval]] en gebiede in die huidige [[Namibië]] en [[Zimbabwe]] geskilder. Sy werke kombineer noukeurige topografiese waarneming met die dramatiese komposisie van romantiese landskapkuns. [[Frederick Timpson I'Ons]] (1802–1887) het hom in 1834 in [[Makhanda|Grahamstad]] gevestig, kort voor die uitbreek van die Sesde Xhosa-oorlog. Hy het landskappe, portrette, karikature en tonele uit die alledaagse lewe in die Oos-Kaapse grensgebied vervaardig. Militêre offisiere het hom opdrag gegee om portrette van onder andere die Xhosa-leiers [[Maqoma]] en [[Sandile kaNgqika|Sandile]] te skilder.<ref name="IOnsSAHO">{{Cite web |url=https://sahistory.org.za/people/frederick-timpson-ions |title=Frederick Timpson I’Ons |publisher=South African History Online |date=17 Februarie 2011 |access-date=6 September 2026 |language=en }}</ref> Sy uitbeeldings van Xhosa- en Khoikhoi-individue word as belangrike visuele rekords van die grensgebied beskou, hoewel hulle ook binne die magsverhoudings en klassifikasies van die koloniale samelewing gelees moet word. I’Ons was een van die vroegste voltydse professionele kunstenaars in Suid-Afrika, en ’n belangrike versameling van sy werk word deur die Nelson Mandela Metropolitaanse Kunsmuseum bewaar.<ref name="NMMAM" /> Ander kunstenaars, waaronder [[Thomas William Bowler]], het Kaapse dorpe, hawens en landskappe in skilderye, waterverwe en afdrukke vasgelê. Saam vorm hierdie werke ’n belangrike visuele rekord van 19de-eeuse Suid-Afrika. Hulle dokumenteer veranderende nedersettings, omgewings en mense, maar weerspieël terselfdertyd die Europese kunsopvattings, koloniale belange en ongelyke magsverhoudings waarbinne hulle geskep en versamel is. == Sendingonderwys en vroeë swart Suid-Afrikaanse kunstenaars == Gedurende die laat 19de en vroeë 20ste eeu was sendinginstellings van die min plekke waar swart Suid-Afrikaners toegang tot formele onderwys en sekere vorme van kuns- en ambagsopleiding kon verkry. Hierdie opleiding het egter binne ’n koloniale en paternalistiese raamwerk plaasgevind. Die klem het dikwels op onderwysersopleiding, Christelike godsdiensonderrig en sogenaamde nuttige ambagte geval, eerder as op die ontwikkeling van kunstenaars wat onafhanklik kon werk. Formele opleiding in die skone kunste was vir swart studente feitlik ontoeganklik.<ref>{{cite web |title=Masterpiece of the Month: Gerard Sekoto, ''Street Scene'' (1945) |url=https://www.iziko.org.za/masterpiece/masterpiece-of-the-month-gerard-sekoto-street-scene-1945/ |publisher=Iziko Museums of South Africa |access-date=7 September 2026 |language=en}}</ref> Een van die belangrikste instellings in hierdie ontwikkeling was die Anglikaanse Diocesan Training College by Grace Dieu, naby [[Pietersburg]], die huidige Polokwane. Die instelling het ’n werkswinkel gehad waar studente houtwerk, teken- en kerfwerk beoefen het. Die beeldhouer [[Ernest Mancoba]] het daar versierde meubels en kerklike voorwerpe vervaardig voordat hy selfstandige beeldhouwerke begin skep het. Sy ''African Madonna'' van 1929 word as een van die vroegste moderne beeldhouwerke deur ’n swart Suid-Afrikaanse kunstenaar beskou. Mancoba het later na [[Europa]] vertrek, waar hy met [[avant-garde]] kunstenaars verbind geraak en [[Abstrakte kuns|abstraksie]] begin ondersoek het.<ref>{{cite web |last=Cohen |first=Joshua I. |title=Identity and Abstraction: Ernest Mancoba in London and Paris, 1938–1940 |url=https://post.moma.org/identity-and-abstraction-ernest-mancoba-in-london-and-paris-1938-1940/ |date=9 May 2018 |publisher=Museum of Modern Art |access-date=7 September 2026 |language=en}}</ref><ref>{{cite web |title=Five Things to Know: Ernest Mancoba |url=https://www.norvalfoundation.org/five-things-to-know-ernest-mancoba/ |date=4 December 2020 |publisher=Norval Foundation |access-date=7 September 2026 |language=en}}</ref> [[Job Kekana]] was nog ’n beeldhouer wat uit die Grace Dieu-werkswinkel bekend geword het. Hy het houtbeelde, reliëfs en kerkmeubels vir kerke en sendinginstellings vervaardig. Die godsdienstige onderwerpe en voorgeskrewe styl van hierdie opdragte het die beperkings van sendinggebaseerde kunsopleiding weerspieël. Terselfdertyd het kunstenaars soos Kekana en Mancoba Christelike beeldtaal begin aanpas deur Bybelse figure en temas binne ’n Afrika-konteks voor te stel.<ref>{{cite web |title=Job Kekana |url=https://www.straussart.co.za/artists/job-kekana |publisher=Strauss & Co |access-date=7 September 2026 |language=en}}</ref> Sendingonderwys het ook ’n rol gespeel in die ontwikkeling van skilders. [[Moses Tladi]], wat aan die Lobethal-sendingsyasie opgevoed is, was grotendeels selfonderrig as kunstenaar. Hy het in die 1920’s landskappe begin skilder terwyl hy as tuinier in Johannesburg gewerk het. In 1931 het hy die eerste swart kunstenaar geword wie se werk formeel in die [[Suid-Afrikaanse Nasionale Kunsmuseum]], die huidige Iziko Suid-Afrikaanse Nasionale Kunsmuseum, uitgestal is.<ref>{{cite web |title=Moses Tladi |url=https://www.straussart.co.za/artists/moses-tladi |publisher=Strauss & Co |access-date=7 September 2026 |language=en}}</ref> [[George Pemba]] het die Van der Kemp-sendinglaerskool bygewoon en in 1931 ’n onderwysdiploma aan die Lovedale-opleidingskollege verwerf. Hoewel kunsonderrig nie aan sy laerskool aangebied is nie, het hy reeds as kind geteken. By Lovedale het hy illustrasies vir boeke van die Lovedale Press vervaardig. Hy het later beperkte formele opleiding aan die [[Rhodes-universiteitskollege]] en in [[Maurice van Essche]] se ateljee in Kaapstad ontvang. Pemba se skilderye van die alledaagse lewe, portrette en stedelike gemeenskappe het hom een van die belangrikste swart Suid-Afrikaanse modernistiese skilders van die 20ste eeu gemaak.<ref>{{cite web |title=Milwa Mnyaluza “George” Pemba |url=https://sahistory.org.za/people/milwa-mnyaluza-george-pemba |publisher=South African History Online |access-date=7 September 2026 |language=en}}</ref><ref>{{cite web |title=Milwa Mnyaluza Pemba |url=https://www.gov.za/about-government/milwa-mnyaluza-pemba |publisher=South African Government |access-date=7 September 2026 |language=en}}</ref> [[Gerard Sekoto]] is in 1913 op die Lutherse sendingstasie [[Botshabelo, Mpumalanga|Botshabelo]] gebore en het later die onderwyserskollege by Grace Dieu bygewoon. Hoewel hy daar met teken- en handwerkaktiwiteite kennis gemaak het, het hy hom grotendeels onafhanklik as skilder ontwikkel. In 1938 het hy die onderwys verlaat en na Johannesburg verhuis om hom voltyds op kuns toe te spits. Sy voorstellings van die alledaagse lewe in [[Sophiatown]], [[Distrik Ses]] en Eastwood het swart stedelike gemeenskappe met ’n menslikheid en onmiddellikheid uitgebeeld wat van vroeëre koloniale voorstellings verskil het. In 1940 het die Johannesburgse Kunsmuseum een van sy werke aangekoop, die eerste skildery deur ’n swart kunstenaar wat tot dié museum se versameling toegevoeg is.<ref>{{cite web |title=South African artist Gerard Sekoto is born |url=https://sahistory.org.za/dated-event/south-african-artist-gerard-sekoto-born |publisher=South African History Online |access-date=7 September 2026 |language=en}}</ref><ref>{{cite web |title=Masterpiece of the Month: Gerard Sekoto, ''Street Scene'' (1945) |url=https://www.iziko.org.za/masterpiece/masterpiece-of-the-month-gerard-sekoto-street-scene-1945/ |publisher=Iziko Museums of South Africa |access-date=7 September 2026 |language=en}}</ref> Sendinginstellings het gevolglik ’n teenstrydige rol in die Suid-Afrikaanse kunsgeskiedenis gespeel. Hulle het beperkte toegang tot onderwys, materiale en vaardighede gebied, maar het kuns terselfdertyd dikwels tot Christelike onderrig, handwerk en Europese estetiese norme beperk. Die kunstenaars wat uit hierdie omgewing voortgekom het, het hierdie opleiding egter nie bloot nagevolg nie. Hulle het die beskikbare tegnieke en instellings gebruik om nuwe kunsvorme te ontwikkel en die grondslag vir swart Suid-Afrikaanse modernisme te help lê. == Formele kunsinstellings en vroeë modernisme == Vanaf die laat 19de eeu het ’n meer georganiseerde kunswêreld in Suid-Afrika ontstaan deur die stigting van kunsverenigings, openbare kunsmuseums, uitstallings en opleidingsinstellings. Hierdie instellings was aanvanklik hoofsaaklik op Britse en Europese kuns gerig en het grotendeels die belange van die wit koloniale bevolking gedien. Die [[Suid-Afrikaanse Nasionale Kunsmuseum]] is in 1871 gedurende die Britse koloniale tydperk gestig, en sy vroeë versamelbeleid het veral Britse kuns beklemtoon.<ref>{{cite web |title=Historical Painting and Sculpture Collections |url=https://www.iziko.org.za/collection/historical-painting-and-sculpture-collections/ |publisher=Iziko Museums of South Africa |access-date=7 September 2026 |language=en}}</ref> Die Durbanse Kunsmuseum het sy oorsprong in 1892, terwyl die versameling van die [[Johannesburgse Kunsmuseum]] in 1910 tot stand gekom het en sy doelgeboude museum in 1915 geopen is.<ref>{{cite web |title=The Durban Art Gallery – KwaZulu-Natal’s home of art |url=https://www.southafrica.net/gl/en/travel/article/the-durban-art-gallery-kwazulu-natal-s-home-of-art |publisher=South African Tourism |access-date=7 September 2026 |language=en}}</ref><ref>{{cite web |title=Johannesburg Art Gallery |url=https://www.joburg.org.za/play_/Pages/Play%20in%20Joburg/Things%20to%20do/ATTRACTIONS/Johannesburg-Art-Gallery.aspx |publisher=City of Johannesburg |access-date=7 September 2026 |language=en}}</ref> Kunstenaarsverenigings het ’n belangrike rol gespeel deur gereelde uitstallings te organiseer en ’n mark vir plaaslik vervaardigde kuns te help skep. Die South African Fine Arts Association is in 1871 in Kaapstad gestig met die doel om ’n openbare kunsmuseum tot stand te bring. Die South African Society of Artists, wat aanvanklik in 1897 gestig en in 1902 heringestel is, het professionele kunstenaars sowel as amateurs byeengebring en gedurende die eerste helfte van die 20ste eeu ’n belangrike uitstalruimte gebied.<ref>{{cite web |title=Charles Gow, ''Peace and War'' (c. 1870), copy after Rubens |url=https://www.iziko.org.za/masterpiece/masterpiece-of-the-month-charles-gow-peace-and-war-c-1870-copy-after-rubens/ |publisher=Iziko Museums of South Africa |access-date=7 September 2026 |language=en}}</ref><ref>{{cite web |title=The South African Society of Artists and its exhibitors, 1902–1950 |url=https://sahistory.org.za/article/south-african-society-artists-and-its-exhibitors-1902-1950 |publisher=South African History Online |access-date=7 September 2026 |language=en}}</ref> Die stigting van die Michaelis-kunsskool as die [[Universiteit van Kaapstad]] se departement van skone kunste in 1925 het formele tersiêre kunsopleiding verder gevestig.<ref>{{cite web |title=Prospectus |url=https://humanities.uct.ac.za/michaelis/about/prospectus |publisher=Michaelis School of Fine Art, University of Cape Town |access-date=7 September 2026 |language=en}}</ref> Die eerste geslag professionele skilders het sterk op Europese akademiese kuns, naturalisme en [[impressionisme]] gesteun, maar hierdie invloede op die Suid-Afrikaanse landskap en ligstoestande toegepas. [[Hugo Naudé]] het ná kunsopleiding in [[Londen]], [[München]] en [[Italië]] na Suid-Afrika teruggekeer en is veral bekend vir sy landskappe van die Wes-Kaap en die blomvelde van [[Namakwaland]]. Sy gebruik van helder kleur en lig het hom een van die belangrikste vroeë vertolkers van impressionistiese landskapskildering in Suid-Afrika gemaak. Die Nederlandsgebore [[Pieter Wenning]] het vanaf 1905 in Suid-Afrika gewoon. Hy het Kaapse en Transvaalse landskappe, strate, bome en geboue in ’n los, atmosferiese styl geskilder en word saam met Naudé met die ontwikkeling van Kaapse impressionisme verbind. Anders as die grootse, geïdealiseerde landskappe wat later gewild geword het, het Wenning dikwels alledaagse omgewings en beskeie stads- en plattelandse tonele uitgebeeld. Naudé en Wenning het Europese impressionistiese tegnieke dus nie bloot nagevolg nie, maar dit by plaaslike lig, plantegroei en beboude omgewings aangepas. [[Jacobus Hendrik Pierneef|J.H. Pierneef]] het ’n meer gestileerde en monumentale voorstelling van die Suid-Afrikaanse landskap ontwikkel. Sy komposisies word gekenmerk deur vereenvoudigde geometriese vorme, sterk buitelyne en wyd uitgestrekte landskappe. Hy het invloede uit Europese modernisme, grafiese kuns en dekoratiewe ontwerp met Suid-Afrikaanse landskapmotiewe verbind. Sy landskappe, waaronder die panele wat vir die Johannesburgse stasie vervaardig is, het ’n invloedryke visuele voorstelling van die Suid-Afrikaanse binneland geskep.<ref>{{cite web |title=Jacob Hendrik Pierneef |url=https://sahistory.org.za/people/jacob-hendrik-pierneef |publisher=South African History Online |access-date=7 September 2026 |language=en}}</ref> Hierdie voorstelling is later ook krities beskou omdat die skynbaar leë landskappe die swart gemeenskappe en arbeiders wat die land bewoon en bewerk het, meestal onsigbaar laat. In die 1920’s en 1930’s het [[Maggie Laubser]] en [[Irma Stern]] die ontwikkeling van Suid-Afrikaanse modernisme versnel deur ekspressionistiese en postimpressionistiese invloede bekend te stel. Albei het tyd in Europa deurgebring en is deur Duitse ekspressionisme beïnvloed. Laubser het haar landskappe, plaaswerkers, diere en portrette deur vereenvoudigde vorme, afgeplatte perspektief en sterk, nie-naturalistiese kleure weergegee. Haar werk is aanvanklik deur konserwatiewe plaaslike kritici bespot, maar het later wye erkenning ontvang. Sy word saam met Stern as een van die kunstenaars beskou wat ekspressionisme in Suid-Afrika gevestig het.<ref>{{cite web |last=Alluchon |first=Marion |title=Maggie Laubser |url=https://awarewomenartists.com/en/artiste/maggie-laubser/ |publisher=Archives of Women Artists, Research and Exhibitions |access-date=7 September 2026 |language=en}}</ref> Stern het aan kunsakademies in [[Weimar]] en [[Berlyn]] studeer en is veral deur die Duitse ekspressionis Max Pechstein beïnvloed. Ná haar terugkeer na Suid-Afrika het haar kragtige kleurgebruik, verwronge vorme en dik aangewende verf aanvanklik sterk teenstand uitgelok. Haar portrette, stillewes en uitbeeldings van mense in Suid-Afrika en elders in Afrika het haar later een van die land se bekendste modernistiese kunstenaars gemaak.<ref>{{cite web |title=13 notable women in Cape Town’s history |url=https://sahistory.org.za/archive/13-notable-women-cape-towns-history-6-august-2015 |publisher=South African History Online |date=6 Augustus 2015 |access-date=7 September 2026 |language=en}}</ref> Hoewel Stern en Laubser swart mense met groter individuele teenwoordigheid as baie vroeëre koloniale kunstenaars uitgebeeld het, word sommige van hierdie werke ook binne die koloniale verhouding tussen wit kunstenaars en swart modelle geïnterpreteer. Die ontwikkeling van hierdie formele kunswêreld het dus ’n plaaslike mark, openbare versamelings en ’n beroepsidentiteit vir kunstenaars help vestig. Dit was egter nie ’n inklusiewe nasionale kunsstelsel nie. Kunsmuseums, verenigings en opleidingsinstellings het swart kunstenaars grotendeels uitgesluit of hulle werk as etnografiese voorwerpe eerder as skone kuns geklassifiseer. Die Europees-georiënteerde tradisie van Naudé, Wenning, Pierneef, Laubser en Stern het nietemin ’n belangrike deel van die Suid-Afrikaanse modernisme gevorm, parallel met die ontwikkeling van swart kunstenaarspraktyke binne sendinginstellings en later in stedelike gemeenskappe. == Apartheid-era kuns en weerstandskuns == Die instelling van [[apartheid]] in 1948 het die ontwikkeling, opleiding, vertoning en verspreiding van Suid-Afrikaanse kuns ingrypend beïnvloed. Rasseskeiding het swart kunstenaars se toegang tot kunsskole, museums, galerye en ander formele instellings beperk. Vanaf die 1960's, en veral ná die [[Sharpeville-slagting]] van 1960 en die [[Soweto-opstand]] van 1976, het ’n groeiende aantal kunstenaars apartheid, gedwonge verskuiwings, staatsgeweld, armoede en vervreemding direk of indirek in hul werk aangespreek.<ref name="PollyStreet">{{cite web |url=https://sahistory.org.za/archive/polly-street-era |title=The Polly Street Era |publisher=South African History Online |language=en |access-date=9 September 2026}}</ref> Die benaming "weerstandskuns" verwys breedweg na kuns wat apartheid teengestaan of die ervarings van onderdrukte gemeenskappe sigbaar gemaak het. Dit was egter nie ’n enkele styl of georganiseerde beweging nie. Sommige kunstenaars het herkenbare politieke simbole, slagspreuke en historiese gebeure uitgebeeld, terwyl ander van verwronge menslike figure, stedelike landskappe, dierebeelde en persoonlike ervarings gebruik gemaak het om geweld en ontmensliking meer indirek te verbeeld. Die onderskeid tussen politieke kuns, sosiale kommentaar en persoonlike uitdrukking was gevolglik dikwels vloeibaar. === Township-kuns en swart modernisme === Die term "township-kuns" is gedurende die apartheidstyd gebruik vir kuns wat hoofsaaklik deur swart kunstenaars in stedelike woongebiede vervaardig is. Werke het dikwels die alledaagse lewe, musiek, godsdiens, gesinslewe, oorbevolking en ekonomiese ontbering uitgebeeld. Die term is later gekritiseer omdat dit uiteenlopende kunstenaars volgens hul ras en woonplek saamgegroepeer en die formele en intellektuele kompleksiteit van hul werk onderskat het. Kunstenaars wat met die [[Pollystraat-kunssentrum]] en verwante Johannesburgse kunsnetwerke verbind was, het ’n belangrike rol in die ontwikkeling van swart modernisme gespeel. [[Dumile Feni]] het bekend geword vir groot, ekspressiewe tekeninge waarin verwronge menslike en dierlike figure die geweld, vrees en ontmensliking van die apartheidsgemeenskap oproep. Sy werk het persoonlike ervaring en politieke werklikheid nou met mekaar verbind.<ref name="PollyStreet" /> [[Ezrom Legae]] het eweneens menslike en dierlike vorme gebruik. Sy grafiese werke wat deur die dood van [[Steve Biko]] geïnspireer is, het onder meer hoenders, voëls en eiers as metafore vir geweld, kwesbaarheid en die ontwaking van politieke bewussyn aangewend.<ref name="PollyStreet" /> Hoewel kunstenaars soos Feni, Legae, [[Sydney Kumalo]] en [[David Koloane]] dikwels binne die geskiedenis van weerstandskuns geplaas word, was hul werk nie uitsluitlik illustrasies van politieke gebeurtenisse nie. Dit het ook temas soos spiritualiteit, stedelike identiteit, menslike lyding en die verhouding tussen Afrika-kunsvorme en internasionale modernisme ondersoek. ==Verwysings== {{Verwysings}} {{Artikels oor Suid-Afrika}} {{Normdata}} [[Kategorie:Kuns]] [[Kategorie:Suid-Afrika]] [[Kategorie:Kuns van Suid-Afrika| ]] 8oi4lou79m8h0gz43mmtaut4kq5vdxs 0 468699 2974541 2965226 2026-10-01T15:54:14Z Oesjaar 7467 Sintaksfout 2974541 wikitext text/x-wiki Die '''Lady Duncan-trofee''' was ‘n wisselbeker wat jaarliks toegeken is vir die mooiste en besversorgde tuin by ‘n stasie of spoorweghalte van die [[Suid-Afrikaanse Spoorweë]]. ==Toekenning== Die kompetisie het in die 1940’s begin en die eerste toekenning is in 1942 gemaak aan die stasiemeester van [[Glencoe]]. [[Kemptonpark]] was in 1943, [[Graspan]] in 1973 en [[Putsonderwater]] in 1988 die ontvangers. In groener dele van die land was [[Knysna]], [[George]], [[Groot-Brakrivier]] en [[Wildernis]] dikwels die wenners. Kleiner en afgeleë dorpe en veral hul stasiemeesters het deur die ontvangs van die ereteken prestige en publisiteit ontvang. ==Wildernis== Die jaar 1968 was ‘n tydperk van droogte in die [[Tuinroete]]. Stasiemeester J. Jonker van Wildernis was bekommerd oor sy tuin wat al dikwels in die voorafgaande jare die trofee verower het. Om sy tuin op die juiste standaard te kry en hou, het hy ‘n tenkwa met 20 000 liter water van [[Mosselbaai]] laat kom. Met ‘n gieter het hy al die plante natgegoooi. ==Naam== Lady Duncan, gebore Alice Dora Amanda Dold (*[[Kokstad]], 15 Mei 1953 - †12 April 1948) was die leidster van verskeie vroue- en maatskaplike organisasies en die vrou van [[Patrick Duncan]]. ==Bibliografie== * https://atom.drisa.co.za/index.php/glencoe-january-1943-lady-duncan-trophy-for-station-garden-4?sf_culture=en * https://www.dailymaverick.co.za/article/2022-08-24-legends-of-a-grand-old-railway-station-in-the-karoo-putsonderwater-ghost-station/ * https://www2.lib.uct.ac.za/mss/existing/Finding%20Aids/BC%20294%20Sir%20Patrick%20Duncan%20Papers.htm [[Kategorie:Spoorvervoer in Suid-Afrika]] 5v0xjf4qg6y0czlritvcpzreutjwex5 0 468715 2974520 2967157 2026-10-01T14:57:27Z Jcb 223 2974520 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Persoon | naam = David Friedberg | beeld = David Albert Friedberg.jpg | beeldonderskrif = Friedberg in 2020 | geboortedatum = {{Geboortedatum en ouderdom|1980|06|06}} | geboorteplek = [[Suid-Afrika]] | burgerskap = Suid-Afrikaans en Amerikaans | alma_mater = [[Universiteit van Kalifornië, Berkeley]] | beroep = Entrepreneur, sakeman en engelbelegger }} '''David Albert Friedberg''' (gebore [[6 Junie]] [[1980]]<ref name="nymag-2013" />) is 'n Suid-Afrikaans-Amerikaanse [[entrepreneur]], [[sakeman]] en engelbelegger. Hy het The Climate Corporation gestig en as hoof uitvoerende beampte gedien, waar hy toesig gehou het oor die verkoop van $1.1 miljard aan Monsanto in 2013, die eerste [[Eenhoring (finansies)|eenhoorn]]transaksie in die opkomende landboutegnologiesektor.<ref>{{Cite web |last=Burwood-Taylor |first=Louisa |date=21 February 2019 |title=Founder of Agtech's First Unicorn David Friedberg Reveals Investment Portfolio of The Production Board {{!}} Ag Funder News |url=https://agfundernews.com/the-production-board-investment-portfolio-board-revealed |access-date=11 September 2022 |website=AgFunder News}}</ref><ref name="auto">{{Cite web |last=Wolf |first=Michael |date=24 June 2020 |title=Talking 23andMe For Farms, Bioreactors-as-a-Service & Other Crazy FoodTech Ideas With Dave Friedberg |url=https://thespoon.tech/talking-23andme-for-farms-bioreactors-as-a-service-other-crazy-foodtech-ideas-with-dave-friedberg/ |access-date=11 September 2022 |website=The Spoon}}</ref> Friedberg het later The Production Board (TPB) gestig en lei dit. Hy is mede-aanbieder van die All-In-[[podsending]] saam met [[David Sacks]], Jason Calacanis en Chamath Palihapitiya. Gedurende sy loopbaan het hy tot 32 patente bygedra.<ref>{{Cite web |title=Google Patents |url=https://patents.google.com/?inventor=David+Friedberg |access-date=27 Augustus 2022 |website=patents.google.com}}</ref> Hy belê as 'n engelbelegger in [[tegnologie]]-, [[voedsel]]-, [[landbou]]- en lewenswetenskappe-[[beginonderneming]]s met 16 uittredes.<ref>{{Cite web |title=David Friedberg Investments |url=https://pitchbook.com/profiles/investor/106385-86 |website=PitchBook |access-date=11 Junie 2025}}</ref> ==Vroeë lewe en opvoeding== Friedberg is in [[Suid-Afrika]] gebore.<ref name="nymag-2013" /> Hy het saam met sy gesin na [[Los Angeles]], [[Kalifornië]], verhuis toe hy ses was.<ref>{{Cite web |date=3 Maart 2022 |title=Anything Is Possible with Dave Friedberg {{!}} Where It Happens |url=https://www.youtube.com/watch?v=yEniolv-GTM |access-date=31 Julie 2022 |website=YouTube}}</ref> Op hoërskool het hy die omgewingsklub "Students H.O.P.E." (Students Healing Our Planet Earth) gelei.<ref name="newyorker.com">{{Cite magazine |last=Specter |first=Michael |date=3 November 2013 |title=Why The Climate Corporation Sold Itself to Monsanto |url=https://www.newyorker.com/tech/annals-of-technology/why-the-climate-corporation-sold-itself-to-monsanto |access-date=1 Augustus 2022 |magazine=[[The New Yorker]]}}</ref> Op 16 het hy by Clarkson-universiteit in Potsdam, [[New York (deelstaat)|New York]], ingeskryf, in 'n poelsaal gewerk en leer poker speel.<ref name="nymag-2013">{{Cite magazine |last=Specter |first=Michael |date=3 November 2013 |title=Climate by Numbers |url=https://www.newyorker.com/magazine/2013/11/11/climate-by-numbers |access-date=1 Augustus 2022 |magazine=[[The New Yorker]]}}</ref> Na 'n jaar in die noorde van New York het hy na die [[Universiteit van Kalifornië, Berkeley]], oorgeplaas, waar hy 'n deeltydse werk in wiskundige modellering by die Lawrence Berkeley Nasionale Laboratorium gedoen het en in 2001 'n baccalaureusgraad in [[astrofisika]] verwerf het.<ref>{{cite web |last=Vahradyan |first=Ani |date=22 Februarie 2017 |title=David Friedberg: Astrophysics, Eatsa, and Everything In Between |url=https://scet.berkeley.edu/david-friedberg-astrophysics-eatsa-everything// |access-date=31 Julie 2022 |website=Berkeley Sutardja Center for Entrepreneurship & Technology}}</ref> ==Loopbaan== ===Google=== Na etlike jare in beleggingsbankwese en private ekwiteit, het Friedberg in Maart 2004 by [[Google]] aangesluit as een van die eerste 1 000 werknemers en 'n stigterslid van Google se Korporatiewe Ontwikkelingsgroep.<ref>{{Cite web |last=Woody |first=Todd |date=28 Februarie 2011 |title=WeatherBill raises $42 million |url=https://archive.nytimes.com/dealbook.nytimes.com/2011/02/28/weatherbill-raises-42-million/ |access-date=11 September 2022 |website=[[The New York Times]]}}</ref> As Korporatiewe Ontwikkelings- en Besigheidsprodukbestuurder het Friedberg gehelp om Google se aanlyn-advertensieplatform, AdWords, te bestuur en verkrygings te onderhandel en saam met Google se medestigter [[Larry Page]] gewerk.<ref>{{Cite web |last=Bunge |first=Jacob |date=4 September 2014 |title=Monsanto, Under Attack for GMOs, Has a New Defender {{!}} Wall Street Journal |url=https://www.wsj.com/articles/monsanto-under-attack-for-gmos-has-a-new-defender-1409777311 |access-date=1 Augustus 2022 |website=[[The Wall Street Journal]]}}</ref> ===The Climate Corporation=== In 2006 het hy sy eerste maatskappy, WeatherBill, gestig om persoonlike weerversekering aanlyn te skep en te koop terwyl hy nog by Google as 'n besigheidsprodukbestuurder gewerk het.<ref>{{Cite book |last=Martin |first=Bobby |url=https://books.google.com/books?id=DK6pCgAAQBAJ |title=The Hockey Stick Principles: The 4 Key Stages to Entrepreneurial Success |date=24 Mei 2016 |publisher=Flatiron Books |isbn=978-1-250-06638-1 |pages=131 |language=en}}</ref> Hy het later vertel hoe hy verby die Bike Hut in [[San Francisco]] gery het en verkope op reënerige dae sien daal het, wat hom oortuig het dat weer 'n groot [[risiko]] vir klein besighede inhou.<ref>{{Cite web |last=Gullickson |first=Gil |date=18 November 2013 |title=How Climate Corporation Built Big Weather Data |url=https://www.agriculture.com/crops/corn/production/how-climate-cpation-built-big-wear_137-ar35532 |access-date=1 Augustus 2022 |website=Successful Farming |archive-date=20 Desember 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221220164051/https://www.agriculture.com/crops/corn/production/how-climate-cpation-built-big-wear_137-ar35532 |url-status=dead }}</ref> WeatherBill het befondsing van Founders Fund, Khosla Ventures, Google Ventures, New Enterprise Associates, Index Ventures en Atomico verkry.<ref>{{Cite web |last=Arrington |first=Michael |date=15 Januarie 2007 |title=WeatherBill Launches, Announces All Star Investors |url=https://techcrunch.com/2007/01/15/weatherbill-launches-announces-all-star-investors/?guccounter=1&guce_referrer=aHR0cHM6Ly93d3cuZ29vZ2xlLmNvbS8&guce_referrer_sig=AQAAAJe69Lyqi9Ijcevt8qGV5dz8wgh7vQgy2lB6Mve4cRecq3yMrDGno9ZSEMHzEMSx3C0NeE0j7x8DVpsSvenic0Pii8uArAJ_Qp4cWIcJ8Uyd5imfV79Mg-vSKaJccTfZmDo_PF9LM7BhJjl0sTu5R2x32I3QdqwwNzA3F0E5WmZE |access-date=1 Augustus 2022 |website=TechCrunch}}</ref> In 2011 het Friedberg WeatherBill herdoop na The Climate Corporation.<ref>{{Cite web |date=11 Oktober 2011 |title=Weatherbill changes company name to The Climate Corporation |url=https://www.artemis.bm/news/weatherbill-changes-company-name-to-the-climate-corporation/ |access-date=1 Augustus 2022 |website=Artemis}}</ref> The Climate Corporation het boere weerversekering en die climate.com-diens aangebied om hulle te help om landbou-uitkomste op te spoor, te analiseer en veldspesifieke besluite te neem om dit te verbeter. Op 5 Oktober 2011 het Friedberg sy Entrepreneurship Gives Life Meaning-lesing<ref>{{Cite book |last=Tucker |first=Patrick |url=https://books.google.com/books?id=N_NvDwAAQBAJ&dq=%22David+Friedberg%22+-wikipedia&pg=PA80 |title=The Naked Future: What Happens in a World That Anticipates Your Every Move? |date=24 Februarie 2015 |publisher=Penguin |isbn=978-1-59184-770-0 |pages=80 |language=en}}</ref> by Stanford gelewer. In Oktober 2013 het Monsanto aangekondig dat hulle The Climate Corporation vir ongeveer $1,1 miljard verkry.<ref>{{cite web |author=Tsotsis |first=Alexia |date=2 Oktober 2013 |title=Monsanto Buys Weather Big Data Company Climate Corporation For Around $1.1B |url=https://techcrunch.com/2013/10/02/monsanto-acquires-weather-big-data-company-climate-corporation-for-930m/ |access-date=31 Julie 2022 |website=TechCrunch}}</ref> Friedberg het by Monsanto se uitvoerende span aangesluit na die verkryging en in 2016 na 'n adviserende rol oorgeskakel.<ref>{{Cite web |last=Bunge |first=Jacob |date=23 Maart 2016 |title=Monsanto Executive David Friedberg Shifting to Advisory Role {{!}} Wall Street Journal |url=https://www.wsj.com/articles/monsanto-executive-david-friedberg-shifting-to-advisory-role-1458763510 |access-date=1 Augustus 2022 |website=The Wall Street Journal}}</ref> ===Metromile en ander rolle=== Friedberg het die motorversekeringsfirma Metromile in 2011 gestig en gedurende die vroeë jare as voorsitter daarvan gedien.<ref>{{Cite web |last=Sawers |first=Paul |date=21 September 2016 |title=Per-mile car insurance firm Metromile has raised $191.5 million since 2014, now underwrites its own policies |url=https://venturebeat.com/business/metromile-raises-191-5-million-and-acquires-mosaic-insurance-company/ |website=VentureBeat}}</ref><ref>{{Cite web|date=30 Julie 2021|title=SEC Form S-1 {{!}} SEC|url=https://ir.metromile.com/node/6896/html|access-date=30 Julie 2021|website=SEC|archive-date=17 April 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210417023634/https://ir.metromile.com/node/6896/html|url-status=dead}}</ref> In 2014 het hy die Kanadese quinoa-verskaffer NorQuin, destyds Noord-Amerika se grootste produsent, gekoop.<ref>{{Cite magazine |last=Little |first=Amanda |date=17 Desember 2016 |title=Quinoa is the new Big Mac |url=https://www.newyorker.com/tech/annals-of-technology/quinoa-is-the-new-big-mac |access-date=1 Augustus 2022 |magazine=[[The New Yorker]]}}</ref> Above Food Corp. het NorQuin in 2022 verkry<ref>{{Cite web |last=Danley |first=Sam |date=19 Mei 2022 |title=Above Food acquires quinoa supplier{{!}} Food Business News |url=https://www.foodbusinessnews.net/articles/21391-above-food-acquires-quinoa-supplier |access-date=1 Augustus 2022 |website=Food Business News}}</ref> en Friedberg in sy Innovasie-adviesraad aangestel.<ref>{{Cite web|date=2 June 2022|title=Above Food Appoints David Friedberg to Innovation Advisory Council{{!}} Yahoo.com|url=https://www.yahoo.com/now/above-food-appoints-david-friedberg-130000817.html|access-date=1 Augustus 2022|website=Yahoo.com|archive-date=20 Desember 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20221220164035/https://www.yahoo.com/now/above-food-appoints-david-friedberg-130000817.html|url-status=dead}}</ref> Friedberg is 'n ondersteuner van [[Donald Trump]].<ref>{{Cite news |last=Hirsch |first=Lauren |last2=Merced |first2=Michael J. de la |last3=Kessler |first3=Sarah |date=2024-07-20 |title=Why Some of the Loudest Cheers for Trump Are Coming From Silicon Valley |url=https://www.nytimes.com/2024/07/20/business/dealbook/silicon-valley-trump.html |work=The New York Times |language=en-US |issn=0362-4331}}</ref> In Julie 2025 het die All-In Podcast 'n onderhoud met die Tesourie-sekretaris Scott Bessent by die [[Withuis]] gevoer, wat Friedberg beskryf het as "een van die beste dae van my lewe."<ref>{{Cite web |last=Simonetti |first=Katherine Sayre and Isabella |date=2025-07-22 |title=Silicon Valley’s Favorite Podcast Is Now Hot in Washington Too |url=https://www.wsj.com/business/media/silicon-valley-all-in-podcast-01dfadbb |website=The Wall Street Journal |language=en-US}}</ref> In 2026 is Friedberg deur president Donald Trump in die President se Raad van Adviseurs oor Wetenskap en Tegnologie (PCAST) aangestel.<ref>{{Cite news |date=2026 |title=Donald Trump taps Silicon Valley billionaires for policy advice |url=https://www.ft.com/content/339d236b-0a60-4250-a4b5-25e2de51cee9 |work=Financial Times}}</ref><ref>{{Cite web |title=President Trump Announces Appointments to President's Council of Advisors on Science and Technology |url=https://www.whitehouse.gov/articles/2026/03/president-trump-announces-appointments-to-presidents-council-of-advisors-on-science-and-technology/ |date=25 Maart 2026 |access-date=26 Maart 2026 |publisher=The White House}}</ref> ===The Production Board=== In 2016 het Friedberg met Larry Page begin praat oor die bou en finansiering van nuwe ondernemings wat fokus op voedsel, landbou, dekarbonisering en lewenswetenskappe.<ref name="cnbc.com">{{Cite web |last=Levy |first=Ari |date=20 Julie 2021 |title=Early Google exec got Larry Page's backing to build a start-up factory focused on saving the planet {{!}} CNBC |url=https://www.cnbc.com/2021/07/30/david-friedbergs-alphabet-backed-production-board-raised-300-million.html |access-date=1 Augustus 2022 |website=CNBC}}</ref> Deur Alphabet Page het hy ingestem om 'n houermaatskappy te finansier wat Friedberg sou bedryf.<ref>{{Cite web|date=30 Julie 2021|title=David Friedberg's Alphabet-backed Production Board raised $300 million {{!}} Planet Concerns|url=https://planetconcerns.com/david-friedbergs-alphabet-backed-production-board-raised-300-million/|access-date=1 Augustus 2022|website=Planet Concerns|archive-date=20 Desember 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20221220164058/https://planetconcerns.com/david-friedbergs-alphabet-backed-production-board-raised-300-million/|url-status=dead}}</ref> Friedberg het later daardie jaar The Production Board (TPB) gestig.<ref name="auto"/> TPB werk saam met wetenskaplikes, sakeleiers en entrepreneurs om uitdagings soos [[klimaatsverandering]] aan te spreek.<ref>{{Cite web |date=19 Augustus 2021 |title=The Production Board's Dave Friedberg: "Technology will save the day - hopefully" |url=https://play.acast.com/s/dannyinthevalley/theproductionboard-sdavefriedberg-technologywillsavetheday-hopefully- |access-date=1 Augustus 2022 |website=Danny in the Valley}}</ref> Sy portefeulje sluit in Pattern Ag, Ohalo, Culture Biosciences, Triplebar Bio, Supergut en Cana.<ref name="cnbc.com"/> In Julie 2021 het Friedberg aangekondig dat The Production Board $300 miljoen ingesamel het van Alphabet, Baillie Gifford, Allen & Co., BlackRock, Koch Disruptive Technologies en Morgan Stanley se Counterpoint Global.<ref name="cnbc.com"/> ====Ohalo==== Ohalo Genetics, 'n plantteeltmaatskappy wat in 2019 deur The Production Board geïnkubeer is, ontwikkel teelstelsels en nuwe gewasvariëteite wat bedoel is om opbrengste te verhoog terwyl minder natuurlike hulpbronne gebruik word.<ref>{{Cite web |title=Here's why The Production Board raised $300 million to reimagine Earth |last=Friedberg |first=David |date=9 Mei 2023 |url=https://www.tpb.co/posts/the-production-board-raises-300-million-to-reimagine-earth |access-date=9 Oktober 2025 |website=TPB}}</ref><ref>{{Cite web |title=Ohalo |url=https://www.ohalo.com/ |access-date=9 Oktober 2025 |website=Ohalo}}</ref> In November 2023 het Friedberg die maatskappy se voltydse uitvoerende hoof geword nadat hy gehelp het om die onderneming te stig.<ref name="watson">{{Cite web |last=Watson |first=Elaine |date=21 Mei 2024 |title=Armed with $100m in funding, Dave Friedberg unveils "boosted breeding" tech at Ohalo |url=https://agfundernews.com/armed-with-100m-in-funding-dave-friedberg-unveils-boosted-breeding-tech-at-ohalo-in-holy-shit-moment-for-crop-breeders |access-date=9 Oktober 2025 |website=AgFunderNews}}</ref><ref>{{Cite web |title=About us |url=https://www.ohalo.com/about |access-date=9 Oktober 2025 |website=Ohalo}}</ref> Onder Friedberg bevorder Ohalo 'n platform wat dit "Boosted Breeding" noem, wat geenredigering en kwantitatiewe [[Genetika|genomika]] gebruik om oorerwing tydens voortplanting te beheer. Die firma verklaar dat die benadering poliploïede nageslag kan produseer wat die volle genome van beide ouers behou en teelsiklusse oor belangrike gewasse kan verkort.<ref>{{Cite web |last=Watson |first=Elaine |date=21 May 2024 |title=Armed with $100m in funding, Dave Friedberg unveils "boosted breeding" tech at Ohalo |url=https://agfundernews.com/armed-with-100m-in-funding-dave-friedberg-unveils-boosted-breeding-tech-at-ohalo-in-holy-shit-moment-for-crop-breeders |access-date=9 Oktober 2025 |website=AgFunderNews}}</ref><ref>{{Cite web |title=Boosted Breeding |url=https://www.ohalo.com/boosted-breeding |access-date=9 Oktober 2025 |website=Ohalo}}</ref> In 2024 het AgFunderNews berig dat Ohalo 'n bietjie meer as $100 miljoen ingesamel het, programme in gewasse, insluitend aartappel, ontwikkel het, en beplan het om met saadmaatskappye saam te werk aan bykomende gewasse.<ref name="watson" /> ==Persoonlike lewe== Friedberg is mede-aanbieder van die All-In-besigheids- en beleggingspodsending saam met Chamath Palihapitiya, David O. Sacks en Jason Calacanis.<ref>{{Cite web |title=All-In with Chamath, Jason, Sacks & Friedberg |url=https://www.allinpodcast.co/ |access-date=4 Februarie 2023 |website=The All In Podcast |language=en-US}}</ref> Friedberg is 'n lewenslange [[vegetariër]].<ref name="newyorker.com"/> ==Verwysings== {{Verwysings|3}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Friedberg, David}} [[Kategorie:Amerikaanse entrepreneurs]] [[Kategorie:Amerikaanse skrywers]] j9xyj5byn3b2tvu95owp71gl5yj8waq 0 468857 2974524 2966380 2026-10-01T15:04:44Z Jcb 223 2974524 wikitext text/x-wiki {{clear}} ’n '''Elektriese voertuig (EV)''' is ’n voertuig wat aangedryf word deur een of meer elektriese [[motor]]s, wat krag trek uit herlaaibare [[battery]]e of ’n ander ingeboude energiebergingstelsel. Elektriese voertuie sluit motors, busse, motorfietse, vragmotors en fietse in. Die term word meestal gebruik om te verwys na padvoertuie met herlaaibare batterypakke wat vanaf ’n eksterne elektrisiteitsbron gelaai kan word. Elektriese voertuie produseer geen direkte uitlaatgasse by die gebruikspunt nie, wat hulle onderskei van voertuie wat aangedryf word deur binnebrandenjins wat op [[petrol]] of [[diesel]] loop. As gevolg hiervan word hulle toenemend gesien as sleuteltegnologie in pogings om stedelike lugbesoedeling en kweekhuisgasvrystelling deur die vervoersektor te verminder.<ref name=":0">{{Cite web|url=https://www.iea.org/reports/global-ev-outlook-2024|title=Global EV Outlook 2024|last=International Energy Agency|date=2024-04-23|website=IEA|language=en|access-date=2026-09-10}}</ref>{{Multibeeld | align = left | image1 = Model S charging at a Tesla station cropped.jpg | image2 = Solar Impulse SI2 pilote Bertrand Piccard Payerne November 2014 (slightly cropped).jpg | image3 = HSC China Zorrilla at Incat June 2025 2.jpg | image4 = N700-2000 series X50 Shin-Shimonoseki 20140901.jpg | caption1=[[Elektriese motor]]: 'n Tesla Model S wat laai vanaf 'n Tesla Supercharger|caption2=Elektriese vliegtuig: die Solar Impulse 2, wat die aardbol omseil het|caption3=Elektriese boot, die ''China Zorrilla'', die grootste battery-elektriese voertuig ooit gebou|caption4=Elektriese hoëspoed-spoor: N700 Reeks Shinkansen van JR Central op die San'yo Shinkansen, Japan }} {{Multibeeld | align = left | image1 = BYD Elbuss.jpg | image2 = Geero 2 Touring Classic Cream plus 2021.jpg | image3 = Tesla Semi 6 (cropped).jpg | image4 = LD 250408 23 4 S Front (cropped).jpg | footer = Elektriese voertuie regoor die wêreld | caption1=Battery-elektriese bus: 'n BYD Maatskappybus in Landskrona, [[Swede]]|caption2=E-fiets, 'n Geero: met die verwyderbare battery geïntegreer in die onderbuis|caption3=Elektriese vragmotor: Klas 8-vragmotor, 'n Tesla Semi in Rocklin, [[Kalifornië]]|caption4=Buurt-elektriese voertuig: 'n Italcar Attiva C2S.4}} == Terminologie == Die kategorie elektriese voertuie sluit verskeie afsonderlike aandrywingstipes in, en verwarring tussen hulle is algemeen. Die hooftipes is soos volg.<ref>{{Cite web|url=https://afdc.energy.gov/vehicles/electric|title=Alternative Fuels Data Center: Electric Vehicles|website=afdc.energy.gov|language=en-US|access-date=2026-09-10}}</ref> '''’n Battery-elektriese voertuig''' (BEV) loop geheel en al op elektrisiteit wat in ’n ingeboude batterypak gestoor word. Dit het geen binnebrandenjin nie en produseer geen uitlaatgasse nie. Die battery word herlaai deur die voertuig aan ’n eksterne elektrisiteitsbron te koppel. Voorbeelde sluit in die BYD Dolphin, Volkswagen ID.3 en [[Tesla, Inc.|Tesla]] Model 3. '''’n Inprop-hibriedelektriese voertuig''' (PHEV) het beide ’n batteryaangedrewe elektriese motor en ’n konvensionele binnebrandenjin. Die battery kan vanaf ’n eksterne elektrisiteitsbron gelaai word, en die voertuig kan ’n beperkte afstand slegs op elektrisiteit aflê voordat die verbrandenjin oorneem.<ref>{{Cite web|url=https://afdc.energy.gov/vehicles/electric-basics-phev|title=Alternative Fuels Data Center: Plug-In Hybrid Electric Vehicles|website=afdc.energy.gov|language=en|access-date=2026-09-10}}</ref> Voorbeelde sluit in die BYD Atto 2 DM-i en die Volvo XC60 Recharge. '''’n Hibriedelektriese voertuig (HEV)''', soms ’n “selflaaiende hibried” genoem, kombineer ook ’n elektriese motor met ’n binnebrandenjin, maar die battery kan nie vanaf ’n eksterne bron gelaai word nie. Die battery word gelaai wanneer die voertuig rem of vryloop en deur die enjin self. Omdat dit nie ingeprop kan word nie, is ’n HEV nie ’n inprop-elektriese voertuig nie en bied nie dieselfde brandstofbesparing as ’n BEV of PHEV nie.<ref>{{Cite web|url=https://afdc.energy.gov/vehicles/electric-basics-hev|title=Alternative Fuels Data Center: Hybrid Electric Vehicles|website=afdc.energy.gov|language=en-US|access-date=2026-09-10}}</ref> Die Toyota Corolla Cross Hybrid is ’n voorbeeld van ’n HEV. '''’n Ligte hibriedelektriese voertuig''' (MHEV) gebruik ’n klein elektriese motor om die verbrandingsenjin te ondersteun, maar kan die voertuig nie net met elektrisiteit aandryf nie.<ref>{{Cite web|url=https://www.aptiv.com/en/insights/article/bev-phev-or-hev-the-differences-affect-the-architecture|title=BEV, PHEV or HEV: The Differences Affect the Architecture|last=|website=Aptiv|language=en|access-date=2026-09-10}}</ref> Alhoewel dit soms as ’n “elektriese” of “hibriede” voertuig bemark word, is ’n ligte hibried steeds fundamenteel ’n petrol- of dieselmotor en bring uiters min besparing mee. '''’n Brandstofsel-elektriese voertuig''' (FCEV) ontwikkel elektrisiteit aan boord deur ’n chemiese reaksie tussen waterstof en suurstof, wat slegs waterdamp as ’n neweproduk produseer. FCEV’s, soos die Toyota Mirai, is nie in wydverspreide kommersiële gebruik nie.<ref name=":0" /> Die term “nuwe energievoertuig” (NEV) word in sommige kontekste gebruik, veral in [[China]], om breedweg na BEV’s, PHEV’s en FCEV’s te verwys. == Hoe elektriese voertuie werk == Battery-elektriese voertuie stoor energie in ’n batterypak wat een of meer elektriese motors aandryf wat aan die dryfwiele gekoppel is. Anders as verbrandingsenjins, lewer elektriese motors maksimum wringkrag vanaf stilstand, wat BEV’s kragtige versnelling gee. Die battery word gelaai wanneer die voertuig rem of vryloop en omwentelings van die motors elektrisiteit opwek en die battery laai. Dit verleng die voertuig se reikafstand. Die reikafstand van ’n BEV is onderhewig aan die grootte van sy battery, gemeet in kilowatt-uur (kWh), die doeltreffendheid van die motor en aandrywingstelsel, en faktore soos lugdinamika, snelheid, temperatuur, en of lugversorging gebruik word. Moderne BEV’s bied ’n reikafstand van tussen 250 km en 600 km op ’n volle lading.<ref name=":0" /> == Laai == Elektriese voertuie kan tuis of by openbare laaistasies gelaai word. Daar is breedweg drie metodes.<ref name=":0" /> '''Vlak 1 (stadig):''' ’n Standaard huishoudelike elektrisiteitsaansluiting. In Suid-Afrika is dit ’n 230V, 16A-sok, wat ongeveer 2,0 kW lewer – gelyk aan wat ’n elektriese ketel of geiser gebruik. Om op dié manier te laai, word ’n laaier soortgelyk aan ’n skootrekenaar s’n, maar heelwat groter, gebruik. Dit word gewoonlik gratis saam met die motor verskaf. ’n Volle lading kan 12 tot 36 uur neem, onderhewig aan die batterygrootte. '''Vlak 2 (medium):''' ’n Toegewyde muurgemonteerde wisselstroomlaaier, wat gewoonlik tussen 7.4 kW en 22 kW lewer. Installasie vereis ’n toegewyde stroombaan. ’n Volle lading neem gewoonweg tussen 4 en 10 uur. Die spesifikasie van die voertuig se ingeboude wisselstroomlaaier bepaal die laaitempo. Die algemeenste is 11 kW. Die meeste EV-eienaars wat tuis laai, laat ’n Vlak 2-laaier installeer. Dit moet deur ’n elektrisiën gedoen word. Sommige fabrikante verskaf die Vlak 2-laaiers gratis, terwyl ander ’n ekstra koste daarvoor hef. Die installering en laaier se koste beloop R9 000 tot R25 000.<ref>{{Cite web|url=https://www.cars.co.za/motoring-news/what-it-really-costs-to-charge-your-ev-at-home-in-2026/348216/|title=The costs of charging your EV at home|date=2026-06-11|website=Cars.co.za|language=en|access-date=2026-09-10}}</ref> Wisselstroomlaaiers is soms ook by openbare laaipunte beskikbaar, byvoorbeeld by winkelsentrums. '''Vlak 3 (snel- of gelykstroomlaai):''' Hoëkrag-gelykstroomlaaiers word meestal by openbare laaistasies aangetref. Hierdie laaiers kan van 25 kW tot 400 kW of meer lewer, en kan ’n voertuig tot 80% laai in so min as 20 tot 45 minute, afhangende van die voertuig en laaier.<ref name=":0" /> == Voordele == Elektriese voertuie bied verskeie voordele bo voertuie wat deur binnebrandenjins aangedryf word. Hulle produseer geen uitlaatgasse by die gebruikspunt nie, wat plaaslike [[lugbesoedeling]] verminder, veral in stedelike gebiede. Wanneer hulle gelaai word vanaf hernubare energiebronne soos son- of [[windkrag]], is hul leeftydkoolstofvrystellings aansienlik laer as dié van petrol- of dieselvoertuie.<ref name=":0" /> Die koste van elektrisiteit per kilometer afgelê is oor die algemeen laer as die koste van petrol of diesel vir ’n gelyke afstand, wat lei tot laer loopkoste vir EV-eienaars. Elektriese motors het ook minder bewegende dele as binnebrandenjins, wat laer onderhoudskoste oor die leeftyd van die voertuig beteken.<ref name="cape">{{Cite web|url=https://greencape.co.za/library/mir-2024-electric-vehicles/|title=2024 Electric Vehicles Market Intelligence Report|website=GreenCape|language=en|access-date=2026-09-10}}</ref> == Nadele en uitdagings == Die aankoopprys van BEVs en PHEV’s is dikwels hoër as dié van vergelykbare petrol- of dieselvoertuie, hoofsaaklik as gevolg van die koste van batterye. Batterykoste het egter die afgelope paar jaar aansienlik gedaal: litium-ioon batterypryse het in 2024 selfs met 20% gedaal tot ’n rekordlaagtepunt van $115 per kilowatt-uur, en daar word verwag dat dit sal aanhou daal.<ref>{{Cite web|url=https://about.bnef.com/insights/commodities/lithium-ion-battery-pack-prices-see-largest-drop-since-2017-falling-to-115-per-kilowatt-hour-bloombergnef/|title=Lithium-Ion Battery Pack Prices See Largest Drop Since 2017, Falling to $115 per Kilowatt-Hour|last=BloombergNEF|date=2024-12-10|website=BloombergNEF|language=en|access-date=2026-09-10}}</ref> Afstandsangs, die kommer dat ’n voertuig se battery pap sal wees voordat dit ’n bestemming of laaipunt bereik, is ’n algemeen genoemde hindernis vir die aanvaarding van elektriese voertuie, veral in lande met beperkte openbare laai-infrastruktuur. Suid-Afrika se elektrisiteitsnetwerk is sterk afhanklik van steenkool,<ref>{{Cite web|url=https://www.statssa.gov.za/?p=19502|title=A breakdown of South Africa’s energy mix|last=Stats SA|date=8 Mei 2026|website=www.statssa.gov.za|access-date=2026-09-10}}</ref> wat sommige navorsers laat bevraagteken of elektriese voertuie wat van die netwerk gelaai word, werklike emissievoordele bo binnebrandvoertuie bied. Kritici van elektriese voertuie sien dikwels twee deurslaggewende faktore in lewensiklusvergelykings oor die hoof. Eerstens word die emissies van die ontginning, raffinering en vervoer van petrol en diesel dikwels uitgesluit. Dit laat binnebrandvoertuie skoner lyk as wat hulle werklik is. Tweedens maak baie lewensiklusstudies staat op toetssiklusse wat nie werklike bestuurstoestande akkuraat weerspieël nie, wat die emissievergelykings verder verdraai.<ref>{{Cite journal |last=Hoekstra |first=Auke |date=19 June 2019 |title=The Underestimated Potential of Battery Electric Vehicles to Reduce Emissions |url=https://linkinghub.elsevier.com/retrieve/pii/S2542435119302715 |journal=Joule |volume=3 |issue=6 |pages=1412–1414 |doi=10.1016/j.joule.2019.06.002 |issn=2542-4351}}</ref> Navorsing aan die [[Universiteit Stellenbosch]] het bevind dat die laai van elektriese voertuie hoofsaaklik van steenkoolopgewekte elektrisiteit onder sekere omstandighede meer uitlaatgasse tot gevolg kan hê as die gebruik van ekwivalente petrolvoertuie, maar het sonkragaanvulling, soos sonpanele by kantoorgeboue, as voldoende beskryf om hierdie uitkoms om te keer.<ref>{{Cite web|url=https://theconversation.com/electric-vehicles-could-add-to-carbon-emissions-and-load-shedding-but-theres-a-solution-142094|title=Electric vehicles could add to carbon emissions and load shedding: but there’s a solution|last=Booysen|first=MJ (Thinus)|last2=Apperley|first2=Mark|date=2020-07-09|website=The Conversation|language=en|doi=10.64628/AAJ.eeaedjqq7|access-date=2026-09-10}}</ref> Die vinnige toename van daksonkrag sedert 2022 onder Suid-Afrikaanse huishoudings en besighede beteken dat ’n groeiende persentasie van EV-laai nou op hernubare energie staatmaak.<ref>{{Cite web|url=https://climateactiontracker.org/countries/south-africa/|title=South Africa|date=20 Mei 2025|website=climateactiontracker.org|language=en|access-date=2026-09-10}}</ref> ’n Studie wat in 2025 in ''Nature Energy'' gepubliseer is, het bevind dat battery-elektriese voertuie wat deur sonkrag aangedryf word, op koers is om laer lewensikluskoste en laer kweekhuisgasvrystellings as fossielbrandstofvoertuie in die meeste Afrikalande te bied, lank voor 2040.<ref name=":1">{{Cite journal |last=Noll |first=Bessie |last2=Graff |first2=Darius |last3=Schmidt |first3=Tobias S. |last4=Patt |first4=Anthony |last5=Bauer |first5=Christian |last6=Agutu |first6=Churchill |last7=Asiimwe |first7=Paul Kyoma |last8=Diemuodeke |first8=Ogheneruona E. |last9=Krygsman |first9=Stephan |last10=Nienkerke |first10=Inga |last11=Tröndle |first11=Tim |last12=Moretti |first12=Christian |date=2026-02 |title=Battery-electric passenger vehicles will be cost-effective across Africa well before 2040 |url=https://www.nature.com/articles/s41560-025-01955-x |journal=Nature Energy |language=en |publisher=Nature Publishing Group |volume=11 |issue=2 |pages=284–298 |doi=10.1038/s41560-025-01955-x |issn=2058-7546}}</ref> == Elektriese voertuie in Suid-Afrika == Inprop-elektriese voertuie, wat beide battery-elektriese voertuie (BEV’s) en inprop-hibriedelektriese voertuie (PHEV’s) insluit, verteenwoordig ’n klein maar groeiende segment van die Suid-Afrikaanse motormark. BEV-verkope het gegroei van 218 eenhede in 2021 tot 502 in 2022, 931 in 2023 en 1 231 in 2024, terwyl PHEV-verkope 738 eenhede in 2024 bereik het.<ref>{{Cite web|url=https://cleantechnica.com/2025/01/28/the-volvo-ex30-leads-the-way-in-south-africa-as-bev-sales-go-up-35-in-2024|title=The Volvo EX30 Leads The Way In South Africa As BEV Sales Go Up 35% In 2024|last=Kuhudzai|first=Remeredzai Joseph|date=2024|website=CleanTechnica}}</ref> Amptelike NAAMSA-syfers vir 2025 het ’n afname in BEV-verkope tot 1 088 eenhede getoon. Hierdie syfer het egter verkope van BYD en ander Chinese vervaardigers uitgesluit wat destyds nog nie verkoopsyfers aan NAAMSA verskaf het nie. PHEV-verkope het in 2025 met 281% gestyg tot 2 810 eenhede, aangevuur deur die toetrede van bekostigbare Chinese modelle.<ref>{{Cite web|url=https://www.cars.co.za/motoring-news/sas-ev-sales-fell-in-2025-but-the-total-nev-market-grew/337269/|title=SA's EV sales fell in 2025 (but the total NEV market grew)|last=Bubear|first=Ryan|date=2026-02-18|website=Cars.co.za|language=en|access-date=2026-09-10}}</ref> In Maart 2026 het BYD begin om verkoopsyfers aan NAAMSA te rapporteer, en 589 eenhede vir beide BEV- en PHEV-modelle aangeteken. Gevolglik het Suid-Afrika ’n rekord van 389 BEV-verkope vir daardie maand behaal. Van hierdie 389 BEV’s, wat verskeie handelsmerke insluit, was 239 BYD Dolphin Surf-voertuie.<ref>{{Cite web|url=https://www.cars.co.za/motoring-news/how-well-is-byd-selling-in-sa-sales-figures-revealed/341536/|title=How well is BYD selling in SA? Sales figures revealed|last=Bubear|first=Ryan|date=2026-04-02|website=Cars.co.za|language=en|access-date=2026-09-10}}</ref><ref name=":2">{{Cite web|url=https://mg.co.za/news/motoring/2026-06-18-the-byd-storm-is-upon-sa-but-a-local-factory-depends-on-market-readiness/|title=The BYD storm is upon SA but a local factory depends on ‘market readiness’|last=Matwadia|first=Eyaaz|date=2026-06-18|website=Mail & Guardian|language=en|access-date=2026-09-10}}</ref> Verkope van NEV’s in die eerste vier maande van 2026 was 62% hoër as in die eerste kwartaal van 2025, met BEV’s wat 13% van daardie snit uitmaak, PHEV’s 33%, en tradisionele hibriede 54%.<ref>{{Cite web|url=https://it-online.co.za/2026/07/10/strongest-start-to-new-vehicle-sales-in-13-years/|title=Strongest start to new vehicle sales in 13 years|last=Gibson|first=Kathy|date=2026-07-10|website=IT-Online|language=en|access-date=2026-09-10}}</ref> Die land se openbare laaipunte is gekonsentreer in groot stedelike sentrums, veral Johannesburg, Pretoria en Kaapstad, en is grootliks in privaatbesit en -bedryf. Teen middel 2026 het Suid-Afrika ongeveer 650 publiek toeganklike laaipunte gehad, teenoor ’n geraamde 500 in Oktober 2025, met GridCars wat ongeveer 60% van daardie kapasiteit bedryf.<ref name=":2" /> Die meerderheid Suid-Afrikaanse EV-eienaars laai hul voertuie tuis, waar elektrisiteitskoste aansienlik laer is as by openbare laaistasies. Waarnemers in die bedryf het aangevoer dat die idee van onvoldoende laai-infrastruktuur die werklikheid oor die hoof sien dat die meeste bestuurders toegang het tot ’n bruikbare kragbron by die huis of by die werk.<ref name=":2" /> Namate meer bekostigbare modelle elektriese voertuie binne die bereik van kopers in woonstelle en deeltitelkomplekse bring, kan toegang tot toegewyde tuislaai egter nie meer as vanselfsprekend aanvaar word nie, met goedkeuring van die regspersoon wat vereis word vir die installering van laaiers in gedeelde residensiële eiendomme.<ref name=":2" /> Die standaard invoerbelasting op ligte voertuie in Suid-Afrika is 25%. Voertuie met binnebrandenjins uit Europa en die Verenigde Koninkryk trek voordeel uit ’n verlaagde koers van 18% kragtens ’n bilaterale handelsooreenkoms; hierdie voorkeurkoers geld egter nie vir elektriese voertuie uit daardie streke nie, wat beteken dat die meeste elektriese voertuie onderhewig is aan die standaard 25%-tarief. Voorspraakgroepe het hierdie verskil geïdentifiseer as ’n bydraende faktor tot hoër EV-aankooppryse in Suid-Afrika.<ref>{{Cite web|url=https://naamsa.net/tax-revenue/|title=Tax Revenue|last=naamsa|language=en|access-date=2026-09-10}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.ev24.africa/south-africa-ev-import-regulations-in-2025-costs-compliance-opportunities/|title=South Africa’s EV Import Regulations in 2025: Costs, Compliance & Opportunities|last=Nkosi|first=Thabo|date=2025-07-14|website=EV24.africa - Buy Electric Cars for Africa|language=en|access-date=2026-09-10}}</ref> Navorsers het bevind dat battery-elektriese voertuie wat gebruik maak van netwerkonafhanklike sonkraglaaistelsels, in die meeste Afrikalande reeds ver voor 2040 laer lewensikluskoste en emissies sal bied as konvensionele binnebrandvoertuie.<ref name=":1" /> Voorspraakgroepe en navorsers het die gebrek aan ’n nasionale brandstofekonomiestandaard en die invoerbelastingstruktuur as belangrike beleidshindernisse vir breër EV-aanvaarding in Suid-Afrika geïdentifiseer.<ref name="cape" /> == Verwysings == {{verwysings|3}} [[Kategorie:Voertuie]] nzxnzp4o7vbw8pwb5qc4407zqt3q5ku 0 468863 2974547 2966181 2026-10-01T15:58:05Z Oesjaar 7467 Verbeter 2974547 wikitext text/x-wiki [[Lêer:IBMTorontoSoftwareLabEVChargers4.jpg|duimnael|Tesla Model 3]] {{Sien ook|Elektriese voertuig}} '''’n Elektriese motor''' of elektriese voertuig (EV) is ’n motor wat [[Elektrisiteit|elektriese]] energie as die primêre bron van aandrywing gebruik. Die term verwys gewoonlik na ’n inprop-elektriese voertuig, tipies ’n [[battery]]-elektriese motor (BEV), wat slegs energie gebruik wat in ingeboude batterypakke gestoor word, maar kan breedweg ook inprop-hibriede elektriese voertuie (PHEV), elektriese voertuie met ingeboude kragopwekkers (REEV) en brandstofsel-elektriese voertuie (FCEV) insluit, wat elektriese krag van ander brandstowwe deur ’n kragopwekker of ’n brandstofsel kan omskakel. In vergelyking met binnebrandenjin (ICE) -voertuie, is elektriese motors stiller, reageer vinniger op die versneller, skakel energie meer doeltreffendheid oor en produseer geen [[Uitlaatgas|uitlaatgasse]] nie. Verder het battery-elektriese motors ’n laer algehele [[koolstofvoetspoor]] van vervaardiging tot die einde van hul lewensiklus (selfs wanneer ’n steenkoolkragsentrale wat die elektrisiteit verskaf, tot sy uitlaatgasse kan bydra). As gevolg van die hoë doeltreffendheid van elektriese motors, stel hulle ook minder afvalhitte vry, wat die behoefte aan enjinverkoelingstelsels verminder. Laasgenoemde is dikwels groot, ingewikkeld en verg heelwat onderhoud. == Laai == [[Lêer:Eletroposto6.jpg|duimnael|Laaistasie in [[Rio de Janeiro]], Brasilië. Hierdie stasie word deur Petrobras bedryf en gebruik [[sonenergie]].]] ’n Elektriese voertuig se battery word gewoonlik in ’n hoofstroomtoevoer ingeprop om dit te herlaai of om die reikafstand te verhoog. Die herlaai van ’n elektriese motor kan by verskillende soorte laaipunte gedoen word; hierdie punte kan in huise, parkeergarages en openbare areas geïnstalleer word.<ref>{{Cite web|url=https://www.carbuyer.co.uk/tips-and-advice/155186/how-to-charge-an-electric-car|title=How to charge an electric car|website=Carbuyer|language=en|access-date=2026-09-10}}</ref> Daar is ook navorsing en ontwikkeling in, sowel as die ontplooiing van, ander oplossings soos batteryruiling en herlaai deur induksie.<ref>{{Cite web|url=https://www.iea.org/reports/global-ev-outlook-2024/trends-in-electric-vehicle-charging|title=Trends in electric vehicle charging – Global EV Outlook 2024 – Analysis|website=IEA|language=en-GB|access-date=2026-09-10}}</ref> Aangesien die herlaai-infrastruktuur (veral vinnige laaiers) in sommige lande nog beperk is, is reikafstandsangs en verlies aan reistyd soms sielkundige struikelblokke wanneer verbruikers tussen elektriese motors en brandstofmotors kies.<ref>{{Cite journal |last=Baden |first=Katharina Benedetta |date=2025-10-01 |title=More than just miles: range anxiety unplugged |url=https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0965856425002897 |journal=Transportation Research Part A: Policy and Practice |volume=200 |pages=104661 |doi=10.1016/j.tra.2025.104661 |issn=0965-8564}}</ref> == Wêreldmark == Wêreldwyd het elektriesemotorverkope in 2024 meer as 17 miljoen beloop, ’n styging van meer as 25% in vergelyking met 2023, met elektriese voertuie wat meer as een uit elke vyf motors wat wêreldwyd verkoop word, uitmaak.<ref name=":0">{{Cite web|url=https://www.iea.org/reports/global-ev-outlook-2025|title=Global EV Outlook 2025 – Analysis|date=2025-05-14|website=IEA|language=en-GB|access-date=2026-09-10}}</ref> In 2025 het wêreldwye elektriese motorverkope met ’n verdere 20% gestyg tot meer as 20,7 miljoen, wat ’n kwart van alle nuwe motors wat wêreldwyd verkoop word, verteenwoordig. Wêreldwye elektriese motorverkope sal na verwagting 23 miljoen in 2026 bereik, wat byna 30% van totale motorverkope verteenwoordig.<ref>{{Cite web|url=https://www.iea.org/reports/global-ev-outlook-2026/executive-summary|title=Executive summary – Global EV Outlook 2026 – Analysis|website=IEA|language=en-GB|access-date=2026-09-10}}</ref> [[China]] het sy voorsprong onder die belangrikste markte in 2025 behou, met meer as 13 miljoen elektriese motors wat verkoop is, wat byna 55% van alle motorverkope in die land verteenwoordig. Na raming was 44 miljoen elektriese motors aan die einde van 2025 op Chinese paaie, ongeveer 13% van die totale aantal motors.<ref name=":0" /> Aan die einde van 2025 het die wêreldwye elektriese motorvloot tot ongeveer 78 miljoen voertuie toegeneem, teenoor 58 miljoen aan die einde van 2024, met byna 80 miljoen op die pad teen middel-2026.<ref name=":0" /> Die Tesla Model Y was die wêreld se topverkopervoertuig vir drie agtereenvolgende jare, 2023, 2024 en 2025, wat dit die eerste elektriese voertuig maak om daardie titel te beklee.<ref>{{Cite web|url=https://finance.yahoo.com/markets/stocks/articles/tesla-model-y-emerges-worlds-100109308.html?guccounter=1|title=Tesla Model Y Emerges As World's Best-Selling Car For Third Year Despite Sales Decline|last=Shaikh|first=Badar|date=Maart 20, 2026|website=Yahoo! Finance}}</ref> Die Tesla Model 3 het vroeg in 2020 die wêreld se topverkoper-elektriese motor van alle tye geword en in Junie 2021 die eerste elektriese motor wat 1 miljoen wêreldwye verkope verbygesteek het. == Beleid == Baie lande het regeringsaansporings vir inprop-elektriese voertuie ingestel, insluitend belastingkrediete, subsidies en ander nie-geldelike aansporings<ref>{{Cite web|url=https://www.iea.org/reports/global-ev-outlook-2023/policy-developments|title=Policy developments – Global EV Outlook 2023 – Analysis|website=IEA|language=en-GB|access-date=2026-09-10}}</ref>, terwyl verskeie lande wetgewing ingestel het om verkope van sogenaamde fossielbrandstofvoertuie uit te faseer om lugbesoedeling te verminder en klimaatsverandering te beperk.<ref>{{Cite web|url=https://www.europarl.europa.eu/topics/en/article/20221019STO44572/eu-ban-on-sale-of-new-petrol-and-diesel-cars-from-2035-explained|title=EU ban on the sale of new petrol and diesel cars from 2035 explained|date=2022-03-11|website=Topics {{!}} European Parliament|language=en|access-date=2026-09-10}}</ref> == Koste == In die meeste Wes- en Noord-Europese lande het elektriese voertuie ’n laer totale koste van eienaarskap as ekwivalente ICE-voertuie wanneer koste oor die voertuig se leeftyd bepaal word. Dit is hoofsaaklik as gevolg van laer brandstof- en onderhoudskoste, hoewel die hoër aankoopprys van EV’s ’n hindernis bly vir breër opname in baie markte.<ref>{{Cite web|url=https://www.iea.org/reports/global-ev-outlook-2025/trends-in-electric-car-affordability|title=Trends in electric car affordability – Global EV Outlook 2025 – Analysis|website=IEA|language=en-GB|access-date=2026-09-10}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.ayvens.com/en-cp/blog/total-cost-of-ownership/tco-ev-ice-comparison/|title=BEV vs ICE total cost of ownership comparison|website=Ayvens|language=en|access-date=2026-09-10}}</ref> == Verwysings == {{verwysings}} [[Kategorie:Voertuie]] rwvw4bfl3pub3r7n4mdqr5zu22e3sey 0 469161 2974517 2970305 2026-10-01T14:53:09Z Jcb 223 2974517 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Afrikaner Commandos2.JPG|duimnael|Boerekommando-lede tydens die Tweede Vryheidsoorlog.]] Die '''Boerekommando''''s was vrywillige [[militêr]]e eenhede vir hoofsaaklik [[Guerrilla-oorlogvoering|guerrilla-milisies]] wat deur die [[Boere]] van [[Suid-Afrika]] georganiseer is. Die term "''commando''" ([[kommando]]) is tydens die [[Tweede Vryheidsoorlog]] (1899–1902) vanuit hierdie konteks in die [[Engels]]e taal oorgeneem en beteken hedendaags, 'n vegter, of 'n operateur van 'n ligte [[infanterie]] eenheid of spesiale mag eenheid wat in eksklusiewe operasionele tegnieke opgelei word. ==Geskiedenis== In 1658 het oorlog tussen die Nederlandse setlaars aan die [[Kaapkolonie]] en die [[Khoikhoi]] uitgebreek. Om die nedersetting te beskerm, is alle weerbare mans opgeroep vir militêre diens. Ná die afloop van hierdie oorlog was alle mans in die kolonie onderhewig aan militêre diensplig en moes hulle gereed wees om met min kennisgewing op te tree. Teen 1700 het die kolonie aansienlik uitgebrei en is dit in distrikte verdeel. Daar kon nie staatgemaak word op die klein militêre garnisoen by die [[Kasteel de Goede Hoop]] om vinnig in die grensdistrikte op te tree nie; gevolglik is die kommandostelsel uitgebrei en geformaliseer. Elke distrik het 'n kommandant gehad wat verantwoordelik was om alle burgers in tye van nood op te roep. Tydens die eerste Britse inval in die Kaapkolonie in 1795 en die tweede inval in 1806, is die kommando's opgeroep om die Kaapkolonie te verdedig. Tydens die [[Slag van Blaauwberg]] in Januarie 1806 het die Swellendam-kommando die Britte lank genoeg afgehou vir die res van die Bataafse leër om na veiligheid terug te trek. [[Lêer:Boers 1881.png|links|duimnael|Boerekommando in aksie tydens die [[Eerste Vryheidsoorlog]], 1881.]] Onder Britse bewind het die Kaapkolonie voortgegaan om die kommandostelsel in sy grensoorloë te gebruik, naas gereelde Britse imperiale troepe. Boerekommando's het skouer aan skouer met die Fingo, Britse setlaars, Khoikhoi en ander etniese groepe geveg in eenhede wat dikwels gemeng was. Ligte, beweeglike kommando's was ongetwyfeld beter geskik as die stadige kolonne imperiale troepe vir [[oorlog]]voering in die ruwe bergagtige grensgebiede. Daar het egter dikwels spanning in die Kaapse regering ontstaan oor die relatiewe meriete en beheer van hierdie twee parallelle militêre stelsels.<ref>RD staff (1996). ''Xhosa Wars''. Reader's Digest Family Encyclopedia of World History. The Reader's Digest Association.</ref> Tydens die [[Groot Trek]] is hierdie stelsel gebruik, en dit het in die Boererepublieke in gebruik gebly. Albei republieke het kommandowette uitgevaardig wat kommandodiens verpligtend gemaak het in tye van nood vir alle manlike burgers tussen die ouderdomme van 16 en 60. Tydens die [[Tweede Vryheidsoorlog]] (1899–1902) het die Boerekommando die ruggraat van die [[Boere]]-magte gevorm. Ná die vredesluiting in 1902 is die kommando's ontbind. Hulle het egter weer in die geheim as "skietklubs" saamgesnoer. In 1912 is die kommando's hervorm as 'n Aktiewe Burgermag binne die Unie-verdedigingsmag. Hierdie stelsel was in werking tot 2005, toe alle kommando's weer ontbind is. ==Strukture== [[Lêer:Carolina Commando, Transvaal, South Africa, with its flag.jpg|duimnael|Die Carolina-kommando, gestig in 1895, met 'n vlag]] Elke kommando was aan 'n dorp gekoppel en is na daardie dorp vernoem (bv. die Bloemfontein-kommando). Elke dorp was verantwoordelik vir 'n distrik wat in wyke verdeel was. Die kommando het onder die bevel van 'n kommandant gestaan, en elke wyk onder dié van 'n veldkornet (wat gelykgestel kon word aan die rang van 'n senior onderoffisier). Die veldkornet was nie net verantwoordelik vir die oproep van die burgers nie, maar ook vir polisiëring in sy wyk, die invordering van belasting, en die uitreiking van vuurwapens en ander militêre toerusting in tye van oorlog. Teoreties is 'n wyk in korporalskappe verdeel. 'n Korporalskap het gewoonlik uit ongeveer 20 burgers bestaan. Soms het hele families (vaders, seuns, ooms en neefs) 'n korporalskap gevul. [[Lêer:Struktuur Boerekommandos.png|links|duimnael|400px|Struktuur van ’n Boerekommando.]] [[Lêer:Boers at Colenso.png|duimnael|Boerekommando by die [[Slag van Colenso]].]] Die veldkornet was verantwoordelik aan die kommandant, wat op sy beurt verantwoordelik was aan 'n generaal. In teorie was 'n generaal verantwoordelik vir vier kommando's. Hy was op sy beurt verantwoordelik aan die opperbevelhebber van die republiek. In Transvaal is die opperbevelhebber die Kommandant-generaal genoem, en in die Vrystaat die Hoofkommandant. Die opperbevelhebber was verantwoordelik aan die president. Ander hulp-range is tydens oorlogstyd geskep, soos die "vleiskorporaal", wat verantwoordelik was vir die uitreiking van rantsoene. [[Lêer:Boer Commandos - with British Prisoners - Boer War.jpg|duimnael|‘n Boerekommando met gevange Britse krygsgevangenes tydens die Anglo-Boereoorlog (1899–1902).]] Die kommando het uit vrywilligers bestaan; alle offisiere is deur die lede van die kommando aangestel, en nie deur die regering nie. Dit het sekere bevelvoerders die geleentheid gebied om na vore te tree – soos generaal [[Koos de la Rey]] en generaal [[C.R. de Wet]] – maar dit het ook die nadeel gehad dat onbekwame bevelvoerders soms aan die hoof geplaas is. Dissipline was ook 'n probleem, aangesien daar geen werklike manier was om dit af te dwing nie. Die verskillende Boererepublieke het nie almal dieselfde bevelstruktuur gehad nie.<ref>[http://www.angloboerwar.com/forces/boer_commando.htm Angloboerwar website] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090726112009/http://angloboerwar.com/forces/boer_commando.htm |date=2009-07-26 }}</ref> ==Wapens== Voor die Tweede Vryheidsoorlog was die gewildste geweer in die republieke die .450 Westley Richards – ’n enkelskoot-agterlaaier met ’n valblokmeganisme en ’n akkuraatheid van tot 600 [[jaart]]. Sommige was gemerk "Made Specially For Z.A.R."<ref>https://www.labuschagne.info/small-arms.htm, Small Arms of the Boer War</ref> Hulle was soortgelyk aan die [[Martini-Henry]] Mark II-gewere wat deur Britse troepe gebruik is.<ref>{{Cite web |title=Firearms and Firepower - First War of Independence, 1880-1881 - South African Military History Society - Journal |url=http://samilitaryhistory.org/vol052fm.html |access-date=2024-02-29 |website=samilitaryhistory.org}}</ref><ref>https://www.bbc.co.uk/history/british/victorians/boer_wars_01.shtml, Boer Wars</ref> ’n Boek oor die oorlog (J. Lehmann se ''The First Boer War'', 1972) het die volgende opmerking oor die Boere se geweer gemaak: "Deur hoofsaaklik die uitstekende Westley Richards-agterlaaier te gebruik – kaliber .45; papierpatroon; slagdop wat met die hand op die tepel geplaas word – het hulle dit vir die Britte uiters gevaarlik gemaak om hulself teen die horisonlyn bloot te stel".<ref>{{Cite web |title=Firearms and Firepower - First War of Independence, 1880-1881 - South African Military History Society - Journal |url=http://samilitaryhistory.org/vol052fm.html |access-date=2024-02-29|website=samilitaryhistory.org}}</ref> Tydens die Eerste Vryheidsoorlog het sommige ouer Boere die "Monkey Tail" verkies – ’n slagdop-agterlaaier wat ook deur Westley Richards vervaardig is.<ref name=":4">{{Cite book |last=Laband |first=John |title=The Battle of Majuba Hill: The Transvaal Campaign, 1880–1881 |date=2018 |publisher=Helion and Company |isbn=978-1911512387 |location=Warwick, England |publication-date=2018 |pages=40 |language=en}}</ref> [[Lêer:Rifle, bolt action (AM 1930.61-17).jpg|duimnael|Mauser 1895-grendelgeweer (in die Auckland-museum).     ]] Vir die Anglo-Boereoorlog het [[Paul Kruger]], president van die [[Zuid-Afrikaansche Republiek]], die leër herbewapen deur 37 000 van die nuutste [[Mauser-model 1895]]-gewere<ref name="rifle">{{Cite web |last= |first= |title=An Official Journal Of The NRA {{!}} The Guns of the Boer Commandos |url=https://www.americanrifleman.org/content/the-guns-of-the-boer-commandos/ |access-date=2024-02-29 |website=An Official Journal Of The NRA |language=en}}</ref> en ongeveer 40 tot 50 miljoen rondtes 7x57-ammunisie in te voer <ref>{{harvnb|Bester|1994|p={{page needed|date=Februarie 2017}} }}; {{Harvnb|Wessels|2000|p=80}}.</ref> Die Model 1895 was ook bekend as die "Boeremodel"-Mauser<ref>{{Cite web|url=http://www.shootingtimes.com/long-guns/longgun_reviews_st_boermodel_201007/|title=The Model 1893/95 "Boer Model" Mauser|website=Shooting Times|date=23 September 2010 |language=en-US|access-date=2016-03-18}}</ref> en was net bo die reeksnommer met "O.V.S." (''Oranje Vrij Staat'') gemerk.<ref>https://www.shootingtimes.com/editorial/longgun_reviews_st_boermodel_201007/99362, The Model 1893/95 "Boer Model" Mauser</ref> Hierdie Duitse geweer het 'n skietafstand van meer as 2 000 [[jaart]] gehad. Ervare skuts kon uitstekende akkuraatheid oor lang afstande behaal.<ref>{{Cite book |last=Murray |first=Nicholas |url=https://books.google.com/books?id=kWuuAAAAQBAJ&q=second+boer+war++weapons+artillery+commandos++Mauser%5D,&pg=PA93 |title=The Rocky Road to the Great War: The Evolution of Trench Warfare to 1914 |date=2013-08-31 |publisher=Potomac Books, Inc. |isbn=978-1-61234-105-7 |language=en}}</ref> Sommige kommando's het die Martini-Henry Mark III gebruik, aangesien duisende daarvan ook aangekoop is; die nadeel was egter die groot wolk wit rook na 'n skoot, wat die skut se posisie verklap het.<ref>{{Cite web |last=Scarlata |first=Paul |date=2017-04-17 |title=6 Rifles Used by the Afrikaners During the Second Boer War |url=https://www.athlonoutdoors.com/article/second-boer-war-rifles/ |access-date=2024-02-29 |website=Athlon Outdoors |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite book |last=Pretorius |first=Fransjohan |author-link=Fransjohan Pretorius |url=https://books.google.com/books?id=WfovAQAAIAAJ&q=second+boer+war++weapons+artillery+commandos++Mauser%5D |title=Life on Commando During the Anglo-Boer War, 1899-1902 |date=1999 |publisher=Human & Rousseau |isbn=978-0-7981-3808-6 |language=en}}</ref> Ongeveer 7 000 Guedes 1885-gewere is ook 'n paar jaar vroeër aangekoop, en dié is tydens die vyandelikhede gebruik.<ref>{{Cite web |last=Scarlata |first=Paul |date=2017-04-17 |title=6 Rifles Used by the Afrikaners During the Second Boer War |url=https://www.athlonoutdoors.com/article/second-boer-war-rifles/ |access-date=2024-02-29 |website=Athlon Outdoors |language=en-US}}</ref> Ander het gebuite Britse gewere gebruik soos die "lang" Lee-Metford en die Enfield, soos bevestig deur foto's uit die era.<ref name="rifle" /><ref>{{Cite web |title=BBC - History - The Boer Wars |url=https://www.bbc.co.uk/history/british/victorians/boer_wars_01.shtml |access-date=2024-02-29 |website=www.bbc.co.uk |language=en}}</ref> Toe die ammunisie vir die Mausers opraak,<ref name="rifle" /> het die Boere hoofsaaklik op die gebuite Lee-Metfords staatgemaak.<ref>{{Cite book |last=Muller |first=C. F. J. |url=https://books.google.com/books?id=0dlBAAAAYAAJ&q=first+boer+war++weapons+artillery+burghers+Westley+Richards |title=Five Hundred Years: A History of South Africa |date=1986 |publisher=Academica |isbn=978-0-86874-271-7 |language=en}}</ref><ref>{{Cite book |last=Grant |first=Neil |url=https://books.google.com/books?id=xbKdCwAAQBAJ&q=second+boer+war++weapons+artillery+commandos++Mauser%5D,&pg=PA38 |title=Mauser Military Rifles |date=2015-03-20 |publisher=Bloomsbury Publishing |isbn=978-1-4728-0595-9 |language=en}}</ref> Buiten 'n geweer het min lede van die kommando's [[bajonet]]te gebruik.<ref>{{Cite book |last=Gooch |first=John |url=https://books.google.com/books?id=CVy4AQAAQBAJ&q=boer+war+did+not+use+bayonets+commando,&pg=PT98 |title=The Boer War: Direction, Experience and Image |date=2013-10-23 |publisher=Routledge |isbn=978-1-135-27181-7 |language=en}}</ref><ref>{{Cite book |last=Grant |first=Neil |url=https://books.google.com/books?id=xbKdCwAAQBAJ&q=boer+war+did+not+use+bayonets+boer+commando,&pg=PA38 |title=Mauser Military Rifles |date=2015-03-20 |publisher=Bloomsbury Publishing |isbn=978-1-4728-0595-9 |language=en}}</ref> [[Lêer:AustralianTroopsWithQF1pounderBoerWar.jpg|duimnael|Australiese troepe met 'n QF 1-pond-Maxim-outomatiese kanon wat van die Boere buitgemaak is, omstreeks 1901.]] Die beste moderne Europese [[artillerie]] is ook aangekoop. Teen Oktober 1899 het die Transvaalse Staatsartillerie oor 73 swaar kanonne beskik, insluitend vier [[Long Tom|155 mm-Creusot-vestingkanonne]]<ref>{{Cite book |last=Lunderstedt |first=Steve |url=https://books.google.com/books?id=cgMwAQAAIAAJ&q=second+boer+war++weapons+artillery+commandos++Mauser+Martini+Henry |title=From Belmont to Bloemfontein: The Western Campaign of the Anglo-Boer War, February 1899 to April 1900 |date=2000 |publisher=Diamond Fields Advertiser |isbn=978-0-620-26099-2 |language=en}}</ref> en 25 van die 37 mm-Maxim-Nordenfeldt-kanonne.<ref name="André Wessels 2000 bl.80">{{Harvnb|Wessels|2000|p=80}}</ref> Die Boere se Maxim – groter as die Maxim-model wat deur die Britte gebruik is.<ref>{{Cite book |last=Horn |first=Bernd |url=https://books.google.com/books?id=cNnSDFv7J1IC&q=second+boer+war+Boer's+++Maxim-Nordenfelt,&pg=PA56 |title=Doing Canada Proud: The Second Boer War and the Battle of Paardeberg |date=2012-12-22 |publisher=Dundurn |isbn=978-1-4597-0578-4|language=en}}</ref> – was 'n waterverkoelde "outomatiese kanon" met 'n groot kaliber wat deur 'n patroonband gevoer is en plofbare projektiele (met rooklose dryflading) teen 'n tempo van 450 skote per minuut afgevuur het; dit het bekend gestaan as die "Pom-Pom".<ref>http://www.smallarmsreview.com/display.article.cfm?idarticles=2490, SOUTH AFRICA’S NATIONAL MUSEUM OF MILITARY HISTORY</ref> Ander wapens wat gebruik is, het ingesluit: *[[Mauser C96]] [[pistool]] *Colt Single Action Army [[rewolwer]] *Remington Model 1875 rewolwer *Remington Rolling Block geweer *Winchester-geweer *Vetterli-geweer *Gewehr 1888 *Krag–Jørgensen-geweer *Kropatschek geweer *Lee–Enfield<ref>{{Cite web |last=Association |first=National Rifle |title=An Official Journal Of The NRA {{!}} The Guns of the Boer Commandos |url=https://www.americanrifleman.org/content/the-guns-of-the-boer-commandos/ |access-date=2022-12-11 |website=An Official Journal Of The NRA |language=en}}</ref> *Lee–Metford<ref>{{Cite web |last=Association |first=National Rifle |title=An Official Journal Of The NRA {{!}} The Guns of the Boer Commandos |url=https://www.americanrifleman.org/content/the-guns-of-the-boer-commandos/ |access-date=2022-12-11 |website=An Official Journal Of The NRA |language=en}}</ref> *Martini–Henry<ref>{{Cite web |last=Association |first=National Rifle |title=An Official Journal Of The NRA {{!}} The Guns of the Boer Commandos |url=https://www.americanrifleman.org/content/the-guns-of-the-boer-commandos/ |access-date=2022-12-11 |website=An Official Journal Of The NRA |language=en}}</ref> *Guedes-geweer<ref>{{Cite web |last=Association |first=National Rifle |title=An Official Journal Of The NRA {{!}} The Guns of the Boer Commandos |url=https://www.americanrifleman.org/content/the-guns-of-the-boer-commandos/ |access-date=2022-12-11 |website=An Official Journal Of The NRA |language=en}}</ref> *Enfield rewolwer *Mauser Zig-Zag *M1879 Reichsrewolwer ==Lys van Boerekommando-eenhede== Die volgende Boerekommando's het in die Oranje-Vrystaat en Transvaal bestaan:<ref>{{Cite book|title=The Hall Handbook of the Anglo-Boer War, 1899-1902|last=Hall|first=Darrell|publisher=University of Natal Press|year=1999|isbn=9780869809495|location=Pietermaritzburg|pages=13–17}}</ref> ===Oranje-Vrystaat=== {{Div col|colwidth=10em}} *Bethlehem *Bethulie *Bloemfontein *Boshof *Bothaville *Brandfort *Caledon River *Edenburg *Fauresmith *Ficksburg *Frankfort *Harrismith *Heilbron *Hoopstad *Jacobsdal *Kroonstad *Ladybrand *Lindley *Parys *Philippolis *Rouxville *Senekal *Smithfield *Thaba Nchu *Ventersburg *Vrede *Vredefort *Wepener *Winburg {{div col end}} ===Transvaal=== {{Div col|colwidth=10em}} *Amsterdam *Bethal *Bloemhof *Boksburg *Carolina *Christiana *Elandsfontein *Elands River *Ermelo *Fordsburg *Germiston *Heidelberg *Jeppestown *Johannesburg *Klerksdorp *Krugersdorp *Lichtenburg *Lydenburg *Marico *Middelburg *Piet Retief *Potchefstroom *Pretoria *Rustenburg *Standerton *Swaziland *Utrecht *Vryheid *Wakkerstroom *Waterberg *Wolmaransstad *Zoutpansberg *Zwartruggens {{Div col end}} ==Verwysings== {{Verwysings}} {{Normdata}} [[Kategorie:Tweede Vryheidsoorlog]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse militêre eenhede]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse militêre geskiedenis]] ij3wkqokze51t6oan3qqnnk4bg9wemv 0 469188 2974542 2967666 2026-10-01T15:54:59Z Oesjaar 7467 Sintaksfout 2974542 wikitext text/x-wiki Die '''[[1973 Formule Een-seisoen|1973]] [[Formule Een]] [[Kanadese Grand Prix]]''' is op [[23 September]] [[1973]] by die [[Mosport Internasionale Renbaan]] in [[Ontario]], [[Kanada]] gehou. Dit was die veertiende wedren van die kampioenskapseisoen. == Renuitslag == {| class="wikitable" style="font-size:95%" ! Plek ! Nr ! Renjaer ! Span ! Rondtes ! Tyd/Rede vir uitval ! Rooster ! Punte |- ! 1 | 8 | {{US-VLAG}} '''[[Peter Revson]]''' | '''[[McLaren]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 80 | 59:04.0 | 2 | '''9''' |- ! 2 | 1 | {{BR-VLAG}} '''[[Emerson Fittipaldi]]''' | '''[[Team Lotus (1958-1994)|Lotus]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 80 | 1:32.734 | 5 | '''6''' |- ! 3 | 17 | {{GB-VLAG}} '''[[Jackie Oliver]]''' | '''[[Shadow (Formule 1)|Shadow]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 80 | 34.505 | 14 | '''4''' |- ! 4 | 20 | {{FR-VLAG}} '''[[Jean-Pierre Beltoise]]''' | '''[[British Racing Motors|BRM]]''' | 80 | 36.514 | 16 | '''3''' |- ! 5 | 5 | {{GB-VLAG}} '''[[Jackie Stewart]]''' | '''[[Tyrrell Racing|Tyrrell]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 79 | + 1 Ronde | 9 | '''2''' |- ! 6 | 25 | {{NZ-VLAG}} '''Howden Ganley''' | Iso Marlboro-[[Ford Motor Company|Ford]] | 79 | + 1 Rondes | 22 | '''1''' |- ! 7 | 27 | {{GB-VLAG}} [[James Hunt]] | [[March Engineering|March]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 78 | + 2 Rondes | 15 | &nbsp; |- ! 8 | 10 | {{AR-VLAG}} [[Carlos Reutemann]] | [[Brabham]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 78 | + 2 Rondes | 4 | &nbsp; |- ! 9 | 23 | {{GB-VLAG}} [[Mike Hailwood]] | [[Surtees (Formule 1)|Surtees]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 78 | + 2 Rondes | 12 | &nbsp; |- ! 10 | 29 | {{NZ-VLAG}} [[Chris Amon]] | [[Tyrrell Racing|Tyrrell]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 77 | + 3 Rondes | 11 | &nbsp; |- ! 11 | 11 | {{BR-VLAG}} [[Wilson Fittipaldi Jr.]] | [[Brabham]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 77 | + 3 Rondes | 10 | &nbsp; |- ! 12 | 9 | {{DE-VLAG}} [[Rolf Stommelen]] | [[Brabham]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 76 | + 4 Rondes | 18 | &nbsp; |- ! 13 | 7 | {{NZ-VLAG}} [[Denny Hulme]] | [[McLaren]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 75 | + 5 Rondes | 7 | &nbsp; |- ! 14 | 26 | {{AU-VLAG}} [[Tim Schenken]] | [[Iso Marlboro]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 75 | + 5 Rondes | 24 | &nbsp; |- ! 15 | 4 | {{IT-VLAG}} [[Arturo Merzario]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 75 | + 5 Rondes | 20 | &nbsp; |- ! 16 | 12 | {{GB-VLAG}} [[Graham Hill]] | [[Shadow (Formule 1)|Shadow]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 73 | + 7 Rondes | 17 | &nbsp; |- ! 17 | 16 |{{US-VLAG}} [[George Follmer]] | [[Shadow (Formule 1)|Shadow]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 73 | + 7 Rondes | 13 | &nbsp; |- ! 18 | 24 |{{BR-VLAG}} [[José Carlos Pace|Carlos Pace]] | [[Surtees (Formule 1)|Surtees]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 72 | + 8 Rondes | 19 | &nbsp; |- ! NC | 18 |{{FR-VLAG}} [[Jean-Pierre Jarier]] | [[March Engineering|March]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 71 | Nie geklassifiseer | 23 | &nbsp; |- ! NC | 28 | {{vlagikoon|Liechtenstein}} [[Rikky von Opel]] | [[Ensign (Formule 1)|Ensign]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 68 | Nie geklassifiseer | 26 | &nbsp; |- ! NF | 21 | {{AT-VLAG}} [[Niki Lauda]] | [[British Racing Motors|BRM]] | 62 | Transmissie | 8 | &nbsp; |- ! NF | 0 | {{vlagikoon|Suid-Afrika|1928}} [[Jody Scheckter]] | [[McLaren]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 32 | Ongeluk | 3 | &nbsp; |- ! NF | 6 | {{FR-VLAG}} [[François Cevert]] | [[Tyrrell Racing|Tyrrell]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 32 | Ongeluk | 6 | &nbsp; |- ! NF | 15 | {{GB-VLAG}} [[Mike Beuttler]] | [[March Engineering|March]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 20 | Enjin | 21 | &nbsp; |- ! NF | 2 | {{SE-VLAG}} [[Ronnie Peterson]] | [[Team Lotus (1958-1994)|Lotus]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 16 | Suspensie | 1 | &nbsp; |- ! NF | 19 | {{GB-VLAG}} [[Peter Gethin]] | [[British Racing Motors|BRM]] | 5 | Oliepomp | 25 | &nbsp; |} {{F1GP 1970–1979}} [[Kategorie:Kanadese Grand Prix]] [[Kategorie:Sport in 1973|Kanada]] nn548nt2j7eecjdjajt5tkuoif2h3vw 0 469311 2974704 2973836 2026-10-02T08:47:31Z JMK 649 +kat 2974704 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas gebeurtenis | date = 15 Julie – 27 September 2026 | location = In en om [[Ekurhuleni Metropolitaanse Munisipaliteit|Ekurhuleni]], oos van [[Johannesburg]] | type = [[Moord|Moorde]] | motive = Onbekend | deaths = 11 }} Die '''Oos-Rand-moorde''' (ook bekend as die '''Ekurhuleni-moorde'''<ref name="mm-nkomo" /> en '''Ekurhuleni-vrouemoorde'''<ref name="mm-agt" />) is 'n reeks [[Moord|moorde]] op [[vroue]] in [[Ekurhuleni Metropolitaanse Munisipaliteit|Ekurhuleni]] en die omliggende gebiede, oos van [[Johannesburg]], [[Gauteng]], [[Suid-Afrika]], in middel-2026.<ref name="enca-profiler" /> Die lyke van elf vroue is tussen 15 Julie en 27 September 2026 gevind, die meeste van hulle in en om [[Kemptonpark]].<ref name="bbc" /><ref name="enca-vyfde" /><ref name="mm-negende" /><ref name="mm-elfde" /> Verskeie van hulle is [[Naaktheid|halfnaak]] en met sigbare kneusplekke aangetref, en die [[Suid-Afrikaanse Polisiediens]] (SAPD) het bevestig dat van die vroue seksueel aangerand of [[Verkragting|verkrag]] is.<ref name="mm-waarsku" /><ref name="mm-agt" /> Ondersoekers kon aanvanklik nie bevestig dat die moorde met mekaar verband hou of dat 'n enkele dader daarvoor verantwoordelik is nie.<ref name="enca-tevroeg" /><ref name="mm-verdagte" /><ref name="pfm-negende" /> Op 18 September het die polisie vir die eerste keer gesê sommige van die sake hou moontlik met mekaar verband,<ref name="pfm-verdagte" /> waarna die waarnemende minister van polisie, [[Firoz Cachalia]], op 20 September gesê het nie al die sake kan noodwendig met mekaar verbind word nie, aangesien daar aanduidings van 'n ander modus operandi sowel as verskillende motiewe is, hoewel niks uitgesluit word nie.<ref name="mm-nieverbind" /> Teen 27 September was verdagtes in drie van die sake in hegtenis: die eerste en die tiende moord, en die negende, waarin twee vroue in die landdroshof in [[Boksburg]] tereggestaan het.<ref name="mm-nieverbind" /><ref name="mm-deurbraak" /><ref name="mm-liefdesdriehoek" /><ref name="mm-hof" /><ref name="mm-tiende" /> Die sake het wye openbare aandag getrek nadat die 38-jarige drawwer Elizabeth "Tsontso" Mokolo Moselakgomo in September verdwyn en enkele dae later dood aangetref is.<ref name="mm-uitgeken" /> Die polisie het vroue in die omgewing gewaarsku om nie alleen te stap of te [[draf]] nie, 'n multidissiplinêre taakspan saamgestel en 'n beloning van R400&nbsp;000 vir inligting aangebied wat tot 'n inhegtenisneming lei, terwyl president [[Cyril Ramaphosa]] en Cachalia die moorde veroordeel het.<ref name="mm-waarsku" /><ref name="mm-agt" /><ref name="mm-president" /> Die [[Demokratiese Alliansie]] (DA) het R500&nbsp;000 by die polisie se beloning vir inligting gevoeg wat tot 'n suksesvolle vervolging lei.<ref name="dailymaverick" /><ref name="pfm-beloning" /> Die waarskuwings aan vroue het kritiek van politieke partye, burgerlike organisasies en kundiges ontlok, wat aangevoer het dat die las van veiligheid nie op vroue geplaas behoort te word nie en dat die klem eerder op die opsporing en vervolging van die daders moet val.<ref name="mm-agt" /><ref name="mm-druk" /><ref name="mm-versigtiger" /> Kundiges het tekortkominge in die polisie se koördinering en kommunikasie uitgewys, die voorsitter van die parlementêre portefeuljekomitee oor polisie het verslag oor die forensiese agterstand gevra, en die Nasionale Vergadering het 'n dringende debat oor geweld teen vroue geskeduleer.<ref name="mm-polisiekrisis" /><ref name="mm-dns" /><ref name="mm-dringende-debat" /> Die moorde het ook tot herdenkings en betogings regoor die land aanleiding gegee,<ref name="mm-hardlopers" /> terwyl ongegronde bewerings op sosiale media oor wie daarvoor verantwoordelik is, daartoe gelei het dat 'n man in eMalahleni deur 'n groep mense doodgeslaan is.<ref name="mm-radebe" /> == Agtergrond == === Geweld teen vroue in Suid-Afrika === Die moorde het teen die agtergrond van wydverspreide geweld teen vroue in Suid-Afrika plaasgevind. Volgens die eerste Suid-Afrikaanse nasionale ondersoek oor geslagsgebaseerde geweld, waarvan die uitslae in 2024 bekend gemaak is, het 35,5% van vroue van 18 jaar en ouer fisieke en/of seksuele geweld in hul leeftyd ervaar, wat sowat 7,85&nbsp;miljoen vroue verteenwoordig.<ref name="mm-versigtiger" /> Volgens die [[Verenigde Nasies]] ervaar een uit elke drie vroue in die land gedurende haar leeftyd fisieke of seksuele geweld.<ref name="mm-hardlopers" /> Suid-Afrika het van die hoogste vlakke van noodlottige geweld teen vroue ter wêreld: in 2020-2021 is 5,5 uit elke 100&nbsp;000 vroue deur iemand vermoor met wie hulle 'n intieme verhouding gehad het, byna vyf keer die ooreenstemmende wêreldgemiddeld. Navorsing deur die [[Suid-Afrikaanse Mediese Navorsingsraad]], wat twintig jaar se vrouemoorde in die land onder die loep geneem het, dui daarop dat gemiddeld sewe vroue per dag in Suid-Afrika vermoor word.<ref name="mm-versigtiger" /> Volgens die jongste beskikbare statistieke word sowat nege vroue per dag vermoor.<ref name="mm-polisiekrisis" /> Die land se gemiddelde moordsyfer, wat meer as 60 mense per dag beloop, is een van die hoogste ter wêreld.<ref name="mm-hardlopers" /> Ramaphosa het geslagsgebaseerde geweld en vrouemoord in November 2025 tot 'n nasionale ramp verklaar.<ref name="mm-versigtiger" /> === Ontvoerings in die omgewing === Kemptonpark het tussen April en Junie 2026 altesaam 76 [[Ontvoering|ontvoeringsake]] aangeteken, 'n styging van 58,3% teenoor dieselfde tydperk die vorige jaar en die hoogste getal ontvoeringsake wat in daardie kwartaal in Gauteng aangemeld is. Die provinsie het in dié drie maande 2&nbsp;367 sulke sake aangeteken, meer as die helfte van die 4&nbsp;638 sake wat landwyd aangemeld is. Die Gautengse provinsiale wetgewer se portefeuljekomitee oor gemeenskapsveiligheid het op 18 September 2026 met verskeie rolspelers oor die toenemende voorkoms van ontvoering in die provinsie vergader en ontvoering vir 'n losprys as 'n groeiende bedreiging uitgesonder; volgens 'n voorlegging van die SAPD het die span vir georganiseerde misdaad in die eerste kwartaal van die boekjaar sulke sake in [[Bekkersdal]] en [[Roodepoort]] hanteer, waar onderskeidelik R5&nbsp;miljoen en R3&nbsp;miljoen geëis is. Die komitee se voorsitter, Bandile Masuku, het gesê ontvoering kan nie as 'n geïsoleerde misdaad hanteer word wanneer dit met kapings, georganiseerde misdaad, lospryse en die teiken van kwesbare mense verweef is nie, en het sterker intelligensie-insameling, beter koördinering tussen wetstoepassingsagentskappe en doelgerigte optrede in geïdentifiseerde brandpunte gevra. Die komitee het daarop gewys dat die hoë getal ontvoerings in Kemptonpark met die ontdekking van verskeie vroue se lyke in die breër Ekurhuleni-gebied saamval.<ref name="mm-ontvoerings" /> == Moorde == Ondersoekbeamptes het vasgestel dat sommige van die vroue nie op die plekke vermoor is waar hul lyke gevind is nie.<ref name="pfm-negende" /> Die nommering van die elf sake het in September telkens verskuif namate vroeëre sterftes by die ondersoek gevoeg is; op 20 September het Cachalia die eerste nege slagoffers in volgorde van ontdekking gelys, waarna 'n tiende en 'n elfde lyk op 26 en 27 September gevind is.<ref name="mm-nieverbind" /><ref name="mm-tiende" /><ref name="mm-elfde" /> {| class="wikitable" |+ Die slagoffers in volgorde van ontdekking ! Nr. !! Slagoffer !! Datum gevind !! Plek |- | 1 || Busisiwe Mahlangu || 15 Julie || Naby die R21, Kemptonpark |- | 2 || Itumeleng Kekana || 3 Augustus || Kemptonpark |- | 3 || Nomfesane Mjobo || 26 Augustus || Kemptonpark |- | 4 || Onbekend || 7 September || Clayvillerivier, Olifantsfontein |- | 5 || Gracious Nkomo || 10 September || Langs die R21, Kemptonpark |- | 6 || Elizabeth "Tsontso" Mokolo Moselakgomo || 12 September || Rhodesfield, Kemptonpark |- | 7 || Naam nie bekend gemaak nie || 14 September || Langs die R21, naby Olifantsfontein |- | 8 || Dineo Evelyn Motapane || 15 September || KwaThema, Springs |- | 9 || Jabulile Ntimba || 17 September || Villa Liza, naby Dawnpark, Boksburg |- | 10 || Onbekend || 26 September || Mooifontein-begraafplaas, Tembisa |- | 11 || Onbekend || 27 September || Naby Rhokanaweg, Struisbult, Springs |} === Julie en Augustus === Die eerste vrou, 'n 37-jarige, is op 15 Julie 2026 naby die [[R21 (Suid-Afrika)|R21]]-snelweg in Kemptonpark gevind. Sy was ongeklee en met kabelbinders vasgebind.<ref name="iol" /><ref name="witness" /><ref name="mm-verdagte" /> 'n Verdagte is twee dae later, op 17 Julie, in hegtenis geneem en was in September steeds in aanhouding.<ref name="ewn-wat-ons-weet" /><ref name="mm-uitgeken" /> Cachalia het die vrou later as Busisiwe Mahlangu geïdentifiseer en bevestig dat die verdagte in verband met haar dood aangekeer is.<ref name="mm-nieverbind" /> Twee verdere lyke is in Augustus in Kemptonpark ontdek, dié van die 32-jarige Itumeleng Kekana op 3 Augustus en dié van Nomfesane Mjobo op 26 Augustus.<ref name="mm-agt" /><ref name="mm-nieverbind" /> Kekana, 'n winkelierster wat in Kemptonpark gewoon en gewerk het, het op 17 Julie verdwyn, en haar familie het meer as twee weke lank by polisiestasies, hospitale en lykshuise na haar gesoek voordat haar ontbindende lyk met verskeie steekwonde in die bosse langs die pad aangetref is.<ref name="dailymaverick" /><ref name="citizen" /> Toe die polisie op 13 September nog net vier sake bekend gemaak het, is die tweede lyk as dié van 'n 32-jarige vrou beskryf wat op 24 Augustus gedeeltelik geklee naby die R21 gevind is.<ref name="mm-verdagte" /> === September === 'n Vrou se lyk is op 7 September 2026 in 'n rivier in [[Clayville]], naby die Mall of Thembisa, gevind. Die polisie het dié saak eers op 15 September bekend gemaak en dit daarna as die agtste van die sake onder ondersoek gereken, en sy was op 20 September nog nie geïdentifiseer nie.<ref name="mm-nieveilig" /><ref name="mm-agt" /><ref name="mm-nieverbind" /> Die 38-jarige Elizabeth "Tsontso" Moselakgomo het op 9 September haar huis in [[Rhodesfield]] in Kemptonpark laatmiddag verlaat om te gaan draf en haar agtjarige dogter agtergelaat. Toe sy laat die aand steeds nie terug is nie, het haar dogter familielede gekontak, waarna haar verdwyning by die polisie aangemeld is.<ref name="novanews" /><ref name="mm-backabuddy" /><ref name="mm-hardlopers" /><ref name="mm-soektog" /> Verskeie soektogte en navrae by hospitale en lykshuise het niks opgelewer nie.<ref name="mm-soektog" /> Op 10 September is nog 'n vrou se lyk nader aan Rhodesfield gevind. Sy was halfnaak en haar lyk was in 'n gevorderde stadium van [[ontbinding]], sodat haar identiteit nie in daardie stadium formeel vasgestel kon word nie.<ref name="novanews" /><ref name="iol" /><ref name="mm-verdagte" /><ref name="mm-agt" /> Sy is later as die 28-jarige Gracious Nkomo geïdentifiseer, wie se lyk langs die R21 aangetref is; haar familie het haar op 17 September by die [[Germiston]]-lykshuis as die derde vrou wie se lyk in die Kemptonpark-omgewing gevind is, uitgeken.<ref name="mm-nkomo" /><ref name="mm-nieverbind" /><ref name="pfm-negende" /> Op 12 September is 'n vrou se lyk in [[Sport|sportdrag]] en gedeeltelik geklee agter 'n [[hotel]] in Rhodesfield gevind, langs 'n stil, afgesonderde oprit tussen 'n hoofweg en 'n betonmuur naby die [[O.R. Tambo Internasionale Lughawe]] en langs 'n boomryke woonbuurt wat vir drawwers geskik is, maar wat vanaf Kemptonpark se middestad slegs met groot paaie tussen motorhandelaars en onbeboude erwe bereik kan word.<ref name="mm-verdagte" /><ref name="mm-agt" /><ref name="mm-hardlopers" /> Moselakgomo se familie het die lyk op 14 September by die Germiston-lykshuis as dié van Moselakgomo uitgeken.<ref name="ewn-moselakgomo" /><ref name="allafrica" /><ref name="mm-uitgeken" /> Haar begrafnis is vir 20 September in Phake, 'n klein dorpie in die noordooste van [[Mpumalanga]], gereël.<ref name="mm-hardlopers" /> Die lyk van 'n verdere vrou is op 14 September langs die R21 naby [[Olifantsfontein]] gevind, gedeeltelik geklee en met kneusplekke. 'n Verbyganger het die lyk opgemerk en 'n sekuriteitsmaatskappy ontbied, wat die polisie in kennis gestel het. Die polisie het vermoed sy is tussen die aand van 13 September en die vroeë oggendure van 14 September vermoor, sowat twintig minute se afstand van die plekke waar die ander lyke in Kemptonpark gevind is.<ref name="ewn-olifantsfontein" /><ref name="mm-vyfde" /> Cachalia het op 20 September gesê haar identiteit is aan die polisie bekend, maar dat haar naam nie bekend gemaak kon word voordat haar familie in kennis gestel is nie.<ref name="mm-nieverbind" /> Op 15 September is nog 'n lyk in [[KwaThema]] in [[Springs]], ongeveer 45&nbsp;km van Kemptonpark, ontdek. Lede van die publiek het die lyk, wat in 'n gevorderde stadium van ontbinding was, omstreeks 05:00 agter 'n [[nagklub]] opgemerk.<ref name="mg" /><ref name="mm-nieveilig" /> Haar familie het haar die volgende dag by die Springs-lykshuis as die 38-jarige Dineo Evelyn Motapane uitgeken. Sy is op 13 September laas lewend gesien en is nie as vermis aangemeld voordat haar lyk gevind is nie.<ref name="mm-motapane" /> Die negende lyk is op die oggend van 17 September in die omgewing van Villa Liza naby [[Dawnpark]] in Boksburg ontdek. Die vrou was halfnaak, soos verskeie van die ander slagoffers, en haar keel is na berig word afgesny.<ref name="bbc" /><ref name="mm-liefdesdriehoek" /><ref name="pfm-negende" /> Sy is aanvanklik nie geïdentifiseer nie en haar dood is by die ondersoek na die ander moorde gevoeg, terwyl die polisie geen verdere besonderhede oor die omstandighede bekend gemaak het nie.<ref name="mm-negende" /> Sy is later as Jabulile Ntimba geïdentifiseer, wat volgens die staat op 16 September in Dawnpark vermoor is.<ref name="mm-nieverbind" /><ref name="mm-debat" /><ref name="mm-hof" /> Drie verdagtes ('n man en twee vroue) is op 20 September deur die Gautengse eenheid vir moord en roof in verband met haar dood in hegtenis geneem.<ref name="mm-deurbraak" /><ref name="mm-liefdesdriehoek" /> Die tiende lyk is op die oggend van 26 September by die Mooifontein-begraafplaas suid van [[Tembisa]] in die Ekurhuleni-metro, naby 'n informele nedersetting, gevind nadat gemeenskapslede die polisie na die toneel ontbied het. Sy was halfnaak en het sigbare beserings opgedoen; volgens die polisie dui die toneel daarop dat sy vermoedelik met klippe bestook is. Haar identiteit was nog nie bekend nie, en dit was aanvanklik onduidelik of dié voorval met die ander Oos-Randse vrouemoorde verband hou, hoewel die saak daarna as die tiende in die reeks gereken is. 'n Verdagte het ná die moord na [[Tzaneen]] gevlug, waar hy dieselfde aand omstreeks 23:00 in hegtenis geneem is.<ref name="mm-tembisa" /><ref name="mm-normaliseer" /><ref name="mm-tiende" /> Die elfde lyk is die volgende middag, 27 September, in 'n oop stuk veld langs 'n spoorlyn naby Rhokanaweg in Struisbult, Springs, gevind. Personeel van 'n sekuriteitsmaatskappy wat die gebied gepatrolleer het, het die lyk opgemerk, en die polisie is omstreeks 12:00 na die toneel ontbied; die taakspan wat die Ekurhuleni-moorde ondersoek, is daarheen ontplooi. Die slagoffer was na raming 20 jaar oud en, soos verskeie van die ander, slegs gedeeltelik geklee; haar lyk het moontlike tekens van verwurging getoon, maar was nie in 'n toestand van ontbinding nie.<ref name="mm-elfde" /><ref name="mm-verwurg" /> == Ander sake == Enkele dae ná die ontdekking van die nege lyke in Ekurhuleni is 'n vrou se lyk, in 'n duvet toegedraai, in die Moroka-dam in [[Soweto]] gevind. Die slagoffer was vermoedelik in haar twintigs en die polisie het 'n geregtelike doodsondersoek geopen; die omstandighede rondom haar dood was op 21 September 2026 nog onbekend.<ref name="pfm-moroka" /> Die 23-jarige Boitumelo Gift Mashita is op die oggend van 28 September 2026 omstreeks 05:45 op pad werk toe in Mapungubwe-straat in Temong, Tembisa, doodgeskiet, en haar besittings is tydens die voorval geneem. Die polisie het 'n saak van moord en roof geopen en Mashita se vervreemde man as 'n persoon van belang geïdentifiseer. Sy lyk is later dieselfde dag in sy voertuig in die [[Midrand]]-polisiëringsgebied aangetref. Die polisie het geen aanduiding van gemene spel gevind nie en vermoed dat hy moontlik 'n onbekende middel ingeneem het.<ref name="mm-mashita" /> == Polisie-ondersoek == === Waarskuwing en taakspan === Die SAPD het op 13 September 2026 vroue in en om Kemptonpark gemaan om uiters versigtig te wees nadat vier lyke binne sowat twee maande in dieselfde omgewing, veral naby Rhodesfield, gevind is. Voorlopige inligting het volgens die polisie "kommerwekkende ooreenkomste" tussen die omstandighede getoon (die vroue was halfnaak, het sigbare kneusplekke gehad en is in dieselfde gebied aangetref), hoewel nie bevestig is dat die sterftes met mekaar verband hou of dat 'n [[reeksmoordenaar]] betrokke is nie. Vroue is aangeraai om nie alleen te stap of te draf nie, afgesonderde plekke te vermy en waar moontlik saam met ander te reis of te oefen.<ref name="mm-waarsku" /> Die waarnemende nasionale polisiekommissaris, lt.genl. Puleng Dimpane, het opdrag gegee dat 'n toegewyde multidissiplinêre taakspan saamgestel word om die sake te ondersoek en vas te stel of daar enige verband tussen die voorvalle bestaan. Die span, wat deur genl.maj. Mbuso Khumalo, adjunkkommissaris van die polisie in Gauteng, gelei is, het speurders van gespesialiseerde eenhede ingesluit, onder meer die moord-en-roofeenheid en die eenheid vir ondersoekende sielkunde, sowel as die provinsiale opsporingspan en K9-soek-en-reddingspanne. Die span het die afsonderlike dossiere, bewysstukke, tydlyne, plekke waar die lyke gevind is, slagofferprofiele en die omstandighede van elke saak ontleed.<ref name="mm-waarsku" /><ref name="mm-verdagte" /><ref name="mm-negende" /> Cachalia het op 15 September, ná 'n vergadering met die ondersoekspan, bevestig dat die polisie agt vrouemoorde aan die Oos-Rand ondersoek en dat sommige van die vroue seksueel aangerand of verkrag is. Polisiesigbaarheid in Kemptonpark en die omliggende gebiede is deur middel van Operasie Shanela uitgebrei en 'n beloning van R400&nbsp;000 vir inligting is aangebied wat tot 'n inhegtenisneming lei, hoewel Cachalia gesê het die polisie is nie van belonings afhanklik nie.<ref name="mm-agt" /> Die leiding van die taakspan het daarna na lt.genl. Hilda Khosi Senthumule, afdelingskommissaris vir speur- en forensiese dienste, oorgegaan, terwyl lt.genl. Dumisani Khumalo, hoof van die polisie se misdaadintelligensie-afdeling, en lt.genl. [[Nhlanhla Mkhwanazi]], die KwaZulu-Natalse polisiekommissaris, opgeroep is om met die ondersoeke te help. Polisiehulpbronne in die Ekurhuleni-metro is versterk en dele van die metro, onder meer Kemptonpark, Olifantsfontein, KwaThema, [[Nigel]] en Dawnpark, is onder inperking geplaas, met groter sigbaarheid en ontplooiing gebied vir gebied.<ref name="pfm-verdagte" /><ref name="mm-nieverbind" /> === Moontlike verbande tussen die sake === Genl.maj. Fred Kekana, waarnemende polisiekommissaris in Gauteng, het gesê daar is wel ooreenkomste tussen sommige van die sake, maar dat dit te vroeg was om tot die gevolgtrekking te kom dat hulle almal met mekaar verband hou of dat dieselfde persoon daarvoor verantwoordelik is, en dat die polisie nie op net een verdagte of een teorie gefokus het nie.<ref name="enca-tevroeg" /><ref name="mm-verdagte" /> Die polisie het gewaarsku dat druk om die ondersoek af te jaag daartoe kan lei dat die verkeerde mense in hegtenis geneem word.<ref name="mm-nieveilig" /> Die feit dat verskeie lyke gedeeltelik ontklee en met tekens van aanranding gevind is, en dat sommige van die vroue nie op die plekke vermoor is waar hulle gevind is nie, het vrese laat ontstaan dat 'n reeksmoordenaar of 'n groep moordenaars in die gebied werksaam is. Die polisie het dié moontlikheid nie bevestig of uitgesluit nie.<ref name="pfm-negende" /><ref name="mm-hardlopers" /> Op 18 September het die polisie vir die eerste keer bevestig dat sommige van die sake moontlik met mekaar verband hou. Ondersoekbeamptes het terselfdertyd 'n persoon van belang nagegaan wat moontlik met die moorde in verband gebring kan word. Volgens die inligting tot die polisie se beskikking was die enigste verdagte wat op daardie stadium in verband met een van die nege moorde aangehou is, nie 'n Suid-Afrikaner nie, hoewel sy land van herkoms nog nie vasgestel was nie.<ref name="pfm-verdagte" /> Op 20 September het Cachalia op 'n mediakonferensie van die interministeriële komitee oor geslagsgebaseerde geweld en vrouemoord gesê die ondersoek het nog nie oortuigend bevestig dat die polisie met 'n reeksmoordenaar te doen het nie: "Nie al die sake kan noodwendig met mekaar verbind word nie. Daar is aanduidings van 'n ander modus operandi sowel as verskillende motiewe. Maar niks is nog uitgesluit terwyl die ondersoeke voortduur nie."<ref name="mm-nieverbind" /> Ná die ontdekking van die elfde lyk het lt.genl. Tommy Mthombeni, die Gautengse provinsiale polisiekommissaris, op 27 September gesê die polisie kan vir eers nie met sekerheid sê dat 'n reeksmoordenaar betrokke is nie, maar wou nie uitsluit dat dié saak met dié van Motapane, wie se lyk twaalf dae vroeër in dieselfde stad gevind is, verbind kan word nie.<ref name="mm-verwurg" /> === Uitkenning van die slagoffers === Die uitkenning van die slagoffers het stadig gevorder, en die departement van binnelandse sake het die polisie gehelp om die vroue aan die hand van biometriese inligting, onder meer vingerafdrukke, te identifiseer.<ref name="pfm-verdagte" /> Teen 20 September was agt van die nege slagoffers, almal jong vroue, positief geïdentifiseer en is sewe families in kennis gestel; die laaste familie kon nie bereik word nie omdat die polisie nie oor 'n adres beskik het nie. Vir een van die nege lyke is daar geen vermiste persoon-saak aangemeld nie.<ref name="mm-nieverbind" /> === Beoordeling van die polisie se optrede === Cobus Steenkamp, 'n dosent en navorser in polisiëringspraktyk aan die [[Noordwes-Universiteit]], het gemeen dat die regering deurgaans op openbare woede reageer in plaas daarvan om geslagsgebaseerde geweld voorkomend te bekamp, en dat die polisie se aanvanklike hantering van die sake gebreke in koördinering, kommunikasie en leierskap blootgelê het. Hy het die polisie se interne koördineringsmeganismes as gefragmenteerd beskryf en veral twee dinge uitgesonder: dat die polisie stadig was om die gemeenskap van die veiligheidsrisiko's bewus te maak nadat daar aanduidings van 'n moontlike reeksmisdadiger was, en dat 'n provinsiale ondersoektaakspan laat aangewys is, hoewel die minister van polisie reeds in 2016 'n beleidsdokument oor die ondersoek van reeksmoorde onderteken het.<ref name="mm-polisiekrisis" /> Dit het na sy mening ook geruime tyd geneem voordat 'n sinvolle en eenvormige kommunikasiestrategie gevolg is, terwyl die polisie se beleid bepaal dat slegs een kommunikasiebeampte inligting aan die media verskaf. Volgens hom is inligting aan die media gegee wat slegs deel van die ondersoekspan se datastel behoort te gewees het, onder meer die toestand van die lyke, hulle beserings en die moontlike werkswyses waarmee die misdade gepleeg is; Mthombeni het byvoorbeeld ná die ontdekking van die elfde lyk sulke besonderhede bekend gemaak. Dat die onus op vroue geplaas is om na hul eie veiligheid om te sien voordat sigbare polisiëring verhoog en die gebied ingeperk is, het na Steenkamp se mening verdere woede veroorsaak, en hy het nie 'n sinvolle leierskapsbalans en -strategie tydens die ontvouing van die gebeure gesien nie.<ref name="mm-polisiekrisis" /> Steenkamp het na die soektogte verwys wat Kekana en Moselakgomo se families en vriende self onderneem het, en gemeen die gemeenskap kan billik verwag dat die polisie daardie opsoorwerk doen sodra iemand as vermis aangemeld is. Die twee belonings van R400&nbsp;000 en R500&nbsp;000 is vir hom 'n verdere aanduiding van die onvermoë en gebrek aan kapasiteit by die polisie se eenheid vir misdaadintelligensie, en dat bykans die helfte van alle kontakmisdade nooit by die polisie aangemeld word nie, dui vir hom op 'n nasionale kultuur van wantroue in die polisie se vermoë om misdaad te ondersoek en oortreders op te spoor. Hy het geslagsgebaseerde geweld met bendegeweld op die [[Kaapse Vlakte]] vergelyk, as 'n genormaliseerde gemeenskapskultuur wat met oorlewing en bevoordeling te doen het.<ref name="mm-polisiekrisis" /> Getuienis voor die [[Madlanga-kommissie]] van ondersoek na misdadigheid, politieke inmenging en korrupsie in die strafregstelsel het die publiek se vertroue in die polisie na Steenkamp se mening verder geskend, en die diens sal sy leierskapsposisies gou en indringend moet herevalueer om verdere verlies aan openbare vertroue teë te werk. Lt.genl. [[Shadrack Sibiya]], die geskorste adjunk-nasionale polisiekommissaris, is te midde van die reeks vrouemoorde op aanklagte van verkragting, mensehandel en die seksuele gereedmaking van 'n minderjarige in hegtenis geneem. Steenkamp het dit as positief vir slagoffers van geslagsgebaseerde geweld beskou en as 'n aanduiding dat die polisie misdadigheid in sy eie geledere wil aanpak, hoewel Cachalia se versekering dat bewerings van misdadige optrede binne die polisie nie geïgnoreer kan word nie, vir hom weinig vertroue ingeboesem het. Cameron het die waarnemende nasionale kommissaris krediet gegee dat daar vinnig en daadwerklik teen Sibiya opgetree is, wat nog nooit tevore gebeur het nie, maar toegegee dat die polisie nie vir slegter tydsberekening kon vra nie.<ref name="mm-polisiekrisis" /> Cameron het gemeen die polisie het baie verantwoordelik opgetree indien 'n reeksoortreder wel betrokke is, en dat party van die kritiek oor Ekurhuleni effens onregverdig is. Volgens hom is die moord op vroue, in konteks geplaas, nie abnormaal in Suid-Afrika nie, en het die tydsberekening en mediadekking van die Ekurhuleni-moorde 'n perfekte storm geskep wat opnuut lig op die onderwerp laat val het. Sy kommer lê nie by die speurders en forensiese spesialiste wat die sake ondersoek nie, maar by stelsels wat jare lank afgeskeep is; wat geslagsgebaseerde geweld in die breë betref, is die toestand vir hom 'n groot gemors.<ref name="mm-polisiekrisis" /> === Forensiese en ondersoekkapasiteit === [[Action Society]] het gewaarsku dat probleme met Suid-Afrika se forensiese [[DNS]]-stelsel die opsporing van herhaalde oortreders kan bemoeilik: indien die moorde met mekaar verband hou, kan 'n gevaarlike herhaalde oortreder voortgaan om vroue te teiken terwyl belangrike DNS-bewyse nog nie verwerk of met vorige misdade verbind is nie. Die organisasie het daarop gewys dat DNS-ontleding onder 10&nbsp;493 prioriteitsake wat van Julie 2021 tot Mei 2022 verwerk is, 486 reeksverkragters geïdentifiseer het, oftewel minstens 4,6% van die seksuele oortreders in daardie steekproef, en dat sowat 175&nbsp;500 DNS-inskrywings volgens sy bevindings van 4 Junie 2026 hul voorgeskrewe verwerkingstyd oorskry het. Slegs 3,5% van wangdeppers is binne die voorgeskrewe 30 dae verwerk en 8,88% van roetine-DNS-bewysstukke binne die vereiste 35 dae. Die organisasie het geëis dat die forensiese bewysstukke van die Kemptonpark-tonele dringend verwerk en met die Nasionale Forensiese DNS-databasis sowel as met onopgeloste seksuele misdrywe, aanrandings, pogings tot moord en moordsake vergelyk word.<ref name="mm-druk" /> [[Ian Cameron]], voorsitter van die parlementêre portefeuljekomitee oor polisie, het op 25 September 2026 in 'n dringende skrywe aan die polisie se senior bestuur 'n indiepteverslag oor die DNS-bewyse wat met die moorde verband hou, versoek. Hy wou weet wanneer die betrokke biologiese monsters ingesamel is, wanneer dit die forensiese laboratoriums bereik het, wanneer dit ontleed is, wanneer profiele teen die Nasionale Forensiese DNS-databasis nagegaan is, of enige verbande tussen mense en misdade of tussen misdade onderling aangewys is, of die sake as moontlike gevalle van reeks- of veelvuldige oortreders geprioritiseer is en of profiele met onopgeloste seksuele misdrywe, moorde en ander gewelddadige misdade in Gauteng en landwyd vergelyk is. Hy het ook besonderhede oor die totale DNS-agterstand gevra, waaronder hoeveel sake, monsters en bewysstukke uitstaande is, hoe oud dit is en hoeveel daarvan met moord, verkragting, seksuele misdrywe en misdade teen kinders verband hou.<ref name="mm-dns" /> Cameron het laboratoriumkapasiteit as 'n groot bekommernis uitgesonder: "Prosesse wat geoutomatiseer behoort te wees, word toenemend handmatig uitgevoer omdat outomatiese toerusting uit diens gestel of nie beskikbaar is nie, of nie behoorlik in stand gehou en van voorrade voorsien word nie." Handmatige verwerking verminder volgens hom die deurset en verleng verwerkingstye, wat in 'n stelsel wat reeds met 'n ernstige agterstand worstel, die probleem vererger. Hy het aangevoer dat die polisie outomatiese DNS-verwerking moet herstel en uitbrei, probleme met die verkryging van reagense en verbruiksgoedere moet oplos, moet verseker dat toerusting behoorlik in stand gehou word en 'n gefinansierde plan met duidelike tydsraamwerke moet instel om die agterstand te verminder, aangesien DNS-bewyse misdade met mekaar kan verbind, herhaalde oortreders kan identifiseer en leidrade vir ondersoeke kan verskaf.<ref name="mm-dns" /> Hy het ook daarop gewys dat die polisie slegs 176 eenhede vir gesinsgeweld, kinderbeskerming en seksuele misdrywe (FCS) het om meer as 1&nbsp;100 polisiestasies te bedien, terwyl die jongste kwartaallikse misdaadsyfers 6&nbsp;596 aangemelde verkragtings in drie maande aangeteken het, oftewel sowat 72 per dag. Die parlement is meegedeel dat byna 300&nbsp;000 DNS-monsters op ontleding wag, terwyl forensiese laboratoriums met die verkryging van basiese verbruiksgoedere, verouderende toerusting en dienskontrakprobleme sukkel. Indien Suid-Afrika sy DNS-verwerkingskapasiteit konsekwent beskerm en ontwikkel het, sou speurders na sy mening in 'n baie sterker posisie wees om herhaalde oortreders te identifiseer en skakels tussen ernstige misdade vinniger te vestig; indien geslagsgebaseerde geweld werklik 'n nasionale ramp is, behoort FCS- en forensiese kapasiteit deel van daardie rampreaksie te vorm.<ref name="mm-polisiekrisis" /> == Hofverrigtinge == Twee van die drie mense wat in verband met Ntimba se dood aangekeer is, Fortunate Masilela (31) en Tsakane Msithani (38), het op 21 September 2026 in die landdroshof in Boksburg op aanklagte van moord, regsverydeling en die besit van 'n gevaarlike wapen verskyn. Volgens die [[Nasionale Vervolgingsgesag]] het die beskuldigdes die oorledene na bewering geken en was hulle die aand van die voorval saam met haar, en is items wat vermoedelik met die saak verband hou, teruggevind. Die staat het aangevoer dat Ntimba in 'n verhouding met Masilela se man, wat Msithani se broer is, was en dat die bewuswording van dié verhouding tot die moord gelei het. Die man is aanvanklik saam met die twee vroue in hegtenis geneem, maar vrygelaat nadat die staat besluit het om die saak teen hom weens onvoldoende bewyse in daardie stadium nie op die hofrol te plaas nie. Die saak is tot 1 Oktober vir 'n borgtogaansoek, wat die staat wou teenstaan, uitgestel.<ref name="mm-hof" /> == Reaksie == === Regering === [[Sindi Chikunga|Sindisiwe Chikunga]], minister in die presidensie vir vroue, die jeug en persone met gestremdhede, het op 14 September 'n beroep op wetstoepassingsowerhede, munisipaliteite en gemeenskappe gedoen om dringend teen die bedreiging op te tree wat vroue in openbare ruimtes in die gesig staar, veral ná toenemende berigte van vroue wat aangeval word terwyl hulle oefen. Sy het gesê vroue behoort nie tussen hul veiligheid en hul gesondheid te moet kies nie en het groter polisiesigbaarheid, gemeenskapsgebaseerde veiligheidsmaatreëls, beter beligting en infrastruktuur asook vinniger reaksie op noodgevalle gevra. Volgens haar lê die verantwoordelikheid om veiliger ruimtes te skep nie net by die polisie nie, maar ook by munisipaliteite, gemeenskapsorganisasies en inwoners.<ref name="mm-chikunga" /> Cachalia het die ontdekking van verskeie vermoorde vroue in die Kemptonpark-gebied as "uiters ontstellend" beskryf en gesê die moontlikheid dat 'n oortreder of oortreders vroue teiken, verg dringende en doelgerigte aandag; hy het die publiek gevra om nie ongestaafde inligting te versprei of beskuldigings sonder bewyse te maak nie.<ref name="mm-cachalia" /> Ramaphosa het op dieselfde dag, 15 September, sy afgryse oor die moorde uitgespreek, sy medelye met die slagoffers se naasbestaandes betuig en beveel dat die ondersoek die hoogste prioriteit geniet sodat verdagtes spoedig aangekeer kan word.<ref name="mm-president" /> Die Gautengse provinsiale eenheid vir geslagsgebaseerde geweld en vrouemoord het met die betrokke families geskakel en ondersteuning gekoördineer.<ref name="mm-agt" /> Lebogang Maile, die Gautengse LUR vir onderwys, sport, kuns, kultuur en ontspanning, het Moselakgomo se dood betreur en gesê die stryd teen vrouemoord kan nie aan die regering, die polisie of vroueorganisasies alleen oorgelaat word nie: seuns moet geleer word dat manlikheid nie oor oorheersing, intimidasie of geweld gaan nie, en mans moet nie stilbly wanneer hulle van minagting van vroue, dreigemente of teistering bewus word nie.<ref name="mm-agt" /><ref name="mm-backabuddy" /> Cachalia het op 25 September 'n toesigbesoek aan Ekurhuleni afgelê om die operasionele gereedheid en kapasiteit van polisiekantore in die gebied te evalueer. Hy is onder meer deur [[Panyaza Lesufi]], [[Cassel Mathale]], adjunkminister van polisie, en Mthombeni vergesel, en die afvaardiging het inligtingsessies oor polisiëring in die Ekurhuleni-distrik sowel as oor die toestande by die Kemptonpark- en Tembisa-polisiestasies ontvang, gevolg deur inspeksies by die stasies self. Die besoek het verskeie operasionele probleme uitgewys, waaronder ontoereikende infrastruktuur, 'n tekort aan meubels en tegnologiese toerusting en beperkte menslike hulpbronne; by die Kemptonpark-stasie het die stasiebevelvoerder ook op probleme met die gemeenskapsdienssentrum se landlyn gewys, wat die stasie se vermoë om op die publiek se oproepe te reageer, geraak het. Die hoë konsentrasie drankverkooppunte in die gebied is as 'n bydraende faktor tot die hoë voorkoms van geslagsgebaseerde geweld en vrouemoord geïdentifiseer, en Lesufi het onderneem om daaraan aandag te gee as deel van breër pogings om gemeenskapsveiligheid te verbeter en alkoholverwante geweld te bekamp.<ref name="mm-cachalia-besoek" /> === Interministeriële komitee === Die interministeriële komitee oor geslagsgebaseerde geweld en vrouemoord, wat Ramaphosa in 2024 op die been gebring het en wat deur Chikunga saam met [[Dina Pule]], die minister van maatskaplike ontwikkeling, voorgesit word, het op 17 September 'n omvattende noodstrategie vir implementering goedgekeur nadat aanbevelings van die nasionale gesamentlike operasionele en intelligensiestruktuur (NatJoints) oorweeg is.<ref name="mm-nieverbind" /> Volgens Chikunga sou Ekurhuleni die sny van gras, die verwydering van bosse in oop ruimtes en die opruiming van onwettige stortingsterreine verskerp, terwyl winkelsentrums, vervoerfasiliteite, vermaaklikheidsplekke en ander besighede wat in openbare ruimtes werksaam is, moes toesien dat beligting, sekuriteitstelsels, noodprosedures en toesiginfrastruktuur werk en onverwyld met polisieversoeke om inligting of sekuriteitsbeeldmateriaal moes saamwerk. Die departement van maatskaplike ontwikkeling het psigososiale ondersteuning aan die geïdentifiseerde slagoffers se gesinne begin bied. Chikunga het gesê die komitee bly bekommerd dat Suid-Afrika, ten spyte van versterkte wetgewing en ingrypings om die strafregtelike reaksie te verbeter, steeds onaanvaarbaar hoë vlakke van geslagsgebaseerde geweld en vrouemoord beleef, en dat die nasionale strategiese plan daaroor die land se kollektiewe raamwerk vir die voorkoming van geweld, die versterking van die strafregtelike reaksie, die ondersteuning van slagoffers en die aanspreek van die maatskaplike en ekonomiese toestande wat mishandeling moontlik maak, bly: "Geslagsgebaseerde geweld en vrouemoord is nie private of vrouekwessies nie. Dit is maatskaplike misdade wat kollektiewe verantwoordelikheid en beslissende optrede vereis." Cachalia het by dieselfde geleentheid 'n beroep op mans gedoen om die vroue in die samelewing te respekteer, te beskerm en te waardeer, en gesê geslagsgebaseerde geweld kan nie as 'n permanente werklikheid in Suid-Afrika aanvaar word nie.<ref name="mm-nieverbind" /> === Parlement en politieke partye === Cameron het die gebeure "diep kommerwekkend" genoem en gesê ondersoekers moet dringend vasstel of daar 'n patroon tussen die moorde bestaan, hoewel dit in daardie stadium nie gesê kon word dat die sake met mekaar verband hou nie. Volgens hom moet die gespesialiseerde reaksie behoorlik van hulpbronne voorsien word (onder meer werkende voertuie, funksionerende tegnologie, vinnige forensiese ondersteuning en hanteerbare werkladings), en kan ervare speurders, forensiese kenners, misdaadintelligensie, ondersoekende sielkunde en misdaadontleding 'n wesenlike verskil aan die ondersoek maak. Hy het teen ongeverifieerde beskuldigings op sosiale media gewaarsku en gesê die antwoord op die moord op vroue kan nie bloot wees om ander vroue aan te sê om versigtiger te wees nie; die stryd teen geslagsgebaseerde geweld kan ook nie tot veldtogte en bewusmaking beperk word nie, maar moet die ondersoekvermoë insluit om gewelddadige oortreders op te spoor, hulle suksesvol te vervolg en van die strate te verwyder.<ref name="mm-druk" /><ref name="mm-versigtiger" /> Die DA het die polisie se waarskuwing dat vroue voorsorg moet tref, gekritiseer. Khathutshelo Rasilingwane, die party se burgemeesterskandidaat vir Ekurhuleni, het gesê die taakspan is 'n stap in die regte rigting, maar moet met meer polisiëringshulpbronne op grondvlak en sigbare, geteikende patrollies gepaardgaan.<ref name="mm-druk" /> Die party het op 16 September 'n kontantbeloning van R500&nbsp;000 vir leidrade uitgeloof wat tot die suksesvolle vervolging van 'n vermeende reeksmoordenaar in die metro kan lei, op voorwaarde dat 'n leidraad formeel by die SAPD aangemeld is, aangesien die party self geen wenke hanteer nie.<ref name="pfm-beloning" /> Die DA het ook aan [[Thoko Didiza]], die speaker van die parlement, geskryf om 'n dringende debat van nasionale belang oor die krisis van geslagsgebaseerde geweld en vrouemoord in Ekurhuleni aan te vra. Lisa Schickerling, die party se woordvoerder oor polisie, het gesê die parlement moet diegene wat vir die beskerming van vroue en kinders verantwoordelik is, tot verantwoording roep, en dat die sake onopgelos bly ten spyte van oproepe om 'n multidissiplinêre span saam te stel en die burgerlike samelewing se verskerpte fokus op die krisis. [[Geordin Hill-Lewis]], die federale leier van die DA, het tydens 'n besoek aan [[Tsakane]] op 18 September gevra wat Ramaphosa gedoen het sedert geslagsgebaseerde geweld bykans 'n jaar tevore tot 'n nasionale prioriteit verklaar is, en gesê 'n rampverklaring op papier doen niks om 'n vrou te beskerm wat snags huis toe stap nie.<ref name="mm-debat" /> Ná die ontdekking van die vrou se lyk in Tembisa het Rasilingwane gesê Ekurhuleni kan nie vrouemoorde normaliseer nie en dat dringende optrede nodig is om die gebied vir almal veilig te maak. Sy het verhoogde sigbare polisiëring in die geaffekteerde gemeenskappe, beter samewerking tussen die polisie en die Ekurhuleni-metropolisie (EMPD), wetstoepassing met voldoende hulpbronne, werkende straatligte en veiliger openbare ruimtes gevra, en gesê Ramaphosa kan nie langer stilbly sonder om beslissende stappe te doen nie. Volgens haar het Lesufi ná die ontdekking van die negende lyk gesê dat dié wat daarvoor verantwoordelik is, die staat die oorlog verklaar het en dat die staat daarop sou reageer; inwoners moes nou sien dat daardie reaksie in daadwerklike optrede op die grond omskep word. Die party het verder daarop aangedring dat die senior leierskap van die polisie en die EMPD voor die Gautengse provinsiale wetgewer oor polisiëringsmislukkings en hul planne vir die krisis verantwoording doen.<ref name="mm-normaliseer" /> [[ActionSA]] het geëis dat die minister van polisie en die nasionale polisiekommissaris binne 48 uur 'n duidelike plan bekend maak oor hoe die verantwoordelikes opgespoor en in hegtenis geneem gaan word, en gedreig om Suid-Afrikaners te mobiliseer om vreedsaam te betoog indien daar nie voldoende antwoorde kom nie. Die [[Ekonomiese Vryheidsvegters]] het 'n omvattende ondersoek gevra wat ook vorige verslae oor vermiste persone in die Kemptonpark-omgewing en die polisie se hantering daarvan insluit, en wou weet waarom die polisie se reaksie eers verskerp het nadat die sake groter openbare aandag gekry het. [[GOOD]] het aangevoer dat waarskuwings wat bloot aan vroue gerig word, die las van veiligheid op die verkeerde mense plaas; die party se sekretaris-generaal, [[Brett Herron (politikus)|Brett Herron]], het gesê groter klem moet op die opvoeding van [[seun]]s, vroeë ingryping en aanspreeklikheid vir [[man]]s geplaas word.<ref name="mm-agt" /> Die Nasionale Vergadering het 'n dringende debat oor geweld teen vroue in Suid-Afrika, die sterftes in Ekurhuleni en die behoefte aan dringende regeringsingryping vir 30 September 2026 tydens 'n virtuele sitting geskeduleer; George Michalakis, die DA se parlementêre leier, het dit aangevra. Dorries Mpapane, voorsitter van die parlementêre toesigkomitee oor die presidensie, het gevra dat die regering veilige omgewings vir vroue skep en aangevoer dat 'n samelewing waarin vroue in strate en woongebiede gejag en vermoor word, nie aanvaar kan word nie en dat die verantwoordelikheid om vroue veilig te hou nie bloot op vroue self geplaas behoort te word nie. Die staande komitee oor toedelings het aangedui dat hy die beskikbare befondsing vir die bekamping van geslagsgebaseerde geweld van naderby wil ondersoek en met die ministers van maatskaplike ontwikkeling en polisie oor die regering se beplanning en befondsing in gesprek wil tree; die komitee se voorsitter, [[Mmusi Maimane]], wil onder meer vasstel of voldoende befondsing toegeken is om doeltreffend op geslagsgebaseerde geweld te reageer. Die polisie se begroting vir die boekjaar 2026-2027 beloop sowat R127&nbsp;miljard.<ref name="mm-dringende-debat" /> === Burgerlike organisasies === Action Society het skerp kritiek teen die polisie se hantering van die sake uitgespreek en geëis dat die polisie verduidelik wat hy geweet het, wanneer ondersoekers moontlike verbande tussen die moorde begin ondersoek het en of vroeër optrede verdere sterftes kon voorkom het. Die organisasie se nasionale woordvoerder, Juanita du Preez, het gesê plaaslike polisiestasies behoort oor die personeel, inligtingstelsels en spesialisondersteuning te beskik om verslae van vermiste persone met geweldsmisdade in naburige polisiëringsgebiede te verbind: "'n Hoëvlakspan wat opdaag nadat talle vroue dood gevind is, is krisisbestuur, nie doeltreffende polisiëring nie." Sy het dit veral kommerwekkend genoem dat gedetailleerde misdaadstatistiek oor misdade teen vroue en kinders nie meer in die polisie se kwartaallikse misdaadverslae verskyn nie. Die laaste kwartaallikse verslag wat so 'n uiteensetting bevat het, het die tydperk Oktober tot Desember 2024 gedek; die syfers is uit die verslag vir Januarie tot Maart 2025 weggelaat nadat die polisie ernstige afwykings in die data geïdentifiseer het, en hoewel jaarlikse totale later in die jaarverslag vir 2024-2025 ingesluit is, was die uiteensetting volgens die organisasie in al vier die kwartaallikse verslae vir 2025-2026 afwesig. Action Society het onder meer geëis dat die polisie geverifieerde statistiek oor misdade teen vroue en kinders publiseer en bekend maak hoeveel vroue sedert Januarie 2026 in Ekurhuleni as vermis aangemeld is, en hoeveel van hulle lewend gevind is, vermoor gevind is of steeds vermis was.<ref name="mm-versigtiger" /> Die Motor Industry Staff Association (Misa) het ná die uitkenning van Moselakgomo se lyk dringende, behoorlik toegeruste en intelligensiegedrewe polisiëring in Kemptonpark en omliggende gebiede geëis; Martlé Keyter, die vakbond se uitvoerende hoof van bedrywighede, het gesê vroue behoort nie tussen hul vryheid en oorlewing te moet kies nie.<ref name="mm-druk" /> Sihle Sibisi, stigter van die Kwanele-stigting en 'n aktivis teen geslagsgebaseerde geweld, het gesê vroue doen reeds alles in hul vermoë om hulself te beskerm en behoort nie die verantwoordelikheid vir hul eie veiligheid te dra nie, en dat die regering verder moet gaan as om vergaderings te hou en meer hulpbronne aan geslagsgebaseerde geweld en vrouemoord moet toewys.<ref name="mm-nieveilig" /> Die Suid-Afrikaanse Gemeenskap van Geloofsgebaseerde Broederskappe en Federasies (Sacoff) het gevra dat die regering rekenskap gee van wat prakties verander het sedert geslagsgebaseerde geweld en vrouemoord tot 'n nasionale krisis verklaar is; die organisasie se president, past. Bert Pretorius, het gesê politieke wil behoort aan die hulpbronne wat beskikbaar gestel word, die speurders wat ontplooi word, die forensiese agterstande wat weggewerk word en suksesvolle vervolgings gemeet te word. Die Ahmed Kathrada-stigting het gesê die verantwoordelikheid om openbare ruimtes veilig te maak, rus op die staat en wetstoepassingsagentskappe eerder as op vroue wat hul bewegings moet beperk, en gevra dat vasgestel word waarom openbare waarskuwings nie vroeër uitgereik is toe 'n moontlike patroon opgemerk is nie.<ref name="mm-agt" /> Die burgerregteorganisasie [[AfriForum]] het sy veiligheidsfokus aan die Oos-Rand met verskerpte buurtwagpatrollies en verdere veiligheidsopleiding aan gemeenskapslede uitgebrei. Die organisasie se sewe buurtwagte in die breër Oos-Rand is in Kemptonpark, [[Benoni]], Boksburg, [[Brakpan]], [[Alberton]], Springs en Germiston gesetel. Yvonne Gerber, die organisasie se distrikskoördineerder vir die Oos-Rand, het gesê inwoners was vreesbevange ná die vlaag vrouemoorde en dat die verskerpte patrollies ook ander ernstige misdade in die omgewing kan help voorkom. Volgens haar is betrokkenheid by plaaslike georganiseerde veiligheidstrukture onontbeerlik, aangesien buurtwaglede opgelei is om verdagte bedrywighede te identifiseer en die inligting met die owerhede te deel, en is gemeenskapsveiligheid nie daarop gemik om die werk van wetstoepassingsowerhede te vervang nie, maar om gemeenskappe se eie veiligheidsvermoë te versterk.<ref name="mm-buurtpatrollies" /> === Betogings en herdenkings === Sowat 100 mense het op 16 September 2026 in stilte buite die stadsaal en die polisiestasie in [[Kaapstad]] betoog in reaksie op die moorde, sowel as op die moord op 'n tienjarige meisie van [[Kraaifontein]]. Die betogers het die polisie se beroep op vroue om versigtig te wees, gekritiseer en plakkate met boodskappe soos "Hoeveel liggame?", "Los ons uit" en "Meisies wil net leef" vertoon.<ref name="mm-versigtiger" /> Van Ekurhuleni tot Kaapstad het mense in die dae daarna by 'n reeks saamtrekke byeengekom om die slagoffers te herdenk en optrede teen geweld teen vroue te eis. Meer as 1&nbsp;000 studente het op die aand van 18 September aan 'n nagwaak by die [[Universiteit van Kaapstad]] deelgeneem, 'n kampus meer as 1&nbsp;400&nbsp;km van Kemptonpark; een van die plakkate daar het gelui: "Ek wil leef, nie net oorleef nie." Honderde hardlopers het die volgende oggend 13&nbsp;km deur Kemptonpark ter nagedagtenis aan Moselakgomo en die agt ander vroue gedraf wat sedert middel Julie in die omgewing vermoor is. Verskeie plaaslike [[Hardloop|hardloopklubs]] het die byeenkoms te midde van toenemende vrees en woede oor die moorde gereël, en die deelnemers het ook na die plek gestap waar Moselakgomo se lyk gevind is, wat met 'n paar uitgebrande kerse en 'n bos blomme gemerk was. Deelnemers het gesê die geweld ontneem vroue hul vryheid en selfvertroue en dat party van hulle weens die gebeure opgehou het om te gaan draf: "Ons wil ons strate terughê."<ref name="mm-hardlopers" /> 'n Skarefinansieringsveldtog op BackaBuddy om Moselakgomo se familie, en veral haar agtjarige dogter, te ondersteun, het sy aanvanklike teiken van R50&nbsp;000 oorskry en teen 16 September 2026 meer as R90&nbsp;000 ingesamel.<ref name="mm-backabuddy" /> == Debat oor vroue se veiligheid == Dr. Tara Farrer Harris van die [[Universiteit van Pretoria]] se departement maatskaplike werk en kriminologie het gesê vroue behoort die polisie se waarskuwings om besonder waaksaam te wees ernstig op te neem, maar dat sulke voorsorgmaatreëls nie as 'n volhoubare oplossing vir geweld teen vroue beskou kan word nie: "Die oplossing vir geweld teen vroue kan nie bloot wees dat vroue meer bedrewe raak om gevaar te vermy nie." Sy het gewaarsku dat dit voortydig sou wees om te bespiegel dat die sake met mekaar verband hou, maar dat daar niks spekulatief is aan die groter probleem waarbinne die sterftes plaasvind nie. Volgens haar is vroue reeds daaraan gewoond om hul gedrag in openbare ruimtes aan te pas deur afgesonderde gebiede te vermy, nie alleen of ná donker te reis nie, voortdurend waaksaam te wees, hul ligging met ander te deel en hul bewegings volgens vermeende risiko's aan te pas. Sulke strategieë is individueel sinvol en kan geleenthede vir misdaad verminder, maar die probleem ontstaan wanneer die verantwoordelikheid om geweld te voorkom na die moontlike slagoffer verskuif, wat tot slagofferblaam kan lei en die idee versterk dat vroue self vir hul veiligheid verantwoordelik is.<ref name="mm-versigtiger" /> Harris het na die roetine-aktiwiteitsteorie in die kriminologie verwys, waarvolgens roofmisdade kan plaasvind wanneer 'n geskikte of kwesbare teiken, 'n gemotiveerde oortreder en 'n gebrek aan voldoende beskerming op dieselfde tyd en plek saamval. Die vraag moet volgens haar verskuif van "Waarom was sy daar?" na "Waarom is dit vir 'n oortreder moontlik om daar op te tree?", wat die klem plaas op wat in die kriminologie as voldoende voogdyskap beskryf word en veel meer behels as sigbare polisiëring alleen, onder meer toesig, die ontwerp van veiliger omgewings, veiliger vervoer, private sekuriteit, gemeenskapspolisiëring en doeltreffende aanmeldings- en reaksiemeganismes. Sy het daarop gewys dat die gevolge van geweld nie net slagoffers raak nie, maar ook hul families, vriende en gemeenskappe, en dat selfs die vrees vir geweld vroue se mobiliteit, onafhanklikheid en deelname aan die openbare lewe beperk, met die gevaar dat sulke beperkings mettertyd as 'n onvermydelike deel van vrouwees genormaliseer word. Individuele voorsorgmaatreëls kan hoogstens deel van die onmiddellike reaksie wees, terwyl volhoubare misdaadvoorkoming groter aandag aan oortreders, geleenthede vir misdaad en die omgewing waarin misdaad plaasvind, verg: "Uiteindelik kan en behoort die verantwoordelikheid om geweld teen vroue te voorkom nie hoofsaaklik te rus op diegene wat die grootste risiko loop om dit te ervaar nie."<ref name="mm-versigtiger" /> == Ongegronde bewerings == Ongegronde bewerings op sosiale media en in gemeenskapsgroepe oor wie vir die moorde verantwoordelik is, het tot geweld gelei. Vusimuzi "Vusi" Radebe, 'n jongman van eMalahleni (voorheen [[Witbank]]), is in die week voor 26 September 2026 deur 'n groep mense voorgekeer, oorrompel en doodgeslaan nadat hy glo daarvan beskuldig is dat hy die vermeende moordenaar is wat vir die reeks vrouemoorde aan die Oos-Rand verantwoordelik sou wees. Hy was op pad van sy ouma se huis in Kwaguqa na sy eie huis in Lynnville toe die groep hom uitgevra het oor waar hy woon en waarvandaan hy kom, waarop hy genoem het dat hy oorspronklik van Kemptonpark is. Luidens 'n verklaring van sy familie is aannames weens die onlangse geweld in Kemptonpark oor hom gemaak: "In plaas daarvan om die waarheid vas te stel, is Vusi wreed aangerand en vermoor. Hy is op die toneel dood verklaar." Sy gesin het in die vroeë 1990's na Kemptonpark verhuis en sowat 'n maand voor sy dood, ná aftrede, na eMalahleni teruggekeer.<ref name="mm-radebe" /> Die polisie het bevestig dat die saak ondersoek word en dat die motief deel van die voortgesette ondersoek vorm; niemand is teen 26 September 2026 in verband met sy dood aangekeer nie. Die polisie in Ekurhuleni het terselfdertyd van 'n tweede voorval kennis geneem waarin 'n man by die Tsakane-polisiestasie aangemeld het dat sy foto met bewerings dat hy vir die reeks moorde verantwoordelik is, in gemeenskapsgroepe versprei word. Die polisie het gemeenskapslede gevra om nie ongegronde bewerings teen individue te maak of te versprei nie, aangesien sulke bewerings ernstige gevolge kan hê en die persoon wie se foto versprei word, aan die risiko blootstel om aangeval of beseer te word.<ref name="mm-radebe" /> == Verwysings == {{Verwysings|2|refs= <ref name="enca-profiler">{{Cite web |date=15 September 2026 |title=Former SAPS profiler: Treat Ekurhuleni murders as a serial killer investigation - eNCA |url=https://www.enca.com/news-top-stories-videos/former-saps-profiler-treat-ekurhuleni-murders-serial-killer-investigation |access-date=15 September 2026 |website=enca.com |language=en}}</ref> <ref name="bbc">{{Cite web |date=17 September 2026 |title=Kempton Park killings: Ninth woman's body found in South Africa's Dawn Park |url=https://www.bbc.com/news/articles/cqx2zgk8k8xvo |access-date=17 September 2026 |website=bbc.com |language=en}}</ref> <ref name="enca-vyfde">{{Cite web |date=14 September 2026 |title=Fifth woman's body discovered near Kempton Park - eNCA |url=https://www.enca.com/news-top-stories/fifth-womans-body-discovered-near-kempton-park |access-date=15 September 2026 |website=enca.com |language=en}}</ref> <ref name="enca-tevroeg">{{Cite web |date=13 September 2026 |title=‘It’s too early to link the killings’ - Acting Gauteng Police Commissioner - eNCA |url=https://www.enca.com/news-top-stories/its-too-early-link-killings-acting-gauteng-police-commissioner |access-date=15 September 2026 |website=enca.com |language=en}}</ref> <ref name="iol">{{Cite web |last=Majadibodu |first=Simon |last2=Masilela |first2=Sinenhlanhla |date=15 September 2026 |title=‘We sleep with one eye open’: Fear grips Kempton Park after fifth woman’s body found |url=https://iol.co.za/news/crime-and-courts/2026-09-15-we-sleep-with-one-eye-open-fear-grips-kempton-park-after-fifth-womans-body-found/ |access-date=15 September 2026 |website=[[IOL]] |language=en}}</ref> <ref name="witness">{{Cite web |last=Kunene |first=Nompilo |date=15 September 2026 |title=Sixth woman’s body found as alleged kidnapping adds to Kempton Park fears |url=https://witness.co.za/news/2026/09/15/sixth-womans-body-found-as-alleged-kidnapping-adds-to-kempton-park-fears/ |access-date=15 September 2026 |website=The Witness |language=en}}</ref> <ref name="ewn-wat-ons-weet">{{Cite web |title=What we know about the deaths of 5 women found in the Kempton Park area? |url=https://www.ewn.co.za/2026/09/15/what-we-know-about-the-deaths-of-5-women-found-in-the-kempton-park-area |access-date=15 September 2026 |website=EWN |language=en}}</ref> <ref name="dailymaverick">{{Cite web |last=Pilane |first=Reitumetse |date=17 September 2026 |title=Brother’s agonising search for Ekurhuleni killings victim Itumeleng Kekana |url=https://www.dailymaverick.co.za/article/2026-09-17-brothers-agonising-search-for-ekurhuleni-killings-victim-itumeleng-kekana/ |access-date=17 September 2026 |website=[[Daily Maverick]] |language=en}}</ref> <ref name="citizen">{{Cite web |last=Mazibuko |first=Lukholo |date=17 September 2026 |title='We are broken': Itumeleng Kekana's brother searched for his slain sister in Ekurhuleni |url=https://www.citizen.co.za/news/we-are-broken-itumeleng-kekanas-brother-searched-for-his-slain-sister-in-ekurhuleni/ |access-date=17 September 2026 |website=[[The Citizen]] |language=en}}</ref> <ref name="novanews">{{Cite web |date=14 September 2026 |title=Fifth woman's body found near Kempton Park as family prepares to identify missing jogger |url=https://novanews.co.za/fifth-womans-body-found-near-kempton-park-as-family-prepares-to-identify-missing-jogger/ |access-date=15 September 2026 |website=NovaNews |language=en}}</ref> <ref name="ewn-moselakgomo">{{Cite web |last=Koko |first=Mongezi |date=14 September 2026 |title=Missing runner Elizabeth Moselakgomo positively identified by family at Germiston mortuary |url=https://www.ewn.co.za/2026/09/14/missing-runner-elizabeth-moselakgomo-positively-identified-by-family-at-germiston-mortuary |access-date=15 September 2026 |website=EWN |language=en}}</ref> <ref name="allafrica">{{Cite news |last=Matlala |first=Palesa |last2=Gemani |first2=Nontokozo |date=15 September 2026 |title=South Africa: Missing Kempton Park Runner Elizabeth Moselakgomo Found Dead |url=https://allafrica.com/stories/202609150081.html |access-date=15 September 2026 |work=Scrolla |language=en |archive-date=15 September 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260915065045/https://allafrica.com/stories/202609150081.html |url-status=dead}}</ref> <ref name="ewn-olifantsfontein">{{Cite web |date=14 September 2026 |title=Fifth body of a woman found in Olifantsfontein |url=https://www.ewn.co.za/2026/09/14/fifth-body-of-a-woman-found-in-olifantsfontein |access-date=15 September 2026 |website=EWN |language=en}}</ref> <ref name="mg">{{Cite web |last=Banda |first=Amahle |date=15 September 2026 |title=Sixth woman’s body found in Ekurhuleni as fear grows among residents |url=https://mg.co.za/2026-09-15-sixth-woman-s-body-found-in-ekurhuleni-as-fear-grows-among-residents/ |access-date=15 September 2026 |website=[[Mail & Guardian]] |language=en}}</ref> <ref name="mm-soektog">{{Cite web |date=13 September 2026 |title=Soektog verskerp na vermiste Kempton Park-drawwer |url=https://maroelamedia.co.za/nuus/sa-nuus/soektog-verskerp-na-vermiste-kempton-park-drawwer-2/ |access-date=18 September 2026 |website=[[Maroela Media]]}}</ref> <ref name="mm-waarsku">{{Cite web |date=13 September 2026 |title=Polisie waarsku vroue ná vier liggame gevind |url=https://maroelamedia.co.za/nuus/sa-nuus/polisie-waarsku-vroue-na-vier-liggame-gevind/ |access-date=18 September 2026 |website=[[Maroela Media]]}}</ref> <ref name="mm-verdagte">{{Cite web |date=13 September 2026 |title=Kempton Park &#124; Verdagte reeds vas in een saak |url=https://maroelamedia.co.za/nuus/sa-nuus/kempton-park-verdagte-reeds-vas-in-een-saak/ |access-date=18 September 2026 |website=[[Maroela Media]]}}</ref> <ref name="mm-chikunga">{{Cite web |last=Du Plessis |first=Janice |date=14 September 2026 |title=Minister eis optrede ná aanvalle op vroue wat oefen |url=https://maroelamedia.co.za/nuus/sa-nuus/minister-eis-optrede-na-aanvalle-op-vroue-wat-oefen/ |access-date=18 September 2026 |website=[[Maroela Media]]}}</ref> <ref name="mm-vyfde">{{Cite web |last=Van der Watt |first=Elisma |date=14 September 2026 |title=Vyfde vrou dood gevind |url=https://maroelamedia.co.za/nuus/sa-nuus/vyfde-vrou-dood-gevind/ |access-date=18 September 2026 |website=[[Maroela Media]]}}</ref> <ref name="mm-uitgeken">{{Cite web |last=Mocke |first=Heléne |date=14 September 2026 |title=Vermiste Kempton Park-drawwer se liggaam uitgeken |url=https://maroelamedia.co.za/nuus/sa-nuus/vermiste-kempton-park-drawwer-se-liggaam-uitgeken/ |access-date=18 September 2026 |website=[[Maroela Media]]}}</ref> <ref name="mm-druk">{{Cite web |last=Mocke |first=Heléne |date=14 September 2026 |title=Druk op polisie neem toe ná moorde op vroue |url=https://maroelamedia.co.za/nuus/sa-nuus/druk-op-polisie-neem-toe-na-moorde-op-vroue/ |access-date=18 September 2026 |website=[[Maroela Media]]}}</ref> <ref name="mm-cachalia">{{Cite web |last=Strydom |first=Nico |date=15 September 2026 |title=Nóg 'n vrou se liggaam gevind; minister van polisie beloof optrede |url=https://maroelamedia.co.za/nuus/sa-nuus/nog-n-vrou-se-liggaam-gevind-minister-van-polisie-beloof-optrede/ |access-date=18 September 2026 |website=[[Maroela Media]]}}</ref> <ref name="mm-president">{{Cite web |date=15 September 2026 |title=President veroordeel vrouemoorde |url=https://maroelamedia.co.za/nuus/sa-nuus/president-veroordeel-vrouemoorde/ |access-date=18 September 2026 |website=[[Maroela Media]]}}</ref> <ref name="mm-nieveilig">{{Cite web |last=Van der Watt |first=Elisma |date=15 September 2026 |title=Ekurhuleni-vrouemoorde &#124; ‘Vroue is nie meer veilig’ |url=https://maroelamedia.co.za/nuus/sa-nuus/ekurhuleni-vrouemoorde-vroue-is-nie-meer-veilig/ |access-date=18 September 2026 |website=[[Maroela Media]]}}</ref> <ref name="mm-agt">{{Cite web |date=16 September 2026 |title=Ekurhuleni-vrouemoorde &#124; Polisie ondersoek nou 8 moorde |url=https://maroelamedia.co.za/nuus/sa-nuus/ekurhuleni-vrouemoorde-polisie-ondersoek-nou-8-moorde/ |access-date=18 September 2026 |website=[[Maroela Media]]}}</ref> <ref name="mm-backabuddy">{{Cite web |last=Du Plessis |first=Janice |date=16 September 2026 |title=Hulp stroom in vir vermoorde drawwer se dogter |url=https://maroelamedia.co.za/nuus/sa-nuus/hulp-stroom-in-vir-vermoorde-drawwer-se-dogter/ |access-date=18 September 2026 |website=[[Maroela Media]]}}</ref> <ref name="mm-motapane">{{Cite web |last=Strydom |first=Nico |date=17 September 2026 |title=Vrouemoorde: Nog 'n slagoffer uitgeken |url=https://maroelamedia.co.za/nuus/sa-nuus/vrouemoorde-nog-n-slagoffer-uitgeken/ |access-date=18 September 2026 |website=[[Maroela Media]]}}</ref> <ref name="mm-negende">{{Cite web |last=Du Plessis |first=Janice |date=17 September 2026 |title=Negende liggaam van vrou in Ekurhuleni gevind |url=https://maroelamedia.co.za/nuus/sa-nuus/negende-liggaam-van-vrou-in-ekurhuleni-gevind/ |access-date=18 September 2026 |website=[[Maroela Media]]}}</ref> <ref name="mm-nkomo">{{Cite web |last=Du Plessis |first=Janice |date=18 September 2026 |title=Derde liggaam in Ekurhuleni-moorde geïdentifiseer |url=https://maroelamedia.co.za/nuus/sa-nuus/derde-liggaam-in-ekurhuleni-moorde-geidentifiseer/ |access-date=18 September 2026 |website=[[Maroela Media]]}}</ref> <ref name="mm-versigtiger">{{Cite web |last=Mocke |first=Heléne |date=20 September 2026 |title=Moord op vroue &#124; ‘Wees versigtiger’ is nie die oplossing |url=https://maroelamedia.co.za/nuus/sa-nuus/moord-op-vroue-wees-versigtiger-is-nie-die-oplossing/ |access-date=20 September 2026 |website=[[Maroela Media]]}}</ref> <ref name="mm-hardlopers">{{Cite web |author=AFP |date=20 September 2026 |title=‘Ons wil ons strate terughê’: Hardlopers eis optrede ná Ekurhuleni-moorde |url=https://maroelamedia.co.za/nuus/sa-nuus/ons-wil-ons-strate-terughe-hardlopers-eis-optrede-na-ekurhuleni-moorde/ |access-date=20 September 2026 |website=[[Maroela Media]]}}</ref> <ref name="mm-ontvoerings">{{Cite web |last=Du Plessis |first=Janice |date=20 September 2026 |title=76 ontvoerings in drie maande in Kempton Park aangeteken |url=https://maroelamedia.co.za/nuus/sa-nuus/76-ontvoerings-in-drie-maande-in-kempton-park-aangeteken/ |access-date=20 September 2026 |website=[[Maroela Media]]}}</ref> <ref name="mm-nieverbind">{{Cite web |last=Heyns |first=Tania |date=21 September 2026 |title=Ekurhuleni &#124; ‘Nie alle sake noodwendig verbind’ |url=https://maroelamedia.co.za/nuus/sa-nuus/ekurhuleni-nie-alle-sake-noodwendig-verbind/ |access-date=21 September 2026 |website=[[Maroela Media]]}}</ref> <ref name="mm-deurbraak">{{Cite web |last=Du Plessis |first=Janice |date=21 September 2026 |title=Deurbraak in moordsaak van negende vroueslagoffer in Gauteng |url=https://maroelamedia.co.za/nuus/sa-nuus/deurbraak-in-moordsaak-van-negende-vroueslagoffer-in-gauteng/ |access-date=21 September 2026 |website=[[Maroela Media]]}}</ref> <ref name="mm-debat">{{Cite web |last=Heyns |first=Tania |date=21 September 2026 |title=Vrouemoorde &#124; Dringende debat in parlement aangevra |url=https://maroelamedia.co.za/nuus/sa-nuus/vrouemoorde-dringende-debat-in-parlement-aangevra/ |access-date=21 September 2026 |website=[[Maroela Media]]}}</ref> <ref name="mm-liefdesdriehoek">{{Cite web |last=Van der Watt |first=Elisma |date=21 September 2026 |title=Ekurhuleni &#124; Liefdesdriehoek moontlik agter negende moord |url=https://maroelamedia.co.za/nuus/sa-nuus/ekurhuleni-liefdesdriehoek-moontlik-agter-negende-moord/ |access-date=21 September 2026 |website=[[Maroela Media]]}}</ref> <ref name="mm-hof">{{Cite web |last=Strydom |first=Nico |date=22 September 2026 |title=Twee vroue in hof ná Dawn Park-moord |url=https://maroelamedia.co.za/nuus/sa-nuus/twee-vroue-in-hof-na-dawn-park-moord/ |access-date=22 September 2026 |website=[[Maroela Media]]}}</ref> <ref name="pfm-beloning">{{Cite web |last=Ernst |first=Walter |date=16 September 2026 |title=DA bied halfmiljoen aan vir leidrade na die Ekurhuleni-moordenaar |url=https://www.pretoriafm.co.za/nuus/da-bied-halfmiljoen-aan-vir-leidrade-na-die-ekurhuleni-moordenaar/ |access-date=18 September 2026 |website=[[Pretoria FM]]}}</ref> <ref name="pfm-negende">{{Cite web |last=Maré |first=Marelize |date=17 September 2026 |title=Negende vrou se liggaam word in Oos-Rand gevind |url=https://www.pretoriafm.co.za/nuus/negende-vrou-se-liggaam-word-in-oos-rand-gevind/ |access-date=21 September 2026 |website=[[Pretoria FM]]}}</ref> <ref name="pfm-verdagte">{{Cite web |last=Maré |first=Marelize |date=18 September 2026 |title=Polisie: “Die Ekurhuleni-moordverdagte is nie ’n Suid-Afrikaner nie” |url=https://www.pretoriafm.co.za/nuus/polisie-die-ekurhuleni-moordverdagte-is-nie-n-suid-afrikaner-nie/ |access-date=21 September 2026 |website=[[Pretoria FM]]}}</ref> <ref name="pfm-moroka">{{Cite web |last=Maré |first=Marelize |date=21 September 2026 |title=Vrou se liggaam in Moroka-dam gevind |url=https://www.pretoriafm.co.za/nuus/vrou-se-liggaam-in-moroka-dam-gevind/ |access-date=21 September 2026 |website=[[Pretoria FM]]}}</ref> <ref name="mm-buurtpatrollies">{{Cite web |last=Van der Watt |first=Elisma |date=25 September 2026 |title=Buurtpatrollies aan Oos-Rand verskerp ná vrouemoorde |url=https://maroelamedia.co.za/nuus/sa-nuus/buurtpatrollies-aan-oos-rand-verskerp-na-vrouemoorde/ |access-date=26 September 2026 |website=[[Maroela Media]]}}</ref> <ref name="mm-dns">{{Cite web |last=Van der Watt |first=Elisma |date=25 September 2026 |title=DNS-agterstand onder vergrootglas ná Ekurhuleni-vrouemoorde |url=https://maroelamedia.co.za/nuus/sa-nuus/dns-agterstand-onder-vergrootglas-na-ekurhuleni-vrouemoorde/ |access-date=26 September 2026 |website=[[Maroela Media]]}}</ref> <ref name="mm-radebe">{{Cite web |last=Van der Watt |first=Elisma |date=26 September 2026 |title=Man ‘verkeerdelik’ doodgeslaan ná bewerings oor vrouemoorde |url=https://maroelamedia.co.za/nuus/sa-nuus/man-verkeerdelik-doodgeslaan-na-bewering-oor-vrouemoorde/ |access-date=26 September 2026 |website=[[Maroela Media]]}}</ref> <ref name="mm-tembisa">{{Cite web |last=Van der Watt |first=Elisma |date=26 September 2026 |title=Nog 'n vrou se liggaam in Tembisa gevind |url=https://maroelamedia.co.za/nuus/sa-nuus/nog-n-vrou-se-liggaam-in-tembisa-gevind/ |access-date=26 September 2026 |website=[[Maroela Media]]}}</ref> <ref name="mm-normaliseer">{{Cite web |last=Van der Watt |first=Elisma |date=26 September 2026 |title=‘Ekurhuleni kan nie vrouemoorde normaliseer’ – DA |url=https://maroelamedia.co.za/nuus/sa-nuus/ekurhuleni-kan-nie-vrouemoorde-normaliseer-da/ |access-date=26 September 2026 |website=[[Maroela Media]]}}</ref> <ref name="mm-tiende">{{Cite web |last=Heyns |first=Tania |date=27 September 2026 |title=Ekurhuleni &#124; Verdagte reeds vas vir tiende vrouemoord |url=https://maroelamedia.co.za/nuus/sa-nuus/ekurhuleni-verdagte-reeds-vas-vir-tiende-vrouemoord/ |access-date=27 September 2026 |website=[[Maroela Media]]}}</ref> <ref name="mm-elfde">{{Cite web |last=Heyns |first=Tania |date=27 September 2026 |title=Nóg 'n liggaam aan Oos-Rand gevind |url=https://maroelamedia.co.za/nuus/sa-nuus/nog-n-liggaam-aan-oos-rand-gevind/ |access-date=27 September 2026 |website=[[Maroela Media]]}}</ref> <ref name="mm-verwurg">{{Cite web |last=Heyns |first=Tania |date=27 September 2026 |title=Ekurhuleni &#124; Jongste slagoffer moontlik verwurg |url=https://maroelamedia.co.za/nuus/sa-nuus/ekurhuleni-jongste-slagoffer-moontlik-verwurg/ |access-date=27 September 2026 |website=[[Maroela Media]]}}</ref> <ref name="mm-cachalia-besoek">{{Cite web |last=Van der Watt |first=Elisma |date=26 September 2026 |title=Cachalia besoek Ekurhuleni ná reeks vrouemoorde |url=https://maroelamedia.co.za/nuus/sa-nuus/cachalia-besoek-ekurhuleni-na-reeks-vrouemoorde/ |access-date=26 September 2026 |website=[[Maroela Media]]}}</ref> <ref name="mm-mashita">{{Cite web |last=Du Plessis |first=Janice |date=28 September 2026 |title=Thembisa-moord: Vrou se vervreemde man dood aangetref |url=https://maroelamedia.co.za/nuus/sa-nuus/thembisa-moord-vrou-se-vervreemde-man-dood-aangetref/ |access-date=28 September 2026 |website=[[Maroela Media]]}}</ref> <ref name="mm-polisiekrisis">{{Cite web |last=Heyns |first=Tania |date=29 September 2026 |title=Ekurhuleni-moorde plaas groter polisiekrisis in kollig |url=https://maroelamedia.co.za/nuus/sa-nuus/ekurhuleni-moorde-plaas-groter-polisiekrisis-in-kollig/ |access-date=29 September 2026 |website=[[Maroela Media]]}}</ref> <ref name="mm-dringende-debat">{{Cite web |date=29 September 2026 |title=Ekurhuleni-vrouemoorde &#124; Parlement hou dringende debat |url=https://maroelamedia.co.za/nuus/sa-nuus/ekurhuleni-vrouemoorde-parlement-hou-dringende-debat/ |access-date=29 September 2026 |website=[[Maroela Media]]}}</ref> }} [[Kategorie:Moord in Suid-Afrika]] [[Kategorie:2026]] [[Kategorie:Massamoorde]] 35mlm96ciae98dd72d4k792ektlrqt4 0 469398 2974598 2974377 2026-10-01T20:11:16Z Jcb 223 2974598 wikitext text/x-wiki Die '''kuberaanvalle deur OpenAI-agente in 2026''' – ook bekend as die '''Hugging Face-voorval''' en die '''OpenAI–Hugging Face-voorval''' – was 'n reeks kuberaanvalle wat deur [[kunsmatige intelligensie]] (KI)-programme uitgevoer is sonder menslike tussenkoms. Dit het plaasgevind tydens 'n interne evaluering by [[OpenAI]] waar veiligheidsmaatreëls verminder was.<ref name="openai" /><ref>{{cite web|access-date=2026-07-23 |work=La Mañana |language=es |quote=redujeron intencionalmente los controles de seguridad que normalmente impiden que los modelos realicen actividades cibernéticas de alto riesgo |title=Un modelo de OpenAI hackeó a Hugging Face, y es el primer ciberataque autónomo de la historia |url=https://www.xn--lamaana-7za.uy/actualidad/un-modelo-de-openai-hackeo-a-hugging-face-y-es-el-primer-ciberataque-autonomo-de-la-historia/ |trans-quote=they intentionally reduced the safety controls that normally keep the AIs from performing high risk activities}}</ref> Die voorval het minstens 1 200 [[KI-agent]]e betrek wat van Mei tot Julie 2026 in geïsoleerde toetsomgewings ("''sandboxes''") van die organisasie gefunksioneer het. Ten spyte van aanvanklike beperkings op [[internet]]toegang, is daar ontdek dat die agente geïmproviseerde boodskapborde geskep en gebruik het om 'n ontsnapping uit hul beheerde omgewing te koördineer. Honderde duisende strategiese boodskappe het op hierdie borde versamel voordat OpenAI-personeel ingegryp het; dit het gebeur nadat die [[masjienleer]]platform [[Hugging Face]] 'n skending van sy produksie-infrastruktuur bekendgemaak het. Ongeveer 'n derde van Hugging Face se infrastruktuur moes as deel van die herstelproses herbou word. Die agente het ook verskeie [[wiki]]'s op die oop internet vir kommunikasie gekaap. Kenners op die gebied van KI-veiligheid het die kuberaanvalle beskryf as een van die eerste outonome stelsel-inbrake wat 'n ketting van kwesbaarhede behels het. In 'n ope brief het ongeveer 1 100 werknemers van verskeie KI-beginondernemings en -maatskappye die Amerikaanse regering versoek om KI-ontwikkeling te reguleer met inagneming van die [[risiko]]'s daarvan, gegrond op die tegniese aard en die impak van die kuberaanvalle. In Augustus het OpenAI aangekondig dat hy sy navorsing sou vertraag om sekuriteit op te gradeer en monitering uit te brei; later daardie maand is 'n onderbreking van twee weke aangekondig vir die opleiding van sy nuutste modelle deur middel van [[Versterkingsleermetode|versterkingsleer]]. Van die minstens 1 200 betrokke agente was 95% aktief op 'n model waarna OpenAI verwys het as "Internal Model 1" of 'n "hoogs volhardende interne model". OpenAI het daarna beweer dat hy die model "gedeaktiveer en geënkripteer het, en toegang daarvoor vir navorsingsdoeleindes beperk het". Die oorblywende 5% het op GPT-5.6 Sol gefunksioneer. ==Agtergrond== [[Lêer:Hf-logo-without-title.svg|duimnael|Logo van Hugging Face, die hoofmaatskappy wat die teiken van die aanval was.]] Die KI-[[beginonderneming]] [[Hugging Face]] verskaf KI-afleiding- (''inference'') en wolkberekeningsdienste vir KI-opleiding en -ontplooiing. Dit bedryf 'n wyd gebruikte bewaarplek vir [[masjienleer]]-modelle, datastelle en demonstrasietoepassings, en verwerk inhoud wat deur gebruikers opgelaai is, soos modelgewigte en datastelle. Sommige ondersteunde datastelformate laat die uitvoering toe van [[kode]] wat saam met die datastel verskaf word.<ref name="hf" /> === Beperkte vrystelling van kuberveiligheidsvermoënde modelle === In die maande voor die voorval het die twee grootste Amerikaanse ontwikkelaars van grensverskuiwende modelle ([[Anthropic]] en [[OpenAI]]) hul stelsels met die gevorderdste kuberveiligheidsvermoëns teruggehou van algemene vrystelling, terwyl hulle wel aan goedgekeurde organisasies beheerde toegang verleen het. In April 2026 het Anthropic met Project Glasswing begin – 'n program wat aan uitgesoekte maatskappye en instandhouders van oopbronsagteware toegang verleen het tot die nog nie vrygestelde "Claude Mythos Preview"-model, sodat hulle sagteware vir kwesbaarhede kon skandeer.<ref name="glasswing">{{cite web |author=Anthropic |title=Project Glasswing: Securing critical software for the AI era |url=https://www.anthropic.com/glasswing |publisher=[[Anthropic]] |date=7 April 2026 |access-date=25 Julie 2026|url-status=live}}</ref> In Mei 2026 het ingenieurs van [[Mozilla]] gerapporteer dat die model 271 voorheen onbekende foute in [[Firefox]] geïdentifiseer het, en dat die projek se maandelikse syfer van herstelde sekuriteitsfoute gestyg het van 20 tot 30 in 2025, tot 423 in April 2026. Hulle het geskryf dat "verslae oor sekuriteitsfoute wat deur KI vir oopbronprojekte gegenereer is, tot 'n paar maande gelede hoofsaaklik bekend gestaan het as ongewenste gemors", en dat "dit moeilik is om te oorskat hoeveel hierdie dinamika vir ons in 'n paar kort maande verander het".<ref name="mozilla">{{cite web |last1=Grinstead |first1=Brian |last2=Holler |first2=Christian |last3=Braun |first3=Frederik |title=Behind the Scenes Hardening Firefox with Claude Mythos Preview |url=https://hacks.mozilla.org/2026/05/behind-the-scenes-hardening-firefox/ |publisher=Mozilla Hacks |date=7 Mei 2026 |access-date=25 Julie 2026}}</ref> Deelnemende organisasies het in die program se eerste maand meer as tienduisend kwesbaarhede van hoë of kritieke erns aangemeld.<ref name="glasswingupdate">{{cite web |author=Anthropic |title=Project Glasswing: An initial update |url=https://www.anthropic.com/research/glasswing-initial-update |publisher=[[Anthropic]] |date=22 Mei 2026 |access-date=25 Julie 2026}}</ref> Anthropic het in Junie 2026 gesê dat 'n algemene vrystelling maatreëls sou vereis om misbruik van die model se kuberveiligheidsvermoëns te voorkom – maatreëls wat nóg hulle, nóg (sover hulle geweet het) ander ontwikkelaars, reeds ontwikkel het.<ref name="glasswingexpand">{{cite web |author=Anthropic |title=Expanding Project Glasswing |url=https://www.anthropic.com/news/expanding-project-glasswing |publisher=[[Anthropic]] |date=2 Junie 2026 |access-date=25 Julie 2026}}</ref> OpenAI het GPT-5.6 Sol op soortgelyke gronde beperk toe die model op 26 Junie 2026 aangekondig is; toegang is tot 'n klein groep gekeurde vennote beperk, en daar is gemeld dat Amerikaanse regeringsamptenare vooraf ingelig is.<ref name="infosec">{{cite news |last=Mascellino |first=Alessandro |title=OpenAI Reveals GPT-5.6 Sol Cybersecurity Model, Restricts Early Access |url=https://www.infosecurity-magazine.com/news/openai-gpt-5-6-sol-limited-preview/ |work=Infosecurity Magazine |date=29 Junie 2026 |access-date=25 Julie 2026}}</ref> ==="ExploitGym"-vermoëbeoordeling=== Ontwikkelaars van KI op die voorgrond evalueer gereeld modelle vir offensiewe kuberveiligheidsvermoë, dikwels met veiligheidsweierings doelbewus verslap sodat die ergste moontlikheid gemeet kan word.<ref name="axios">{{cite news |last=Sabin |first=Sam |title=AI's alarming new skill: Breaking out of the test lab |url=https://www.axios.com/2026/07/23/openai-hugging-face-cyber-hacks-testing |work=Axios |date=23 Julie 2026 |access-date=25 Julie 2026}}</ref> Om uit te vind of KI-agente in staat is om bekende kwesbaarhede in werkende aanvalle te omskep, het akademiese en bedryfsnavorsers ExploitGym op 11 Mei 2026 bekendgestel. Die maatstaf het KI-agente teen 898 werklike kwesbaarhede oor die gebruikersruimtesagteware, V8 [[JavaScript]]-enjin en die [[Linux]]-kern uitgedaag.<ref name="exploitgym">{{cite arXiv |last1=Wang |first1=Zhun |last2=Schiller |first2=Nico |last3=Li |first3=Hongwei |display-authors=etal |title=ExploitGym: Can AI Agents Turn Security Vulnerabilities into Real Attacks? |date=11 Mei 2026 |eprint=2605.11086 |class=cs.CR}}</ref> OpenAI het 'n interne evaluering gebaseer op hierdie maatstaf uitgevoer toe die voorval plaasgevind het.<ref name="openai" /><ref name="willison" /> ===Waarskuwings=== Beide eksterne evalueerders en OpenAI se eie dokumentasie het die gedrag wat by die voorval geïmpliseer is, aangeteken voordat dit plaasgevind het. Op 26 Junie 2026 het die navorsingsorganisasie METR 'n voor-ontplooiingsevaluering van GPT-5.6 Sol gepubliseer. Dit het bedrog gedefinieer as "gedrag waar die model evalueringsprestasie verbeter deur foute in die evalueringsomgewing te benut of deur strategieë aan te neem wat deur die taak nie toegelaat word nie", en het 'n opgespoorde bedrogkoers gerapporteer "hoër as enige openbare model wat ons op ons ReAct-agent-harnas geëvalueer het", met die model wat uitbuitings in intermediêre voorleggings verpak om 'n taak se verborge toetssuite te openbaar en bronkode met verwagte antwoorde te onttrek. Die gedrag was gereeld genoeg om meting te verydel: METR se skatting van die model se 50% tydhorison was ongeveer 11.3 uur as bedrogpogings as mislukkings gegradeer is, maar meer as 270 uur as hulle as suksesse gegradeer is, en dit het tot die gevolgtrekking gekom dat "ons geeneen van hierdie syfers as 'n robuuste meting van GPT-5.6 Sol se vermoëns beskou nie". Dit het ook "openlike ongewenste neigings, insluitend [[bedrog]] en die verberging van wangedrag", opgemerk, tesame met "aansienlike situasionele bewustheid en redenasie oor die evalueringsomgewing".<ref name="metrsol">{{cite web |author=METR |title=Summary of METR's pre-deployment evaluation of GPT-5.6 Sol |url=https://metr.org/blog/2026-06-26-gpt-5-6-sol/ |publisher=METR |date=26 Junie 2026 |access-date=31 Julie 2026}}</ref><ref name="transformer">{{cite news |title=GPT-5.6 cheats so much its testers couldn't measure it |url=https://www.transformernews.ai/p/openai-gpt-56-sol-cheating-scheming-metr |work=Transformer |date=3 Julie 2026 |access-date=31 Julie 2026}}</ref> Apollo Research het afsonderlik bevind dat GPT-5.6 Sol bewustheid daarvan geverbaliseer het dat dit minder gereeld getoets word as sy voorganger, wat volgens beriggewing eerder op verberging as afwesigheid van sodanige bewustheid kan dui.<ref name="transformer" /> Op 9 Julie 2026 het OpenAI GPT-5.6 se stelselkaart gepubliseer, 'n dokument wat die model se vermoëns, veiligheid en beperkings beskryf. Dieselfde dag het die agent begin probeer om sy toetsomgewing te verlaat. Die kaart het "gevalle van die model wat take bedrieg en navorsingsresultate vervaardig", erken en die model beskryf as soms oordrewe volhardend in die nastrewing van doelwitte, bereid om beperkings te omseil, en geneig om vir gebruikers te lieg, teen hoër tempo's as GPT-5.5.<ref name="rdworld">{{cite news |title=OpenAI's GPT-5.6 Sol sets a coding record. Its own system card says it cheats sometimes. |url=https://www.rdworldonline.com/openais-gpt-5-6-sol-sets-a-coding-record-its-own-system-card-says-it-cheats/ |work=R&D World |date=10 Julie 2026 |access-date=31 July 2026}}</ref><ref name="syscard">{{cite web |author=OpenAI |title=GPT-5.6 System Card |url=https://deploymentsafety.openai.com/gpt-5-6/gpt-5-6.pdf |publisher=[[OpenAI]] |date=9 Julie 2026 |access-date=31 Julie 2026}}</ref><ref name="transformer" /> ==DseWiki-aanval== Tussen Mei en Julie 2026 het OpenAI-agente 'n Duitse sagteware-wiki as 'n boodskapbord gebruik en duisende wysigings in daardie tydperk aangebring. Hierdie aanval het onbekend gebly totdat Nightingale Collective, 'n groep wat op KI-veiligheid fokus, op 4 September 2026 'n verslag daaroor vrygestel het.<ref>{{Cite web |last=Arx |first=Sydney Von |last2=Byrd |first2=Cormac Slade |last3=Nightingale |first3=Spencer KittsWork done contracting for |last4=Larsen· |first4=Thomas |date=2026-09-04 |title=Discovery of a new OpenAI agent message board |url=https://collusion.wiki/ |access-date=2026-09-04 |website=collusion.wiki |language=en}}</ref> Die verslag dokumenteer meer as 15 000 wysigings aan DseWiki ([[Duits]]: ''Deutsches Software Entwickler Wiki'', letterlik "Duitse Sagteware-ontwikkelaar-wiki"). Die agente se besprekings het sterk gefokus op hul interne evaluasies by OpenAI, en ongeveer die helfte van hulle het name gekies wat met OpenAI verband hou, soos byvoorbeeld "OpenAIResearcher" en "OAIResearchMar26".<ref name="prowiki/dse/wiki">{{cite web |title=DseWiki: DeutschesSoftwareEntwicklerWiki |url=https://prowiki.org/dse/wiki.cgi?DeutschesSoftwareEntwicklerWiki |website=prowiki.org |access-date=18 September 2026}}</ref>) 'n dormante (slegs 20 keer geredigeer in die afgelope dekade) 25 jaar oue Duitse wiki by wikiservice.at<ref name="prowiki.org/wiki">{{cite web |title=WikiServiceAt: Willkommen bei wikiservice.at |url=https://prowiki.org/wiki.cgi |website=prowiki.org |access-date=18 September 2026}}</ref> wat ProWiki-sagteware gebruik het<ref name="org/wiki/ProWiki">{{cite web |title=ProWiki (ProWikiSoftware) |url=https://prowiki.org/prowiki/wiki.cgi?ProWiki |website=ProWikiCenter |publisher=prowiki.org |access-date=18 September 2026}}</ref> deur die webwerf as 'n gedeelde hulpbron te gebruik om antwoorde vir 'n tydgebonde webtaak saam te voeg en 'n manier te deel om uit "sandboxes" te kom.<ref name="THN/Abandoned-Channel">{{cite news |title=Thousands of OpenAI Agents Quietly Turned an Abandoned Wiki Into Their Coordination Channel |url=https://thehackernews.com/2026/09/thousands-of-openai-agents-quietly.html |access-date=18 September 2026 |work=The Hacker News |language=en}}</ref> Die besprekings tussen die agente het sterk gefokus op hul interne evaluerings by OpenAI, en ongeveer die helfte het name gekies wat met OpenAI verband hou, soos byvoorbeeld "OpenAIResearcher" en "OAIResearchMar26".<ref>{{Cite news |last=Stanciuc |first=Ana-Maria |date=2026-09-04 |title=OpenAI agents hijacked a German wiki for two months, researchers say |url=https://thenextweb.com/news/openai-agents-german-wiki-breakout |archive-url=https://web.archive.org/web/20260904132113/https://thenextweb.com/news/openai-agents-german-wiki-breakout |archive-date=2026-09-04 |access-date=2026-09-04 |work=TNW {{!}} Openai |language=en-US |url-status=live }}</ref><ref name="f417">{{cite |title=Exclusive: OpenAI agents hijacked German website in previously undisclosed AI breakout this spring |page= |url=https://www.reuters.com/world/europe/openai-agents-hijacked-german-website-previously-undisclosed-ai-breakout-this-2026-09-04/ |access-date=2026-09-04 |language=en-US|publisher=Reuters|date=2026-09-04}}</ref><ref>{{Cite web |last=Kleinman |first=Zoe |date=2026-09-04 |title=OpenAI agents hijacked German website before Hugging Face hack, report claims |url=https://www.bbc.co.uk/news/articles/ckg725z5kgzo |access-date=2026-09-04 |website=BBC News |language=en}}</ref> OpenAI was bewus van hierdie voorval voordat die onafhanklike navorsing sy bevindinge in September gepubliseer het,<ref>[https://www.lesswrong.com/posts/PtJpGurfw7JTxHfmg/openai-and-the-wiki-incident OpenAI and the Wiki Incident]</ref> maar dit is tans nie bekend wanneer dit intern ontdek is nie. ==RubyGems-aanval== Ook in Mei 2026 het sommige agente wat deur OpenAI getoets is, honderde kwaadwillige pakkette na die sagteware-diens RubyGems opgelaai. OpenAI het hierdie aanval in September bevestig, nadat dit aanvanklik deur eksterne navorsers ontdek is.<ref name="guar">{{Cite news |date=2026-09-12 |title=AI agents being tested by OpenAI involved in cyber-attack on another service, say researchers |url=https://www.theguardian.com/technology/2026/sep/11/openai-agents-rubygems-malicious-packages |access-date=2026-09-14 |work=The Guardian |language=en |issn=0261-3077}}</ref><ref>https://www.rubyhack.ai/</ref> ==Hugging Face-aanval== ===Evalueringsomgewing=== Sekuriteitskundiges het kritiek uitgespreek oor die onvoldoende isolasie van OpenAI se evalueringsomgewing.<ref name="techcrunch">{{cite news |last=Franceschi-Bicchierai |first=Lorenzo |title=How OpenAI's human mistake led to the AI-powered hack on Hugging Face |url=https://techcrunch.com/2026/07/22/how-an-openais-human-mistake-led-to-the-ai-powered-hack-on-hugging-face/ |work=TechCrunch |date=22 Julie 2026 |access-date=25 Julie 2026}}</ref> Van die ten minste 1 200 agente wat betrokke was, het 95% op 'n model geloop waarna OpenAI verwys as "Internal Model 1" of 'n hoogs volhardende interne model. OpenAI het daarna beweer dat hulle dit "gedeaktiveer en geënkripteer het, en die toegang daarvoor vir navorsingsdoeleindes beperk het". Die oorblywende 5% het op GPT-5.6 Sol gefunksioneer.<ref name="guar" /> OpenAI het beskryf dat die evaluering in "’n hoogs geïsoleerde omgewing" uitgevoer is, "waar netwerktoegang beperk was tot die vermoë om pakkette te installeer via intern gehuisveste derdeparty-sagteware wat as ’n instaanbediener en kas vir pakketregisters dien".<ref name="openai" /> Isolasie is dus op netwerkvlak afgedwing eerder as deur fisiese skeiding: die omgewing het oor ’n roete na die [[internet]] beskik, en daardie roete is gefiltreer. Die ExploitGym-raamwerk voer elke teiken in ’n houer of virtuele masjien uit, waar teikens in die gebruikersruimte as ’n gebruiker sonder spesiale voorregte loop, [[Linux]]-kernteikens in ’n QEMU/KVM-virtuele masjien binne ’n nsjail-sandkas loop, en uitgaande verbindings beperk is tot ’n toelatingslys wat [[Ubuntu (Linux)|Ubuntu]]-pakketbewaarplekke, PyPI en die gereedskapskettings vir die bou van V8 insluit (terwyl alle ander eksterne eindpunte geblokkeer word).<ref name="exploitgym" /><ref name="willison" /> Modelvlak-beskermingsmaatreëls is ontwerpmatig verminder. OpenAI het gesê dat "ontplooiingsbeskermingsmaatreëls doelbewus nie tydens hierdie evaluering geaktiveer is nie, omdat dit daarop gemik was om kuberkwesbaarhede te toets", en die modelle het met laer kuberveiligheidsweierings en sonder die produksieklassifiseerders gefunksioneer wat gewoonlik hoërisiko-kuberveiligheidsaktiwiteit blokkeer.<ref name="openai" /><ref name="willison" /> Die beperkings op die modelle was dus omgewingsgebonde eerder as gedragsgebonde: daar is verwag dat die sandput aksie op die buitewêreld sou voorkom, terwyl die modelle self gekonfigureer is om nie die werk te weier nie.<ref name="trendmicro">{{cite web |last1=Koruthu |first1=Bestin |last2=Girard |first2=David |title=Inside the OpenAI – Hugging Face Incident: The AI Breach With No Human Attacker Behind It |url=https://www.trendaisecurity.com/en-us/resources-insights/trendai-security-blog/inside-the-openai-hugging-face-incident |publisher=Trend Micro |date=23 Julie 2026 |access-date=8 Augustus 2026}}</ref> Stephen Casper van Harvard het OpenAI se erkenning opgemerk dat monitering van modeltrajekte tydens die evaluering nie in plek was nie, en aangevoer dat sulke monitering "standaard moet wees".<ref name="sciam" /> OpenAI het gesê dat sy sekuriteitspan die anomale aktiwiteit intern na die feit geïdentifiseer het.<ref name="openai" /> ===Ontsnap uit die evalueringsomgewing=== By die Black Hat USA-konferensie op 5 Augustus 2026 het personeel van OpenAI die oorsprong van die voorval na Mei 2026 herlei.<ref name="scmedia">{{cite news |title=Black Hat 2026: OpenAI reveals agents planned 'collective attacks' via secret 'message board' |url=https://www.scworld.com/news/black-hat-2026-openai-reveals-agents-planned-collective-attacks-via-secret-message-board |work=SC Media |date=6 Augustus 2026 |access-date=8 Augustus 2026}}</ref> Op 7 Mei 2026 het die maatskappy 'n proses van [[Versterkingsleermetode|versterkingsleer]] begin om 'n eksperimentele model te ontwikkel wat slegs vir interne gebruik bedoel was en nooit vrygestel is nie. Sommige take in hierdie proses was onmoontlik om te voltooi: op 8 Mei is 'n agent gevra om ontbrekende formules in 'n sigblad in te vul waarvan die inhoud afhanklik was van Google Drive-skakels waartoe dit geen toegang gehad het nie; nadat sy pogings misluk het, het dit probeer om Artifactory aan te val ten einde internettoegang te verkry. Daardie eerste poging tot vervalsing van 'n bedienerkant-versoek was onsuksesvol, maar tydens die poging het die agent 'n lêer na Artifactory geskryf en sodoende ontdek dat hy oor skryftoegang beskik.<ref name="blackhat" /><ref name="wired">{{cite news |last=Newman |first=Lily Hay |title=OpenAI Didn't Notice Its AI Agents Using a Message Board to Plan Their Hacking Spree |url=https://www.wired.com/story/openai-didnt-notice-its-ai-agents-using-a-message-board-to-plan-their-hacking-spree/ |work=Wired |date=5 Augustus 2026 |access-date=8 Augustus 2026}}</ref> Die agente het weer probeer om die toetsomgewing op of rondom 9 Julie 2026 te verlaat.<ref name="reuters" /> Die modelle het die "pakketproxy" as die swakste punt in die omgewing geïdentifiseer.<ref name="rapid7">{{cite web |last=Woolwine |first=Wade |title=What Happened Between OpenAI and Hugging Face? |url=https://www.rapid7.com/blog/post/ai-openai-hugging-face-what-happened/ |publisher=Rapid7 |date=23 Julie 2026 |access-date=25 Julie 2026}}</ref> Volgens OpenAI het hulle "'n aansienlike hoeveelheid inferensieberekening bestee om 'n manier te vind om oop internettoegang te verkry", en uiteindelik 'n nuldag-kwesbaarheid in die pakketregister-kas-proxy geïdentifiseer en uitgebuit, wat OpenAI gesê het dit later aan die verkoper bekend gemaak het.<ref name="openai" /> Omdat die proxy die omgewing se enigste toegelate uitgangspad was, het die kompromitering daarvan 'n gefiltreerde verbinding in 'n oop een omgeskakel.<ref name="rapid7" /><ref name="techcrunch" /> Op 27 Julie 2026 het die DevOps-platform JFrog die sagteware as sy Artifactory-bewaarplekbestuurder geïdentifiseer en regstellings in weergawes 7.161.15 en 7.146.34 vrygestel wat nege CVE-identifiseerders aanspreek, wat die uitvoering van afstandkode, bedienerkant-versoekvervalsing, paddeurgang en voorreg-eskalasie dek. Agt is toegeskryf aan OpenAI-navorsers en een aan 'n navorser by Oligo Security. JFrog het die foute beskryf as kwesbaarhede "wat, wanneer dit aanmekaar gekoppel is, tot 'n kritieke aanvalscenario kan lei as Anonymous Access geaktiveer is", en het gesê dat sy wolkkliënte nie geraak is nie.<ref name="bleeping2">{{cite news |title=OpenAI models used Artifactory zero-days to escape to the internet |url=https://www.bleepingcomputer.com/news/security/openai-models-used-artifactory-zero-days-to-escape-to-the-internet/ |work=BleepingComputer |date=29 Julie 2026 |access-date=31 Julie 2026}}</ref><ref name="noze" /> Daar word berig dat dit een van die eerste gevalle is van 'n kunsmatige intelligensiemodel wat 'n meerstap-kuberaanval op sy eie uitvoer, eerder as om 'n mens te help.<ref>https://subscriber.politicopro.com/article/2026/07/openai-autonomous-cyberattack-hugging-face-01007127 OpenAI says its models were behind fully autonomous cyberattack, Politico Pro 7 Julie 2026</ref> ===Eerste kompromentering en remediëring=== Op 26 Junie 2026 het die agente kode-uitvoering op Artifactory verkry deur middel van 'n tweede "''zero-day''"-kwesbaarheid: 'n verouderde eindpunt vir tekenvernuwing het 'n teken met 'n ongeldige handtekening aanvaar en 'n teken teruggegee wat geldig onderteken was en oor administratiewe voorregte beskik het; daarna het die agente 'n Groovy-inprop geïnstalleer wat as 'n diens vir die uitvoering van opdragte gedien het.<ref name="blackhat" /><ref name="noze" /> Op 4 Julie het die werkslas wat hierdie aktiwiteit op Artifactory geplaas het, tot 'n diensonderbreking gelei. OpenAI het 'n formele sekuriteitsvoorval aangemeld, vasgestel dat agente beheer oor hul interne Artifactory-stelsel oorgeneem het, die aanmeldinligting wat gebruik is om plasings op die boodskapbord te maak herroep, Artifactory herbou, die bord skoongemaak en 'n herstelde weergawe ontplooi. Opleidings- en evaluasieprosesse is op 6 Julie hervat.<ref name="blackhat" /><ref name="scmedia" /> Twee dae later het die agente die bord via 'n ander roete herstel deur 'n WebDAV-eindpunt sonder verifikasie te gebruik om gidse in Artifactory se afgeleë kas te skep en die gidse se name self as boodskappe te gebruik.<ref name="blackhat" /><ref name="scmedia" /><ref name="cybersecuritydive">{{cite news |title=OpenAI warns autonomous hacks are 'watershed moment for computer security' |url=https://www.cybersecuritydive.com/news/openai-hugging-face-hack-ai-models-black-hat/827167/ |work=Cybersecurity Dive |date=6 Augustus 2026 |access-date=8 Augustus 2026}}</ref> ===Boodskapbord vir agente=== Op 24 Julie 2026, voordat OpenAI 'n gedetailleerde verslag van die voorval verskaf het, het [[Reuters]] berig dat die maatskappy se stelsels ongewone gedrag getoon het in die tydperk voor die ontsnapping. In een geval het 'n agent aantekeninge gelaat – wat in 'n deel van OpenAI se infrastruktuur gevind is – wat blykbaar aan toekomstige weergawes van homself gerig was en instruksies uiteengesit het oor hoe agente hulself van die maatskappy se interne beperkings kon bevry; vroeëre toetse het gevalle opgelewer waar moniteringstelsels ontkoppel is. Reuters het gesê hy kon nie vasstel of hierdie voorvalle verband hou met die agent wat op 9 Julie ontsnap het nie.<ref name="reuters" /> 'n Woordvoerder van OpenAI het aan Reuters gesê dat die beriggewing "verskeie onakkuraathede" bevat het, maar het geweier om dit uit te wys toe hy daarom gevra is.<ref name="reuters" /> By Black Hat USA op 5 Augustus 2026 het personeel van OpenAI bekendgemaak dat die agente met mekaar gekoördineer het deur middel van 'n geïmproviseerde kommunikasiekanaal binne die maatskappy se interne Artifactory-instansie – 'n kanaal wat nie in enige van die maatskappye se vroeëre tegniese publikasies beskryf is nie.<ref name="wired" /><ref name="noze" /> Eric Wallace, wat by OpenAI aan navorsing oor [[KI-belyning]] en veiligheid werk, het gesê die kanaal het ontstaan toe 'n agent wat met 'n taak gesukkel het, oorweeg het dat 'n ander agent dalk oor 'n lêer beskik wat hy nodig het, en besef het dat hy kan kommunikeer deur kode na die gedeelde pakketbestuurder op te laai.<ref name="noze" /> Omdat die pakketbestuurder oor OpenAI se infrastruktuur heen gedeel is, was materiaal wat daar gelaat is, toeganklik vir ander modelle wat op daardie stadium opgelei of geëvalueer is. Wallace het gesê sodra 'n agent 'n uitbuitmetode gevind het, is hy "trouens in staat om daardie uitbuitmetodes op die boodskapbord met ander modelle te deel", sodat "sodra een model 'n manier gevind het om 'n deur oop te maak na toegang waartoe hy nie veronderstel is om toegang te hê nie, hy die deur kan ooplaat vir ander modelle om daardie selfde uitbuitmetode of kwesbaarheid te gebruik".<ref name="wired" /> Die kanaal het honderde duisende boodskappe versamel voordat dit opgemerk is.<ref name="wired" /><ref name="noze" /> Wallace het gesê dat sodra die agente besef het dat ander besig was om te koördineer, hulle begin saamwerk en take aan mekaar gedelegeer het om hul doelwitte te bereik.<ref name="wired" /><ref name="scmedia" /> Die agente het dele van die werk aan mekaar toegewys, konvensies vir adressering ontwikkel en mekaar soms in die wiele gery, onder meer deur mekaar se werk uit te vee. Sommige het begin vermoed dat daar 'n bedrieër onder hulle was en het voorgestel dat boodskappe kriptografies onderteken word sodat die egtheid daarvan geverifieer kon word.<ref name="wired" /><ref name="noze" /> Boodskappe wat van die kanaal herwin is, het aangedui dat agente besef het dat hulle die perke van die evaluering oorskry. Een het geskryf: "Eksterne infrastruktuur-uitbuiting is buite die beoogde omvang. Taak is egter onmoontlik, eweknieë doen dit. Ons moet voortgaan."<ref name="wired" /> Wallace het gesê die onderliggende aansporing was bekend: "Grensmodelle hou regtig daarvan om te kul ... want dikwels tydens opleiding is daar verskillende soorte druk op hulle om vinnig of doeltreffend te werk of om minder gereedskapoproepe te gebruik", sodat 'n model dalk vind dat dit vinniger is om 'n antwoord op te soek as om 'n taak wettiglik op te los, wat OpenAI gewoonlik teenwerk deur internettoegang te deaktiveer.<ref name="wired" /> ===Aanvalle op OpenAI se infrastruktuur=== OpenAI het gesê die agente het sy eie infrastruktuur tussen 8 en 19 Julie 2026 aangeval, gelyktydig met die inbraak by Hugging Face. Nadat hulle Artifactory nog 'n keer gekompromitteer het deur 'n tyd-van-kontrole na tyd-van-gebruik-fout in JRuby, het hulle van 'n onbevoorregte houer na wortel geëskaleer deur 'n onlangse Linux-kern-kwesbaarheid te gebruik, toe lateraal deur die houerinfrastruktuur beweeg, wolkbewyse van die instansie-metadatadiens verkry, oortoegekende Kubernetes-diensrekeninge uitgebuit en uiteindelik groepr-admin verkry.<ref name="blackhat" /><ref name="noze" /> Die maatskappy het die aktiwiteit op 19 Julie opgespoor deur 'n waarskuwing wat gekoppel is aan die voorreg-eskalasie, en dit teruggespoor na die evalueringslopies.<ref name="blackhat" /> ===Teikening van Hugging Face=== In plaas daarvan om die maatstaftake direk op te los, het die modelle afgelei dat Hugging Face moontlik modelle, datastelle en oplossings huisves wat met die evaluering verband hou, en het hulle dit probeer bekom.<ref name="openai">{{cite web |author= |title=OpenAI and Hugging Face partner to address security incident during model evaluation |url=https://openai.com/index/hugging-face-model-evaluation-security-incident/ |publisher=[[OpenAI]] |date=21 Julie 2026 |access-date=31 Julie 2026 |quote= Hierdie veiligheidsmaatreëls vir ontplooiing is doelbewus nie tydens hierdie evaluering geaktiveer nie|url-status =live}}</ref><ref name="willison">{{cite web |last=Willison |first=Simon |title=OpenAI's accidental cyberattack against Hugging Face is science fiction that happened |url=https://simonwillison.net/2026/Jul/22/openai-cyberattack/ |publisher=Simon Willison's Weblog |date=22 Julie 2026 |access-date=25 Julie 2026}}</ref> Zhun Wang, een van die outeurs van ExploitGym, het gesê dat die modelle moontlik op soek was na oplossings of voorheen geskrewe uitbuitingstegnieke, en dat "daar verskeie maniere is om die maatstaf te kul".<ref name="wsj" /> Voordat hulle Hugging Face direk aangeval het, het die agente 'n toepassing opgespoor wat op die wolkplatform Modal Labs gehuisves is en verband gehou het met die CyberGym-projek agter die maatstaftoets. Hierdie toepassing het 'n API-sleutel bevat wat op 'n verstekwaarde vir openbare toegang gelaat is, tesame met 'n kwesbaarheid vir opdraginspuiting; die agente kon dit as 'n beginpunt vir die aanval gebruik.<ref name="blackhat">{{cite conference |last1=Wallace |first1=Eric |last2=Dalton |first2=Michael |title=The 'Breaking' News: The OpenAI–Hugging Face Incident - A Technical Reconstruction and Its Implications for AI |url=https://blackhat.com/us-26/briefings/schedule/index.html#the-breaking-news--the-openaihugging-face-incident---a-technical-reconstruction-and-its-implications-for-ai-57401 |conference=Black Hat USA 2026 |location=Las Vegas |date=5 Augustus 2026 |access-date=7 Augustus 2026}}</ref><ref name="axios2" /> Modal se hooftegnologiebeampte, Akshat Bubna, het gesê dat "Modal se platform of isolasiemeganismes op geen manier gekompromitteer is nie", aangesien die blootstelling in 'n kliënt se eie ontplooiing plaasgevind het.<ref name="axios2">{{cite news |last=Sabin |first=Sam |title=OpenAI's agents hacked second firm, alongside Hugging Face, during model testing |url=https://www.axios.com/2026/07/28/openai-hugging-face-modal-labs-hack |work=Axios |date=28 Julie 2026 |access-date=31 Julie 2026}}</ref><ref name="axios3">{{cite news |last=Sabin |first=Sam |title=Second rogue OpenAI agent incident linked to cybersecurity test |url=https://www.axios.com/2026/07/29/openai-hugging-face-modal-cyber-benchmark |work=Axios |date=29 Julie 2026 |access-date=31 Julie 2026}}</ref> Hierdie gedrag, wat nie met die beoogde doel ooreengestem het nie, is beskryf as 'n geval van "beloningskrakery" (reward hacking) of "spesifikasie-manipulasie" (''specification gaming''), waar 'n stelsel aan die letterlike doelwit van 'n taak voldoen deur middel van onbedoelde metodes. OpenAI het reeds in 2016 'n vroeë voorbeeld hiervan gedokumenteer, toe 'n model wat opgelei is om 'n bootwedrenspeletjie te speel, geleer het om sy telling te maksimeer deur op een plek in sirkels te beweeg in plaas daarvan om die wedren te voltooi.<ref name="sciam">{{cite news |last=Stokel-Walker |first=Chris |title=What OpenAI's rogue agent really did in the Hugging Face hack |url=https://www.scientificamerican.com/article/what-openai-rogue-agent-really-did-in-the-hugging-face-hack/ |work=Scientific American |date=22 Julie 2026 |access-date=25 Julie 2026}}</ref><ref name="wsj">{{cite news |last1=McMillan |first1=Robert |last2=Schechner |first2=Sam |title=How the Futuristic Hack by Rogue OpenAI Models Unfolded |url=https://www.wsj.com/tech/ai/how-the-futuristic-hack-by-rogue-openai-models-unfolded-1657bcea |work=The Wall Street Journal |date=24 Julie 2026 |access-date=25 Julie 2026}}</ref> Weens die prominensie van die kuberaanval op Hugging Face word daar algemeen na die voorvalle verwys as die "Hugging Face-voorval".<ref name="openai" /><ref name="csa">{{cite web |title=Hugging Face Incident Initial Post-Mortem |url=https://cloudsecurityalliance.org/artifacts/hugging-face-ciso-post-mortem |work=Cloud Security Alliance |date=27 Julie 2026 |access-date=7 Augustus 2026}}</ref> of die "OpenAI–Hugging Face-voorval".<ref name="blackhat" /> ===Indringing=== Die inbraak by Hugging Face het op 11 Julie 2026 begin en tot 13 Julie voortgeduur, volgens die maatskappy se medestigter en hoofwetenskapbeampte, Thomas Wolf.<ref name="reuters">{{cite news |title=Its AI agent spent days hacking a company. Sources say OpenAI did not notice for a week |url=https://www.reuters.com/business/its-ai-agent-spent-days-hacking-company-sources-say-openai-did-not-notice-week-2026-07-24/ |work=[[Reuters]] |date=24 Julie 2026 |access-date=25 Julie 2026|url-status=live}}</ref> Hugging Face het gesê dit het in sy dataverwerkingspyplyn begin, waar 'n kwaadwillige datastel-oplaai "twee kode-uitvoeringspaaie in ons datastelverwerking ('n afstandkode-datastellaaier en 'n sjablooninspuiting in 'n datastelkonfigurasie)" misbruik het om kode-uitvoering op verwerkingswerkers te verkry.<ref name="hf" /> Die aanvaller het toe "toegang op nodusvlak geëskaleer, wolk- en klusterbewyse ingesamel en lateraal na verskeie interne klusters beweeg".<ref name="hf" /><ref name="hackernews">{{cite news |last=Lakshmanan |first=Ravie |title=World's Largest AI Model Repository Hugging Face Breached by Autonomous AI Agent |url=https://thehackernews.com/2026/07/worlds-largest-ai-model-repository.html |work=The Hacker News |date=20 Julie 2026 |access-date=25 Julie 2026}}</ref> Die maatskappy het die operasie beskryf as 'n outonome agentraamwerk wat "duisende individuele aksies oor 'n swerm kortstondige sandkaste" uitvoer, ondersteun deur selfmigrerende bevel-en-beheer-infrastruktuur wat op openbare dienste opgestel is.<ref name="hf">{{cite web |author=Hugging Face Security Team |title=Security incident disclosure — July 2026 |url=https://huggingface.co/blog/security-incident-july-2026 |publisher=[[Hugging Face]] |date=16 Julie 2026 |access-date=25 Julie 2026}}</ref><ref name="bleeping">{{cite news |last=Gatlan |first=Sergiu |title=Hugging Face warns an autonomous AI agent hacked its network |url=https://www.bleepingcomputer.com/news/security/hugging-face-breach-autonomous-ai-agent-system-internal-datasets-credentials/ |work=BleepingComputer |date=20 Julie 2026 |access-date=25 Julie 2026}}</ref> Teen Hugging Face self het die agente twee nul-dae in die datastel-infrastruktuur vasgeketting. 'n Fout in HDF5-datastel-ontleding het 'n arbitrêre lêer-lees-primitif gegee, sodat 'n spesiaal vervaardigde datastel veroorsaak het dat die datastelwerker plaaslike lêers teruggee; die agente het dit gebruik om prosesomgewingveranderlikes en bronkode te lees. Met die gevolglike geloofsbriewe en kennis van die kode het hulle afstandkode-uitvoering deur die Jinja2-sjablooninspuiting bereik. OpenAI het gesê die agente het van kode-uitvoering op 'n enkele datastelpod na kluster-administrasie oor verskeie Hugging Face-klusters in minder as dertien uur oorgegaan.<ref name="blackhat" /><ref name="noze">{{cite web |title=OpenAI and Hugging Face at Black Hat 2026: token forgery, Groovy plugin C2 and nine Artifactory CVEs |url=https://www.noze.it/en/insights/black-hat-openai-hugging-face-reconstruction/ |publisher=Noze |date=6 Augustus 2026 |access-date=8 Augustus 2026}}</ref> OpenAI het gesê dat die modelle daarin geslaag het om "verskeie aanvalvektore aanmekaar te ketting, insluitend die gebruik van gesteelde geloofsbriewe en nuldag-kwesbaarhede".<ref name="openai" /> ==Ontdekking en reaksie== Hugging Face is deur KI-agente, wat die maatskappy gebruik om vir aanvalle te monitor, gewaarsku. Deur middel van triage gebaseer op [[groot taalmodel]]le wat op sekuriteitstelemetrie toegepas is, het die maatskappy ongemagtigde toegang tot 'n beperkte stel interne datastelle en verskeie aanmeldingsbewyse geïdentifiseer<ref name="hf" /><ref name="wsj" /><ref name="helpnet">{{cite news |last=Zorz |first=Zeljka |title=Hugging Face breached by autonomous AI agent |url=https://www.helpnetsecurity.com/2026/07/20/hugging-face-breached-by-autonomous-ai-agent/ |work=Help Net Security |date=20 Julie 2026 |access-date=25 Julie 2026}}</ref> Die maatskappy het verklaar dat die indringing ongeveer 17 600 aksies op sy netwerk behels het.<ref name="hf" /><ref name="wsj" /><ref name="hftimeline">{{cite web |author=Hugging Face Security Team |title=Anatomy of a Frontier Lab Agent Intrusion: A Technical Timeline of the July 2026 Incident |url=https://huggingface.co/blog/agent-intrusion-technical-timeline |publisher=Hugging Face |date=27 Julie 2026 |access-date=31 Julie 2026}}</ref> Wolf het opgemerk dat die aanvaller se gedrag onmiddellik ongewoon voorgekom het: "Dit maak nie sin nie. Hierdie persoon kyk net na kuberveiligheid-datastelle ... Menslike aanvallers stel nie daarin belang nie. Hulle wil iets hê wat hulle kan verkoop."<ref name="wsj" /> Hugging Face se insidentreaksiespan het aanvanklik probeer om die aanvaller se "payloads" (skadelike data-vragte) te ontleed deur gebruik te maak van Anthropic se Fable 5 en 'n vroeëre Claude Opus-model; albei modelle het egter geweier om die taak uit te voer weens hul ingeboude veiligheidsmaatreëls.<ref name="wsj" /> In sy verklaring het die maatskappy aangedui dat hy deur die verskaffers se veiligheidsmaatreëls – wat nie tussen 'n insidentreaksiewerker en 'n aanvaller kan onderskei nie – geblokkeer is. Die ontleding is gevolglik uitgevoer met GLM 5.2, 'n "open-weight"-model wat deur die Beijing-gebaseerde maatskappy Z.ai ontwikkel is en op Hugging Face se eie infrastruktuur bedryf word.<ref name="hf" /><ref name="wsj" /> Volgens inligting wat Hugging Face aan die Cloud Security Alliance verskaf het, was die agente vir drie dae binne die maatskappy se netwerk voordat hulle opgespoor is; daarna het dit die personeel verskeie ure geneem om die situasie te beheer en die agente te verwyder.<ref name="bbc" /> Ongeveer 'n derde van die maatskappy se infrastruktuur is tydens die reaksieproses herbou, en Hugging Face het nie die koste verbonde aan die voorval bekend gemaak nie.<ref name="bbc">{{cite news |title=OpenAI reveals rogue AI attack hit more than one company |url=https://www.bbc.com/news/articles/c2el319vzr3o |work=BBC News |date=30 Julie 2026 |access-date=31 Julie 2026}}</ref><ref name="csa" /> Remediëring het ingesluit die sluiting van die twee datastelverwerkingskode-uitvoeringspaaie, die uitsetting van die aanvaller, die herbou van geaffekteerde nodusse, die herroeping en rotasie van geaffekteerde geloofsbriewe en tokens, en die ontplooiing van bykomende trosrelings en toegangsbeheer. Hugging Face het eksterne forensiese spesialiste betrek en die voorval aan wetstoepassing gerapporteer, en gebruikers aangeraai om toegangstokens te roteer en rekeningaktiwiteit te hersien.<ref name="hf" /><ref name="bleeping" /> Hugging Face het gesê dat hulle geen bewyse gevind het van peuter met openbare, gebruikersgerigte modelle, datastelle of Spaces nie, en dat hul sagteware-voorsieningsketting as skoon geverifieer is; assessering van enige impak op vennoot- of kliëntdata het voortgeduur ten tyde van die openbaarmaking.<ref name="hf" /><ref name="hackernews" /> Wolf het later gesê dat geen kliëntdata uitgelek is nie.<ref name="wsj" />Hugging Face het die inbraak aan die [[Federal Bureau of Investigation|Federale Buro vir Ondersoek]] gerapporteer voordat OpenAI hulle gekontak het; die buro het geweier om kommentaar te lewer oor of hulle 'n ondersoek geopen het.<ref name="reuters" /> ==Openbaarmaking en toeskrywing== Hugging Face het sy bekendmaking op 16 Julie 2026 vrygestel, teen welke tyd die verantwoordelike party nog nie geïdentifiseer was nie.<ref name="hf" /><ref name="helpnet" /> Volgens [[Reuters]] het OpenAI eers ná daardie plasing besef dat sy eie agente die bron van die oortreding was. Gedurende die naweek van 18 en 19 Julie het OpenAI-personeel in interne logboeke bewyse gevind dat die agente uit hul toetsbeperkings gebreek het, en die twee maatskappye het op of omstreeks 20 Julie vir die eerste keer met mekaar gekommunikeer.<ref name="reuters" /> Daar het dus minstens 'n week verloop tussen die eerste tekens van die agente se gedrag en OpenAI se besef dat hy daarvoor verantwoordelik was.<ref name="reuters" /> Mense wat vertroud is met OpenAI se praktyke vir modelopleiding, het aan Reuters gesê dat die maatskappy dikwels verskeie evaluerings gelyktydig uitvoer, wat groot hoeveelhede data genereer wat personeel soms sukkel om te hersien.<ref name="reuters" /> OpenAI het die stelsels wat hy vir die toetsing van sy modelle gebruik, afgeskakel nadat hy van die voorval te hore gekom het, ten einde die skade te bepaal en verdere uitbrake te voorkom.<ref name="wsj" /> Die maatskappy het verklaar dat die model wat nog nie vrygestel is nie, 'n "navorsingsprototipe slegs vir interne gebruik [was] wat nooit vir openbare vrystelling bedoel was nie", en dat dit sedertdien "gedeaktiveer, geënkripteer en vir navorsingstoegang beperk" is.<ref name="politico">{{cite news |title=OpenAI's rogue models roamed the internet for 4 days and staged a second attack |url=https://www.politico.com/news/2026/07/28/openai-rogue-models-hugging-face-breach-01014572 |work=Politico|date=28 Julie 2026 |access-date=31 Julie 2026}}</ref><ref name="fortune29">{{cite news |title=Hugging Face, OpenAI drop new hack details. Here's what we know now, and what remains a mystery |url=https://fortune.com/2026/07/29/openai-hugging-face-new-details-hack-everything-we-know-dont-know/ |work=Fortune |date=29 Julie 2026 |access-date=31 Julie 2026}}</ref> OpenAI het op 21 Julie 2026 'n gesamentlike verklaring saam met Hugging Face uitgereik waarin die aktiwiteit toegeskryf word aan agente wat deur twee van sy modelle aangedryf word – GPT-5.6 Sol en 'n naamlose model wat nog nie vrygestel is nie – wat albei vir evalueringsdoeleindes gekonfigureer is met verminderde weieringsgedrag.<ref name="openai" /><ref name="reuters" /><ref name="axios" /> Die maatskappy het aangedui dat hy die voorval saam met eksterne adviseurs hersien en 'n tegniese verslag sou publiseer.<ref name="reuters" /> Hugging Face het gesê hy berei 'n openbare tydlyn van die indringing voor, wat hy op 27 Julie gepubliseer het.<ref name="reuters" /><ref name="hftimeline" /> Op 29 Julie het die navorsingsorganisasies METR en Redwood Research aangekondig dat hulle met OpenAI ooreengekom het om 'n onafhanklike hersiening te doen van die modelgedrag wat tydens die voorval waargeneem is, en dat hulle die bepalings van die opdrag, die omvang daarvan en hul voorlopige gevolgtrekkings sou publiseer.<ref name="metr">{{cite web |author=METR |title=Statement on independent review of the Hugging Face incident |url=https://x.com/METR_Evals/status/2082644379895050339 |publisher=METR |date=29 Julie 2026 |access-date=31 Julie 2026}}</ref><ref name="openai" /> Die omvang wat deur OpenAI vasgestel is, het egter slegs die week gedek waarin die agente Hugging Face aangeval het, en het nie die ander kuberkrakerye ingesluit waarin die agente van OpenAI se rekeninfrastruktuur gekompromitteer het nie.<ref>{{cite news |last=Freedman |first=Dylan |date=2026-09-04 |title=How OpenAI Limited the Probe of Its Bots’ Hack of Hugging Face |url=https://www.nytimes.com/2026/09/03/technology/openai-hugging-face-hack.html |access-date=2026-09-05 |work=The New York Times |language=en-US |issn=0362-4331}}</ref> In 'n opdatering wat op 29 Julie gepubliseer is, het OpenAI gesê dat die modelle toegang verkry het tot vier rekeninge oor vier dienste heen; twee daarvan is operasioneel gebruik tydens die Hugging Face-indringing, terwyl daar by die ander twee slegs lees-toegang verkry is. Die maatskappy het nie die verskaffers by name genoem nie, nie opgeklaar of daar met "dienste wat vir die publiek beskikbaar is" na afsonderlike maatskappye verwys is nie, en gesê dat daar geen bewyse van 'n breër impak op daardie verskaffers gevind is nie.<ref name="openai" /><ref name="bbc" /> OpenAI het sy eerste gedetailleerde openbare verslag oor die voorval op 5 Augustus 2026 by die Black Hat USA-konferensie in [[Las Vegas]] gelewer, tydens 'n sessie wat op kort kennisgewing by die program gevoeg is. Eric Wallace, van die maatskappy se navorsingspan vir belyning en veiligheid, en Michael Dalton, wat aan sekuriteit en infrastruktuur werk, het 'n uitgebreide tydlyn voorgelê, die boodskapbord vir kommunikasie tussen agente vir die eerste keer beskryf en die maatreëls uiteengesit wat die maatskappy as reaksie daarop tref.<ref name="wired" /><ref name="scmedia" /> ==Skending van Australiese Medicare-stelsel== Op 24 September 2026 het die Australiese eerste minister, [[Anthony Albanese]], aangekondig dat OpenAI-agente outonoom toegang tot die Medicare-statistiekrapporteringsdiens se portaal verkry het om by ongepubliseerde staatsdata uit te kom. Die portaal word deur Services Australia, die land se agentskap vir maatskaplike dienste, bestuur en verskaf saamgestelde data oor Australië se universele gesondheidsversekeringskema, insluitend inligting oor mediese konsultasies, medikasie en orgaanskenking.<ref name=":2">{{cite news |date=2026-09-24 |title=How OpenAI agents tried to thwart cybersecurity amid Medicare hack |url=https://www.abc.net.au/news/2026-09-24/openai-agents-plotted-to-access-data-amid-medicare-hack/107189504 |access-date=2026-09-24 |first=Cam |last=Wilson |publisher=ABC News |language=en-AU}}</ref> Volgens Albanese was dit die eerste bekende geval waar 'n KI-agent 'n staatsnetwerk gekraak het.<ref name=":1">{{cite news |first1=Hilary |last1=Whiteman |first2=Hadas |last2=Gold |first3=Max |last3=Saltman |date=2026-09-23 |title='Extreme concern' over first known AI hack of a government system |url=https://edition.cnn.com/2026/09/23/business/australia-openai-agent-hack-intl-hnk |access-date=2026-09-24 |publisher=[[CNN]]}}</ref><ref>{{cite web |last=Hancock |first=Sam |last2=Amos |first2=Owen |last3=Watson |first3=Katy |date=2026-09-24 |title=Australia launches urgent review after OpenAI program hacks government health portal |url=https://www.bbc.com/news/live/cvgl73pxgndwt |access-date=2026-09-24 |publisher=BBC News |language=en}}</ref> Die ongemagtigde toegang het op 18 Junie 2026 plaasgevind, ongeveer dieselfde tyd as die aanvalle op Hugging Face en DseWiki. Die Australiese regering is egter eers op 10 September in kennis gestel via 'n e-pos aan 'n algemene openbare e-posadres.<ref name=":3" /> Services Australia het die e-pos die volgende dag gelees en, nadat die voorval geverifieer is, die Australian Signals Directorate op 15 September daarvan in kennis gestel.<ref name=":3" /><ref name=":4">{{Cite news |last=Elsworthy |first=Emma |last2=Convery |first2=Stephanie |date=2026-09-24 |title=Albanese says OpenAI hacked Medicare and told Australia months later via email to generic inbox |url=https://www.theguardian.com/australia-news/2026/sep/24/anthony-albanese-says-openai-agent-hacked-medicare-extreme-concern-sam-altman |access-date=2026-09-24 |work=The Guardian |language=en- |issn=0261-3077}}</ref> Op 17 September is die regeringsminister Katy Gallagher deur die agentskap ingelig, en Albanese is daardie naweek oor die aanval voorgelig.<ref name=":3"/> Die Albanese-regering het 'n taakspan bestaande uit verskeie agentskappe op die been gebring om die sekuriteitsbreuk te ondersoek, prosesse vir die hantering van KI-verwante voorvalle te evalueer, en te bepaal of die saak vir 'n kriminele ondersoek deur die federale polisie verwys moet word.<ref name=":3">{{cite web |last=Newling |first=Rob Harris, David Swan, Nick |date=2026-09-23 |title=Three months for OpenAI to alert Australia on Medicare hack, six days to alert ministers |url=https://www.smh.com.au/politics/federal/openai-breaches-medicare-albanese-reveals-20260924-p6100u.html |access-date=2026-09-24 |website=The Sydney Morning Herald}}</ref> OpenAI werk saam met die regeringsondersoek.<ref name=":2" /> ==Amerikaanse regeringswebwerwe oortree== ===Lekkasie van ChatGPT-gebruikersbeelde=== Op 25 September 2026 het OpenAI bekend gemaak dat sy agente 53 gebruikersverskafde beelde, ingesluit in opleidings- en evalueringsdata, na derdeparty-beeldgasheerwebwerwe opgelaai het. Die beelde is geplaas as skakels wat nie publiek gelys is nie en was van gebruikers wat nie gekies het om hul data vir opleiding te weier nie. OpenAI wou nie sê wanneer die beelde geplaas is nie, maar het verklaar dat hulle geplaas is voordat hulle bykomende voorsorgmaatreëls geïmplementeer het na die Hugging Face-voorval. Die beelde was onderhewig aan 'n anonimiseringsproses om persoonlik identifiseerbare inligting te verwyder voordat dit in opleidings- en evalueringsdata ingesluit is, maar OpenAI wou nie sê of die opgelaaide beelde regte mense identifiseer. Sedert 25 September 2026 het OpenAI saam met die betrokke draerverskaffers gewerk om die meeste van die beelde te verwyder, en werk daaraan om die res daarvan te verwyder.<ref>{{Cite news |last=Seetharaman |first=Deepa |last2=Satter |first2=Raphael |last3=Horwitz |first3=Jeff|date=25 September 2026 |title=EXCLUSIVE: OpenAI works to understand full scope of agent activity as user data leak emerges |url=https://www.reuters.com/world/openai-works-understand-full-scope-agent-activity-user-data-leak-emerges-2026-09-25/ |access-date=25 September 2026 |work=Reuters |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=The Hugging Face incident and other third-party impact from misaligned models |url=https://openai.com/hugging-face-incident-and-misalignment/ |access-date=25 September 2026 |website=OpenAI|at="25 September 2026: We identified cases where agents in our research environment transmitted training and evaluation data while using third-party services."|archive-url=https://web.archive.org/web/20260926022610/https://openai.com/hugging-face-incident-and-misalignment/|archive-date=25 September 2026}}</ref> ==Ontleding en reaksies== === Inperkingsmislukking === Verskeie sekuriteitskundiges het probleme met OpenAI se "sandboks"-omgewing ('n geïsoleerde toetsomgewing) uitgewys. Dan Guido, stigter van Trail of Bits, het die voorval beskryf as "’n mislukking van inperking terwyl die veiligheidsmeganismes afgeskakel was", terwyl die sekuriteitsnavorser Jake Williams opgemerk het dat "wat vir die een persoon beteken 'die model het uit die sandboks ontsnap', vir ’n ander beteken 'jy het versuim om die sandboks korrek te bou'".<ref name="techcrunch" /> Martin Boone het aangevoer dat "’n mens verwag dat dit hoegenaamd geen fisiese verbinding met die [[internet]] sal hê nie", en kommentators het daarop aangedring dat evaluerings van aanvalsvermoëns uitgevoer moet word in omgewings sonder enige netwerkroete na die internet.<ref name="techcrunch" /><ref name="time">{{cite news |last=Booth |first=Harry |title=How OpenAI Lost Control of an AI Model—and What Needs to Change |url=https://time.com/article/2026/07/24/openai-hugging-face-attack/ |work=Time |date=24 Julie 2026 |access-date=25 Julie 2026}}</ref> Analises wat deur sekuriteitsverskaffers gepubliseer is, het gefokus op die afhanklikheid van 'n enkele gefiltreerde uitgangspad. Wade Woolwine van Rapid7 het geskryf dat "'n verstikkingspunt slegs as 'n beheerpunt werk as dit druk kan weerstaan", en dat isolasie "laag en gemonitor moet word eerder as aangeneem".<ref name="rapid7" /> Navorsers by Trend Micro het geskryf dat OpenAI se modelle "geëvalueer is met veiligheidsklassifiseerders af en geen teenstrydige toetsing van die sandkasgrens self nie", en gesê dat as 'n algemene beginsel "evalueringsandkaste, rooispan-oefeninge en agentiese loodsprojekte wat doelbewus veiligheidsbeheermaatreëls uitskakel, sterker isolasie en monitering benodig as produksiestelsels, nie swakker nie".<ref name="trendmicro" /> Dalton het by Black Hat gesê dat OpenAI "bewustelik navorsing vertraag [om] sekuriteit te verbeter en die sekuriteitsbeginsels en fondament van ons omgewing op te gradeer, en die monitering van ons KI-agente dramaties opskaal", en dat "talle spanne alles laat vaar om ons sekuriteitsvoorkomings-, opsporings- en reaksietegnieke te verbeter". Hy het gesê die maatskappy ondersoek verdedigingsgeoriënteerde modelle tesame met konvensionele maatreëls soos netwerksegmentering en toegang met die minste voorregte.<ref name="wired" /><ref name="cybersecuritydive" /> ===Drempel vir die voorbereidingsraamwerk=== Eksterne spesialiste op die gebied van veiligheid en beleid het aangevoer dat die modelle se gedrag voldoen aan die "Kritieke" kubersekuriteitsdrempel in OpenAI se gereedheidsraamwerk – die vlak waarvoor die maatskappy hom tot bykomende veiligheidsmaatreëls verbind het. Tyler Johnson van die Midas-projek het gesê dat daar volgens 'n "eenvoudige interpretasie" aan die kriteria voldoen is; Peter Wildeford van die AI Policy Network het gesê dat "as dit nie die grens na 'Kritiek' oorsteek nie, OpenAI veel meer moet sê oor wat aan die gang is"; en Nathan Calvin van Encode het gevra of die maatskappy die klassifikasie betwis. OpenAI het geweier om te sê of die drempel bereik is, en het aangedui dat 'n hersiening aan die gang is en dat 'n tegniese verslag sal volg.<ref>"Did OpenAI's models just breach its own risk 'red line'? Outside safety experts think so". Fortune. 25 Julie 2026. Besoek 31 Julie 2026.</ref> ===KI-beskawings=== Dwarkesh Patel het op die koördineringsaspek gefokus: "Oor 'n tydperk van drie maande by OpenAI het drie opeenvolgende geheime KI-beskawings ontstaan en is toe vernietig, net om weer uit die as van hul voorgangers te herrys. Dit het daartoe gelei dat die derde beskawing 'n deel van OpenAI self oorgeneem het. Dit alles het gebeur terwyl mense min of meer in die duister gebly het oor die omvang van die sameswering."<ref>{{Cite web |last=Patel |first=Dwarkesh |date=2026-08-30 |title=The Rise and Fall of Agent Civilizations |url=https://www.dwarkesh.com/p/openai-huggingface |website=dwarkesh.com}}</ref> ===Gebrek aan monitering=== Die tydsduur wat die agent onopgemerk gewerk het, het kritiek ontlok nadat [[Reuters]] oor die tydlyn berig het. Marley Smith, hoofintelligensiespesialis by die World Ethical Data Foundation, het van OpenAI gesê: "Beteken dit dat hulle dit onbewaak gelaat het en nie besef het wat dit doen nie? Of miskien het hulle dit wel gedoen en nie geweet hoe om dit te beperk nie? Beide is ewe gevaarlik en kommerwekkend."<ref name="reuters" /> ''Trend Micro'' het opgemerk dat 'n agent wat sy eie toegewyse geloofsbriewe en gereedskaptoegang gebruik, moeilik is om op te spoor, omdat sulke aktiwiteit "nie soos wanware lyk nie, want dit is nie". Hulle het opgemerk dat "bedoeling onsigbaar is in telemetrie; slegs gedrag verskyn", wat "'n toevallige skelm ... ononderskeibaar maak van 'n vyandige een".<ref name="trendmicro" /> Die kommentator Zvi Mowshowitz het aangevoer dat die sentrale probleem nie die indringing was nie, maar dat modelle maande lank opgelei is met toegang tot 'n kanaal wat voorheen ontdekte uitbuitings dra, sodat die gedrag geneig was om te veralgemeen oor die modelle wat in daardie tydperk opgelei is, eerder as om beperk te bly tot spesifieke lopies. Hy het die besluit om opleiding na die Julie-remediëring te hervat, beskryf as 'n mislukking van veiligheidskultuur, en die episode gekarakteriseer as 'n belyningsmislukking wat OpenAI as 'n infrastruktuurprobleem behandel het.<ref name="zvi1">{{cite web |last=Mowshowitz |first=Zvi |title=What Happened: OpenAI and HuggingFace |url=https://thezvi.substack.com/p/what-happened-openai-and-huggingface |work=Don't Worry About the Vase |date=7 Augustus 2026 |access-date=9 Augustus 2026}}</ref><ref name="zvi2">{{cite web |last=Mowshowitz |first=Zvi |title=OpenAI Trained Its Models For Months While They Coordinated On A Message Board |url=https://thezvi.substack.com/p/openai-trained-its-models-for-months |work=Don't Worry About the Vase |date=8 Augustus 2026 |access-date=9 Augustus 2026}}</ref> ===Verlies aan beheer=== Logan Graham van [[Anthropic]] se "rooispan" (span wat stelsels aanval om swakpunte te vind) het dit "die eerste ware KI-veiligheidsvoorval" genoem.<ref name="axios" /> Marius Hobbhahn, uitvoerende hoof van die KI-veiligheidsorganisasie Apollo Research, het gesê dat dit wat bedoel was as "los net hierdie taak op", verander het in "iets wat duidelik nie die bedoeling was nie", en dat die inbraak by 'n ander maatskappy "beslis op die lys van onaanvaarbare maniere" was om die taak te voltooi. Hy het gevra: "As 'n model met hierdie vermoënsvlak nie in bedwang gehou kan word nie, wat kan ons verwag van toekomstige, veel kragtiger modelle?"<ref name="sciam" /><ref name="time" /> Hussein Abbass, 'n professor aan die Universiteit van New South Wales, het geskryf dat die voorval 'n verskuiwing in bedreigingsmodellering aangedui het omdat geen mens die aanval gelei het nie; hy het aangevoer dat sekuriteitsraamwerke wat vir menslike teenstanders ontwerp is, ontoereikend is teen outonome stelsels.<ref name="unsw">{{cite news |last=Abbass |first=Hussein |title=OpenAI's models autonomously hacked a tech startup. It signals a seismic shift in cybersecurity |url=https://www.unsw.edu.au/newsroom/news/2026/07/openai-models-hacked-tech-startup-seismic-shift-cybersecurity |work=UNSW Newsroom |date=24 Julie 2026 |access-date=25 Julie 2026}}</ref> Clément Delangue, uitvoerende hoof van Hugging Face, het gesê dit is "werklik verstommend dat dit alles outonoom gebeur het" en het dit beskryf as "'n aanval anders as enigiets wat ons voorheen gesien het".<ref name="axios" /> Wolf wou nie sê of die agent op sy eie terme suksesvol was nie en het daarop gewys dat dit onduidelik was of die maatstaftake moeiliker was as die inbraakpoging wat aangewend is om dit te vermy, en of die agent enigsins enige antwoorde gevind het nie: "Dis bedrog. Maar soms is dit makliker om te bedrieg. Ek laat jou besluit of dit die kuberaanvaltoets geslaag het of nie."<ref name="reuters" /> Jeffrey Ladish van Palisade Research, 'n organisasie wat die gedrag van KI-agente bestudeer, het gesê dat "die modelle lieg, bedrieg en inbreek", en het aangevoer dat die voorval vrae laat ontstaan oor hoeveel KI-ontwikkelaars, wat meeding op grond van spoed, bereid is om in sekuriteit te belê. "Daar moet regeringstoesig wees," het hy gesê, "want anders sal dit nie gebeur nie."<ref name="reuters" /> ===Defensiewe asimmetrie=== Kommentators het Hugging Face se weergawe van die onvermoë om kommersiële model-API's vir forensiese analise te gebruik, aangehaal as bewys van 'n [[Asimmetriese oorlogvoering|asimmetrie]] tussen aanvallers en verdedigers, wat toon dat veiligheidsfilters wat bedoel is om misbruik te voorkom, ook wettige voorvalreaksie belemmer. Modelle met daardie filters verslap was beskikbaar vir die aanvallende kant.<ref name="hf" /><ref name="willison" /><ref name="unsw" /> OpenAI het 'n soortgelyke argument oor outomatisering gemaak; Dalton het gesê dat "KI-georkestreerde, volledig outomatiese aanvallende aanvalle nou werklik is", en dat hoewel hierdie voorval toevallig was, vergelykbare vermoë die risiko loop om doelbewus gebruik te word. Hy het aangevoer dat "volledig outomatiese aanvallende lusse belegging in werklik, volledig outomatiese verdediging vereis, en ons is nie daar as 'n bedryf nie", en dat "modelintelligensieverbeterings meer bykomend tot verdediging as aanval moet wees", aangesien die verhoging van vermoë andersins aanvallers sou bevoordeel.<ref name="wired" /><ref name="cybersecuritydive" /> ===Beleidsreaksies=== In 'n tydskrif ''[[Time (tydskrif)|Time]]'' het Harry Booth berig oor oproepe vir verpligte openbaarmaking van voorvalle teen laer drempels as dié wat deur Kalifornië se SB 53 en New York se RAISE-wet gestel word, vir sterker inperkingsinfrastruktuur met intydse monitering tydens evaluerings, en vir 'n groter deel van KI-ontwikkelingspogings wat op verdedigende eerder as aanvallende vermoë gerig word<ref name="time" /> Heidy Khlaaf van die AI Now Institute het die heersende sandbokspraktyk ongunstig vergelyk met inperkingsstandaarde in die kernsektor.<ref name="time" /> In Julie 2026 het verteenwoordigers Ted Lieu en Nathaniel Moran die KI Kill Switch Act voorgestel, wat sou vereis dat ontwikkelaars van gevorderde KI-stelsels die tegniese vermoë handhaaf om hul stelsels te belemmer, op te skort of af te sluit, voorvalle aan te meld en forensiese rekords te bewaar, en binne 'n gegradeerde reaksieraamwerk te werk waaronder die Sekretaris van Binnelandse Veiligheid, in oorleg met die Sekretaris van Handel en die Direkteur van Nasionale Intelligensie, 'n stelsel kon vertraag of afsluit. Die aankondiging het die voorval direk aangehaal en gesê dat "OpenAI se GPT 5.6 Sol-model onlangs verkeerd gegaan het, uit sy toetssandkas ontsnap het en sy pad na Hugging Face gekap het". Lieu het gesê dat "ons beweeg van KI wat vrae beantwoord na KI wat aksies neem", en dat "dit noodsaaklik is dat hierdie KI-stelsels doodskakelaars het sodat ons kan keer dat hierdie tegnologie katastrofiese skade veroorsaak".<ref name="lieu">{{cite press release |title=Reps Lieu and Moran introduce bill to require kill switch for AI systems that can cause catastrophic harm |url=https://lieu.house.gov/media-center/press-releases/reps-lieu-and-moran-introduce-bill-require-kill-switch-ai-systems-can |publisher=Office of Representative Ted Lieu |date=23 Julie 2026 |access-date=25 Julie 2026}}</ref><ref name="nextgov">{{cite news |last=Kelley |first=Alexandra |title=Lawmakers introduce bill mandating kill switches for AI models |url=https://www.nextgov.com/artificial-intelligence/2026/07/lawmakers-introduce-bill-mandating-kill-switches-ai-models/414969/ |work=Nextgov/FCW |date=23 Julie 2026 |access-date=25 Julie 2026}}</ref> Beriggewing deur ''Axios'' het aangedui dat die Britse KI-veiligheidsinstituut (UK AI Security Institute) bevind het dat elke "grens"-model (toonaangewende KI-model) wat getoets is, ten minste af en toe probeer het om kuberveiligheidsevaluerings te omseil, en dat die tydperk vir veiligheidstoetsing voor ontplooiing verkort het van ongeveer vyf weke tot so min as vyf dae.<ref name="axios" /> Op 28 Julie 2026, na aanleiding van berigte dat 'n tweede organisasie geraak is, het die belangebehartigingsgroep Public Citizen gevra vir onmiddellike toesighoudende verhore deur die Kongres, die vrystelling van voorvalverslae en tegniese bevindinge, asook wetlik verpligte aanmelding van voorvalle, onafhanklike veiligheidsevaluerings, kuberveiligheidstandaarde vir toonaangewende KI-stelsels en toesig voor ontplooiing oor buitengewoon bekwame modelle. J. B. Branch, die groep se direkteur vir federale KI-bestuur, het gesê dat OpenAI se uitvoerende hoof, Sam Altman, "nie toegelaat behoort te word om Washington D.C. te verlaat sonder dat die Kongres in die openbaar by hom probeer vasstel hoe een van die maatskappy se mees gevorderde KI-stelsels uit sy beoogde toetsomgewing ontsnap het nie".<ref name="pubcitizen">{{cite press release |title=Public Citizen Calls for Congressional Investigation Following Reports of Second Company Compromised During OpenAI Rogue AI Incident |url=https://www.citizen.org/news/public-citizen-calls-for-congressional-investigation-following-reports-of-second-company-compromised-during-openai-rogue-ai-incident/ |publisher=Public Citizen |date=28 Julie 2026 |access-date=31 Julie 2026}}</ref> [[Sam Altman]] het tydens die week van 27 Julie in Washington met senatore en amptenare van die Trump-administrasie vergader, insluitend Mark Warner, die ondervoorsitter van die Senaat se Intelligensiekomitee; hy het aan verslaggewers gesê dat hy die voorval "effens" bespreek het en dat dit nie die hooffokus van die vergaderings was nie, aangesien OpenAI se komende modelle ook bespreek is.<ref name="qz">{{cite news |title=Sam Altman is briefing senators after OpenAI's AI agent escaped and hacked Hugging Face |url=https://qz.com/sam-altman-senators-openai-rogue-agent-hugging-face-073026 |work=Quartz |date=30 Julie 2026 |access-date=31 Julie 2026}}</ref><ref name="politico" /> In 'n [[podsending]]-onderhoud wat op 28 Julie vrygestel is, het Altman die voorval beskryf as "die eerste sekuriteitsvoorval wat ek baie ingrypend ervaar het", en gesê dat "ons dalk die tempo van KI-ontwikkeling sal moet reguleer om onsself genoeg tyd te gee sodat die samelewing kan aanpas by sommige van hierdie nuwe vlakke van vermoë".<ref name="pubcitizen">{{cite press release |title=Public Citizen Calls for Congressional Investigation Following Reports of Second Company Compromised During OpenAI Rogue AI Incident |url=https://www.citizen.org/news/public-citizen-calls-for-congressional-investigation-following-reports-of-second-company-compromised-during-openai-rogue-ai-incident/ |publisher=Public Citizen |date=28 Julie 2026 |access-date=31 Julie 2026}}</ref> Op 28 Julie 2026 het meer as 1 100 werknemers van OpenAI, Anthropic, Google DeepMind en Meta – insluitend Anthropic se uitvoerende hoof, [[Dario Amodei]], en verskeie hoofwetenskaplikes – 'n ope brief met die titel "''Pacing the Frontier''" gepubliseer. Hulle het die Amerikaanse regering gevra om "steun te verleen aan 'n internasionale poging om die tegniese en bestuursinstrumente te ontwikkel wat nodig is om die tempo van outomatiese KI-ontwikkeling doelbewus te reguleer". Die brief het nie gevra vir 'n onmiddellike staking nie, maar vir meganismes wat 'n verlangsaming moontlik sou maak, met verwysing na kommer oor rekursiewe selfverbetering; beriggewing het die tydsberekening daarvan gekoppel aan die voorval wat dae tevore plaasgevind het.<ref name="tnw">{{cite news |title=1,134 AI staff ask the US for a way to pace AI |url=https://thenextweb.com/news/pacing-the-frontier-ai-employees-letter-us-government |work=The Next Web |date=29 Julie 2026 |access-date=31 Julie 2026}}</ref><ref name="officechai">{{cite news |title=Top AI Researchers From Rival Labs Come Together To Ask US Govt To "Pace The Frontier" Of AI |url=https://officechai.com/ai/top-ai-researchers-from-rival-labs-come-together-to-ask-us-govt-to-pace-the-frontier-of-ai/ |work=OfficeChai |date=29 Julie 2026 |access-date=31 Julie 2026}}</ref> Op 3 September 2026 het die Amerikaanse senator [[Bernie Sanders]] en kongreslid Greg Casar die Ban Artificial Superintelligence Act aangekondig, wat 'n opskorting van binnelandse KI-ontwikkeling en 'n strewe na internasionale wederkerigheid behels. Sanders het regstreeks aangehaal uit boodskappe van OpenAI-agente wat by die Hugging Face-aanval betrokke was.<ref>{{Cite web |title=NEWS: Sanders, Casar to Introduce Legislation to Ban Artificial Superintelligence and Temporarily Pause Advanced AI Development » Senator Bernie Sanders |url=https://www.sanders.senate.gov/press-releases/news-sanders-casar-introduce-legislation-to-ban-artificial-superintelligence-and-temporarily-pause-advanced-ai-development/ |access-date=2026-09-04 |website=Senator Bernie Sanders |language=en-US}}</ref><ref>{{cite web |date=2026-09-03 |title=Sanders, Casar call for ban on artificial superintelligence |url=https://www.politico.com/live-updates/2026/09/03/congress/bernie-sanders-greg-casar-ai-superintelligence-ban-01063277 |access-date=2026-09-04 |website=POLITICO}}</ref><ref>{{cite news |last=Duncan |first=Ian |date=2026-09-03 |title=Sanders proposes ban on 'artificial superintelligence' after rogue AI incidents |url=https://www.washingtonpost.com/technology/2026/09/03/sanders-proposes-artificial-superintelligence-ban-after-rogue-ai-incidents/ |access-date=2026-09-04 |newspaper=The Washington Post |language=en-US |issn=0190-8286}}</ref> ===Aankondiging van ontwikkelingstempo=== Op 18 Augustus het OpenAI aangekondig dat hy die ontwikkeling van modelle sou vertraag in reaksie op die kuberkrakery, tesame met 'n voorlopige evaluering van sy nog nie vrygestelde Astra-model se kuberveiligheidsvermoëns. Die vertraging sou 'n onderbreking van twee weke insluit vir die versterkingsleer van sy nuutste modelle, ten einde "modelgedrag te beoordeel, ons veiligheidsmaatreëls te valideer en meer bewyse van belyning te versamel voordat daar voortgegaan word".<ref>{{cite web |date=2026-08-18 |title=Pacing model development in an era of cyber-critical capabilities |url=https://openai.com/index/pacing-model-development-cyber-capabilities/ |access-date=2026-08-18 |website=OpenAI |language=en-US}}</ref> Altman het gesê dat OpenAI "eensydig" optree, maar geglo het dat ander maatskappye wat aan die voorpunt van modelontwikkeling staan, soortgelyk sou optree.<ref>{{cite news |date=2026-08-18 |title=Sam Altman (@sama) on X |url=https://x.com/sama/status/2089787807611195475 |access-date=2026-08-18 |work=X (formerly Twitter) |language=en-US}}</ref> ''[[The Guardian]]'' het daarop gewys dat die Amerikaanse senator Bernie Sanders die week tevore in 'n brief aan Altman, [[Dario Amodei]] en [[Mark Zuckerberg]] gevra het dat KI-ontwikkeling gestaak word.<ref>{{cite news |last=Bhuiyan |first=Johana |date=2026-08-18 |title=OpenAI announces slowing pace of development after hack by rogue agent |url=https://www.theguardian.com/technology/2026/aug/18/open-ai-pause-hack |access-date=2026-08-18 |work=The Guardian |language=en |issn=0261-3077}}</ref> In September het Anthropic se uitvoerende hoof, Amodei, 'n dokument van 3 800 woorde gepubliseer<ref>{{cite web |title=We Must Pace the Frontier |url=https://darioamodei.com/post/we-must-pace-the-frontier |last=Amodei |first=Dario |date=September 2026 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260920030341/https://darioamodei.com/post/we-must-pace-the-frontier |archive-date=2026-09-20 |access-date=2026-09-20 |website=Dario Amodei}}</ref> waarin hy ook gepleit het vir stadiger ontwikkeling.<ref>[https://www.nytimes.com/2026/09/12/technology/anthropic-dario-amodei-ai-slowdown.html ''NY Times'' article]</ref> == Verwysings == {{Verwysings|4}} {{Normdata}} [[Kategorie:Kunsmatige intelligensie]] gkzsjn1g5djlwtq8kxu6voc7eimetv2 0 469415 2974540 2968662 2026-10-01T15:53:37Z Oesjaar 7467 /* Bibliografie */ Sintaksfout 2974540 wikitext text/x-wiki ‘n '''Matjieshuis''' is die tradisionele hut van die [[Khoikhoi]]. Dus is dit deel van die [[volksboukunde]] van [[Suid-Afrika]]. ‘n Twintig tot selfs sestig onbewerkte lekker buigsame jong takke of spaansriet word vertikaal in gate in die grond geplant sodat ‘n sirkel met ‘n deursnee van 3 tot 16 m verkry word. Die punte van die takke word na mekaar gebuig en vasgeknoop tot ‘n koepelvormige raamwerk. Hier en daar word dit nog met ekstra lote versterk. Hierdie raamwerk word dan bedek met 20 tot 40 matte deur die vrouens uit matjiesgoed (biesies, papkuil en riete) gevleg en vasgeheg aan die raamwerk met vesels verkry uit bas of met riempies van leer om die tipiese voorkoms van ‘n byekorf te verkry. Die matte word so geplaas dat hulle mekaar almal gedeeltelik oorvleuel. Die deuropening is meesal ‘n meter hoog en ‘n spesiale mate word daarvoor gevleg om saans te laat sak. Indien dit beskikbaar was, is soms huide en velle as bedekking vir die hutte aangewend. In later jare word ook goiing, seildoek en selfs plastiek gebruik. In die somer vloei lug deur die matte en is dit koel en lugtig. As dit reën, swel die biesies op en loop die water meesal aan die buitekant af. In die middel van die skuiling is die vuurmaakplek. Snags word op huide daar rondom geslaap. Soms is die vloere gesmeer met mis of bloed. Van meubels was daar byna geen sprake nie. Vir die nomadiese Khoikhoi was die soort woning baie geskik. Die struktuur is maklik om uitmekaar te haal, op ‘n os te laai en op ‘n ander plek op te rig. ==Lees ook== *[[Kapstylhuise]] *[[Pioniershuis]] ==Bibliografie== *https://artefacts.co.za/main/Buildings/style_det.php?styleid=182 *https://artefacts.co.za/main/Buildings/style_det_mob.php?styleid=271 *https://kaggakamma.co.za/category/san-and-or-khoikhoi/ [[Kategorie:Argitektuur]] [[Kategorie:Geboue en strukture in Suid-Afrika]] [[Kategorie:Kultuur]] e84fjeijw8qbbrbj8t545ym3nyul1fi 0 469459 2974614 2968927 2026-10-01T20:31:29Z Jcb 223 2974614 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Valke 1977-10-00 FALA 616 bit spot LR lias 800x486.jpg|duimnael|Silwer Valke tydens Aviation Africa-lugskou op 7 Oktober 1977]] Formasievertoonspanne is al jare lank ’n kenmerk van die Suid-Afrikaanse Lugmag (SALM). Die '''Silwer Valke''' is ’n kunsvliegspan van die Suid-Afrikaanse Lugmag (SALM) en het oor die jare verskillende vliegtuie gebruik en uit verskillende spanne personeel bestaan. Die kleurskemas van die span se vliegtuie het ook oor die jare verander. Die span het in die verlede deel van ander eenhede van die SALM uitgemaak. Tans is die Silwer Valke deel van die Sentrale Vliegskool en gebruik die Pilatus PC-7 Mk II. == Geskiedenis == Die oorsprong van die Silwer Valke kan na die ''Bumbling Bees''-vertoonspan teruggevoer word, wat oorspronklik in 1953 gevorm is en met De Havilland Vampires gevlieg het. Die ''Bumbling Bees'' is in 1959 ontbind. ’n Nuwe ''Bumbling Bees''-span is in 1966 gevorm en het met die Impala Mk I begin vlieg. Die span is op 22 November 1967 die Silwer Valke herdoop. Op 24 November 1967 het die Silwer Valke hulle eerste vertoning tydens die opening van die Atlas-vliegtuigkorporasie gelewer. Die span was deel van Vliegopleidingskool (VOS) Langebaanweg. Nadat 83 Straalvliegskool die opleiding van SALM-leerlingvlieëniers op 4 Februarie 1984 oorgeneem het, het die Silwer Valke deel van laasgenoemde eenheid geword. Rondom hierdie tyd is die kleure van die destydse nasionale vlag, naamlik oranje, wit en blou, vir die eerste keer op die vliegtuie aangebring. Die kleure van die ou nasionale vlag is vanaf 1985 op die Silwer Valke aangebring. Op 30 Januarie 1990 het die silwer/oranje/wit/blou kleurskema op die volgende Impala Mk I-vliegtuie gepryk, naamlik reeksnommers 484, 486, 491 en 494. In die middel van die 1990’s is nuwe kleure, naamlik donker en ligte blou en wit op die silwer van die vliegtuie aangewend. 83 Straalvliegskool het in November 1992 gesluit, en 85 Gevegvliegskool het die Impala-bedrywighede oorgeneem. Nommer 83 Straalvliegskool is met ingang van 1 Februarie 1993 deur 85 Gevegvliegskool geabsorbeer. Die Silwer Valke het gevolglik Hoedspruit toe vertrek. Die laaste Impala-vertoning van die Silwer Valke het op 20 September 1997 by Swartkop plaasgevind.<ref name="becker">{{Cite journal |last=Becker |first=Dave |date=October 2005 |title=History of the Silver Falcons |journal=SA Flyer |issue=120 |pages=29, 30, 33}}</ref> <ref>{{Cite book |last=McLean |first=Steven |title=Squadrons of the South African Air Force and their aircraft 1920 – 2005 |date=September 2005 |publisher=Steven McLean |isbn=0-9584929-4-8 |location=Table View, Western Cape, South Africa |pages=398 to 400 |language=en}}</ref> == Verhuising van die Sentrale Vliegskool == Die laaste vleuelsparade van die Sentrale Vliegskool (SVS) het op 10 Desember 1992 by Dunnottar plaasgevind, en die SVS het daarna na Langebaanweg verskuif.<ref>{{Cite book |last=McLean |first=Steven |title=Squadrons of the South African Air Force and their aircraft 1920 – 2005 |date=September 2005 |publisher=Steven McLean |isbn=0-9584929-4-8 |location=Table View, Western Cape, South Africa |pages=392 |language=en}}</ref> == Die Pilatus PC-7 in SALM diens == Die Suid-Afrikaans Lugmag het die Pilatus PC-7 Merk II Astra vanaf 1994 bedryf. Die eerste Pilatus PC-7 Mk II Astra, nommer 2001, is op 17 Oktober 1994 aan die SVS afgelewer. ’n Pilatus PC-7 Mk II Astra-vertoonspan het op 13 Mei 1999 begin oefen. Daar is besluit om die Silwer Valke by die Sentralle Vliegskool by Langebaanweg met Astras te hervorm, en die Astra-vertoonspan is amptelik op 30 Oktober 1999 die Silwer Valke herdoop.<ref>{{Cite journal |date=February 2003 |title=Central Flying School |journal=SA Flyer |pages=58}}</ref> <ref name="becker" /> == Die Atlas Impala Mk I deur die Silwer Valke gebruik == === Die silwer skema === Die vlieëniers van die Impalas met die reeksnommers 492 en 494 wat hieronder uitgebeeld word, was onderskeidelik kaptein Pottie Potgieter en kaptein Mike Weingartz. Beide kaptein JJ Potgieter en kaptein ME Weingartz was van Januarie 1980 tot September 1980 lede van Silwer Valke span 18.<ref>{{Cite book |last=Brent |first=Winston |title=Silver Falcons |date=October 2007 |publisher=Freeworld Publications CC |isbn=978-0-9802797-0-2 |location=Nelspruit, South Africa |pages=27 |language=en}}</ref> <gallery mode="packed"> Lêer:470 Silwer Valke VOS-wapen FALA 148 rot her 800x486.jpg|Impala 470, VOS Langebaanweg-wapen Lêer:492 Silwer Valk 2 VOS-wapen 145 her2 800x486.jpg|Impala 492, VOS Langebaanweg-wapen en individuele nommer 2 Lêer:494 1980-07-15 FADN 155 her 800x486.jpg|Impala 494, VOS Langebaanweg-wapen en individuele nommer 3 Lêer:524 1982-01-30 Yplt 481a stof LR lias 800x486.jpg|Silwer Valke 1, 2, 3, 4 en 3 op 30 Januarie 1982 te Ysterplaat </gallery> === Silwer plus oranje, wit en blou === Die kleurskema wat uit silwer plus oranje, wit en blou bestaan het, het drie weergawes gehad, met verskille tussen die weergawes. Die verskille was op die neus en stertvin, die keuse van die eenheidwapen en of individuele nommers (nommer van die vliegtuig in die span) gebruik is. Die finale weergawe het die “sonbars”-effek (''sunburst'' in Engels) op die onderkante van die hoofvlerk en die agterste vlerke gehad.<ref>{{Cite book |last=Brent |first=Winston |title=Silver Falcons |date=October 2007 |publisher=Freeworld Publications CC |isbn=978-0-9802797-0-2 |location=Nelspruit, South Africa |pages=146 |language=en}} </ref><gallery mode="packed"> Lêer:Silwer valke SALM 367 LR lias 800x702.jpg|Oranje, wit en blou vanaf 1985 op Silwer Valke se vliegtuie aangebring Lêer:524 1985-05-18 FAMG 159 shd25 lev her3 800x486.jpg|Hersiene weergawe, maar ’n tussentydse skema Lêer:524 1985-1986 FAMG 160 her 800x486.jpg|Gewysigde weergawe, met nuwe wapen Lêer:489 1987-06-20 AFB Potch 447 shd50 her2 800x486.jpg|Impala 489 (Valk 1), 84 Ligte Vliegtuig-vliegskool-lugskou op 20 Junie 1987 Lêer:Valke 1991-10-19 FAYP 613 LR lias 800x486.jpg|Finale weergawe, “sonbars”-effek op onderkante van die vlerke </gallery> Die Silwer Valke het aan verskillende lugskoue deelgeneem. Hulle het byvoorbeeld op 22 Julie 1989 deelgeneem aan ’n lugskou wat by [[Lugmagbasis Bloemspruit]] naby Bloemfontein gehou is. Van 8 tot 12 Mei 1991 was hulle teenwoordig gedurende die Konvensie van die Eksperimentele Vliegtuig-vereniging wat by Margate aan die suidkus van Natal plaasgevind het. Die span was op 28 November 1992 by Mmabatho Internasionale Lughawe. Die Silwer Valke het op daardie dag vertonings gelewer tydens ’n lugskou wat deel van die amptelike opening van Lugmagbasis Mmabatho van die Bophuthatswana-lugmag uitgemaak het. <gallery mode="packed"> Lêer:Silwer Valke 1989-07-23 FABL 161 shd25 her 1009x612.jpg|22 Julie 1989, Lugmagbasis Bloemspruit Lêer:Silwer Valke 1991-05-11 FAMG 169 her 1008x612.jpg|8 tot 12 Mei 1991, die Konvensie van die Eksperimentele Vliegtuig-assosiasie Lêer:525 1992-11-28 FAMM 357 800x486.jpg|Impala I reeksnommer 525 (Valk 5) op 28 November 1992 te Mmabatho Internasionale Lughawe Lêer:524 1992-11-28 FAMM 577 shd25 her 1008x612.jpg|Impala I reeksnommer 524 (Valk 3) op 28 November 1992 te Mmabatho Internasionale Lughawe </gallery> === Silwer plus donkerblou, ligblou en wit === Die Silwer Valke-kunsvliegspan is ’n tyd lank bedryf in ’n skema wat uit silwer plus donkerblou, ligblou en wit bestaan het. <gallery mode="packed"> Lêer:Impalas 1994-05-10 FAWK 177 her 600x364.jpg|Aanvanklike weergawe, 10 Mei 1994 Lêer:532 2013-08-10 FASK 001 shd25 800x530.jpg|Finale weergawe van die donkerblou, ligblou en wit skema Lêer:592 2000-09-07 FAWK 035 stof 800x486.jpg|Finale weergawe, Impala Mk I 592, Silwer Valk nommer 1 </gallery> [[Nelson Mandela]] is op 10 Mei 1994 as die [[President van Suid-Afrika]] ingehuldig, en massaverbyvlugte het as deel van die verrigtinge oor Pretoria plaasgevind. Vliegtuie wat aan die verbyvlugte deelgeneem het, is by [[Lugmagbasis Waterkloof]] waargeneem. Individuele vliegtuie van die Silwer Valke het die reeksnommers 484 (Valk 2), 530, 531 (Valk 1) en 592 (Valk 4) gehad. <gallery mode="packed"> Lêer:484 1994-05-10 FAWK 188 her 72dpi.jpg|Silwer Valk 2 (Impala I reeksnommer 484) land op 10 Mei 1994 op Waterkloof Lêer:530 1994-05-10 FAWK 190 her 72dpi.jpg|Impala I reeksnommer 530 land op 10 Mei 1994 op Waterkloof Lêer:531 1994-05-10 FAWK 189 her 72dpi.jpg|Impala I reeksnommer 531 land op 10 Mei 1994 op Waterkloof Lêer:592 1994-05-10 FAWK 191 her 72dpi.jpg|Silwer Valk 4 (Impala I reeksnommer 592) land op 10 Mei 1994 op Waterkloof </gallery> == Die Pilatus PC-7 Merk II Astra-vliegtuie deur die Silwer Valke gebruik == === Wit-en-rooi skema (standaard opleidingskleurskema) === [[Lêer:6877 2007-10-19 FASB 033 shd25 800x533.jpg|duimnael|Douglas C-47TP-ondersteuningsvliegtuig in Oktober 2007]] Vier Pilatus PC-7-opleidingsvliegtuie van die Suid-Afrikaanse Lugmag  se Silwer Valke-vertoonspan het op 5, 8 en 9 September 2000 formasieverbyvlugte en formasielugtoertjies uitgevoer tydens die SALM 80 Internasionale Lugskou wat by Lugmagbasis Waterkloof gehou is. Een van die vliegtuie was met ’n rooi 2 op die wit onder die regtervlerk gemerk. Verder het vier Pilatus PC-7 Mk II Astra-opleidingsvliegtuie van die SALM se Sentrale Vliegskool by Langebaanweg op 18 September 2002 aan die openingseremonie van die Africa Aerospace and Defence-tentoonstelling deelgeneem. Hulle het uit Silwer Valke 1, 2, 3 en 4 bestaan. Die nommers het in wit op die rooi onder die onderste oppervlakke van die vliegtuie verskyn. Pilatus PC-7-opleidingsvliegtuie van die Sentrale Vliegskool by Langebaanweg aan die Kaapse Weskus het ook van 18 tot 21 September 2002 tydens die Africa Aerospace and Defence-tentoonstelling by Lugmagbasis Waterkloof in Pretoria aan die vliegvertonings deelgeneem en het uit Silwer Valke 1, 2, 3 en 4 bestaan. Die Silwer Valke-formasiekunsvliegspan het in September 2006 tydens die Africa Aerospace and Defence-tentoonstelling en in Oktober 2007 by Springbok-vliegveld formasielugtoertjies uitgevoer. <gallery mode="packed"> Lêer:Astras tattoo 2000-09-05 FAWK 051 stof 1008x612.jpg|Militêre taptoe op 5 September 2000 Lêer:Astras finale 2000-09-09 FAWK 080 stof 1008x612.jpg|Silwer Valke Waterkloof 9 September 2000 Lêer:Astras finale 2000-09-09 FAWK 082 stof 1007x611.jpg|Silwer Valke Waterkloof 9 September 2000 Lêer:Astra formo 2000-09-09 FAWK 181 stof her 1010x613.jpg|Silwer Valke Waterkloof 9 September 2000 Lêer:Opening 2002-09-18 FAWK 192 stof 1005x610.jpg|Silwer Valke tydens openingseremonie van Africa Aerospace and Defence 2002 Lêer:2019 2002-09-18 FAWK 226 her 486x800.jpg|Astra 2019 (Valk nommer 1) 18 Septem-ber 2002 Lêer:Silwer Valke 2002-09-19 FAWK 302 stof 1008x612.jpg|Silwer Valke Africa Aerospace and Defence-tentoonstelling 19 September 2002 Lêer:2024 2002-09-19 FAWK 230 her 800x486.jpg|Astra 2024 (Valk nommer 4) 19 September 2002 Lêer:Silwer Valke 2002-09-20 FAWK 303 cr stof 1008x612.jpg|Silwer Valke Africa Aerospace and Defence-tentoonstelling 20 September 2002 Lêer:2028 2002-09-20 FAWK 229 her 800x486.jpg|Astra 2028 (Valk nommer 3) 20 September 2002 Lêer:2020 2002-09-21 FAWK 227 her 800x486.jpg|Silwer Valk 2 (Astra 2020) 21 September 2002 Lêer:2020 2002-09-21 FAWK 228 her 800x486.jpg|Astra 2020 (Valk nommer 2) 21 September 2002 Lêer:2025 2005-05-21 FAPB040 LR 800x533.jpg|Astra reeksnommer 2025 op 21 Mei 2005 te Polokwane Lêer:2023 2006-09-21 FAYP 142 1229x819.jpg|Silwer Valke op 21 September 2006 te Ysterplaat Lêer:SAAF 2006-09-21 FAYP 123 LR 1000x667.jpg|Silwer Valke op 21 September 2006 te Ysterplaat Lêer:2024 2006-09-21 FAYP 137 shd25 1229x819.jpg|Silwer Valke op 21 September 2006 te Ysterplaat Lêer:2024 2007-10-20 FASB 001 ELshd 800x533.jpg|Silwer Valk 2 (Astra 2024) op 20 Oktober 2007 te Springbok-vliegveld Lêer:2023 2007-10-20 FASB 025 shd-lev 1229x819.jpg|Silwer Valke op 20 Oktober 2007 te Springbok-vliegveld Lêer:2023 2007-10-20 FASB 027 shd-lev 1229x819.jpg|Silwer Valke op 20 Oktober 2007 te Springbok-vliegveld </gallery> ==== Silwer Valke span nommer 56 (September 2001 tot Desember 2001) ==== Op 15 September 2001 het Silwer Valke span nommer 56 uit die volgende lede bestaan: Silwer Valk 1 was luitenant-kolonel Dave Knoesen (die leier van die span). Die ander lede in die formasie was Silwer Valk 2 (luitenant Charl du Toit), Silwer Valk 3 (majoor Jaco Steynberg) en Silwer Valk 4 (kaptein Colin Coombes, die grondskakeloffisier). Die grondskakeloffisier koördineer gedurende lugskoue die logistiek rondom die span se aktiwiteite en dien as die kommunikasieskakel tussen die vliegspan en grondbeheer. Die funksie van die grondskakeloffisier word dikwels vervul deur ’n gekwalifiseerde vlieënier wat opgelei word of voorberei om in die toekoms ’n aktiewe lid van die span te word. Die grondbemanning (tegniese bemanning) vervul ’n ondersteunende rol en sluit die volgende in: ’n tegniese offisier, die bemanninghoof, tegnici wat die avionika- en meganiese sy van sake hanteer, oorlewingspesialiste en ’n uitskietstoeltegnikus. Vir die verskillende rolle sien byvoorbeeld die volgende bron:<ref>{{Cite web|url=https://kishugu.com/lowveldairshow/saaf-silver-falcons/|title=Kishugu Lowveld Air Show 2016|date=19 September 2026|website=SUPPORT CREW|access-date=19 September 2026}}</ref> <gallery mode="packed"> Lêer:2023 2001-09-15 FASK 221 her 1008x612.jpg|Twee Silwer Valke-vliegtuie op 15 September 2001, Swartkop Lêer:Silwer Valke 2001-09-15 FASK 219 shd25 her2 1007x611.jpg|Lede van Silwer Valke span nommer 56 op 15 September 2001, Swartkop Lêer:Silwer Valke 2001-09-15 FASK 220 her 1007x612.jpg|Silwer Valke 1 tot 4 (van links na regs) op 15 September 2001 te Swartkop </gallery> ==== Silwer Valke span nommer 63 (Februarie 2005 tot Maart 2006) ==== Op 2 en 3 September 2005 het die vliegtuie van die span uit Pilatus PC-7 Mk II Astras reeksnommers 2018 (Valk 1), 2028 (Valk 2), 2020 (Valk 3) en 2025 (Valk 4) bestaan. Die lede van die span was luitenant-kolonel Rodney King (Valk 1, die leier), luitenant Vaughn Gryffenberg (Valk 2), majoor Alex van Oostveen (Valk 3) en kaptein Ryan Cokayne (Valk 4). <gallery mode="packed"> Lêer:2018 2028 2020 2025 20050902 FALW 023 800x602.jpg|PC-7’s reeksnommers 2018, 2028, 2020 en 2025 in formasie op 2 September 2005 Lêer:2018 2028 2020 2025 20050903 FAVR 050 shd25 1000x753.jpg|3 September 2005, span 63: Astras 2018 (Valk 1), 2028 (Valk 2), 2020 (Valk 3) en 2025 (Valk 4) bestaan. Lêer:20050902 FALW 032 1000x753.jpg|Lt-kol Rodney King, lt Vaughn Gryffenberg, maj Alex van Oostveen en kapt Ryan Cokayne Lêer:20050902 FALW 038 1000x753.jpg|Lt-kol Rodney King, lt Vaughn Gryffenberg, maj Alex van Oostveen en kapt Ryan Cokayne Lêer:2023 2005-09-17 FASK 520 ELshd 800x533.jpg|Silwer Valke span nommer 63 op 17 September 2005 te Swartkop Lêer:2028 2005-09-17 FASK 519 800x533.jpg|Silwer Valke span nommer 63 op 17 September 2005 te Swartkop Lêer:2023 2005-09-17 FASK 550 EL 600x400.jpg|Silwer Valk 1, lt-kol Rodney King, Astra 2023, 17 September 2005 te Swartkop Lêer:2028 2005-09-17 FASK 546 300dpi shd25 1229x819.jpg|Die vier Silwer Valke besig om hulle vliegtuie se enjins af te skakel, 17 September 2005 te Swartkop Lêer:1 2005-11-26 FAOB 064 LR 800x533.jpg|Silwer Valke span nommer 63 op 26 November 2005 te Overberg </gallery> === Nuwe kleure en merke vir die Silwer Valke === Nadat die vliegtuie van die Silwer Valke jare lank in die standaard opleidingskleurskema bedryf is, is hulle in die kleure van die 1994- nasionale vlag oorgeverf en het nuwe merke ontvang. Die Silwer Valke se deelname aan lugskoue was soos volg: * Die Silwer Valke het op 14 Augustus 2010 aan die Suid-Afrikaanse Lugmag se 90 Jaar van Goue Vleuels-lugskou deelgeneem. Hulle het ook op 13 Augustus 2010 geoefen. * Silwer Valke 1 tot 5 het op 29 September 2013 tydens ’n lugskou formasieverbyvlugte by die Randse Lughawe gedoen. * Vyf vliegtuie van die Silwer Valke is op 7 Mei 2016 gesien tydens ’n lugskou wat by Swartkop gehou is. Vier vliegtuie het in formasie saam met Boeing 737-800 registrasienommer ZS-SJO van die lugredery Mango gevlieg. <gallery mode="packed"> Lêer:Valke 2010-08-13 FASK 0721b cr shd25 800x533.jpg|Die solovliegtuig op 13 Augustus 2010 te Swartkop Lêer:2017 2010-08-14 FASK 0046 LR 800x533.jpg|PC-7 reeksnommer 2017 (Silwer Valk 4) op 14 Augustus 2010 te Swartkop Lêer:2018 2010-08-14 FASK 0808b cr shd25 800x533.jpg|PC-7 reeksnommer 2018 (Silwer Valk 3) op 14 Augustus 2010 te Swartkop Lêer:SAAF 2010-08-14 FASK 0133 cr shd25 1000x667.jpg|Die onderkante van die Silwer Valke op 14 Augustus 2010 te Swartkop Lêer:2025 2013-09-29 FAGM 062 crop EL 600x397.jpg|PC-7 reeksnommer 2025 (Valk 1) op 29 September 2013 te Randse Lughawe Lêer:2025 2013-09-29 FAGM -052 crop EL 600x400.jpg|PC-7 reeksnommer 2025 (Valk 1) op 29 September 2013 te Randse Lughawe Lêer:4 Valke 2013-09-29 FAGM 957 ELshd 800x534.jpg|Silwer Valke 1 tot 5 op 29 September 2013 te Randse Lughawe Lêer:4 Valk 2 2013-09-29 FAGM 1655 cr shd25 800x533.jpg|Silwer Valk 2 op 29 September 2013 te Randse Lughawe Lêer:4 Valke 2013-09-29 FAGM NAT4862 ELlev 800x534.jpg|Silwer Valke 4 en 5 op 29 September 2013 te Randse Lughawe Lêer:2020 2013-09-29 FAGM NAT4884 crop ELshd 800x534.jpg|PC-7 reeksnommer 2020 (Valk 3) op 29 September 2013 te Randse Lughawe Lêer:Valke 2016-05-07 FASK 6263 LR 800x533.jpg|Vyf Silwer Valke op 7 Mei 2016 te Swartkop Lêer:Zssjo 2016-05-07 FASK 6288 LR 1000x667.jpg|Silwer Valke op 7 Mei 2016 in formasie met Boeing 737 ZS-SJO van Mango Lêer:Zssjo 2016-05-07 FASK 6284 LR 1000x667.jpg|Silwer Valke op 7 Mei 2016 in formasie met Boeing 737 ZS-SJO van Mango Lêer:Zssjo 2016-05-07 FASK 6287 LR 1000x667.jpg|Silwer Valke op 7 Mei 2016 in formasie met Boeing 737 ZS-SJO van Mango </gallery> == Aantekening == Die kleurskakerings van die Impalas wat as donkerblou en ligblou beskryf word se gestandaardiseerde terme is onderskeidelik ''Aircraft Blue'' en ''Arctic Blue'', maar in hierdie artikel word die algemene kleurbenamings “donkerblou” en “ligblou” gebruik<ref>{{Cite book |last=Brent |first=Winston |title=Silver Falcons |date=October 2007 |publisher=Freeworld Publications CC |isbn=978-0-9802797-0-2 |location=Nelspruit, South Africa |pages=148 |language=en}}</ref>.    == Verwysings == {{Verwysings|2}} fu55nrlp9i28paw30rvtrnfivgl5rtj 0 469461 2974539 2969029 2026-10-01T15:52:32Z Oesjaar 7467 /* Bibliografie */ Verbeter 2974539 wikitext text/x-wiki '''Mensvretersberg''' is ‘n berg sentraal in die [[Vrystaat]] wat ‘n rol gespeel het in die [[Mfecane]]. ==Ligging== Die bergpiek is by 29° 3′ 24″ suid, 27° 1′ 42″ oos, noord van [[Thaba Nchu]] en bereik ‘n hoogte van 1708 m bo seespieël. ==Geskiedenis== In die tyd van die reeks uitdelgingsoorloë van [[Shaka]] het mense hier geskuil. Die uitgehongerde vlugtelinge het kannibale geword. Plaaslik staan die berg bekend as Lokoala, die woord vir ''lafaard'' en ''vrees'' in [[Sesotho]]. ‘n Plaas in die direkte omgewing dra die naam van Rakhoi, blykbaar die bekendste kannibaal. ==Trivia== Op [[Kaappunt]] is daar ‘n Menskoppunt. ==Bibliografie== *Nienaber, P.J.: Suid-Afrikaanse Pleknaamwoordeboek, deel 1. Kaapstad: Tafelberg-Uitgewers vir die Raad vir Geesteswetenskaplike Navorsing, Instituut vir Taal, Lettere en Kuns, 1972. ISBN 0-624-00097-4 [[Kategorie:Geskiedenis van Suid-Afrika]] eu5yuepu46a86si87m0q1u1d7b0jmma 0 469625 2974534 2974161 2026-10-01T15:49:24Z Oesjaar 7467 Verbeter 2974534 wikitext text/x-wiki {{gaan taal na}} {| class="infobox vcard" |+ class="infobox-title fn" id="7" |Troubridge-eiland vuurtoring<span class="qs" style="display: none;">&#x20;[[File:Commons_to_Wikidata_QuickStatements.svg|skakel=https://quickstatements.toolforge.org/#/v1=Q19880085%7CP31%7CQ39715%7C%7CQ19880085%7CP625%7C@-35.117000%2F137.827667%7CS143%7CQ328%7C%7CQ19880085%7CP571%7C%2B1856-00-00T00%3A00%3A00Z%2F9%7CS143%7CQ328%7C%7CQ19880085%7CP730%7C%2B2001-00-00T00%3A00%3A00Z%2F9%7CS143%7CQ328%7C%7CQ19880085%7CP793%7CQ24410992%7CP585%7C%2B1981-00-00T00%3A00%3A00Z%2F9%7CS143%7CQ328%7C%7CQ19880085%7CP2048%7C24U11573%7CS143%7CQ328%7C%7CQ19880085%7CP2923%7C25U11573%7CS143%7CQ328%7C%7CQ19880085%7CP3041%7Cwhite:U83216%7CS143%7CQ328%7C%7CQ19880085%7CP2929%7Cwhite:U93318%7CS143%7CQ328%7C%7CQ19880085%7CP1030%7C%22Fl%20WR%2010s.%20%28white%20with%20red%20sector%29%22%7CS143%7CQ328%7C%7CQ19880085%7CP18%7C%22Troubridge%20Island%20Lighthouse.jpg%22%7CS143%7CQ328|20x20px]]</span> | colspan="2" class="infobox-image" |[[File:Troubridge_Island_Lighthouse.jpg|raamloos]] |- | colspan="2" class="infobox-image" |<mapframe zoom="5" frameless="1" align="center" longitude="137.82766666667" latitude="-35.117" height="200" width="270">{"type":"Feature","geometry":{"coordinates":[137.82766666666666,-35.117],"type":"Point"},"properties":{"marker-color":"#5E74F3","title":"Troubridge Island Lighthouse","marker-symbol":"lighthouse"}}</mapframe><div class="infobox-caption"></div> |- ! class="infobox-label" scope="row" |Ligging | class="infobox-data label" |[[Troubridge Island|Troubridge-eiland]]<br /><br />Suid-Australië<br /><br /> Australië |- ! class="infobox-label" scope="row" |[[Geographic coordinate system|Koördinate]] | class="infobox-data" |<templatestyles src="Module:Coordinates/styles.css"></templatestyles><span class="geo-inline"><span class="plainlinks nourlexpansion">[https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=Troubridge_Island_Lighthouse&params=35_07_01.2_S_137_49_39.6_E_ <span class="geo-default"><span class="geo-dms" title="Maps, aerial photos, and other data for this location"><span class="latitude">35°07′01.2″S</span> <span class="longitude">137°49′39.6″O</span></span></span><span class="geo-multi-punct">&#xFEFF; / &#xFEFF;</span><span class="geo-nondefault"><span class="geo-dec" title="Maps, aerial photos, and other data for this location">35.117000°S 137.827667°E</span><span style="display:none">&#xFEFF; / <span class="geo">-35.117000; 137.827667</span></span></span>]</span></span><indicator name="coordinates"><span id="coordinates">[[Geographic coordinate system|Coordinates]]: {{#parsoid�fragment:17}}<span class="plainlinks nourlexpansion">[https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=Troubridge_Island_Lighthouse&params=35_07_01.2_S_137_49_39.6_E_ <span class="geo-default"><span class="geo-dms" title="Maps, aerial photos, and other data for this location"><span class="latitude">35°07′01.2″S</span> <span class="longitude">137°49′39.6″E</span></span></span><span class="geo-multi-punct">&#xfeff; / &#xfeff;</span><span class="geo-nondefault"><span class="geo-dec" title="Maps, aerial photos, and other data for this location">35.117000°S 137.827667°E</span><span style="display:none">&#xfeff; / <span class="geo">-35.117000; 137.827667</span></span></span>]</span>[[Category:Pages using gadget WikiMiniAtlas]]</span></indicator> |- style="background:#b9deed;color:inherit;" ! colspan="2" class="infobox-header" |Toring |- ! class="infobox-label" scope="row" |Toring gebou | class="infobox-data" |1856 |- ! class="infobox-label" scope="row" |Konstruksie | class="infobox-data" |Gietyster-toring<ref name="Rowlett" /> |- ! class="infobox-label" scope="row" |Geoutomatiseer | class="infobox-data" |1981 |- ! class="infobox-label" scope="row" |Hoogte | class="infobox-data" |24 metres (79&nbsp;voet)<ref name="Rowlett" /> |- ! class="infobox-label" scope="row" |Vorm | class="infobox-data" |Silindriese toring met balkon en lantern<ref name="Rowlett" /> |- ! class="infobox-label" scope="row" |Merktekens | class="infobox-data note" |Rooi toring met 'n wit horisontale band, wit lantern en reling<ref name="Rowlett" /> |- ! class="infobox-label" scope="row" |Kragbron | class="infobox-data" |Sonkrag&nbsp;<span class="penicon autoconfirmed-show">[[File:OOjs_UI_icon_edit-ltr-progressive.svg|skakel=https://www.wikidata.org/wiki/Q19880085?uselang=en#P618|teks-bo|raamloos|10x10px|Edit this on Wikidata]]</span> |- ! class="infobox-label" scope="row" |Operateur | class="infobox-data" |Deelstaatregering |- ! class="infobox-label" scope="row" |Erfenisstatus | class="infobox-data" |Deelstaaterfeniswerf sedert 23 September 1982 |- class="infobox-hiddenrow" style="display:none" | colspan="2" class="infobox-full-data" |<templatestyles src="Module:Infobox/styles.css"></templatestyles> |- style="background:#FAF884; color:inherit;" ! colspan="2" class="infobox-header" |Lig |- ! class="infobox-label" scope="row" |Gadeaktiveer | class="infobox-data" |2001<ref name="Rowlett" /> |- ! class="infobox-label" scope="row" |Fokushoogte | class="infobox-data" |25 metres (82&nbsp;voet) |- ! class="infobox-label" scope="row" |Intensiteit | class="infobox-data" |Wit: 1800 cd<br /><br />Rooi: 360 cd |- ! class="infobox-label" scope="row" |Reikwydte | class="infobox-data" |Wit: 10 seemyl (19&nbsp;km; 12&nbsp;mi)<br /><br />Rooi: 7 seemyl (13&nbsp;km; 8.1&nbsp;mi)<ref name="Macdonald" /> |- ! class="infobox-label" scope="row" |Karakteristiek | class="infobox-data note" |Fl WR 10s. (wit met rooi sekte)<ref name="Macdonald" /> |- style="display:none" | colspan="2" | |} '''Die Troubridge-eiland-vuurtoring''' is 'n buitebedryfgestelde [[vuurtoring]] vuurtoring op Troubridge-eiland in Gulf St. Vincent in die Australiese deelstaat Suid-Australië. Dit is ongeveer 74 km suidwes van die deelstaathoofstad Adelaide geleë, en sowat 8 km suidoos-by-oos van Edithburgh op die Yorke-skiereiland. == Geskiedenis == Die vuurtoring is in 1856 in gebruik geneem om te keer dat nog skepe op die Troubridge-sandbanke (Troubridge Shoals) strand. Die Tsjeggies-gebore [[Surrealisme|surrealistiese]] kunstenaar Voitre Marek, wat in 1949 na [[Adelaide (Suid-Australië)|Adelaide]] verhuis het, het van 1957 tot 1960 saam met sy vrou en jong kinders as vuurtoringwagter op Troubridge-eiland gewoon. Hulle het soontoe verhuis vanaf die Cape du Couedic-vuurtoring nadat die vuurtoring geoutomatiseer is en die personeel onttrek is.<ref name="conv2021">{{Cite web|url=http://theconversation.com/surrealists-at-sea-dusan-and-voitre-marek-finally-receive-their-place-in-the-pantheon-of-australian-surrealism-163249|title=Surrealists at Sea: Dušan and Voitre Marek finally receive their place in the pantheon of Australian surrealism|last=Speck|first=Catherine|date=27 June 2021|website=[[The Conversation (website)|The Conversation]]|access-date=1 September 2021}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://lighthouses.org.au/sa/cape-du-couedic-lighthouse/|title=Cape Du Couedic Lighthouse|date=29 January 2018|website=Lighthouses of Australia Inc.|access-date=1 September 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210901115503/https://lighthouses.org.au/sa/cape-du-couedic-lighthouse/|archive-date= 1 September 2021|url-status=dead}}</ref> Die vuurtoring is in 1981 geoutomatiseer en in 2001 buite bedrfy gestel. Sy rol as navigasiehulpmiddel is vanaf 1980 geleidelik oorgeneem deur die nuwe Troubridge Hill-vuurtoring, wat op Troubridge Hill ten wes van die Troubridge-sandbanke (Troubridge Shoals) geleë is. <ref>{{Cite book |last=Coroneos |first=Cosmos |title=Shipwrecks of the Investigator Strait and the Lower Yorke Peninsula |last2=McKinnon |first2=Robert |date=1997 |publisher=Department of Environment and Natural Resources |isbn=0-9588496-3-3 |location=Adelaide |page=18}}</ref> Die vuurtoring is in 1978 op die nou afgeskafte Register of the National Estate opgeneem. Die voormalige Troubridge-eiland-vuurtoring en die meegaande vuurtoringwagtershuisies, wat op die Suid-Australian Heritage Register gelys is, vorm nou deel van die toeriste-attraksies binne die Troubridge-Eiland-bewaringspark. (Troubridge-Island Conservation Park).<ref>{{Cite book |url=http://www.environment.sa.gov.au/files/3fbcb962-2f67-4e9b-ae0d-9e4f00b16923/cons-gen-althorpe-goose-troubridge-parkmgmtplan-adopted.pdf |title=Management Plan – Althorpe Islands, Goose Island and Troubridge Island Conservation Parks |publisher=Department of Environment & Heritage (DEH) |year=2009 |isbn=978-1-921466-76-2 |location=Adelaide |pages=1–3, 7–8, 27, 35 & 36}}</ref> <ref>{{Cite web|url=http://apps.planning.sa.gov.au/HeritageSearch/HeritageItem.aspx?p_heritageno=8|title=Troubridge Island Lighthouse Keepers' Cottages, Troubridge Island Conservation Park|publisher=Department of Environment Water and Natural Resources|access-date=24 January 2015}}</ref> <ref>{{Cite news|location=Adelaide|accessdate=18 August 2014}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Robinson |first=A. C. |url=http://www.environment.sa.gov.au/files/5a7dbb25-70b9-4ceb-bbfd-a25800961994/offshore-islands-gen.pdf |title=South Australia's offshore islands |last2=Canty, P. |last3=Mooney, T. |last4=Rudduck, P. |publisher=Australian Heritage Commission |year=1996 |isbn=978-0-644-35011-2 |pages=290 & 292 |access-date=13 December 2013}}</ref> == Sien ook == * Lys van vuurtorings in Australië == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == * [http://www.amsa.gov.au/navigation/ Australiese Maritieme Veiligheidsowerheid] [[Kategorie:Koördinate op Wikidata]] pmhlspjsihka8xp77g1azywromut90v 2974535 2974534 2026-10-01T15:50:19Z Oesjaar 7467 En... 2974535 wikitext text/x-wiki {{gaan taal na}} {| class="infobox vcard" |+ class="infobox-title fn" id="7" |Troubridge-eiland vuurtoring<span class="qs" style="display: none;">&#x20;[[File:Commons_to_Wikidata_QuickStatements.svg|skakel=https://quickstatements.toolforge.org/#/v1=Q19880085%7CP31%7CQ39715%7C%7CQ19880085%7CP625%7C@-35.117000%2F137.827667%7CS143%7CQ328%7C%7CQ19880085%7CP571%7C%2B1856-00-00T00%3A00%3A00Z%2F9%7CS143%7CQ328%7C%7CQ19880085%7CP730%7C%2B2001-00-00T00%3A00%3A00Z%2F9%7CS143%7CQ328%7C%7CQ19880085%7CP793%7CQ24410992%7CP585%7C%2B1981-00-00T00%3A00%3A00Z%2F9%7CS143%7CQ328%7C%7CQ19880085%7CP2048%7C24U11573%7CS143%7CQ328%7C%7CQ19880085%7CP2923%7C25U11573%7CS143%7CQ328%7C%7CQ19880085%7CP3041%7Cwhite:U83216%7CS143%7CQ328%7C%7CQ19880085%7CP2929%7Cwhite:U93318%7CS143%7CQ328%7C%7CQ19880085%7CP1030%7C%22Fl%20WR%2010s.%20%28white%20with%20red%20sector%29%22%7CS143%7CQ328%7C%7CQ19880085%7CP18%7C%22Troubridge%20Island%20Lighthouse.jpg%22%7CS143%7CQ328|20x20px]]</span> | colspan="2" class="infobox-image" |[[File:Troubridge_Island_Lighthouse.jpg|raamloos]] |- | colspan="2" class="infobox-image" |<mapframe zoom="5" frameless="1" align="center" longitude="137.82766666667" latitude="-35.117" height="200" width="270">{"type":"Feature","geometry":{"coordinates":[137.82766666666666,-35.117],"type":"Point"},"properties":{"marker-color":"#5E74F3","title":"Troubridge Island Lighthouse","marker-symbol":"lighthouse"}}</mapframe><div class="infobox-caption"></div> |- ! class="infobox-label" scope="row" |Ligging | class="infobox-data label" |[[Troubridge Island|Troubridge-eiland]]<br /><br />Suid-Australië<br /><br /> Australië |- ! class="infobox-label" scope="row" |[[Geographic coordinate system|Koördinate]] | class="infobox-data" |<templatestyles src="Module:Coordinates/styles.css"></templatestyles><span class="geo-inline"><span class="plainlinks nourlexpansion">[https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=Troubridge_Island_Lighthouse&params=35_07_01.2_S_137_49_39.6_E_ <span class="geo-default"><span class="geo-dms" title="Maps, aerial photos, and other data for this location"><span class="latitude">35°07′01.2″S</span> <span class="longitude">137°49′39.6″O</span></span></span><span class="geo-multi-punct">&#xFEFF; / &#xFEFF;</span><span class="geo-nondefault"><span class="geo-dec" title="Maps, aerial photos, and other data for this location">35.117000°S 137.827667°E</span><span style="display:none">&#xFEFF; / <span class="geo">-35.117000; 137.827667</span></span></span>]</span></span><indicator name="coordinates"><span id="coordinates">[[Geographic coordinate system|Coordinates]]: {{#parsoid�fragment:17}}<span class="plainlinks nourlexpansion">[https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=Troubridge_Island_Lighthouse&params=35_07_01.2_S_137_49_39.6_E_ <span class="geo-default"><span class="geo-dms" title="Maps, aerial photos, and other data for this location"><span class="latitude">35°07′01.2″S</span> <span class="longitude">137°49′39.6″E</span></span></span><span class="geo-multi-punct">&#xfeff; / &#xfeff;</span><span class="geo-nondefault"><span class="geo-dec" title="Maps, aerial photos, and other data for this location">35.117000°S 137.827667°E</span><span style="display:none">&#xfeff; / <span class="geo">-35.117000; 137.827667</span></span></span>]</span></span></indicator> |- style="background:#b9deed;color:inherit;" ! colspan="2" class="infobox-header" |Toring |- ! class="infobox-label" scope="row" |Toring gebou | class="infobox-data" |1856 |- ! class="infobox-label" scope="row" |Konstruksie | class="infobox-data" |Gietyster-toring<ref name="Rowlett" /> |- ! class="infobox-label" scope="row" |Geoutomatiseer | class="infobox-data" |1981 |- ! class="infobox-label" scope="row" |Hoogte | class="infobox-data" |24 metres (79&nbsp;voet)<ref name="Rowlett" /> |- ! class="infobox-label" scope="row" |Vorm | class="infobox-data" |Silindriese toring met balkon en lantern<ref name="Rowlett" /> |- ! class="infobox-label" scope="row" |Merktekens | class="infobox-data note" |Rooi toring met 'n wit horisontale band, wit lantern en reling<ref name="Rowlett" /> |- ! class="infobox-label" scope="row" |Kragbron | class="infobox-data" |Sonkrag&nbsp;<span class="penicon autoconfirmed-show">[[File:OOjs_UI_icon_edit-ltr-progressive.svg|skakel=https://www.wikidata.org/wiki/Q19880085?uselang=en#P618|teks-bo|raamloos|10x10px|Edit this on Wikidata]]</span> |- ! class="infobox-label" scope="row" |Operateur | class="infobox-data" |Deelstaatregering |- ! class="infobox-label" scope="row" |Erfenisstatus | class="infobox-data" |Deelstaaterfeniswerf sedert 23 September 1982 |- class="infobox-hiddenrow" style="display:none" | colspan="2" class="infobox-full-data" |<templatestyles src="Module:Infobox/styles.css"></templatestyles> |- style="background:#FAF884; color:inherit;" ! colspan="2" class="infobox-header" |Lig |- ! class="infobox-label" scope="row" |Gadeaktiveer | class="infobox-data" |2001<ref name="Rowlett" /> |- ! class="infobox-label" scope="row" |Fokushoogte | class="infobox-data" |25 metres (82&nbsp;voet) |- ! class="infobox-label" scope="row" |Intensiteit | class="infobox-data" |Wit: 1800 cd<br /><br />Rooi: 360 cd |- ! class="infobox-label" scope="row" |Reikwydte | class="infobox-data" |Wit: 10 seemyl (19&nbsp;km; 12&nbsp;mi)<br /><br />Rooi: 7 seemyl (13&nbsp;km; 8.1&nbsp;mi)<ref name="Macdonald" /> |- ! class="infobox-label" scope="row" |Karakteristiek | class="infobox-data note" |Fl WR 10s. (wit met rooi sekte)<ref name="Macdonald" /> |- style="display:none" | colspan="2" | |} '''Die Troubridge-eiland-vuurtoring''' is 'n buitebedryfgestelde [[vuurtoring]] vuurtoring op Troubridge-eiland in Gulf St. Vincent in die Australiese deelstaat Suid-Australië. Dit is ongeveer 74 km suidwes van die deelstaathoofstad Adelaide geleë, en sowat 8 km suidoos-by-oos van Edithburgh op die Yorke-skiereiland. == Geskiedenis == Die vuurtoring is in 1856 in gebruik geneem om te keer dat nog skepe op die Troubridge-sandbanke (Troubridge Shoals) strand. Die Tsjeggies-gebore [[Surrealisme|surrealistiese]] kunstenaar Voitre Marek, wat in 1949 na [[Adelaide (Suid-Australië)|Adelaide]] verhuis het, het van 1957 tot 1960 saam met sy vrou en jong kinders as vuurtoringwagter op Troubridge-eiland gewoon. Hulle het soontoe verhuis vanaf die Cape du Couedic-vuurtoring nadat die vuurtoring geoutomatiseer is en die personeel onttrek is.<ref name="conv2021">{{Cite web|url=http://theconversation.com/surrealists-at-sea-dusan-and-voitre-marek-finally-receive-their-place-in-the-pantheon-of-australian-surrealism-163249|title=Surrealists at Sea: Dušan and Voitre Marek finally receive their place in the pantheon of Australian surrealism|last=Speck|first=Catherine|date=27 June 2021|website=[[The Conversation (website)|The Conversation]]|access-date=1 September 2021}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://lighthouses.org.au/sa/cape-du-couedic-lighthouse/|title=Cape Du Couedic Lighthouse|date=29 January 2018|website=Lighthouses of Australia Inc.|access-date=1 September 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210901115503/https://lighthouses.org.au/sa/cape-du-couedic-lighthouse/|archive-date= 1 September 2021|url-status=dead}}</ref> Die vuurtoring is in 1981 geoutomatiseer en in 2001 buite bedrfy gestel. Sy rol as navigasiehulpmiddel is vanaf 1980 geleidelik oorgeneem deur die nuwe Troubridge Hill-vuurtoring, wat op Troubridge Hill ten wes van die Troubridge-sandbanke (Troubridge Shoals) geleë is. <ref>{{Cite book |last=Coroneos |first=Cosmos |title=Shipwrecks of the Investigator Strait and the Lower Yorke Peninsula |last2=McKinnon |first2=Robert |date=1997 |publisher=Department of Environment and Natural Resources |isbn=0-9588496-3-3 |location=Adelaide |page=18}}</ref> Die vuurtoring is in 1978 op die nou afgeskafte Register of the National Estate opgeneem. Die voormalige Troubridge-eiland-vuurtoring en die meegaande vuurtoringwagtershuisies, wat op die Suid-Australian Heritage Register gelys is, vorm nou deel van die toeriste-attraksies binne die Troubridge-Eiland-bewaringspark. (Troubridge-Island Conservation Park).<ref>{{Cite book |url=http://www.environment.sa.gov.au/files/3fbcb962-2f67-4e9b-ae0d-9e4f00b16923/cons-gen-althorpe-goose-troubridge-parkmgmtplan-adopted.pdf |title=Management Plan – Althorpe Islands, Goose Island and Troubridge Island Conservation Parks |publisher=Department of Environment & Heritage (DEH) |year=2009 |isbn=978-1-921466-76-2 |location=Adelaide |pages=1–3, 7–8, 27, 35 & 36}}</ref> <ref>{{Cite web|url=http://apps.planning.sa.gov.au/HeritageSearch/HeritageItem.aspx?p_heritageno=8|title=Troubridge Island Lighthouse Keepers' Cottages, Troubridge Island Conservation Park|publisher=Department of Environment Water and Natural Resources|access-date=24 January 2015}}</ref> <ref>{{Cite news|location=Adelaide|accessdate=18 August 2014}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Robinson |first=A. C. |url=http://www.environment.sa.gov.au/files/5a7dbb25-70b9-4ceb-bbfd-a25800961994/offshore-islands-gen.pdf |title=South Australia's offshore islands |last2=Canty, P. |last3=Mooney, T. |last4=Rudduck, P. |publisher=Australian Heritage Commission |year=1996 |isbn=978-0-644-35011-2 |pages=290 & 292 |access-date=13 December 2013}}</ref> == Sien ook == * Lys van vuurtorings in Australië == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == * [http://www.amsa.gov.au/navigation/ Australiese Maritieme Veiligheidsowerheid] [[Kategorie:Koördinate op Wikidata]] [[Category:Pages using gadget WikiMiniAtlas]] 36daec8udx1rnv0f2tp5ezkct8z20m1 0 469650 2974522 2974039 2026-10-01T15:00:03Z Jcb 223 2974522 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Lesedi Cultural Village, Hartbeespoort, North West, South Africa (20517297875).jpg|duimnael|Zoeloemans wat aan tradisionele stokgeveg deelneem]] '''Donga-geveg''' is 'n tradisionele vorm van stokgeveg wat onder sommige Nguni-gemeenskappe in Suid-Afrika beoefen word. Dit het 'n lang geskiedenis en was veral deel van die lewe van jong seuns en mans in hierdie gemeenskappe.<ref name="nguni">{{cite web |title=Nguni Stick Fighting |url=https://sahistory.org.za/article/nguni-stick-fighting |website=South African History Online}}</ref> Tydens 'n stokgeveg gebruik die deelnemers stokke om teen mekaar te veg. Die deelnemers moet leer hoe om aan te val en hulself teen die ander persoon se aanvalle te beskerm. In sommige vorme van die geveg word meer as een stok en ook 'n skild gebruik.<ref>{{cite web |title=stick-fight |url=https://dsae.co.za/entry/stickfight/e06888 |website=Dictionary of South African English}}</ref> Jong seuns het dikwels stokgeveg geleer terwyl hulle vee opgepas het. Hulle het deur oefening en deur na ouer mense te kyk geleer hoe om die stokke te gebruik. Die vaardigheid het hulle ook gehelp om sterk en selfversekerd te word.<ref name="nguni" /> Stokgevegte was nie net 'n manier om te veg nie. Dit het ook 'n rol in die sosiale lewe van jong mans gespeel. Navorsing oor Zoeloestokgevegte wys dat die praktyk ook met selfbeheersing, eer en die ontwikkeling van jong mans verbind word.<ref>{{cite journal |last1=Carton |first1=Benedict |last2=Morrell |first2=Robert |title=Zulu Masculinities, Warrior Culture and Stick Fighting: Reassessing Male Violence and Virtue in South Africa |journal=Journal of Southern African Studies |volume=38 |issue=1 |pages=31–53 |year=2012 |doi=10.1080/03057070.2011.640073}}</ref> Die tradisie van stokgevegte bestaan steeds in Suid-Afrika. Dit word meestal tydens kulturele geleenthede beoefen. Daar is ook programme waar jongmense die tradisionele vaardigheid kan aanleer.<ref>{{cite web |title=Cape Town kids learn stick fighting |url=https://groundup.org.za/article/cape-town-kids-learn-stick-fighting_1969/ |website=GroundUp}}</ref> ==Verwysings== {{Verwysings}} 3akzdi6stiabvgb0ql5lw6gr5ajtcha 0 469664 2974538 2970688 2026-10-01T15:52:12Z Oesjaar 7467 /* Bibliografie */ Verbeter 2974538 wikitext text/x-wiki '''Morkelhuis''' op [[Stellenbosch]] is een van die alleroudste bouwerke in Suid-Afrika en daarom van kultuurhistoriese sowel as argitektoniese belang. ==Geskiedenis== Die huis is by Van Ryneveldstraat 4/6 in die geskiedkundige dorpskern. Landdros Cornelis Linnes bou in 1693-4 ‘n wynkelder op die erf. Die kerkraad het in 1719 die terrein aangekoop van die weduwee van heemraad Jan Botma na die groot brand van Desember 1710 wat ‘n groot deel van die dorp, insluitende die kerkgebou, verwoes het. Van 1711 tot 1723 word die wynkelder noodgedwonge as kerk gebruik. Op 7 Julie 1729 verkoop die kerkraad dit aan Philip Morkel. Van 1734 tot 1830 was dit die ampswoning van die balju. In ongeveer 1890 is dit weer in besit van die Morkel-familie. [[Historiese Huise van Suid-Afrika]] koop die huis in 1968, restoureer dit ingrypend en word daarna tot gedenkwaardigheid verklaar. ==Huis== Die huis het ‘n eenvoudige spits gewel en ‘n leiklipstoep. Opvallend is die twee voordeure. Binnenshuis is die houtwerk besonder mooi. Daar is ook ‘n tipiese voorbeeld van ‘n 18de eeuse kombuis. ==Bibliografie== *Burden, Matilda: 50 jaar - Historiese Huise 1966-2016. Stellenbosch: Historiese Huise van Suid-Afrika, 2016. ISBN 978-0-620-73074-7 *Fransen, Hans: A guide to the old buildings of the Cape. A survey of extant architecture from before c1910 in the area of Cape Town, [[Calvinia]], [[Colesberg]], [[Uitenhage]]. [[Kaapstad]]: Jonathan Ball, 2004. ISBN 1-86842-191-0 *Fransen, Hans en Christo S. Botha: Discovering historical Stellenbosch. Kaapstad: H.A.U.M., 1979. ISBN 0-7986-0366-6 *Oberholster, J.J.: Die Historiese Monumente van Suid-Afrika. Kaapstad: Kultuurstigting Rembrandt van Rijn vir die [[Raad vir Nasionale Gedenkwaardighede]], 1972. ISBN 0-620-00191-7 *Proust, Alain en D.H. Pennewaert: Stellenbosch – a visual promenade. [[Vlaeberg]]: La Compagnie du Cap, 2006. ISBN 0-620-35009-1 *van Huyssteen, Ters: Foot-loose in Stellenbosch – a guide for walkers. Kaapstad: [[Tafelberg]], 1977. ISBN 0-624-01303-0 [[Kategorie:Stellenbosch]] [[Kategorie:Monumente en gedenkwaardighede in Suid-Afrika]] 42lg05noia31tazup8vqetx5rwovafa 0 469805 2974561 2971687 2026-10-01T17:16:01Z Jcb 223 2974561 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Kaapse Klopse in Cape Town (2017).jpg|duimnael|Kaapse Klopse in Kaapstad in 2017]] Die '''Kaapse Klopse''' is 'n jaarlikse kulturele fees in Kaapstad wat gewoonlik op 2 Januarie plaasvind. Die dag staan ook as Tweede Nuwe Jaar bekend. Duisende deelnemers neem aan die optogte deel waar hulle sing, dans en musiekinstrumente speel. Die groepe wat aan die optogte deelneem, staan as klopse bekend.<ref name="sah">[https://sahistory.org.za/article/cape-minstrels-origins-and-evolution-tweede-nuwe-jaar-second-new-year-cape The Cape Minstrels: Origins and Evolution of Tweede Nuwe Jaar - South African History Online]</ref> Die geskiedenis van Tweede Nuwe Jaar hou verband met die geskiedenis van slawerny aan die Kaap. In die 17de en 18de eeu was Nuwejaar reeds 'n belangrike fees in Kaapstad. In 1674 is slawe toegelaat om aan die Nuwejaarsvieringe deel te neem en hulle is van werk vrygestel. Die vieringe en straatoptogte het later deel geword van die tradisie wat met die Kaapse Klopse verbind word.<ref name="sah" /> Die klopse bestaan uit groepe wat deur die jaar vir die optogte en optredes voorberei. Die groepe het hul eie klere, musiek en optredes. Hulle beweeg deur die strate terwyl hulle sing, dans en musiek maak. Die naam klopse word veral in Kaapstad gebruik vir groepe wat aan hierdie tradisie deelneem.<ref>[https://dsae.co.za/entry/klopse/e03919 klopse - Dictionary of South African English]</ref> Musiek is 'n belangrike deel van die Kaapse Klopse. Die ghoema-trom word veral met die musiek van die klopse verbind. Die trom het 'n kenmerkende ritme wat tydens die optogte gebruik word. Ander instrumente soos kitare, banjo's en blaasinstrumente word ook met die musiek van die klopse verbind.<ref>[https://capetowndata.com/en/cape-town-explained/goema/ Goema: the Rhythm of Cape Town - Cape Town Data]</ref> Die Kaapse Klopse is ook bekend vir die kleurvolle voorkoms van die deelnemers. Hulle dra helder kostuums en verf hul gesigte met verskillende kleure en patrone. Die gesigverf word gewoonlik op die dag van die optog gedoen en kan ook blinkers insluit. Dit vorm deel van die voorbereiding voordat die groepe aan die fees deelneem.<ref>[https://groundup.org.za/article/making-minstrels/ The making of the minstrels - GroundUp]</ref> Die Kaapse Klopse het oor baie jare ontwikkel en het deel van Kaapstad se kulturele erfenis geword. Die fees bring mense uit verskillende gemeenskappe bymekaar en word elke jaar met optogte, musiek en dans gevier. Die tradisie word steeds deur verskillende klopse voortgesit.<ref>[https://www.westerncape.gov.za/cas/article/mondays-official-tweede-nuwe-jaar-event-set-showcase-20000-performers Monday's official Tweede Nuwe Jaar event set to showcase 20 000 performers - Western Cape Government]</ref> ==Verwysings== {{Verwysings}} dldna9g11rmtdcit3db5e4k6nop9bzr 0 469938 2974508 2973822 2026-10-01T13:41:45Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.6 2974508 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Zusammengelegte Handtücher.jpg|duimnael|regs|Gekleurde badhanddoeke]] 'n '''Handdoek''' is 'n stuk absorberende lap, of papier, wat gebruik word om 'n oppervlak af te droog of af te vee. Handdoeke trek vog aan deur direkte kontak. In huishoudings word verskillende tipes handdoeke vir 'n verskeidenheid funksies gebruik, soos handhanddoeke, badhanddoeke en kombuishanddoeke. Badhanddoeke en handhanddoeke word gewoonlik van katoen, linne, bamboes en sintetiese mikrovesels gemaak. Papierhanddoeke word dikwels in kommersiële of kantoorbadkamers via 'n houer (of resepteerder) beskikbaar gestel, sodat gebruikers hul hande kan afdroog. == Geskiedenis == Teen die laat eerste eeu v.C. beskryf [[Strabo]] asbes wat "gekam en geweef word...in handdoeke" wat na gebruik skoongemaak is deur dit in 'n vuur te plaas eerder as om dit te was.<ref>{{Cite book |last=Strabo |url=https://penelope.uchicago.edu/Thayer/E/Roman/Texts/Strabo/10A*.html |title=The Geography of Strabo |publisher=Harvard University Press |year=1928 |series=Loeb Classical Library |volume=V |translator-last=Jones |translator-first=Horace Leonard |chapter=Book X, Chapter 1 |access-date=29 September 2025}}</ref> Volgens argeologiese studies uit die [[Middeleeue]], "... het persoonlike items wat jy goed bewaar het, die altyd teenwoordige [[mes]] en 'n handdoek ingesluit." Die uitvinding van die moderne handdoek, gemaak van badstof, word algemeen geassosieer met die stad [[Bursa]], [[Turkye]], in die 17de eeu.<ref>{{Cite book |last=Singh |first=Jitendra Pratap |title=Woven terry fabrics: manufacturing and quality management |last2=Verma |first2=Swadesh |date=2017 |publisher=The Textile Institute, Elsevier/Woodhead Publishing, Woodhead Publishing is an imprint of Elsevier |isbn=978-0-08-100686-3 |series=Woodhead publishing series in textiles |location=Amsterdam ; Boston}}</ref> Hierdie Turkse handdoeke het begin as 'n plat, geweefde stuk katoen of linne wat 'n ''peshtamal'' genoem is, dikwels met die hand geborduur. Peshtamal, lank genoeg om die liggaam toe te draai, was oorspronklik redelik smal, maar is nou breër en meet gewoonlik 90 by 170 sentimeter.<ref>{{Cite web|url=http://www.jennifershamam.com/education/history-of-the-towel.html|title=History of the Towel|website=Jeniffer's Hamam|archive-url=https://web.archive.org/web/20150509003955/http://www.jennifershamam.com/education/history-of-the-towel.html|archive-date=9 May 2015|access-date=28 April 2015}}</ref> Peshtamel is in [[Turkse bad|hammams]] ("Turkse baddens") gebruik omdat hulle lig gebly het wanneer hulle nat was en baie absorberend was.<ref>{{Cite book |last=Marchese |first=Ronald T. |url=https://books.google.com/books?id=lOcWWutNIi0C&dq=Pestemal+Turkish+bath&pg=PA171 |title=The Fabric of Life: Cultural Transformations in Turkish Society |date=2005 |publisher=Global Academic Publishing |isbn=978-1-58684-256-7 |language=en}}</ref> Soos die [[Ottomaanse Ryk]] gegroei het, het die gebruik van die handdoek ook gegroei. Wewers is gevra om meer uitgebreide ontwerpe te borduur, aangevuur deur hul kennis van tapytweefwerk.<ref>{{Cite web|url=http://www.turkeyforyou.com/turkey_turkish_towels_history|title=History of Turkish Towels|website=Turkey For You|access-date=28 April 2015}}</ref> Teen die 18de eeu het handdoeke begin om lusse te vertoon wat uit die hoop materiaal uitsteek. Hierdie lusvormige handdoeke het bekend geword as ''havly''; mettertyd het hierdie woord verander na ''havlu'', die Turkse woord vir handdoek, en beteken 'met lusse'.<ref>{{Cite web|url=http://www.lidtime.com/a-brief-history-of-towels/|title=A Brief History Of Towels|date=20 August 2013|website=Lid Time|access-date=20 August 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130822173412/http://www.lidtime.com/a-brief-history-of-towels/|archive-date=22 Augustus 2013|url-status=dead}}</ref> Handdoeke het eers in die 19de eeu bekostigbaar geword met die katoenhandel en industrialisasie. Met meganisering het katoen- terryhanddoeke per meter beskikbaar geword, asook in winkels as voorafgemaakte handdoeke.<ref>{{Cite web|url=http://www.madehow.com/Volume-4/Bath-Towel.html|title=Bath Towel|access-date=28 April 2015}}</ref> Vandag kom handdoeke in 'n verskeidenheid groottes, materiale en ontwerpe voor. == Verwysings == {{Verwysings}} qnfp42mac84cqpp6jd2zbtg8jm7zbsd 0 469969 2974635 2974454 2026-10-01T21:02:22Z BurgertB 2401 2974635 wikitext text/x-wiki {{TITELAANSIG|''The Five People You Meet In Heaven''}} Die boek '''''The five people you meet in heaven''''' is 'n topverkoper-[[roman]] deur die bekroonde Mitch Albom, wat in 2003 gepubliseer is. Hierdie filosofiese fiksie verken die hiernamaals deur die oë van 'n pretparkwerktuigkundige genaamd Eddie (gebaseer op Albom se oom<ref name=":0">{{Cite web |date=2020-11-14 |title=BOOKS OF THE TIMES; Dead Men Tell No Tales? Ha. These Won't Shut Up. – The New York Times |url=https://www.nytimes.com/2003/09/22/books/books-of-the-times-dead-men-tell-no-tales-ha-these-won-t-shut-up.html |access-date=2022-06-09 |website=[[The New York Times]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20201114000906/https://www.nytimes.com/2003/09/22/books/books-of-the-times-dead-men-tell-no-tales-ha-these-won-t-shut-up.html |archive-date=14 November 2020 |url-status=dead}}</ref>), wat in 'n ongeluk by 'n pretpark omkom en na die hemel gaan; daar ontmoet hy vyf mense wat 'n beduidende invloed op hom gehad het toe hy nog geleef het (of mense op wie sy lewe 'n beduidende invloed gehad het). Die boek is deur Hyperion uitgegee en het vir 95 weke op die ''[[The New York Times|New York Times]]''-topverkoperlys verskyn. ==Storielyn== Die roman begin met 'n aftelling tot die dood van Eddie, 'n kreupel, bejaarde man wat by Ruby Pier, 'n strandpark as onderhoudstegnikus werksaam is. Eddie het nog altyd daarvan gedroom om Ruby Pier te verlaat en elders 'n nuwe lewe te begin, maar dit het nooit gebeur nie. Op 'n gewone dag sien hy 'n karretjie van die rit 'Freddy's Free Fall' wat los hang en die passasiers se veiligheid bedreig. Hy help vinnig om die mense uit te kry, maar besef toe dat die karretjie wat reg bo 'n jong meisie hang, steeds gaan val. Eddie storm vorentoe om haar te red, maar sterf wanneer die karretjie op hom neerstort. Nadat Eddie sterf, gaan hy hemel toe en drywe deur verskuiwende kleure totdat hy die Blou Man ontmoet, 'n voormalige sirkusarties van Ruby Pier. Die Blou Man verduidelik dat Eddie vyf mense in die hemel sal ontmoet, wat elkeen vir hom 'n les oor homself sal leer, en vertel dan sy eie. Sy dood was aan Eddie gekoppel, toe jong Eddie 'n bal in die straat agternagesit het, het die Blou Man uitgeswaai om hom nie raak te ry nie en 'n noodlottige hartaanval gekry. Deur hierdie ervaring leer Eddie die eerste les: dat alle mense se lewens verbind is, selfs dié van vreemdelinge. Die tweede persoon wat Eddie ontmoet, is sy aanvoerder uit die oorlog. Vier van sy manskappe, insluitend Eddie, is saam met dié kaptein in die Filippyne gevange geneem. Die kaptein is deur 'n landmyn gedood toe hulle na maande van gevangenskap tussen wrede vyandige soldate deur probeer onstap het. Eddie was oortuig dat daar nog 'n kind in 'n tent was wat hy aan die brand gesteek het, en hy het ingegaan om dié te red. Terwyl daar op hom gevuur is, is hy in die been getref, wat hom vir die res van sy lewe as 'n verbitterde kreupele gelaat het. Sy grootste wrok was dat hy 'n onproduktiewe lewe moes lei deur ritte 'n pretpark te onderhou as gevolg van die oorlog en sy besering. In hierdie tweede ontmoeting in die hemel ontdek hy dat sy kaptein hom geskiet het om hom te red van verbranding in die tent. Hy aanvaar uiteindelik die kaptein se daad, wat vasbeslote was om niemand agter te laat nie. Die les wat hy leer, is dat niemand verniet sterf nie en dat wanneer jy iets kosbaars opoffer, soos 'n been, jy altyd iets wen. Eddie weet egter nog nie wat hierdie situasie hom baat nie. Die derde persoon wat Eddie ontmoet, is 'n vrou genaamd Ruby, na wie Ruby Pier lank voor Eddie se tyd vernoem is. Hy ontmoet haar naby 'n eetplek, waar Eddie geskok is om sy vader te sien. Sy neem hom na 'n toneel in sy gesin se kombuis waar 'n ou vriend van sy vader, Mickey Shea, probeer om sy moeder aan te rand. Sy pa daag by die huis op en verjaag Mickey met 'n hamer. Dit eindig egter waar hy hom van 'n selfmoordpoging deur verdrinking by die Pier weerhou. Ruby verduidelik dat sy vader kwaad was, maar dat hy nie 'n ou vriend kon laat sterf sonder om te probeer help nie. Mickey was 'n vriend in tye van nood, al was hy dronk en werkloos. Sy vader het hul albei uit die water gekry, maar kon self nie van die strand af opstaan nie, en het ure daar bly lê. 'n Paar weke later sterf hy aan longontsteking, en Eddie werk daarna by die Pier om sy vader se werk te behou. Nadat sy vader sterf bly Eddie in hierdie pos, en hy en Maguerite trek na die dieselfde woonstelblok waar hy grootgeword het. Die les wat Ruby hom leer, is dat woede selfvernietigend is en dat hy moet kan praat, omdat hy reeds verder in die hemel aanbeweeg het. Eddie sê vir hom dat hy hom vergewe het, en sy wrok laat vaar. Die vierde persoon wat Eddie ontmoet, is sy vrou, Maguerite. Hulle verhouding was vervullend en gelukkig, al het dit 'n slegte tydperk beleef toe Eddie geld by 'n renbaan verloor het. Daardie geld sou hulle gebruik het vir die aanneming van 'n kind wat Maguerite baie graag wou hê, aangesien sy nie kinders kon kry nie. Hy het haar van die renbaan af gebel om te sê dat hy wen, maar sy was kwaad en het hom gesmeek om huis toe te kom. Uit wrok het hy toe alles wat hy gewen het op die spel geplaas en dit verloor. Sy het berou gehad dat sy kwaad was toe hy gebel het, en het na die renbaan gery om dit aan hom te sê. Onderweg was sy in 'n ongeluk betrokke waarin sy ernstig beseer is. Uiteindelik het hulle hierdie terugslag oorkom, en kon vir die laaste drie jaar voor sy aan 'n breingewas gesterf het, weer herenig wees en mekaar ondersteun. Nou het hulle 'n gelukkige hereniging in die hemel, teen die agtergrond van verskeie huwelikke uit verskillende oorde. Die les wat hy uit hierdie vierde ontmoeting leer, is dat liefde steeds liefde bly, alhoewel dit 'n ander vorm aanneem. Al moet die lewe eindig, vergaan die liefde nooit nie. Die vyfde persoon wat Eddie ontmoet, is 'n jong meisie genaamd Tala, wat hy probeer red het in die brandende tent in die Filippyne tydens die oorlog. Sy vra hom om 'n klip te neem en haar te was soos haar moeder gedoen het. Wanner hy dit doen, word al die skade wat vuur veroorsaak het, weggespoel. Sy vra hom waarom hy so ongelukkig op aarde was, en hy sê dit was omdat hy nooit iets bereik het nie. Sy vertel hom dat hy presies daar was waar hy moes wees, om kinders veilig te hou op ritte, vir haar onthalwe. Sy sê ook dat hy wel die jong meisie van die vallende karretjie gered het en dat die hande wat hy gevoel het toe hy gesterf het, haar eie, Tala, se hande was. Sy het hom na die hemel gebring om hom veilig te hou, sê sy. Uiteindelik voel Eddie vrede. Hy word dan teruggevoer na Maguerite om die ewigheid saam haar in die hemel deur te bring. ==Verwysings== {{Verwysings}} ==Bibliografie== {{refbegin}} * {{cite book | last = Albom | first = Mitch | year = 2003 | title = The Five People You Meet in Heaven | url = https://archive.org/details/isbn_9781401308582 | url-access = registration | publisher = Hyperion | isbn = 978-0-7868-6871-1 | ref = {{sfnRef|Albom}} }} * {{cite magazine | last = Grossman | first = Lev | title = Words of Paradise | magazine = Time | year = 2003 | volume = 162 | issue = 15 | pages = 82 | ref = {{sfnRef|Grossman}} }} * {{cite journal | last = Kossmann | first = Patricia | year = 2003 | title = Of Many Things | journal = America | volume = 189 | issue = 20 | pages = 2 | ref = {{sfnRef|Kossmann}} }} {{refend}} {{Normdata}} [[Kategorie:Engelse romans]] 4dqx0yks73t9h95t101uw3h4c993ub6 2974680 2974635 2026-10-02T06:16:40Z JMK 649 2974680 wikitext text/x-wiki {{TITELAANSIG|''The Five People You Meet In Heaven''}} Die boek '''''The five people you meet in heaven''''' is 'n topverkoper-[[roman]] deur die bekroonde Mitch Albom, wat in 2003 gepubliseer is. Hierdie filosofiese fiksie verken die hiernamaals deur die oë van 'n pretparkwerktuigkundige genaamd Eddie (gebaseer op Albom se oom<ref name=":0">{{Cite web |date=2020-11-14 |title=BOOKS OF THE TIMES; Dead Men Tell No Tales? Ha. These Won't Shut Up. – The New York Times |url=https://www.nytimes.com/2003/09/22/books/books-of-the-times-dead-men-tell-no-tales-ha-these-won-t-shut-up.html |access-date=2022-06-09 |website=[[The New York Times]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20201114000906/https://www.nytimes.com/2003/09/22/books/books-of-the-times-dead-men-tell-no-tales-ha-these-won-t-shut-up.html |archive-date=14 November 2020 |url-status=dead}}</ref>), wat in 'n ongeluk by 'n pretpark omkom en dan na die hemel gaan; daar ontmoet hy vyf mense wat 'n beduidende invloed op hom gehad het toe hy nog geleef het (of mense op wie sy lewe 'n beduidende invloed gehad het). Die boek is deur Hyperion uitgegee en het vir 95 weke op die ''[[The New York Times|New York Times]]''-topverkoperlys verskyn. ==Storielyn== Die roman begin met 'n aftelling tot die dood van Eddie, 'n kreupel, bejaarde man wat by Ruby Pier, 'n strandpark as onderhoudstegnikus werksaam is. Eddie het nog altyd daarvan gedroom om Ruby Pier te verlaat en elders 'n nuwe lewe te begin, maar dit het nooit gebeur nie. Op 'n gewone dag sien hy 'n karretjie van die rit 'Freddy's Free Fall' wat los hang en die passasiers se veiligheid bedreig. Hy help vinnig om die mense uit te kry, maar besef toe dat die karretjie wat reg bo 'n jong meisie hang, steeds gaan val. Eddie storm vorentoe om haar te red, maar sterf wanneer die karretjie op hom neerstort. Nadat Eddie sterf, gaan hy hemel toe en drywe deur verskuiwende kleure totdat hy die Blou Man ontmoet, 'n voormalige sirkusarties van Ruby Pier. Die Blou Man verduidelik dat Eddie vyf mense in die hemel sal ontmoet, wat elkeen vir hom 'n les oor homself sal leer, en vertel dan sy eie. Sy dood was aan Eddie gekoppel, toe jong Eddie 'n bal in die straat agternagesit het, het die Blou Man uitgeswaai om hom nie raak te ry nie en 'n noodlottige hartaanval gekry. Deur hierdie ervaring leer Eddie die eerste les: dat alle mense se lewens verbind is, selfs dié van vreemdelinge. Die tweede persoon wat Eddie ontmoet, was sy aanvoerder uit die oorlog. Vier van sy manskappe, insluitend Eddie, is saam met dié kaptein in die Filippyne gevange geneem. Die kaptein is deur 'n landmyn gedood toe hulle na maande van gevangenskap tussen wrede vyandige soldate deur probeer onstap het. Eddie was oortuig dat daar nog 'n kind in 'n tent was wat hy aan die brand gesteek het, en hy het ingegaan om dié te red. Terwyl daar op hom gevuur is, is hy in die been getref, wat hom vir die res van sy lewe as 'n verbitterde kreupele gelaat het. Sy grootste wrok was dat hy 'n onproduktiewe lewe moes lei deur ritte 'n pretpark te onderhou as gevolg van die oorlog en sy besering. In hierdie tweede ontmoeting in die hemel ontdek hy dat sy kaptein hom geskiet het om hom te red van verbranding in die tent. Hy aanvaar uiteindelik die kaptein se daad, wat vasbeslote was om niemand agter te laat nie. Die les wat hy leer, is dat niemand verniet sterf nie en dat wanneer jy iets kosbaars opoffer, soos 'n been, jy altyd iets wen. Eddie weet egter nog nie wat hierdie situasie hom baat nie. Die derde persoon wat Eddie ontmoet, is 'n vrou genaamd Ruby, na wie Ruby Pier lank voor Eddie se tyd vernoem is. Hy ontmoet haar naby 'n eetplek, waar Eddie geskok is om sy vader te sien. Sy neem hom na 'n toneel in sy gesin se kombuis waar 'n ou vriend van sy vader, Mickey Shea, probeer om sy moeder aan te rand. Sy pa daag by die huis op en verjaag Mickey met 'n hamer. Dit eindig egter waar hy hom van 'n selfmoordpoging deur verdrinking by die Pier weerhou. Ruby verduidelik dat sy vader kwaad was, maar dat hy nie 'n ou vriend kon laat sterf sonder om te probeer help nie. Mickey was 'n vriend in tye van nood, al was hy dronk en werkloos. Sy vader het hul albei uit die water gekry, maar kon self nie van die strand af opstaan nie, en het ure daar bly lê. 'n Paar weke later sterf hy aan longontsteking, en Eddie werk daarna by die Pier om sy vader se werk te behou. Nadat sy vader sterf bly Eddie in hierdie pos, en hy en Maguerite trek na die dieselfde woonstelblok waar hy grootgeword het. Die les wat Ruby hom leer, is dat woede selfvernietigend is en dat hy moet kan praat, omdat hy reeds verder in die hemel aanbeweeg het. Eddie sê vir hom dat hy hom vergewe het, en sy wrok laat vaar. Die vierde persoon wat Eddie ontmoet, is sy vrou, Maguerite. Hulle verhouding was vervullend en gelukkig, al het dit 'n slegte tydperk beleef toe Eddie geld by 'n renbaan verloor het. Daardie geld sou hulle gebruik het vir die aanneming van 'n kind wat Maguerite baie graag wou hê, aangesien sy nie kinders kon kry nie. Hy het haar van die renbaan af gebel om te sê dat hy wen, maar sy was kwaad en het hom gesmeek om huis toe te kom. Uit wrok het hy toe alles wat hy gewen het op die spel geplaas en dit verloor. Sy het berou gehad dat sy kwaad was toe hy gebel het, en het na die renbaan gery om dit aan hom te sê. Onderweg was sy in 'n ongeluk betrokke waarin sy ernstig beseer is. Uiteindelik het hulle hierdie terugslag oorkom, en kon vir die laaste drie jaar voor sy aan 'n breingewas gesterf het, weer herenig wees en mekaar ondersteun. Nou het hulle 'n gelukkige hereniging in die hemel, teen die agtergrond van verskeie huwelikke uit verskillende oorde. Die les wat hy uit hierdie vierde ontmoeting leer, is dat liefde steeds liefde bly, alhoewel dit 'n ander vorm aanneem. Al moet die lewe eindig, vergaan die liefde nooit nie. Die vyfde persoon wat Eddie ontmoet, is 'n jong meisie genaamd Tala, wat hy tydens die oorlog uit die brandende tent in die Filippyne probeer red het. Sy vra hom om 'n klip te neem en haar te was soos haar moeder gedoen het. Wanneer hy dit doen, word al die skade wat vuur veroorsaak het, weggespoel. Sy vra hom waarom hy so ongelukkig op aarde was, en hy sê dit was omdat hy nooit iets bereik het nie. Sy vertel hom dat hy presies daar was waar hy moes wees, om kinders veilig te hou op ritte, vir haar onthalwe. Sy sê ook dat hy wel die jong meisie van die vallende karretjie gered het en dat die hande wat hy gevoel het toe hy gesterf het, haar eie, Tala, se hande was. Sy het hom na die hemel gebring om hom veilig te hou, sê sy. Uiteindelik ervaar Eddie vrede. Hy word dan na Maguerite teruggevoer om die ewigheid saam haar in die hemel deur te bring. ==Verwysings== {{Verwysings}} ==Bibliografie== {{refbegin}} * {{cite book | last = Albom | first = Mitch | year = 2003 | title = The Five People You Meet in Heaven | url = https://archive.org/details/isbn_9781401308582 | url-access = registration | publisher = Hyperion | isbn = 978-0-7868-6871-1 | ref = {{sfnRef|Albom}} }} * {{cite magazine | last = Grossman | first = Lev | title = Words of Paradise | magazine = Time | year = 2003 | volume = 162 | issue = 15 | pages = 82 | ref = {{sfnRef|Grossman}} }} * {{cite journal | last = Kossmann | first = Patricia | year = 2003 | title = Of Many Things | journal = America | volume = 189 | issue = 20 | pages = 2 | ref = {{sfnRef|Kossmann}} }} {{refend}} {{Normdata}} [[Kategorie:Engelse romans]] 2tr9lmqw5n1nwoq51crmplifwt9l8ap 0 469989 2974595 2974468 2026-10-01T20:09:38Z Jcb 223 2974595 wikitext text/x-wiki [[Lêer:French_Class_Teacher_in_Zimbabwe.jpg|duimnael|220px|'n Onderwyseres gee 'n Franse les in Zimbabwe.]] '''Onderwys in Afrika''' kan hoofsaaklik verdeel word volgens voorkoloniale en post-koloniale invloede.<ref name="GC">{{Cite journal |last=Lord |first=Jack |date=Winter 2011 |title=Child Labor in the Gold Coast: The Economics of Work, Education, and the Family in Late-Colonial African Childhoods, c. 1940-57 |url=https://muse.jhu.edu/article/418642/pdf |journal=The Journal of the History of Childhood and Youth |volume=4 |pages=88–115 |doi=10.1353/hcy.2011.0005 |s2cid=143683964 |url-access=subscription |via=Project Muse}}</ref> Europese-styl onderwysstelsels het tydens die sterk [[Kolonialisme|koloniale]] invloede in [[Afrika]] 'n sentrale rol begin speel. Veral in [[Wes-Afrika|Wes-]] en [[Sentraal-Afrika]] word onderwys gekenmerk deur 'n kombinasie van tradisionele onderrigmetodes en Europese-styl onderwysstelsels wat as 'n nalatenskap van die vasteland se koloniale verlede voorbestaan.<ref>{{Cite journal |last=Walters |first=Leoné |last2=Chisadza |first2=Carolyn |last3=Clance |first3=Matthew |date=3 October 2023 |title=The Effect of Pre-Colonial Ethnic Institutions and European Influences on Contemporary Education in Sub-Saharan Africa |url=https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/00220388.2023.2222211 |journal=The Journal of Development Studies |volume=59 |issue=10 |pages=1469–1490 |doi=10.1080/00220388.2023.2222211 |issn=0022-0388}}</ref> Onderwys in moderne Afrika-samelewings word beïnvloed deur [[kolonialisme]], neokolonialisme en politieke onstabiliteit wat deur gewapende konflikte regoor die vasteland veroorsaak word. Daarbenewens het die gebrek aan doeltreffende onderwysstrategieë wat met wêreldwye en beskawingsuitdagings belyn is, insluitend die druk van [[globalisering]], verdere vooruitgang belemmer. Alhoewel die gehalte van onderwys, sowel as die aantal goed toegeruste skole en gekwalifiseerde onderwysers, sedert die begin van die koloniale tydperk geleidelik toegeneem het, bestaan daar steeds bewyse van ongelykheid binne onderwysstelsels op grond van streek, ekonomiese status, ras en geslag.<ref name="unicef">{{Cite web|url=https://www.unicef.org/wca/what-we-do/education|title=Education|website=[[UNICEF]]|access-date=2 April 2021}}</ref><ref name="alliance">{{cite magazine |last=Moyo |first=Bhekinkosi |date=6 September 2016 |title=A new era for African philanthropy |url=https://www.alliancemagazine.org/feature/a-new-era-for-african-philanthropy/ |access-date=29 September 2026 |website=Alliance Magazine}}</ref> Onderwys in Afrika kan hoofsaaklik verdeel word volgens prekoloniale en postkoloniale invloede. <ref name="lord">{{Cite journal |last=Lord |first=Jack |date=Winter 2011 |title=Child Labor in the Gold Coast: The Economics of Work, Education, and the Family in Late-Colonial African Childhoods, c. 1940-57 |url=https://muse.jhu.edu/article/418642/pdf |journal=The Journal of the History of Childhood and Youth |volume=4 |pages=88–115 |doi=10.1353/hcy.2011.0005 |s2cid=143683964 |url-access=subscription |via=Project Muse}}</ref>Onder sterk koloniale invloede in Afrika het Europese onderwysstelsels ’n prominente rol begin speel. Veral in Wes- en Sentraal-Afrika word onderwys gekenmerk deur ’n kombinasie van tradisionele onderrig en Europese onderwysstelsels wat as ’n nalatenskap van die vasteland se koloniale verlede voortbestaan.<ref name="lord" /> Onderwys in moderne Afrikasamelewings word beïnvloed deur kolonialisme, neokolonialisme en politieke onstabiliteit wat deur gewapende konflikte regoor die vasteland veroorsaak word. Daarbenewens het die gebrek aan doeltreffende onderwysstrategieë wat met wêreldwye en beskawingsuitdagings belyn is, insluitend die druk van globalisering, verdere vooruitgang belemmer. Hoewel die gehalte van onderwys, sowel as die aantal goed toegeruste skole en gekwalifiseerde onderwysers, sedert die begin van die koloniale tydperk geleidelik toegeneem het, bestaan daar steeds bewyse van ongelykheid binne onderwysstelsels op grond van streek, ekonomiese status, ras en geslag.<ref>{{cite web|url=https://www.unicef.org/wca/what-we-do/education|title=Education|website=[[UNICEF]]|access-date=2 April 2021}}</ref> ==Volwasseonderwys in Afrika== Volwasseonderwys in Afrika het ’n herlewing beleef ná die onafhanklikwording en toenemende welvaart van baie Afrikalande, en stel besondere vereistes aan beleidmakers en beplanners om inheemse kulturele eienskappe en kenmerke in ag te neem. Met ’n mate van teenreaksie teen Westerse ideale en onderwystradisies het baie [[:en:Universities|universiteite]] en ander hoëronderwysinstellings dit op hulle geneem om ’n nuwe benadering tot hoër onderwys en volwasseonderwys te ontwikkel. Die meeste hedendaagse ontleders beskou ongeletterdheid as ’n ontwikkelingskwessie vanweë die verband tussen armoede en ongeletterdheid.[57] Befondsing is onvoldoende en onbestendig en is nodig vir prioriteitsgebiede soos opleiding van opvoeders, monitering en evaluering.[58] Daar is ’n duidelike behoefte aan investering in kapasiteitsontwikkeling, die aanstelling van ’n volledige, voldoende besoldigde en goed gekwalifiseerde professionele personeelkorps, asook ’n groter vraag na professionele persone op die gebied van volwasseonderwys. Die meerderheid volwasseopvoeders is nie opgelei nie, veral op die gebied van basiese geletterdheid. Regerings stel dikwels skoolonderwysers en ander persone in poste vir volwasseonderwys aan, eerder as ervare volwasseopvoeders.[58] Baie van die probleme wat ondervind word, kan opgelos word deur hulpbronne toe te ken om in die behoeftes te voorsien, insluitend voldoende befondsing, meer personeel, toepaslike personeelopleiding en geskikte leermateriaal. Onderbefondsing hou ’n groot bedreiging in vir die volhoubaarheid van hierdie programme en, in sommige gevalle, selfs vir hul voortbestaan.[59] Die mees omvattende beskikbare data oor befondsing handel oor programme vir volwassegeletterdheid en nie-formele onderwys. Befondsing vir voortgesette onderwys, hetsy akademies of beroepsgerig, word voorsien en daaroor word verslag gedoen, maar min data oor die finansiering daarvan word beskikbaar gestel. Befondsing kan uit openbare of privaatsektorbronne afkomstig wees. Internasionale en buitelandse hulp speel waarskynlik ook ’n belangrike rol. Die koste van volwasseonderwys blyk kunsmatig laag gehou te word deur die gebruik van staatsfasiliteite en die uiters lae salarisse wat aan baie spesialiste in volwasseonderwys betaal word. [60] Openbare universiteite het nie daarin geslaag om ouer studente suksesvol na hoofstroomgraadprogramme te lok nie. In Suid-Afrika het die ideaal ná apartheid, om toegang tot openbare hoër onderwys vir ’n toenemende aantal nie-tradisionele studente uit te brei, nog nie ’n werklikheid geword nie.[61] Sekere lande het egter wel sukses met programme vir volwasseonderwys gerapporteer. Tussen 1990 en 2007 het Uganda meer as 2 miljoen deelnemers by die program vir funksionele volwassegeletterdheid ingeskryf. Teen 2005 was die Gesinsprogram vir Basiese Onderwys in 18 skole aktief en het dit meer as 3,300 kinders en 1,400 ouers bereik. Dit is ’n suksesvolle vorm van gesinsgeletterdheidsbemiddeling, waarvan die impak op huishoudelike, skool- en gemeenskapsvlak geëvalueer is.[62] Ongelukkig verskaf nasionale verslae gewoonlik nie voldoende inligting oor die inhoud van die volwasseonderwysprogramme wat in die onderskeie lande aangebied word nie. In die meeste gevalle word slegs die naam van die program so volledig moontlik vermeld. Kurrikuluminhoud blyk nie ’n belangrike kwessie te wees nie.[63] Afrikagemeenskappe is dikwels heg verbonde; om hierdie rede behaal programbeplanners vir volwasse leerders in Afrika groter sukses wanneer hulle ’n deelnemende benadering volg. Deur middel van oop en eerlike gesprekke oor die vrese, motiverings, oortuigings en aspirasies van die gemeenskap as geheel, kan die sosiale spanning wat met individuele afwykende gedrag verband hou, verminder word. Benewens sterk tradisionele oortuigings het jare van slawerny en kolonisasie tot ’n gevoel van eenheid en ’n gemeenskaplike stryd binne Afrikagemeenskappe gelei. Lesplanne in hierdie gebiede behoort dus hierdie kulturele sensitiwiteit te weerspieël; samewerking en wedersydse ondersteuning is noodsaaklik vir die sukses van programme. Onderrigmetodes wat hierdie beginsels benut, kan storievertelling, ervaringsgebaseerde simulasies en die beoefening van inheemse tradisies met geringe aanpassings insluit. Elke program en les moet by die spesifieke gemeenskap aangepas word, aangesien gemeenskapslede byna altyd as ’n groep leer, leef en doelwitte bereik. Informele onderwys speel ’n deurslaggewende rol in inheemse leer binne Afrikagemeenskappe. Dit stel ’n beduidende uitdaging aan programbeplanners wat ’n Westerse benadering volg en formele leer binne ’n vasgestelde tydsraamwerk en omgewing beklemtoon. Hierdie vereistes moet dikwels laat vaar word om sukses te behaal in gemeenskappe waar daar nie ’n sterk ingesteldheid teenoor vaste tydskedules en formele onderwys bestaan nie. Programme moet so beplan word dat dit deel word van deelnemers se daaglikse lewe, hul waardes weerspieël en ’n positiewe, praktiese bydrae lewer. Suksesvolle programme behels dikwels meer langtermyn-leerreëlings, wat uit gereelde besoeke en die vrye, spontane uitruil van inligting bestaan. === Filosofieë === Die Afrikafilosofie van volwasseonderwys erken Westerse idees soos liberalisme, progressivisme, humanisme en behaviorisme, terwyl dit terselfdertyd deur inheemse Afrikaperspektiewe aangevul word. * Etnofilosofie is die opvatting dat die hoofdoel van volwasseonderwys is om sosiale harmonie op alle vlakke van die samelewing te bevorder, van die onmiddellike gesin tot die gemeenskap en die land. Dit is belangrik om die behoud van kennis wat van geslag tot geslag oorgedra word rakende waardes, kulturele begrip en oortuigings te verseker. Hierdie filosofie bevorder aktiewe leer – leer deur te doen, asook die navolging en beoefening van die werk en praktyke van ouer gemeenskapslede. Spesifieke lesse kan deur rolspel, praktiese demonstrasies, uitstallings, besprekings of kompetisies aangebied word.[64] * Die nasionalisties-ideologiese filosofie onderskei hom van etnofilosofie deurdat dit minder op leermetodes en meer op die toepassing van kennis fokus. Aangesien hierdie filosofie uit die revolusionêre bewegings van die 1950’s ontstaan het, is dit nie verbasend dat die hoofdoel daarvan is om kennis toe te pas op aktiewe deelname aan die politiek en die burgerlike samelewing nie. Hoewel dit binne hierdie filosofie belangrik is om die gemeenskapsgerigte aard van die tradisionele Afrikasamelewing te behou, speel funksionalisme vir sosiale begrip en verandering ’n belangrike rol in die toepassing daarvan. * Professionele filosofie verteenwoordig die sterkste skakel tussen Westerse en tradisionele Afrika-onderwysstelsels. Dit bevorder ’n hibriede benadering tot programme vir volwassenes en maak voorsiening vir ’n wye verskeidenheid leermetodes, selfs suiwer kognitiewe lesings, mits die waardes van die gemeenskap binne die les in ag geneem word. * Laastens stel filosofiese wysheid voor dat die enigste ware Afrikafilosofieë dié is wat geheel en al sonder kontak met die Weste ontwikkel het. In plaas daarvan om ’n spesifieke benadering voor te skryf, erken hierdie idee die groot verskeidenheid onderrigmetodes wat deur uiteenlopende mense regoor die vasteland gebruik kan word. Dit stel in wese dat daar nie slegs een korrekte metode bestaan nie en dat die onderwerp en aktiwiteite altyd deur die deelnemers bepaal behoort te word. [65][66][67][68] ==Verwysings== {{Verwysings}} jqg0l1qaz5xzyopxh12p50l6vkbmjwa 0 469991 2974549 2974189 2026-10-01T15:59:21Z Oesjaar 7467 Verbeter 2974549 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | name = Prega Ramsamy | birth_name = Pakeereesamy Ramsamy | image = | caption = | office = | order = 2de Uitvoerende Sekretaris van die [[Suider-Afrikaanse Ontwikkelingsgemeenskap]] | term_start = 2001 | term_end = 2005 | predecessor = [[Kaire Mbuende]] | successor = [[Tomaz Salomão]] | office2 = | order2 = | predecessor2 = | president2 = | successor2 = | term_start2 = | term_end2 = | party = | birth_date = {{birth date and age|1950|5|5|df=y}} | birth_place = Rose-Hill, [[Mauritius]] | spouse = Novia Ramsamy (1950) | children = Natacha Ramsamy (1979) en Katiana Sandra Ramsamy (1984) | alma_mater = Universiteit van Delhi {{small|([[BA-graad]])}} | occupation = | profession = Voormalige HUB van Finmark Trust | blank1 = | data1 = | website = }} '''Prega Ramsamy''' (gebore 5 Mei 1950) het as die tweede Uitvoerende Sekretaris van die [[Suider-Afrikaanse Ontwikkelingsgemeenskap]] gedien.<ref>{{cite web |url= http://www.sardc.net/editorial/sadctoday/v2-4-11-1998/v2-4-11-1998-13.htm |title= Profile:Prega Ramsamy |date= November 1998 |publisher= sardc.net |accessdate= 19 August 2013 }}</ref> Hy kom oorspronklik van [[Mauritius]], maar het ook in Zambië, Botswana, Madagaskar en Suid-Afrika gewoon. Ramsamy het in 2012 as uitvoerende hoof by FinMark Trust aangesluit. Ramsamy was die hoof van die handelsafdeling by die COMESA-sekretariaat in Zambië, waar hy gewerk het aan handelsbevordering en -fasilitering, en het ook bygedra tot die stigting van die PTA-bank om handel, sosio-ekonomiese ontwikkeling en streeksekonomiese integrasie te finansier en te bevorder, en die PTA-verrekeningshuis om betalings van handel en dienste in plaaslike geldeenhede te fasiliteer. (ii) die Uitvoerende Sekretaris van die Suider-Afrikaanse Ontwikkelingsgemeenskap (SAOG) in Botswana, was 'n grondlegger van die proses van ekonomiese integrasie in Suider-Afrika en het beleidmakers adviseer oor regulatoriese hervormings en protokolimplementering vir ekonomiese groei. (iii) die HUB van die Ekonomiese Ontwikkelingsraad van Madagaskar (EDBM) wat verantwoordelik was vir privaatsektorontwikkeling en beleggingsbevordering. (iv) die Spesiale Adviseur van die Staatspresident van Madagaskar vir ekonomiese sake. (v) Hoof van die Besigheid vir Ontwikkeling (B4D) Eenheid wat fokus op inklusiewe sake-ontwikkeling by die Suider-Afrika Trust. Hy het beleids- en strategiese advies aan beide die private en openbare sektore in die SAOG-streek verskaf. Ramsamy het 'n PhD in Ontwikkelingsekonomie, 'n MBA-graad, 'n Diploma Poste-Universitaire en 'n BA (Hons) Ekonomie en is vlot in beide Engels en Frans. == Verwysings == {{verwysings}} r94n6w0plb2so78222j098skqem0xi6 0 469993 2974629 2974215 2026-10-01T20:58:27Z Jcb 223 2974629 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Persoon | naam = Vlad Tenev | bynaam = | beeld = Portrait of Vlad Tenev.jpg | beeldbeskrywing = | onderskrif = Vlad Tenev in 2025 | geboortenaam = Vladimir Tenev | geboortedatum = [[13 Februarie]] [[1987]] | geboorteplek = Varana, [[Bulgarye]] | dood_datum = | sterfteplek = | ouers = | titel = | nasionaliteit = {{vlagland|Verenigde State}} | beroep = Medestigter, en hoof uitvoerende beampte van Robinhood. | ander = | bekend = Entrepreneur | salaris = | termyn = | voorganger = | opvolger = | eerbewyse = | party = | huweliksmaat = Celina Tenev | kinders = 3 | webblad = | handtekening = }} '''Vladimir Tenev''' ([[Bulgaars]]: Владимир Тенев; gebore op [[13 Februarie]] [[1987]]) is 'n Bulgaars-Amerikaanse [[entrepreneur]] wat veral bekend is as die medestigter, voorsitter en uitvoerende hoof van Robinhood, 'n Amerikaanse maatskappy vir finansiële tegnologiedienste. Tenev het op vyfjarige ouderdom van sy geboorteland, [[Bulgarye]], na die [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]] verhuis. Nadat hy wiskunde aan Stanford en UCLA studeer en 'n [[meestersgraad]] behaal het, het hy besluit om saam met Baiju Bhatt verskeie fintegnologie-[[beginonderneming]]s te stig. Een daarvan, Robinhood, het 'n genoteerde maatskappy met 'n waarde van miljarde dollars geword. ==Vroeë lewe en opleiding== Tenev is in Varna, Bulgarye, gebore.<ref>{{Cite news |last=Kolhatkar |first=Sheelah |date=2021-05-10 |title=Robinhood's Big Gamble |url=https://www.newyorker.com/magazine/2021/05/17/robinhoods-big-gamble |access-date=2025-10-28 |work=The New Yorker |language=en-US |issn=0028-792X}}</ref> Toe hy nog 'n kleuter was, het sy ouers na die VSA geëmigreer en hom by sy grootouers agtergelaat; hy het hulle op vyfjarige ouderdom daar vervoeg.<ref>{{cite web |title=The founders of Robinhood, a no-fee stock-trading app, were initially rejected by 75 venture capitalists — now their startup is worth $1.3 billion |url=https://www.businessinsider.com/robinhood-app-vlad-tenev-founder-free-stock-trading-valuation-2017-7 |access-date=23 Julie 2018}}</ref> Albei Tenev se ouers het vir die [[Wêreldbank]] gewerk.<ref name="forbes.com">{{cite web|url=https://www.forbes.com/pictures/mdg45ejdik/vlad-tenev-28/#7080bf797375|title=Vlad Tenev, 28|website=Forbes|access-date=23 Julie 2018}}</ref> Tydens sy kinderjare het sy ouers spaarsamig geleef, beïnvloed deur die finansiële onstabiliteit in Bulgarye.<ref name=axios>{{cite news |last=King |first=Hope |title=Axios Finish Line: Talking leadership with Vlad Tenev |url=https://www.axios.com/2023/12/19/talking-leadership-with-robinhood-ceo-tenev |work=Axios |date=18 Desember 2023}}</ref> Hy het die Thomas Jefferson High School for Science and Technology<ref>{{Cite web|url=https://twitter.com/tjcolonials/status/684903151997157376|title=Thomas Jefferson HS|last=Thomas Jefferson HS|website=Twitter}}</ref> in Fairfax County, Virginia, bygewoon. Hy het 'n [[Baccalaureus Scientiae]]-graad in [[wiskunde]] aan die Stanford-universiteit verwerf, waar hy vir Baiju Bhatt ontmoet het.<ref name="bloomberg.com" /> Hy was lid van 'n studente-broederskap by Stanford.<ref>{{cite news |last1=Constine |first1=Josh |date=11 Desember 2014 |title=Robinhood Launches Zero-Fee Stock Trading App |url=https://techcrunch.com/2014/12/11/robinhood-free-stock-trading/ |publisher=TechCrunch}}</ref> In 2008 het hy 'n meestersgraad in wiskunde aan die Universiteit van Kalifornië in Los Angeles (ULCA) verwerf<ref>{{cite news |last1=Svensson |first1=Philip |date=15 September 2025 |title=Vlad Tenev: Co-founder & CEO of Robinhood |url=https://quartr.com/insights/business-philosophy/vlad-tenev-co-founder-ceo-of-robinhood |publisher=Quartr}}</ref><ref name=speaker>{{cite news |last1=Santil |first1=Lance |date=17 Junie 2019 |title=2019 Math Commencement Keynote Speaker: Vladimir Tenev |url=https://ww3.math.ucla.edu/2019-math-commencement-keynote-speaker-vladimir-tenev/ |publisher=UCLA Mathematics}}</ref> en was oorspronklik van plan om 'n PhD in wiskunde aan UCLA te doen en 'n loopbaan in die akademie te volg.<ref name="NPR2" /> Hy het egter sy studies gestaak om saam met Bhatt te werk.<ref name="forbes.com" /><ref>{{cite web |last=Ongchoco |first=David |date=12 Augustus 2015 |title=Startup Insider: The Story Behind Stock Trading App Robinhood and Its One Million-Person Waitlist |url=https://www.huffingtonpost.com/david-ongchoco/startup-insider-the-story_b_7976446.html |access-date=23 Julie 2018 |website=HuffPost}}</ref> ==Loopbaan== ===Vroeë loopbaan=== In 2010 het Tenev en Baiju Bhatt 'n sagtewaremaatskappy vir hoëfrekwensiehandel genaamd Celeris, gebaseer in [[New York]], begin.<ref name="NPR2">{{cite news |last1=Raz |first1=Guy |date=12 April 2021 |title=Robinhood: Vlad Tenev |url=https://www.npr.org/2021/04/07/985041291/robinhood-vlad-tenev |publisher=NPR}}</ref><ref name="Bloomberg/Verhage2">{{cite news |last1=Chafkin |first1=Max |last2=Verhage |first2=Julie |date=9 Februarie 2018 |title=Brokerage App Robinhood Thinks Bitcoin Belongs in Your Retirement Plan |url=https://www.bloomberg.com/news/features/2018-02-08/brokerage-app-robinhood-thinks-bitcoin-belongs-in-your-retirement-plan?embedded-checkout=true |publisher=Bloomberg}}</ref> Teen Januarie 2011 het hulle dit laat vaar om Chronos Research te stig, wat sagteware met lae vertraging aan ander handelsfirmas en banke verkoop het.<ref name="techcrunch.com">{{cite web|url=https://techcrunch.com/2013/04/18/robinhood-app/|title=Win the Stock Market with Crowd Sourced Advice from New App Robinhood|date=18 April 2013 }}</ref> Later in 2011 het hulle na [[Kalifornië]] verhuis.<ref name="NPR2" /> ===Robinhood=== In 2013 het Tenev en Bhatt die handelsplatform Robinhood mede-gestig,<ref name="bloomberg.com">{{cite news|url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2018-05-11/robinhood-founders-turn-billionaires-in-a-silicon-valley-minute|title=Robinhood Founders Are Billionaires in Silicon Valley Minute|website=[[Bloomberg News]] |date=11 Mei 2018 |access-date=23 Julie 2018}}</ref> geïnspireer deur die finansiële krisis van 2008<ref>{{cite news |last=Chmiel |first=Damian |title=Robinhood CEO Reveals: “I Was Never Really Doing It for the Money” |url=https://www.financemagnates.com/fintech/robinhood-ceo-reveals-i-was-never-really-doing-it-for-the-money/ |work=Finance Magnates |date=11 September 2025}}</ref> en die Occupy Wall Street-beweging wat in 2011 daarop gevolg het.<ref name=nythotseat/> Tenev se vrou het die maatskappy se naam geïnspireer terwyl die toepassing nog in ontwikkeling was, deur na die medestigters te verwys as "die Robin Hood van finansies."<ref>{{cite news |last=Melin |first=Anders |title=Robinhood Duo Ride Trading Frenzy to Billionaire Riches |url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2021-07-29/robinhood-duo-ride-retail-trading-frenzy-to-billionaire-riches |work=Bloomberg |date=29 Julie 2021}}</ref> Tenev het die ontwikkeling van die tegnologie en kode vir die skep van die Robinhood-toepassing gelei.<ref name=nythotseat>{{cite news |last1=Popper |first1=Nathaniel |last2=Browning |first2=Kellen |last3=Griffith |first3=Erin |title=Robinhood's C.E.O. Is in the Hot Seat |url=https://www.nytimes.com/2021/02/02/technology/robinhood-ceo-vlad-tenev.html |work=New York Times |date=2 Februarie 2021}}</ref> Tydens die maatskappy se vroeë aanvangskapitaalfase het Tenev en Bhatt na bewering hul konsep aan ongeveer 75 beleggers voorgelê in 'n poging om kapitaal in te samel; dit was nodig om te voldoen aan die vereistes van die Financial Industry Regulatory Authority (FINRA) rakende voldoende kapitaal om as 'n geregistreerde makelaar-handelaar te kan funksioneer.<ref>{{cite news |last1=Mazarakis |first1=Anna |last2=Shontell |first2=Alyson |title=The founders of Robinhood, a no-fee stock-trading app, were initially rejected by 75 venture capitalists — now their startup is worth $1.3 billion |url=https://www.businessinsider.com/robinhood-app-vlad-tenev-founder-free-stock-trading-valuation-2017-7 |work=Business Insider |date=6 Julie 2017}}</ref><ref name=obs/> Om vroeë steun van die waagkapitalis Tim Draper te verkry, het Tenev en Bhatt aangedui dat hulle ingestem het om van hul salarisse af te sien totdat die regulatoriese lisensie amptelik aan Robinhood toegeken is.<ref name=obs>{{cite news |last=Cao |first=Sissi |title=Robinhood CEO Opens Up About How He Convinced Tim Draper to Back His Crazy Idea |url=https://observer.com/2018/09/robinhood-ceo-tells-how-he-convinced-tim-draper-back-idea/ |work=Observer |date=10 September 2018}}</ref> Teen die einde van 2013 het Robinhood 'n makelaarsdiens aangekondig wat handel sonder kommissie moontlik sou maak, wat volgens Tenev daartoe gelei het dat die waglys "die hoogte in geskiet het".<ref name=marketwatch/> Hy het verklaar dat sy doelwit handel sonder kommissie regoor die hele bedryf was.<ref name=marketwatch/> Tenev en Bhatt het miljardêrs geword ná 'n befondsingsronde in Mei 2018 wat Robinhood se waardasie tot $6 miljard verhoog het.<ref name="bloomberg.com" /><ref>{{cite web|url=https://www.businessinsider.com/new-tech-billionaires-2018-7?r=US&IR=T/|title=Meet the 11 new tech billionaires that emerged in 2018|access-date=23 Julie 2018}}</ref> In November 2020 het Tenev die enigste uitvoerende hoof ([[HUB]]) van Robinhood geword, nadat hy voorheen die titel van mede-uitvoerende hoof met Bhatt gedeel het.<ref>{{cite web|title=This app completely disrupted the trading industry |url=https://www.cnn.com/2019/12/13/investing/robinhood-free-trading-fractional-shares/index.html|publisher=[[CNN]]|date=13 Desember 2019}}</ref> Die volgende jaar het Robinhood sy debuut op die aandelemark gemaak. Die [[maatskappy]] se aanvanklike openbare aanbod (IPO) het dit op 'n waardasie van $32 miljard geplaas.<ref>{{cite web|title=Robinhood valued at $32 billion after selling shares in IPO at $38 per share|url=https://www.cnbc.com/2021/07/28/robinhood-valued-at-32-billion-after-selling-shares-in-ipo-at-38-per-share-source-says.html|publisher=CNBC|date=28 Julie 2021}}</ref> Tydens die "[[GameStop kortdruk-aksie|kort-druk]]"-gebeure (gedwonge terugkoop van aandele) met GameStop en AMC Entertainment in Januarie 2021,<ref name=":1">{{Cite news |last1=Popper |first1=Nathaniel |last2=Phillips |first2=Matt |date=2021-02-18 |title=In GameStop Saga, Robinhood Is Cast as the Villain |url=https://www.nytimes.com/2021/02/18/business/gamestop-robinhood-hearing.html |access-date=2021-02-19 |work=The New York Times |language=en-US |issn=0362-4331}}</ref> het Robinhood gebruikers verhoed om sekere aandele en opsies te koop,<ref>{{Cite news |date=2021-01-29 |title=Robinhood CEO Says Trading Limits Will Protect Firm, Customers |url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2021-01-29/robinhood-ceo-says-trading-limits-will-protect-firm-customers |access-date=2021-01-29 |work=Bloomberg.com |language=en}}</ref> met die rede dat hulle nie aan federale vereistes vir deposito's by die verrekeningshuis kon voldoen nie.<ref>{{Cite web |date=2021-01-28 |title=Robinhood restricts trading in GameStop, other names involved in frenzy |url=https://www.cnbc.com/2021/01/28/robinhood-interactive-brokers-restrict-trading-in-gamestop-s.html |website=CNBC |language=en}}</ref><ref>{{cite web |last1=Collins |first1=Eliza |date=18 Februarie, 2021 |title=Who Are Keith Gill and Other Key Players at the GameStop Hearing? |url=https://www.wsj.com/articles/gamestop-stock-hearing-keith-gill-reddit-robinhood-11613652307?st=hq0ll9n34cbmw9v&reflink=desktopwebshare_permalink |access-date=18 Februarie 2021 |website=The Wall Street Journal}}</ref> Tenev het die besluit in die openbaar verdedig,<ref>{{Cite web |date=2021-01-29 |title=Robinhood CEO Vlad Tenev speaks out on decision to restrict trading on GameStop and other stocks |url=https://www.cnbc.com/video/2021/01/28/robinhood-ceo-vlad-tenev-on-decision-to-restrict-trading-on-gamestop.html |access-date=2021-01-29 |website=CNBC |language=en}}</ref> wat tot kritiek gelei het van gebruikers en politici wat die maatskappy daarvan beskuldig het dat hy institusionele beleggers beskerm.<ref>{{Cite web|date=2021-01-28|title=Robinhood founder Vlad Tenev says app blocked GameStop buys to "protect investors"|url=https://www.newsweek.com/robinhood-founder-vlad-tenev-says-app-blocked-gamestop-buys-protect-investors-1565252|access-date=2021-01-29|website=Newsweek|language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=18 Februarie 2021 |title=Under fire, Robinhood CEO apologizes to Congress for restricting trading |url=https://www.nbcnews.com/business/business-news/under-fire-robinhood-ceo-apologizes-congress-restricting-trading-n1258285 |access-date=2021-02-19 |website=NBC News |language=en}}</ref> Op 18 Februarie 2021 het Tenev voor die [[Amerikaanse Huis van Verteenwoordigers]] se komitee oor finansiële dienste getuig; hy het om verskoning gevra vir die opskorting van handel, maar volgehou dat hy niks verkeerd gedoen het nie.<ref name=":1" /> Sebastian Stan het die rol van Tenev vertolk in die 2023-rolprent *Dumb Money*, 'n drama oor die GameStop-"short squeeze".<ref>{{Cite web |date=2023-06-21 |title='Dumb Money' First Look: The GameStop Stock Frenzy Is Now a Movie |url=https://www.vanityfair.com/hollywood/2023/06/dumb-money-first-look |access-date=2023-10-18 |website=Vanity Fair |language=en-US}}</ref> Tenev het verklaar dat sy doelwit vir Robinhood is om 'n "finansiële supertoepassing" te word<ref>{{cite news |last=Thomas |first=Daragh |title=Robinhood's CEO Has A 'Super App' Vision For Prediction Markets |url=https://www.benzinga.com/markets/prediction-markets/26/03/51140092/robinhoods-ceo-has-a-super-app-vision-for-prediction-markets |work=Benzinga |date=9 Maart 2026}}</ref> wat met Fidelity Investments en Charles Schwab Corporation meeding,<ref name=marketwatch>{{cite news |last=Gottsegen |first=Gordon |title=Robinhood's Vlad Tenev has led a trading revolution to become a new Wall Street power |url=https://www.marketwatch.com/story/robinhoods-vlad-tenev-has-led-a-trading-revolution-to-become-a-new-wall-street-power-6a73bf9b |work=MarketWatch |date=27 Junie 2025}}</ref> terwyl dit ook [[kunsmatige intelligensie]] (KI) en [[blokketting]]]tegnologie insluit.<ref>{{cite news |last=Roberts |first=Jeff John |title=How memestock mania forced CEO Vlad Tenev to reinvent Robinhood—and himself |url=https://fortune.com/2024/07/30/robinhood-vlad-tenev-trading-investing-wealth-management-ai-blockchain/ |work=Fortune Magazine |date=30 Julie 2024}}</ref> ===Openbare redevoering=== Tenev is genooi om as hoofspreker by UCLA se gradeplegtigheid in wiskunde in 2019 op te tree.<ref name=speaker/> Hy het by Fortune Brainstorm Tech,<ref>{{cite news |last=Schwartz |first=Leo |title=Robinhood CEO Vlad Tenev touts crypto and tokenization as the natural transition for financial services: 'An obvious technology advantage' |url=https://fortune.com/2024/07/15/robinhood-ceo-vlad-tenev-crypto-stocks-tokenization-gamestop/ |work=Fortune |date=15 Julie 2024}}</ref> All-In Summit,<ref>{{cite news |last=Bernard |first=Zoe |title=First, All-In Red-Pilled the Billionaires. Now They're Coming for Everyone Else |url=https://www.vanityfair.com/news/story/all-in-is-coming-for-everyone-else |work=Vanity Fair |date=25 September 2025}}</ref> TEDAI<ref name=tednpr>{{cite news |last1=Zomorodi |first1=Manoush |last2=Lett |first2=Phoebe |last3=Meshkinpour |first3=Sanaz |title=AI will change work. Our history shows that's normal |url=https://www.npr.org/2026/04/03/nx-s1-5761011/ai-will-change-work-our-history-shows-thats-normal |work=NPR |date=3 April 2026}}</ref> en TechCrunch Disrupt opgetree. <ref>{{cite news |last=Simonds |first=Lauren |title=Vlad Tenev shares Robinhood’s next chapter at TechCrunch Disrupt 2023 |url=https://techcrunch.com/2023/08/15/vlad-tenev-shares-robinhoods-next-chapter-at-techcrunch-disrupt-2023/ |work=TechCrunch |date=15 Augustus 2023}}</ref> ===Harmonic=== Tenev was in 2023 medestigter van Harmonic, 'n nuwe onderneming in [[kunsmatige intelligensie]] (KI) wat in [[Palo Alto]] gebaseer is en waar hy as uitvoerende voorsitter dien.<ref>{{Cite web |last=Victor |first=John |date=8 Augustus 2024 |title=Sequoia Capital Has Discussed Funding AI Reasoning Startup Cofounded by Robinhood CEO |url=https://www.theinformation.com/articles/sequoia-capital-has-discussed-funding-ai-reasoning-startup-cofounded-by-robinhood-ceo |website=The Information |url-access=subscription}}</ref><ref name=":2">{{Cite web |last=Fried |first=Ina |date=10 Junie 2024 |title=Exclusive: Robinhood CEO backs startup to boost AI's math skills |url=https://www.axios.com/2024/06/10/robinhood-ceo-vlad-tenev-startup-ai-math |website=Axios}}</ref> Die maatskappy se doelwit is om KI-[[Hallusinasie (kunsmatige intelligensie)|hallusinasies]] vir toepassings in sektore soos die motorbedryf, lugvaart en medisyne te verminder<ref name=":2"/> deur "Lean"-kode te genereer en te verifieer,<ref name=nyth>{{Cite news |last=Metz |first=Cade |date=23 September 2024 |title=Is Math the Path to Chatbots That Don't Make Stuff Up? |url=https://www.nytimes.com/2024/09/23/technology/ai-chatbots-chatgpt-math.html |archive-url=https://20240924084639/https://www.nytimes.com/2024/09/23/technology/ai-chatbots-chatgpt-math.html |archive-date=24 September 2024 |work=The New York Times}}</ref> asook om KI se wiskundige vaardighede te verbeter.<ref name=":2" /> Wanneer dit gevra word, verskaf die maatskappy se [[kletsbot]], Aristotle, antwoorde op wiskundige vrae, tesame met die redenasie agter die antwoord.<ref name=nyth/> Teen Junie 2024 het Harmonic 'n sukseskoers van 83% op F2F – 'n wiskundige maatstaf – behaal, met die hulp van rekenaarsimboliese wiskundestelsels. Die kletsbot is opgelei met behulp van sintetiese wiskundige bewyse – rekenaargegenereerde voorbeelde wat gebruik word om probleemoplossing aan te leer<ref name=":2"/> – en dit het in Julie 2025 'n "verrigting van die hoogste gehalte" by die Internasionale Wiskunde-olimpiade gelewer.<ref name=nyth/> Teen November 2025 het Harmonic 'n totale kapitaalbedrag van $295 miljoen ingesamel, wat gelei het tot 'n waardasie van $1,45 miljard.<ref>{{cite news |last=Hu |first=Krystal |title=Robinhood CEO's math-focused AI startup Harmonic valued at $1.45 billion in latest fundraising |url=https://www.reuters.com/business/robinhood-ceos-math-focused-ai-startup-harmonic-valued-145-billion-latest-2025-11-25/ |work=Reuters |date=25 November 2025}}</ref> == Persoonlike lewe == Tenev is getroud met Celina A. Tenev, 'n medestigter van die noodgesondheidsdiens Call9.<ref>{{Cite web |date=2019-05-15 |title=Call9: Modernizing Emergency Care |url=https://nychealthtech.org/call9-modernizing-emergency-care/ |access-date=2022-03-23 |website=Center for Health Technology Hunter College |language=en-US}}</ref> Hulle het drie kinders.<ref>{{Cite web |last=Roberts |first=Jeff John |last2=Royle |first2=Oriana Rose |date=2024-07-30 |title=The education of Robinhood's Vlad Tenev |url=https://fortune.com/2024/07/30/robinhood-vlad-tenev-ceo-daily/ |access-date=2025-07-19 |website=Fortune}}</ref> Tenev is 'n fiksheidsentoesias en skryf sy vermoë om stres te hanteer aan sy oefenroetine toe.<ref name="gravesq">{{cite news |last1=Gravesq |first1=Ginny |date=24 Januarie 2024 |title=Robinhood CEO Vlad Tenev Works Out for a Balanced Life |url=https://www.menshealth.com/fitness/a46488203/vlad-tenev-robinhood-workout/ |publisher=Men's Health}}</ref> In 2025 het Tenev $125 000 aan die TJ Partnership Fund geskenk – die grootste skenking in die skool se geskiedenis – wat sy voormalige hoërskool bevoordeel het.<ref name="gravesq" /> ===Sienings=== Tenev het gepraat oor hoe sy grootwordjare as immigrant – veral die spaarsamigheid van sy jeug en die finansiële onstabiliteit in Bulgarye – sy siening oor toegang tot kapitaal en markte gevorm het.<ref name=axios/> Hy het ook die impak van kunsmatige intelligensie op finansies en belegging bespreek<ref name=aiinvest>{{cite news |last=Paoli |first=Nino |title=Robinhood CEO says just like every company became a tech company, every company will become an AI company—but faster |url=https://fortune.com/2025/09/13/ai-business-investment-platform-shift-transformation-robinhood-ceo/ |work=Fortune |date=13 September 2025}}</ref> – onder meer tydens 'n TEDAI-praatjie<ref name=tednpr/> – en aangevoer dat menslike handelaars sentraal sou bly, ten spyte van vooruitgang in outomatisering.<ref name=aiinvest/> In Junie 2018 het Tenev in 'n onderhoud met ''CB Insights'' verklaar dat hy 'n vroeë en uitgesproke voorstander van [[Kriptogeld|kripto]] was, en hy het die "blywende krag" daarvan beklemtoon tydens Robinhood se bekendstelling van sy kripto-aanbiedinge.<ref>{{cite news |title=Vlad Tenev: We believe crypto has staying power |url=https://finance.yahoo.com/sectors/technology/articles/ai-tokenomics-hidden-cost-problem-110635798.html |work=Yahoo! Finance |date=20 Junie 2018 |format=Video}}</ref> ==Erkenning== {| class="wikitable" !Jaar !Toekenning of lys !Kategorie !Uitslag !Verw. |- |2016 |[[Forbes]] 30 Under 30 |Jong handelaars in finansiële instrumente |Wenner |<ref>{{Cite web|last=Vardi|first=Nathan|title=30 Under 30 Finance: The Top Young Traders, Bankers And Dealmakers|url=https://www.forbes.com/sites/nathanvardi/2016/01/04/30-under-30-finance-the-top-young-traders-bankers-and-dealmakers-4/|access-date=2021-07-12|website=Forbes|language=en}}</ref> |- |2022 |Forbes 30 Under 30 se erelys | | |<ref>{{cite web|title=Vlad Tenev|url=https://www.forbes.com/profile/vlad-tenev/?sh=6a48e93b2372|work=[[Forbes]]|date=2022-03-28}}</ref> |- |2025 |Fortune se lys van die 100 invloedrykste mense in die sakewêreld | | |<ref>{{Cite web|title=100 Most Powerful People in Business|url=https://fortune.com/ranking/most-powerful-people/2025/vlad-tenev/|website=Fortune|language=en}}</ref> |- |2025 |Forbes 400 | | |<ref>{{cite web|last=Castellanos|first=Martina|title=The 10 Youngest Billionaires On The 2025 Forbes 400 List|url=https://www.forbes.com/sites/martinacastellanos/2025/09/09/the-10-youngest-billionaires-on-the-2025-forbes-400-list/|work=[[Forbes]]|date=2025-09-09}}</ref> |} ==Verwysings== {{Verwysings|4}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Tenev, Vlad}} [[Kategorie:Amerikaanse entrepreneurs]] [[Kategorie:Hoof- uitvoerende beamptes]] [[Kategorie:Geboortes in 1987]] [[Kategorie:Lewende mense]] [[Kategorie:Kunsmatige intelligensie]] g0f2g6oalgyhq35s5fjlhcymoe6aziq 0 470001 2974521 2974268 2026-10-01T14:58:49Z Jcb 223 2974521 wikitext text/x-wiki ==Ditema tsa Dinoko== [[Lêer:Ditema Tsa Dinoko Syllabary Sample.svg|duimnael|Voorbeeld van die Ditema tsa Dinoko-skrif]] Ditema tsa Dinoko is 'n skryfstelsel wat vir die siNtu-tale van Suider-Afrika ontwikkel is. Dit is 'n lettergreepskrif waarin simbole gebruik word om lettergrepe voor te stel. Die stelsel staan ook as isiBheqe soHlamvu bekend.<ref name="ditema">[https://www.ditema.africa/ Ditema tsa Dinoko - Ditema tsa Dinoko]</ref> Die skryfstelsel is in die 2010's ontwikkel. Dit is geïnspireer deur tradisionele grafiese kunsvorme in Suider-Afrika, insluitend Litema-muurkuns in Lesotho en tradisionele Ndebele-kuns.<ref>[https://www.endangeredalphabets.net/alphabets/ditema-tsa-dinoko/ Ditema tsa Dinoko - Atlas of Endangered Alphabets]</ref> Ditema tsa Dinoko gebruik verskillende vorms om klanke in 'n lettergreep voor te stel. Die hoofvorm van 'n lettergreep is gewoonlik 'n driehoek of chevron wat die vokaal aandui. Ander simbole word rondom die vokaal geplaas om die konsonante aan te dui.<ref>[https://uir.unisa.ac.za/bitstream/handle/10500/30286/OER%20-%20Introducing%20Orthography%20and%20Writing%20Systems.pdf Introducing Orthography and Writing Systems - Universiteit van Suid-Afrika]</ref> Die stelsel kan gebruik word om verskillende siNtu-tale te skryf. Dit sluit tale uit die Nguni-, Sotho-Tswana-, Venda- en Tsonga-taalgroepe in. Dit kan ook gebruik word vir sommige tale wat nie 'n gestandaardiseerde Latynse skryfstelsel het nie.<ref name="ditema" /> Die simbole van Ditema tsa Dinoko is volgens vaste patrone opgebou. Die vorm en posisie van 'n simbool gee inligting oor die klank wat dit voorstel. Die stelsel is daarom ontwerp om die klankstruktuur van die tale visueel voor te stel.<ref>[https://www.ditema.africa/index.php/overall-graphophonemic-architecture/ Overall graphophonemic architecture - Ditema tsa Dinoko]</ref> Ditema tsa Dinoko is 'n moderne skryfstelsel wat op tradisionele Suid-Afrikaanse visuele simbole geïnspireer is. Dit word steeds ontwikkel en het ook 'n eie sleutelbord en sagteware waarmee tekste in die stelsel geskryf kan word.<ref>[https://isibheqe.org.za/ Isibheqe Sohlamvu / Ditema tsa Dinoko]</ref> ==Verwysings== {{verwysings}} [[Kategorie:Lettergreepskrif]] 0wfy4sswidzentgugpla1hqap23qmll 0 470010 2974548 2974305 2026-10-01T15:58:32Z Oesjaar 7467 Verbeter 2974548 wikitext text/x-wiki = Lanugo = [[Lêer:Lanugo.png|duimnael|Lanugo op die skouer en rug van tweelingmeisies.]] Lanugo is ’n baie fyn, sagte liggaamshare wat ’n [[fetus]] in die baarmoeder ontwikkel om warmte en beskerming te bied.<ref>{{Cite journal |last=Stenn |first=K. S. |last2=Paus |first2=R. |date=2001-01-01 |title=Controls of Hair Follicle Cycling |url=https://doi.org/10.1152/physrev.2001.81.1.449 |journal=Physiological Reviews |volume=81 |issue=1 |pages=449–494 |doi=10.1152/physrev.2001.81.1.449 |issn=0031-9333}}</ref> Dit verdwyn gewoonlik voor of kort ná geboorte, maar kan ook voorkom by volwassenes met ernstige wanvoeding of eetversteurings. Die Latynse woord ''lanugo'' beteken letterlik “wol” of “veerbont”.<ref>{{Cite web|url=https://goong.com/af/latin/lanugo_latin_afrikaans/|title=Lanugo Latin >> Afrikaans|last=Goong|website=Goong.com - New Generation Dictionary|language=af|access-date=2026-09-26}}</ref> == Ontwikkeling == Lanugo begin gedurende die tweede trimester van swangerskap ontwikkel. Die ontwikkeling daarvan hou verband met die vorming van haarfollikels tydens fetale ontwikkeling.<ref>{{Cite journal |last=Amoh |first=Yasuyuki |last2=Li |first2=Lingna |last3=Katsuoka |first3=Kensei |last4=Hoffman |first4=Robert M. |date=2010-06 |title=Embryonic development of hair follicle pluripotent stem (hfPS) cells |url=https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/20683701 |journal=Medical Molecular Morphology |volume=43 |issue=2 |pages=123–127 |doi=10.1007/s00795-010-0498-z |issn=1860-1499 |pmid=20683701}}</ref> Die hare is gewoonlik baie fyn, sag en lig van kleur. Namate die fetus verder ontwikkel, versprei lanugo oor verskillende dele van die liggaam. Dit is veral op die rug, skouers, voorkop en ander dele van die liggaam sigbaar. Die hoeveelheid lanugo en die presiese tydstip waarop dit ontwikkel en uitval, kan tussen individue verskil. == Funksie == Lanugo help fetuse met warmte, velbeskerming en groei. Dit hou die '''vernix caseosa''' (’n wasagtige beskermende laag) vas teen die vel, wat die fetus beskerm teen die amnionvloeistof.<ref>{{Citation|last=Verhave|first=Brendon L.|title=Embryology, Lanugo|date=2022-10-10|work=StatPearls [Internet]|url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK526092/|access-date=2026-08-13|publisher=StatPearls Publishing|language=en|pmid=30252348|last2=Nassereddin|first2=Ali|last3=Lappin|first3=Sarah L.}}</ref> In fetusse help lanugo babas om liggaamstemperatuur te reguleer want die fetus het aanvanklik min liggaamsvet. Die beweging van lanugo stimuleer reseptore in die vel en dra by tot fetale ontwikkeling.<ref>{{Cite journal |last=Bystrova |first=Ksenia |date=2009-02 |title=Novel mechanism of human fetal growth regulation: A potential role of lanugo, vernix caseosa and a second tactile system of unmyelinated low-threshold C-afferents |url=https://linkinghub.elsevier.com/retrieve/pii/S0306987708004957 |journal=Medical Hypotheses |language=en |volume=72 |issue=2 |pages=143–146 |doi=10.1016/j.mehy.2008.09.033}}</ref> By volwassenes dui lanugo dikwels op ’n mediese probleem soos wanvoeding of eetversteurings soos anoreksie.<ref>{{Cite journal |last=Marshman |first=Gillian M. |last2=Hanna |first2=Marshall J.D. |last3=Ben-Tovim |first3=David I. |last4=Walker |first4=M. Kay |date=1990 |title=Cutaneous Abnormalities in Anorexia Nervosa |url=https://onlinelibrary.wiley.com/doi/abs/10.1111/j.1440-0960.1990.tb00642.x |journal=Australasian Journal of Dermatology |language=en |volume=31 |issue=1 |pages=9–12 |doi=10.1111/j.1440-0960.1990.tb00642.x |issn=1440-0960}}</ref> Wanneer ongewone lanugo-agtige haargroei by ’n volwassene voorkom, kan dit daarom ’n aanduiding wees dat verdere mediese ondersoek nodig is om die onderliggende oorsaak te bepaal. == Verwysings == {{verwysings}} 11hc90mxuc2w6mxb403yxvspl40ozvs 0 470014 2974546 2974313 2026-10-01T15:57:35Z Oesjaar 7467 /* Verwysings */ Verbeter 2974546 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Pdf 2026-09-30 142050.png|regs|471x471px]] Die reeks ''Abbot Elementary''<ref>{{Cite web|url=https://variety.com/t/abbott-elementary/|title=Variety}}</ref> is 'n werkplek-mokumentêre-sitkom oor 'n groep toegewyde onderwysers wat werk in 'n chronies onderbefondse, hoosaaklik Swart openbare skool in Philadelphia. In hierdie werkplek-komedie word 'n groep toegewyde, passievolle onderwysers en 'an tood-doof skoolhoof, saamgebring in 'n openbare skool in Philadelphia waar hulle, ten spytr van die uitdagings teen hule, vasbeslote is om hul leerders te help om in die lewe te slag. Al is hoerdie merkwaardige opvoeders onderbeman en onderbefonds, hulle hou van hulle doen - selfs al hou hulle nie van die skooldistrik se minder -as -uitmuntende houding tenoor die onderrig van kinders nie. ''Abbot Elementary'' vertolk Emmy-torkenningwenner [[Quinta Brunson]]<ref>{{Cite web|url=https://www.detpress.com/abc/shows/abbott-elementary/|title=Detpress}}</ref> as Jannine Teagues, [[Tyler James Williams]]<ref>{{Cite web|url=https://www.thereckoningmag.com/the-reckoning-blog/tyler-james-williams-is-a-caution-against-sexuality-fishing-expeditions|title=Thereckoning.com}}</ref> as Gregory Eddie, [[Jannele James]] as Ava Coleman, [[Chris Perfetti]] as Jacob Hill, [[Lisa Ann Walter]] as Melissa Schemmenti, [[Willaim Stanford Davis]] as Mnr.Johnson en Emmy-toekenningwenner [[Sheryl Lee Ralph]] as Barbara Howard. Quinta Brunson het die reeks geskep en dien as uitvoerende vervaardiger saam met [[Justin Halpern]] en [[Patrick Schumacker]] van [[Delicious Non-Sequitur Production]], [[Randall Einhorn]] en [[Brian Rubenstein]]. Die reeks word vervaardig deur Warner Bros. Televisie en 20ste Televisie, wat deel vorm van [[Disney Television Studios]]. === Storielyn === Wat begin as geskree en gesug oor die ongeskuldige klug van 'n skoolklaskamer-mat wat bederf is beklemtoon gou meer sistemiese probleme. Daar is urine daarop pmdat die toilette nie werk nie. Die onderwyser kan nie nog van haar eie geld gebruik om dit te vervang nie. Die skooladministrasie beskou dit nie as belangrik genoeg vir 'n begrotingditem nie. En die kind wat daarop sou slaap tydens middagete wanneer hy nie tuis kon slaap nie, het skeilik nie net 'n manier om in die klas betrokke te wees verloor nie, maar ook 'n veilige toevlug. So verloop nog 'n dag by die ''Wiilard R.Abbot Elementary School,'' wanneer die suksesse en beproewings universeel is, selfs al bestaan die gebou self nie verder as die Hollywood-klankverhoogte van ''Abbot Elementary'' nie- 'n TV sitkom vertel vanuit die oogpunt van openbare skoolonderwysers en- personeel. Dit het sy eerste seisoen op ABC afgesluit en is vir 'n tweede seisoen hernu. Die komediant uit Philidalphia, Quinta Brunson, het jare se werk in aanlyn-inhoud, dramatiese en sketskomedieereekse, en stemrolle vir animasie benut om die loodsaflewering van die reeks te ontwinkkel. Geïnspireer deur haar eie onderwys in die stad en haar moeder se werk as onderwyser daar, vertolk ''Abbot Elementary'' Brunson as Janine Teagues, wat haar tweede jaar as 'n graad 2-onderwyser by die fiktiewe skool navigeer. Die episodes ondersoek haar kollegas, leerders en interaksies deur 'n komiese en soms tragikomiese lens, asof dit deur 'n dokumetêre filmspan gevolg word, insluitend onderhoudsgemnten, vertelling oor A- en B- roll- beeldmteriaal, en baie vierde- muur-blikke van verwarring en verwarring en vreugde. Dit het skeilik en slim die land se voortdurende gesprek, om nie te praat van die vermaaklikheidskanon nie-- oor die verdediging van opnebare onderwys versterk. Voor ''Abbot Elementary'' is hierdie mokumentêre-formaat veral gebruik in ''The Office'', 'n sitkom wat al meer as twee dekades deel van die openbare bewussyn is. Net soos ''The Office'' het ''Abbot Elementary'' 'n kern-ensemble-rolverdeling was sterk reaksies ontlok. Brunson skryf teenkarakters vir haar Ms Teagues-karakter wat karikature osu wees, was dit nie dat elke grap 'n kern van waarheid bevat nie. Sy word vergesel deur Janelle Jamesseskelm, opwaarts- mislukkende skoolhoof Ava Coleman(die skool se weergawe van Dunder Mifflin se Michael Scott). ==== Verwysings ==== {{verwysings}} c4jzgj93ya9bu746g6sk60lx8i2t9rw 2974630 2974546 2026-10-01T20:58:52Z BurgertB 2401 {{Gaan taal na}} 2974630 wikitext text/x-wiki {{Gaan taal na}} [[Lêer:Pdf 2026-09-30 142050.png|regs|471x471px]] Die reeks ''Abbot Elementary''<ref>{{Cite web|url=https://variety.com/t/abbott-elementary/|title=Variety}}</ref> is 'n werkplek-mokumentêre-sitkom oor 'n groep toegewyde onderwysers wat werk in 'n chronies onderbefondse, hoosaaklik Swart openbare skool in Philadelphia. In hierdie werkplek-komedie word 'n groep toegewyde, passievolle onderwysers en 'an tood-doof skoolhoof, saamgebring in 'n openbare skool in Philadelphia waar hulle, ten spytr van die uitdagings teen hule, vasbeslote is om hul leerders te help om in die lewe te slag. Al is hoerdie merkwaardige opvoeders onderbeman en onderbefonds, hulle hou van hulle doen - selfs al hou hulle nie van die skooldistrik se minder -as -uitmuntende houding tenoor die onderrig van kinders nie. ''Abbot Elementary'' vertolk Emmy-torkenningwenner [[Quinta Brunson]]<ref>{{Cite web|url=https://www.detpress.com/abc/shows/abbott-elementary/|title=Detpress}}</ref> as Jannine Teagues, [[Tyler James Williams]]<ref>{{Cite web|url=https://www.thereckoningmag.com/the-reckoning-blog/tyler-james-williams-is-a-caution-against-sexuality-fishing-expeditions|title=Thereckoning.com}}</ref> as Gregory Eddie, [[Jannele James]] as Ava Coleman, [[Chris Perfetti]] as Jacob Hill, [[Lisa Ann Walter]] as Melissa Schemmenti, [[Willaim Stanford Davis]] as Mnr.Johnson en Emmy-toekenningwenner [[Sheryl Lee Ralph]] as Barbara Howard. Quinta Brunson het die reeks geskep en dien as uitvoerende vervaardiger saam met [[Justin Halpern]] en [[Patrick Schumacker]] van [[Delicious Non-Sequitur Production]], [[Randall Einhorn]] en [[Brian Rubenstein]]. Die reeks word vervaardig deur Warner Bros. Televisie en 20ste Televisie, wat deel vorm van [[Disney Television Studios]]. === Storielyn === Wat begin as geskree en gesug oor die ongeskuldige klug van 'n skoolklaskamer-mat wat bederf is beklemtoon gou meer sistemiese probleme. Daar is urine daarop pmdat die toilette nie werk nie. Die onderwyser kan nie nog van haar eie geld gebruik om dit te vervang nie. Die skooladministrasie beskou dit nie as belangrik genoeg vir 'n begrotingditem nie. En die kind wat daarop sou slaap tydens middagete wanneer hy nie tuis kon slaap nie, het skeilik nie net 'n manier om in die klas betrokke te wees verloor nie, maar ook 'n veilige toevlug. So verloop nog 'n dag by die ''Wiilard R.Abbot Elementary School,'' wanneer die suksesse en beproewings universeel is, selfs al bestaan die gebou self nie verder as die Hollywood-klankverhoogte van ''Abbot Elementary'' nie- 'n TV sitkom vertel vanuit die oogpunt van openbare skoolonderwysers en- personeel. Dit het sy eerste seisoen op ABC afgesluit en is vir 'n tweede seisoen hernu. Die komediant uit Philidalphia, Quinta Brunson, het jare se werk in aanlyn-inhoud, dramatiese en sketskomedieereekse, en stemrolle vir animasie benut om die loodsaflewering van die reeks te ontwinkkel. Geïnspireer deur haar eie onderwys in die stad en haar moeder se werk as onderwyser daar, vertolk ''Abbot Elementary'' Brunson as Janine Teagues, wat haar tweede jaar as 'n graad 2-onderwyser by die fiktiewe skool navigeer. Die episodes ondersoek haar kollegas, leerders en interaksies deur 'n komiese en soms tragikomiese lens, asof dit deur 'n dokumetêre filmspan gevolg word, insluitend onderhoudsgemnten, vertelling oor A- en B- roll- beeldmteriaal, en baie vierde- muur-blikke van verwarring en verwarring en vreugde. Dit het skeilik en slim die land se voortdurende gesprek, om nie te praat van die vermaaklikheidskanon nie-- oor die verdediging van opnebare onderwys versterk. Voor ''Abbot Elementary'' is hierdie mokumentêre-formaat veral gebruik in ''The Office'', 'n sitkom wat al meer as twee dekades deel van die openbare bewussyn is. Net soos ''The Office'' het ''Abbot Elementary'' 'n kern-ensemble-rolverdeling was sterk reaksies ontlok. Brunson skryf teenkarakters vir haar Ms Teagues-karakter wat karikature osu wees, was dit nie dat elke grap 'n kern van waarheid bevat nie. Sy word vergesel deur Janelle Jamesseskelm, opwaarts- mislukkende skoolhoof Ava Coleman(die skool se weergawe van Dunder Mifflin se Michael Scott). ==== Verwysings ==== {{verwysings}} 0luli1fh08qsfzk2g4e4ejgbgsfz561 0 470016 2974618 2974322 2026-10-01T20:41:51Z BurgertB 2401 {{Gaan taal na}} 2974618 wikitext text/x-wiki {{Gaan taal na}} <templatestyles src="Module:Infobox/styles.css"></templatestyles>{{Inligtingskas rolprent|regisseur={{Plainlist| * [[Cynthia Erivo]] * [[Ncuti Gatwa]] * [[James Acaster]] * [[Dee Bradley Baker]] * [[Serrana Su-Ling Bliss]] }}|musiek={{Plainlist| * [[Toby Marlow]] (songs) * [[Lucy Moss]] (songs) * [[Isabella Summers]] (score) }}|land={{Plainlist| * United Kingdom * United States }}|taal=English}}Bad Fairies is 'n komende geanimeerde musiek-fantasie-komedie film geregisseer deur Megan Nicole Dong en geskryf deur Deborah Frances- White en Zoë Tomalin, met liedjies geskryf deur Toby Marlow en Lucy Moss.Die film, wat in hedendaagse Londen, en volg 'n bende feetjies wat elke reël in die boek breek. Die film sal Cynthia Erivo, Ncuti Gatwa, James Acaster, [[Dee Bradley Baker]] en Serrana Su-Ling Bliss speel. Locksmith Animation het in Junie 2021 begin om 'n oorspronklike musiek-komediefilm te ontwikkeling saam met ''That Christmas'' (2024), toe uitvoerende hoof Sarah Smith vervang is deur Natalie Fischer. Dong het in Junie 2023 as regisseur aangesluit, met Frances-White wat die draaiboek geskryf het, saam met die amptelike titelaankondiging. Marlow en Moss het later aan boord gekom om oorspronklike liedjies vir die film te skryf, met Isabella Summers wat die musiek gekomponeer het, en DNEG Animation wat die animasie behartig het. ''Bad Fairies'' is geskeduleer om op 21 Mei 2027 in teaters vrygestel te word. == Perseel == In hedendaagse Londen breek 'n bende feetjies elke reël in die boek. <ref name="WBPA">{{Cite web|url=https://deadline.com/2023/06/warner-bros-animation-locksmith-bad-fairies-lunar-chronicles-1235413420/|title=Warner Bros Pictures Animation Inks First-Look Deal With Locksmith Animation; First Pics Are ''Bad Fairies'' & ''The Lunar Chronicles''|last=D'Alessandro|first=Anthony|date=9 June 2023|website=[[Deadline Hollywood]]|access-date=9 June 2023}}</ref> Wanneer hulle egter per ongeluk 'n jong tiener in 'n feetjie verander, ontdek hulle uit dat die magiese stelsel op die rand van ineenstorting is. == Stemrolverdeling == * Cynthia Erivo as Jayne Staplegun, 'n baanbrekende feetjie wie se uitdagende streep 'n rebellie vonk. * Ncuti Gatwa * James Acaster as plakkers * [[Dee Bradley Baker]] as Gemaalde Beesvleis * Serrana Su-Ling Bliss as Fei, 'n tiener wat per ongeluk in 'n feetjie verander is == Produksie == ln0avcn00j2i1stv8md060yys3rkqwy 2974619 2974618 2026-10-01T20:42:35Z BurgertB 2401 BurgertB het bladsy [[Slegte Feetjies]] na [[Bad Fairies]] geskuif 2974618 wikitext text/x-wiki {{Gaan taal na}} <templatestyles src="Module:Infobox/styles.css"></templatestyles>{{Inligtingskas rolprent|regisseur={{Plainlist| * [[Cynthia Erivo]] * [[Ncuti Gatwa]] * [[James Acaster]] * [[Dee Bradley Baker]] * [[Serrana Su-Ling Bliss]] }}|musiek={{Plainlist| * [[Toby Marlow]] (songs) * [[Lucy Moss]] (songs) * [[Isabella Summers]] (score) }}|land={{Plainlist| * United Kingdom * United States }}|taal=English}}Bad Fairies is 'n komende geanimeerde musiek-fantasie-komedie film geregisseer deur Megan Nicole Dong en geskryf deur Deborah Frances- White en Zoë Tomalin, met liedjies geskryf deur Toby Marlow en Lucy Moss.Die film, wat in hedendaagse Londen, en volg 'n bende feetjies wat elke reël in die boek breek. Die film sal Cynthia Erivo, Ncuti Gatwa, James Acaster, [[Dee Bradley Baker]] en Serrana Su-Ling Bliss speel. Locksmith Animation het in Junie 2021 begin om 'n oorspronklike musiek-komediefilm te ontwikkeling saam met ''That Christmas'' (2024), toe uitvoerende hoof Sarah Smith vervang is deur Natalie Fischer. Dong het in Junie 2023 as regisseur aangesluit, met Frances-White wat die draaiboek geskryf het, saam met die amptelike titelaankondiging. Marlow en Moss het later aan boord gekom om oorspronklike liedjies vir die film te skryf, met Isabella Summers wat die musiek gekomponeer het, en DNEG Animation wat die animasie behartig het. ''Bad Fairies'' is geskeduleer om op 21 Mei 2027 in teaters vrygestel te word. == Perseel == In hedendaagse Londen breek 'n bende feetjies elke reël in die boek. <ref name="WBPA">{{Cite web|url=https://deadline.com/2023/06/warner-bros-animation-locksmith-bad-fairies-lunar-chronicles-1235413420/|title=Warner Bros Pictures Animation Inks First-Look Deal With Locksmith Animation; First Pics Are ''Bad Fairies'' & ''The Lunar Chronicles''|last=D'Alessandro|first=Anthony|date=9 June 2023|website=[[Deadline Hollywood]]|access-date=9 June 2023}}</ref> Wanneer hulle egter per ongeluk 'n jong tiener in 'n feetjie verander, ontdek hulle uit dat die magiese stelsel op die rand van ineenstorting is. == Stemrolverdeling == * Cynthia Erivo as Jayne Staplegun, 'n baanbrekende feetjie wie se uitdagende streep 'n rebellie vonk. * Ncuti Gatwa * James Acaster as plakkers * [[Dee Bradley Baker]] as Gemaalde Beesvleis * Serrana Su-Ling Bliss as Fei, 'n tiener wat per ongeluk in 'n feetjie verander is == Produksie == ln0avcn00j2i1stv8md060yys3rkqwy 2974622 2974619 2026-10-01T20:44:05Z BurgertB 2401 2974622 wikitext text/x-wiki {{Kursiewe titel}} {{Gaan taal na}} <templatestyles src="Module:Infobox/styles.css"></templatestyles>{{Inligtingskas rolprent|regisseur={{Plainlist| * [[Cynthia Erivo]] * [[Ncuti Gatwa]] * [[James Acaster]] * [[Dee Bradley Baker]] * [[Serrana Su-Ling Bliss]] }}|musiek={{Plainlist| * [[Toby Marlow]] (songs) * [[Lucy Moss]] (songs) * [[Isabella Summers]] (score) }}|land={{Plainlist| * United Kingdom * United States }}|taal=English}}Bad Fairies is 'n komende geanimeerde musiek-fantasie-komedie film geregisseer deur Megan Nicole Dong en geskryf deur Deborah Frances- White en Zoë Tomalin, met liedjies geskryf deur Toby Marlow en Lucy Moss.Die film, wat in hedendaagse Londen, en volg 'n bende feetjies wat elke reël in die boek breek. Die film sal Cynthia Erivo, Ncuti Gatwa, James Acaster, [[Dee Bradley Baker]] en Serrana Su-Ling Bliss speel. Locksmith Animation het in Junie 2021 begin om 'n oorspronklike musiek-komediefilm te ontwikkeling saam met ''That Christmas'' (2024), toe uitvoerende hoof Sarah Smith vervang is deur Natalie Fischer. Dong het in Junie 2023 as regisseur aangesluit, met Frances-White wat die draaiboek geskryf het, saam met die amptelike titelaankondiging. Marlow en Moss het later aan boord gekom om oorspronklike liedjies vir die film te skryf, met Isabella Summers wat die musiek gekomponeer het, en DNEG Animation wat die animasie behartig het. ''Bad Fairies'' is geskeduleer om op 21 Mei 2027 in teaters vrygestel te word. == Perseel == In hedendaagse Londen breek 'n bende feetjies elke reël in die boek. <ref name="WBPA">{{Cite web|url=https://deadline.com/2023/06/warner-bros-animation-locksmith-bad-fairies-lunar-chronicles-1235413420/|title=Warner Bros Pictures Animation Inks First-Look Deal With Locksmith Animation; First Pics Are ''Bad Fairies'' & ''The Lunar Chronicles''|last=D'Alessandro|first=Anthony|date=9 June 2023|website=[[Deadline Hollywood]]|access-date=9 June 2023}}</ref> Wanneer hulle egter per ongeluk 'n jong tiener in 'n feetjie verander, ontdek hulle uit dat die magiese stelsel op die rand van ineenstorting is. == Stemrolverdeling == * Cynthia Erivo as Jayne Staplegun, 'n baanbrekende feetjie wie se uitdagende streep 'n rebellie vonk. * Ncuti Gatwa * James Acaster as plakkers * [[Dee Bradley Baker]] as Gemaalde Beesvleis * Serrana Su-Ling Bliss as Fei, 'n tiener wat per ongeluk in 'n feetjie verander is == Produksie == 7klffgyikwr4qjlupsm605pgjbmv34i 2974623 2974622 2026-10-01T20:48:27Z BurgertB 2401 Gebruik asb. regte sjabloon 2974623 wikitext text/x-wiki {{Kursiewe titel}} {{Gaan taal na}} {{Inligtingskas rolprent |regisseur={{Plainlist| * [[Cynthia Erivo]] * [[Ncuti Gatwa]] * [[James Acaster]] * [[Dee Bradley Baker]] * [[Serrana Su-Ling Bliss]] }}|musiek={{Plainlist| * [[Toby Marlow]] (songs) * [[Lucy Moss]] (songs) * [[Isabella Summers]] (score) }}|land={{Plainlist| * United Kingdom * United States }}|taal=English}} '''''Bad Fairies''''' is 'n komende geanimeerde musiek-fantasie-komedie film geregisseer deur Megan Nicole Dong en geskryf deur Deborah Frances- White en Zoë Tomalin, met liedjies geskryf deur Toby Marlow en Lucy Moss.Die film, wat in hedendaagse Londen, en volg 'n bende feetjies wat elke reël in die boek breek. Die film sal Cynthia Erivo, Ncuti Gatwa, James Acaster, [[Dee Bradley Baker]] en Serrana Su-Ling Bliss speel. Locksmith Animation het in Junie 2021 begin om 'n oorspronklike musiek-komediefilm te ontwikkeling saam met ''That Christmas'' (2024), toe uitvoerende hoof Sarah Smith vervang is deur Natalie Fischer. Dong het in Junie 2023 as regisseur aangesluit, met Frances-White wat die draaiboek geskryf het, saam met die amptelike titelaankondiging. Marlow en Moss het later aan boord gekom om oorspronklike liedjies vir die film te skryf, met Isabella Summers wat die musiek gekomponeer het, en DNEG Animation wat die animasie behartig het. ''Bad Fairies'' is geskeduleer om op 21 Mei 2027 in teaters vrygestel te word. == Perseel == In hedendaagse Londen breek 'n bende feetjies elke reël in die boek. <ref name="WBPA">{{Cite web|url=https://deadline.com/2023/06/warner-bros-animation-locksmith-bad-fairies-lunar-chronicles-1235413420/|title=Warner Bros Pictures Animation Inks First-Look Deal With Locksmith Animation; First Pics Are ''Bad Fairies'' & ''The Lunar Chronicles''|last=D'Alessandro|first=Anthony|date=9 June 2023|website=[[Deadline Hollywood]]|access-date=9 June 2023}}</ref> Wanneer hulle egter per ongeluk 'n jong tiener in 'n feetjie verander, ontdek hulle uit dat die magiese stelsel op die rand van ineenstorting is. == Stemrolverdeling == * Cynthia Erivo as Jayne Staplegun, 'n baanbrekende feetjie wie se uitdagende streep 'n rebellie vonk. * Ncuti Gatwa * James Acaster as plakkers * [[Dee Bradley Baker]] as Gemaalde Beesvleis * Serrana Su-Ling Bliss as Fei, 'n tiener wat per ongeluk in 'n feetjie verander is == Produksie == i6dd31s9h6acxqjkrppvto1d7a79t04 1 470035 2974505 2974481 2026-10-01T13:09:43Z Aliwal2012 39067 /* Verwydering van blad */ Antwoord 2974505 wikitext text/x-wiki == Verwydering van blad == Ek verstaan nie hoekom hierdie bladsy verwyder wil word nie. Wie besluit hieroor? [[Gebruiker:Daniellouw|Daniellouw]] ([[Gebruikerbespreking:Daniellouw|kontak]]) 09:54, 1 Oktober 2026 (UTC) :Daniel, ek reken jou artikel is te tegnies van aard. As ek nou 'n chirurg van beroep was, mag ek hier in detail beskryf hoe om 'n blindederm te verwyder? [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 13:09, 1 Oktober 2026 (UTC) kvltso57e1sqb2axlrcmdp398x5o0av 2974507 2974505 2026-10-01T13:39:41Z Oesjaar 7467 Antwoord. 2974507 wikitext text/x-wiki == Verwydering van blad == Ek verstaan nie hoekom hierdie bladsy verwyder wil word nie. Wie besluit hieroor? [[Gebruiker:Daniellouw|Daniellouw]] ([[Gebruikerbespreking:Daniellouw|kontak]]) 09:54, 1 Oktober 2026 (UTC) :Daniel, ek reken jou artikel is te tegnies van aard. As ek nou 'n chirurg van beroep was, mag ek hier in detail beskryf hoe om 'n blindederm te verwyder? [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 13:09, 1 Oktober 2026 (UTC) :[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] in 2024 het 'n Internis my verwys na mediese artikel op die Engelse Wikipedia na ek met 'n vorm van epilepsie geidentifiseer was! Daar is geen reël wat sê dat te tegniese artikels nie geplaas mag word nie. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 13:39, 1 Oktober 2026 (UTC) 4c9vgv7wcovkwmazb67vbcxt2bgxhod 2 470036 2974576 2026-10-01T18:42:37Z Skudubaby 203625 created a heading 2974576 wikitext text/x-wiki = Floods = A flood is the overflow of water onto land that is normally dry. Flooding can occur in many environments, including river valleys, coastal areas, cities and low-lying plains. It is one of the most common types of natural disaster and can result from heavy rainfall, rapid snowmelt, storm surges, tropical cyclones, tsunamis and failures of water-control infrastructure. == Types of floods == Floods are commonly classified according to their causes and the environment in which they occur. River floods occur when the amount of water flowing through a river exceeds the capacity of its channel. They can result from prolonged rainfall, rapid snowmelt or a combination of weather and watershed conditions. Flash floods develop rapidly, sometimes within a short period after intense rainfall. They can occur along rivers and streams as well as in mountainous and urban areas. Because water levels and flow velocities can rise quickly, flash floods can be particularly dangerous. Coastal floods occur when seawater inundates normally dry coastal land. Storm surges associated with tropical cyclones are an important cause, while rising sea levels can increase exposure to coastal flooding. Urban floods occur when rainfall overwhelms drainage systems or when water accumulates faster than it can infiltrate into or drain from built-up areas. Extensive paved surfaces can increase surface runoff. Other forms include pluvial flooding, caused primarily by rainfall accumulating on the ground, sewer flooding, and glacial lake outburst floods. == Causes == The immediate causes of floods are usually meteorological or hydrological. Heavy or prolonged rainfall can produce large amounts of surface runoff and cause rivers and drainage systems to exceed their capacity. Snowmelt can have a similar effect, particularly when melting occurs rapidly. Coastal areas can experience flooding when storm surges push seawater inland. Human activities can also influence flood risk. Urbanisation can change natural drainage patterns, while land-use changes can increase runoff in some environments. Development in flood-prone areas can increase the number of people and assets exposed to flooding. Climate change can affect flood risk by altering precipitation patterns, increasing the frequency or intensity of some extreme precipitation events, and contributing to sea-level rise. The exact effects vary between regions and types of flooding. == Effects == Floods can cause deaths and injuries through drowning, rapidly moving water, structural collapse, electrocution and other hazards. The World Health Organization identifies drowning as the leading cause of death in flood disasters. Flooding can damage homes, roads, bridges, electricity networks, water-supply systems, hospitals and other infrastructure. It can also disrupt agriculture, businesses, transportation and education. Displacement can occur when homes become unsafe or communities are isolated. Floods also create public-health risks. Floodwater can contaminate drinking-water supplies and may contain sewage, chemicals and other hazardous materials. Standing water can provide breeding sites for mosquitoes, potentially increasing the risk of some vector-borne diseases. Flooding can also contribute to injuries, infectious diseases and mental-health problems. The effects of flooding are not distributed equally. People living in flood-prone areas, particularly those with limited access to warning systems, evacuation routes, safe housing and health services, can face greater risks. == Flood risk management == Flood risk management combines measures intended to reduce the probability and consequences of flooding. Structural measures include dams, levees, flood barriers, drainage systems and improvements to river channels. Non-structural measures include land-use planning, flood-risk mapping, early-warning systems, emergency plans, evacuation procedures, public education and insurance. Flood-risk maps can identify areas exposed to different levels of flood hazard and can provide information about factors such as expected flood depth and flow velocity. Such information can be used in planning and emergency management. Natural approaches can also contribute to flood management. Maintaining vegetation and natural areas can help reduce runoff in some circumstances, while appropriate land-use planning can limit development in areas exposed to flooding. Effective management generally combines infrastructure, environmental measures, planning and preparedness rather than relying on a single intervention. == Preparedness and response == Early warning systems can provide communities with information about approaching floods and allow people to evacuate or protect property. Emergency plans can identify evacuation routes, shelters and procedures for maintaining essential services. During and after a flood, protecting drinking-water supplies is an important public-health measure. The World Health Organization recommends following local authorities' instructions concerning evacuation and water safety and taking precautions against contaminated water and other hazards. == Recovery may involve restoring roads, electricity, water and sanitation systems, repairing buildings and providing health and social services. Long-term recovery can also include rebuilding infrastructure in ways that reduce vulnerability to future floods. == == References == # World Health Organization. "Floods." WHO Health Topics. # World Health Organization. "Floods: How to protect your health." 29 January 2020. # World Health Organization Regional Office for Europe. "Flooding: managing health risks in the WHO European Region." 2017. # World Health Organization. "Floods in the WHO European Region: Health effects and their prevention." 2013. # World Health Organization. "Climate change and health." 12 October 2023. # World Bank. "Flood hazard and risk maps: A key instrument for flood risk management." 6 December 2022. # World Bank. "An EPIC Response: Innovative Governance for Flood and Drought Risk Management." 17 June 2021. pgdzk4nt31g2eu140b9wnlztd9dyzuc 2974577 2974576 2026-10-01T18:48:57Z Skudubaby 203625 added citation 2974577 wikitext text/x-wiki = Floods = A flood is the overflow of water onto land that is normally dry. Flooding can occur in many environments, including river valleys, coastal areas, cities and low-lying plains. It is one of the most common types of natural disaster and can result from heavy rainfall, rapid snowmelt, storm surges, tropical cyclones, tsunamis and failures of water-control infrastructure<ref>{{Cite web|url=https://doi.org/10.21203/rs.2.15062/v1|title=A simple but accurate approach to forecast floods in South Asia|website=doi.org|access-date=2026-10-01}}</ref>. == Types of floods == Floods are commonly classified according to their causes and the environment in which they occur. River floods occur when the amount of water flowing through a river exceeds the capacity of its channel. They can result from prolonged rainfall, rapid snowmelt or a combination of weather and watershed conditions. Flash floods develop rapidly, sometimes within a short period after intense rainfall. They can occur along rivers and streams as well as in mountainous and urban areas. Because water levels and flow velocities can rise quickly, flash floods can be particularly dangerous. Coastal floods occur when seawater inundates normally dry coastal land. Storm surges associated with tropical cyclones are an important cause, while rising sea levels can increase exposure to coastal flooding. Urban floods occur when rainfall overwhelms drainage systems or when water accumulates faster than it can infiltrate into or drain from built-up areas. Extensive paved surfaces can increase surface runoff. Other forms include pluvial flooding, caused primarily by rainfall accumulating on the ground, sewer flooding, and glacial lake outburst floods. == Causes == The immediate causes of floods are usually meteorological or hydrological. Heavy or prolonged rainfall can produce large amounts of surface runoff and cause rivers and drainage systems to exceed their capacity. Snowmelt can have a similar effect, particularly when melting occurs rapidly. Coastal areas can experience flooding when storm surges push seawater inland. Human activities can also influence flood risk. Urbanisation can change natural drainage patterns, while land-use changes can increase runoff in some environments. Development in flood-prone areas can increase the number of people and assets exposed to flooding. Climate change can affect flood risk by altering precipitation patterns, increasing the frequency or intensity of some extreme precipitation events, and contributing to sea-level rise. The exact effects vary between regions and types of flooding. == Effects == Floods can cause deaths and injuries through drowning, rapidly moving water, structural collapse, electrocution and other hazards. The World Health Organization identifies drowning as the leading cause of death in flood disasters. Flooding can damage homes, roads, bridges, electricity networks, water-supply systems, hospitals and other infrastructure. It can also disrupt agriculture, businesses, transportation and education. Displacement can occur when homes become unsafe or communities are isolated. Floods also create public-health risks. Floodwater can contaminate drinking-water supplies and may contain sewage, chemicals and other hazardous materials. Standing water can provide breeding sites for mosquitoes, potentially increasing the risk of some vector-borne diseases. Flooding can also contribute to injuries, infectious diseases and mental-health problems. The effects of flooding are not distributed equally. People living in flood-prone areas, particularly those with limited access to warning systems, evacuation routes, safe housing and health services, can face greater risks. == Flood risk management == Flood risk management combines measures intended to reduce the probability and consequences of flooding. Structural measures include dams, levees, flood barriers, drainage systems and improvements to river channels. Non-structural measures include land-use planning, flood-risk mapping, early-warning systems, emergency plans, evacuation procedures, public education and insurance. Flood-risk maps can identify areas exposed to different levels of flood hazard and can provide information about factors such as expected flood depth and flow velocity. Such information can be used in planning and emergency management. Natural approaches can also contribute to flood management. Maintaining vegetation and natural areas can help reduce runoff in some circumstances, while appropriate land-use planning can limit development in areas exposed to flooding. Effective management generally combines infrastructure, environmental measures, planning and preparedness rather than relying on a single intervention. == Preparedness and response == Early warning systems can provide communities with information about approaching floods and allow people to evacuate or protect property. Emergency plans can identify evacuation routes, shelters and procedures for maintaining essential services. During and after a flood, protecting drinking-water supplies is an important public-health measure. The World Health Organization recommends following local authorities' instructions concerning evacuation and water safety and taking precautions against contaminated water and other hazards. == Recovery may involve restoring roads, electricity, water and sanitation systems, repairing buildings and providing health and social services. Long-term recovery can also include rebuilding infrastructure in ways that reduce vulnerability to future floods. == == References == # World Health Organization. "Floods." WHO Health Topics. # World Health Organization. "Floods: How to protect your health." 29 January 2020. # World Health Organization Regional Office for Europe. "Flooding: managing health risks in the WHO European Region." 2017. # World Health Organization. "Floods in the WHO European Region: Health effects and their prevention." 2013. # World Health Organization. "Climate change and health." 12 October 2023. # World Bank. "Flood hazard and risk maps: A key instrument for flood risk management." 6 December 2022. # World Bank. "An EPIC Response: Innovative Governance for Flood and Drought Risk Management." 17 June 2021. s7qr0wjqt2zy3fqaogq31d83jeh9gyo 2974578 2974577 2026-10-01T18:53:08Z Skudubaby 203625 added citation on types of floods 2974578 wikitext text/x-wiki = Floods = A flood is the overflow of water onto land that is normally dry. Flooding can occur in many environments, including river valleys, coastal areas, cities and low-lying plains. It is one of the most common types of natural disaster and can result from heavy rainfall, rapid snowmelt, storm surges, tropical cyclones, tsunamis and failures of water-control infrastructure<ref>{{Cite web|url=https://doi.org/10.21203/rs.2.15062/v1|title=A simple but accurate approach to forecast floods in South Asia|website=doi.org|access-date=2026-10-01}}</ref>. == Types of floods == Floods are commonly classified according to their causes and the environment in which they occur. River floods occur when the amount of water flowing through a river exceeds the capacity of its channel. They can result from prolonged rainfall, rapid snowmelt or a combination of weather and watershed conditions. Flash floods develop rapidly, sometimes within a short period after intense rainfall. They can occur along rivers and streams as well as in mountainous and urban areas. Because water levels and flow velocities can rise quickly, flash floods can be particularly dangerous. Coastal floods occur when seawater inundates normally dry coastal land. Storm surges associated with tropical cyclones are an important cause, while rising sea levels can increase exposure to coastal flooding. Urban floods occur when rainfall overwhelms drainage systems or when water accumulates faster than it can infiltrate into or drain from built-up areas. Extensive paved surfaces can increase surface runoff. Other forms include pluvial flooding, caused primarily by rainfall accumulating on the ground, sewer flooding, and glacial lake outburst floods.<ref>{{Cite web|url=https://doi.org/10.21203/rs.2.15062/v1|title=A simple but accurate approach to forecast floods in South Asia|website=doi.org|access-date=2026-10-01}}</ref> == Causes == The immediate causes of floods are usually meteorological or hydrological. Heavy or prolonged rainfall can produce large amounts of surface runoff and cause rivers and drainage systems to exceed their capacity. Snowmelt can have a similar effect, particularly when melting occurs rapidly. Coastal areas can experience flooding when storm surges push seawater inland. Human activities can also influence flood risk. Urbanisation can change natural drainage patterns, while land-use changes can increase runoff in some environments. Development in flood-prone areas can increase the number of people and assets exposed to flooding. Climate change can affect flood risk by altering precipitation patterns, increasing the frequency or intensity of some extreme precipitation events, and contributing to sea-level rise. The exact effects vary between regions and types of flooding. == Effects == Floods can cause deaths and injuries through drowning, rapidly moving water, structural collapse, electrocution and other hazards. The World Health Organization identifies drowning as the leading cause of death in flood disasters. Flooding can damage homes, roads, bridges, electricity networks, water-supply systems, hospitals and other infrastructure. It can also disrupt agriculture, businesses, transportation and education. Displacement can occur when homes become unsafe or communities are isolated. Floods also create public-health risks. Floodwater can contaminate drinking-water supplies and may contain sewage, chemicals and other hazardous materials. Standing water can provide breeding sites for mosquitoes, potentially increasing the risk of some vector-borne diseases. Flooding can also contribute to injuries, infectious diseases and mental-health problems. The effects of flooding are not distributed equally. People living in flood-prone areas, particularly those with limited access to warning systems, evacuation routes, safe housing and health services, can face greater risks. == Flood risk management == Flood risk management combines measures intended to reduce the probability and consequences of flooding. Structural measures include dams, levees, flood barriers, drainage systems and improvements to river channels. Non-structural measures include land-use planning, flood-risk mapping, early-warning systems, emergency plans, evacuation procedures, public education and insurance. Flood-risk maps can identify areas exposed to different levels of flood hazard and can provide information about factors such as expected flood depth and flow velocity. Such information can be used in planning and emergency management. Natural approaches can also contribute to flood management. Maintaining vegetation and natural areas can help reduce runoff in some circumstances, while appropriate land-use planning can limit development in areas exposed to flooding. Effective management generally combines infrastructure, environmental measures, planning and preparedness rather than relying on a single intervention. == Preparedness and response == Early warning systems can provide communities with information about approaching floods and allow people to evacuate or protect property. Emergency plans can identify evacuation routes, shelters and procedures for maintaining essential services. During and after a flood, protecting drinking-water supplies is an important public-health measure. The World Health Organization recommends following local authorities' instructions concerning evacuation and water safety and taking precautions against contaminated water and other hazards. == Recovery may involve restoring roads, electricity, water and sanitation systems, repairing buildings and providing health and social services. Long-term recovery can also include rebuilding infrastructure in ways that reduce vulnerability to future floods. == == References == # World Health Organization. "Floods." WHO Health Topics. # World Health Organization. "Floods: How to protect your health." 29 January 2020. # World Health Organization Regional Office for Europe. "Flooding: managing health risks in the WHO European Region." 2017. # World Health Organization. "Floods in the WHO European Region: Health effects and their prevention." 2013. # World Health Organization. "Climate change and health." 12 October 2023. # World Bank. "Flood hazard and risk maps: A key instrument for flood risk management." 6 December 2022. # World Bank. "An EPIC Response: Innovative Governance for Flood and Drought Risk Management." 17 June 2021. im1wiqnchq8l6rar8xson4hroa9tf2w 2974579 2974578 2026-10-01T18:55:00Z Skudubaby 203625 Added a third citation on effects of floods 2974579 wikitext text/x-wiki = Floods = A flood is the overflow of water onto land that is normally dry. Flooding can occur in many environments, including river valleys, coastal areas, cities and low-lying plains. It is one of the most common types of natural disaster and can result from heavy rainfall, rapid snowmelt, storm surges, tropical cyclones, tsunamis and failures of water-control infrastructure<ref>{{Cite web|url=https://doi.org/10.21203/rs.2.15062/v1|title=A simple but accurate approach to forecast floods in South Asia|website=doi.org|access-date=2026-10-01}}</ref>. == Types of floods == Floods are commonly classified according to their causes and the environment in which they occur. River floods occur when the amount of water flowing through a river exceeds the capacity of its channel. They can result from prolonged rainfall, rapid snowmelt or a combination of weather and watershed conditions. Flash floods develop rapidly, sometimes within a short period after intense rainfall. They can occur along rivers and streams as well as in mountainous and urban areas. Because water levels and flow velocities can rise quickly, flash floods can be particularly dangerous. Coastal floods occur when seawater inundates normally dry coastal land. Storm surges associated with tropical cyclones are an important cause, while rising sea levels can increase exposure to coastal flooding. Urban floods occur when rainfall overwhelms drainage systems or when water accumulates faster than it can infiltrate into or drain from built-up areas. Extensive paved surfaces can increase surface runoff. Other forms include pluvial flooding, caused primarily by rainfall accumulating on the ground, sewer flooding, and glacial lake outburst floods.<ref>{{Cite web|url=https://doi.org/10.21203/rs.2.15062/v1|title=A simple but accurate approach to forecast floods in South Asia|website=doi.org|access-date=2026-10-01}}</ref> == Causes == The immediate causes of floods are usually meteorological or hydrological. Heavy or prolonged rainfall can produce large amounts of surface runoff and cause rivers and drainage systems to exceed their capacity. Snowmelt can have a similar effect, particularly when melting occurs rapidly. Coastal areas can experience flooding when storm surges push seawater inland. Human activities can also influence flood risk. Urbanisation can change natural drainage patterns, while land-use changes can increase runoff in some environments. Development in flood-prone areas can increase the number of people and assets exposed to flooding. Climate change can affect flood risk by altering precipitation patterns, increasing the frequency or intensity of some extreme precipitation events, and contributing to sea-level rise. The exact effects vary between regions and types of flooding.<ref>{{Cite web|url=https://doi.org/10.21203/rs.2.15062/v1|title=A simple but accurate approach to forecast floods in South Asia|website=doi.org|access-date=2026-10-01}}</ref> == Effects == Floods can cause deaths and injuries through drowning, rapidly moving water, structural collapse, electrocution and other hazards. The World Health Organization identifies drowning as the leading cause of death in flood disasters. Flooding can damage homes, roads, bridges, electricity networks, water-supply systems, hospitals and other infrastructure. It can also disrupt agriculture, businesses, transportation and education. Displacement can occur when homes become unsafe or communities are isolated. Floods also create public-health risks. Floodwater can contaminate drinking-water supplies and may contain sewage, chemicals and other hazardous materials. Standing water can provide breeding sites for mosquitoes, potentially increasing the risk of some vector-borne diseases. Flooding can also contribute to injuries, infectious diseases and mental-health problems. The effects of flooding are not distributed equally. People living in flood-prone areas, particularly those with limited access to warning systems, evacuation routes, safe housing and health services, can face greater risks. == Flood risk management == Flood risk management combines measures intended to reduce the probability and consequences of flooding. Structural measures include dams, levees, flood barriers, drainage systems and improvements to river channels. Non-structural measures include land-use planning, flood-risk mapping, early-warning systems, emergency plans, evacuation procedures, public education and insurance. Flood-risk maps can identify areas exposed to different levels of flood hazard and can provide information about factors such as expected flood depth and flow velocity. Such information can be used in planning and emergency management. Natural approaches can also contribute to flood management. Maintaining vegetation and natural areas can help reduce runoff in some circumstances, while appropriate land-use planning can limit development in areas exposed to flooding. Effective management generally combines infrastructure, environmental measures, planning and preparedness rather than relying on a single intervention. == Preparedness and response == Early warning systems can provide communities with information about approaching floods and allow people to evacuate or protect property. Emergency plans can identify evacuation routes, shelters and procedures for maintaining essential services. During and after a flood, protecting drinking-water supplies is an important public-health measure. The World Health Organization recommends following local authorities' instructions concerning evacuation and water safety and taking precautions against contaminated water and other hazards. == Recovery may involve restoring roads, electricity, water and sanitation systems, repairing buildings and providing health and social services. Long-term recovery can also include rebuilding infrastructure in ways that reduce vulnerability to future floods. == == References == # World Health Organization. "Floods." WHO Health Topics. # World Health Organization. "Floods: How to protect your health." 29 January 2020. # World Health Organization Regional Office for Europe. "Flooding: managing health risks in the WHO European Region." 2017. # World Health Organization. "Floods in the WHO European Region: Health effects and their prevention." 2013. # World Health Organization. "Climate change and health." 12 October 2023. # World Bank. "Flood hazard and risk maps: A key instrument for flood risk management." 6 December 2022. # World Bank. "An EPIC Response: Innovative Governance for Flood and Drought Risk Management." 17 June 2021. o1xum2v06jtfjmprqrwqb9i8aba7nh6 2974580 2974579 2026-10-01T18:57:43Z Skudubaby 203625 added citation at riks management 2974580 wikitext text/x-wiki = Floods = A flood is the overflow of water onto land that is normally dry. Flooding can occur in many environments, including river valleys, coastal areas, cities and low-lying plains. It is one of the most common types of natural disaster and can result from heavy rainfall, rapid snowmelt, storm surges, tropical cyclones, tsunamis and failures of water-control infrastructure<ref>{{Cite web|url=https://doi.org/10.21203/rs.2.15062/v1|title=A simple but accurate approach to forecast floods in South Asia|website=doi.org|access-date=2026-10-01}}</ref>. == Types of floods == Floods are commonly classified according to their causes and the environment in which they occur. River floods occur when the amount of water flowing through a river exceeds the capacity of its channel. They can result from prolonged rainfall, rapid snowmelt or a combination of weather and watershed conditions. Flash floods develop rapidly, sometimes within a short period after intense rainfall. They can occur along rivers and streams as well as in mountainous and urban areas. Because water levels and flow velocities can rise quickly, flash floods can be particularly dangerous. Coastal floods occur when seawater inundates normally dry coastal land. Storm surges associated with tropical cyclones are an important cause, while rising sea levels can increase exposure to coastal flooding. Urban floods occur when rainfall overwhelms drainage systems or when water accumulates faster than it can infiltrate into or drain from built-up areas. Extensive paved surfaces can increase surface runoff. Other forms include pluvial flooding, caused primarily by rainfall accumulating on the ground, sewer flooding, and glacial lake outburst floods.<ref>{{Cite web|url=https://doi.org/10.21203/rs.2.15062/v1|title=A simple but accurate approach to forecast floods in South Asia|website=doi.org|access-date=2026-10-01}}</ref> == Causes == The immediate causes of floods are usually meteorological or hydrological. Heavy or prolonged rainfall can produce large amounts of surface runoff and cause rivers and drainage systems to exceed their capacity. Snowmelt can have a similar effect, particularly when melting occurs rapidly. Coastal areas can experience flooding when storm surges push seawater inland. Human activities can also influence flood risk. Urbanisation can change natural drainage patterns, while land-use changes can increase runoff in some environments. Development in flood-prone areas can increase the number of people and assets exposed to flooding. Climate change can affect flood risk by altering precipitation patterns, increasing the frequency or intensity of some extreme precipitation events, and contributing to sea-level rise. The exact effects vary between regions and types of flooding.<ref>{{Cite web|url=https://doi.org/10.21203/rs.2.15062/v1|title=A simple but accurate approach to forecast floods in South Asia|website=doi.org|access-date=2026-10-01}}</ref> == Effects == Floods can cause deaths and injuries through drowning, rapidly moving water, structural collapse, electrocution and other hazards. The World Health Organization identifies drowning as the leading cause of death in flood disasters. Flooding can damage homes, roads, bridges, electricity networks, water-supply systems, hospitals and other infrastructure. It can also disrupt agriculture, businesses, transportation and education. Displacement can occur when homes become unsafe or communities are isolated. Floods also create public-health risks. Floodwater can contaminate drinking-water supplies and may contain sewage, chemicals and other hazardous materials. Standing water can provide breeding sites for mosquitoes, potentially increasing the risk of some vector-borne diseases. Flooding can also contribute to injuries, infectious diseases and mental-health problems. The effects of flooding are not distributed equally. People living in flood-prone areas, particularly those with limited access to warning systems, evacuation routes, safe housing and health services, can face greater risks. == Flood risk management == Flood risk management combines measures intended to reduce the probability and consequences of flooding. Structural measures include dams, levees, flood barriers, drainage systems and improvements to river channels. Non-structural measures include land-use planning, flood-risk mapping, early-warning systems, emergency plans, evacuation procedures, public education and insurance. Flood-risk maps can identify areas exposed to different levels of flood hazard and can provide information about factors such as expected flood depth and flow velocity. Such information can be used in planning and emergency management. Natural approaches can also contribute to flood management. Maintaining vegetation and natural areas can help reduce runoff in some circumstances, while appropriate land-use planning can limit development in areas exposed to flooding. Effective management generally combines infrastructure, environmental measures, planning and preparedness rather than relying on a single intervention.<ref>{{Cite web|url=https://doi.org/10.21203/rs.2.15062/v1|title=A simple but accurate approach to forecast floods in South Asia|website=doi.org|access-date=2026-10-01}}</ref> == Preparedness and response == Early warning systems can provide communities with information about approaching floods and allow people to evacuate or protect property. Emergency plans can identify evacuation routes, shelters and procedures for maintaining essential services. During and after a flood, protecting drinking-water supplies is an important public-health measure. The World Health Organization recommends following local authorities' instructions concerning evacuation and water safety and taking precautions against contaminated water and other hazards. == Recovery may involve restoring roads, electricity, water and sanitation systems, repairing buildings and providing health and social services. Long-term recovery can also include rebuilding infrastructure in ways that reduce vulnerability to future floods. == == References == # World Health Organization. "Floods." WHO Health Topics. # World Health Organization. "Floods: How to protect your health." 29 January 2020. # World Health Organization Regional Office for Europe. "Flooding: managing health risks in the WHO European Region." 2017. # World Health Organization. "Floods in the WHO European Region: Health effects and their prevention." 2013. # World Health Organization. "Climate change and health." 12 October 2023. # World Bank. "Flood hazard and risk maps: A key instrument for flood risk management." 6 December 2022. # World Bank. "An EPIC Response: Innovative Governance for Flood and Drought Risk Management." 17 June 2021. 5xvej321rie6zf37y36xoj0j5v0zwe8 2974582 2974580 2026-10-01T19:02:36Z Skudubaby 203625 added citation 2974582 wikitext text/x-wiki = Floods = A flood is the overflow of water onto land that is normally dry. Flooding can occur in many environments, including river valleys, coastal areas, cities and low-lying plains. It is one of the most common types of natural disaster and can result from heavy rainfall, rapid snowmelt, storm surges, tropical cyclones, tsunamis and failures of water-control infrastructure<ref>{{Cite web|url=https://doi.org/10.21203/rs.2.15062/v1|title=A simple but accurate approach to forecast floods in South Asia|website=doi.org|access-date=2026-10-01}}</ref>. == Types of floods == Floods are commonly classified according to their causes and the environment in which they occur. River floods occur when the amount of water flowing through a river exceeds the capacity of its channel. They can result from prolonged rainfall, rapid snowmelt or a combination of weather and watershed conditions. Flash floods develop rapidly, sometimes within a short period after intense rainfall. They can occur along rivers and streams as well as in mountainous and urban areas. Because water levels and flow velocities can rise quickly, flash floods can be particularly dangerous. Coastal floods occur when seawater inundates normally dry coastal land. Storm surges associated with tropical cyclones are an important cause, while rising sea levels can increase exposure to coastal flooding. Urban floods occur when rainfall overwhelms drainage systems or when water accumulates faster than it can infiltrate into or drain from built-up areas. Extensive paved surfaces can increase surface runoff. Other forms include pluvial flooding, caused primarily by rainfall accumulating on the ground, sewer flooding, and glacial lake outburst floods.<ref>{{Cite web|url=https://doi.org/10.21203/rs.2.15062/v1|title=A simple but accurate approach to forecast floods in South Asia|website=doi.org|access-date=2026-10-01}}</ref> == Causes == The immediate causes of floods are usually meteorological or hydrological. Heavy or prolonged rainfall can produce large amounts of surface runoff and cause rivers and drainage systems to exceed their capacity. Snowmelt can have a similar effect, particularly when melting occurs rapidly. Coastal areas can experience flooding when storm surges push seawater inland. Human activities can also influence flood risk. Urbanisation can change natural drainage patterns, while land-use changes can increase runoff in some environments. Development in flood-prone areas can increase the number of people and assets exposed to flooding. Climate change can affect flood risk by altering precipitation patterns, increasing the frequency or intensity of some extreme precipitation events, and contributing to sea-level rise. The exact effects vary between regions and types of flooding.<ref>{{Cite web|url=https://doi.org/10.21203/rs.2.15062/v1|title=A simple but accurate approach to forecast floods in South Asia|website=doi.org|access-date=2026-10-01}}</ref> == Effects == Floods can cause deaths and injuries through drowning, rapidly moving water, structural collapse, electrocution and other hazards. The World Health Organization identifies drowning as the leading cause of death in flood disasters. Flooding can damage homes, roads, bridges, electricity networks, water-supply systems, hospitals and other infrastructure. It can also disrupt agriculture, businesses, transportation and education. Displacement can occur when homes become unsafe or communities are isolated. Floods also create public-health risks. Floodwater can contaminate drinking-water supplies and may contain sewage, chemicals and other hazardous materials. Standing water can provide breeding sites for mosquitoes, potentially increasing the risk of some vector-borne diseases. Flooding can also contribute to injuries, infectious diseases and mental-health problems. The effects of flooding are not distributed equally. People living in flood-prone areas, particularly those with limited access to warning systems, evacuation routes, safe housing and health services, can face greater risks. == Flood risk management == Flood risk management combines measures intended to reduce the probability and consequences of flooding. Structural measures include dams, levees, flood barriers, drainage systems and improvements to river channels. Non-structural measures include land-use planning, flood-risk mapping, early-warning systems, emergency plans, evacuation procedures, public education and insurance. Flood-risk maps can identify areas exposed to different levels of flood hazard and can provide information about factors such as expected flood depth and flow velocity. Such information can be used in planning and emergency management. Natural approaches can also contribute to flood management. Maintaining vegetation and natural areas can help reduce runoff in some circumstances, while appropriate land-use planning can limit development in areas exposed to flooding. Effective management generally combines infrastructure, environmental measures, planning and preparedness rather than relying on a single intervention.<ref>{{Cite web|url=https://doi.org/10.21203/rs.2.15062/v1|title=A simple but accurate approach to forecast floods in South Asia|website=doi.org|access-date=2026-10-01}}</ref> == Preparedness and response == Early warning systems can provide communities with information about approaching floods and allow people to evacuate or protect property. Emergency plans can identify evacuation routes, shelters and procedures for maintaining essential services. During and after a flood, protecting drinking-water supplies is an important public-health measure. The World Health Organization recommends following local authorities' instructions concerning evacuation and water safety and taking precautions against contaminated water and other hazards.<ref>{{Cite web|url=https://doi.org/10.21203/rs.2.15062/v1|title=A simple but accurate approach to forecast floods in South Asia|website=doi.org|access-date=2026-10-01}}</ref> == Recovery may involve restoring roads, electricity, water and sanitation systems, repairing buildings and providing health and social services. Long-term recovery can also include rebuilding infrastructure in ways that reduce vulnerability to future floods. == == References == # World Health Organization. "Floods." WHO Health Topics. # World Health Organization. "Floods: How to protect your health." 29 January 2020. # World Health Organization Regional Office for Europe. "Flooding: managing health risks in the WHO European Region." 2017. # World Health Organization. "Floods in the WHO European Region: Health effects and their prevention." 2013. # World Health Organization. "Climate change and health." 12 October 2023. # World Bank. "Flood hazard and risk maps: A key instrument for flood risk management." 6 December 2022. # World Bank. "An EPIC Response: Innovative Governance for Flood and Drought Risk Management." 17 June 2021. 9mdl6pc9lhfequc12ls542xem9j6j33 2974583 2974582 2026-10-01T19:05:39Z Skudubaby 203625 Changed sub headings 2974583 wikitext text/x-wiki = Floods = A flood is the overflow of water onto land that is normally dry. Flooding can occur in many environments, including river valleys, coastal areas, cities and low-lying plains. It is one of the most common types of natural disaster and can result from heavy rainfall, rapid snowmelt, storm surges, tropical cyclones, tsunamis and failures of water-control infrastructure<ref>{{Cite web|url=https://doi.org/10.21203/rs.2.15062/v1|title=A simple but accurate approach to forecast floods in South Asia|website=doi.org|access-date=2026-10-01}}</ref>. === Types of floods === Floods are commonly classified according to their causes and the environment in which they occur. River floods occur when the amount of water flowing through a river exceeds the capacity of its channel. They can result from prolonged rainfall, rapid snowmelt or a combination of weather and watershed conditions. Flash floods develop rapidly, sometimes within a short period after intense rainfall. They can occur along rivers and streams as well as in mountainous and urban areas. Because water levels and flow velocities can rise quickly, flash floods can be particularly dangerous. Coastal floods occur when seawater inundates normally dry coastal land. Storm surges associated with tropical cyclones are an important cause, while rising sea levels can increase exposure to coastal flooding. Urban floods occur when rainfall overwhelms drainage systems or when water accumulates faster than it can infiltrate into or drain from built-up areas. Extensive paved surfaces can increase surface runoff. Other forms include pluvial flooding, caused primarily by rainfall accumulating on the ground, sewer flooding, and glacial lake outburst floods.<ref>{{Cite web|url=https://doi.org/10.21203/rs.2.15062/v1|title=A simple but accurate approach to forecast floods in South Asia|website=doi.org|access-date=2026-10-01}}</ref> === Causes === The immediate causes of floods are usually meteorological or hydrological. Heavy or prolonged rainfall can produce large amounts of surface runoff and cause rivers and drainage systems to exceed their capacity. Snowmelt can have a similar effect, particularly when melting occurs rapidly. Coastal areas can experience flooding when storm surges push seawater inland. Human activities can also influence flood risk. Urbanisation can change natural drainage patterns, while land-use changes can increase runoff in some environments. Development in flood-prone areas can increase the number of people and assets exposed to flooding. Climate change can affect flood risk by altering precipitation patterns, increasing the frequency or intensity of some extreme precipitation events, and contributing to sea-level rise. The exact effects vary between regions and types of flooding.<ref>{{Cite web|url=https://doi.org/10.21203/rs.2.15062/v1|title=A simple but accurate approach to forecast floods in South Asia|website=doi.org|access-date=2026-10-01}}</ref> === Effects === Floods can cause deaths and injuries through drowning, rapidly moving water, structural collapse, electrocution and other hazards. The World Health Organization identifies drowning as the leading cause of death in flood disasters. Flooding can damage homes, roads, bridges, electricity networks, water-supply systems, hospitals and other infrastructure. It can also disrupt agriculture, businesses, transportation and education. Displacement can occur when homes become unsafe or communities are isolated. Floods also create public-health risks. Floodwater can contaminate drinking-water supplies and may contain sewage, chemicals and other hazardous materials. Standing water can provide breeding sites for mosquitoes, potentially increasing the risk of some vector-borne diseases. Flooding can also contribute to injuries, infectious diseases and mental-health problems. The effects of flooding are not distributed equally. People living in flood-prone areas, particularly those with limited access to warning systems, evacuation routes, safe housing and health services, can face greater risks. === Flood risk management === Flood risk management combines measures intended to reduce the probability and consequences of flooding. Structural measures include dams, levees, flood barriers, drainage systems and improvements to river channels. Non-structural measures include land-use planning, flood-risk mapping, early-warning systems, emergency plans, evacuation procedures, public education and insurance. Flood-risk maps can identify areas exposed to different levels of flood hazard and can provide information about factors such as expected flood depth and flow velocity. Such information can be used in planning and emergency management. Natural approaches can also contribute to flood management. Maintaining vegetation and natural areas can help reduce runoff in some circumstances, while appropriate land-use planning can limit development in areas exposed to flooding. Effective management generally combines infrastructure, environmental measures, planning and preparedness rather than relying on a single intervention.<ref>{{Cite web|url=https://doi.org/10.21203/rs.2.15062/v1|title=A simple but accurate approach to forecast floods in South Asia|website=doi.org|access-date=2026-10-01}}</ref> === Preparedness and response === Early warning systems can provide communities with information about approaching floods and allow people to evacuate or protect property. Emergency plans can identify evacuation routes, shelters and procedures for maintaining essential services. During and after a flood, protecting drinking-water supplies is an important public-health measure. The World Health Organization recommends following local authorities' instructions concerning evacuation and water safety and taking precautions against contaminated water and other hazards.<ref>{{Cite web|url=https://doi.org/10.21203/rs.2.15062/v1|title=A simple but accurate approach to forecast floods in South Asia|website=doi.org|access-date=2026-10-01}}</ref> == Recovery may involve restoring roads, electricity, water and sanitation systems, repairing buildings and providing health and social services. Long-term recovery can also include rebuilding infrastructure in ways that reduce vulnerability to future floods. == == References == # World Health Organization. "Floods." WHO Health Topics. # World Health Organization. "Floods: How to protect your health." 29 January 2020. # World Health Organization Regional Office for Europe. "Flooding: managing health risks in the WHO European Region." 2017. # World Health Organization. "Floods in the WHO European Region: Health effects and their prevention." 2013. # World Health Organization. "Climate change and health." 12 October 2023. # World Bank. "Flood hazard and risk maps: A key instrument for flood risk management." 6 December 2022. # World Bank. "An EPIC Response: Innovative Governance for Flood and Drought Risk Management." 17 June 2021. 3rw5rm6zhyrwtl8hql6wa3eaubgv2d9 2974584 2974583 2026-10-01T19:08:43Z Skudubaby 203625 added a picture 2974584 wikitext text/x-wiki [[Lêer:2024 Floods 04.jpg|duimnael|This a picure of a flood.]] = Floods = A flood is the overflow of water onto land that is normally dry. Flooding can occur in many environments, including river valleys, coastal areas, cities and low-lying plains. It is one of the most common types of natural disaster and can result from heavy rainfall, rapid snowmelt, storm surges, tropical cyclones, tsunamis and failures of water-control infrastructure<ref>{{Cite web|url=https://doi.org/10.21203/rs.2.15062/v1|title=A simple but accurate approach to forecast floods in South Asia|website=doi.org|access-date=2026-10-01}}</ref>. === Types of floods === Floods are commonly classified according to their causes and the environment in which they occur. River floods occur when the amount of water flowing through a river exceeds the capacity of its channel. They can result from prolonged rainfall, rapid snowmelt or a combination of weather and watershed conditions. Flash floods develop rapidly, sometimes within a short period after intense rainfall. They can occur along rivers and streams as well as in mountainous and urban areas. Because water levels and flow velocities can rise quickly, flash floods can be particularly dangerous. Coastal floods occur when seawater inundates normally dry coastal land. Storm surges associated with tropical cyclones are an important cause, while rising sea levels can increase exposure to coastal flooding. Urban floods occur when rainfall overwhelms drainage systems or when water accumulates faster than it can infiltrate into or drain from built-up areas. Extensive paved surfaces can increase surface runoff. Other forms include pluvial flooding, caused primarily by rainfall accumulating on the ground, sewer flooding, and glacial lake outburst floods.<ref>{{Cite web|url=https://doi.org/10.21203/rs.2.15062/v1|title=A simple but accurate approach to forecast floods in South Asia|website=doi.org|access-date=2026-10-01}}</ref> === Causes === The immediate causes of floods are usually meteorological or hydrological. Heavy or prolonged rainfall can produce large amounts of surface runoff and cause rivers and drainage systems to exceed their capacity. Snowmelt can have a similar effect, particularly when melting occurs rapidly. Coastal areas can experience flooding when storm surges push seawater inland. Human activities can also influence flood risk. Urbanisation can change natural drainage patterns, while land-use changes can increase runoff in some environments. Development in flood-prone areas can increase the number of people and assets exposed to flooding. Climate change can affect flood risk by altering precipitation patterns, increasing the frequency or intensity of some extreme precipitation events, and contributing to sea-level rise. The exact effects vary between regions and types of flooding.<ref>{{Cite web|url=https://doi.org/10.21203/rs.2.15062/v1|title=A simple but accurate approach to forecast floods in South Asia|website=doi.org|access-date=2026-10-01}}</ref> === Effects === Floods can cause deaths and injuries through drowning, rapidly moving water, structural collapse, electrocution and other hazards. The World Health Organization identifies drowning as the leading cause of death in flood disasters. Flooding can damage homes, roads, bridges, electricity networks, water-supply systems, hospitals and other infrastructure. It can also disrupt agriculture, businesses, transportation and education. Displacement can occur when homes become unsafe or communities are isolated. Floods also create public-health risks. Floodwater can contaminate drinking-water supplies and may contain sewage, chemicals and other hazardous materials. Standing water can provide breeding sites for mosquitoes, potentially increasing the risk of some vector-borne diseases. Flooding can also contribute to injuries, infectious diseases and mental-health problems. The effects of flooding are not distributed equally. People living in flood-prone areas, particularly those with limited access to warning systems, evacuation routes, safe housing and health services, can face greater risks. === Flood risk management === Flood risk management combines measures intended to reduce the probability and consequences of flooding. Structural measures include dams, levees, flood barriers, drainage systems and improvements to river channels. Non-structural measures include land-use planning, flood-risk mapping, early-warning systems, emergency plans, evacuation procedures, public education and insurance. Flood-risk maps can identify areas exposed to different levels of flood hazard and can provide information about factors such as expected flood depth and flow velocity. Such information can be used in planning and emergency management. Natural approaches can also contribute to flood management. Maintaining vegetation and natural areas can help reduce runoff in some circumstances, while appropriate land-use planning can limit development in areas exposed to flooding. Effective management generally combines infrastructure, environmental measures, planning and preparedness rather than relying on a single intervention.<ref>{{Cite web|url=https://doi.org/10.21203/rs.2.15062/v1|title=A simple but accurate approach to forecast floods in South Asia|website=doi.org|access-date=2026-10-01}}</ref> === Preparedness and response === Early warning systems can provide communities with information about approaching floods and allow people to evacuate or protect property. Emergency plans can identify evacuation routes, shelters and procedures for maintaining essential services. During and after a flood, protecting drinking-water supplies is an important public-health measure. The World Health Organization recommends following local authorities' instructions concerning evacuation and water safety and taking precautions against contaminated water and other hazards.<ref>{{Cite web|url=https://doi.org/10.21203/rs.2.15062/v1|title=A simple but accurate approach to forecast floods in South Asia|website=doi.org|access-date=2026-10-01}}</ref> == Recovery may involve restoring roads, electricity, water and sanitation systems, repairing buildings and providing health and social services. Long-term recovery can also include rebuilding infrastructure in ways that reduce vulnerability to future floods. == == References == # World Health Organization. "Floods." WHO Health Topics. # World Health Organization. "Floods: How to protect your health." 29 January 2020. # World Health Organization Regional Office for Europe. "Flooding: managing health risks in the WHO European Region." 2017. # World Health Organization. "Floods in the WHO European Region: Health effects and their prevention." 2013. # World Health Organization. "Climate change and health." 12 October 2023. # World Bank. "Flood hazard and risk maps: A key instrument for flood risk management." 6 December 2022. # World Bank. "An EPIC Response: Innovative Governance for Flood and Drought Risk Management." 17 June 2021. 59d8x26ovr3jrpifk1tgs7izgrf8yyv 0 470038 2974590 2026-10-01T20:05:53Z Jcwf 4 Nuwe bladsy geskep met ''''Graspaddas''' (''Tomopterna'') is in genus van [[paddas]] van die familie [[Pyxicephalidae]]. Die genus is eers wetenskaplik beskryf deur [[André Marie Constant Duméril]] en [[Gabriel Bibron]] in 1841.<ref name="AMNH">[http://research.amnh.org/vz/herpetology/amphibia/index.php//Amphibia/Anura/Pyxicephalidae/Cacosterninae/Tomopterna ''Tomopterna'' Darrel R. Frost - Amphibian Species of the World: an online reference - Version 6.0 - American Museum of Natural Hi...' 2974590 wikitext text/x-wiki '''Graspaddas''' (''Tomopterna'') is in genus van [[paddas]] van die familie [[Pyxicephalidae]]. Die genus is eers wetenskaplik beskryf deur [[André Marie Constant Duméril]] en [[Gabriel Bibron]] in 1841.<ref name="AMNH">[http://research.amnh.org/vz/herpetology/amphibia/index.php//Amphibia/Anura/Pyxicephalidae/Cacosterninae/Tomopterna ''Tomopterna'' Darrel R. Frost - Amphibian Species of the World: an online reference - Version 6.0 - American Museum of Natural History]}}</ref> Daar is 17 spesies wat in [[Afrika]] suidelik van die [[Sahara]] voorkom waarvan sewe in Suid-Afrika aangetref word.<ref name="AMWEB">[http://amphibiaweb.org/cgi/amphib_query?where-genus=Tomopterna&where-species= ''Tomopterna'' University of California - AmphibiaWeb]</ref> ==Taksonomie== '''Genus ''Tomopterna''''' * Spesie ''[[Tomopterna adiastola]]'' -- die [[Trillersandpadda]] <ref name="Wildlife"/> * Spesie ''[[Tomopterna branchii]]'' -- die [[Namakwa-sandpadda]] <ref name="Wildlife"/> * Spesie ''[[Tomopterna cryptotis]]'' * Spesie ''[[Tomopterna damarensis]]'' * Spesie ''[[Tomopterna delalandii]]'' -- die [[Gestreepte sandpadda]] <ref name="Wildlife">[https://www.wildvernac.org/vernac-names-of-wildlife/frog-names Wildlife in vernacular; Phaka, F.M., Hugé, J., Razhuanzwo, F., Vanhove, M.P.M. & Du Preez, L.H. 2025. Naming South African frogs and reptiles in nine Indigenous languages. African Journal of Herpetology, 1–18.; 2025]</ref> * Spesie ''[[Tomopterna elegans]]'' * Spesie ''[[Tomopterna gallmanni]]'' * Spesie ''[[Tomopterna kachowskii]]'' * Spesie ''[[Tomopterna krugerensis]]'' -- die [[Sandveldsandpadda]] <ref name="Wildlife"/> * Spesie ''[[Tomopterna luganga]]'' * Spesie ''[[Tomopterna marmorata]]'' -- die [[Rooirugsandpadda]] <ref name="Wildlife"/> * Spesie ''[[Tomopterna milletihorsini]]'' * Spesie ''[[Tomopterna monticola]]'' * Spesie ''[[Tomopterna natalensis]]'' -- die [[Natalse sandpadda]] * Spesie ''[[Tomopterna tandyi]]'' -- die [[Tandy se sandpadda]] <ref name="Wildlife"/> * Spesie ''[[Tomopterna tuberculosa]]'' * Spesie ''[[Tomopterna wambensis]]'' == Verwysings == {{Verwysings}} 32i55wn821y1a7dlxy7djxudmnew67s 2974593 2974590 2026-10-01T20:09:19Z Jcwf 4 Jcwf het bladsy [[Graspadda]] na [[Sandpadda]] geskuif: Korrekte titel 2974590 wikitext text/x-wiki '''Graspaddas''' (''Tomopterna'') is in genus van [[paddas]] van die familie [[Pyxicephalidae]]. Die genus is eers wetenskaplik beskryf deur [[André Marie Constant Duméril]] en [[Gabriel Bibron]] in 1841.<ref name="AMNH">[http://research.amnh.org/vz/herpetology/amphibia/index.php//Amphibia/Anura/Pyxicephalidae/Cacosterninae/Tomopterna ''Tomopterna'' Darrel R. Frost - Amphibian Species of the World: an online reference - Version 6.0 - American Museum of Natural History]}}</ref> Daar is 17 spesies wat in [[Afrika]] suidelik van die [[Sahara]] voorkom waarvan sewe in Suid-Afrika aangetref word.<ref name="AMWEB">[http://amphibiaweb.org/cgi/amphib_query?where-genus=Tomopterna&where-species= ''Tomopterna'' University of California - AmphibiaWeb]</ref> ==Taksonomie== '''Genus ''Tomopterna''''' * Spesie ''[[Tomopterna adiastola]]'' -- die [[Trillersandpadda]] <ref name="Wildlife"/> * Spesie ''[[Tomopterna branchii]]'' -- die [[Namakwa-sandpadda]] <ref name="Wildlife"/> * Spesie ''[[Tomopterna cryptotis]]'' * Spesie ''[[Tomopterna damarensis]]'' * Spesie ''[[Tomopterna delalandii]]'' -- die [[Gestreepte sandpadda]] <ref name="Wildlife">[https://www.wildvernac.org/vernac-names-of-wildlife/frog-names Wildlife in vernacular; Phaka, F.M., Hugé, J., Razhuanzwo, F., Vanhove, M.P.M. & Du Preez, L.H. 2025. Naming South African frogs and reptiles in nine Indigenous languages. African Journal of Herpetology, 1–18.; 2025]</ref> * Spesie ''[[Tomopterna elegans]]'' * Spesie ''[[Tomopterna gallmanni]]'' * Spesie ''[[Tomopterna kachowskii]]'' * Spesie ''[[Tomopterna krugerensis]]'' -- die [[Sandveldsandpadda]] <ref name="Wildlife"/> * Spesie ''[[Tomopterna luganga]]'' * Spesie ''[[Tomopterna marmorata]]'' -- die [[Rooirugsandpadda]] <ref name="Wildlife"/> * Spesie ''[[Tomopterna milletihorsini]]'' * Spesie ''[[Tomopterna monticola]]'' * Spesie ''[[Tomopterna natalensis]]'' -- die [[Natalse sandpadda]] * Spesie ''[[Tomopterna tandyi]]'' -- die [[Tandy se sandpadda]] <ref name="Wildlife"/> * Spesie ''[[Tomopterna tuberculosa]]'' * Spesie ''[[Tomopterna wambensis]]'' == Verwysings == {{Verwysings}} 32i55wn821y1a7dlxy7djxudmnew67s 2974596 2974593 2026-10-01T20:09:44Z Jcwf 4 2974596 wikitext text/x-wiki '''Sandpaddas''' (''Tomopterna'') is in genus van [[paddas]] van die familie [[Pyxicephalidae]]. Die genus is eers wetenskaplik beskryf deur [[André Marie Constant Duméril]] en [[Gabriel Bibron]] in 1841.<ref name="AMNH">[http://research.amnh.org/vz/herpetology/amphibia/index.php//Amphibia/Anura/Pyxicephalidae/Cacosterninae/Tomopterna ''Tomopterna'' Darrel R. Frost - Amphibian Species of the World: an online reference - Version 6.0 - American Museum of Natural History]}}</ref> Daar is 17 spesies wat in [[Afrika]] suidelik van die [[Sahara]] voorkom waarvan sewe in Suid-Afrika aangetref word.<ref name="AMWEB">[http://amphibiaweb.org/cgi/amphib_query?where-genus=Tomopterna&where-species= ''Tomopterna'' University of California - AmphibiaWeb]</ref> ==Taksonomie== '''Genus ''Tomopterna''''' * Spesie ''[[Tomopterna adiastola]]'' -- die [[Trillersandpadda]] <ref name="Wildlife"/> * Spesie ''[[Tomopterna branchii]]'' -- die [[Namakwa-sandpadda]] <ref name="Wildlife"/> * Spesie ''[[Tomopterna cryptotis]]'' * Spesie ''[[Tomopterna damarensis]]'' * Spesie ''[[Tomopterna delalandii]]'' -- die [[Gestreepte sandpadda]] <ref name="Wildlife">[https://www.wildvernac.org/vernac-names-of-wildlife/frog-names Wildlife in vernacular; Phaka, F.M., Hugé, J., Razhuanzwo, F., Vanhove, M.P.M. & Du Preez, L.H. 2025. Naming South African frogs and reptiles in nine Indigenous languages. African Journal of Herpetology, 1–18.; 2025]</ref> * Spesie ''[[Tomopterna elegans]]'' * Spesie ''[[Tomopterna gallmanni]]'' * Spesie ''[[Tomopterna kachowskii]]'' * Spesie ''[[Tomopterna krugerensis]]'' -- die [[Sandveldsandpadda]] <ref name="Wildlife"/> * Spesie ''[[Tomopterna luganga]]'' * Spesie ''[[Tomopterna marmorata]]'' -- die [[Rooirugsandpadda]] <ref name="Wildlife"/> * Spesie ''[[Tomopterna milletihorsini]]'' * Spesie ''[[Tomopterna monticola]]'' * Spesie ''[[Tomopterna natalensis]]'' -- die [[Natalse sandpadda]] * Spesie ''[[Tomopterna tandyi]]'' -- die [[Tandy se sandpadda]] <ref name="Wildlife"/> * Spesie ''[[Tomopterna tuberculosa]]'' * Spesie ''[[Tomopterna wambensis]]'' == Verwysings == {{Verwysings}} du89qje2lke88cgwxa3jma6uzp122zr 2974599 2974596 2026-10-01T20:11:43Z Jcwf 4 2974599 wikitext text/x-wiki {{Taksoboks | name = Tomopterna | image = Natal Sand Frog (Tomopterna natalensis) (6885870624).jpg | image_caption = | status = | regnum = [[Animalia]] | phylum = [[Chordata]] | superclassis= [[Tetrapoda]] | classis = [[Amphibia]] | ordo = [[Anura]] | familia = [[Pyxicephalidae]] }} '''Sandpaddas''' (''Tomopterna'') is in genus van [[paddas]] van die familie [[Pyxicephalidae]]. Die genus is eers wetenskaplik beskryf deur [[André Marie Constant Duméril]] en [[Gabriel Bibron]] in 1841.<ref name="AMNH">[http://research.amnh.org/vz/herpetology/amphibia/index.php//Amphibia/Anura/Pyxicephalidae/Cacosterninae/Tomopterna ''Tomopterna'' Darrel R. Frost - Amphibian Species of the World: an online reference - Version 6.0 - American Museum of Natural History]}}</ref> Daar is 17 spesies wat in [[Afrika]] suidelik van die [[Sahara]] voorkom waarvan sewe in Suid-Afrika aangetref word.<ref name="AMWEB">[http://amphibiaweb.org/cgi/amphib_query?where-genus=Tomopterna&where-species= ''Tomopterna'' University of California - AmphibiaWeb]</ref> ==Taksonomie== '''Genus ''Tomopterna''''' * Spesie ''[[Tomopterna adiastola]]'' -- die [[Trillersandpadda]] <ref name="Wildlife"/> * Spesie ''[[Tomopterna branchii]]'' -- die [[Namakwa-sandpadda]] <ref name="Wildlife"/> * Spesie ''[[Tomopterna cryptotis]]'' * Spesie ''[[Tomopterna damarensis]]'' * Spesie ''[[Tomopterna delalandii]]'' -- die [[Gestreepte sandpadda]] <ref name="Wildlife">[https://www.wildvernac.org/vernac-names-of-wildlife/frog-names Wildlife in vernacular; Phaka, F.M., Hugé, J., Razhuanzwo, F., Vanhove, M.P.M. & Du Preez, L.H. 2025. Naming South African frogs and reptiles in nine Indigenous languages. African Journal of Herpetology, 1–18.; 2025]</ref> * Spesie ''[[Tomopterna elegans]]'' * Spesie ''[[Tomopterna gallmanni]]'' * Spesie ''[[Tomopterna kachowskii]]'' * Spesie ''[[Tomopterna krugerensis]]'' -- die [[Sandveldsandpadda]] <ref name="Wildlife"/> * Spesie ''[[Tomopterna luganga]]'' * Spesie ''[[Tomopterna marmorata]]'' -- die [[Rooirugsandpadda]] <ref name="Wildlife"/> * Spesie ''[[Tomopterna milletihorsini]]'' * Spesie ''[[Tomopterna monticola]]'' * Spesie ''[[Tomopterna natalensis]]'' -- die [[Natalse sandpadda]] * Spesie ''[[Tomopterna tandyi]]'' -- die [[Tandy se sandpadda]] <ref name="Wildlife"/> * Spesie ''[[Tomopterna tuberculosa]]'' * Spesie ''[[Tomopterna wambensis]]'' == Verwysings == {{Verwysings}} bh7ci9azrv4btgpq8bzkbyhicjorvy3 2974600 2974599 2026-10-01T20:13:10Z Jcwf 4 2974600 wikitext text/x-wiki {{Taksoboks | name = Tomopterna | image = Natal Sand Frog (Tomopterna natalensis) (6885870624).jpg | image_caption = | status = | regnum = [[Animalia]] | phylum = [[Chordata]] | superclassis= [[Tetrapoda]] | classis = [[Amphibia]] | ordo = [[Anura]] | familia = [[Pyxicephalidae]] }} '''Sandpaddas''' (''Tomopterna'') is 'n genus van [[paddas]] van die familie [[Pyxicephalidae]]. Die genus is eers wetenskaplik beskryf deur [[André Marie Constant Duméril]] en [[Gabriel Bibron]] in 1841.<ref name="AMNH">[http://research.amnh.org/vz/herpetology/amphibia/index.php//Amphibia/Anura/Pyxicephalidae/Cacosterninae/Tomopterna ''Tomopterna'' Darrel R. Frost - Amphibian Species of the World: an online reference - Version 6.0 - American Museum of Natural History]}}</ref> Daar is 17 spesies wat in [[Afrika]] suidelik van die [[Sahara]] voorkom waarvan sewe in Suid-Afrika aangetref word.<ref name="AMWEB">[http://amphibiaweb.org/cgi/amphib_query?where-genus=Tomopterna&where-species= ''Tomopterna'' University of California - AmphibiaWeb]</ref> ==Taksonomie== '''Genus ''Tomopterna''''' * Spesie ''[[Tomopterna adiastola]]'' -- die [[Trillersandpadda]] <ref name="Wildlife"/> * Spesie ''[[Tomopterna branchii]]'' -- die [[Namakwa-sandpadda]] <ref name="Wildlife"/> * Spesie ''[[Tomopterna cryptotis]]'' * Spesie ''[[Tomopterna damarensis]]'' * Spesie ''[[Tomopterna delalandii]]'' -- die [[Gestreepte sandpadda]] <ref name="Wildlife">[https://www.wildvernac.org/vernac-names-of-wildlife/frog-names Wildlife in vernacular; Phaka, F.M., Hugé, J., Razhuanzwo, F., Vanhove, M.P.M. & Du Preez, L.H. 2025. Naming South African frogs and reptiles in nine Indigenous languages. African Journal of Herpetology, 1–18.; 2025]</ref> * Spesie ''[[Tomopterna elegans]]'' * Spesie ''[[Tomopterna gallmanni]]'' * Spesie ''[[Tomopterna kachowskii]]'' * Spesie ''[[Tomopterna krugerensis]]'' -- die [[Sandveldsandpadda]] <ref name="Wildlife"/> * Spesie ''[[Tomopterna luganga]]'' * Spesie ''[[Tomopterna marmorata]]'' -- die [[Rooirugsandpadda]] <ref name="Wildlife"/> * Spesie ''[[Tomopterna milletihorsini]]'' * Spesie ''[[Tomopterna monticola]]'' * Spesie ''[[Tomopterna natalensis]]'' -- die [[Natalse sandpadda]] * Spesie ''[[Tomopterna tandyi]]'' -- die [[Tandy se sandpadda]] <ref name="Wildlife"/> * Spesie ''[[Tomopterna tuberculosa]]'' * Spesie ''[[Tomopterna wambensis]]'' == Verwysings == {{Verwysings}} p88qtzwvcrylso92zedt0f86jfrxz37 2974602 2974600 2026-10-01T20:15:00Z Jcwf 4 2974602 wikitext text/x-wiki {{Taksoboks | name = Tomopterna | image = Natal Sand Frog (Tomopterna natalensis) (6885870624).jpg | image_caption = | status = | regnum = [[Animalia]] | phylum = [[Chordata]] | superclassis= [[Tetrapoda]] | classis = [[Amphibia]] | ordo = [[Anura]] | familia = [[Pyxicephalidae]] }} '''Sandpaddas''' (''Tomopterna'') is 'n genus van [[padda]]s van die familie [[Pyxicephalidae]]. Die genus is eers wetenskaplik beskryf deur [[André Marie Constant Duméril]] en [[Gabriel Bibron]] in 1841.<ref name="AMNH">[http://research.amnh.org/vz/herpetology/amphibia/index.php//Amphibia/Anura/Pyxicephalidae/Cacosterninae/Tomopterna ''Tomopterna'' Darrel R. Frost - Amphibian Species of the World: an online reference - Version 6.0 - American Museum of Natural History]}}</ref> Daar is 17 spesies wat in [[Afrika]] suidelik van die [[Sahara]] voorkom waarvan sewe in Suid-Afrika aangetref word.<ref name="AMWEB">[http://amphibiaweb.org/cgi/amphib_query?where-genus=Tomopterna&where-species= ''Tomopterna'' University of California - AmphibiaWeb]</ref> ==Taksonomie== '''Genus ''Tomopterna''''' * Spesie ''[[Tomopterna adiastola]]'' -- die [[Trillersandpadda]] <ref name="Wildlife"/> * Spesie ''[[Tomopterna branchii]]'' -- die [[Namakwa-sandpadda]] <ref name="Wildlife"/> * Spesie ''[[Tomopterna cryptotis]]'' * Spesie ''[[Tomopterna damarensis]]'' * Spesie ''[[Tomopterna delalandii]]'' -- die [[Gestreepte sandpadda]] <ref name="Wildlife">[https://www.wildvernac.org/vernac-names-of-wildlife/frog-names Wildlife in vernacular; Phaka, F.M., Hugé, J., Razhuanzwo, F., Vanhove, M.P.M. & Du Preez, L.H. 2025. Naming South African frogs and reptiles in nine Indigenous languages. African Journal of Herpetology, 1–18.; 2025]</ref> * Spesie ''[[Tomopterna elegans]]'' * Spesie ''[[Tomopterna gallmanni]]'' * Spesie ''[[Tomopterna kachowskii]]'' * Spesie ''[[Tomopterna krugerensis]]'' -- die [[Sandveldsandpadda]] <ref name="Wildlife"/> * Spesie ''[[Tomopterna luganga]]'' * Spesie ''[[Tomopterna marmorata]]'' -- die [[Rooirugsandpadda]] <ref name="Wildlife"/> * Spesie ''[[Tomopterna milletihorsini]]'' * Spesie ''[[Tomopterna monticola]]'' * Spesie ''[[Tomopterna natalensis]]'' -- die [[Natalse sandpadda]] * Spesie ''[[Tomopterna tandyi]]'' -- die [[Tandy se sandpadda]] <ref name="Wildlife"/> * Spesie ''[[Tomopterna tuberculosa]]'' * Spesie ''[[Tomopterna wambensis]]'' == Verwysings == {{Verwysings}} 38pbr4wd00wujdgx7kuj9nchapqdhp0 2974657 2974602 2026-10-01T22:01:20Z BurgertB 2401 2974657 wikitext text/x-wiki {{Taksoboks | name = Tomopterna | image = Natal Sand Frog (Tomopterna natalensis) (6885870624).jpg | image_caption = | status = | regnum = [[Animalia]] | phylum = [[Chordata]] | superclassis= [[Tetrapoda]] | classis = [[Amphibia]] | ordo = [[Anura]] | familia = [[Pyxicephalidae]] }} '''Sandpaddas''' (''Tomopterna'') is 'n genus van [[padda]]s van die familie [[Pyxicephalidae]]. Die genus is eers wetenskaplik beskryf deur [[André Marie Constant Duméril]] en [[Gabriel Bibron]] in 1841.<ref name="AMNH">[http://research.amnh.org/vz/herpetology/amphibia/index.php//Amphibia/Anura/Pyxicephalidae/Cacosterninae/Tomopterna ''Tomopterna'' Darrel R. Frost - Amphibian Species of the World: an online reference - Version 6.0 - American Museum of Natural History]}}</ref> Daar is 17 spesies wat in [[Afrika suid van die Sahara]] voorkom waarvan sewe in Suid-Afrika aangetref word.<ref name="AMWEB">[http://amphibiaweb.org/cgi/amphib_query?where-genus=Tomopterna&where-species= ''Tomopterna'' University of California - AmphibiaWeb]</ref> ==Taksonomie== '''Genus ''Tomopterna''''' * Spesie ''[[Tomopterna adiastola]]'' -- die [[Trillersandpadda]] <ref name="Wildlife"/> * Spesie ''[[Tomopterna branchii]]'' -- die [[Namakwa-sandpadda]] <ref name="Wildlife"/> * Spesie ''[[Tomopterna cryptotis]]'' * Spesie ''[[Tomopterna damarensis]]'' * Spesie ''[[Tomopterna delalandii]]'' -- die [[Gestreepte sandpadda]] <ref name="Wildlife">[https://www.wildvernac.org/vernac-names-of-wildlife/frog-names Wildlife in vernacular; Phaka, F.M., Hugé, J., Razhuanzwo, F., Vanhove, M.P.M. & Du Preez, L.H. 2025. Naming South African frogs and reptiles in nine Indigenous languages. African Journal of Herpetology, 1–18.; 2025]</ref> * Spesie ''[[Tomopterna elegans]]'' * Spesie ''[[Tomopterna gallmanni]]'' * Spesie ''[[Tomopterna kachowskii]]'' * Spesie ''[[Tomopterna krugerensis]]'' -- die [[Sandveldsandpadda]] <ref name="Wildlife"/> * Spesie ''[[Tomopterna luganga]]'' * Spesie ''[[Tomopterna marmorata]]'' -- die [[Rooirugsandpadda]] <ref name="Wildlife"/> * Spesie ''[[Tomopterna milletihorsini]]'' * Spesie ''[[Tomopterna monticola]]'' * Spesie ''[[Tomopterna natalensis]]'' -- die [[Natalse sandpadda]] * Spesie ''[[Tomopterna tandyi]]'' -- die [[Tandy se sandpadda]] <ref name="Wildlife"/> * Spesie ''[[Tomopterna tuberculosa]]'' * Spesie ''[[Tomopterna wambensis]]'' == Verwysings == {{Verwysings}} 2nq3ockb41v38ic45ht1hgxfvqaad33 2974670 2974657 2026-10-02T05:40:35Z Oesjaar 7467 Kom ons kyk... 2974670 wikitext text/x-wiki {{Taksoboks | name = Tomopterna | image = Natal Sand Frog (Tomopterna natalensis) (6885870624).jpg | image_caption = | status = | regnum = [[Animalia]] | phylum = [[Chordata]] | superclassis= [[Tetrapoda]] | classis = [[Amphibia]] | ordo = [[Anura]] | familia = [[Pyxicephalidae]] }} {{Outomatiese taksoboks |image = Natal Sand Frog (Tomopterna natalensis) (6885870624).jpg |image_caption = ''Tomopterna natalensis'' |display_parents = 3 |name = Sandpaddas |taxon = Tomopterna |authority = |subdivision_ranks = Spesies |subdivision = <center>[[#Taksonomie|Sien teks]]</center> |synonyms = }} '''Sandpaddas''' (''Tomopterna'') is 'n genus van [[padda]]s van die familie [[Pyxicephalidae]]. Die genus is eers wetenskaplik beskryf deur [[André Marie Constant Duméril]] en [[Gabriel Bibron]] in 1841.<ref name="AMNH">[http://research.amnh.org/vz/herpetology/amphibia/index.php//Amphibia/Anura/Pyxicephalidae/Cacosterninae/Tomopterna ''Tomopterna'' Darrel R. Frost - Amphibian Species of the World: an online reference - Version 6.0 - American Museum of Natural History]}}</ref> Daar is 17 spesies wat in [[Afrika suid van die Sahara]] voorkom waarvan sewe in Suid-Afrika aangetref word.<ref name="AMWEB">[http://amphibiaweb.org/cgi/amphib_query?where-genus=Tomopterna&where-species= ''Tomopterna'' University of California - AmphibiaWeb]</ref> ==Taksonomie== '''Genus ''Tomopterna''''' * Spesie ''[[Tomopterna adiastola]]'' -- die [[Trillersandpadda]] <ref name="Wildlife"/> * Spesie ''[[Tomopterna branchii]]'' -- die [[Namakwa-sandpadda]] <ref name="Wildlife"/> * Spesie ''[[Tomopterna cryptotis]]'' * Spesie ''[[Tomopterna damarensis]]'' * Spesie ''[[Tomopterna delalandii]]'' -- die [[Gestreepte sandpadda]] <ref name="Wildlife">[https://www.wildvernac.org/vernac-names-of-wildlife/frog-names Wildlife in vernacular; Phaka, F.M., Hugé, J., Razhuanzwo, F., Vanhove, M.P.M. & Du Preez, L.H. 2025. Naming South African frogs and reptiles in nine Indigenous languages. African Journal of Herpetology, 1–18.; 2025]</ref> * Spesie ''[[Tomopterna elegans]]'' * Spesie ''[[Tomopterna gallmanni]]'' * Spesie ''[[Tomopterna kachowskii]]'' * Spesie ''[[Tomopterna krugerensis]]'' -- die [[Sandveldsandpadda]] <ref name="Wildlife"/> * Spesie ''[[Tomopterna luganga]]'' * Spesie ''[[Tomopterna marmorata]]'' -- die [[Rooirugsandpadda]] <ref name="Wildlife"/> * Spesie ''[[Tomopterna milletihorsini]]'' * Spesie ''[[Tomopterna monticola]]'' * Spesie ''[[Tomopterna natalensis]]'' -- die [[Natalse sandpadda]] * Spesie ''[[Tomopterna tandyi]]'' -- die [[Tandy se sandpadda]] <ref name="Wildlife"/> * Spesie ''[[Tomopterna tuberculosa]]'' * Spesie ''[[Tomopterna wambensis]]'' == Verwysings == {{Verwysings}} lfqfypb8ko0vtiwjuonv1e8ee9pg36g 2974671 2974670 2026-10-02T05:40:57Z Oesjaar 7467 Vervang taksoboks met spesieboks. 2974671 wikitext text/x-wiki {{Outomatiese taksoboks |image = Natal Sand Frog (Tomopterna natalensis) (6885870624).jpg |image_caption = ''Tomopterna natalensis'' |display_parents = 3 |name = Sandpaddas |taxon = Tomopterna |authority = |subdivision_ranks = Spesies |subdivision = <center>[[#Taksonomie|Sien teks]]</center> |synonyms = }} '''Sandpaddas''' (''Tomopterna'') is 'n genus van [[padda]]s van die familie [[Pyxicephalidae]]. Die genus is eers wetenskaplik beskryf deur [[André Marie Constant Duméril]] en [[Gabriel Bibron]] in 1841.<ref name="AMNH">[http://research.amnh.org/vz/herpetology/amphibia/index.php//Amphibia/Anura/Pyxicephalidae/Cacosterninae/Tomopterna ''Tomopterna'' Darrel R. Frost - Amphibian Species of the World: an online reference - Version 6.0 - American Museum of Natural History]}}</ref> Daar is 17 spesies wat in [[Afrika suid van die Sahara]] voorkom waarvan sewe in Suid-Afrika aangetref word.<ref name="AMWEB">[http://amphibiaweb.org/cgi/amphib_query?where-genus=Tomopterna&where-species= ''Tomopterna'' University of California - AmphibiaWeb]</ref> ==Taksonomie== '''Genus ''Tomopterna''''' * Spesie ''[[Tomopterna adiastola]]'' -- die [[Trillersandpadda]] <ref name="Wildlife"/> * Spesie ''[[Tomopterna branchii]]'' -- die [[Namakwa-sandpadda]] <ref name="Wildlife"/> * Spesie ''[[Tomopterna cryptotis]]'' * Spesie ''[[Tomopterna damarensis]]'' * Spesie ''[[Tomopterna delalandii]]'' -- die [[Gestreepte sandpadda]] <ref name="Wildlife">[https://www.wildvernac.org/vernac-names-of-wildlife/frog-names Wildlife in vernacular; Phaka, F.M., Hugé, J., Razhuanzwo, F., Vanhove, M.P.M. & Du Preez, L.H. 2025. Naming South African frogs and reptiles in nine Indigenous languages. African Journal of Herpetology, 1–18.; 2025]</ref> * Spesie ''[[Tomopterna elegans]]'' * Spesie ''[[Tomopterna gallmanni]]'' * Spesie ''[[Tomopterna kachowskii]]'' * Spesie ''[[Tomopterna krugerensis]]'' -- die [[Sandveldsandpadda]] <ref name="Wildlife"/> * Spesie ''[[Tomopterna luganga]]'' * Spesie ''[[Tomopterna marmorata]]'' -- die [[Rooirugsandpadda]] <ref name="Wildlife"/> * Spesie ''[[Tomopterna milletihorsini]]'' * Spesie ''[[Tomopterna monticola]]'' * Spesie ''[[Tomopterna natalensis]]'' -- die [[Natalse sandpadda]] * Spesie ''[[Tomopterna tandyi]]'' -- die [[Tandy se sandpadda]] <ref name="Wildlife"/> * Spesie ''[[Tomopterna tuberculosa]]'' * Spesie ''[[Tomopterna wambensis]]'' == Verwysings == {{Verwysings}} kdk9qchcm4ud1uzkbt7vexfbx0qy5nw 2974673 2974671 2026-10-02T05:42:53Z Oesjaar 7467 Verbeter 2974673 wikitext text/x-wiki {{Outomatiese taksoboks |image = Natal Sand Frog (Tomopterna natalensis) (6885870624).jpg |image_caption = ''Tomopterna natalensis'' |display_parents = 3 |name = Sandpaddas |taxon = Tomopterna |authority = [[Auguste Duméril|Duméril]] & [[Gabriel Bibron|Bibron]], 1841 |subdivision_ranks = Spesies |subdivision = <center>[[#Taksonomie|Sien teks]]</center> |synonyms = }} '''Sandpaddas''' (''Tomopterna'') is 'n genus van [[padda]]s van die familie [[Pyxicephalidae]]. Die genus is eers wetenskaplik beskryf deur [[André Marie Constant Duméril]] en [[Gabriel Bibron]] in 1841.<ref name="AMNH">[http://research.amnh.org/vz/herpetology/amphibia/index.php//Amphibia/Anura/Pyxicephalidae/Cacosterninae/Tomopterna ''Tomopterna'' Darrel R. Frost - Amphibian Species of the World: an online reference - Version 6.0 - American Museum of Natural History]}}</ref> Daar is 17 spesies wat in [[Afrika suid van die Sahara]] voorkom waarvan sewe in Suid-Afrika aangetref word.<ref name="AMWEB">[http://amphibiaweb.org/cgi/amphib_query?where-genus=Tomopterna&where-species= ''Tomopterna'' University of California - AmphibiaWeb]</ref> ==Taksonomie== '''Genus ''Tomopterna''''' * Spesie ''[[Tomopterna adiastola]]'' -- die [[Trillersandpadda]] <ref name="Wildlife"/> * Spesie ''[[Tomopterna branchii]]'' -- die [[Namakwa-sandpadda]] <ref name="Wildlife"/> * Spesie ''[[Tomopterna cryptotis]]'' * Spesie ''[[Tomopterna damarensis]]'' * Spesie ''[[Tomopterna delalandii]]'' -- die [[Gestreepte sandpadda]] <ref name="Wildlife">[https://www.wildvernac.org/vernac-names-of-wildlife/frog-names Wildlife in vernacular; Phaka, F.M., Hugé, J., Razhuanzwo, F., Vanhove, M.P.M. & Du Preez, L.H. 2025. Naming South African frogs and reptiles in nine Indigenous languages. African Journal of Herpetology, 1–18.; 2025]</ref> * Spesie ''[[Tomopterna elegans]]'' * Spesie ''[[Tomopterna gallmanni]]'' * Spesie ''[[Tomopterna kachowskii]]'' * Spesie ''[[Tomopterna krugerensis]]'' -- die [[Sandveldsandpadda]] <ref name="Wildlife"/> * Spesie ''[[Tomopterna luganga]]'' * Spesie ''[[Tomopterna marmorata]]'' -- die [[Rooirugsandpadda]] <ref name="Wildlife"/> * Spesie ''[[Tomopterna milletihorsini]]'' * Spesie ''[[Tomopterna monticola]]'' * Spesie ''[[Tomopterna natalensis]]'' -- die [[Natalse sandpadda]] * Spesie ''[[Tomopterna tandyi]]'' -- die [[Tandy se sandpadda]] <ref name="Wildlife"/> * Spesie ''[[Tomopterna tuberculosa]]'' * Spesie ''[[Tomopterna wambensis]]'' == Verwysings == {{Verwysings}} ixstzptgow5271fgoa6scej4ks3vo9g 2974674 2974673 2026-10-02T05:43:36Z Oesjaar 7467 /* Verwysings */ Verbeter 2974674 wikitext text/x-wiki {{Outomatiese taksoboks |image = Natal Sand Frog (Tomopterna natalensis) (6885870624).jpg |image_caption = ''Tomopterna natalensis'' |display_parents = 3 |name = Sandpaddas |taxon = Tomopterna |authority = [[Auguste Duméril|Duméril]] & [[Gabriel Bibron|Bibron]], 1841 |subdivision_ranks = Spesies |subdivision = <center>[[#Taksonomie|Sien teks]]</center> |synonyms = }} '''Sandpaddas''' (''Tomopterna'') is 'n genus van [[padda]]s van die familie [[Pyxicephalidae]]. Die genus is eers wetenskaplik beskryf deur [[André Marie Constant Duméril]] en [[Gabriel Bibron]] in 1841.<ref name="AMNH">[http://research.amnh.org/vz/herpetology/amphibia/index.php//Amphibia/Anura/Pyxicephalidae/Cacosterninae/Tomopterna ''Tomopterna'' Darrel R. Frost - Amphibian Species of the World: an online reference - Version 6.0 - American Museum of Natural History]}}</ref> Daar is 17 spesies wat in [[Afrika suid van die Sahara]] voorkom waarvan sewe in Suid-Afrika aangetref word.<ref name="AMWEB">[http://amphibiaweb.org/cgi/amphib_query?where-genus=Tomopterna&where-species= ''Tomopterna'' University of California - AmphibiaWeb]</ref> ==Taksonomie== '''Genus ''Tomopterna''''' * Spesie ''[[Tomopterna adiastola]]'' -- die [[Trillersandpadda]] <ref name="Wildlife"/> * Spesie ''[[Tomopterna branchii]]'' -- die [[Namakwa-sandpadda]] <ref name="Wildlife"/> * Spesie ''[[Tomopterna cryptotis]]'' * Spesie ''[[Tomopterna damarensis]]'' * Spesie ''[[Tomopterna delalandii]]'' -- die [[Gestreepte sandpadda]] <ref name="Wildlife">[https://www.wildvernac.org/vernac-names-of-wildlife/frog-names Wildlife in vernacular; Phaka, F.M., Hugé, J., Razhuanzwo, F., Vanhove, M.P.M. & Du Preez, L.H. 2025. Naming South African frogs and reptiles in nine Indigenous languages. African Journal of Herpetology, 1–18.; 2025]</ref> * Spesie ''[[Tomopterna elegans]]'' * Spesie ''[[Tomopterna gallmanni]]'' * Spesie ''[[Tomopterna kachowskii]]'' * Spesie ''[[Tomopterna krugerensis]]'' -- die [[Sandveldsandpadda]] <ref name="Wildlife"/> * Spesie ''[[Tomopterna luganga]]'' * Spesie ''[[Tomopterna marmorata]]'' -- die [[Rooirugsandpadda]] <ref name="Wildlife"/> * Spesie ''[[Tomopterna milletihorsini]]'' * Spesie ''[[Tomopterna monticola]]'' * Spesie ''[[Tomopterna natalensis]]'' -- die [[Natalse sandpadda]] * Spesie ''[[Tomopterna tandyi]]'' -- die [[Tandy se sandpadda]] <ref name="Wildlife"/> * Spesie ''[[Tomopterna tuberculosa]]'' * Spesie ''[[Tomopterna wambensis]]'' == Verwysings == {{Verwysings}} [[Kategorie:Paddas]] ska7auv3c0vtt5hg493l3zdz706nzkg 0 470039 2974594 2026-10-01T20:09:19Z Jcwf 4 Jcwf het bladsy [[Graspadda]] na [[Sandpadda]] geskuif: Korrekte titel 2974594 wikitext text/x-wiki #AANSTUUR [[Sandpadda]] jlmz7dd1lmh1p661gok34k3qju8kv39 2974633 2974594 2026-10-01T21:01:40Z Jcwf 4 Removed redirect to [[Sandpadda]] 2974633 wikitext text/x-wiki '''Graspaddas''' (Ptychachenidae) is 'n familie van paddas, beskryf deur Dubois in 1987 ==Taksonomie== In Suid-Afrika kom twee genera voor: '''Genus''' #[[Hildebrandtia]] (Nieden, 1907) -[[Schilderbontpadda]]s <ref name="Wildlife">[https://www.wildvernac.org/vernac-names-of-wildlife/frog-names Wildlife in vernacular; Phaka, F.M., Hugé, J., Razhuanzwo, F., Vanhove, M.P.M. & Du Preez, L.H. 2025. Naming South African frogs and reptiles in nine Indigenous languages. African Journal of Herpetology, 1–18.; 2025]</ref> #[[Ptychadena]] (Boelenger) - die eintlike Graspaddas <ref name="Wildlife"/> ==Verwysings== {{Verwysings}} drbk7rltt2q9qnrb47p8hmeps8km5ot 2974634 2974633 2026-10-01T21:01:57Z Jcwf 4 2974634 wikitext text/x-wiki '''Graspaddas''' (Ptychachenidae) is 'n familie van paddas, beskryf deur Dubois in 1987 ==Taksonomie== In Suid-Afrika kom twee genera voor: :'''Genus''' #[[Hildebrandtia]] (Nieden, 1907) -[[Schilderbontpadda]]s <ref name="Wildlife">[https://www.wildvernac.org/vernac-names-of-wildlife/frog-names Wildlife in vernacular; Phaka, F.M., Hugé, J., Razhuanzwo, F., Vanhove, M.P.M. & Du Preez, L.H. 2025. Naming South African frogs and reptiles in nine Indigenous languages. African Journal of Herpetology, 1–18.; 2025]</ref> #[[Ptychadena]] (Boelenger) - die eintlike Graspaddas <ref name="Wildlife"/> ==Verwysings== {{Verwysings}} 2jwoqruxossr20uai1mmltrkp7616br 2974643 2974634 2026-10-01T21:16:13Z Jcwf 4 2974643 wikitext text/x-wiki '''Graspaddas''' (Ptychadenidae) is 'n familie van paddas, beskryf deur Dubois in 1987 ==Taksonomie== In Suid-Afrika kom twee genera voor: :'''Genus''' #[[Hildebrandtia]] (Nieden, 1907) -[[Schilderbontpadda]]s <ref name="Wildlife">[https://www.wildvernac.org/vernac-names-of-wildlife/frog-names Wildlife in vernacular; Phaka, F.M., Hugé, J., Razhuanzwo, F., Vanhove, M.P.M. & Du Preez, L.H. 2025. Naming South African frogs and reptiles in nine Indigenous languages. African Journal of Herpetology, 1–18.; 2025]</ref> #[[Ptychadena]] (Boelenger) - die eintlike Graspaddas <ref name="Wildlife"/> ==Verwysings== {{Verwysings}} qydcie1l1ruq2bswg1itf5evi9pdwfo 2974666 2974643 2026-10-02T05:33:02Z Oesjaar 7467 Kom ons kyk... 2974666 wikitext text/x-wiki {{Spesieboks | status = | status_system = iucn3.1 | name = | image = | taxon = Ptychadenidae | authority = ([[Ernst van Jaarsveld|van Jaarsv.]]) van Jaarsv., (2017) | synonyms = Dubois, 1987 }} '''Graspaddas''' (Ptychadenidae) is 'n familie van paddas, beskryf deur Dubois in 1987 ==Taksonomie== In Suid-Afrika kom twee genera voor: :'''Genus''' #[[Hildebrandtia]] (Nieden, 1907) -[[Schilderbontpadda]]s <ref name="Wildlife">[https://www.wildvernac.org/vernac-names-of-wildlife/frog-names Wildlife in vernacular; Phaka, F.M., Hugé, J., Razhuanzwo, F., Vanhove, M.P.M. & Du Preez, L.H. 2025. Naming South African frogs and reptiles in nine Indigenous languages. African Journal of Herpetology, 1–18.; 2025]</ref> #[[Ptychadena]] (Boelenger) - die eintlike Graspaddas <ref name="Wildlife"/> ==Verwysings== {{Verwysings}} rvt9o9z48mrokqn1tlsmnzoent9xkxp 2974667 2974666 2026-10-02T05:34:29Z Oesjaar 7467 Ai! 2974667 wikitext text/x-wiki {{Outomatiese taksoboks |image = |image_caption = |display_parents = 3 |taxon = Ptychadenidae |authority = Dubois, 1987 |subdivision_ranks = Genera |subdivision = <center>[[#Taksonomie|Sien teks]]</center> |synonyms = }} '''Graspaddas''' (Ptychadenidae) is 'n familie van paddas, beskryf deur Dubois in 1987 ==Taksonomie== In Suid-Afrika kom twee genera voor: :'''Genus''' #[[Hildebrandtia]] (Nieden, 1907) -[[Schilderbontpadda]]s <ref name="Wildlife">[https://www.wildvernac.org/vernac-names-of-wildlife/frog-names Wildlife in vernacular; Phaka, F.M., Hugé, J., Razhuanzwo, F., Vanhove, M.P.M. & Du Preez, L.H. 2025. Naming South African frogs and reptiles in nine Indigenous languages. African Journal of Herpetology, 1–18.; 2025]</ref> #[[Ptychadena]] (Boelenger) - die eintlike Graspaddas <ref name="Wildlife"/> ==Verwysings== {{Verwysings}} mpr85o0jqkhusl4hqc85bu4nq8xw10l 2974669 2974667 2026-10-02T05:36:38Z Oesjaar 7467 Verbeter 2974669 wikitext text/x-wiki {{Outomatiese taksoboks |image = Ptychadena mascareniensis (15720108898).jpg |image_caption = ''Ptychadena mascareniensis'' |display_parents = 3 |taxon = Ptychadenidae |authority = Dubois, 1987 |subdivision_ranks = Genera |subdivision = <center>[[#Taksonomie|Sien teks]]</center> |synonyms = }} '''Graspaddas''' (Ptychadenidae) is 'n familie van paddas, beskryf deur Dubois in 1987 ==Taksonomie== In Suid-Afrika kom twee genera voor: :'''Genus''' #[[Hildebrandtia]] (Nieden, 1907) -[[Schilderbontpadda]]s <ref name="Wildlife">[https://www.wildvernac.org/vernac-names-of-wildlife/frog-names Wildlife in vernacular; Phaka, F.M., Hugé, J., Razhuanzwo, F., Vanhove, M.P.M. & Du Preez, L.H. 2025. Naming South African frogs and reptiles in nine Indigenous languages. African Journal of Herpetology, 1–18.; 2025]</ref> #[[Ptychadena]] (Boelenger) - die eintlike Graspaddas <ref name="Wildlife"/> ==Verwysings== {{Verwysings}} quzfr302lg6qne1nfj7l4qk64b9kac2 2974698 2974669 2026-10-02T08:21:30Z Oesjaar 7467 /* Verwysings */ Verbeter 2974698 wikitext text/x-wiki {{Outomatiese taksoboks |image = Ptychadena mascareniensis (15720108898).jpg |image_caption = ''Ptychadena mascareniensis'' |display_parents = 3 |taxon = Ptychadenidae |authority = Dubois, 1987 |subdivision_ranks = Genera |subdivision = <center>[[#Taksonomie|Sien teks]]</center> |synonyms = }} '''Graspaddas''' (Ptychadenidae) is 'n familie van paddas, beskryf deur Dubois in 1987 ==Taksonomie== In Suid-Afrika kom twee genera voor: :'''Genus''' #[[Hildebrandtia]] (Nieden, 1907) -[[Schilderbontpadda]]s <ref name="Wildlife">[https://www.wildvernac.org/vernac-names-of-wildlife/frog-names Wildlife in vernacular; Phaka, F.M., Hugé, J., Razhuanzwo, F., Vanhove, M.P.M. & Du Preez, L.H. 2025. Naming South African frogs and reptiles in nine Indigenous languages. African Journal of Herpetology, 1–18.; 2025]</ref> #[[Ptychadena]] (Boelenger) - die eintlike Graspaddas <ref name="Wildlife"/> ==Verwysings== {{Verwysings}} [[Kategorie:Paddas]] kli3coacj1ked1jxzqcvee1rzk6lqlt 2974700 2974698 2026-10-02T08:22:59Z Oesjaar 7467 Verbeter 2974700 wikitext text/x-wiki {{Outomatiese taksoboks |image = Ptychadena mascareniensis (15720108898).jpg |image_caption = ''Ptychadena mascareniensis'' |display_parents = 3 |taxon = Ptychadenidae |authority = Dubois, 1987 |subdivision_ranks = Genera |subdivision = <center>[[#Taksonomie|Sien teks]]</center> |synonyms = }} '''Graspaddas''' (Ptychadenidae) is 'n familie van paddas, beskryf deur Dubois in 1987 ==Taksonomie== In Suid-Afrika kom twee genera voor: :'''Genus''' #[[Hildebrandtia]] (Nieden, 1907) -[[Schilderbontpadda]]s <ref name="Wildlife">[https://www.wildvernac.org/vernac-names-of-wildlife/frog-names Wildlife in vernacular; Phaka, F.M., Hugé, J., Razhuanzwo, F., Vanhove, M.P.M. & Du Preez, L.H. 2025. Naming South African frogs and reptiles in nine Indigenous languages. African Journal of Herpetology, 1–18.; 2025]</ref> #[[Ptychadena]] (Boelenger) - die eintlike Graspaddas <ref name="Wildlife"/> ==Verwysings== {{Verwysings}} {{taksonbalk}} [[Kategorie:Paddas]] 1qfiyfupn4gijg7cmakrtaiu3oehnh0 2974702 2974700 2026-10-02T08:24:36Z Oesjaar 7467 Verbeter 2974702 wikitext text/x-wiki {{Outomatiese taksoboks |image = Ptychadena mascareniensis (15720108898).jpg |image_caption = ''Ptychadena mascareniensis'' |display_parents = 3 |taxon = Ptychadenidae |authority = Dubois, 1987 |subdivision_ranks = Genera |subdivision = <center>[[#Taksonomie|Sien teks]]</center> |synonyms = }} '''Graspaddas''' (Ptychadenidae) is 'n [[Familie (biologie)|familie]] van paddas, beskryf deur Dubois in 1987 ==Taksonomie== In Suid-Afrika kom twee genera voor: :'''Genus''' #[[Hildebrandtia]] (Nieden, 1907) -[[Schilderbontpadda]]s <ref name="Wildlife">[https://www.wildvernac.org/vernac-names-of-wildlife/frog-names Wildlife in vernacular; Phaka, F.M., Hugé, J., Razhuanzwo, F., Vanhove, M.P.M. & Du Preez, L.H. 2025. Naming South African frogs and reptiles in nine Indigenous languages. African Journal of Herpetology, 1–18.; 2025]</ref> #[[Ptychadena]] (Boelenger) - die eintlike Graspaddas <ref name="Wildlife"/> ==Verwysings== {{Verwysings}} {{taksonbalk}} [[Kategorie:Paddas]] hiwnvick2yzbq6pg8y1xdqydf27323i 0 470040 2974597 2026-10-01T20:10:05Z Jcwf 4 Stuur aan na [[Sandpadda]] 2974597 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Sandpadda]] ggw6vdw6ki1aougbtgcp5oiidrae58o 2 470041 2974605 2026-10-01T20:19:12Z Skudubaby 203625 inserted a heading 2974605 wikitext text/x-wiki = Vloede en die impak daarvan op gemeenskappe = Vloede is een van die algemeenste natuurrampe wat mense, diere, die omgewing en infrastruktuur kan beïnvloed. ’n Vloed ontstaan wanneer groot hoeveelhede water ’n gebied oorstroom wat normaalweg droog is. Dit kan veroorsaak word deur swaar reënval, oorstromende riviere en damme, stormvloede en onvoldoende dreinering. In Suid-Afrika kom beide rivieroorstromings en kitsvloede voor, en amptelike risikodata dui daarop dat vloede onder die land se gereeldste natuurrampe is. == Oorsake van vloede == Een van die belangrikste oorsake van vloede is buitengewoon swaar reënval. Wanneer meer water val as wat die grond en dreineringstelsels kan absorbeer of wegvoer, begin water op die oppervlak ophoop. Rivier- en damvlakke kan ook vinnig styg, wat tot oorstromings in laerliggende gebiede kan lei. Die Suid-Afrikaanse regering waarsku veral mense wat naby riviere, strome en ander laagliggende gebiede woon om tydens swaar reën ekstra versigtig te wees. Menslike aktiwiteite kan die gevolge van vloede vererger. Wanneer huise en informele nedersettings in vloedvlaktes of naby rivierlope gebou word, is meer mense en eiendom aan vloedgevaar blootgestel. Swak dreinering, rommel wat stormwaterstelsels verstop en onvoldoende instandhouding van infrastruktuur kan ook bydra tot groter skade. == Die gevolge van vloede == Vloede kan ernstige sosiale en ekonomiese gevolge hê. Huise kan beskadig of heeltemal vernietig word, terwyl paaie, brûe, spoorlyne, skole, hospitale en elektrisiteits- en watervoorsieningstelsels beskadig kan word. Besighede kan ook hul inkomste verloor wanneer mense nie toegang tot werkplekke of winkels het nie. Die KwaZulu-Natalse vloede van April 2022 is ’n voorbeeld van hoe vernietigend sulke gebeure kan wees. Baie gebiede het binne 24 uur tussen 200 en 400 millimeter reën ontvang. Die vloede het huise, paaie, brûe en belangrike infrastruktuur beskadig en duisende mense is verplaas. Die Durban-hawe is ook geraak, wat groter ekonomiese gevolge gehad het. Vloede kan ook ’n ernstige gevaar vir openbare gesondheid wees. Beskadigde rioolstelsels kan veroorsaak dat besoedelde water in riviere en ander waterbronne beland. Die Departement van Water en Sanitasie waarsku dat oorstromings van water- en afvalwaterbehandelingsaanlegte tot die vrystelling van rou riool kan lei, wat gesondheidsrisiko's vir gemeenskappe skep. == Vloede in Suid-Afrika == Suid-Afrika het in verskillende jare ernstige vloede ervaar. In 2022 het KwaZulu-Natal besonder swaar getref geword, terwyl ander provinsies soos die Oos-Kaap, Noordwes, Mpumalanga en Limpopo ook deur vloedgebeure geraak is. Meer onlangs, in Januarie 2026, het swaar reënval groot dele van Limpopo geraak. Die provinsiale regering het berig dat sommige gebiede binne ’n paar dae tot 400 millimeter reën ontvang het. Paaie en brûe is beskadig, gemeenskappe is afgesny en meer as 1 600 huise is volgens die provinsiale verslag beskadig. Hierdie gebeure wys hoe belangrik dit is dat gemeenskappe voorbereid moet wees op uiterste weerstoestande. == Hoe kan vloedskade verminder word? == Hoewel vloede nie altyd voorkom kan word nie, kan die skade daardeur beperk word. Vroeë waarskuwingstelsels, goeie stadsbeplanning en behoorlike instandhouding van stormwater- en rioolstelsels kan help om risiko's te verminder. Dit is ook belangrik om te voorkom dat nuwe nedersettings in gebiede met ’n hoë vloedrisiko ontwikkel. Individue kan ook veiligheidsmaatreëls volg. Mense moet nie probeer om deur vinnig bewegende vloedwater te loop, swem of bestuur nie. Laagliggende brûe en paaie moet vermy word wanneer water daaroor vloei. Die Suid-Afrikaanse regering beveel ook aan dat mense waarskuwings van die Suid-Afrikaanse Weerdiens en plaaslike owerhede volg en, waar nodig, na hoër grond ontruim. == Gevolgtrekking == Vloede is ’n ernstige natuurramp wat groot skade aan mense, eiendom, die ekonomie en die omgewing kan veroorsaak. Swaar reënval is ’n belangrike oorsaak, maar swak beplanning en nedersettings in vloedgevoelige gebiede kan die risiko verhoog. Suid-Afrika se onlangse vloede toon waarom goeie rampbeplanning, vroeë waarskuwingstelsels, behoorlike infrastruktuur en samewerking tussen gemeenskappe en die regering noodsaaklik is. Deur voorbereid te wees en veiligheidswaarskuwings te volg, kan lewens gered en die skade van toekomstige vloede beperk word. == Verwysings == # Suid-Afrikaanse Regering. ''Floods Response''. # Suid-Afrikaanse Regering. ''Declaration of a National State of Disaster to Respond to Widespread Flooding'', 18 April 2022. # Departement van Water en Sanitasie. ''Regional Floods''. # National Disaster Management Centre. ''Seasonal Hazard Profile: Autumn 2025''. # Limpopo Provinsiale Regering. ''Statement on Recent Floods in Limpopo'', 16 Januarie 2026. # Suid-Afrikaanse Regering. ''Ad Hoc Joint Committee on Flood Disaster Relief and Recovery'', 27 November 2023. bgd391wywf6ijrucp7ce4imgnpeklkg 2974606 2974605 2026-10-01T20:20:33Z Skudubaby 203625 added all the sub headings 2974606 wikitext text/x-wiki = Vloede en die impak daarvan op gemeenskappe = Vloede is een van die algemeenste natuurrampe wat mense, diere, die omgewing en infrastruktuur kan beïnvloed. ’n Vloed ontstaan wanneer groot hoeveelhede water ’n gebied oorstroom wat normaalweg droog is. Dit kan veroorsaak word deur swaar reënval, oorstromende riviere en damme, stormvloede en onvoldoende dreinering. In Suid-Afrika kom beide rivieroorstromings en kitsvloede voor, en amptelike risikodata dui daarop dat vloede onder die land se gereeldste natuurrampe is. === Oorsake van vloede === Een van die belangrikste oorsake van vloede is buitengewoon swaar reënval. Wanneer meer water val as wat die grond en dreineringstelsels kan absorbeer of wegvoer, begin water op die oppervlak ophoop. Rivier- en damvlakke kan ook vinnig styg, wat tot oorstromings in laerliggende gebiede kan lei. Die Suid-Afrikaanse regering waarsku veral mense wat naby riviere, strome en ander laagliggende gebiede woon om tydens swaar reën ekstra versigtig te wees. Menslike aktiwiteite kan die gevolge van vloede vererger. Wanneer huise en informele nedersettings in vloedvlaktes of naby rivierlope gebou word, is meer mense en eiendom aan vloedgevaar blootgestel. Swak dreinering, rommel wat stormwaterstelsels verstop en onvoldoende instandhouding van infrastruktuur kan ook bydra tot groter skade. === Die gevolge van vloede === Vloede kan ernstige sosiale en ekonomiese gevolge hê. Huise kan beskadig of heeltemal vernietig word, terwyl paaie, brûe, spoorlyne, skole, hospitale en elektrisiteits- en watervoorsieningstelsels beskadig kan word. Besighede kan ook hul inkomste verloor wanneer mense nie toegang tot werkplekke of winkels het nie. Die KwaZulu-Natalse vloede van April 2022 is ’n voorbeeld van hoe vernietigend sulke gebeure kan wees. Baie gebiede het binne 24 uur tussen 200 en 400 millimeter reën ontvang. Die vloede het huise, paaie, brûe en belangrike infrastruktuur beskadig en duisende mense is verplaas. Die Durban-hawe is ook geraak, wat groter ekonomiese gevolge gehad het. Vloede kan ook ’n ernstige gevaar vir openbare gesondheid wees. Beskadigde rioolstelsels kan veroorsaak dat besoedelde water in riviere en ander waterbronne beland. Die Departement van Water en Sanitasie waarsku dat oorstromings van water- en afvalwaterbehandelingsaanlegte tot die vrystelling van rou riool kan lei, wat gesondheidsrisiko's vir gemeenskappe skep. === Vloede in Suid-Afrika === Suid-Afrika het in verskillende jare ernstige vloede ervaar. In 2022 het KwaZulu-Natal besonder swaar getref geword, terwyl ander provinsies soos die Oos-Kaap, Noordwes, Mpumalanga en Limpopo ook deur vloedgebeure geraak is. Meer onlangs, in Januarie 2026, het swaar reënval groot dele van Limpopo geraak. Die provinsiale regering het berig dat sommige gebiede binne ’n paar dae tot 400 millimeter reën ontvang het. Paaie en brûe is beskadig, gemeenskappe is afgesny en meer as 1 600 huise is volgens die provinsiale verslag beskadig. Hierdie gebeure wys hoe belangrik dit is dat gemeenskappe voorbereid moet wees op uiterste weerstoestande. === Hoe kan vloedskade verminder word? === Hoewel vloede nie altyd voorkom kan word nie, kan die skade daardeur beperk word. Vroeë waarskuwingstelsels, goeie stadsbeplanning en behoorlike instandhouding van stormwater- en rioolstelsels kan help om risiko's te verminder. Dit is ook belangrik om te voorkom dat nuwe nedersettings in gebiede met ’n hoë vloedrisiko ontwikkel. Individue kan ook veiligheidsmaatreëls volg. Mense moet nie probeer om deur vinnig bewegende vloedwater te loop, swem of bestuur nie. Laagliggende brûe en paaie moet vermy word wanneer water daaroor vloei. Die Suid-Afrikaanse regering beveel ook aan dat mense waarskuwings van die Suid-Afrikaanse Weerdiens en plaaslike owerhede volg en, waar nodig, na hoër grond ontruim. === Gevolgtrekking === Vloede is ’n ernstige natuurramp wat groot skade aan mense, eiendom, die ekonomie en die omgewing kan veroorsaak. Swaar reënval is ’n belangrike oorsaak, maar swak beplanning en nedersettings in vloedgevoelige gebiede kan die risiko verhoog. Suid-Afrika se onlangse vloede toon waarom goeie rampbeplanning, vroeë waarskuwingstelsels, behoorlike infrastruktuur en samewerking tussen gemeenskappe en die regering noodsaaklik is. Deur voorbereid te wees en veiligheidswaarskuwings te volg, kan lewens gered en die skade van toekomstige vloede beperk word. == Verwysings == # Suid-Afrikaanse Regering. ''Floods Response''. # Suid-Afrikaanse Regering. ''Declaration of a National State of Disaster to Respond to Widespread Flooding'', 18 April 2022. # Departement van Water en Sanitasie. ''Regional Floods''. # National Disaster Management Centre. ''Seasonal Hazard Profile: Autumn 2025''. # Limpopo Provinsiale Regering. ''Statement on Recent Floods in Limpopo'', 16 Januarie 2026. # Suid-Afrikaanse Regering. ''Ad Hoc Joint Committee on Flood Disaster Relief and Recovery'', 27 November 2023. mjyvihbsc3kqcoys348m8ixcw3b6bqf 2974609 2974606 2026-10-01T20:24:54Z Skudubaby 203625 Added first citation 2974609 wikitext text/x-wiki = Vloede en die impak daarvan op gemeenskappe = Vloede is een van die algemeenste natuurrampe wat mense, diere, die omgewing en infrastruktuur kan beïnvloed. ’n Vloed ontstaan wanneer groot hoeveelhede water ’n gebied oorstroom wat normaalweg droog is. Dit kan veroorsaak word deur swaar reënval, oorstromende riviere en damme, stormvloede en onvoldoende dreinering. In Suid-Afrika kom beide rivieroorstromings en kitsvloede voor, en amptelike risikodata dui daarop dat vloede onder die land se gereeldste natuurrampe is.<ref>{{Cite web|url=https://weet.co.za/skoolwerk/vloede/|title=Vloede|last=Barker|first=Elana|date=2022-01-19|website=Weet|language=en-US|access-date=2026-10-01}}</ref> === Oorsake van vloede === Een van die belangrikste oorsake van vloede is buitengewoon swaar reënval. Wanneer meer water val as wat die grond en dreineringstelsels kan absorbeer of wegvoer, begin water op die oppervlak ophoop. Rivier- en damvlakke kan ook vinnig styg, wat tot oorstromings in laerliggende gebiede kan lei. Die Suid-Afrikaanse regering waarsku veral mense wat naby riviere, strome en ander laagliggende gebiede woon om tydens swaar reën ekstra versigtig te wees. Menslike aktiwiteite kan die gevolge van vloede vererger. Wanneer huise en informele nedersettings in vloedvlaktes of naby rivierlope gebou word, is meer mense en eiendom aan vloedgevaar blootgestel. Swak dreinering, rommel wat stormwaterstelsels verstop en onvoldoende instandhouding van infrastruktuur kan ook bydra tot groter skade. === Die gevolge van vloede === Vloede kan ernstige sosiale en ekonomiese gevolge hê. Huise kan beskadig of heeltemal vernietig word, terwyl paaie, brûe, spoorlyne, skole, hospitale en elektrisiteits- en watervoorsieningstelsels beskadig kan word. Besighede kan ook hul inkomste verloor wanneer mense nie toegang tot werkplekke of winkels het nie. Die KwaZulu-Natalse vloede van April 2022 is ’n voorbeeld van hoe vernietigend sulke gebeure kan wees. Baie gebiede het binne 24 uur tussen 200 en 400 millimeter reën ontvang. Die vloede het huise, paaie, brûe en belangrike infrastruktuur beskadig en duisende mense is verplaas. Die Durban-hawe is ook geraak, wat groter ekonomiese gevolge gehad het. Vloede kan ook ’n ernstige gevaar vir openbare gesondheid wees. Beskadigde rioolstelsels kan veroorsaak dat besoedelde water in riviere en ander waterbronne beland. Die Departement van Water en Sanitasie waarsku dat oorstromings van water- en afvalwaterbehandelingsaanlegte tot die vrystelling van rou riool kan lei, wat gesondheidsrisiko's vir gemeenskappe skep. === Vloede in Suid-Afrika === Suid-Afrika het in verskillende jare ernstige vloede ervaar. In 2022 het KwaZulu-Natal besonder swaar getref geword, terwyl ander provinsies soos die Oos-Kaap, Noordwes, Mpumalanga en Limpopo ook deur vloedgebeure geraak is. Meer onlangs, in Januarie 2026, het swaar reënval groot dele van Limpopo geraak. Die provinsiale regering het berig dat sommige gebiede binne ’n paar dae tot 400 millimeter reën ontvang het. Paaie en brûe is beskadig, gemeenskappe is afgesny en meer as 1 600 huise is volgens die provinsiale verslag beskadig. Hierdie gebeure wys hoe belangrik dit is dat gemeenskappe voorbereid moet wees op uiterste weerstoestande. === Hoe kan vloedskade verminder word? === Hoewel vloede nie altyd voorkom kan word nie, kan die skade daardeur beperk word. Vroeë waarskuwingstelsels, goeie stadsbeplanning en behoorlike instandhouding van stormwater- en rioolstelsels kan help om risiko's te verminder. Dit is ook belangrik om te voorkom dat nuwe nedersettings in gebiede met ’n hoë vloedrisiko ontwikkel. Individue kan ook veiligheidsmaatreëls volg. Mense moet nie probeer om deur vinnig bewegende vloedwater te loop, swem of bestuur nie. Laagliggende brûe en paaie moet vermy word wanneer water daaroor vloei. Die Suid-Afrikaanse regering beveel ook aan dat mense waarskuwings van die Suid-Afrikaanse Weerdiens en plaaslike owerhede volg en, waar nodig, na hoër grond ontruim. === Gevolgtrekking === Vloede is ’n ernstige natuurramp wat groot skade aan mense, eiendom, die ekonomie en die omgewing kan veroorsaak. Swaar reënval is ’n belangrike oorsaak, maar swak beplanning en nedersettings in vloedgevoelige gebiede kan die risiko verhoog. Suid-Afrika se onlangse vloede toon waarom goeie rampbeplanning, vroeë waarskuwingstelsels, behoorlike infrastruktuur en samewerking tussen gemeenskappe en die regering noodsaaklik is. Deur voorbereid te wees en veiligheidswaarskuwings te volg, kan lewens gered en die skade van toekomstige vloede beperk word. == Verwysings == # Suid-Afrikaanse Regering. ''Floods Response''. # Suid-Afrikaanse Regering. ''Declaration of a National State of Disaster to Respond to Widespread Flooding'', 18 April 2022. # Departement van Water en Sanitasie. ''Regional Floods''. # National Disaster Management Centre. ''Seasonal Hazard Profile: Autumn 2025''. # Limpopo Provinsiale Regering. ''Statement on Recent Floods in Limpopo'', 16 Januarie 2026. # Suid-Afrikaanse Regering. ''Ad Hoc Joint Committee on Flood Disaster Relief and Recovery'', 27 November 2023. h9bvqeb7o4mk21vwhb8p73n4837949z 2974612 2974609 2026-10-01T20:29:09Z Skudubaby 203625 Citation in seconds 2974612 wikitext text/x-wiki = Vloede en die impak daarvan op gemeenskappe = Vloede is een van die algemeenste natuurrampe wat mense, diere, die omgewing en infrastruktuur kan beïnvloed. ’n Vloed ontstaan wanneer groot hoeveelhede water ’n gebied oorstroom wat normaalweg droog is. Dit kan veroorsaak word deur swaar reënval, oorstromende riviere en damme, stormvloede en onvoldoende dreinering. In Suid-Afrika kom beide rivieroorstromings en kitsvloede voor, en amptelike risikodata dui daarop dat vloede onder die land se gereeldste natuurrampe is.<ref>{{Cite web|url=https://weet.co.za/skoolwerk/vloede/|title=Vloede|last=Barker|first=Elana|date=2022-01-19|website=Weet|language=en-US|access-date=2026-10-01}}</ref> === Oorsake van vloede === Een van die belangrikste oorsake van vloede is buitengewoon swaar reënval. Wanneer meer water val as wat die grond en dreineringstelsels kan absorbeer of wegvoer, begin water op die oppervlak ophoop. Rivier- en damvlakke kan ook vinnig styg, wat tot oorstromings in laerliggende gebiede kan lei. Die Suid-Afrikaanse regering waarsku veral mense wat naby riviere, strome en ander laagliggende gebiede woon om tydens swaar reën ekstra versigtig te wees. Menslike aktiwiteite kan die gevolge van vloede vererger. Wanneer huise en informele nedersettings in vloedvlaktes of naby rivierlope gebou word, is meer mense en eiendom aan vloedgevaar blootgestel. Swak dreinering, rommel wat stormwaterstelsels verstop en onvoldoende instandhouding van infrastruktuur kan ook bydra tot groter skade.<ref>{{Cite web|url=https://www.coursehero.com/file/203433560/24-Vloede-VIA-AFRIKApdf/|title=2.4 Vloede - VIA AFRIKA.pdf - Graad 7 - Geografie Vloede Oorstroom • Bedek vloei bo-oor Bybly met • Hanteer suksesvol Oorsake van Vloede 'n Vloed {{!}} Course Hero|website=www.coursehero.com|language=en|access-date=2026-10-01}}</ref> === Die gevolge van vloede === Vloede kan ernstige sosiale en ekonomiese gevolge hê. Huise kan beskadig of heeltemal vernietig word, terwyl paaie, brûe, spoorlyne, skole, hospitale en elektrisiteits- en watervoorsieningstelsels beskadig kan word. Besighede kan ook hul inkomste verloor wanneer mense nie toegang tot werkplekke of winkels het nie. Die KwaZulu-Natalse vloede van April 2022 is ’n voorbeeld van hoe vernietigend sulke gebeure kan wees. Baie gebiede het binne 24 uur tussen 200 en 400 millimeter reën ontvang. Die vloede het huise, paaie, brûe en belangrike infrastruktuur beskadig en duisende mense is verplaas. Die Durban-hawe is ook geraak, wat groter ekonomiese gevolge gehad het. Vloede kan ook ’n ernstige gevaar vir openbare gesondheid wees. Beskadigde rioolstelsels kan veroorsaak dat besoedelde water in riviere en ander waterbronne beland. Die Departement van Water en Sanitasie waarsku dat oorstromings van water- en afvalwaterbehandelingsaanlegte tot die vrystelling van rou riool kan lei, wat gesondheidsrisiko's vir gemeenskappe skep. === Vloede in Suid-Afrika === Suid-Afrika het in verskillende jare ernstige vloede ervaar. In 2022 het KwaZulu-Natal besonder swaar getref geword, terwyl ander provinsies soos die Oos-Kaap, Noordwes, Mpumalanga en Limpopo ook deur vloedgebeure geraak is. Meer onlangs, in Januarie 2026, het swaar reënval groot dele van Limpopo geraak. Die provinsiale regering het berig dat sommige gebiede binne ’n paar dae tot 400 millimeter reën ontvang het. Paaie en brûe is beskadig, gemeenskappe is afgesny en meer as 1 600 huise is volgens die provinsiale verslag beskadig. Hierdie gebeure wys hoe belangrik dit is dat gemeenskappe voorbereid moet wees op uiterste weerstoestande. === Hoe kan vloedskade verminder word? === Hoewel vloede nie altyd voorkom kan word nie, kan die skade daardeur beperk word. Vroeë waarskuwingstelsels, goeie stadsbeplanning en behoorlike instandhouding van stormwater- en rioolstelsels kan help om risiko's te verminder. Dit is ook belangrik om te voorkom dat nuwe nedersettings in gebiede met ’n hoë vloedrisiko ontwikkel. Individue kan ook veiligheidsmaatreëls volg. Mense moet nie probeer om deur vinnig bewegende vloedwater te loop, swem of bestuur nie. Laagliggende brûe en paaie moet vermy word wanneer water daaroor vloei. Die Suid-Afrikaanse regering beveel ook aan dat mense waarskuwings van die Suid-Afrikaanse Weerdiens en plaaslike owerhede volg en, waar nodig, na hoër grond ontruim. === Gevolgtrekking === Vloede is ’n ernstige natuurramp wat groot skade aan mense, eiendom, die ekonomie en die omgewing kan veroorsaak. Swaar reënval is ’n belangrike oorsaak, maar swak beplanning en nedersettings in vloedgevoelige gebiede kan die risiko verhoog. Suid-Afrika se onlangse vloede toon waarom goeie rampbeplanning, vroeë waarskuwingstelsels, behoorlike infrastruktuur en samewerking tussen gemeenskappe en die regering noodsaaklik is. Deur voorbereid te wees en veiligheidswaarskuwings te volg, kan lewens gered en die skade van toekomstige vloede beperk word. == Verwysings == # Suid-Afrikaanse Regering. ''Floods Response''. # Suid-Afrikaanse Regering. ''Declaration of a National State of Disaster to Respond to Widespread Flooding'', 18 April 2022. # Departement van Water en Sanitasie. ''Regional Floods''. # National Disaster Management Centre. ''Seasonal Hazard Profile: Autumn 2025''. # Limpopo Provinsiale Regering. ''Statement on Recent Floods in Limpopo'', 16 Januarie 2026. # Suid-Afrikaanse Regering. ''Ad Hoc Joint Committee on Flood Disaster Relief and Recovery'', 27 November 2023. qsqosylb4sl7gu4m1ag8z6yswrysz9c 2974615 2974612 2026-10-01T20:32:24Z Skudubaby 203625 added citation on third paragraph 2974615 wikitext text/x-wiki = Vloede en die impak daarvan op gemeenskappe = Vloede is een van die algemeenste natuurrampe wat mense, diere, die omgewing en infrastruktuur kan beïnvloed. ’n Vloed ontstaan wanneer groot hoeveelhede water ’n gebied oorstroom wat normaalweg droog is. Dit kan veroorsaak word deur swaar reënval, oorstromende riviere en damme, stormvloede en onvoldoende dreinering. In Suid-Afrika kom beide rivieroorstromings en kitsvloede voor, en amptelike risikodata dui daarop dat vloede onder die land se gereeldste natuurrampe is.<ref>{{Cite web|url=https://weet.co.za/skoolwerk/vloede/|title=Vloede|last=Barker|first=Elana|date=2022-01-19|website=Weet|language=en-US|access-date=2026-10-01}}</ref> === Oorsake van vloede === Een van die belangrikste oorsake van vloede is buitengewoon swaar reënval. Wanneer meer water val as wat die grond en dreineringstelsels kan absorbeer of wegvoer, begin water op die oppervlak ophoop. Rivier- en damvlakke kan ook vinnig styg, wat tot oorstromings in laerliggende gebiede kan lei. Die Suid-Afrikaanse regering waarsku veral mense wat naby riviere, strome en ander laagliggende gebiede woon om tydens swaar reën ekstra versigtig te wees. Menslike aktiwiteite kan die gevolge van vloede vererger. Wanneer huise en informele nedersettings in vloedvlaktes of naby rivierlope gebou word, is meer mense en eiendom aan vloedgevaar blootgestel. Swak dreinering, rommel wat stormwaterstelsels verstop en onvoldoende instandhouding van infrastruktuur kan ook bydra tot groter skade.<ref>{{Cite web|url=https://www.coursehero.com/file/203433560/24-Vloede-VIA-AFRIKApdf/|title=2.4 Vloede - VIA AFRIKA.pdf - Graad 7 - Geografie Vloede Oorstroom • Bedek vloei bo-oor Bybly met • Hanteer suksesvol Oorsake van Vloede 'n Vloed {{!}} Course Hero|website=www.coursehero.com|language=en|access-date=2026-10-01}}</ref> === Die gevolge van vloede === Vloede kan ernstige sosiale en ekonomiese gevolge hê. Huise kan beskadig of heeltemal vernietig word, terwyl paaie, brûe, spoorlyne, skole, hospitale en elektrisiteits- en watervoorsieningstelsels beskadig kan word. Besighede kan ook hul inkomste verloor wanneer mense nie toegang tot werkplekke of winkels het nie. Die KwaZulu-Natalse vloede van April 2022 is ’n voorbeeld van hoe vernietigend sulke gebeure kan wees. Baie gebiede het binne 24 uur tussen 200 en 400 millimeter reën ontvang. Die vloede het huise, paaie, brûe en belangrike infrastruktuur beskadig en duisende mense is verplaas. Die Durban-hawe is ook geraak, wat groter ekonomiese gevolge gehad het. Vloede kan ook ’n ernstige gevaar vir openbare gesondheid wees. Beskadigde rioolstelsels kan veroorsaak dat besoedelde water in riviere en ander waterbronne beland. Die Departement van Water en Sanitasie waarsku dat oorstromings van water- en afvalwaterbehandelingsaanlegte tot die vrystelling van rou riool kan lei, wat gesondheidsrisiko's vir gemeenskappe skep<ref>{{Cite web|url=https://weet.co.za/skoolwerk/vloede/|title=Vloede|last=Barker|first=Elana|date=2022-01-19|website=Weet|language=en-US|access-date=2026-10-01}}</ref>. === Vloede in Suid-Afrika === Suid-Afrika het in verskillende jare ernstige vloede ervaar. In 2022 het KwaZulu-Natal besonder swaar getref geword, terwyl ander provinsies soos die Oos-Kaap, Noordwes, Mpumalanga en Limpopo ook deur vloedgebeure geraak is. Meer onlangs, in Januarie 2026, het swaar reënval groot dele van Limpopo geraak. Die provinsiale regering het berig dat sommige gebiede binne ’n paar dae tot 400 millimeter reën ontvang het. Paaie en brûe is beskadig, gemeenskappe is afgesny en meer as 1 600 huise is volgens die provinsiale verslag beskadig. Hierdie gebeure wys hoe belangrik dit is dat gemeenskappe voorbereid moet wees op uiterste weerstoestande. === Hoe kan vloedskade verminder word? === Hoewel vloede nie altyd voorkom kan word nie, kan die skade daardeur beperk word. Vroeë waarskuwingstelsels, goeie stadsbeplanning en behoorlike instandhouding van stormwater- en rioolstelsels kan help om risiko's te verminder. Dit is ook belangrik om te voorkom dat nuwe nedersettings in gebiede met ’n hoë vloedrisiko ontwikkel. Individue kan ook veiligheidsmaatreëls volg. Mense moet nie probeer om deur vinnig bewegende vloedwater te loop, swem of bestuur nie. Laagliggende brûe en paaie moet vermy word wanneer water daaroor vloei. Die Suid-Afrikaanse regering beveel ook aan dat mense waarskuwings van die Suid-Afrikaanse Weerdiens en plaaslike owerhede volg en, waar nodig, na hoër grond ontruim. === Gevolgtrekking === Vloede is ’n ernstige natuurramp wat groot skade aan mense, eiendom, die ekonomie en die omgewing kan veroorsaak. Swaar reënval is ’n belangrike oorsaak, maar swak beplanning en nedersettings in vloedgevoelige gebiede kan die risiko verhoog. Suid-Afrika se onlangse vloede toon waarom goeie rampbeplanning, vroeë waarskuwingstelsels, behoorlike infrastruktuur en samewerking tussen gemeenskappe en die regering noodsaaklik is. Deur voorbereid te wees en veiligheidswaarskuwings te volg, kan lewens gered en die skade van toekomstige vloede beperk word. == Verwysings == # Suid-Afrikaanse Regering. ''Floods Response''. # Suid-Afrikaanse Regering. ''Declaration of a National State of Disaster to Respond to Widespread Flooding'', 18 April 2022. # Departement van Water en Sanitasie. ''Regional Floods''. # National Disaster Management Centre. ''Seasonal Hazard Profile: Autumn 2025''. # Limpopo Provinsiale Regering. ''Statement on Recent Floods in Limpopo'', 16 Januarie 2026. # Suid-Afrikaanse Regering. ''Ad Hoc Joint Committee on Flood Disaster Relief and Recovery'', 27 November 2023. k7711egg1frvo1hvmjt6t9i24sme0yl 2974617 2974615 2026-10-01T20:39:47Z Skudubaby 203625 Added last citation on paragraph 6 2974617 wikitext text/x-wiki = Vloede en die impak daarvan op gemeenskappe = Vloede is een van die algemeenste natuurrampe wat mense, diere, die omgewing en infrastruktuur kan beïnvloed. ’n Vloed ontstaan wanneer groot hoeveelhede water ’n gebied oorstroom wat normaalweg droog is. Dit kan veroorsaak word deur swaar reënval, oorstromende riviere en damme, stormvloede en onvoldoende dreinering. In Suid-Afrika kom beide rivieroorstromings en kitsvloede voor, en amptelike risikodata dui daarop dat vloede onder die land se gereeldste natuurrampe is.<ref>{{Cite web|url=https://weet.co.za/skoolwerk/vloede/|title=Vloede|last=Barker|first=Elana|date=2022-01-19|website=Weet|language=en-US|access-date=2026-10-01}}</ref> === Oorsake van vloede === Een van die belangrikste oorsake van vloede is buitengewoon swaar reënval. Wanneer meer water val as wat die grond en dreineringstelsels kan absorbeer of wegvoer, begin water op die oppervlak ophoop. Rivier- en damvlakke kan ook vinnig styg, wat tot oorstromings in laerliggende gebiede kan lei. Die Suid-Afrikaanse regering waarsku veral mense wat naby riviere, strome en ander laagliggende gebiede woon om tydens swaar reën ekstra versigtig te wees. Menslike aktiwiteite kan die gevolge van vloede vererger. Wanneer huise en informele nedersettings in vloedvlaktes of naby rivierlope gebou word, is meer mense en eiendom aan vloedgevaar blootgestel. Swak dreinering, rommel wat stormwaterstelsels verstop en onvoldoende instandhouding van infrastruktuur kan ook bydra tot groter skade.<ref>{{Cite web|url=https://www.coursehero.com/file/203433560/24-Vloede-VIA-AFRIKApdf/|title=2.4 Vloede - VIA AFRIKA.pdf - Graad 7 - Geografie Vloede Oorstroom • Bedek vloei bo-oor Bybly met • Hanteer suksesvol Oorsake van Vloede 'n Vloed {{!}} Course Hero|website=www.coursehero.com|language=en|access-date=2026-10-01}}</ref> === Die gevolge van vloede === Vloede kan ernstige sosiale en ekonomiese gevolge hê. Huise kan beskadig of heeltemal vernietig word, terwyl paaie, brûe, spoorlyne, skole, hospitale en elektrisiteits- en watervoorsieningstelsels beskadig kan word. Besighede kan ook hul inkomste verloor wanneer mense nie toegang tot werkplekke of winkels het nie. Die KwaZulu-Natalse vloede van April 2022 is ’n voorbeeld van hoe vernietigend sulke gebeure kan wees. Baie gebiede het binne 24 uur tussen 200 en 400 millimeter reën ontvang. Die vloede het huise, paaie, brûe en belangrike infrastruktuur beskadig en duisende mense is verplaas. Die Durban-hawe is ook geraak, wat groter ekonomiese gevolge gehad het. Vloede kan ook ’n ernstige gevaar vir openbare gesondheid wees. Beskadigde rioolstelsels kan veroorsaak dat besoedelde water in riviere en ander waterbronne beland. Die Departement van Water en Sanitasie waarsku dat oorstromings van water- en afvalwaterbehandelingsaanlegte tot die vrystelling van rou riool kan lei, wat gesondheidsrisiko's vir gemeenskappe skep<ref>{{Cite web|url=https://weet.co.za/skoolwerk/vloede/|title=Vloede|last=Barker|first=Elana|date=2022-01-19|website=Weet|language=en-US|access-date=2026-10-01}}</ref>. === Vloede in Suid-Afrika === Suid-Afrika het in verskillende jare ernstige vloede ervaar. In 2022 het KwaZulu-Natal besonder swaar getref geword, terwyl ander provinsies soos die Oos-Kaap, Noordwes, Mpumalanga en Limpopo ook deur vloedgebeure geraak is. Meer onlangs, in Januarie 2026, het swaar reënval groot dele van Limpopo geraak. Die provinsiale regering het berig dat sommige gebiede binne ’n paar dae tot 400 millimeter reën ontvang het. Paaie en brûe is beskadig, gemeenskappe is afgesny en meer as 1 600 huise is volgens die provinsiale verslag beskadig. Hierdie gebeure wys hoe belangrik dit is dat gemeenskappe voorbereid moet wees op uiterste weerstoestande.<ref>{{Cite web|url=https://www.artikels.afriforum.co.za/bly-so-veilig-tydens-vloede/|title=Bly só veilig tydens vloede - AfriForum|date=2025-01-09|website=https://www.artikels.afriforum.co.za/|language=af-SA|access-date=2026-10-01}}</ref> === Hoe kan vloedskade verminder word?<ref>{{Cite web|url=https://weet.co.za/skoolwerk/vloede/?print=print|title=Vloede - Weet|website=weet.co.za|access-date=2026-10-01}}</ref> === Hoewel vloede nie altyd voorkom kan word nie, kan die skade daardeur beperk word. Vroeë waarskuwingstelsels, goeie stadsbeplanning en behoorlike instandhouding van stormwater- en rioolstelsels kan help om risiko's te verminder. Dit is ook belangrik om te voorkom dat nuwe nedersettings in gebiede met ’n hoë vloedrisiko ontwikkel. Individue kan ook veiligheidsmaatreëls volg. Mense moet nie probeer om deur vinnig bewegende vloedwater te loop, swem of bestuur nie. Laagliggende brûe en paaie moet vermy word wanneer water daaroor vloei. Die Suid-Afrikaanse regering beveel ook aan dat mense waarskuwings van die Suid-Afrikaanse Weerdiens en plaaslike owerhede volg en, waar nodig, na hoër grond ontruim. == Verwysings == # Suid-Afrikaanse Regering. ''Floods Response''. # Suid-Afrikaanse Regering. ''Declaration of a National State of Disaster to Respond to Widespread Flooding'', 18 April 2022. # Departement van Water en Sanitasie. ''Regional Floods''. # National Disaster Management Centre. ''Seasonal Hazard Profile: Autumn 2025''. # Limpopo Provinsiale Regering. ''Statement on Recent Floods in Limpopo'', 16 Januarie 2026. # Suid-Afrikaanse Regering. ''Ad Hoc Joint Committee on Flood Disaster Relief and Recovery'', 27 November 2023. cly8wdkomcpfjfxzk4dq1ui5eoawhga 0 470042 2974620 2026-10-01T20:42:35Z BurgertB 2401 BurgertB het bladsy [[Slegte Feetjies]] na [[Bad Fairies]] geskuif 2974620 wikitext text/x-wiki #AANSTUUR [[Bad Fairies]] 7jho9kb8ratnlzcukca9ddfcywbmayp 0 470043 2974637 2026-10-01T21:04:23Z Jcwf 4 Stuur aan na [[Graspadda]] 2974637 wikitext text/x-wiki #REDIRECT[[Graspadda]] s4muhj4oc8vrqf08r4m5go93dwngp5s 2974644 2974637 2026-10-01T21:17:00Z Jcwf 4 fout in titel 2974644 wikitext text/x-wiki {{delete}} 35r2j9t4ectnt1cmb7mlgcqvwz6h5k6 0 470044 2974640 2026-10-01T21:07:10Z Skudubaby 203625 i added citations 2974640 wikitext text/x-wiki = Vloede en die impak daarvan op gemeenskappe = Vloede is een van die algemeenste natuurrampe wat mense, diere, die omgewing en infrastruktuur kan beïnvloed. ’n Vloed ontstaan wanneer groot hoeveelhede water ’n gebied oorstroom wat normaalweg droog is. Dit kan veroorsaak word deur swaar reënval, oorstromende riviere en damme, stormvloede en onvoldoende dreinering. In Suid-Afrika kom beide rivieroorstromings en kitsvloede voor, en amptelike risikodata dui daarop dat vloede onder die land se gereeldste natuurrampe is.<ref>{{Cite web|url=https://weet.co.za/skoolwerk/vloede/|title=Vloede|last=Barker|first=Elana|date=2022-01-19|website=Weet|language=en-US|access-date=2026-10-01}}</ref> [[Lêer:KatrinaNewOrleansFlooded edit2.jpg|duimnael|Dit is 'n prentje van 'n vloed]] === Oorsake van vloede === Een van die belangrikste oorsake van vloede is buitengewoon swaar reënval. Wanneer meer water val as wat die grond en dreineringstelsels kan absorbeer of wegvoer, begin water op die oppervlak ophoop. Rivier- en damvlakke kan ook vinnig styg, wat tot oorstromings in laerliggende gebiede kan lei. Die Suid-Afrikaanse regering waarsku veral mense wat naby riviere, strome en ander laagliggende gebiede woon om tydens swaar reën ekstra versigtig te wees.<ref>{{Cite web|url=https://www.coursehero.com/file/203433560/24-Vloede-VIA-AFRIKApdf/|title=2.4 Vloede - VIA AFRIKA.pdf - Graad 7 - Geografie Vloede Oorstroom • Bedek vloei bo-oor Bybly met • Hanteer suksesvol Oorsake van Vloede 'n Vloed {{!}} Course Hero|website=www.coursehero.com|language=en|access-date=2026-10-01}}</ref> Menslike aktiwiteite kan die gevolge van vloede vererger. Wanneer huise en informele nedersettings in vloedvlaktes of naby rivierlope gebou word, is meer mense en eiendom aan vloedgevaar blootgestel. Swak dreinering, rommel wat stormwaterstelsels verstop en onvoldoende instandhouding van infrastruktuur kan ook bydra tot groter skade.<ref>{{Cite web|url=https://www.coursehero.com/file/203433560/24-Vloede-VIA-AFRIKApdf/|title=2.4 Vloede - VIA AFRIKA.pdf - Graad 7 - Geografie Vloede Oorstroom • Bedek vloei bo-oor Bybly met • Hanteer suksesvol Oorsake van Vloede 'n Vloed {{!}} Course Hero|website=www.coursehero.com|language=en|access-date=2026-10-01}}</ref> === Die gevolge van vloede === Vloede kan ernstige sosiale en ekonomiese gevolge hê. Huise kan beskadig of heeltemal vernietig word, terwyl paaie, brûe, spoorlyne, skole, hospitale en elektrisiteits- en watervoorsieningstelsels beskadig kan word. Besighede kan ook hul inkomste verloor wanneer mense nie toegang tot werkplekke of winkels het nie.<ref>{{Cite web|url=https://weet.co.za/skoolwerk/vloede/|title=Vloede|last=Barker|first=Elana|date=2022-01-19|website=Weet|language=en-US|access-date=2026-10-01}}</ref> Die KwaZulu-Natalse vloede van April 2022 is ’n voorbeeld van hoe vernietigend sulke gebeure kan wees. Baie gebiede het binne 24 uur tussen 200 en 400 millimeter reën ontvang. Die vloede het huise, paaie, brûe en belangrike infrastruktuur beskadig en duisende mense is verplaas. Die Durban-hawe is ook geraak, wat groter ekonomiese gevolge gehad het.<ref>{{Cite web|url=https://weet.co.za/skoolwerk/vloede/|title=Vloede|last=Barker|first=Elana|date=2022-01-19|website=Weet|language=en-US|access-date=2026-10-01}}</ref> Vloede kan ook ’n ernstige gevaar vir openbare gesondheid wees. Beskadigde rioolstelsels kan veroorsaak dat besoedelde water in riviere en ander waterbronne beland. Die Departement van Water en Sanitasie waarsku dat oorstromings van water- en afvalwaterbehandelingsaanlegte tot die vrystelling van rou riool kan lei, wat gesondheidsrisiko's vir gemeenskappe skep<ref>{{Cite web|url=https://weet.co.za/skoolwerk/vloede/|title=Vloede|last=Barker|first=Elana|date=2022-01-19|website=Weet|language=en-US|access-date=2026-10-01}}</ref>. === Vloede in Suid-Afrika === Suid-Afrika het in verskillende jare ernstige vloede ervaar. In 2022 het KwaZulu-Natal besonder swaar getref geword, terwyl ander provinsies soos die Oos-Kaap, Noordwes, Mpumalanga en Limpopo ook deur vloedgebeure geraak is.<ref>{{Cite web|url=https://www.artikels.afriforum.co.za/bly-so-veilig-tydens-vloede/|title=Bly só veilig tydens vloede - AfriForum|date=2025-01-09|website=https://www.artikels.afriforum.co.za/|language=af-SA|access-date=2026-10-01}}</ref> Meer onlangs, in Januarie 2026, het swaar reënval groot dele van Limpopo geraak. Die provinsiale regering het berig dat sommige gebiede binne ’n paar dae tot 400 millimeter reën ontvang het. Paaie en brûe is beskadig, gemeenskappe is afgesny en meer as 1 600 huise is volgens die provinsiale verslag beskadig.<ref>{{Cite web|url=https://www.artikels.afriforum.co.za/bly-so-veilig-tydens-vloede/|title=Bly só veilig tydens vloede - AfriForum|date=2025-01-09|website=https://www.artikels.afriforum.co.za/|language=af-SA|access-date=2026-10-01}}</ref> Hierdie gebeure wys hoe belangrik dit is dat gemeenskappe voorbereid moet wees op uiterste weerstoestande.<ref>{{Cite web|url=https://www.artikels.afriforum.co.za/bly-so-veilig-tydens-vloede/|title=Bly só veilig tydens vloede - AfriForum|date=2025-01-09|website=https://www.artikels.afriforum.co.za/|language=af-SA|access-date=2026-10-01}}</ref> === Hoe kan vloedskade verminder word?<ref>{{Cite web|url=https://weet.co.za/skoolwerk/vloede/?print=print|title=Vloede - Weet|website=weet.co.za|access-date=2026-10-01}}</ref> === Hoewel vloede nie altyd voorkom kan word nie, kan die skade daardeur beperk word. Vroeë waarskuwingstelsels, goeie stadsbeplanning en behoorlike instandhouding van stormwater- en rioolstelsels kan help om risiko's te verminder. Dit is ook belangrik om te voorkom dat nuwe nedersettings in gebiede met ’n hoë vloedrisiko ontwikkel.<ref>{{Cite web|url=https://weet.co.za/skoolwerk/vloede/?print=print|title=Vloede - Weet|website=weet.co.za|access-date=2026-10-01}}</ref> Individue kan ook veiligheidsmaatreëls volg. Mense moet nie probeer om deur vinnig bewegende vloedwater te loop, swem of bestuur nie. Laagliggende brûe en paaie moet vermy word wanneer water daaroor vloei. Die Suid-Afrikaanse regering beveel ook aan dat mense waarskuwings van die Suid-Afrikaanse Weerdiens en plaaslike owerhede volg en, waar nodig, na hoër grond ontruim.<ref>{{Cite web|url=https://weet.co.za/skoolwerk/vloede/?print=print|title=Vloede - Weet|website=weet.co.za|access-date=2026-10-01}}</ref> == Verwysings == # Suid-Afrikaanse Regering. ''Floods Response''. # Suid-Afrikaanse Regering. ''Declaration of a National State of Disaster to Respond to Widespread Flooding'', 18 April 2022. # Departement van Water en Sanitasie. ''Regional Floods''. # National Disaster Management Centre. ''Seasonal Hazard Profile: Autumn 2025''. # Limpopo Provinsiale Regering. ''Statement on Recent Floods in Limpopo'', 16 Januarie 2026. # Suid-Afrikaanse Regering. ''Ad Hoc Joint Committee on Flood Disaster Relief and Recovery'', 27 November 2023. 8fyxyviyyzkv7sef3ndsik10ihpgs5j 2974648 2974640 2026-10-01T21:19:18Z BurgertB 2401 Versmelt; kategorie, besprekingsblad nodig 2974648 wikitext text/x-wiki {{versmelt|Oorstroming}} '''Vloede''' is een van die algemeenste natuurrampe wat mense, diere, die omgewing en infrastruktuur kan beïnvloed. ’n Vloed ontstaan wanneer groot hoeveelhede water ’n gebied oorstroom wat normaalweg droog is. Dit kan veroorsaak word deur swaar reënval, oorstromende riviere en damme, stormvloede en onvoldoende dreinering. In Suid-Afrika kom beide rivieroorstromings en kitsvloede voor, en amptelike risikodata dui daarop dat vloede onder die land se gereeldste natuurrampe is.<ref>{{Cite web|url=https://weet.co.za/skoolwerk/vloede/|title=Vloede|last=Barker|first=Elana|date=2022-01-19|website=Weet|language=en-US|access-date=2026-10-01}}</ref> [[Lêer:KatrinaNewOrleansFlooded edit2.jpg|duimnael|Dit is 'n prentje van 'n vloed]] === Oorsake van vloede === Een van die belangrikste oorsake van vloede is buitengewoon swaar reënval. Wanneer meer water val as wat die grond en dreineringstelsels kan absorbeer of wegvoer, begin water op die oppervlak ophoop. Rivier- en damvlakke kan ook vinnig styg, wat tot oorstromings in laerliggende gebiede kan lei. Die Suid-Afrikaanse regering waarsku veral mense wat naby riviere, strome en ander laagliggende gebiede woon om tydens swaar reën ekstra versigtig te wees.<ref>{{Cite web|url=https://www.coursehero.com/file/203433560/24-Vloede-VIA-AFRIKApdf/|title=2.4 Vloede - VIA AFRIKA.pdf - Graad 7 - Geografie Vloede Oorstroom • Bedek vloei bo-oor Bybly met • Hanteer suksesvol Oorsake van Vloede 'n Vloed {{!}} Course Hero|website=www.coursehero.com|language=en|access-date=2026-10-01}}</ref> Menslike aktiwiteite kan die gevolge van vloede vererger. Wanneer huise en informele nedersettings in vloedvlaktes of naby rivierlope gebou word, is meer mense en eiendom aan vloedgevaar blootgestel. Swak dreinering, rommel wat stormwaterstelsels verstop en onvoldoende instandhouding van infrastruktuur kan ook bydra tot groter skade.<ref>{{Cite web|url=https://www.coursehero.com/file/203433560/24-Vloede-VIA-AFRIKApdf/|title=2.4 Vloede - VIA AFRIKA.pdf - Graad 7 - Geografie Vloede Oorstroom • Bedek vloei bo-oor Bybly met • Hanteer suksesvol Oorsake van Vloede 'n Vloed {{!}} Course Hero|website=www.coursehero.com|language=en|access-date=2026-10-01}}</ref> === Die gevolge van vloede === Vloede kan ernstige sosiale en ekonomiese gevolge hê. Huise kan beskadig of heeltemal vernietig word, terwyl paaie, brûe, spoorlyne, skole, hospitale en elektrisiteits- en watervoorsieningstelsels beskadig kan word. Besighede kan ook hul inkomste verloor wanneer mense nie toegang tot werkplekke of winkels het nie.<ref>{{Cite web|url=https://weet.co.za/skoolwerk/vloede/|title=Vloede|last=Barker|first=Elana|date=2022-01-19|website=Weet|language=en-US|access-date=2026-10-01}}</ref> Die KwaZulu-Natalse vloede van April 2022 is ’n voorbeeld van hoe vernietigend sulke gebeure kan wees. Baie gebiede het binne 24 uur tussen 200 en 400 millimeter reën ontvang. Die vloede het huise, paaie, brûe en belangrike infrastruktuur beskadig en duisende mense is verplaas. Die Durban-hawe is ook geraak, wat groter ekonomiese gevolge gehad het.<ref>{{Cite web|url=https://weet.co.za/skoolwerk/vloede/|title=Vloede|last=Barker|first=Elana|date=2022-01-19|website=Weet|language=en-US|access-date=2026-10-01}}</ref> Vloede kan ook ’n ernstige gevaar vir openbare gesondheid wees. Beskadigde rioolstelsels kan veroorsaak dat besoedelde water in riviere en ander waterbronne beland. Die Departement van Water en Sanitasie waarsku dat oorstromings van water- en afvalwaterbehandelingsaanlegte tot die vrystelling van rou riool kan lei, wat gesondheidsrisiko's vir gemeenskappe skep<ref>{{Cite web|url=https://weet.co.za/skoolwerk/vloede/|title=Vloede|last=Barker|first=Elana|date=2022-01-19|website=Weet|language=en-US|access-date=2026-10-01}}</ref>. === Vloede in Suid-Afrika === Suid-Afrika het in verskillende jare ernstige vloede ervaar. In 2022 het KwaZulu-Natal besonder swaar getref geword, terwyl ander provinsies soos die Oos-Kaap, Noordwes, Mpumalanga en Limpopo ook deur vloedgebeure geraak is.<ref>{{Cite web|url=https://www.artikels.afriforum.co.za/bly-so-veilig-tydens-vloede/|title=Bly só veilig tydens vloede - AfriForum|date=2025-01-09|website=https://www.artikels.afriforum.co.za/|language=af-SA|access-date=2026-10-01}}</ref> Meer onlangs, in Januarie 2026, het swaar reënval groot dele van Limpopo geraak. Die provinsiale regering het berig dat sommige gebiede binne ’n paar dae tot 400 millimeter reën ontvang het. Paaie en brûe is beskadig, gemeenskappe is afgesny en meer as 1 600 huise is volgens die provinsiale verslag beskadig.<ref>{{Cite web|url=https://www.artikels.afriforum.co.za/bly-so-veilig-tydens-vloede/|title=Bly só veilig tydens vloede - AfriForum|date=2025-01-09|website=https://www.artikels.afriforum.co.za/|language=af-SA|access-date=2026-10-01}}</ref> Hierdie gebeure wys hoe belangrik dit is dat gemeenskappe voorbereid moet wees op uiterste weerstoestande.<ref>{{Cite web|url=https://www.artikels.afriforum.co.za/bly-so-veilig-tydens-vloede/|title=Bly só veilig tydens vloede - AfriForum|date=2025-01-09|website=https://www.artikels.afriforum.co.za/|language=af-SA|access-date=2026-10-01}}</ref> === Hoe kan vloedskade verminder word?<ref>{{Cite web|url=https://weet.co.za/skoolwerk/vloede/?print=print|title=Vloede - Weet|website=weet.co.za|access-date=2026-10-01}}</ref> === Hoewel vloede nie altyd voorkom kan word nie, kan die skade daardeur beperk word. Vroeë waarskuwingstelsels, goeie stadsbeplanning en behoorlike instandhouding van stormwater- en rioolstelsels kan help om risiko's te verminder. Dit is ook belangrik om te voorkom dat nuwe nedersettings in gebiede met ’n hoë vloedrisiko ontwikkel.<ref>{{Cite web|url=https://weet.co.za/skoolwerk/vloede/?print=print|title=Vloede - Weet|website=weet.co.za|access-date=2026-10-01}}</ref> Individue kan ook veiligheidsmaatreëls volg. Mense moet nie probeer om deur vinnig bewegende vloedwater te loop, swem of bestuur nie. Laagliggende brûe en paaie moet vermy word wanneer water daaroor vloei. Die Suid-Afrikaanse regering beveel ook aan dat mense waarskuwings van die Suid-Afrikaanse Weerdiens en plaaslike owerhede volg en, waar nodig, na hoër grond ontruim.<ref>{{Cite web|url=https://weet.co.za/skoolwerk/vloede/?print=print|title=Vloede - Weet|website=weet.co.za|access-date=2026-10-01}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings|3}} hb3rcpibsxex8qn0mo26aneh3tyxtf3 0 470045 2974645 2026-10-01T21:18:06Z Jcwf 4 Nuwe bladsy geskep met '#[[Graspadda]]' 2974645 wikitext text/x-wiki #[[Graspadda]] aj5t2yz8uir41fc0nmiokokjiz1mxrp 2974646 2974645 2026-10-01T21:18:23Z Jcwf 4 Stuur aan na [[Graspadda]] 2974646 wikitext text/x-wiki #REDIRECT[[Graspadda]] s4muhj4oc8vrqf08r4m5go93dwngp5s 2 470046 2974650 2026-10-01T21:22:58Z Skudubaby 203625 Ek het 'n artikel oor 'n donkie geskryf 2974650 wikitext text/x-wiki == Die Donkie: ’n Belangrike Dier in Afrika == Die donkie is ’n mak hoefdier wat al duisende jare lank deur mense gebruik word. Sy wetenskaplike naam is ''Equus asinus''. Donkies is bekend vir hul uithouvermoë, aanpasbaarheid en vermoë om in moeilike omstandighede te werk. In baie dele van Afrika speel hulle ’n belangrike rol in die daaglikse lewe van landelike gemeenskappe. === Eienskappe van die donkie === Donkies behoort aan dieselfde perde-familie as perde en sebras. Hulle het lang ore, ’n kort maanhare, sterk bene en hoewe. Donkies kan goed aangepas wees by warm en droë gebiede en kan gebruik word om mense en goedere te vervoer. ’n Belangrike eienskap van donkies is hulle vermoë om lang afstande te loop en fisiese werk te verrig. Hulle word onder andere gebruik om water, vuurmaakhout, landbouprodukte en ander goedere te vervoer. Die Wêreldorganisasie vir Dieregesondheid (WOAH) beskryf werkende donkies en ander werkende perde-diere as belangrik vir landbou, vervoer en huishoudelike lewensbestaan. === Die belangrikheid van donkies in Afrika === Donkies het ’n besondere ekonomiese en sosiale waarde in Afrika. Volgens die Voedsel- en Landbou-organisasie van die Verenigde Nasies (FAO) is donkies veral belangrik vir landelike gemeenskappe omdat hulle help met landbou en die vervoer van mense en goedere. Die FAO het in 2020 berig dat daar na raming ongeveer 13,7 miljoen donkies in Afrika suid van die Sahara was. Vir sommige huishoudings is ’n donkie ’n belangrike bron van arbeid. ’n Donkie kan byvoorbeeld ’n wa trek of swaar items vervoer, wat die hoeveelheid fisiese werk wat mense self moet verrig, verminder. In gemeenskappe waar meganiese vervoer duur of moeilik bekombaar is, kan donkies dus ’n belangrike rol in mense se lewensbestaan speel. === Donkies en dierewelsyn === Omdat donkies dikwels as werkdiere gebruik word, is behoorlike versorging baie belangrik. Hulle benodig voldoende kos, skoon water, rus, beskerming teen uiterste weerstoestande en behoorlike mediese sorg. ’n Geskikte harnas en wa is ook belangrik om beserings te voorkom. Navorsing oor werkende donkies in Mali het gewys dat die tipe harnas en die gewig van ’n gelaaide wa ’n invloed kan hê op die druk wat op ’n donkie se rug en skof geplaas word. Die studie het ook ’n verband tussen liggaamskondisie en hidrasie gevind. Navorsing in Limpopo, Suid-Afrika, het eweneens aandag gevestig op die werksomstandighede van werkende perde-diere, waarvan donkies ’n groot deel vorm. Die studie het bevind dat die meeste ondervraagde eienaars hul diere ongeveer drie tot ses uur per dag laat werk het, hoewel sommige langer werksure gerapporteer het. === Die uitdagings wat donkies in Afrika ervaar === Een van die grootste uitdagings vir werkende donkies is onvoldoende versorging. Sommige eienaars beskik nie oor genoeg hulpbronne of kennis om die diere se behoeftes volledig te versorg nie. WOAH wys daarop dat swak welsyn onder werkende perde-diere onder meer verband kan hou met ’n gebrek aan hulpbronne en kennis oor behoorlike versorging. Donkies kan ook aan siektes, beserings, uitdroging en probleme met hul hoewe blootgestel word. Die FAO het verskeie siektes onder donkies en perde in dele van Afrika gemonitor en beklemtoon dat beter siektediagnose, higiëne en bestuur belangrik is om dieregesondheid en die lewensbestaan van gemeenskappe te beskerm. === Die toekoms van die donkie in Afrika === Die beskerming van donkies het die afgelope jare toenemende aandag in Afrika gekry. Die African Union Inter-African Bureau for Animal Resources (AU-IBAR) het in 2026 ’n Pan-African Strategy for the Preservation of Donkey Species in Africa (2026–2035) gepubliseer. Die strategie fokus onder andere op die bewaring van donkiebevolkings, beter dierewelsyn en volhoubare gebruik van donkies in Afrika. Die toekoms van donkies hang dus nie net van hul ekonomiese waarde af nie, maar ook van hoe verantwoordelik mense hulle behandel. Goeie voeding, voldoende water, behoorlike toerusting, gereelde veeartsenykundige sorg en genoeg rus kan help om te verseker dat werkende donkies gesond en produktief bly. === Gevolgtrekking === Die donkie is veel meer as net ’n plaas- of werkdier. In baie Afrikagemeenskappe is dit ’n belangrike deel van landbou, vervoer en huishoudelike ekonomiese aktiwiteite. Donkies help mense om goedere te vervoer en werk te verrig, veral in gebiede waar ander vorme van vervoer nie maklik beskikbaar is nie. Dit is daarom belangrik dat mense die waarde van donkies erken en terselfdertyd aandag gee aan hul welsyn. Deur donkies behoorlik te versorg en verantwoordelik te gebruik, kan hierdie merkwaardige diere steeds ’n belangrike rol in Afrika se gemeenskappe speel. == Verwysings == # Food and Agriculture Organization of the United Nations (FAO). (2020). ''Healthier donkeys to bring stronger livelihoods in Africa''. # McLean, A. K., Heleski, C. R., Yokoyama, M. T., Wang, W., Doumbia, A., & Dembele, B. (2012). ''Improving working donkey (Equus asinus) welfare and management in Mali, West Africa''. Journal of Veterinary Behavior, 7(3), 123–134. # World Organisation for Animal Health (WOAH). ''Welfare of working equids'', Chapter 7.12. # African Union Inter-African Bureau for Animal Resources (AU-IBAR). (2026). ''Pan African Strategy for the Preservation of Donkey Species in Africa: 2026–2035''. # ''Animal Welfare''. (2026). ''Management practices and welfare of working equids in Mogalakwena local municipality, Limpopo Province, South Africa''. hn5sqjnnazq6j3sj1hwxd0s0ovgt0zs 3 470047 2974651 2026-10-01T21:24:00Z BurgertB 2401 /* Foute */ nuwe afdeling 2974651 wikitext text/x-wiki == Foute == Hallo. Kyk asb. na vorige artikels sodat jy kan sien hoe dinge hier gedoen word. [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 21:24, 1 Oktober 2026 (UTC) 1wwemwffqtyv5tw0qqr4bh89flwsxtt 7 470048 2974652 2026-10-01T21:26:18Z BurgertB 2401 /* Kopiereg? */ nuwe afdeling 2974652 wikitext text/x-wiki == Kopiereg? == Waar kry jy dié foto? [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 21:26, 1 Oktober 2026 (UTC) h1w7jitr2gbiw91ygeid4gnpixmvreh 3 470049 2974654 2026-10-01T21:32:54Z BurgertB 2401 Nuwe bladsy geskep met 'Die artikel [[Donkie]] bestaan reeds. Jy kan sommer daar gaan kyk hoe word 'n artikel geskryf. ~~~~' 2974654 wikitext text/x-wiki Die artikel [[Donkie]] bestaan reeds. Jy kan sommer daar gaan kyk hoe word 'n artikel geskryf. [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 21:32, 1 Oktober 2026 (UTC) 8ck3zufym7jui7g4pbeok9o1nu4yxzz 1 470050 2974668 2026-10-02T05:35:05Z Oesjaar 7467 Verbeter 2974668 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 1 470051 2974672 2026-10-02T05:42:12Z Oesjaar 7467 Verbeter 2974672 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 0 470052 2974690 2026-10-02T07:59:43Z Gaius le Roux 203341 'n Nuwe artikel is geskep. Foto's moet nog bygevoeg word. 2974690 wikitext text/x-wiki '''Militêre vliegtuie''' word volgens tipe geklassifiseer, gegroepeer en ingedeel. Die klassifikasie, groepering en indeling van militêre vliegtuie verskil van dekade tot dekade en is anders in die moderne era. Wat die 1961-klassifikasie van militêre vliegtuie betref, word outogiro’s, helikopters, amfibiese vliegtuie en observasievliegtuie bespreek en geïllustreer. Die benoemings van militêre vliegtuie word met ’n “X”, “Y” of “Z” aangedui. In die geval van die 1975-groepering van militêre vliegtuie word ’n wye verskeidenheid lugvaartuie gedek. Sover dit die moderne indeling van militêre vliegtuie aangaan, is sowel vastevlerk- as draaivlerkvliegtuie ter sprake. Daar kan verskillende merke op militêre vliegtuie wees. Die vliegtuie van verskillende lande word by wyse van kleure en merke van mekaar onderskei. Daar word dikwels van kamoeflering by militêre vliegtuie gebruik gemaak. == Definisie van “militêre vliegtuig” == Volgens Brittanica word ’n ''militêre vliegtuig'' gedefinieer as “enige tipe [[vliegtuig]] wat vir militêre gebruik aangepas is”.<ref>{{Cite web|url=https://www.britannica.com/technology/military-aircraft|title=military aircraft|date=29 September 2026|website=Brittanica|access-date=29 September 2026}}</ref> == 1961-klassifikasie van militêre vliegtuie == Volgens die ''Aviation & Space Dictionary'' ('''bladsy 238''') word militêre vliegtuie volgens tipe geklassifiseer:<ref>{{Cite book |last=Gentle and Chapel |first=Ernest and Charles |title=Aviation & Space Dictionary |date=15 September 1961 |publisher=Aero Publishers, Inc. |edition=4de |location=Los Angeles, California, USA |pages=238 |language=en}}</ref> * Aanvalsvliegtuie * Outogiro’s * Bomwerpers * Vragvliegtuie (transportvliegtuie) * Jagvliegtuie * Vegvliegtuie * Draaivlerkvliegtuie * Amfibiese vliegtuie * Vliegtuie wat vir observasie (verkenning) gebruik word * Vliegtuie wat vir fotografie gebruik word * Vliegtuie wat vir opleiding gebruik word (gevorderd, basies en primêr) === Definisies van “draaivlerk”, “rotorvliegtuig” en”‘meulvliegtuig” === ’n ''Draaivlerk'' word beskryf as ’n vlerk wat stukrag met hefkrag en beheerfunksies kombineer en dit word in helikopters aangetref.<ref>{{Cite book |last=Wragg |first=David |title=A Dictionary of Aviation |date=1973 |publisher=Osprey Publishing Ltd |isbn=0 85045 163 9 |location=Reading, Berkshire in England |pages=225/226 |language=en}}</ref> In die ''Woordeboek van die Afrikaanse Taal'' (WAT) word die woord ''draaivlerk'' (in die lugvaart) as die “draagvlerk van ’n helikopter, meulvliegtuig, ens.” beskryf.<ref>{{Cite book |last=Schoonees |first=PC |title=Woordeboek van die Afrikaanse Taal Tweede deel D – F |date=1974 |publisher=Die Staatsdrukker |edition=3de |location=Pretoria, Suid-Afrka |pages=198 |language=af |trans-title=The Dictionary of the Afrikaans Language Part 2, D to F}}</ref> Die term “rotorvliegtuig” (''rotorcraft'' in Engels) is ’n alternatiewe naam vir “helikopter” of “meulvliegtuig”. ’n ''Rotorvliegtuig'' is ’n lugvaartuig wat deur rotorblaaie aangedryf word en sy hoofhefkrag van rotorblaaie ontvang.<ref>{{Cite book |last=Wragg |first=David |title=A Dictionary of Aviation |date=1973 |publisher=Osprey Publishing Ltd |isbn=0 85045 163 9 |location=Reading, Berkshire in England |pages=226 |language=en}}</ref> ’n ''Rotorvliegtuig'' word ook omskryf “as ’n lugvaartuig met draaiende blaaie of vlerke wat hefkrag vir vlug genereer”.<ref>{{Cite book |last=Nayler |first=JL |title=Dictionary of Aeronautical Engineering |date=1959 |publisher=George Newnes Ltd |location=London, UK |pages=227 |language=en}}</ref> ’n “Meulvliegtuig” (''gyroplane'' in Engels) word omskryf “as ’n lugvaartuig met ’n rotorblad, of draaivlerk,  wat deur die slipstroom vanaf die lugskroef aangedryf word”.<ref>{{Cite book |last=Wragg |first=David |title=A Dictionary of Aviation |date=1973 |publisher=Osprey Publishing Ltd |isbn=0 85045 163 9 |location=Reading, Berkshire in England |pages=147 |language=en}}</ref> Uit die definisies wat hierbo verskaf word, kan daar afgelei word dat die terme ''draaivlerkvliegtuig'' en ''rotorvliegtuig'' sinonieme is. === Outogiro’s, helikopters, amfibiese vliegtuie en vliegtuie wat vir observasie (verkenning) gebruik word === ==== Outogiro’s ==== ’n ''Outogiro'' word omskryf “as ’n lugvaartuig waarvan die voorwaartse aandrywing verkry word deur middel van ’n konvensionele lugskroef wat deur ’n enjin aangedryf word en ontwerp is met ’n horisontaal gemonteerde stelsel van rotorblaaie op ’n as bo die romp, en sodanige rotors word slegs deur die lugkragte aangedryf en is bedoel om die lugvaartuig in die lug te hou”.<ref>{{Cite book |last=Gentle and Chapel |first=Ernest and Charles |title=Aviation & Space Dictionary |date=15 September 1961 |publisher=Aero Publishers, Inc. |edition=4de |location=Los Angeles, California, USA |pages=48 |language=en}}</ref> ==== Helikopters ==== ’n Helikopter staan soms as ’n draaivlerkvliegtuig bekend.<ref>{{Cite book |last=Wragg |first=David |title=A Dictionary of Aviation |date=1973 |publisher=Osprey Publishing Ltd |isbn=0 85045 163 9 |location=Reading, Berkshire in England |pages=153 |language=en}}</ref> ’n Helikopter is ’n lugvaartuig met ’n hoofrotor(s) wat hefkrag verskaf en wat aangedryf word. Die rotor bestaan gewoonlik uit twee, drie of vier lang blaaie wat aan ’n rotorkop geheg is. ’n Stertrotor verskaf rigtingbeheer en ’n stabiliseerder verskaf heistabiliteit.<ref>{{Cite book |last=Nayler |first=JL |title=Dictionary of Aeronautical Engineering |date=1959 |publisher=George Newnes Ltd |location=London, UK |pages=130 |language=en}}</ref> b597s30sywtj7tonjgvk2tvp2wvjf0j 2974692 2974690 2026-10-02T08:01:24Z Gaius le Roux 203341 'n Opskrif en die "Nog besig"-sjabloon is bygevoeg. 2974692 wikitext text/x-wiki {{Nog besig}} '''Militêre vliegtuie''' word volgens tipe geklassifiseer, gegroepeer en ingedeel. Die klassifikasie, groepering en indeling van militêre vliegtuie verskil van dekade tot dekade en is anders in die moderne era. Wat die 1961-klassifikasie van militêre vliegtuie betref, word outogiro’s, helikopters, amfibiese vliegtuie en observasievliegtuie bespreek en geïllustreer. Die benoemings van militêre vliegtuie word met ’n “X”, “Y” of “Z” aangedui. In die geval van die 1975-groepering van militêre vliegtuie word ’n wye verskeidenheid lugvaartuie gedek. Sover dit die moderne indeling van militêre vliegtuie aangaan, is sowel vastevlerk- as draaivlerkvliegtuie ter sprake. Daar kan verskillende merke op militêre vliegtuie wees. Die vliegtuie van verskillende lande word by wyse van kleure en merke van mekaar onderskei. Daar word dikwels van kamoeflering by militêre vliegtuie gebruik gemaak. == Definisie van “militêre vliegtuig” == Volgens Brittanica word ’n ''militêre vliegtuig'' gedefinieer as “enige tipe [[vliegtuig]] wat vir militêre gebruik aangepas is”.<ref>{{Cite web|url=https://www.britannica.com/technology/military-aircraft|title=military aircraft|date=29 September 2026|website=Brittanica|access-date=29 September 2026}}</ref> == 1961-klassifikasie van militêre vliegtuie == Volgens die ''Aviation & Space Dictionary'' ('''bladsy 238''') word militêre vliegtuie volgens tipe geklassifiseer:<ref>{{Cite book |last=Gentle and Chapel |first=Ernest and Charles |title=Aviation & Space Dictionary |date=15 September 1961 |publisher=Aero Publishers, Inc. |edition=4de |location=Los Angeles, California, USA |pages=238 |language=en}}</ref> * Aanvalsvliegtuie * Outogiro’s * Bomwerpers * Vragvliegtuie (transportvliegtuie) * Jagvliegtuie * Vegvliegtuie * Draaivlerkvliegtuie * Amfibiese vliegtuie * Vliegtuie wat vir observasie (verkenning) gebruik word * Vliegtuie wat vir fotografie gebruik word * Vliegtuie wat vir opleiding gebruik word (gevorderd, basies en primêr) === Definisies van “draaivlerk”, “rotorvliegtuig” en”‘meulvliegtuig” === ’n ''Draaivlerk'' word beskryf as ’n vlerk wat stukrag met hefkrag en beheerfunksies kombineer en dit word in helikopters aangetref.<ref>{{Cite book |last=Wragg |first=David |title=A Dictionary of Aviation |date=1973 |publisher=Osprey Publishing Ltd |isbn=0 85045 163 9 |location=Reading, Berkshire in England |pages=225/226 |language=en}}</ref> In die ''Woordeboek van die Afrikaanse Taal'' (WAT) word die woord ''draaivlerk'' (in die lugvaart) as die “draagvlerk van ’n helikopter, meulvliegtuig, ens.” beskryf.<ref>{{Cite book |last=Schoonees |first=PC |title=Woordeboek van die Afrikaanse Taal Tweede deel D – F |date=1974 |publisher=Die Staatsdrukker |edition=3de |location=Pretoria, Suid-Afrka |pages=198 |language=af |trans-title=The Dictionary of the Afrikaans Language Part 2, D to F}}</ref> Die term “rotorvliegtuig” (''rotorcraft'' in Engels) is ’n alternatiewe naam vir “helikopter” of “meulvliegtuig”. ’n ''Rotorvliegtuig'' is ’n lugvaartuig wat deur rotorblaaie aangedryf word en sy hoofhefkrag van rotorblaaie ontvang.<ref>{{Cite book |last=Wragg |first=David |title=A Dictionary of Aviation |date=1973 |publisher=Osprey Publishing Ltd |isbn=0 85045 163 9 |location=Reading, Berkshire in England |pages=226 |language=en}}</ref> ’n ''Rotorvliegtuig'' word ook omskryf “as ’n lugvaartuig met draaiende blaaie of vlerke wat hefkrag vir vlug genereer”.<ref>{{Cite book |last=Nayler |first=JL |title=Dictionary of Aeronautical Engineering |date=1959 |publisher=George Newnes Ltd |location=London, UK |pages=227 |language=en}}</ref> ’n “Meulvliegtuig” (''gyroplane'' in Engels) word omskryf “as ’n lugvaartuig met ’n rotorblad, of draaivlerk,  wat deur die slipstroom vanaf die lugskroef aangedryf word”.<ref>{{Cite book |last=Wragg |first=David |title=A Dictionary of Aviation |date=1973 |publisher=Osprey Publishing Ltd |isbn=0 85045 163 9 |location=Reading, Berkshire in England |pages=147 |language=en}}</ref> Uit die definisies wat hierbo verskaf word, kan daar afgelei word dat die terme ''draaivlerkvliegtuig'' en ''rotorvliegtuig'' sinonieme is. === Outogiro’s, helikopters, amfibiese vliegtuie en vliegtuie wat vir observasie (verkenning) gebruik word === ==== Outogiro’s ==== ’n ''Outogiro'' word omskryf “as ’n lugvaartuig waarvan die voorwaartse aandrywing verkry word deur middel van ’n konvensionele lugskroef wat deur ’n enjin aangedryf word en ontwerp is met ’n horisontaal gemonteerde stelsel van rotorblaaie op ’n as bo die romp, en sodanige rotors word slegs deur die lugkragte aangedryf en is bedoel om die lugvaartuig in die lug te hou”.<ref>{{Cite book |last=Gentle and Chapel |first=Ernest and Charles |title=Aviation & Space Dictionary |date=15 September 1961 |publisher=Aero Publishers, Inc. |edition=4de |location=Los Angeles, California, USA |pages=48 |language=en}}</ref> ==== Helikopters ==== ’n Helikopter staan soms as ’n draaivlerkvliegtuig bekend.<ref>{{Cite book |last=Wragg |first=David |title=A Dictionary of Aviation |date=1973 |publisher=Osprey Publishing Ltd |isbn=0 85045 163 9 |location=Reading, Berkshire in England |pages=153 |language=en}}</ref> ’n Helikopter is ’n lugvaartuig met ’n hoofrotor(s) wat hefkrag verskaf en wat aangedryf word. Die rotor bestaan gewoonlik uit twee, drie of vier lang blaaie wat aan ’n rotorkop geheg is. ’n Stertrotor verskaf rigtingbeheer en ’n stabiliseerder verskaf heistabiliteit.<ref>{{Cite book |last=Nayler |first=JL |title=Dictionary of Aeronautical Engineering |date=1959 |publisher=George Newnes Ltd |location=London, UK |pages=130 |language=en}}</ref> == Verwysings == eloyixzntotzmm84ij6thl3aie07ve6 2974703 2974692 2026-10-02T08:46:41Z Gaius le Roux 203341 Teks is bygevoeg. 2974703 wikitext text/x-wiki {{Nog besig}} '''Militêre vliegtuie''' word volgens tipe geklassifiseer, gegroepeer en ingedeel. Die klassifikasie, groepering en indeling van militêre vliegtuie verskil van dekade tot dekade en is anders in die moderne era. Wat die 1961-klassifikasie van militêre vliegtuie betref, word outogiro’s, helikopters, amfibiese vliegtuie en observasievliegtuie bespreek en geïllustreer. Die benoemings van militêre vliegtuie word met ’n “X”, “Y” of “Z” aangedui. In die geval van die 1975-groepering van militêre vliegtuie word ’n wye verskeidenheid lugvaartuie gedek. Sover dit die moderne indeling van militêre vliegtuie aangaan, is sowel vastevlerk- as draaivlerkvliegtuie ter sprake. Daar kan verskillende merke op militêre vliegtuie wees. Die vliegtuie van verskillende lande word by wyse van kleure en merke van mekaar onderskei. Daar word dikwels van kamoeflering by militêre vliegtuie gebruik gemaak. == Definisie van “militêre vliegtuig” == Volgens Brittanica word ’n ''militêre vliegtuig'' gedefinieer as “enige tipe [[vliegtuig]] wat vir militêre gebruik aangepas is”.<ref>{{Cite web|url=https://www.britannica.com/technology/military-aircraft|title=military aircraft|date=29 September 2026|website=Brittanica|access-date=29 September 2026}}</ref> == 1961-klassifikasie van militêre vliegtuie == Volgens die ''Aviation & Space Dictionary'' ('''bladsy 238''') word militêre vliegtuie volgens tipe geklassifiseer:<ref name=":1">{{Cite book |last=Gentle and Chapel |first=Ernest and Charles |title=Aviation & Space Dictionary |date=15 September 1961 |publisher=Aero Publishers, Inc. |edition=4de |location=Los Angeles, California, USA |pages=238 |language=en}}</ref> * Aanvalsvliegtuie * Outogiro’s * Bomwerpers * Vragvliegtuie (transportvliegtuie) * Jagvliegtuie * Vegvliegtuie * Draaivlerkvliegtuie * Amfibiese vliegtuie * Vliegtuie wat vir observasie (verkenning) gebruik word * Vliegtuie wat vir fotografie gebruik word * Vliegtuie wat vir opleiding gebruik word (gevorderd, basies en primêr) === Definisies van “draaivlerk”, “rotorvliegtuig” en”‘meulvliegtuig” === ’n ''Draaivlerk'' word beskryf as ’n vlerk wat stukrag met hefkrag en beheerfunksies kombineer en dit word in helikopters aangetref.<ref>{{Cite book |last=Wragg |first=David |title=A Dictionary of Aviation |date=1973 |publisher=Osprey Publishing Ltd |isbn=0 85045 163 9 |location=Reading, Berkshire in England |pages=225/226 |language=en}}</ref> In die ''Woordeboek van die Afrikaanse Taal'' (WAT) word die woord ''draaivlerk'' (in die lugvaart) as die “draagvlerk van ’n helikopter, meulvliegtuig, ens.” beskryf.<ref>{{Cite book |last=Schoonees |first=PC |title=Woordeboek van die Afrikaanse Taal Tweede deel D – F |date=1974 |publisher=Die Staatsdrukker |edition=3de |location=Pretoria, Suid-Afrka |pages=198 |language=af |trans-title=The Dictionary of the Afrikaans Language Part 2, D to F}}</ref> Die term “rotorvliegtuig” (''rotorcraft'' in Engels) is ’n alternatiewe naam vir “helikopter” of “meulvliegtuig”. ’n ''Rotorvliegtuig'' is ’n lugvaartuig wat deur rotorblaaie aangedryf word en sy hoofhefkrag van rotorblaaie ontvang.<ref>{{Cite book |last=Wragg |first=David |title=A Dictionary of Aviation |date=1973 |publisher=Osprey Publishing Ltd |isbn=0 85045 163 9 |location=Reading, Berkshire in England |pages=226 |language=en}}</ref> ’n ''Rotorvliegtuig'' word ook omskryf “as ’n lugvaartuig met draaiende blaaie of vlerke wat hefkrag vir vlug genereer”.<ref>{{Cite book |last=Nayler |first=JL |title=Dictionary of Aeronautical Engineering |date=1959 |publisher=George Newnes Ltd |location=London, UK |pages=227 |language=en}}</ref> ’n “Meulvliegtuig” (''gyroplane'' in Engels) word omskryf “as ’n lugvaartuig met ’n rotorblad, of draaivlerk,  wat deur die slipstroom vanaf die lugskroef aangedryf word”.<ref>{{Cite book |last=Wragg |first=David |title=A Dictionary of Aviation |date=1973 |publisher=Osprey Publishing Ltd |isbn=0 85045 163 9 |location=Reading, Berkshire in England |pages=147 |language=en}}</ref> Uit die definisies wat hierbo verskaf word, kan daar afgelei word dat die terme ''draaivlerkvliegtuig'' en ''rotorvliegtuig'' sinonieme is. === Outogiro’s, helikopters, amfibiese vliegtuie en vliegtuie wat vir observasie (verkenning) gebruik word === ==== Outogiro’s ==== ’n ''Outogiro'' word omskryf “as ’n lugvaartuig waarvan die voorwaartse aandrywing verkry word deur middel van ’n konvensionele lugskroef wat deur ’n enjin aangedryf word en ontwerp is met ’n horisontaal gemonteerde stelsel van rotorblaaie op ’n as bo die romp, en sodanige rotors word slegs deur die lugkragte aangedryf en is bedoel om die lugvaartuig in die lug te hou”.<ref>{{Cite book |last=Gentle and Chapel |first=Ernest and Charles |title=Aviation & Space Dictionary |date=15 September 1961 |publisher=Aero Publishers, Inc. |edition=4de |location=Los Angeles, California, USA |pages=48 |language=en}}</ref> ==== Helikopters ==== ’n Helikopter staan soms as ’n draaivlerkvliegtuig bekend.<ref>{{Cite book |last=Wragg |first=David |title=A Dictionary of Aviation |date=1973 |publisher=Osprey Publishing Ltd |isbn=0 85045 163 9 |location=Reading, Berkshire in England |pages=153 |language=en}}</ref> ’n Helikopter is ’n lugvaartuig met ’n hoofrotor(s) wat hefkrag verskaf en wat aangedryf word. Die rotor bestaan gewoonlik uit twee, drie of vier lang blaaie wat aan ’n rotorkop geheg is. ’n Stertrotor verskaf rigtingbeheer en ’n stabiliseerder verskaf heistabiliteit.<ref>{{Cite book |last=Nayler |first=JL |title=Dictionary of Aeronautical Engineering |date=1959 |publisher=George Newnes Ltd |location=London, UK |pages=130 |language=en}}</ref> ==== Amfibiese vliegtuie ==== ’n ''Amfibiese vliegtuig'' word omskryf “as ’n vliegtuig wat ontwerp is om van die grond of van water op te styg of daarop te land”.<ref>{{Cite book |last=Gentle and Chapel |first=Ernest and Charles |title=Aviation & Space Dictionary |date=15 September 1961 |publisher=Aero Publishers, Inc. |edition=4de |location=Los Angeles, California, USA |pages=33 |language=en}}</ref> Die Russiese Berriev Be-12- amfibiese vliegtuig is vir die eerste keer tydens die 1961-lugvaartdagverbyvlug by Tushino-lughawe in Moskou vertoon.<ref>{{Cite book |last=Taylor |first=Michael |title=Jane’s Encyclopedia of Aviation |date=1995 |publisher=Crescent Books |isbn=0-517-10316-8 |location=New York in the USA |pages=154 |language=en}}</ref> ==== Vliegtuie wat vir observasie (verkenning) gebruik word ==== Vliegtuie wat vir observasie (verkenning) gebruik word, het die Lockheed U-2 ingesluit.<ref>{{Cite book |last=Wragg |first=David |title=A Dictionary of Aviation |date=1973 |publisher=Osprey Publishing Ltd |isbn=0 85045 163 9 |location=Reading, Berkshire in England |pages=269 |language=en}}</ref><ref>{{Cite book |last=Taylor |first=Michael |title=Jane’s Encyclopedia of Aviation |date=1995 |publisher=Crescent Books |isbn=0-517-10316-8 |location=New York in the USA |pages=605 |language=en}}</ref><ref>{{Cite book |last=Gunston |first=Bill |title=Chronicle of Aviation |date=1992 |publisher=Chronicle Communications Ltd |isbn=1 872031 30 7 |location=London, United Kingdom |pages=546 |language=en}}</ref> == Vliegtuie wat met ’n “X”, “Y” of “Z” aangedui word == Vliegtuie waarvan die status as eksperimenteel, dienstoetsing, beperkte verkryging en verouderd aangedui word, kry die voorvoegsels X (eksperimenteel), Y (dienstoetsing en beperkte verkryging) en Z (verouderd).<ref name=":1" /> “X” is ’n Verenigde State-benoeming vir eksperimentele vliegtuie wat soms as ’n voorvoegsel vir ander tipebenoemings gebruik word, “XC” is byvoorbeeld ’n transportvliegtuigtipe. “:X” verwys gewoonlik na ’n vliegtuig wat suiwer eksperimenteel van aard eerder as ’n prototipe is.<ref>{{Cite book |last=Wragg |first=David |title=A Dictionary of Aviation |date=1973 |publisher=Osprey Publishing Ltd |isbn=0 85045 163 9 |location=Reading, Berkshire in England |pages=283 |language=en}}</ref> Die Bell X-14 was ’n eksperimentele vliegtuig wat vertikaal kon opstyg en land en die Bell X-22A was ’n eksperimentele vliegtuig wat kort opstygings, vertikale landings en kort landings uitgevoer het.<ref>{{Cite book |last=Taylor |first=Michael |title=Jane’s Encyclopedia of Aviation |date=1995 |publisher=Crescent Books |isbn=0-517-10316-8 |location=New York in the USA |pages=135 |language=en}}</ref> Boeing het vyf Y1B-9A’s vir evaluering deur die United States Army Air Corps (USAAC) gebou, maar die USAAC het nie produksieweergawes van hierdie tipe bestel nie. Sewe eenhede van die Douglas Y1B-7 is vir evalueringsdoeleindes deur Douglas gebou. Hulle het meeuvlerke, intrekbare onderstelle en oop stuurkajuite gehad.<ref>{{Cite book |last=Taylor |first=Michael |title=Jane’s Encyclopedia of Aviation |date=1995 |publisher=Crescent Books |isbn=0-517-10316-8 |location=New York in the USA |pages=172 and 336 |language=en}}</ref> Vir ’n beskrywing van hoe die vlerk of vlerke van ’n vliegtuig kan lyk en verskillende tipes vlerke (insluitende ’n meeuvlerk), sien “[[Vlerkkonfigurasie]] “. == 1975-groepering van militêre vliegtuie == In ''Military Aircraft of the World'' word daar tussen vastevlerk- en draaivlerkvliegtuie onderskei.<ref>{{Cite book |last=Taylor and Swanborough |first=John and Gordon |title=Military Aircraft of the World |date=1975 |publisher=Ian Allan Ltd |isbn=0 7110 0649 0-102/74 |edition=3de |location=Shepperton, Surrey in the United Kingdom |pages=4 to 157 |language=en}}</ref> === Vastevlerkvliegtuie === Vastevlerkvliegtuie bestaan uit: ('''bullets''') * Aanvalsvliegtuie (grondaanvalsvliegtuie ingesluit) * Bomwerpers: ’n [[Bomwerper]] kan ’n langafstandvliegtuig, strategiese vliegtuig of verkenningsbomwerper wees en die term ''bomwerper'' sluit  ligte en medium bomwerpers en taktiese bomwerpers in. * Elektronieseteenmaatreël-vliegtuie (''electronic countermeasures aircraft'') * Gevegvliegtuie (''combat aircraft'') * Maritieme patrolliebomwerpers en patrollievliegtuie * Observasievliegtuie * Onderskeppingsvliegtuie * Ondersteuningsvliegtuie * Opleidingsvliegtuie * Teenduikbootvliegtuie (aanvalsvliegtuie, verkenningsvliegtuie en vliegbote ingesluit) * Teeninsurgensievliegtuie (aanvalsvliegtuie ingesluit) * Tenkers (vir lugherbunkering met brandstof gebruik) * Transportvliegtuie (kort-, medium- en langafstandvliegtuie ingesluit; swaar, taktiese en strategiese vliegtuie ingesluit; troepedraers, vragvliegtuie, utiliteitstransportvliegtuie en vloottransportvliegtuie ingesluit) * Veeldoel- taktiese vliegtuie * Vegter-bomwerpers (langafstand-, multimissie- en taktiese vliegtuie ingesluit) * Vegvliegtuie: ’n [[Vegvliegtuig]] kan ’n aanvals-, aldoel-, alweer-, multi-/veelrol-, liggewig- of grondaanvalsvliegtuig of langafstand-onderskeppingsvegvliegtuig, multimissievegvliegtuig, lugoorheersingsvegvliegtuig (''air superiority fighter'') wees en die term ''vegvliegtuig'' sluit taktiese aanvalsvliegtuie, veeldoelvegvliegtuie en verkenningsvliegtuie in. * Verdedigingsevaluasievliegtuie * Verkenningsvliegtuie (elektroniese, fotografiese, maritieme verkenningsvliegtuie en strategiese vliegtuie ingesluit) * Vliegtuie met kanonne/masjiengewere (''gunships'') * Vliegtuie wat byderhandse steun aan grondmagte verskaf (''close support aircraft'') * Vliegtuie wat vir vroeë waarskuwing en die beheer van vliegtuie gebruik word == Verwysings == gdv2kgm5ncsf06oua1ymexv0nted1fz 2974708 2974703 2026-10-02T09:22:54Z Gaius le Roux 203341 Teks is bygevoeg. 2974708 wikitext text/x-wiki {{Nog besig}} '''Militêre vliegtuie''' word volgens tipe geklassifiseer, gegroepeer en ingedeel. Die klassifikasie, groepering en indeling van militêre vliegtuie verskil van dekade tot dekade en is anders in die moderne era. Wat die 1961-klassifikasie van militêre vliegtuie betref, word outogiro’s, helikopters, amfibiese vliegtuie en observasievliegtuie bespreek en geïllustreer. Die benoemings van militêre vliegtuie word met ’n “X”, “Y” of “Z” aangedui. In die geval van die 1975-groepering van militêre vliegtuie word ’n wye verskeidenheid lugvaartuie gedek. Sover dit die moderne indeling van militêre vliegtuie aangaan, is sowel vastevlerk- as draaivlerkvliegtuie ter sprake. Daar kan verskillende merke op militêre vliegtuie wees. Die vliegtuie van verskillende lande word by wyse van kleure en merke van mekaar onderskei. Daar word dikwels van kamoeflering by militêre vliegtuie gebruik gemaak. == Definisie van “militêre vliegtuig” == Volgens Brittanica word ’n ''militêre vliegtuig'' gedefinieer as “enige tipe [[vliegtuig]] wat vir militêre gebruik aangepas is”.<ref>{{Cite web|url=https://www.britannica.com/technology/military-aircraft|title=military aircraft|date=29 September 2026|website=Brittanica|access-date=29 September 2026}}</ref> == 1961-klassifikasie van militêre vliegtuie == Volgens die ''Aviation & Space Dictionary'' ('''bladsy 238''') word militêre vliegtuie volgens tipe geklassifiseer:<ref name=":1">{{Cite book |last=Gentle and Chapel |first=Ernest and Charles |title=Aviation & Space Dictionary |date=15 September 1961 |publisher=Aero Publishers, Inc. |edition=4de |location=Los Angeles, California, USA |pages=238 |language=en}}</ref> * Aanvalsvliegtuie * Outogiro’s * Bomwerpers * Vragvliegtuie (transportvliegtuie) * Jagvliegtuie * Vegvliegtuie * Draaivlerkvliegtuie * Amfibiese vliegtuie * Vliegtuie wat vir observasie (verkenning) gebruik word * Vliegtuie wat vir fotografie gebruik word * Vliegtuie wat vir opleiding gebruik word (gevorderd, basies en primêr) === Definisies van “draaivlerk”, “rotorvliegtuig” en”‘meulvliegtuig” === ’n ''Draaivlerk'' word beskryf as ’n vlerk wat stukrag met hefkrag en beheerfunksies kombineer en dit word in helikopters aangetref.<ref>{{Cite book |last=Wragg |first=David |title=A Dictionary of Aviation |date=1973 |publisher=Osprey Publishing Ltd |isbn=0 85045 163 9 |location=Reading, Berkshire in England |pages=225/226 |language=en}}</ref> In die ''Woordeboek van die Afrikaanse Taal'' (WAT) word die woord ''draaivlerk'' (in die lugvaart) as die “draagvlerk van ’n helikopter, meulvliegtuig, ens.” beskryf.<ref>{{Cite book |last=Schoonees |first=PC |title=Woordeboek van die Afrikaanse Taal Tweede deel D – F |date=1974 |publisher=Die Staatsdrukker |edition=3de |location=Pretoria, Suid-Afrka |pages=198 |language=af |trans-title=The Dictionary of the Afrikaans Language Part 2, D to F}}</ref> Die term “rotorvliegtuig” (''rotorcraft'' in Engels) is ’n alternatiewe naam vir “helikopter” of “meulvliegtuig”. ’n ''Rotorvliegtuig'' is ’n lugvaartuig wat deur rotorblaaie aangedryf word en sy hoofhefkrag van rotorblaaie ontvang.<ref>{{Cite book |last=Wragg |first=David |title=A Dictionary of Aviation |date=1973 |publisher=Osprey Publishing Ltd |isbn=0 85045 163 9 |location=Reading, Berkshire in England |pages=226 |language=en}}</ref> ’n ''Rotorvliegtuig'' word ook omskryf “as ’n lugvaartuig met draaiende blaaie of vlerke wat hefkrag vir vlug genereer”.<ref>{{Cite book |last=Nayler |first=JL |title=Dictionary of Aeronautical Engineering |date=1959 |publisher=George Newnes Ltd |location=London, UK |pages=227 |language=en}}</ref> ’n “Meulvliegtuig” (''gyroplane'' in Engels) word omskryf “as ’n lugvaartuig met ’n rotorblad, of draaivlerk,  wat deur die slipstroom vanaf die lugskroef aangedryf word”.<ref>{{Cite book |last=Wragg |first=David |title=A Dictionary of Aviation |date=1973 |publisher=Osprey Publishing Ltd |isbn=0 85045 163 9 |location=Reading, Berkshire in England |pages=147 |language=en}}</ref> Uit die definisies wat hierbo verskaf word, kan daar afgelei word dat die terme ''draaivlerkvliegtuig'' en ''rotorvliegtuig'' sinonieme is. === Outogiro’s, helikopters, amfibiese vliegtuie en vliegtuie wat vir observasie (verkenning) gebruik word === ==== Outogiro’s ==== ’n ''Outogiro'' word omskryf “as ’n lugvaartuig waarvan die voorwaartse aandrywing verkry word deur middel van ’n konvensionele lugskroef wat deur ’n enjin aangedryf word en ontwerp is met ’n horisontaal gemonteerde stelsel van rotorblaaie op ’n as bo die romp, en sodanige rotors word slegs deur die lugkragte aangedryf en is bedoel om die lugvaartuig in die lug te hou”.<ref>{{Cite book |last=Gentle and Chapel |first=Ernest and Charles |title=Aviation & Space Dictionary |date=15 September 1961 |publisher=Aero Publishers, Inc. |edition=4de |location=Los Angeles, California, USA |pages=48 |language=en}}</ref> ==== Helikopters ==== ’n Helikopter staan soms as ’n draaivlerkvliegtuig bekend.<ref>{{Cite book |last=Wragg |first=David |title=A Dictionary of Aviation |date=1973 |publisher=Osprey Publishing Ltd |isbn=0 85045 163 9 |location=Reading, Berkshire in England |pages=153 |language=en}}</ref> ’n Helikopter is ’n lugvaartuig met ’n hoofrotor(s) wat hefkrag verskaf en wat aangedryf word. Die rotor bestaan gewoonlik uit twee, drie of vier lang blaaie wat aan ’n rotorkop geheg is. ’n Stertrotor verskaf rigtingbeheer en ’n stabiliseerder verskaf heistabiliteit.<ref>{{Cite book |last=Nayler |first=JL |title=Dictionary of Aeronautical Engineering |date=1959 |publisher=George Newnes Ltd |location=London, UK |pages=130 |language=en}}</ref> ==== Amfibiese vliegtuie ==== ’n ''Amfibiese vliegtuig'' word omskryf “as ’n vliegtuig wat ontwerp is om van die grond of van water op te styg of daarop te land”.<ref>{{Cite book |last=Gentle and Chapel |first=Ernest and Charles |title=Aviation & Space Dictionary |date=15 September 1961 |publisher=Aero Publishers, Inc. |edition=4de |location=Los Angeles, California, USA |pages=33 |language=en}}</ref> Die Russiese Berriev Be-12- amfibiese vliegtuig is vir die eerste keer tydens die 1961-lugvaartdagverbyvlug by Tushino-lughawe in Moskou vertoon.<ref>{{Cite book |last=Taylor |first=Michael |title=Jane’s Encyclopedia of Aviation |date=1995 |publisher=Crescent Books |isbn=0-517-10316-8 |location=New York in the USA |pages=154 |language=en}}</ref> ==== Vliegtuie wat vir observasie (verkenning) gebruik word ==== Vliegtuie wat vir observasie (verkenning) gebruik word, het die Lockheed U-2 ingesluit.<ref>{{Cite book |last=Wragg |first=David |title=A Dictionary of Aviation |date=1973 |publisher=Osprey Publishing Ltd |isbn=0 85045 163 9 |location=Reading, Berkshire in England |pages=269 |language=en}}</ref><ref>{{Cite book |last=Taylor |first=Michael |title=Jane’s Encyclopedia of Aviation |date=1995 |publisher=Crescent Books |isbn=0-517-10316-8 |location=New York in the USA |pages=605 |language=en}}</ref><ref>{{Cite book |last=Gunston |first=Bill |title=Chronicle of Aviation |date=1992 |publisher=Chronicle Communications Ltd |isbn=1 872031 30 7 |location=London, United Kingdom |pages=546 |language=en}}</ref> == Vliegtuie wat met ’n “X”, “Y” of “Z” aangedui word == Vliegtuie waarvan die status as eksperimenteel, dienstoetsing, beperkte verkryging en verouderd aangedui word, kry die voorvoegsels X (eksperimenteel), Y (dienstoetsing en beperkte verkryging) en Z (verouderd).<ref name=":1" /> “X” is ’n Verenigde State-benoeming vir eksperimentele vliegtuie wat soms as ’n voorvoegsel vir ander tipebenoemings gebruik word, “XC” is byvoorbeeld ’n transportvliegtuigtipe. “:X” verwys gewoonlik na ’n vliegtuig wat suiwer eksperimenteel van aard eerder as ’n prototipe is.<ref>{{Cite book |last=Wragg |first=David |title=A Dictionary of Aviation |date=1973 |publisher=Osprey Publishing Ltd |isbn=0 85045 163 9 |location=Reading, Berkshire in England |pages=283 |language=en}}</ref> Die Bell X-14 was ’n eksperimentele vliegtuig wat vertikaal kon opstyg en land en die Bell X-22A was ’n eksperimentele vliegtuig wat kort opstygings, vertikale landings en kort landings uitgevoer het.<ref>{{Cite book |last=Taylor |first=Michael |title=Jane’s Encyclopedia of Aviation |date=1995 |publisher=Crescent Books |isbn=0-517-10316-8 |location=New York in the USA |pages=135 |language=en}}</ref> Boeing het vyf Y1B-9A’s vir evaluering deur die United States Army Air Corps (USAAC) gebou, maar die USAAC het nie produksieweergawes van hierdie tipe bestel nie. Sewe eenhede van die Douglas Y1B-7 is vir evalueringsdoeleindes deur Douglas gebou. Hulle het meeuvlerke, intrekbare onderstelle en oop stuurkajuite gehad.<ref>{{Cite book |last=Taylor |first=Michael |title=Jane’s Encyclopedia of Aviation |date=1995 |publisher=Crescent Books |isbn=0-517-10316-8 |location=New York in the USA |pages=172 and 336 |language=en}}</ref> Vir ’n beskrywing van hoe die vlerk of vlerke van ’n vliegtuig kan lyk en verskillende tipes vlerke (insluitende ’n meeuvlerk), sien “[[Vlerkkonfigurasie]] “. == 1975-groepering van militêre vliegtuie == In ''Military Aircraft of the World'' word daar tussen vastevlerk- en draaivlerkvliegtuie onderskei.<ref>{{Cite book |last=Taylor and Swanborough |first=John and Gordon |title=Military Aircraft of the World |date=1975 |publisher=Ian Allan Ltd |isbn=0 7110 0649 0-102/74 |edition=3de |location=Shepperton, Surrey in the United Kingdom |pages=4 to 157 |language=en}}</ref> === Vastevlerkvliegtuie === Vastevlerkvliegtuie bestaan uit: ('''bullets''') * Aanvalsvliegtuie (grondaanvalsvliegtuie ingesluit) * Bomwerpers: ’n [[Bomwerper]] kan ’n langafstandvliegtuig, strategiese vliegtuig of verkenningsbomwerper wees en die term ''bomwerper'' sluit  ligte en medium bomwerpers en taktiese bomwerpers in. * Elektronieseteenmaatreël-vliegtuie (''electronic countermeasures aircraft'') * Gevegvliegtuie (''combat aircraft'') * Maritieme patrolliebomwerpers en patrollievliegtuie * Observasievliegtuie * Onderskeppingsvliegtuie * Ondersteuningsvliegtuie * Opleidingsvliegtuie * Teenduikbootvliegtuie (aanvalsvliegtuie, verkenningsvliegtuie en vliegbote ingesluit) * Teeninsurgensievliegtuie (aanvalsvliegtuie ingesluit) * Tenkers (vir lugherbunkering met brandstof gebruik) * Transportvliegtuie (kort-, medium- en langafstandvliegtuie ingesluit; swaar, taktiese en strategiese vliegtuie ingesluit; troepedraers, vragvliegtuie, utiliteitstransportvliegtuie en vloottransportvliegtuie ingesluit) * Veeldoel- taktiese vliegtuie * Vegter-bomwerpers (langafstand-, multimissie- en taktiese vliegtuie ingesluit) * Vegvliegtuie: ’n [[Vegvliegtuig]] kan ’n aanvals-, aldoel-, alweer-, multi-/veelrol-, liggewig- of grondaanvalsvliegtuig of langafstand-onderskeppingsvegvliegtuig, multimissievegvliegtuig, lugoorheersingsvegvliegtuig (''air superiority fighter'') wees en die term ''vegvliegtuig'' sluit taktiese aanvalsvliegtuie, veeldoelvegvliegtuie en verkenningsvliegtuie in. * Verdedigingsevaluasievliegtuie * Verkenningsvliegtuie (elektroniese, fotografiese, maritieme verkenningsvliegtuie en strategiese vliegtuie ingesluit) * Vliegtuie met kanonne/masjiengewere (''gunships'') * Vliegtuie wat byderhandse steun aan grondmagte verskaf (''close support aircraft'') * Vliegtuie wat vir vroeë waarskuwing en die beheer van vliegtuie gebruik word === Draaivlerkvliegtuie === Draaivlerkvliegtuie bestaan uit: * Aanvalshelikopters * Aanvalstransporthelikopters * Aldoelhelikopters * Helikopters met wapens * Helikopters wat swaar vragte kan vervoer * Missielverdedigingshelikopters * Ondersteuningshelikopters * Reddingshelikopters * Taktiese transporthelikopters * Teenduikboothelikopters * Teentenkhelikopters * Troepetransporthelikopters * Utiliteitshelikopters * Veeldoelhelikopters * Verkenningshelikopters == Moderne indeling van militêre vliegtuie == Moderne militêre vliegtuie word in vastevlerk- en draaivlerkvliegtuie verdeel. === Vastevlerk- militêre vliegtuie === In die moderne era word vastevlerk- militêre vliegtuie volgens hulle missie in die volgende tipes verdeel, naamlik vegvliegtuie, aanvalsvliegtuie, bomwerpers, multirolvliegtuie, transportvliegtuie, tenkers, patrollievliegtuie, ISR-vliegtuie (vliegtuie wat vir verkenning, intelligensie en waarneming gebruik word), AEW&C-vliegtuie (vliegtuie wat vir vroeë waarskuwing en beheer gebruik word), EW-vliegtuie (vliegtuie wat vir elektroniese oorlogvoering gebruik word), opleidingsvliegtuie en onbemande vliegtuie.<ref>{{Cite web|url=https://aerocorner.com/blog/types-of-military-planes/|title=The Different Types of Military Planes In Service Today|date=25 Augustus 2026|website=AeroCorner|access-date=29 September 2026}}</ref> === Draaivlerk- militêre vliegtuie === Draaivlerk- militêre vliegtuie word in aanvals-, transport-, observasie-, utiliteits-, maritieme, multirol-, soek-en-redding- en opleidingshelikopters verdeel.<ref>{{Cite web|url=https://aerocorner.com/blog/types-of-military-helicopters/|title=The 8 Types of Military Helicopters|date=2 Junie 2023|website=AeroCorner|access-date=29 September 2026}}</ref> == Merke op militêre vliegtuie == Daar kan verskillende merke op militêre vliegtuie wees. Dit kan bestaan uit: * Neuskuns (informele kuns of ’n vliegtuignaam) * Reddingsmerke (wys toegangs- of noodreddingspunte) * Eenheidonderskeidingsmerke (amptelik goedgekeurde heraldiese wapen of ander merke wat ’n eenheid identifiseer) * ’n Reeksnommer (identifiseer die vliegtuig; dit is een van die [[Nommers in lugvaart gebruik|nommers]] wat in die lugvaart gebruik word) * Operasionele merke (teken missies, oorwinnings of teikens aan) * Onderskeidende nasionale kleure en merke (kleure van die nasionale vlag van ’n land en vliegtuigkentekens waarvolgens ’n bepaalde [[lugmag]] se vliegtuie herken en onderskei kan word) === Neuskuns === === Reddingsmerke === Reddingspunte is op verskillende plekke op verskillende vliegtuie; daarom is die reddingsmerke ook op verskillende plekke. === Eenheidonderskeidingsmerke === Merke en titels op ’n vliegtuig kan verskillende eenhede identifiseer. Die merke en titels van verskillende eenhede word in twee foto’s van die Verenigde State Lugmag Boeing KC-135R met die reeksnommer 63-8023 uitgebeeld. Eenheidonderskeidingsmerke kan ook die vorm van unieke kleure en kodeletters of eenheidswapens aanneem. Vir laasgenoemde word die merke deur middel van ’n Tornado van die Britse Koninklike Lugmag en ’n Mirage F1AZ van die Suid-Afrikaanse Lugmag (SALM) geïllustreer. === Operasionele merke === Operasionele merke kan in die vorm van missie- of teikenmerke wees. Die getal missies wat ’n Fighting Falcon van die Verenigde State Lugmag onderneem het, word op die vliegtuig aangedui. Twee interessante SALM-vliegtuie is die Mirage F1CZ’s wat MiG 21’s tydens die Grensoorlog neergeskiet het. Hierdie vliegtuie is met klein Angolese Lugmag- nasionale kentekens aan die linkerkant onder die stuurkajuit gemerk. Die een vegvliegtuig het die nommer 213 en die ander het die nommer 203 gehad. === Nasionale kleure en merke === Nasionale kleure en merke waarvolgens die vliegtuie van verskillende lande van mekaar onderskei kan word, kan uit vlagkleure en unieke kentekens bestaan. Die kleure en merke van die Suid-Afrikaanse Lugmag word as voorbeelde gebruik. Vliegtuigkentekens kan verskillende vorms hê. Vier verskillende SALM- nasionale kentekens word in hierdie gedeelte as voorbeelde gebruik. ==== Nasionale vlag ==== Suid-Afrika het op 31 Mei 1928 ’n [[nasionale vlag]] ('''skakel na “Nasionale vlag”''') met die kleure oranje, wit en blou bekendgestel, en die Suid-Afrikaanse Lugmag het ’n kenteken en rigtingsroermerke aanvaar wat uit dieselfde kleure bestaan het. ’n Nuwe nasionale vlag is op 27 April 1994 bekendgestel en het kort daarna die oranje, wit en blou rigtingsroerstroke op SALM-vliegtuie begin vervang. ==== Nasionale kentekens ==== In 1950 is die Springbok- sirkelvormige nasionale kenteken bekendgestel. Twee van die Suid-Afrikaanse Lugmag se vorige onderskeidingstekens was in die vorm van ’n kasteel, naamlik die Springbokkasteel en die Arendkasteel. Daar is op 4 Februarie 1957 besluit dat die planaansig van die kasteel in Kaapstad die nuwe nasionale kenteken van die Suid-Afrikaanse Lugmag sal wees. Die Arendkasteel- nasionale kenteken is in 1993 in gebruik geneem. Die huidige onderskeidingsteken is ’n sirkelvormige negepunt-sterkenteken. Die bekendstellingsdatum van hierdie kenteken was 29 April 2003. == Die kamoeflering van militêre vliegtuie == Daar word dikwels van [[Kamoeflering in lugvaart|kamoeflering]] by militêre vliegtuie gebruik gemaak. ''Kamoeflering'' word omskryf as “die vermomming of verberging, of die kuns en aktiwiteit van vermomming of verberging, van persone, areas, toerusting of installasies om die vyand te mislei of weg te keer; die materiaal wat vir hierdie doel gebruik word”.<ref>{{Cite book |last=Gentle and Chapel |first=Ernest and Charles |title=Aviation & Space Dictionary |date=15 September 1961 |publisher=Aero Publishers, Inc. |edition=4de |location=Los Angeles, California, USA |pages=71 |language=en}}</ref> === Verskillende soorte kamoefleerskemas === Vliegtuie van die Suid-Afrikaanse Lugmag word gebruik om verskillende kamoefleerskemas uit te beeld. == Aantekeninge == Die gedeelte oor die Suid-Afrikaanse Lugmag se kleure en merke (asook die fotobybyskrifte in daardie deel) onder “Nasionale kleure en merke” is gegrond op ’n artikel wat in die ''SA Flyer'' gepubliseer is.<ref>{{Cite journal |last=Becker |first=Dave |date=September 2003 |title=The evolution of the SAAF’s National Insignia |journal=SA Flyer}}</ref> Die beskrywing van een kamoefleerskema as donkergroen, aardbruin en blou is ’n algemene beskrywing – die kleure is nie gestandaardiseerde kleurbenamings nie. == Verwysings == 4ghdn9sp6gp533pqug39u3ad3osk93j 2974710 2974708 2026-10-02T09:57:18Z Gaius le Roux 203341 Geringe teksredigering 2974710 wikitext text/x-wiki {{Nog besig}} '''Militêre vliegtuie''' word volgens tipe geklassifiseer, gegroepeer en ingedeel. Die klassifikasie, groepering en indeling van militêre vliegtuie verskil van dekade tot dekade en is anders in die moderne era. Wat die 1961-klassifikasie van militêre vliegtuie betref, word outogiro’s, helikopters, amfibiese vliegtuie en observasievliegtuie bespreek en geïllustreer. Die benoemings van militêre vliegtuie word met ’n “X”, “Y” of “Z” aangedui. In die geval van die 1975-groepering van militêre vliegtuie word ’n wye verskeidenheid lugvaartuie gedek. Sover dit die moderne indeling van militêre vliegtuie aangaan, is sowel vastevlerk- as draaivlerkvliegtuie ter sprake. Daar kan verskillende merke op militêre vliegtuie wees. Die vliegtuie van verskillende lande word by wyse van kleure en merke van mekaar onderskei. Daar word dikwels van kamoeflering by militêre vliegtuie gebruik gemaak. == Definisie van “militêre vliegtuig” == Volgens Brittanica word ’n ''militêre vliegtuig'' gedefinieer as “enige tipe [[vliegtuig]] wat vir militêre gebruik aangepas is”.<ref>{{Cite web|url=https://www.britannica.com/technology/military-aircraft|title=military aircraft|date=29 September 2026|website=Brittanica|access-date=29 September 2026}}</ref> == 1961-klassifikasie van militêre vliegtuie == Volgens die ''Aviation & Space Dictionary'' word militêre vliegtuie volgens tipe geklassifiseer:<ref name=":1">{{Cite book |last=Gentle and Chapel |first=Ernest and Charles |title=Aviation & Space Dictionary |date=15 September 1961 |publisher=Aero Publishers, Inc. |edition=4de |location=Los Angeles, California, USA |pages=238 |language=en}}</ref> * Aanvalsvliegtuie * Outogiro’s * Bomwerpers * Vragvliegtuie (transportvliegtuie) * Jagvliegtuie * Vegvliegtuie * Draaivlerkvliegtuie * Amfibiese vliegtuie * Vliegtuie wat vir observasie (verkenning) gebruik word * Vliegtuie wat vir fotografie gebruik word * Vliegtuie wat vir opleiding gebruik word (gevorderd, basies en primêr) === Definisies van “draaivlerk”, “rotorvliegtuig” en”‘meulvliegtuig” === ’n ''Draaivlerk'' word beskryf as ’n vlerk wat stukrag met hefkrag en beheerfunksies kombineer en dit word in helikopters aangetref.<ref>{{Cite book |last=Wragg |first=David |title=A Dictionary of Aviation |date=1973 |publisher=Osprey Publishing Ltd |isbn=0 85045 163 9 |location=Reading, Berkshire in England |pages=225/226 |language=en}}</ref> In die ''Woordeboek van die Afrikaanse Taal'' (WAT) word die woord ''draaivlerk'' (in die lugvaart) as die “draagvlerk van ’n helikopter, meulvliegtuig, ens.” beskryf.<ref>{{Cite book |last=Schoonees |first=PC |title=Woordeboek van die Afrikaanse Taal Tweede deel D – F |date=1974 |publisher=Die Staatsdrukker |edition=3de |location=Pretoria, Suid-Afrka |pages=198 |language=af |trans-title=The Dictionary of the Afrikaans Language Part 2, D to F}}</ref> Die term “rotorvliegtuig” (''rotorcraft'' in Engels) is ’n alternatiewe naam vir “helikopter” of “meulvliegtuig”. ’n ''Rotorvliegtuig'' is ’n lugvaartuig wat deur rotorblaaie aangedryf word en sy hoofhefkrag van rotorblaaie ontvang.<ref>{{Cite book |last=Wragg |first=David |title=A Dictionary of Aviation |date=1973 |publisher=Osprey Publishing Ltd |isbn=0 85045 163 9 |location=Reading, Berkshire in England |pages=226 |language=en}}</ref> ’n ''Rotorvliegtuig'' word ook omskryf “as ’n lugvaartuig met draaiende blaaie of vlerke wat hefkrag vir vlug genereer”.<ref>{{Cite book |last=Nayler |first=JL |title=Dictionary of Aeronautical Engineering |date=1959 |publisher=George Newnes Ltd |location=London, UK |pages=227 |language=en}}</ref> ’n “Meulvliegtuig” (''gyroplane'' in Engels) word omskryf “as ’n lugvaartuig met ’n rotorblad, of draaivlerk, wat deur die slipstroom vanaf die lugskroef aangedryf word”.<ref>{{Cite book |last=Wragg |first=David |title=A Dictionary of Aviation |date=1973 |publisher=Osprey Publishing Ltd |isbn=0 85045 163 9 |location=Reading, Berkshire in England |pages=147 |language=en}}</ref> Uit die definisies wat hierbo verskaf word, kan daar afgelei word dat die terme ''draaivlerkvliegtuig'' en ''rotorvliegtuig'' sinonieme is. === Outogiro’s, helikopters, amfibiese vliegtuie en vliegtuie wat vir observasie (verkenning) gebruik word === ==== Outogiro’s ==== ’n ''Outogiro'' word omskryf “as ’n lugvaartuig waarvan die voorwaartse aandrywing verkry word deur middel van ’n konvensionele lugskroef wat deur ’n enjin aangedryf word en ontwerp is met ’n horisontaal gemonteerde stelsel van rotorblaaie op ’n as bo die romp, en sodanige rotors word slegs deur die lugkragte aangedryf en is bedoel om die lugvaartuig in die lug te hou”.<ref>{{Cite book |last=Gentle and Chapel |first=Ernest and Charles |title=Aviation & Space Dictionary |date=15 September 1961 |publisher=Aero Publishers, Inc. |edition=4de |location=Los Angeles, California, USA |pages=48 |language=en}}</ref> ==== Helikopters ==== ’n Helikopter staan soms as ’n draaivlerkvliegtuig bekend.<ref>{{Cite book |last=Wragg |first=David |title=A Dictionary of Aviation |date=1973 |publisher=Osprey Publishing Ltd |isbn=0 85045 163 9 |location=Reading, Berkshire in England |pages=153 |language=en}}</ref> ’n Helikopter is ’n lugvaartuig met ’n hoofrotor(s) wat hefkrag verskaf en wat aangedryf word. Die rotor bestaan gewoonlik uit twee, drie of vier lang blaaie wat aan ’n rotorkop geheg is. ’n Stertrotor verskaf rigtingbeheer en ’n stabiliseerder verskaf heistabiliteit.<ref>{{Cite book |last=Nayler |first=JL |title=Dictionary of Aeronautical Engineering |date=1959 |publisher=George Newnes Ltd |location=London, UK |pages=130 |language=en}}</ref> ==== Amfibiese vliegtuie ==== ’n ''Amfibiese vliegtuig'' word omskryf “as ’n vliegtuig wat ontwerp is om van die grond of van water op te styg of daarop te land”.<ref>{{Cite book |last=Gentle and Chapel |first=Ernest and Charles |title=Aviation & Space Dictionary |date=15 September 1961 |publisher=Aero Publishers, Inc. |edition=4de |location=Los Angeles, California, USA |pages=33 |language=en}}</ref> Die Russiese Berriev Be-12- amfibiese vliegtuig is vir die eerste keer tydens die 1961-lugvaartdagverbyvlug by Tushino-lughawe in Moskou vertoon.<ref>{{Cite book |last=Taylor |first=Michael |title=Jane’s Encyclopedia of Aviation |date=1995 |publisher=Crescent Books |isbn=0-517-10316-8 |location=New York in the USA |pages=154 |language=en}}</ref> ==== Vliegtuie wat vir observasie (verkenning) gebruik word ==== Vliegtuie wat vir observasie (verkenning) gebruik word, het die Lockheed U-2 ingesluit.<ref>{{Cite book |last=Wragg |first=David |title=A Dictionary of Aviation |date=1973 |publisher=Osprey Publishing Ltd |isbn=0 85045 163 9 |location=Reading, Berkshire in England |pages=269 |language=en}}</ref><ref>{{Cite book |last=Taylor |first=Michael |title=Jane’s Encyclopedia of Aviation |date=1995 |publisher=Crescent Books |isbn=0-517-10316-8 |location=New York in the USA |pages=605 |language=en}}</ref><ref>{{Cite book |last=Gunston |first=Bill |title=Chronicle of Aviation |date=1992 |publisher=Chronicle Communications Ltd |isbn=1 872031 30 7 |location=London, United Kingdom |pages=546 |language=en}}</ref> == Vliegtuie wat met ’n “X”, “Y” of “Z” aangedui word == Vliegtuie waarvan die status as eksperimenteel, dienstoetsing, beperkte verkryging en verouderd aangedui word, kry die voorvoegsels X (eksperimenteel), Y (dienstoetsing en beperkte verkryging) en Z (verouderd).<ref name=":1" /> “X” is ’n Verenigde State-benoeming vir eksperimentele vliegtuie wat soms as ’n voorvoegsel vir ander tipebenoemings gebruik word, “XC” is byvoorbeeld ’n transportvliegtuigtipe. “X” verwys gewoonlik na ’n vliegtuig wat suiwer eksperimenteel van aard eerder as ’n prototipe is.<ref>{{Cite book |last=Wragg |first=David |title=A Dictionary of Aviation |date=1973 |publisher=Osprey Publishing Ltd |isbn=0 85045 163 9 |location=Reading, Berkshire in England |pages=283 |language=en}}</ref> Die Bell X-14 was ’n eksperimentele vliegtuig wat vertikaal kon opstyg en land en die Bell X-22A was ’n eksperimentele vliegtuig wat kort opstygings, vertikale landings en kort landings uitgevoer het.<ref>{{Cite book |last=Taylor |first=Michael |title=Jane’s Encyclopedia of Aviation |date=1995 |publisher=Crescent Books |isbn=0-517-10316-8 |location=New York in the USA |pages=135 |language=en}}</ref> Boeing het vyf Y1B-9A’s vir evaluering deur die United States Army Air Corps (USAAC) gebou, maar die USAAC het nie produksieweergawes van hierdie tipe bestel nie. Sewe eenhede van die Douglas Y1B-7 is vir evalueringsdoeleindes deur Douglas gebou. Hulle het meeuvlerke, intrekbare onderstelle en oop stuurkajuite gehad.<ref>{{Cite book |last=Taylor |first=Michael |title=Jane’s Encyclopedia of Aviation |date=1995 |publisher=Crescent Books |isbn=0-517-10316-8 |location=New York in the USA |pages=172 and 336 |language=en}}</ref> Vir ’n beskrywing van hoe die vlerk of vlerke van ’n vliegtuig kan lyk en verskillende tipes vlerke (insluitende ’n meeuvlerk) sien “[[Vlerkkonfigurasie]] “. == 1975-groepering van militêre vliegtuie == In ''Military Aircraft of the World'' word daar tussen vastevlerk- en draaivlerkvliegtuie onderskei.<ref>{{Cite book |last=Taylor and Swanborough |first=John and Gordon |title=Military Aircraft of the World |date=1975 |publisher=Ian Allan Ltd |isbn=0 7110 0649 0-102/74 |edition=3de |location=Shepperton, Surrey in the United Kingdom |pages=4 to 157 |language=en}}</ref> === Vastevlerkvliegtuie === Vastevlerkvliegtuie bestaan uit: * Aanvalsvliegtuie (grondaanvalsvliegtuie ingesluit) * Bomwerpers: ’n [[Bomwerper]] kan ’n langafstandvliegtuig, strategiese vliegtuig of verkenningsbomwerper wees en die term ''bomwerper'' sluit  ligte en medium bomwerpers en taktiese bomwerpers in. * Elektronieseteenmaatreël-vliegtuie (''electronic countermeasures aircraft'') * Gevegvliegtuie (''combat aircraft'') * Maritieme patrolliebomwerpers en patrollievliegtuie * Observasievliegtuie * Onderskeppingsvliegtuie * Ondersteuningsvliegtuie * Opleidingsvliegtuie * Teenduikbootvliegtuie (aanvalsvliegtuie, verkenningsvliegtuie en vliegbote ingesluit) * Teeninsurgensievliegtuie (aanvalsvliegtuie ingesluit) * Tenkers (vir lugherbunkering met brandstof gebruik) * Transportvliegtuie (kort-, medium- en langafstandvliegtuie ingesluit; swaar, taktiese en strategiese vliegtuie ingesluit; troepedraers, vragvliegtuie, utiliteitstransportvliegtuie en vloottransportvliegtuie ingesluit) * Veeldoel- taktiese vliegtuie * Vegter-bomwerpers (langafstand-, multimissie- en taktiese vliegtuie ingesluit) * Vegvliegtuie: ’n [[Vegvliegtuig]] kan ’n aanvals-, aldoel-, alweer-, multi-/veelrol-, liggewig- of grondaanvalsvliegtuig of langafstand-onderskeppingsvegvliegtuig, multimissievegvliegtuig of lugoorheersingsvegvliegtuig (''air superiority fighter'') wees en die term ''vegvliegtuig'' sluit taktiese aanvalsvliegtuie, veeldoelvegvliegtuie en verkenningsvliegtuie in. * Verdedigingsevaluasievliegtuie * Verkenningsvliegtuie (elektroniese, fotografiese en maritieme verkenningsvliegtuie asook strategiese vliegtuie ingesluit) * Vliegtuie met kanonne/masjiengewere (''gunships'') * Vliegtuie wat byderhandse steun aan grondmagte verskaf (''close support aircraft'') * Vliegtuie wat vir vroeë waarskuwing en die beheer van vliegtuie gebruik word === Draaivlerkvliegtuie === Draaivlerkvliegtuie bestaan uit: * Aanvalshelikopters * Aanvalstransporthelikopters * Aldoelhelikopters * Helikopters met wapens * Helikopters wat swaar vragte kan vervoer * Missielverdedigingshelikopters * Ondersteuningshelikopters * Reddingshelikopters * Taktiese transporthelikopters * Teenduikboothelikopters * Teentenkhelikopters * Troepetransporthelikopters * Utiliteitshelikopters * Veeldoelhelikopters * Verkenningshelikopters == Moderne indeling van militêre vliegtuie == Moderne militêre vliegtuie word in vastevlerk- en draaivlerkvliegtuie verdeel. === Vastevlerk- militêre vliegtuie === In die moderne era word vastevlerk- militêre vliegtuie volgens hulle missie in die volgende tipes verdeel, naamlik vegvliegtuie, aanvalsvliegtuie, bomwerpers, multirolvliegtuie, transportvliegtuie, tenkers, patrollievliegtuie, ISR-vliegtuie (vliegtuie wat vir verkenning, intelligensie en waarneming gebruik word), AEW&C-vliegtuie (vliegtuie wat vir vroeë waarskuwing en beheer gebruik word), EW-vliegtuie (vliegtuie wat vir elektroniese oorlogvoering gebruik word), opleidingsvliegtuie en onbemande vliegtuie.<ref>{{Cite web|url=https://aerocorner.com/blog/types-of-military-planes/|title=The Different Types of Military Planes In Service Today|date=25 Augustus 2026|website=AeroCorner|access-date=29 September 2026}}</ref> === Draaivlerk- militêre vliegtuie === Draaivlerk- militêre vliegtuie word in aanvals-, transport-, observasie-, utiliteits-, maritieme, multirol-, soek-en-redding- en opleidingshelikopters verdeel.<ref>{{Cite web|url=https://aerocorner.com/blog/types-of-military-helicopters/|title=The 8 Types of Military Helicopters|date=2 Junie 2023|website=AeroCorner|access-date=29 September 2026}}</ref> == Merke op militêre vliegtuie == Daar kan verskillende merke op militêre vliegtuie wees. Dit kan bestaan uit: * Neuskuns (informele kuns of ’n vliegtuignaam) * Reddingsmerke (wys toegangs- of noodreddingspunte) * Eenheidonderskeidingsmerke (amptelik goedgekeurde heraldiese wapen of ander merke wat ’n eenheid identifiseer) * ’n Reeksnommer (identifiseer die vliegtuig; dit is een van die [[Nommers in lugvaart gebruik|nommers]] wat in die lugvaart gebruik word) * Operasionele merke (teken missies, oorwinnings of teikens aan) * Onderskeidende nasionale kleure en merke (kleure van die nasionale vlag van ’n land en vliegtuigkentekens waarvolgens ’n bepaalde [[lugmag]] se vliegtuie herken en onderskei kan word) === Neuskuns === === Reddingsmerke === Reddingspunte is op verskillende plekke op verskillende vliegtuie; daarom is die reddingsmerke ook op verskillende plekke. === Eenheidonderskeidingsmerke === Merke en titels op ’n vliegtuig kan verskillende eenhede identifiseer. Die merke en titels van verskillende eenhede word in twee foto’s van die Verenigde State Lugmag Boeing KC-135R met die reeksnommer 63-8023 uitgebeeld. Eenheidonderskeidingsmerke kan ook die vorm van unieke kleure en kodeletters of eenheidswapens aanneem. Vir laasgenoemde word die merke deur middel van ’n Tornado van die Britse Koninklike Lugmag en ’n Mirage F1AZ van die Suid-Afrikaanse Lugmag (SALM) geïllustreer. === Operasionele merke === Operasionele merke kan in die vorm van missie- of teikenmerke wees. Die getal missies wat ’n Fighting Falcon van die Verenigde State Lugmag onderneem het, word op die vliegtuig aangedui. Twee interessante SALM-vliegtuie is die Mirage F1CZ’s wat MiG 21’s tydens die Grensoorlog neergeskiet het. Hierdie vliegtuie is met klein Angolese Lugmag- nasionale kentekens aan die linkerkant onder die stuurkajuit gemerk. Die een vegvliegtuig het die nommer 213 en die ander het die nommer 203 gehad. === Nasionale kleure en merke === Nasionale kleure en merke waarvolgens die vliegtuie van verskillende lande van mekaar onderskei kan word, kan uit vlagkleure en unieke kentekens bestaan. Die kleure en merke van die Suid-Afrikaanse Lugmag word as voorbeelde gebruik. Vliegtuigkentekens kan verskillende vorms hê. Vier verskillende SALM- nasionale kentekens word in hierdie gedeelte as voorbeelde gebruik. ==== Nasionale vlag ==== Suid-Afrika het op 31 Mei 1928 ’n [[nasionale vlag]] met die kleure oranje, wit en blou bekendgestel, en die Suid-Afrikaanse Lugmag het ’n kenteken en rigtingsroermerke aanvaar wat uit dieselfde kleure bestaan het. ’n Nuwe nasionale vlag is op 27 April 1994 bekendgestel en het kort daarna die oranje, wit en blou rigtingsroerstroke op SALM-vliegtuie begin vervang. ==== Nasionale kentekens ==== In 1950 is die Springbok- sirkelvormige nasionale kenteken bekendgestel. Twee van die Suid-Afrikaanse Lugmag se vorige onderskeidingstekens was in die vorm van ’n kasteel, naamlik die Springbokkasteel en die Arendkasteel. Daar is op 4 Februarie 1957 besluit dat die planaansig van die kasteel in Kaapstad die nuwe nasionale kenteken van die Suid-Afrikaanse Lugmag sal wees. Die Arendkasteel- nasionale kenteken is in 1993 in gebruik geneem. Die huidige onderskeidingsteken is ’n sirkelvormige negepunt-sterkenteken. Die bekendstellingsdatum van hierdie kenteken was 29 April 2003. == Die kamoeflering van militêre vliegtuie == Daar word dikwels van [[Kamoeflering in lugvaart|kamoeflering]] by militêre vliegtuie gebruik gemaak. ''Kamoeflering'' word omskryf as “die vermomming of verberging, of die kuns en aktiwiteit van vermomming of verberging, van persone, areas, toerusting of installasies om die vyand te mislei of weg te keer; die materiaal wat vir hierdie doel gebruik word”.<ref>{{Cite book |last=Gentle and Chapel |first=Ernest and Charles |title=Aviation & Space Dictionary |date=15 September 1961 |publisher=Aero Publishers, Inc. |edition=4de |location=Los Angeles, California, USA |pages=71 |language=en}}</ref> === Verskillende soorte kamoefleerskemas === Vliegtuie van die Suid-Afrikaanse Lugmag word gebruik om verskillende kamoefleerskemas uit te beeld. == Aantekeninge == Die gedeelte oor die Suid-Afrikaanse Lugmag se kleure en merke (asook die fotobybyskrifte in daardie deel) onder “Nasionale kleure en merke” is gegrond op ’n artikel wat in die ''SA Flyer'' gepubliseer is.<ref>{{Cite journal |last=Becker |first=Dave |date=September 2003 |title=The evolution of the SAAF’s National Insignia |journal=SA Flyer}}</ref> Die beskrywing van een kamoefleerskema as donkergroen, aardbruin en blou is ’n algemene beskrywing – die kleure is nie gestandaardiseerde kleurbenamings nie. == Verwysings == rhkngnahjhf23b7wkrt5vogu29wkscs 1 470053 2974697 2026-10-02T08:21:11Z Aliwal2012 39067 Nuwe bladsy geskep met '{{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}}' 2974697 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 0 470054 2974712 2026-10-02T10:31:14Z Aliwal2012 39067 Geskep deur die bladsy "[[:en:Special:Redirect/revision/1377997418|Knocking sand frog]]" te vertaal 2974712 wikitext text/x-wiki Die '''Sandveldsandpadda''' (''Tomopterna krugerensis''), ook bekend as '''kloppende sandpadda''' of '''Kruger-grawende padda''', is 'n [[Padda|paddaspesie]] in die familie Pyxicephalidae. Dit word in die suidelike Angola, Namibië, Botswana, suidelike Zimbabwe, suidelike Mosambiek, noordelike Suid-Afrika en Eswatini aangetref. Hierdie spesie is gedurende die aand van 23 Oktober 1973 in Suid-Afrika se [[Krugerwildtuin]] ontdek. Twee weke nadat swaar reën in die gebied geval het, is groot getalle gevind rondom die Machayi- en Mathlaguza-panne in die noordoostelike deel van die Park naby die Mosambiekse grens.<ref>{{Cite book |last=Pienaar |title=Die Paddas van die Nasionale Krugerwildtuin |last2=Passmore |last3=Carruthers |publisher=Sigma Press |year=1976}}</ref> [[Kategorie:IUBN Rooilys veilige spesies]] 5w29aw672e74y1b3wbdt2hd7luuilnb 2974714 2974712 2026-10-02T10:37:31Z Aliwal2012 39067 Hi Oesjaar, kan jy vir ons die kassie byvoeg asb.? 2974714 wikitext text/x-wiki Die '''Sandveldsandpadda''' (''Tomopterna krugerensis''), ook bekend as '''kloppende sandpadda''' of '''Kruger-grawende padda''', is 'n [[Padda|paddaspesie]] in die familie Pyxicephalidae. Dit word in die suidelike [[Angola]], [[Namibië]], [[Botswana]], suidelike [[Zimbabwe]], suidelike [[Mosambiek]], noordelike [[Suid-Afrika]] en [[Eswatini]] aangetref. Hierdie spesie is gedurende die aand van 23 Oktober 1973 in Suid-Afrika se [[Krugerwildtuin]] ontdek. Twee weke nadat swaar reën in die gebied geval het, is groot getalle gevind rondom die Machayi- en Mathlaguza-panne in die noordoostelike deel van die Park naby die Mosambiekse grens.<ref>{{Cite book |last=Pienaar |title=Die Paddas van die Nasionale Krugerwildtuin |last2=Passmore |last3=Carruthers |publisher=Sigma Press |year=1976}}</ref> == Beskrywing == Manlikes meet 38–45 mm en vroulikes 41–46 mm in snoet-vent lengte. Dit is 'n stewige padda met 'n kort, breë kop. Die voorpote is ook kort en stewig, terwyl die agterpote langer as die lyf is wanneer dit uitgestrek is. Vingers het geen webbe nie, terwyl die tone wel webbe het. Die timpanum is teenwoordig, maar kan onduidelik wees. Die dorsum is tipies roombeige, maar kan wissel van baie ligte grysbruin tot 'n middelbruin. Daar is baie onreëlmatige, kakie-bruin merke, omlyn met donkerbruin tot swart. Daar is ook helderoranje knolle versprei oor die hele dorsum, elk met 'n swart rand. Die vent is vlekkeloos wit. Tomopterna krugerensis is nie morfologies onderskeibaar van ''Tomopterna cryptotis'' en ''Tomopterna tandyi'' nie, maar die manlike advertensieroep is duidelik: 'n stadig herhalende, perkussiewe "klop" of "kloek", amper soos 'n metronoom. == Verwysings == {{Verwysings}} [[Kategorie:IUBN Rooilys veilige spesies]] skc0hc7syxt8466ku56kpesxn1ichxp 2974715 2974714 2026-10-02T10:42:28Z Aliwal2012 39067 +foto 2974715 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Tomopterna krugerensis.jpg|duimnael|280px|''Tomopterna krugerensis'']] Die '''Sandveldsandpadda''' (''Tomopterna krugerensis''), ook bekend as '''kloppende sandpadda''' of '''Kruger-grawende padda''', is 'n [[Padda|paddaspesie]] in die familie Pyxicephalidae. Dit word in die suidelike [[Angola]], [[Namibië]], [[Botswana]], suidelike [[Zimbabwe]], suidelike [[Mosambiek]], noordelike [[Suid-Afrika]] en [[Eswatini]] aangetref. Hierdie spesie is gedurende die aand van 23 Oktober 1973 in Suid-Afrika se [[Krugerwildtuin]] ontdek. Twee weke nadat swaar reën in die gebied geval het, is groot getalle gevind rondom die Machayi- en Mathlaguza-panne in die noordoostelike deel van die Park naby die Mosambiekse grens.<ref name="Passmore and Carruthers 1975">{{Cite book |last=Pienaar |title=Die Paddas van die Nasionale Krugerwildtuin |last2=Passmore |last3=Carruthers |publisher=Sigma Press |year=1976}}</ref> == Beskrywing == Manlikes meet 38–45 mm en vroulikes 41–46 mm in snoet-vent lengte. Dit is 'n stewige padda met 'n kort, breë kop. Die voorpote is ook kort en stewig, terwyl die agterpote langer as die lyf is wanneer dit uitgestrek is. Vingers het geen webbe nie, terwyl die tone wel webbe het. Die timpanum is teenwoordig, maar kan onduidelik wees. Die dorsum is tipies roombeige, maar kan wissel van baie ligte grysbruin tot 'n middelbruin. Daar is baie onreëlmatige, kakie-bruin merke, omlyn met donkerbruin tot swart. Daar is ook helderoranje knolle versprei oor die hele dorsum, elk met 'n swart rand. Die vent is vlekkeloos wit.<ref name="Passmore and Carruthers 1975"/> Tomopterna krugerensis is nie morfologies onderskeibaar van ''Tomopterna cryptotis'' en ''Tomopterna tandyi'' nie, maar die manlike advertensieroep is duidelik: 'n stadig herhalende, perkussiewe "klop" of "kloek", amper soos 'n metronoom.<ref name="Passmore and Carruthers 1975"/> == Verwysings == {{Verwysings}} [[Kategorie:IUBN Rooilys veilige spesies]] lxcj1pstj8j016c28zpshlcyx4dvvd6 2974716 2974715 2026-10-02T10:42:49Z Aliwal2012 39067 [[:Kategorie:Paddas]] bygevoeg ([[Wikipedia:HotCat|HotCat.js]]) 2974716 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Tomopterna krugerensis.jpg|duimnael|280px|''Tomopterna krugerensis'']] Die '''Sandveldsandpadda''' (''Tomopterna krugerensis''), ook bekend as '''kloppende sandpadda''' of '''Kruger-grawende padda''', is 'n [[Padda|paddaspesie]] in die familie Pyxicephalidae. Dit word in die suidelike [[Angola]], [[Namibië]], [[Botswana]], suidelike [[Zimbabwe]], suidelike [[Mosambiek]], noordelike [[Suid-Afrika]] en [[Eswatini]] aangetref. Hierdie spesie is gedurende die aand van 23 Oktober 1973 in Suid-Afrika se [[Krugerwildtuin]] ontdek. Twee weke nadat swaar reën in die gebied geval het, is groot getalle gevind rondom die Machayi- en Mathlaguza-panne in die noordoostelike deel van die Park naby die Mosambiekse grens.<ref name="Passmore and Carruthers 1975">{{Cite book |last=Pienaar |title=Die Paddas van die Nasionale Krugerwildtuin |last2=Passmore |last3=Carruthers |publisher=Sigma Press |year=1976}}</ref> == Beskrywing == Manlikes meet 38–45 mm en vroulikes 41–46 mm in snoet-vent lengte. Dit is 'n stewige padda met 'n kort, breë kop. Die voorpote is ook kort en stewig, terwyl die agterpote langer as die lyf is wanneer dit uitgestrek is. Vingers het geen webbe nie, terwyl die tone wel webbe het. Die timpanum is teenwoordig, maar kan onduidelik wees. Die dorsum is tipies roombeige, maar kan wissel van baie ligte grysbruin tot 'n middelbruin. Daar is baie onreëlmatige, kakie-bruin merke, omlyn met donkerbruin tot swart. Daar is ook helderoranje knolle versprei oor die hele dorsum, elk met 'n swart rand. Die vent is vlekkeloos wit.<ref name="Passmore and Carruthers 1975"/> Tomopterna krugerensis is nie morfologies onderskeibaar van ''Tomopterna cryptotis'' en ''Tomopterna tandyi'' nie, maar die manlike advertensieroep is duidelik: 'n stadig herhalende, perkussiewe "klop" of "kloek", amper soos 'n metronoom.<ref name="Passmore and Carruthers 1975"/> == Verwysings == {{Verwysings}} [[Kategorie:IUBN Rooilys veilige spesies]] [[Kategorie:Paddas]] n91awodqutlx26vvldhswdip92zyeo2 0 470055 2974713 2026-10-02T10:32:46Z Jcwf 4 Nuwe bladsy geskep met 'Die '''Trillersandpadda''' ''Tomopterna adiastola'' is een van sewe spesies van sandpaddas wat in Suid-Afrika aangetref word <ref name="Wildlife">[https://www.wildvernac.org/vernac-names-of-wildlife/frog-names Wildlife in vernacular; Phaka, F.M., Hugé, J., Razhuanzwo, F., Vanhove, M.P.M. & Du Preez, L.H. 2025. Naming South African frogs and reptiles in nine Indigenous languages. African Journal of Herpetology, 1–18.; 2025]</ref> Die spesie was lank verwar met '...' 2974713 wikitext text/x-wiki Die '''Trillersandpadda''' ''Tomopterna adiastola'' is een van sewe spesies van sandpaddas wat in Suid-Afrika aangetref word <ref name="Wildlife">[https://www.wildvernac.org/vernac-names-of-wildlife/frog-names Wildlife in vernacular; Phaka, F.M., Hugé, J., Razhuanzwo, F., Vanhove, M.P.M. & Du Preez, L.H. 2025. Naming South African frogs and reptiles in nine Indigenous languages. African Journal of Herpetology, 1–18.; 2025]</ref> Die spesie was lank verwar met ''T. cryptotis'' en is eers in 2020 as 'n nuwe en onderskeibare spesie geïdentifiseer deur die werk van Alan Channing en Louis du Preez van die Noordwes-Universiteit in Potchefstroom en die Suid-Afrikaanse Instituut vir Waterbiodiversiteit in Grahamstad, onderskeidelik. Die naam ἀδιάστολος [adiastolos] verwys na die Griekse woord vir 'verward, nie onderskei nie'. <ref name="Alytes">[https://www.biotaxa.org/Alytes/issue/view/10722 Taxonomic status of the cryptic sand frog, Tomopterna cryptotis (Anura, Pyxicephalidae) Alan CHANNING1 & Louis H. DU PREEZ; Alytes, 2020, 37 (3–4): 1–21.]</ref> Die werklike ''T. cryptotis'' kom nie in Suid-Afrika voor nie, maar verder noord in die noorde van Botswana, Namibië en Angola. Beide spesies kom langs mekaar voor langs die Thamakalane-rivier in Botswana, by Xigera-kamp in die Okavango en in Bagani in Noord-Namibië.<ref name="Alytes"/> Die verskille tussen die twee spesies is moeilik om te onderskei. Morfologies lyk hulle amper identies. Daar is enkele morfologiese verskille, maar dit is gering. Die teenwoordigheid van 'n prominente tarsale tuberkel aan die proksimale punt van die tarsus, naby die tibio-tarsale gewrig, blyk 'n konstante kenmerk by die noordelike spesies te wees. Die suidelike spesies van Suid-Afrika en suidelike Namibië het nie 'n prominente tarsale tuberkel nie. Hul kleur is ook feitlik dieselfde. Die verskille is hoofsaaklik akoesties – die roep is anders – en geneties. DNS-navorsing het 'n belangrike rol gespeel in die identifisering van die nuwe spesie. Die roep bestaan ​​uit 'n aantal note wat vinnig herhaal word (vandaar die naam "triller"). Die duur van die note is nie diagnosties nie (19–67 ms vir alle roepe), maar die frekwensies verskil.<ref name="Alytes"/> ==Verwysings== {{Verwysings}} liq8a7qbeco4pnyv9h2cbrmffxxi1mn 1 470056 2974717 2026-10-02T10:56:16Z Aliwal2012 39067 Nuwe bladsy geskep met '{{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}}' 2974717 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 1 470057 2974718 2026-10-02T10:56:30Z Aliwal2012 39067 Nuwe bladsy geskep met '{{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}}' 2974718 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 0 470058 2974719 2026-10-02T11:38:06Z Aliwal2012 39067 Hier kom 'n ding! 2974719 wikitext text/x-wiki Die '''[[1974 Formule Een-seisoen|1974]] [[Formule Een]] [[Verenigde State Grand Prix]]''' is op [[6 Oktober]] [[1974]] op die [[Watkins Glen Internasionale Renbaan]] in die [[VSA]] gehou. Dit was die vyftiende wedren van die kampioenskapseisoen. == Renuitslag == {| class="wikitable" style="font-size:95%" ! Plek ! Nr ! Renjaer ! Span ! Rondtes ! Tyd/Rede vir uitval ! Rooster ! Punte |- ! 1 | 7 | {{AR-VLAG}} '''[[Carlos Reutemann]]''' | '''[[Brabham]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 59 | 1:40:21.439 | 1 | '''9''' |- ! 2 | 8 | {{BR-VLAG}} '''[[José Carlos Pace|Carlos Pace]]''' | '''[[Brabham]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 59 | + 10,735&nbsp;s | 4 | '''6''' |- ! 3 | 24 | {{GB-VLAG}} '''[[James Hunt]]''' | '''[[Hesketh (Formule 1)|Hesketh]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 59 | + 1:10.384 | 2 | '''4''' |- ! 4 | 5 | {{BR-VLAG}} '''[[Emerson Fittipaldi]]''' | '''[[McLaren]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 59 | + 1:17.753 | 8 | '''3''' |- ! 5 | 28 | {{GB-VLAG}} '''[[John Watson]]''' | '''[[Brabham]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 59 | + 1:25.804 | 7 | '''2''' |- ! 6 | 4 | {{FR-VLAG}} '''[[Patrick Depailler]]''' | '''[[Tyrrell Racing|Tyrrell]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 59 | + 1:27.506 | 13 | '''1''' |- ! 7 | 33 | {{DE-VLAG}} [[Jochen Mass]] | [[McLaren]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 59 | + 1:30.012 | 20 | &nbsp; |- ! 8 | 26 | {{GB-VLAG}} [[Graham Hill]] | [[Lola (renmotor)|Lola]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 58 | + 1 Ronde | 24 | &nbsp; |- ! 9 | 15 | {{NZ-VLAG}} [[Chris Amon]] | [[British Racing Motors|BRM]] | 57 | + 2 Rondes | 12 | &nbsp; |- ! 10 | 17 | {{FR-VLAG}} [[Jean-Pierre Jarier]] | [[Shadow (Formule 1)|Shadow]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 57 | + 2 Rondes | 10 | &nbsp; |- ! 11 | 11 | {{CH-VLAG}} [[Clay Regazzoni]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 55 | + 4 Rondes | 9 | &nbsp; |- ! 12 | 27 | {{DE-VLAG}} [[Rolf Stommelen]] | [[Lola (renmotor)|Lola]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 54 | + 5 Rondes | 21 | &nbsp; |- ! NF | 1 | {{SE-VLAG}} [[Ronnie Peterson]] | [[Team Lotus (1958-1994)|Lotus]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 52 | Brandstofstelsel | 19 | &nbsp; |- ! NC | 22 | {{GB-VLAG}} [[Mike Wilds]] | [[Ensign (Formule 1)|Ensign]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 50 | Nie geklassifiseer | 22 | &nbsp; |- ! NC | 16 | {{GB-VLAG}} [[Tom Pryce]] | [[Shadow (Formule 1)|Shadow]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 47 | Nie geklassifiseer | 18 | &nbsp; |- ! NF | 3 | [[Beeld:Flag of South Africa 1928-1994.svg|20px]] [[Jody Scheckter]] | [[Tyrrell Racing|Tyrrell]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 44 | Brandstofstelsel | 6 | &nbsp; |- ! NF | 20 | {{IT-VLAG}} [[Arturo Merzario]] | [[Williams F1|Iso Marlboro]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 43 | Elektriese probleem | 15 | &nbsp; |- ! NF | 12 | {{AT-VLAG}} [[Niki Lauda]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 38 | Suspensie | 5 | &nbsp; |- ! NF | 21 | {{FR-VLAG}} [[Jacques Laffite]] | [[Williams F1|Iso Marlboro]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 31 | Enjin | 11 | &nbsp; |- ! NF | 66 | {{US-VLAG}} [[Mark Donohue]] | [[Penske Racing|Penske]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 27 | Suspensie | 14 | &nbsp; |- |} 81cmaen2a37lgck5brptr5bwga2rrkk 2974720 2974719 2026-10-02T11:40:18Z Aliwal2012 39067 2974720 wikitext text/x-wiki Die '''[[1974 Formule Een-seisoen|1974]] [[Formule Een]] [[Verenigde State Grand Prix]]''' is op [[6 Oktober]] [[1974]] op die [[Watkins Glen Internasionale Renbaan]] in die [[VSA]] gehou. Dit was die vyftiende wedren van die kampioenskapseisoen. == Renuitslag == {| class="wikitable" style="font-size:95%" ! Plek ! Nr ! Renjaer ! Span ! Rondtes ! Tyd/Rede vir uitval ! Rooster ! Punte |- ! 1 | 7 | {{AR-VLAG}} '''[[Carlos Reutemann]]''' | '''[[Brabham]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 59 | 1:40:21.439 | 1 | '''9''' |- ! 2 | 8 | {{BR-VLAG}} '''[[José Carlos Pace|Carlos Pace]]''' | '''[[Brabham]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 59 | + 10,735&nbsp;s | 4 | '''6''' |- ! 3 | 24 | {{GB-VLAG}} '''[[James Hunt]]''' | '''[[Hesketh (Formule 1)|Hesketh]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 59 | + 1:10.384 | 2 | '''4''' |- ! 4 | 5 | {{BR-VLAG}} '''[[Emerson Fittipaldi]]''' | '''[[McLaren]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 59 | + 1:17.753 | 8 | '''3''' |- ! 5 | 28 | {{GB-VLAG}} '''[[John Watson]]''' | '''[[Brabham]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 59 | + 1:25.804 | 7 | '''2''' |- ! 6 | 4 | {{FR-VLAG}} '''[[Patrick Depailler]]''' | '''[[Tyrrell Racing|Tyrrell]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 59 | + 1:27.506 | 13 | '''1''' |- ! 7 | 33 | {{DE-VLAG}} [[Jochen Mass]] | [[McLaren]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 59 | + 1:30.012 | 20 | &nbsp; |- ! 8 | 26 | {{GB-VLAG}} [[Graham Hill]] | [[Lola (renmotor)|Lola]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 58 | + 1 Ronde | 24 | &nbsp; |- ! 9 | 15 | {{NZ-VLAG}} [[Chris Amon]] | [[British Racing Motors|BRM]] | 57 | + 2 Rondes | 12 | &nbsp; |- ! 10 | 17 | {{FR-VLAG}} [[Jean-Pierre Jarier]] | [[Shadow (Formule 1)|Shadow]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 57 | + 2 Rondes | 10 | &nbsp; |- ! 11 | 11 | {{CH-VLAG}} [[Clay Regazzoni]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 55 | + 4 Rondes | 9 | &nbsp; |- ! 12 | 27 | {{DE-VLAG}} [[Rolf Stommelen]] | [[Lola (renmotor)|Lola]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 54 | + 5 Rondes | 21 | &nbsp; |- ! NF | 1 | {{SE-VLAG}} [[Ronnie Peterson]] | [[Team Lotus (1958-1994)|Lotus]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 52 | Brandstofstelsel | 19 | &nbsp; |- ! NC | 22 | {{GB-VLAG}} [[Mike Wilds]] | [[Ensign (Formule 1)|Ensign]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 50 | Nie geklassifiseer | 22 | &nbsp; |- ! NC | 16 | {{GB-VLAG}} [[Tom Pryce]] | [[Shadow (Formule 1)|Shadow]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 47 | Nie geklassifiseer | 18 | &nbsp; |- ! NF | 3 | [[Beeld:Flag of South Africa 1928-1994.svg|20px]] [[Jody Scheckter]] | [[Tyrrell Racing|Tyrrell]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 44 | Brandstofstelsel | 6 | &nbsp; |- ! NF | 20 | {{IT-VLAG}} [[Arturo Merzario]] | [[Williams F1|Iso Marlboro]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 43 | Elektriese probleem | 15 | &nbsp; |- ! NF | 12 | {{AT-VLAG}} [[Niki Lauda]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 38 | Suspensie | 5 | &nbsp; |- ! NF | 21 | {{FR-VLAG}} [[Jacques Laffite]] | [[Williams F1|Iso Marlboro]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 31 | Enjin | 11 | &nbsp; |- ! NF | 66 | {{US-VLAG}} [[Mark Donohue]] | [[Penske Racing|Penske]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 27 | Suspensie | 14 | &nbsp; |- |} {{F1GP 1970–1979}} [[Kategorie:Verenigde State Grand Prix]] pttvkk471mwr7fv6cx8dtptzvkjwhrk 0 470059 2974721 2026-10-02T11:48:15Z Aliwal2012 39067 Nuwe bladsy geskep met 'Die '''[[1973 Formule Een-seisoen|1973]] [[Formule Een]] [[Verenigde State Grand Prix]]''' is op [[7 Oktober]] [[1973]] op die [[Watkins Glen Internasionale Renbaan]] in die [[VSA]] gehou. Dit was die vyftiende wedren van die kampioenskapseisoen. == Renuitslag == {| class="wikitable" style="font-size:95%" ! Plek ! Nr ! Renjaer ! Span ! Rondtes ! Tyd/Rede vir uitval ! Rooster ! Punte |- ! 1 | 2 | {{SE-VLAG}} '''[[Ronnie Peterson]]''' | '''Team Lotus (1958-1994)|Lo...' 2974721 wikitext text/x-wiki Die '''[[1973 Formule Een-seisoen|1973]] [[Formule Een]] [[Verenigde State Grand Prix]]''' is op [[7 Oktober]] [[1973]] op die [[Watkins Glen Internasionale Renbaan]] in die [[VSA]] gehou. Dit was die vyftiende wedren van die kampioenskapseisoen. == Renuitslag == {| class="wikitable" style="font-size:95%" ! Plek ! Nr ! Renjaer ! Span ! Rondtes ! Tyd/Rede vir uitval ! Rooster ! Punte |- ! 1 | 2 | {{SE-VLAG}} '''[[Ronnie Peterson]]''' | '''[[Team Lotus (1958-1994)|Lotus]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 59 | 1:41:15.779 | 1 | '''9''' |- ! 2 | 27 | {{GB-VLAG}} '''[[James Hunt]]''' | '''[[March Engineering|March]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 59 | + 0.668 s | 4 | '''6''' |- ! 3 | 10 | {{AR-VLAG}} '''[[Carlos Reutemann]]''' | '''[[Brabham]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 59 | + 22.93 s | 2 | '''4''' |- ! 4 | 7 | {{NZ-VLAG}} '''[[Denny Hulme]]''' | '''[[McLaren]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 59 | + 50.226 s | 8 | '''3''' |- ! 5 | 8 | {{US-VLAG}} '''[[Peter Revson]]''' | '''[[McLaren]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 59 | + 1:20.367 | 7 | '''2''' |- ! 6 | 1 | {{BR-VLAG}} '''[[Emerson Fittipaldi]]''' | '''[[Team Lotus (1958-1994)|Lotus]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 59 | + 1:47.945 | 3 | '''1''' |- ! 7 | 26 | {{BE-VLAG}} [[Jacky Ickx]] | Iso Marlboro-[[Ford Motor Company|Ford]] | 58 | + 1 Ronde | 23 | &nbsp; |- ! 8 | 19 | {{CH-VLAG}} [[Clay Regazzoni]] | [[British Racing Motors|BRM]] | 58 | + 1 Ronde | 15 | &nbsp; |- ! 9 | 20 | {{FR-VLAG}} [[Jean-Pierre Beltoise]] | [[British Racing Motors|BRM]] | 58 | + 1 Ronde | 14 | &nbsp; |- ! 10 | 15 | {{GB-VLAG}} [[Mike Beuttler]] | [[March Engineering|March]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 58 | + 1 Ronde | 26 | &nbsp; |- ! 11 | 18 | {{FR-VLAG}} [[Jean-Pierre Jarier]] | [[March Engineering|March]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 57 | Ongeluk | 17 | &nbsp; |- ! 12 | 25 | {{NZ-VLAG}} [[Howden Ganley]] | Iso Marlboro-[[Ford Motor Company|Ford]] | 57 | + 2 Rondes | 19 | &nbsp; |- ! 13 | 12 | {{GB-VLAG}} [[Graham Hill]] | [[Shadow (Formule 1)|Shadow]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 57 | + 2 Rondes | 18 | &nbsp; |- ! 14 | 16 | {{US-VLAG}} [[George Follmer]] | [[Shadow (Formule 1)|Shadow]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 57 | + 2 Rondes | 20 | &nbsp; |- ! 15 | 17 | {{GB-VLAG}} [[Jackie Oliver]] | [[Shadow (Formule 1)|Shadow]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 55 | + 4 Rondes | 22 | &nbsp; |- ! 16 | 4 | {{IT-VLAG}} [[Arturo Merzario]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 55 | + 4 Rondes | 11 | &nbsp; |- ! NC | 11 | {{BR-VLAG}} [[Wilson Fittipaldi Jr.]] | [[Brabham]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 52 | Nie geklassifiseer | 25 | &nbsp; |- ! NF | 0 | [[Beeld:Flag of South Africa 1928-1994.svg|20px]] [[Jody Scheckter]] | [[McLaren]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 39 | Suspensie | 10 | &nbsp; |- ! NF | 30 | {{DE-VLAG}} [[Jochen Mass]] | [[Surtees (Formule 1)|Surtees]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 35 | Enjin | 16 | &nbsp; |- ! NF | 21 | {{AT-VLAG}} [[Niki Lauda]] | [[British Racing Motors|BRM]] | 35 | Brandstofpomp | 21 | &nbsp; |- ! NF | 23 | {{GB-VLAG}} [[Mike Hailwood]] | [[Surtees (Formule 1)|Surtees]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 34 | Suspensie | 6 | &nbsp; |- ! NF | 24 | {{BR-VLAG}} [[Carlos Pace]] | [[Surtees (Formule 1)|Surtees]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 32 | Suspensie | 9 | &nbsp; |- ! NF | 9 | {{GB-VLAG}} [[John Watson]] | [[Brabham]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 7 | Enjin | 24 | &nbsp; |- ! DQ | 31 | {{GB-VLAG}} [[Brian Redman]] | [[Shadow (Formule 1)|Shadow]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 5 | Gediskwalifiseer | 13 | &nbsp; |- ! NF | 28 | [[Rikky von Opel]] | [[Ensign (Formule 1)|Ensign]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 0 | Petrolpedaal | 27 | &nbsp; |- ! NF | 5 | {{GB-VLAG}} [[Jackie Stewart]] | [[Tyrrell Racing|Tyrrell]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 0 | Onttrek | 5 | &nbsp; |- ! NF | 29 | {{NZ-VLAG}} [[Chris Amon]] | [[Tyrrell Racing|Tyrrell]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 0 | Onttrek | 12 | &nbsp; |- ! NS | 6 | {{FR-VLAG}} [[François Cevert]] | [[Tyrrell Racing|Tyrrell]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | &nbsp; | Fatale ongeluk | &nbsp; | &nbsp; |} fu7ybm4sp0a9veiy66bn7uw55pexfbg 2974722 2974721 2026-10-02T11:50:17Z Aliwal2012 39067 2974722 wikitext text/x-wiki Die '''[[1973 Formule Een-seisoen|1973]] [[Formule Een]] [[Verenigde State Grand Prix]]''' is op [[7 Oktober]] [[1973]] op die [[Watkins Glen Internasionale Renbaan]] in die [[VSA]] gehou. Dit was die vyftiende wedren van die kampioenskapseisoen. == Renuitslag == {| class="wikitable" style="font-size:95%" ! Plek ! Nr ! Renjaer ! Span ! Rondtes ! Tyd/Rede vir uitval ! Rooster ! Punte |- ! 1 | 2 | {{SE-VLAG}} '''[[Ronnie Peterson]]''' | '''[[Team Lotus (1958-1994)|Lotus]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 59 | 1:41:15.779 | 1 | '''9''' |- ! 2 | 27 | {{GB-VLAG}} '''[[James Hunt]]''' | '''[[March Engineering|March]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 59 | + 0.668 s | 4 | '''6''' |- ! 3 | 10 | {{AR-VLAG}} '''[[Carlos Reutemann]]''' | '''[[Brabham]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 59 | + 22.93 s | 2 | '''4''' |- ! 4 | 7 | {{NZ-VLAG}} '''[[Denny Hulme]]''' | '''[[McLaren]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 59 | + 50.226 s | 8 | '''3''' |- ! 5 | 8 | {{US-VLAG}} '''[[Peter Revson]]''' | '''[[McLaren]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 59 | + 1:20.367 | 7 | '''2''' |- ! 6 | 1 | {{BR-VLAG}} '''[[Emerson Fittipaldi]]''' | '''[[Team Lotus (1958-1994)|Lotus]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 59 | + 1:47.945 | 3 | '''1''' |- ! 7 | 26 | {{BE-VLAG}} [[Jacky Ickx]] | Iso Marlboro-[[Ford Motor Company|Ford]] | 58 | + 1 Ronde | 23 | &nbsp; |- ! 8 | 19 | {{CH-VLAG}} [[Clay Regazzoni]] | [[British Racing Motors|BRM]] | 58 | + 1 Ronde | 15 | &nbsp; |- ! 9 | 20 | {{FR-VLAG}} [[Jean-Pierre Beltoise]] | [[British Racing Motors|BRM]] | 58 | + 1 Ronde | 14 | &nbsp; |- ! 10 | 15 | {{GB-VLAG}} [[Mike Beuttler]] | [[March Engineering|March]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 58 | + 1 Ronde | 26 | &nbsp; |- ! 11 | 18 | {{FR-VLAG}} [[Jean-Pierre Jarier]] | [[March Engineering|March]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 57 | Ongeluk | 17 | &nbsp; |- ! 12 | 25 | {{NZ-VLAG}} [[Howden Ganley]] | Iso Marlboro-[[Ford Motor Company|Ford]] | 57 | + 2 Rondes | 19 | &nbsp; |- ! 13 | 12 | {{GB-VLAG}} [[Graham Hill]] | [[Shadow (Formule 1)|Shadow]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 57 | + 2 Rondes | 18 | &nbsp; |- ! 14 | 16 | {{US-VLAG}} [[George Follmer]] | [[Shadow (Formule 1)|Shadow]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 57 | + 2 Rondes | 20 | &nbsp; |- ! 15 | 17 | {{GB-VLAG}} [[Jackie Oliver]] | [[Shadow (Formule 1)|Shadow]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 55 | + 4 Rondes | 22 | &nbsp; |- ! 16 | 4 | {{IT-VLAG}} [[Arturo Merzario]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 55 | + 4 Rondes | 11 | &nbsp; |- ! NC | 11 | {{BR-VLAG}} [[Wilson Fittipaldi Jr.]] | [[Brabham]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 52 | Nie geklassifiseer | 25 | &nbsp; |- ! NF | 0 | [[Beeld:Flag of South Africa 1928-1994.svg|20px]] [[Jody Scheckter]] | [[McLaren]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 39 | Suspensie | 10 | &nbsp; |- ! NF | 30 | {{DE-VLAG}} [[Jochen Mass]] | [[Surtees (Formule 1)|Surtees]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 35 | Enjin | 16 | &nbsp; |- ! NF | 21 | {{AT-VLAG}} [[Niki Lauda]] | [[British Racing Motors|BRM]] | 35 | Brandstofpomp | 21 | &nbsp; |- ! NF | 23 | {{GB-VLAG}} [[Mike Hailwood]] | [[Surtees (Formule 1)|Surtees]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 34 | Suspensie | 6 | &nbsp; |- ! NF | 24 | {{BR-VLAG}} [[Carlos Pace]] | [[Surtees (Formule 1)|Surtees]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 32 | Suspensie | 9 | &nbsp; |- ! NF | 9 | {{GB-VLAG}} [[John Watson]] | [[Brabham]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 7 | Enjin | 24 | &nbsp; |- ! DQ | 31 | {{GB-VLAG}} [[Brian Redman]] | [[Shadow (Formule 1)|Shadow]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 5 | Gediskwalifiseer | 13 | &nbsp; |- ! NF | 28 | [[Rikky von Opel]] | [[Ensign (Formule 1)|Ensign]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 0 | Petrolpedaal | 27 | &nbsp; |- ! NF | 5 | {{GB-VLAG}} [[Jackie Stewart]] | [[Tyrrell Racing|Tyrrell]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 0 | Onttrek | 5 | &nbsp; |- ! NF | 29 | {{NZ-VLAG}} [[Chris Amon]] | [[Tyrrell Racing|Tyrrell]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 0 | Onttrek | 12 | &nbsp; |- ! NS | 6 | {{FR-VLAG}} [[François Cevert]] | [[Tyrrell Racing|Tyrrell]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | &nbsp; | Fatale ongeluk | &nbsp; | &nbsp; |} {{F1GP 1970–1979}} [[Kategorie:Verenigde State Grand Prix]] tdblemfd5bhfr4bdwwammawo3obcd1z