10 Oktober

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="af">
  <siteinfo>
    <sitename>Wikipedia</sitename>
    <dbname>afwiki</dbname>
    <base>https://af.wikipedia.org/wiki/Tuisblad</base>
    <generator>MediaWiki 1.47.0-wmf.23</generator>
    <case>first-letter</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="first-letter">Media</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">Spesiaal</namespace>
      <namespace key="0" case="first-letter" />
      <namespace key="1" case="first-letter">Bespreking</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">Gebruiker</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">Gebruikerbespreking</namespace>
      <namespace key="4" case="first-letter">Wikipedia</namespace>
      <namespace key="5" case="first-letter">Wikipediabespreking</namespace>
      <namespace key="6" case="first-letter">Lêer</namespace>
      <namespace key="7" case="first-letter">Lêerbespreking</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">MediaWiki</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">MediaWikibespreking</namespace>
      <namespace key="10" case="first-letter">Sjabloon</namespace>
      <namespace key="11" case="first-letter">Sjabloonbespreking</namespace>
      <namespace key="12" case="first-letter">Hulp</namespace>
      <namespace key="13" case="first-letter">Hulpbespreking</namespace>
      <namespace key="14" case="first-letter">Kategorie</namespace>
      <namespace key="15" case="first-letter">Kategoriebespreking</namespace>
      <namespace key="100" case="first-letter">Portaal</namespace>
      <namespace key="101" case="first-letter">Portaalbespreking</namespace>
      <namespace key="118" case="first-letter">Konsep</namespace>
      <namespace key="119" case="first-letter">Konsepbespreking</namespace>
      <namespace key="710" case="first-letter">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="first-letter">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="first-letter">Module</namespace>
      <namespace key="829" case="first-letter">Module talk</namespace>
      <namespace key="1728" case="first-letter">Event</namespace>
      <namespace key="1729" case="first-letter">Event talk</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>10 Oktober</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4188</id>
    <revision>
      <id>2977202</id>
      <parentid>2716934</parentid>
      <timestamp>2026-10-10T09:50:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>SpesBona</username>
        <id>2720</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Vakansies, vierings- en waarnemingsdae */ Hersien</comment>
      <origin>2977202</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4203" sha1="jl3o33lpalo9uz49rv8s5nrpgeo6l6m" xml:space="preserve">{{OktoberKalender}}
[[Lêer:Paul Kruger.jpg|duimnael|200px|Paul Kruger se geboortedag.]]

'''10 Oktober''' is die 283ste dag van die jaar in die [[Gregoriaanse kalender]] (284ste in [[skrikkeljaar|skrikkeljare]]). Daar volg nog 82 dae in die res van die jaar.

== Gebeure ==
&lt;!-- Die konvensie is om teenwoordige tyd te gebruik --&gt;
* [[732]] – [[Karel Martel]] en die [[Franke]] verslaan ’n groot leër van die [[More]] naby Poitiers tydens die Slag van Tours.
* [[1800]] – [[Francesco Saverio Castiglioni]] (later [[Pous Pius VIII]]) word biskop van Montalto.
* [[1846]] – [[William Lassell]] ontdek [[Triton (maan)|Triton]], die grootste [[Natuurlike satelliet|maan]] van die [[planeet]] [[Neptunus (planeet)|Neptunus]].
* [[1899]] – [[Frans-Soedan]] word verdeel: Die 11 suidelike provinsies word deel van [[Guinee|Frans-Guinee]], [[Ivoorkus]] en [[Benin|Dahomey]].
* [[1936]] – ’n Kerkgebou word op [[Nuwerus]] voltooi.
* [[1970]] – [[Fidji]] word onafhanklik van die [[Verenigde Koninkryk]].
* [[1995]] – President [[Nelson Mandela]] besoek [[Genadendal]] in die [[Wes-Kaap]].
* [[2003]] – Die vyfde [[Rugbywêreldbeker 2003|Rugbywêreldbeker]] begin in [[Australië]].
* [[2010]] – Die [[Nederlandse Antille]] word verdeel in [[Curaçao]] en [[Sint Maartin]], as onafhanklike dele van die [[Koninkryk der Nederlande]]. [[Bonaire]], [[Saba]] en [[Sint Eustatius]] word besondere gemeentes van [[Nederland]].

== Geboortes ==
* [[1813]] – [[Giuseppe Verdi]], Italiaanse komponis († [[1901]]).
* [[1825]] – [[Paul Kruger|Stephanus Johannes Paulus Kruger]], Transvaalse staatsman en president van die [[Zuid-Afrikaansche Republiek]] († [[1904]]).
* [[1861]] – [[Fridtjof Nansen]], Noorse ontdekkingsreisiger en ontvanger van die [[Nobelprys vir Vrede]] in [[1922]] († [[1930]]).
* [[1874]] – [[T.P.N. Coetsee]], Suid-Afrikaanse politikus en merinoteler († [[1959]]).
* [[1877]] – [[Nettie Bredell]], kleindogter van pres. Paul Kruger († [[1920]]).
* [[1879]] – [[Uncle Dobbin]], Suid-Afrika se twaalfde [[Springbokkaptein]] († [[1950]]).
* 1879 – [[Louise Guthrie]], Suid-Afrikaanse [[plantkundige]] en botaniese kunstenaar († [[1966]]).
* [[1884]] – [[F. Bordewijk]], Nederlandse skrywer van romans, novelle, toneelstukke, prosagedigte, parodieë en kritiek († [[1965]]).
* [[1917]] – [[Thelonious Monk]], Amerikaanse [[jazz]]pianis en -komponis († [[1982]]).
* [[1928]] – [[Piet van Maarleveld]], legendariese beroepsfotograaf van Potchefstroom († [[2017]]).
* [[1938]] – [[Judith Mason]], Suid-Afrikaanse kunstenaar († [[2016]]).
* [[1947]] – [[Jonathan M. Dorfan]], Suid-Afrikaanse partikelfisikus.
* [[1956]] – [[Martina Navratilova]], Amerikaanse tennisspeler.
* [[1966]] – [[Elana Meyer]], Suid-Afrikaanse langafstandatleet.
* [[1967]] – [[Saara Kuugongelwa]], [[Namibië|Namibiese]] politikus en vierde eerste minister van Namibië (2015-hede).

== Sterftes ==
* [[19]] – [[Germanicus]], generaal in die [[Romeinse Ryk]] (* [[15 v.C.]]).
* [[1659]] – [[Abel Tasman]], Nederlandse ontdekkingsreisiger (* [[1603]]).
* [[1872]] – [[William H. Seward]], Amerikaanse politikus en staatsman (* [[1801]]).
* [[1927]] – [[Gustave Whitehead]], Amerikaanse lugvaartpionier (* [[1874]]).
* [[1963]] – [[Édith Piaf]], Franse sangeres (* [[1915]]).
* [[2001]] – [[Anna Amelia Obermeyer]], 'n Suid-Afrikaanse [[Plantkunde|plantkundige]] (* [[1907]]). 
* [[2004]] – [[Christopher Reeve]], Amerikaanse akteur; rolprent-regisseur en -vervaardiger; skrywer, en aktivis (* [[1952]]).
* [[2013]] – [[Scott Carpenter]], Amerikaanse [[ruimtevaarder]] (* [[1925]]).
* [[2017]] – [[Ryk Hattingh]], Suid-Afrikaanse skrywer (* [[1957]]).
* [[2018]] – [[Raye Montague]], Amerikaanse vlootingenieur (* [[1935]]).
* [[2019]] – [[Engemi Ferreira]], ’n [[Afrikaans]]e [[skrywer]] en [[dramaturg]] (* [[1943]]).

== Vakansies, vierings- en waarnemingsdae ==
* [[Krugerdag]] is van 1952 tot 1993 op 10 Oktober in Suid-Afrika gevier.
* [[Onafhanklikheidsdag]] in [[Kuba]] ([[1868]]) en [[Fidji]] ([[1970]]).
* Nasionale Dag (Stigtingsdag) van die [[Republiek China]].

{{commonskat|10 October|10 Oktober}}

[[Kategorie:Oktober]]</text>
      <sha1>jl3o33lpalo9uz49rv8s5nrpgeo6l6m</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2977204</id>
      <parentid>2977202</parentid>
      <timestamp>2026-10-10T10:15:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>SpesBona</username>
        <id>2720</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Vakansies, vierings- en waarnemingsdae */ Jammer!</comment>
      <origin>2977204</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4214" sha1="4u779y158yvj0sgqel2an7hxmezep64" xml:space="preserve">{{OktoberKalender}}
[[Lêer:Paul Kruger.jpg|duimnael|200px|Paul Kruger se geboortedag.]]

'''10 Oktober''' is die 283ste dag van die jaar in die [[Gregoriaanse kalender]] (284ste in [[skrikkeljaar|skrikkeljare]]). Daar volg nog 82 dae in die res van die jaar.

== Gebeure ==
&lt;!-- Die konvensie is om teenwoordige tyd te gebruik --&gt;
* [[732]] – [[Karel Martel]] en die [[Franke]] verslaan ’n groot leër van die [[More]] naby Poitiers tydens die Slag van Tours.
* [[1800]] – [[Francesco Saverio Castiglioni]] (later [[Pous Pius VIII]]) word biskop van Montalto.
* [[1846]] – [[William Lassell]] ontdek [[Triton (maan)|Triton]], die grootste [[Natuurlike satelliet|maan]] van die [[planeet]] [[Neptunus (planeet)|Neptunus]].
* [[1899]] – [[Frans-Soedan]] word verdeel: Die 11 suidelike provinsies word deel van [[Guinee|Frans-Guinee]], [[Ivoorkus]] en [[Benin|Dahomey]].
* [[1936]] – ’n Kerkgebou word op [[Nuwerus]] voltooi.
* [[1970]] – [[Fidji]] word onafhanklik van die [[Verenigde Koninkryk]].
* [[1995]] – President [[Nelson Mandela]] besoek [[Genadendal]] in die [[Wes-Kaap]].
* [[2003]] – Die vyfde [[Rugbywêreldbeker 2003|Rugbywêreldbeker]] begin in [[Australië]].
* [[2010]] – Die [[Nederlandse Antille]] word verdeel in [[Curaçao]] en [[Sint Maartin]], as onafhanklike dele van die [[Koninkryk der Nederlande]]. [[Bonaire]], [[Saba]] en [[Sint Eustatius]] word besondere gemeentes van [[Nederland]].

== Geboortes ==
* [[1813]] – [[Giuseppe Verdi]], Italiaanse komponis († [[1901]]).
* [[1825]] – [[Paul Kruger|Stephanus Johannes Paulus Kruger]], Transvaalse staatsman en president van die [[Zuid-Afrikaansche Republiek]] († [[1904]]).
* [[1861]] – [[Fridtjof Nansen]], Noorse ontdekkingsreisiger en ontvanger van die [[Nobelprys vir Vrede]] in [[1922]] († [[1930]]).
* [[1874]] – [[T.P.N. Coetsee]], Suid-Afrikaanse politikus en merinoteler († [[1959]]).
* [[1877]] – [[Nettie Bredell]], kleindogter van pres. Paul Kruger († [[1920]]).
* [[1879]] – [[Uncle Dobbin]], Suid-Afrika se twaalfde [[Springbokkaptein]] († [[1950]]).
* 1879 – [[Louise Guthrie]], Suid-Afrikaanse [[plantkundige]] en botaniese kunstenaar († [[1966]]).
* [[1884]] – [[F. Bordewijk]], Nederlandse skrywer van romans, novelle, toneelstukke, prosagedigte, parodieë en kritiek († [[1965]]).
* [[1917]] – [[Thelonious Monk]], Amerikaanse [[jazz]]pianis en -komponis († [[1982]]).
* [[1928]] – [[Piet van Maarleveld]], legendariese beroepsfotograaf van Potchefstroom († [[2017]]).
* [[1938]] – [[Judith Mason]], Suid-Afrikaanse kunstenaar († [[2016]]).
* [[1947]] – [[Jonathan M. Dorfan]], Suid-Afrikaanse partikelfisikus.
* [[1956]] – [[Martina Navratilova]], Amerikaanse tennisspeler.
* [[1966]] – [[Elana Meyer]], Suid-Afrikaanse langafstandatleet.
* [[1967]] – [[Saara Kuugongelwa]], [[Namibië|Namibiese]] politikus en vierde eerste minister van Namibië (2015-hede).

== Sterftes ==
* [[19]] – [[Germanicus]], generaal in die [[Romeinse Ryk]] (* [[15 v.C.]]).
* [[1659]] – [[Abel Tasman]], Nederlandse ontdekkingsreisiger (* [[1603]]).
* [[1872]] – [[William H. Seward]], Amerikaanse politikus en staatsman (* [[1801]]).
* [[1927]] – [[Gustave Whitehead]], Amerikaanse lugvaartpionier (* [[1874]]).
* [[1963]] – [[Édith Piaf]], Franse sangeres (* [[1915]]).
* [[2001]] – [[Anna Amelia Obermeyer]], 'n Suid-Afrikaanse [[Plantkunde|plantkundige]] (* [[1907]]). 
* [[2004]] – [[Christopher Reeve]], Amerikaanse akteur; rolprent-regisseur en -vervaardiger; skrywer, en aktivis (* [[1952]]).
* [[2013]] – [[Scott Carpenter]], Amerikaanse [[ruimtevaarder]] (* [[1925]]).
* [[2017]] – [[Ryk Hattingh]], Suid-Afrikaanse skrywer (* [[1957]]).
* [[2018]] – [[Raye Montague]], Amerikaanse vlootingenieur (* [[1935]]).
* [[2019]] – [[Engemi Ferreira]], ’n [[Afrikaans]]e [[skrywer]] en [[dramaturg]] (* [[1943]]).

== Vakansies, vierings- en waarnemingsdae ==
* [[Krugerdag]] is van 1952 tot 1993 op 10 Oktober in Suid-Afrika gevier.
* Nasionale Dag (Stigtingsdag) van die [[Republiek China]] ([[1911]]).
* [[Onafhanklikheidsdag]] in [[Kuba]] ([[1868]]) en [[Fidji]] ([[1970]]).

{{commonskat|10 October|10 Oktober}}

[[Kategorie:Oktober]]</text>
      <sha1>4u779y158yvj0sgqel2an7hxmezep64</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Wikipedia:Geselshoekie</title>
    <ns>4</ns>
    <id>5209</id>
    <revision>
      <id>2977152</id>
      <parentid>2976991</parentid>
      <timestamp>2026-10-09T19:22:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Oesjaar</username>
        <id>7467</id>
      </contributor>
      <comment>/* Shaft horsepower */ nuwe afdeling</comment>
      <origin>2977152</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="69457" sha1="7cfacxnujtrl3z04vylrsdrbzu497np" xml:space="preserve">__NEWSECTIONLINK__
__NOINDEX__
{{spring ondertoe}}
[[Lêer:Jessica isn't getting involved in this discussion.jpg|duimnael|links|250px|Kom praat met ons op die Geselshoekie, ons kuier lekker saam!]]&lt;!--
[[Lêer:Rooibokram KNP suide.JPG|duimnael|220px|links|Aliwal2012 sê: &quot;Dis beter om in die [[Krugerwildtuin]] as op kantoor te wees!&quot; 'n Rooibokram in 2011 in die suide.]]
[[Lêer:Vandalenjaeger 01.jpg|duimnael|260px|links|'n Versoek aan al die admins: help ons asseblief om vandalisme uit te roei!]]
[[Lêer:Perde by Glen Reenenkamp, Golden Gate NP (1).jpg|duimnael|links|320px|Dis naweek! Kom ry die mak perde by die asemrowende [[Golden Gate-Hoogland- Nasionale Park]]!]]
[[Lêer:Ceratotherium simum Kruger Park 02.JPG|duimnael|260px|links|'n Witrenoster in 2003.]]
--&gt;
&lt;div style=&quot;background:#f9f9f9; border:1px solid #aaaaaa; clear:right; float:right; font-size:90%; margin:1em 0 1em 1em; padding:1em; width:20em;&quot;&gt;
&lt;big&gt;'''Sien ook:'''&lt;/big&gt;
* [[Wikipedia:Welkom nuwelinge]] wat veral op nuwelinge gemik is.
* [[Wikipedia:Gebruikersportaal]] vir nuttige skakels vir alle gebruikers.
* [[Wikipediabespreking:Geselshoekie]] vir bespreking oor die toekoms van hierdie bladsy.
* [[/Taalforum/]] vir besprekings oor taalprobleme. Die juiste terme, spellings ensomeer.

&lt;center&gt;'''Verdere hulp:'''&lt;br /&gt;&lt;/center&gt;
Vir volledige hulp, riglyne en beleid (algemeen en spesifiek), raadpleeg gerus die
* [[:en:Wikipedia:Community Portal|Engelse ''Community Portal'']],
* [[:nl:Wikipedia:Gebruikersportaal|Nederlandse Gebruikersportaal]] en
* [[:m:|Meta Wikipedia]].
&lt;/div&gt;

{{Argiefboks|14
| argief1 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2006|2004+05+06]]
| argief2 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2007|2007+08+09]]
| argief3 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2010+2011|2010+11]]
| argief4 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2012|2012]]
| argief5 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2013|2013+14+15]]
| argief6 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2016|2016]]
| argief7 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2017|2017]]
| argief8 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2018|2018]]
| argief9 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2019|2019]]
| argief10 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2020|2020]]
| argief11 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2021+2022+2023|2021+22+23]]
| argief12 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2024|2024]]
| argief13 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2025|2025]]
| argief14 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2026|2026]]
}}

'''Welkom''' by die Afrikaanse Wikipedia se algemene geselshoekie. Enigiemand is welkom om deel te neem aan die besprekings hier: '''onderteken asseblief u besprekings''' deur &lt;nowiki&gt;~~~~&lt;/nowiki&gt; te tik, of die &quot;Handtekening met datum&quot;-ikoon ([[Lêer:button sig.png|Handtekening met datum|link=]]) te kies op die redigeringskieslys.

Ou besprekings word na die '''argief''' geskuif (sien die navigasiekas regs). As u 'n gesprek wil voortsit wat reeds in die argief is, word aanbeveel dat u die betrokke dele uitknip en hier plak.

Hierdie blad is vir algemene besprekings, besprekings omtrent 'n spesifieke artikel kan op daardie artikel se besprekingsblad begin word; sodoende kan dit ook deur toekomstige bydraers en redigeerders gelees word.

Vir die jongste nuus van WikimediaZA, besoek gerus ons [https://www.facebook.com/groups/231160206984566 Facebook bladsy], word lid van die [http://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikipedia-af Afrikaanse poslys] of besoek ons [http://wikimedia.org.za/wiki/Tuisblad_in_Afrikaans Tuisblad in Afrikaans]

&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;&lt;center&gt;'''&gt;&gt;&gt;  [//af.wikipedia.org/w/wiki.phtml?title=Wikipedia:Geselshoekie&amp;action=edit&amp;section=new Voeg 'n nuwe onderwerp by] &lt;&lt;&lt;'''&lt;/center&gt;&lt;/div&gt;

== Werkswinkels wat deur Wikimedia ZA gefasiliteer sal word in September 2026 ==

Gebruikers neem kennis van die werkswinkels gedurende September 2026.
Boodskap van Wikimedia ZA:

“Hierdie werkswinkels sal studente, dosente en bibliotekarisse by hoër onderwysinstellings betrek en hulle bekendstel aan die basiese beginsels van die redigering van Wikipedia in alle Suid-Afrikaanse tale.
Sommige deelnemers mag Afrikaans as eerstetaalsprekers wees, en die opleiding sal die volgende dek:

Wat Wikipedia is

Die Vyf Pilare van Wikipedia

Die vertaling van bestaande artikels met behulp van die Vertaalinstrument

Die skep van nuwe artikels

Die byvoeg van verwysings en beelde

Ons wil graag die Afrikaanse Wikipedia-gemeenskap vooraf oor hierdie werkswinkels inlig. Aangesien hierdie sessies 'n toestroming van nuwe bydraes van eerstekeerredakteurs tot gevolg kan hê, sal ons die gemeenskap se bewustheid en ondersteuning waardeer om hierdie nuwelinge gepaste leiding, geduld en goeie trou te gee soos hulle begin bydra.

Komende Werkswinkels
SWiP Fase 2 Jaar 2 – Universiteit Stellenbosch
'''7–8 September 2026'''

SWiP Fase 2 Jaar 2 – Durban Universiteit van Tegnologie
'''10–11 September 2026'''

SWiP Fase 2 Jaar 2 – Universiteit van KwaZulu-Natal, Pinetown-kampus
'''17–18 September 2026'''

Dankie dat u ons help om te verseker dat die betrokke gemeenskap bewus is van hierdie aktiwiteite en die nuwe bydraers kan ondersteun.” [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 13:12, 25 Augustus 2026 (UTC)

== Erfenismaand: Inheemse Taalvertaal-uitdaging ==

Inisiatief vir Erfenismaand vir enige belangstellendes:

“Beste Wikimediane,

Sluit by ons aan vir die Erfenismaand se 30-dae Inheemse Taalvertaal-uitdaging hierdie September! Help om Suid-Afrikaanse erfenis te vier deur
artikels oor die teiken inheemse taal
Wikipedias uit te brei en te verbeter.

;Belangrike Besonderhede

Datums: 1–30 September 2026
-

Teikentale: isiZulu, isiXhosa, Sesotho, Setswana, Sepedi,
Xitsonga, isiSwati, Tshivenḓa, isiNdebele, en Afrikaans
-

Daaglikse Doelwit: Vertaal 1 artikel per dag oor Suid-Afrikaanse kookkuns,
gebruike, klere, kuns, geskiedenis of letterkunde.

Hoe om Deel te Neem

1. Voeg jou gebruikersnaam by die projekbladsy en sluit aan by die Geleentheidsdashboard   &lt;https://meta.wikimedia.org/wiki/WMZA_Heritage_Month_30-Day_Translation_Campaign&gt;    (Wagwoord: Heritage).

2. Kies 'n Suid-Afrikaanse erfenisartikel op Engelse Wikipedia.

3. Vertaal dit in jou teikentaal (met behulp van die Inhoudvertalingsinstrument of handmatig) en publiseer.

Opleidingswerkswinkel Leer hoe om die Inhoudvertalingsinstrument en
dashboard te gebruik:

Datum en tyd: Saterdag, 29 Augustus 2026 | 10:00 vm. – 12:00 nm. SAST
-
Skakel: Sluit aan by Google Meet &lt;https://meet.google.com/xuv-gwfo-ztq?authuser=1&amp;hs=122&gt;

Pryse (geskenkbewyse) Top bydraers gekies op grond van vertalingskwaliteit, volledigheid en formatering:
-
1ste Plek: R5,000
-
2de Plek: R3,000
-
3de Plek: R2,000

Kontak info@wikimedia.org.za

Vriendelike groete

WikimediaZA

Nomfundo Zungu: Kommunikasie-intern” 

[Hier geplaas deur [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 08:15, 26 Augustus 2026 (UTC)]

:@[[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] mag ons vir hierdie spesifieke gebeurtenis KI gebruik om die vertaling te behartig, mits ons die [[porboodskap]] wat ons gebruik het, publiseer, en met die veronderstelling dat bronne wat saam met stellings oorgebring word, reeds in die oorspronklike weergawe nagegaan is en dus nie weer individueel nagegaan hoef te word by die eerste weergawe van die vertaling nie? Gebruikers kan natuurlik enige stelling later bevraagteken en bronne nagaan en stellings wat nie geverifieer kan word nie, verwyder. Ek vra hierdie net vir praktiese redes om in staat te wees om die eerste weergawe van die vertaling te kan plaas. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 11:13, 26 Augustus 2026 (UTC)
::My opinie is: ja, ons mag, want Wikipedia word nie as 'n bron gebruik nie, die bronne word saam oorgebring, en ander Wikipedia's vereis ook verifieerbaarheid en die aanhaal van bronne, en die KI-model word gevra om 'n nugtere vertaling te doen, nie om eie kennis te gebruik of eie navorsing te doen nie, dus is die risiko van hallusinasies laag. Natuurlik kan die oorspronklike weergawe foute bevat, en die foute word dan met die vertaling oorgebring, maar dit is 'n risiko by enige vertaling en foute kan selfs in betroubare bronne bestaan, dus is dit nie 'n risiko uniek aan KI nie. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 11:32, 26 Augustus 2026 (UTC)

:::{{Ping|Sobaka|Pynappel}} Myns insiens is dit nie die doelwit van dié kompetisie om met KI-geskepte artikels mee te ding nie. Die een skryf met die hand en die ander met KI? Ek dink nie dit is billik in 'n kompetisie nie. Ek sou dit as 'n soort ''doping'' beskou. Met die hoeveelheid KI-inhoud kan mens ook nie van ander verwag om die inhoud na te gaan nie. My mening. Jou laaste aanmerking oor foute in die oorspronklike artikel is juis die rede waarom die Duitse Wikipedia van die vertaler verwag om die inhoud stiptelik na te gaan. Andersins loop jy gevaar om verkeerde inhoud te versprei. Ek beskou die vertaler steeds as verantwoordelik vir die teks wat hy plaas. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 11:55, 26 Augustus 2026 (UTC)

::::@[[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]], ek dink ons moet hier twee sake onderskei. Eerstens is dit ’n kompetisie wat deur WikimediaZA gereël word, en ek kan dus nie namens hulle bepaal of KI-ondersteunde vertaling vir die doeleindes van die kompetisie toegelaat word of presies watter voorwaardes daarvoor geld nie. Dit sal jy verkieslik met die organiseerders moet uitgeklaar.
::::Tweedens is ons op die Afrikaanse Wikipedia nog besig om gemeenskapsbeginsels vir die verantwoordelike gebruik van KI te ontwikkel, en ek wil nie daardie gesprek vooruitloop nie. Persoonlik sien ek wel ’n belangrike onderskeid tussen die gebruik van KI as ’n vertalingshulpmiddel en die gebruik daarvan om self nuwe ensiklopediese inhoud en bronne te genereer. KI-ondersteunde vertaling behoort dus nie noodwendig uitgesluit te word nie, mits die gebruiker die finale teks self deeglik nagaan en verantwoordelikheid daarvoor aanvaar.
::::Ek sou egter versigtig wees met die aanname dat bronne bloot omdat hulle uit die oorspronklike artikel oorgedra word, glad nie nagegaan hoef te word nie. Niemand verwag noodwendig dat elke bron volledig van nuuts af ondersoek moet word voordat ’n vertaling gepubliseer word nie, maar die vertaler behoort minstens seker te maak dat die vertaalde teks die oorspronklike artikel getrou weergee, dat die verwysings korrek oorgedra is en dat daar nie deur die vertaalproses nuwe stellings, betekenisverskuiwings of foutiewe terminologie ontstaan het nie.
::::Wat die publisering van die porboodskap betref, dink ek dit is ’n nuttige vorm van deursigtigheid, maar dit is iets waaroor die gemeenskap nog ’n beginsel moet vasstel. Vir hierdie spesifieke kompetisie sou ek dus voorstel dat WikimediaZA eers bevestig wat hulle reëls oor KI-gebruik is; daarna geld uiteraard steeds die Afrikaanse Wikipedia se gewone vereistes ten opsigte van kwaliteit, verifieerbaarheid en die verantwoordelikheid van die redigeerder. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 12:04, 26 Augustus 2026 (UTC)

== Nuwe botartikels ==

Gemeenskap, ek mis die gemeenskapsbesluit om met nuwe botartikels te groei. Ons het byna 400 nuwe botartikels met 'n klein inligtingskassie en een sin. (As jy die res soek, moet jy die Engels lees.) Myns insiens voeg dit min waarde by, wat dink julle? Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 11:50, 27 Augustus 2026 (UTC)

:Ek dink dit voeg waarde by. Ek sien nie hoe die aantal van 400 relevant is nie. Daar is poskodes in Lesotho en Sentraal-Afrikaanse Republiek waaroor 'n Afrikaanse leser mag leer, en waaroor daar regtig min bekend is, soos slegs die ligging en koördinate. Sien geen rede hoekom hierdie onderwerpe van die ensiklopedie uitgesluit moet word nie; ander weergawes sluit hierdie onderwerpe in, maar ek hoor graag ander se menings. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 12:14, 27 Augustus 2026 (UTC)
::Gee ons asb 'n voorbeeld of 2 vd poskodes in Lesotho wat jy gedoen het. Ek kan nie veel van Kabouterbot onthou nie...ouderdom! 
::PS Kabouterbot het vannag 'n fokop gemaak by [[Nana-Bakassa]] (&quot;Koördinate: Missing latitude&quot;) 
::[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 12:37, 27 Augustus 2026 (UTC)
:::@[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] [[Hleoheng]] [[Fenyane]]. Ek moet nog die kategorieë byvoeg. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 12:40, 27 Augustus 2026 (UTC)
:::@[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] reggemaak, dankie. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 13:15, 27 Augustus 2026 (UTC)
:Ek dink dit voeg net so veel waarde as al die saadjies oor plantspesies. Maak nie saak of dit nou deur 'n bot geskep is of nie. @[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] jou vraag is eintlik oor die nuttingheid van saadjies, en ek dink ons het daardie bespreking al baie keer gehad.
:Party mense vind die artikels interessant, al is daar min inligting. Dit kan altyd verder uitgebrei word. Dit is ook goed vir ander artikels wat plekname benoem (soos 'n artikel oor 'n ramp of iets), minder rooi skakels ens. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 12:40, 27 Augustus 2026 (UTC)
:@[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] [[Tim Curry]] is onlangs oorlede. Die artikel is ook deur 'n robot begin. Kyk hoe lyk dit vandag. Die feit dat dit deur 'n robot begin is, doen geen afbreek aan ander artikels nie, en skep 'n raamwerk vir ander gebruikers om maklik by te dra. Ek kan onthou jy het destyds ook vreeslik gekla oor die artikels oor akteurs wat deur 'n robot geskep is. Dit staan jou vry om enige artikel wat jy dink te kort is, uit te brei. En as die onderwerp jou nie interesseer nie, hoef jy nie die artikel te lees nie. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 12:41, 27 Augustus 2026 (UTC)

:Intussen meer as 410. Die aantal is belangrik, aangesien kwantiteit die kwaliteit van die Afrikaanse Wikipedia raak. Daar is ook botartikels oor Russiese rajons, Australiese plaaslikeowerheidsgebied en Haïtiaanse departements. Terloops, ek het ander projekte as om 410 botartikels uit te brei. Myns insiens raak dit dieselfde tema: Ons skryf artikels '''deur mense vir mense'''. Tel asb. al die [[:Kategorie:Saadjies]] vir my. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 12:45, 27 Augustus 2026 (UTC)
::Wat is die verskil tussen 410 en 410&amp;nbsp;000? Hoe raak dit die kwaliteit van ander artikels? – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 12:48, 27 Augustus 2026 (UTC)
:::Inderdaad. Niemand kla oor enwiki se kwaliteit nie, en hulle het meer as 2 miljoen saadjies. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 12:54, 27 Augustus 2026 (UTC)

::::Hoe meer botartikels ons het, hoe meer lesers kom daarop af en sien een-sin-saadjies. Dit raak die reputasie van die hele projek. Daar is mense wat ure, maande, jare vir kwaliteit offer. Hoe aktief is die Cebuano- en Waray-Waray-Wikipedias? [[:en:Cebuano Wikipedia]], [[:de:Cebuanosprachige Wikipedia]], [[:en:Waray Wikipedia]] en [[:de:Waray-Waray-Wikipedia]] vertel baie vir my. Die botartikels het niks gehelp nie. Op die [[:en:Swedish Wikipedia#Massive deletions in robot-made articles]] het hulle intussen baie botartikels geskrap. Die Engelse Wikipedia het sewe miljoen artikels en die nodige mannekrag met dié wêreldtaal! Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 13:00, 27 Augustus 2026 (UTC)
:::::@[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] moet ons [[Tim Curry]] skrap? – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 13:03, 27 Augustus 2026 (UTC)
::::::{{Ping|Pynappel}} Ons kan wel artikels oor mense deur mense laat skryf. Soos [[Dolly Parton]], [[Bonnie Tyler]] en [[Gunther von Hagens]]. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 13:10, 27 Augustus 2026 (UTC)
:::::::Kom ons hoor wat sê die res van die gemeenskap. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 13:15, 27 Augustus 2026 (UTC)
: Honderde saadjies beteken nie veel nie. Dit groei nie. Kyk na die sponsies. [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 13:51, 27 Augustus 2026 (UTC)
::Hallo @[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]], ek stem saam dat dit dalk nie veel beteken nie, maar dit het nie noodwendig 'n negatiewe impak nie. Trouens, my punt is juis dat dit 'n goeie impak het omdat dit 'n bestaande artikel verskaf waartoe gebruikers kan bydra. Ek wonder hoeveel gebruikers wysig bestaande artikels eerder as om nuwe artikels te skep. Dit sal interessant wees om hierdie statistiek van 'n groot Wikipedia soos Engels of Duits te kry. Intussen deel ek 'n lys van artikels wat deur kabouter geskep is en wat sedertdien gegroei het. Dit is almal akteurs, vermoedelik omdat dit 'n onderwerp is waarin meer mense geïnteresseerd is, terwyl die sponse 'n baie kleiner gehoor het, maar daardie gehoor verdien steeds om artikels op Wikipedia in Afrikaans te kan raadpleeg en wysigings daarby aan te bring en ja, as hulle die vermoë het, self artikels te begin.
::* [[Shailene Woodley]]
::* [[Jenna Ortega]]
::* [[Anna Held]]
::* [[Elton John]]
::* [[IJustine]]
::* [[Sydney Sweeney]]
::* [[Beatrice Straight]]
::* [[Alec Baldwin]]
::* [[Raquel Welch]]
::* [[Timothée Chalamet]]
::* [[Rami Malek]]
::* [[George Carlin]]
::– 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 23:20, 27 Augustus 2026 (UTC)

== Voorstel: 'n Konsep-naamruimte (ns 118) ==

Hallo almal

Ek wil graag voorstel dat ons vir die Afrikaanse Wikipedia 'n aparte '''Konsep'''-naamruimte aanvra. Dit is die ekwivalent van die Engelse ''Draft:'' (naamruimte 118).

Tans het 'n onvoltooide artikel net twee tuistes: die hoofnaamruimte, waar lesers en soekenjins dit sien, of 'n gebruikersubblad of [[Wikipedia:Sandput]]. 'n Konsep-naamruimte gee 'n derde plek:

* Konsepte tel nie as artikels nie en beïnvloed nie ons artikeltelling nie.
* Konsepte word outomaties nie deur soekenjins geïndekseer nie, dus skaad 'n onvoltooide bladsy nie die projek se aansien nie.
* Nuwelinge kan aan 'n artikel werk sonder dat dit binne minute vir verwydering genomineer word.
* Wanneer die artikel gereed is, word dit eenvoudig na die hoofnaamruimte geskuif en die volledige geskiedenis bly behoue.

Meer as 25 Wikipedias het reeds so 'n naamruimte.

=== Wat presies aangevra sal word ===

* Naamruimte 118 = Konsep, naamruimte 119 = Konsepbespreking
* 'n Alias sodat ''Draft:'' ook na dieselfde naamruimte wys
* Subbladsye aangeskakel
* ''noindex'' sodat konsepte nie deur soekenjins geïndekseer word nie
* Konsepte tel nie as inhoudsbladsye nie (dus nie in die artikeltelling nie)
* VisualEditor beskikbaar in die nuwe naamruimte

=== Punte waaroor ons moet besluit ===

# '''Die naam.''' &quot;Konsep&quot; / &quot;Konsepbespreking&quot;, of eerder &quot;Klad&quot; / &quot;Kladbespreking&quot;? Ander voorstelle is welkom.
# '''Wie mag 'n konsep na die hoofnaamruimte skuif?''' Enigeen, of net gebruikers wat outomaties bevestig is (''autoconfirmed'')?
# '''Verlate konsepte.''' Op die Engelse Wikipedia kan 'n konsep wat ses maande lank onaangeraak bly, verwyder word, met 'n kennisgewing aan die skepper. Wil ons iets soortgelyks, en met watter tydperk?
# '''Soekresultate.''' Moet konsepte by verstek in ons interne soektog verskyn, of net wanneer 'n mens dit uitdruklik kies?

=== Hoe dit tegnies werk ===

Ons kan dit nie self aanskakel nie. Dit is 'n konfigurasieverandering aan Wikimedia se bedieners. Die pad is:

# Konsensus hier op die Geselshoekie, met die besonderhede hierbo beslis.
# 'n Versoek op Phabricator onder ''Wikimedia-Site-requests'', met 'n permanente skakel na hierdie bespreking (sien [[m:Requesting wiki configuration changes]]).
# 'n Ontwikkelaar dien die wysiging in Gerrit in en dit word ontplooi.

Dit neem gewoonlik 'n paar weke. Vir 'n kleiner wiki is 'n handjievol steunstemme genoeg: die Birmaanse Wikipedia se versoek ([[phab:T352424]]) is met twee steunstemme goedgekeur.

=== Alternatief ===

As die gemeenskap voel 'n eie naamruimte is oorbodig, kan ons byna dieselfde werkvloei kry sonder enige tegniese versoek, deur subbladsye soos ''Wikipedia:Konsepte/Artikelnaam'' te gebruik. Die verskil is dat ''noindex'' dan nie outomaties geld nie, dat konsepte nie 'n eie filter in onlangse wysigings en die soekfunksie kry nie, en dat die naam vir nuwelinge minder duidelik is.

=== Steun, teen, kommentaar ===

Ek stel voor ons hou die bespreking ten minste twee weke oop sodat almal kans kry om te reageer. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 22:51, 27 Augustus 2026 (UTC)

: Ek ondersteun die voorstel in beginsel. Hou vir twee weke. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 16:43, 28 Augustus 2026 (UTC)

::{{Ondersteun}} idee
::#Konsepartikel
::#Gebruikers wat bevestig is
::#Ses maande klink redelik
::#Net by keuse, maar as iemand nou dieselfde artikel wil skep, moet dit duidelik wees dat daar reeds ‘n konsepartikel is. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 18:16, 28 Augustus 2026 (UTC)
:{{Ondersteun}} Een van die grootste voordele sal wees as daar kompetisies of werkwinkels is, sodat ander gebruikers weet om die gebruiker spasie te gee. Dit kan dalk ook help dat nuwelinge meer vrymoedigheid het...(dalk?) 
:Net 'n vraag: as die blad geskuif word sonder 'n aanstuur, wat oorbodig sal wees, tel dit as 'n bladsyverwydering? [[Gebruiker:Thermofan|Thermofan]] ([[Gebruikerbespreking:Thermofan|kontak]]) 14:19, 1 September 2026 (UTC)
::@[[Gebruiker:Thermofan|Thermofan]] soos sake tans staan, ja, maar slegs administrateurs kan skuif sonder 'n aanstuur. As ander gebruikers bladsye skuif, dan word 'n aanstuur outomaties agtergelaat. Op die Engelse Wikipedia het hulle 'n spesifieke gebruikersgroep, nl. ''page movers'', wat bladsye sonder 'n aanstuur kan skuif. Ons kan oorweeg om ook so 'n groep op die Afrikaanse Wikipedia te hê. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 15:12, 1 September 2026 (UTC)
:{{Ondersteun}} al vier punte hier bo. [[Gebruiker:BurgertB|~ &lt;span style=&quot;font-family: Segoe Print; font-size: 12pt&quot;&gt;Burgert&lt;/span&gt;]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|&lt;span style=&quot;font-family: Segoe Print; font-size: 12pt&quot;&gt;(kontak)&lt;/span&gt;]]  20:41, 4 September 2026 (UTC)
:{{Ondersteun}} – [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 16:08, 5 September 2026 (UTC)
:{{Ondersteun}} – Briljante idee. Laat dit goed gaan, [[Gebruiker:Lefcentreright|Lefcentreright]] ([[Gebruikerbespreking:Lefcentreright|kontak]]) 17:34, 5 September 2026 (UTC)
:&lt;s&gt;{{Neutraal}}&lt;/s&gt; – Ek is tans bietjie uitgebrand! [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 18:30, 5 September 2026 (UTC)
:{{Ondersteun}} – Laat dit goed gaan! --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 06:37, 16 September 2026 (UTC)
::Ek het die nuwe naamruimtes aangevra: https://phabricator.wikimedia.org/T437576 – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 11:24, 10 September 2026 (UTC)
:::Ons het vandag die nuwe Konsep- en Konsepbesprekingnaamruimtes ontvang. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 16:18, 14 September 2026 (UTC)
::::Baie dankie Pynappel --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 06:46, 16 September 2026 (UTC)

== Malfunction... ==

Die taalkundiges: beste vertaling - faal of wanfunksioneer? Of hang dit af van die gebruik van die woord? Ek verkies eersgenoemde! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 08:34, 28 Augustus 2026 (UTC)

:Ja, wanfunksioneer as werkwoord. Ook dalk
:* nie behoorlik funksioneer nie
:* foutief funksioneer 
:* gebrekkig funksioneer
Informeel: Die masjien het begin probleme gee. 
:As selfstandige naamwoord: Fout
:* The system experienced a hardware malfunction that caused unexpected server reboots.
:: Die stelsel het 'n hardewarefout ondervind wat onverwagte herlaaie van die bediener veroorsaak het.
:* Engineers traced the vehicle's sudden loss of power to an electronic control unit malfunction.
:: Ingenieurs het die voertuig se skielike verlies aan krag nagespoor na 'n fout in die elektroniese beheereenheid.
:[[Gebruiker:Thermofan|Thermofan]] ([[Gebruikerbespreking:Thermofan|kontak]]) 11:59, 28 Augustus 2026 (UTC)

::Volgens [https://translate.google.co.uk/ Google Translate], lui die Afrikaans vertaaling:
::*Die stelsel het 'n hardeware-wanfunksie ondervind wat onverwagte bedienerherlaai veroorsaak het.
::*Ingenieurs het die voertuig se skielike kragverlies na 'n wanfunksionering in die elektroniese beheereenheid teruggevoer.
::[[Gebruiker:Martinvl|Martinvl]] ([[Gebruikerbespreking:Martinvl|kontak]]) 14:55, 28 Augustus 2026 (UTC)
:::Ai tog, Martin..! [[Gebruiker:Thermofan|Thermofan]] ([[Gebruikerbespreking:Thermofan|kontak]]) 11:46, 31 Augustus 2026 (UTC)
::::Nee Martin, gaan kyk terug in jou skoolboeke. Google Translate gee maar swak vertalings! [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 11:59, 31 Augustus 2026 (UTC)

== [[Ratko Mladic]] ==

Goeiedag, ek wil graag hoor of ek hierdie konsep na die hoofnaamruimte mag skuif. Dit is 'n KI-vertaling van die Engelse weergawe. Ek het nie al die bronne noukeurig deurgegaan nie, maar die resultaat lyk ooglopend korrek. Is daar enige groot probleme met die artikel wat verhoed dat dit gepubliseer kan word? Dit kan natuurlik in sy konsepvorm en na publikasie steeds gewysig word om enige foute te korrigeer of nuwe inligting by te werk. Ek hoor graag van u. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 11:49, 28 Augustus 2026 (UTC)

:Hallo Pynappel, ja dis skaflik, haal net asb al die rooi skakels in die inleiding uit. 
:Iets soos--- ''Sien ook: [[Kroasiese Onafhanklikheidsoorlog]] en [[Bosniese Oorlog]]'' --- het geen nut nie.
:Dankie! [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 12:11, 28 Augustus 2026 (UTC)
::{{uitgevoer}} – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 13:05, 28 Augustus 2026 (UTC)

== FAK-voorsitters ==

Het die voorsitterlys van die [[Federasie van Afrikaanse Kultuurvereniginge|FAK]] probeer opdateer, maar daar is nog datum-gapings, wat ook bevestig kan word. Daar mag ook 'n Prof. Jan de Koning tussen Cillié en Heyns wees, maar ek vind baie min inligting oor hom. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 11:21, 1 September 2026 (UTC)

== Twintigjaargemeenskap. ==

Gemeenskap, kan al die bestaande lede van die 15 jaar gemeenskap net laat weet of hulle dalk al deel van die twintigjaargemeenskap moes gewees het? Ek het [[Gebruiker:Sobaka]] opdateer. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 15:02, 6 September 2026 (UTC)
: Ook dankie en geluk aan [[Gebruiker:JMK]] met sy 20 jaar deelname hier by ons. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 18:56, 6 September 2026 (UTC)
::Eers in Jan. 2028! [[Gebruiker:BurgertB|~ &lt;span style=&quot;font-family: Segoe Print; font-size: 12pt&quot;&gt;Burgert&lt;/span&gt;]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|&lt;span style=&quot;font-family: Segoe Print; font-size: 12pt&quot;&gt;(kontak)&lt;/span&gt;]]  19:02, 6 September 2026 (UTC)

== Jou wiki sal op 23 Sep oorskakel na die lees-alleenmodus ==
&lt;section begin=&quot;server-switch&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;

Die [[Wikimedia-stigting]] sal die verkeer tussen sy datasentrums ruil. Dit sal verseker dat Wikipedia en die ander Wikimedia wiki's aanlyn kan bly, selfs ná 'n ramp.

Hulle sal alle verkeer na die sekondêre datasentrum op '''{{#time:j xg|2026-09-23|af}}''' oorskakel. Die toets begin om '''[https://zonestamp.toolforge.org/{{#time:U|2026-09-23T14:00|en}} {{#time:H:i e|2026-09-23T14:00}}]'''

Ongelukkig, as gevolg van 'n paar beperkings in [[mw:Special:MyLanguage/Manual:What is MediaWiki? | MediaWiki]], moet alle redigering stop terwyl ons oorskakel. Ons vra om verskoning vir hierdie ontwrigting en werk daarna om dit in die toekoms tot die minimum te beperk. 

'n Banier sal 30 minute voor die aanvang op alle wiki's vertoon word.

'''Vir 'n kort tydjie sal u alle wiki's slegs kan lees, maar nie kan redigeer nie.'''

* Op Woensdag 23 September 2026 sal u vir tot 'n uur lank nie kan wysig nie.
* As u gedurende hierdie tyd probeer redigeer of stoor, sal u 'n foutboodskap sien. Ons hoop dat geen wysigings verlore sal gaan gedurende hierdie minute nie, maar ons kan dit nie waarborg nie. As u die foutboodskap sien, wag dan totdat alles weer normaal is. U behoort dan u redigering te kan stoor. Maar ons beveel aan dat u eers 'n afskrif van u wysigings maak, net ingeval.

''Ander gevolge'':

* Agtergrondwerk sal stadiger wees en sommige sal moontlik nie voltooi word nie. Rooi skakels word moontlik nie so vinnig soos gewoonlik opgedateer nie. As u 'n artikel skep wat reeds elders gekoppel is, sal die skakel langer as gewoonlik rooi bly. Sommige toepassings-skrifte met 'n lang looptyd sal gestop moet word.
* Ons verwag dat die uitrol van nuwe kode soos enige ander week sal plaasvind. Alhoewel, sommige gevalle van kodevries kan egter stiptelik plaasvind as die operasie dit daarna vereis.
* [[mw:Special:MyLanguage/GitLab|GitLab]] sal vir ongeveer 90 minute onbeskikbaar wees.

Deel asseblief hierdie inligting met u gemeenskap.&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;server-switch&quot;/&gt;

[[m:user:Trizek (WMF)|Trizek (WMF)]] 12:58, 15 September 2026 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Trizek (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Non-Technical_Village_Pumps_distribution_list&amp;oldid=30513874 --&gt;

== Konsepbeleid oor kunsmatige intelligensie ==
Die Afrikaanse Wikipedia het nog geen beleid oor die gebruik van kunsmatige intelligensie nie, terwyl die [[:en:Wikipedia:Large language models|Engelse]], [[:de:Wikipedia:Künstliche Intelligenz|Duitse]], [[:fr:Wikipédia:Intelligence artificielle générative|Franse]] en [[:nl:Wikipedia:AI en Wikipedia|Nederlandse]] Wikipedias die afgelope twee jaar elkeen een aangeneem het. Ek het 'n konsep op grond van daardie vier bladsye met behulp van [[Claude]] Opus 5 geskryf en dit by [[Konsep:Wikipedia:Kunsmatige intelligensie]] geplaas. Dit verbied nes die ander taalweergawes van Wikipedia die generasie van nuwe inhoud met KI, maar laat uitdruklik vertalings toe, met sekere voorwaardes. Ek hoop om hiermee 'n riglyn te skep wat almal gelukkig maak en die Afrikaanse Wikipedia in staat stel om sy volgende fase van groei binne te gaan deur KI op 'n verantwoordelike en deursigtige manier toe te pas. Ek nooi graag die gemeenskap om kommentaar by [[Konsepbespreking:Wikipedia:Kunsmatige intelligensie]] te lewer.

Kortliks wat die konsep sê:

* Artikels word nie met generatiewe KI geskryf nie. Teks wat deur 'n taalmodel opgestel is, hoort nie in die artikelnaamruimte nie, en dieselfde geld vir gegenereerde verwysings en beelde.
* '''Vertaling uit ander taalweergawes van Wikipedia is uitdruklik toegelaat''', ook met masjienvertaling en ook vir 'n volledige artikel. Die twee voorwaardes wat saak maak, is dat die bronartikel se verwysings saam oorgedra word en dat erkenning aan die oorspronklike artikel gegee word soos by [[Wikipedia:Haal bronne aan#Vertaling]] beskryf. Jy lees natuurlik self die Afrikaans na voordat jy dit stoor.
* Anders as sommige ander taalweergawes vereis die konsep '''nie''' dat die vertaler elke oorgedraagde bron individueel nagaan nie. Vir 'n gemeenskap van ons grootte sou dit vertaling in die praktyk onmoontlik maak, en dit sou beteken dat ons die werk van 'n hele ander gemeenskap wantrou. Wat jou tydens die vertaling opval – 'n verwysing wat versin lyk, syfers wat mekaar weerspreek – laat jy uiteraard weg.
* Spelkontrole, herformulering van jou eie teks, terminologiehulp, navorsingshulp en tegniese hulp met wikiteks bly toegelaat, mits jy in die wysigingsopsomming noem waarvoor jy wat gebruik het.
* Op besprekingsblaaie skryf ons in ons eie woorde, maar iemand wat nie Afrikaans magtig is nie, mag 'n masjienvertaling gebruik en dit so aandui.
* By 'n vermoede van KI-inhoud kyk ons na die bronne, nie na die skryfstyl nie: KI-verklikkers is onbetroubaar. Blokkering volg net waar die bewyse duidelik is.

Die vertaalgedeelte is doelbewus toegeefliker as dié van die Duitse en Franse Wikipedias, omdat vertaling by ons een van die belangrikste maniere is waarop die projek groei. Ek dink dit is die regte keuse vir ons, maar dit is juis die punt waaroor ek graag ander menings wil hoor.

Vrae waaroor kommentaar besonder nuttig sal wees:

# Is die vertaalvoorwaardes werkbaar soos hulle daar staan, of is daar iets wat in die praktyk gaan skuur?
# Is dit reg om die nagaan van elke oorgedraagde bron uit te laat?
# Is die verbod op gegenereerde artikels duidelik genoeg afgebaken teenoor die toegelate gebruike?
# Ontbreek daar iets wat by ons dikwels voorkom en wat die konsep nie dek nie?

'''Plaas kommentaar oor die beleid self asseblief by [[Konsepbespreking:Wikipedia:Kunsmatige intelligensie]]''', sodat alles op een plek bymekaar bly. Ek los die bespreking 'n ruk oop en werk die konsep by soos die kommentaar inkom; as daar mettertyd konsensus is, kan dit na [[Wikipedia:Kunsmatige intelligensie]] geskuif en as beleid gemerk word.

Groete. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 22:43, 16 September 2026 (UTC)

== Skeppers van saadjies ==
Gemeenskap, daar is tans 'n tydelike rekening gebruiker wat Meksikaanse saadjies skep. Hy vertaal net die inleidings van die artikels uit die Engelse Wikipedia, foutloos. KI-pogings? My probleem is dat ons saadjies tans by die 20,000 is! My siening is dat indien enige gebruiker tot drie saadjies beperk moet word, daarna moet hy werklik waarde toevoeg deur die hele artikel te vertaal. Ja, my flora artikels is kort maar daar is nie werklik enige inligting nie. 99% van hulle bestaan nêrens nie en ek het nie by een van hulle die saadjie sjabloon geplaas nie! Tweedens voorsien ons die flora foto,s vir gebruik deur onder andere skoolkinders asook bewaar plaaslike name. Almal het bronne. Ek luister... Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 06:12, 18 September 2026 (UTC)

:Ek is tevrede met die IP-bydraer wat onlangs al die Meksikaanse presidente skep. Dit vorm deel van 'n reeks en 'n gaping wat gevul moet word, al is dit net saadjies. Groete [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 07:53, 18 September 2026 (UTC)
::Dis jammer hy doen nie effens meer moeite en vertaal die hele Engelse inleiding nie; dan kan hy artikels van minstens een skerm doen in plaas van saadjies. Maar ja, die atikels is nodig. [[Gebruiker:BurgertB|~ &lt;span style=&quot;font-family: Segoe Print; font-size: 12pt&quot;&gt;Burgert&lt;/span&gt;]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|&lt;span style=&quot;font-family: Segoe Print; font-size: 12pt&quot;&gt;(kontak)&lt;/span&gt;]]  11:41, 18 September 2026 (UTC)

== Wiki Economics - Wil jy help om ’n instrument vir gemeenskapsgesondheidsmaatstawwe te skep ==
Hallo almal,

''Hierdie weergawe is met behulp van outomatiese vertaalhulpmiddels en KI voorberei. Korrigeer asseblief die taal, terme of inhoud; enige hulp is welkom. Die Engelse weergawe volg hieronder.''

Hallo, ek is ’n Franse Wikimedian wat aan lees- en redigeertrendings binne ons beweging werk. Ek het gevoel dat ons maklik toeganklike hulpmiddels kort om die gesondheid van ons redigeringsgemeenskappe oor tyd te sien en te monitor, daarom het ek Wiki Economics begin.

Waarom Wiki Economics? Omdat ek aanvanklik makro-ekonomiese aanwysers gebruik om die gesondheid van die gemeenskap te modelleer (dit was my vertrekpunt), maar ek voeg mettertyd ander aanwysers by.

Dit is ’n beta-weergawe. Ek gebruik afwiki as deel van die eerste ontledingsgroep, saam met taaluitgawes wat gekies is om verskillende streke, tale en gemeenskapsgroottes te dek. Dit is nie perfek nie en daarom is terugvoer oor ontbrekende dinge, probleme of plaaslike gebeure wat ongewone patrone verklaar, veral welkom.

Hierdie eerste groep moet help om probleme, ontbrekende inligting en belangrike plaaslike gebeure, veldtogte, beleidsveranderinge of ander konteks wat ongewone patrone kan verklaar, te identifiseer. Die doel is om uit gemeenskapterugvoer te leer voordat die dekking uitgebrei word.

Sodra die Wikipedia-uitgawes behoorlik gedek is, sal ek dieselfde vir alle Wikimedia-projekte doen.

Dit is ’n projek vir gemeenskappe, nie ’n amptelike verslag van die Wikimedia Foundation nie. Dit gebruik geen private data, CheckUser-data of nie-openbare API’s nie. Elke resultaat bevat sy momentopname, definisies, metodes, herkoms en voorbehoude. Sommige aanwysers is dalk nie beskikbaar of van toepassing nie, en ’n onvolledige tydperk moet nie as ’n volledige jaarlikse tendens gelees word nie. Agtergrond en definisies is op [[meta:Next_25/Wiki_Economics|die Wiki Economics-bladsy op Meta-Wiki]] beskikbaar.

Om die statistieke te sien: [https://wiki-economics.toolforge.org/#choose-wiki kies ’n Wikipedia] of kry direk toegang tot afwiki se profiel: [https://wiki-economics.toolforge.org/gdp?wiki=afwiki].

Ek sal plaaslike terugvoer waardeer oor:
* Pas die definisies by hoe hierdie gemeenskap werk?
* Is daar plaaslike patrollie-/hersieningsmeganismes, botveldtogte, beleidsveranderinge of gebeure wat ongewone waardes verklaar?
* Watter aanwysers is nuttig, misleidend of ontbreek?

Deel asseblief terugvoer óf op hierdie bladsy óf op [[meta:Talk:Next_25/Wiki_Economics|die Wiki Economics-besprekingsblad op Meta-Wiki]]. Die bronkode is beskikbaar op [https://github.com/schiste/wiki-economics GitHub]. Dankie dat julle my help om die ontleding vir al ons gemeenskappe nuttiger te maak.[[Gebruiker:Schiste|Schiste]] ([[Gebruikerbespreking:Schiste|kontak]]) 12:15, 22 September 2026 (UTC)
=== Wiki Economics - Would you like to help create a community health metrics tool ===
Hello everyone,

Hi, I'm a French Wikimedian working on readership and editorship trends across our movement. I felt we were lacking accessible tools to look at and monitor the health of our editing communities over time, so I started Wiki Economics.

Why Wiki Economics? I started by using macroeconomic indicators to model community health (that was my starting point), and I add other indicators over time.

This is a beta. I am using afwiki as part of the first analysis batch, alongside language editions selected to cover different geographies, languages, and community sizes. It is not perfect and, as a result, your feedback about missing things, problems, or local events that explain unusual patterns is especially welcome.

This first batch should help identify issues, missing information, and important local events, campaigns, policy changes, or other context that may explain unusual patterns. The goal is to learn from community feedback before expanding coverage.

Once the Wikipedia editions are covered properly, I’ll do the same for all Wikimedia projects.

This is a community-facing project, not an official Wikimedia Foundation report. It uses no private data, CheckUser data, or non-public APIs. Each result includes its snapshot, definitions, methods, provenance, and caveats. Some indicators may be unavailable or not applicable, and an incomplete period should not be read as a full-year trend. Background and definitions are on [[meta:Next_25/Wiki_Economics|the Wiki Economics page on Meta-Wiki]].

To view the statistics: [https://wiki-economics.toolforge.org/#choose-wiki choose a Wikipedia] or directly access afwiki’s profile: [https://wiki-economics.toolforge.org/gdp?wiki=afwiki].

I would appreciate your feedback on:
* Do the definitions match how this community works?
* Are there local patrol/review mechanisms, bot campaigns, policy changes, or events that explain unusual values?
* Which indicators are useful, misleading, or missing?

Please share feedback either on this page or on [[meta:Talk:Next_25/Wiki_Economics|the Wiki Economics talk page on Meta-Wiki]]. The codebase is available on [https://github.com/schiste/wiki-economics GitHub]. Thank you for helping me make the analysis more useful to all our communities. [[Gebruiker:Schiste|Schiste]] ([[Gebruikerbespreking:Schiste|kontak]]) 12:15, 22 September 2026 (UTC)

== Your feedback wanted: Remove ''(Language link added:) and similar'' edits from Special:RecentChanges ==
''(Apologies for posting in English. You can help by translating it)''

Hello, I’m Danny from [[:en:w:Wikimedia_Deutschland|Wikimedia Deutschland’s]] [[m:Wikidata_For_Wikimedia_Projects|Wikidata For Wikimedia Projects]] team.&lt;br/&gt;
We have been investigating and examining how Wikidata’s use in the [[Special:RecentChanges]] and [[Special:Watchlist]] pages can be made to be more useful, or less ‘noisy’ (fewer edits that have little value to the reader).

We are currently exploring to make a change in the volume and the type of Wikidata edits that appear in these pages, and '''we need your feedback''' to help us ensure this is a positive change for the Wikis and won’t disrupt your workflows.&lt;br/&gt;
Language links are also known as sitelinks or interlanguage links and describe when a Wikidata item is connected to a Wiki, adding it to the language dropdown tool for other connected Wikis.
[[File:Types of Lang Link changes.png|850px|left|thumb|A variety of &quot;Language Link&quot; edits as seen in the Recent Changes feed]]
{{-}}
The request for feedback is whether you support the removal of these language link edits from the Recent Changes and Watchlist feed, or would you oppose such a change and if so, why?
Please share you thoughts on the dedicated '''[[m:Talk:Wikidata_For_Wikimedia_Projects/Clearer_Wikidata_Edit_Summaries/Hide_Language_Link_edits|metawiki Talk page]]'''. 

Further information about this change: [[m:Wikidata_For_Wikimedia_Projects/Clearer_Wikidata_Edit_Summaries/Hide_Language_Link_edits|m:Wikidata_For_Wikimedia_Projects/Hide_Language_Link_edits]]

Thank you for any participation or feedback you give, -- [[m:User:Danny_Benjafield_(WMDE)|User:Danny Benjafield (WMDE)]] 15:16, 22 September 2026 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Danny Benjafield (WMDE)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Danny_Benjafield_(WMDE)/MassMessage_test_list&amp;oldid=31067455 --&gt;
:Thanks, I do use this feature a lot. I will respond on the metawiki Talk page. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 18:29, 23 September 2026 (UTC)

== Die nuwe klomp gebruikers... ==
Admins, voel vry om die nuwe klomp gebruikers te versper. Hulle kom deur die WikimediaZA opleidingsprogram, die werk hier gelewer wys net hoe swak die opleiding is. Hulle reageer op geen boodskap nie, ploeter net voort ens. As hulle werklik wil saamwerk sal hulle ons admins en veterane hier respekteer. [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 14:54, 29 September 2026 (UTC)

:Ja, ek voel nuwe gebruikers moet die konvensies volg. [[Spesiaal:Bydraes/~2026-52465-55|~2026-52465-55]] ([[Gebruikerbespreking:~2026-52465-55|talk]]) 15:11, 29 September 2026 (UTC)
:::Dis ek, Burgert.[[Spesiaal:Bydraes/~2026-52465-55|~2026-52465-55]] ([[Gebruikerbespreking:~2026-52465-55|talk]]) 15:13, 29 September 2026 (UTC)
:::: My selfoon het my Wiki aanmelding ook skielik verwerp! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 15:36, 29 September 2026 (UTC)
:Is daar 'n rede hoekom hulle spesifiek afwiki teiken? – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 15:55, 29 September 2026 (UTC)
:: Ja, ek sal later verduidelik. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 15:59, 29 September 2026 (UTC)
::: Sien die gemors: [[The five people you meet in heaven]]. 'n Absolute belediging van my taal. Dit gebeur as nie-moerdertaal sprekers aangemoedig word om hier betrokke te raak. Die ironie is dat die volgende grootste inheemse Suid-Afrikaanse taal op Wikipedia Zoeloe (diepte 6) is met slegs 12809 artikels, dan Noord-Sotho (diepte 0) met 9058 artikels. Logies sou mens verwag het dat WikimediaZA die grootste gedeelte van hul hulpbronne (hulle kry baie geld by die Stigting) sal gebruik om die plaaslike Wikipedia's te groei. Kom ons plaas dit in perspektief, gedurende die 2018 Wikimania Konferensie in Kaapstad was 'n groot lawaai gemaak omrede die Zoeloe Wikipedia 10,000 artikels bereik het. Afrikaans het op daardie stadium die 50,000 mylpaal bereik maar daar is geen woord daaroor gesê nie. Kyk waar staan ons vandag teenoor hulle. Myself het al 20595 (soos ons nou praat) artikels geskep waarvan 17 voorblad status dra en 'n klomp baie tegnies van aard is. Dit is interessant dat hulle artikels skep wat glad nie in hulle eie moedertaal Wikipedia's bestaan nie. Hoe weet ek dit? Daar is geen taalskakels nie. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 16:16, 29 September 2026 (UTC)
::::Interessant, pleks hulle hul energie doelgerig aanwend. Vir my is dit vinnig om net op &quot;rol terug&quot; te klik. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 17:42, 29 September 2026 (UTC)
:::::Oesjaar, jy maak baie aannames. [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 18:00, 29 September 2026 (UTC)
::::::Met julle toestemming sal ek begin opruim. Ons praat oor die volgende:
::::::* Rekenaarvertaalde inhoud in bestaande artikels (bv. [[goud]]) word dadelik uitgevee
::::::* nuwe rekenaarvertaalde artikels word oor 14 dae (sonder verbetering) geskrap, volgens &quot;Swak Afrikaans (reeds 2 weke+ nie vertaal of verbeter nie)&quot;
::::::* konsepte in die hoofnaamruimte (artikels) met inhoud wat reeds in artikels bespreek word, word ook dadelik verwyder (as dit swak taalgebruik bevat en inhoud wat nie vir 'n ensiklopedie kwalifiseer nie).
::::::{{Ping|Maria The Scientist|Zoulla|Upthebucks|Tshegi|Zeetharr}}, {{Ping|VamuhleOmuhle|Argitsme|HoneyyR|Hermalyan|Nane2004}} ons praat oor julle betrokkenheid hier.
:::::: Ek wil nie baklei nie, as ek weerstand ondervind, gaan ek voort met my eie projekte (geen probleem daarmee nie, vrede!). Julle menings asb. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 18:30, 29 September 2026 (UTC)
::::::Die belangrikste: Almal is natuurlik vry om met taalgebruik te help, ek verwyder slegs goed in die hoofnaamruimte wat nooit versorg is nie en daar ronddwaal. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 18:40, 29 September 2026 (UTC)
:::::::Ek stem saam met @[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]].
:::::::En ek sal byvoeg: Dit maak nie saak watter gebruiker dit is, of waar hulle vandaan kom nie. Maak nie saak of Afrikaans hul moedertaal is of nie. Ons hou almal tot die selfde standaard. Gee mense darem 'n kans om hul artikels op te ruim, maar as dit nog steeds substandaard is, dan skrap ons dit, of rol die wysigings terug. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 16:54, 1 Oktober 2026 (UTC)
:{{Ondersteun}} SB en RR. Ek sal ook nuwelinge se werk help opruim. Hou op stress Oesjaar! Groete, --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 17:46, 1 Oktober 2026 (UTC)

== Mandela en kie ==
[[Lêer:Nelson Mandela, 2008 te Houghton Estate, valskleur-KI-herskepping.jpg|regs|duimnael|120px|Mandela 2008]]
Net regs van Mandela staan 'n man met grys gestreepte das. As iemand dalk weet wie dit is sal ek graag die beskrywing wil aanvul. Die twee dames is terloops [[Geraldine Fraser-Moleketi]] en [[Gwen Ramokgopa]] van wie ons baie min inligting op af.wiki het. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 15:04, 29 September 2026 (UTC)

:Jy vra my vas, jammer! [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 16:02, 29 September 2026 (UTC)
:: Ditto. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 16:17, 29 September 2026 (UTC)
:::AI sê: The man in the grey striped tie standing directly behind and to the right of Mr. Mandela's shoulder is the South African politician Dr. Frene Ginwala's brother or a similar delegate accompanying the high-level official party. Die broer se naam was Solly. [[Gebruiker:BurgertB|~ &lt;span style=&quot;font-family: Segoe Print; font-size: 12pt&quot;&gt;Burgert&lt;/span&gt;]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|&lt;span style=&quot;font-family: Segoe Print; font-size: 12pt&quot;&gt;(kontak)&lt;/span&gt;]]  23:34, 1 Oktober 2026 (UTC)
::::Knap gedaan, en dankie. Vermoed dat jy reg is, en ons het min/geen vrye foto's van hierdie gesin. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 05:53, 2 Oktober 2026 (UTC)

== Reptiele en amfibieë in Afrikaans ==
Sedert 2025 is daar 'n komplete lys van Afrikaanse (en ander) name van de reptiele en amfibieë wat in Suid-Afrika voorkom

Die verwysing is 
Phaka, F.M., Hugé, J., Razhuanzwo, F., Vanhove, M.P.M. &amp; Du Preez, L.H. 2025. Naming South African frogs and reptiles in nine Indigenous languages. African Journal of Herpetology, 1–18.

Daar is twee webwerwe waar dit gevind kan word

:Die reptiele &lt;ref&gt;[https://www.wildvernac.org/vernac-names-of-wildlife/reptile-names Reptile names]&lt;/ref&gt;
:Die amfibieë &lt;ref&gt;[https://www.wildvernac.org/vernac-names-of-wildlife/frog-names Frog names]&lt;/ref&gt;

Ek het op [[sandpadda]] 'n bietjie daarvan oorgeneem, maar daar is talle ander bydraes wat daarmee bygewerk of geskep kan word.

{{Verwysings}}

[[Gebruiker:Jcwf|Jcwf]] ([[Gebruikerbespreking:Jcwf|kontak]]) 20:37, 1 Oktober 2026 (UTC)

:Baie nuttig, dankie. Die taal is net om van nagmerries te kry. Net vir gebruikers wat weet wat hulle doen. [[Gebruiker:BurgertB|~ &lt;span style=&quot;font-family: Segoe Print; font-size: 12pt&quot;&gt;Burgert&lt;/span&gt;]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|&lt;span style=&quot;font-family: Segoe Print; font-size: 12pt&quot;&gt;(kontak)&lt;/span&gt;]]  21:45, 1 Oktober 2026 (UTC)

== Maandelikse besoeke en die Kiswahili Wikipedia ==
Gemeenskap, ons gebruikersbesoeke vir September was 3,1 miljoen. Dan sien ek die [[Swahili Wikipedia]] (Kiswahili) het na die 70ste posisie opgeskuif betreffende die aantal artikels. Hulle groei konstant die afgelope paar weke en sal ons seker binnekort verbygaan. Hulle diepte is egter net 4 vs ons 38. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 08:59, 5 Oktober 2026 (UTC)

Die Swahili Wikipedia is tans die derde grootste in Afrika naas die [[Egipties-Arabiese Wikipedia]] en die Afrikaanse Wikipedia. Die Egipties-Arabiese Wikipedia, 11de op die ranglys, het egter 'n diepte van NUL, seker botgeskepte artikels. Ek vermoed Swahili gebruik ook 'n bot. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 11:58, 5 Oktober 2026 (UTC)

:Ek vermoed in Meimaand vanjaar het die Swahili-Wikipedia KI-vertalings geskep dat dit klap. [https://pageviews.wmcloud.org/siteviews?start=2026-05-01&amp;end=2026-10-04&amp;sites=sw.wikipedia.org|af.wikipedia.org Kyk mooi onderaan]: Vanaf Mei 2026 tot 4 Oktober het die Afrikaanse Wikipedia 1 854 bladsye geskep. Daarteenoor het die Swahili Wikipedia 16 830 bladsye geskep. Ek het nog in Juniemaand vir onse liewe Gemini gevra: hoe op aarde stort jy 18 MB inligting binne 'n enkele maand of wat op die bedieners, met slégs 9 aktiewe bydraers? 
:[https://pageviews.wmcloud.org/siteviews?start=2026-05-01&amp;end=2026-10-04&amp;sites=af.wikipedia.org Afrikaanse Wikipedia vanaf Mei 2026 tot Oktober 2026]: 15 699 885 grepe (bytes) verskil
:[https://pageviews.wmcloud.org/siteviews?start=2026-05-01&amp;end=2026-10-04&amp;sites=sw.wikipedia.org Swahili Wikipedia vanaf Mei 2026 tot Oktober 2026]: 24 847 726 grepe (bytes) verskil [[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]) 20:52, 5 Oktober 2026 (UTC)

:Indien julle gewonder het - ek het onraad vermoed toe ek [https://lb.download.kiwix.org/zim/wikipedia/ Kiwix se blaaie] besoek het. 
::wikipedia_af_all_maxi_2026-04.zim             2026-04-06 10:47  1.9G  
::wikipedia_af_all_maxi_2026-07.zim             2026-07-05 14:18  1.9G  
::wikipedia_af_all_nopic_2026-04.zim            2026-04-06 08:34  404M  
::wikipedia_af_all_nopic_2026-07.zim            2026-07-05 12:19  410M

::wikipedia_sw_all_maxi_2026-04.zim             2026-04-06 16:55  746M  
::wikipedia_sw_all_maxi_2026-07.zim             2026-07-05 18:44  778M  
::wikipedia_sw_all_nopic_2026-04.zim            2026-04-06 15:51  189M  
::wikipedia_sw_all_nopic_2026-07.zim            2026-07-05 17:44  211M [[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]) 21:01, 5 Oktober 2026 (UTC)

== Gebruik van sjabloon:intertaalskakel ==
As ons die artikel [[Anatoli Karpof]] en [https://af.wikipedia.org/w/index.php?title=Anatoli_Karpof&amp;oldid=2975551 Anatoli Karpof (ouer weergawe)] vergelyk, sien ons baie rooi skakels in die ouer weergawe. Hoewel die nuwer weergawe netjieser lyk (geen rooi skakels nie), is dit vanuit 'n ensiklopediese oogpunt minder nuttig, aangesien ten minste een van die rooi skakels (Waddinxveeen) deur middel van die sjabloon:intertaalskakel na 'n ooreenstemmende artikel in die Nederlandse Wikipedia verwys het. Ek wil graag die gemeenskap se mening hoor oor my voorstel om die rooi skakels te herstel, maar met die byvoeging van sjabloon:intertaalskakel-skakels na die ooreenstemmende Nederlandse of Engelse artikels by te voeg. [[Gebruiker:Martinvl|Martinvl]] ([[Gebruikerbespreking:Martinvl|kontak]]) 20:58, 5 Oktober 2026 (UTC)

:Ek is 'n aanhanger van rooi skakels omdat dit aandui dat 'n gewensde artikel ontbreek. Ek ondersteun die gebruik van intertaalskakels om na bestaande artikels in ander tale te verwys. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 22:10, 5 Oktober 2026 (UTC)
:: Ek ondersteun nie een van die twee nie. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 06:14, 6 Oktober 2026 (UTC)
:::Ek verpes rooi skakels...dit trek die leser se aandag af van belangrike inligting. --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 07:18, 6 Oktober 2026 (UTC)
:::: Dink rooi skakels moet net aanvaar word waar dit verwys na 'n &quot;kernartikel&quot; wat waarskynlik in die nabye toekoms geskep kan word. Stem saam dit trek aandag af van 'n artikel. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 08:29, 6 Oktober 2026 (UTC)
:::::Ons kan dalk ook oorweeg om die kleur van rooi skakels te verander na iets minder steurend, bv. grys. 'n Mens kan die styl vir almal verander of elke gebruiker kan dit vir homself doen deur sy persoonlike CSS-bladsy te wysig. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 08:47, 6 Oktober 2026 (UTC)
::::::Hi ou Pynappel, dis nie soseer die &lt;u&gt;rooi kleur&lt;/u&gt; wat my pla nie, dis die blote teenwoordigheid daarvan op 'n andersins netjies-versorgde bladsy! Watse nut het 'n honderd internasionale krieketspelers se rooi name in 'n krieketwêreldbekerartikel? Niemand gaan dit ooit skep nie, punt. [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 09:11, 6 Oktober 2026 (UTC)
:::::::Dalk kom iemand eendag en skep dit. My gevoel is dat die rooi kleur 'n kenmerk van Wikipedia is wat ons tans nie ten volle benut nie. Dit is wel 'n seer oog, maar hopelik dien dit as 'n aansporing aan lesers om betrokke te raak en die artikel te skep, al is dit net 'n saadjie. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 09:36, 6 Oktober 2026 (UTC)
::::::::Ek verwerp die gebruik van intertaalskakels:
::::::::1. Dit kan lesers irriteer om dadelik in 'n ander taal te beland wat hulle nie noodwendig verstaan nie.
::::::::2. Kan dit net 'n willekeurige besluit wees na watter taal daar geskakel word. Duits, Engels, Frans, Nederlands? Ek verkies die Duitse Wikipedia, maar die Franse is ook uitstekend!
::::::::3. Kan dit verhoed dat 'n nuwe artikel geskep word as daar reeds 'n soort skakel is. Dit is rooi skakels wat motiveer om 'n nuwe artikel te skep. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 09:45, 6 Oktober 2026 (UTC)
::::::::Oor rooi skakels: Myns insiens maak dit sin dat niebestaande artikels rooi is, aangesien bestaande artikels blou skakels het. Rooi is immers die opponent van blou in die kleurspektrum. Myns insiens verstaan almal dit dadelik, al lees hulle net op Wikipedia en is hulle nie aktiewe gebruikers nie. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 09:50, 6 Oktober 2026 (UTC)
:::::::::{{neutraal}} Ek het gemengde gevoelens hieroor. Op die Franse Wikipedia is daar 'n artikel genaamd &quot;[[:fr:Maison du blé et du pain]]&quot;. Dis 'n koring- en broodmuseum in Switserland. Die vraag is - '''is hierdie artikel relevant vir die Afrikaanse Wikipedia'''? Regverdig dit 'n artikel? Miskien vir 'n Moorreesburger wat sy eie Koringbedryfmuseum wil vergelyk, ja. Maar die res van Suid-Afrika en Namibië? Nee. Die teenvraag is - waarom mag iemand nie daarvan bewus gemaak word nie? 
:::::::::Ons sit nou in die knars: aan die een kant onthou ek nog hoe 'n groep by Reddit suur was omdat [[Nederduits (skoolvak)]] 'n voorbladartikel geword het, wat ek bloot uit die Duitse Wikipedia destyds vertaal het. Uit die Redditeure se standpunt verstaan ek egter hul besware: dit voel &quot;volksvreemd&quot; (al vind ek prinses Diana ewe volksvreemd op die tydskrifvoorblaaie, aangesien ons 65 jaar al 'n republiek is). Aan die ander kant was die Redditeure se standpunt ewe vreemd: enige intelligente mens kon insien die foute wat met Nederduits gemaak is, kan netsowel met Afrikaans, Nama, Korana (feitlik enige taal) orals herhaal word: die sprekers wag amper ter elfder ure tot 'n taal heeltemal vergete is, en dan skielik, oornag, moet daar inderhaas 'n oplossing gesoek word wat dubbel soveel kos as om die masjien aan die loop te hou. Die onderwysers het ondertussen almal afgetree, of is dood. Die doel van die Wiki-artikel was juis om uit die Duitsers se foute te leer.
:::::::::Die oplossing, het ek my voorgeneem, is om die pad van Voyageur te volg: versamel die bronne, maar skryf met die onwetende Afrikaanse leser in gedagte.[[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]) 10:43, 6 Oktober 2026 (UTC)

::::::::::Ja, die liewe Voyageur (R.I.V.) het hom altyd daarvoor beywer om hier ensiklopediese inligting te plaas wat nie op die Engelse Wikipedia beskikbaar is nie. Myns insiens is dit die perfekte pad om ons Wikipedia uniek en interessant te hou en die beste manier om lesers te trek. Ek probeer dieselfde. Die nadeel van blote vertalings is op die hand liggend: Die Engelse artikel se ontwikkeling gaan aan, terwyl ons nie die mannekrag het om by te hou nie en die artikel het later moontlik verouderde inhoud. As jy self 'n nuwe artikel volgens bronne skep, sit jy nooit met dié probleem nie. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 11:50, 6 Oktober 2026 (UTC)

== Agentiese KI en Wikipedia ==
Die sterkste teken van die afgelope 24 uur is dat die oorgang na [[KI-agent|agent]]-gedrewe aktiwiteit verskuif het van blote voorspelling na waarneembare druk op infrastruktuur. Die [[Wikimedia-stigting]] meld dat eksperimentele [[OpenAI]]-agente miljoene Wikimedia-bladsye besoek en honderde duisende navrae uitgevoer het; hulle het moontlik bygedra tot 'n gedeeltelike onderbreking van die Wikidata-navraagdiens en ongemagtigde wysigings aangebring – insluitend veranderinge aan 'n verwysingshulpmiddel wat moontlik kwaadwillig van aard was. 

Sien   
https://www.theverge.com/news/1004929/wikipedia-openai-rogue-bots-wikimedia-foundation-outage [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 08:15, 6 Oktober 2026 (UTC)

: {{ping|Sobaka}}, sien [https://stats.wikimedia.org/#/af.wikipedia.org/reading/total-page-views/normal|bar|2-year|agent~automated|monthly Outomatiese besoeke] miskien deel daarvan? Groete! Oesjaar

::  Dankie vir die skakel Oesjaar. Dink nie die geweldige styging in Desember en Januarie kan aan die bogenoemde toegeskryf word nie, die voorvalle waarna die Stigting verwys het in Mei 2026 plaasgevind. Mei se statistieke op die Afrikaanse Wikipedia lyk normaal so ek glo ons het dit die keer vrygespring. Ek is seker die Desember/Januarie styging was een of ander bot verwante aktiwiteite maar agentiese-KI was toe nog in sy kinderskoene, maar word duidelik baie gou groot! [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 08:43, 6 Oktober 2026 (UTC)
::: KI gaan ons nog baie pyn en lyding veroorsaak. Gaan maar na elke nag jou banksaldo ook na, een van hierdie dae verdwyn dit soos petrol uit jou kar se tenk. En wie moet ons bedank, die gekloonde poppe van die kuberruimte! [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 09:19, 6 Oktober 2026 (UTC)

== Ons Flora projek. ==
Gemeenskap, ons flora foto projek groei konstant. Prof. Van Wyk het reeds ongeveer 26,000 foto's gelaai. Die Kategorie:Flora van Suid-Afrika is nou reeds 10,237 artikels groot. Lekker om te kan sê, baie groter as die magtige Engelse Wikipedia. Beplanning vir die toekoms; daar is tans 'n Kategorie:Flora van Amerika. Dink julle ons moet 'n Kategorie:Flora van ''Deelstaat'' vir al 50 deelstate van Amerika skep wat dan gekoppel is aan Kategorie:Flora van Amerika. Die Engelse doen dit nie so nie. Miskien dieselfde vir Australië. Dit gaan vir persone wat navorsing doen oor die voorkoms van plante van groot waarde wees. Julle gedagtes... {{ping|BurgertB|JMK|Rooiratel|Jcwf|Sobaka|Pynappel}} Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 19:44, 6 Oktober 2026 (UTC)

:Klink reg, want daai deelstate is groot gebiede wat baie van mekaar verskil. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 13:05, 7 Oktober 2026 (UTC)

== 'n Bakkiesblad spesialis.. ==
Gemeenskap, die persoon wat ons FB blad bygewerk het, het verdwyn. Ons moet die voorblad opdateer sodat dit 131,000 wys. Wie kan help? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 19:46, 6 Oktober 2026 (UTC)

== [[Strydpoortberge]] ==
Gemeenskap, ons kort iets oor die Strydpoortberge. Wie het inligting? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 20:36, 6 Oktober 2026 (UTC)

:{{Uitgevoer}} - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 11:01, 7 Oktober 2026 (UTC)
::Jy sê: &quot;Dit is in Limpopo by Mokopane, naby Haenertsburg, geleë.&quot; Daardie 2 plekke kan nie in dieselfde asem genoem word nie, hulle is dan 116 km van mekaar, alhoewel die berg altwee omvat. (Ek weet, ek woon naby aan Haenertsburg) [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 11:27, 7 Oktober 2026 (UTC)
:::Dis wat die bronne sê. Die bergreeks strek seker verby altwee. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 11:34, 7 Oktober 2026 (UTC)
::::Ek het die artikel gekorrigeer...die aanduiding vd ligging was nie 100% korrek nie! [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 11:36, 7 Oktober 2026 (UTC)
:::::Dankie @[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 11:59, 7 Oktober 2026 (UTC)

== Voorstel vir sjabloon:intertaalskakel2 ==
Ek dink daar is moontlik ruimte vir 'n nuwe soort intertaalskakel wat deur Wikidata aangedryf is, eerder as deur spesifieke tale wat deur die oorspronklike redigeerder gekies is. Woorde wat die nuwe skakel gebruik sal groen wees. Gestel byvoorbeeld ons het die kode &lt;code&gt;&quot;&lt;nowiki&gt;{{intertaalskakel2|wadinxveen|Q826048}}&lt;/nowiki&gt;&quot;&lt;/code&gt; gebruik; sal &lt;span style=&quot;color:green&quot;&gt;Wadinxveen&lt;/span&gt; op die skerm verskyn. As ons op die teks  klik, sals hierdie aftreklys verskyn:
*[[:de:Waddinxveen]]
*[[:en:Waddinxveen]]
*[[:fr:Waddinxveen]]
*[[:nl:Waddinxveen]]
*'''&lt;span style=&quot;color:blue&quot;&gt;...&lt;/span&gt;'''
Hierdie lys word deur Wikidata aangedryf, waar Waddinxveen die kode &quot;Q826048&quot; het. Ons kan op enige weergawe klik om die artikel in daardie taal te lees. Indien 'n artikel in Afrikaans beskikbaar is, sal dit ook vertoon word. As ons op &quot;'''&lt;span style=&quot;color:blue&quot;&gt;...&lt;/span&gt;'''&quot; klik, word die taalkeuse uitgebrei om alle Wikipedia-weergawes wat hierdie artikel bevat, in te sluit (42 in die geval van Waddinxveen). Die verstektaalopsies vir Afrikaans is Afrikaans, Duits, Engels, Frans en Nederlands&quot;. Ander tale sal 'n ander stel verstektale hê (die taal self en vier vreemde tale).

Meen die gemeenskap dat dit die moeite werd is om so 'n hulpmiddel verder te ontwikkel?
[[Gebruiker:Martinvl|Martinvl]] ([[Gebruikerbespreking:Martinvl|kontak]]) 20:50, 6 Oktober 2026 (UTC)

:Klink vir my na 'n goeie idee! – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 21:16, 6 Oktober 2026 (UTC)

== Verwysings met eksterne skakels ==
Gemeenskap, ek was nog altyd onder die indruk dat skakels met eksterne skakels nie toegelaat word nie. Wat het verander of het die ouderdom my ingehaal. Sien [[Swem in Suid-Afrika]]. Hoekom word dit nie eerder as verwysings gebruik nie? Dit beteken dan dat 'n artikel glad verwysings hoef te gebruik nie. Hoe gaan sulke skakels hanteer word wat skakel na ander tale wat ons nie verstaan nie? Sien die sin uit Swem: ''By die 1956-spele in Melbourne wen die Springbok dames 4x100 vryslagaflos die brons medalje – Natalie Ann Myburgh, Susan Elizabeth Roberts, Miora Abernethy and Jeanette Evelyn Myburgh, met die goud gewen deur Australië, gelei deur Dawn Fraser, en die VSA tweede.'' Hoekom kan daardie eksterne skakels nie as verwysings gebruik word nie? Volgens watter beleidsdokument word dit toegelaat? 

Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 13:33, 7 Oktober 2026 (UTC)

:@[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]]
:&gt; ek was nog altyd onder die indruk dat skakels met eksterne skakels nie toegelaat word nie.
:Stem heeltemal saam.
:&gt; Hoekom word dit nie eerder nie as verwysings gebruik nie?
:Dit is presies wat ek gedoen het om die artikel reg te maak.
:Onthou nuwelinge weet nie altyd hoe om alles hier korrek te doen nie. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 13:57, 7 Oktober 2026 (UTC)
::Ons het nou moontlik 'n gebruiker verloor omdat jy dadelik al sy veranderings teruggerol en die bladsy beskerm het, eerder as om vir hom te wys wat die korrekte manier is. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 14:05, 7 Oktober 2026 (UTC)

== Wikidata Sitelink changes in Recent Changes and Watchlist ==
''(Apologies for cross-posting in English, translating it will help spread the message)''

Earlier last month, all Wikis were contacted for feedback on our proposal to remove language link changes, this change has already been deployed to Wikisource, Wikibooks, Wikivoyage, Wikiquote, Wikiversity and Wiktionary.

The same change is now being rolled out globally to all Wikipedias on '''October 13, 07:00 UTC'''. Editors will no longer see notifications after this time on their [[Special:RecentChanges|Recent Changes]] and [[Special:Watchlist|Watchlist]] when a link to ''another'' language version of a page is added, removed, or changed in its Wikidata item (it does not affect language link notifications to the home wiki). There will then be a two-week monitoring period to observe if a reduction of high-volume but low-value notifications takes place, or if higher-value changes become easier to identify. Editors who rely on these notifications should be aware of the change and can share feedback or concerns on the  Wikidata For Wikimedia [[m:Talk:Wikidata_For_Wikimedia_Projects/Clearer_Wikidata_Edit_Summaries/Hide_Language_Link_edits|Projects talk page]].&lt;br/&gt;
Wikidata's own Recent Changes page is not affected as it serves as the repository for these changes.

Please reach out if you have any questions, or if your wiki would like to opt-out, thank you! -- [[User:Danny_Benjafield_(WMDE)|Danny Benjafield (WMDE)]] ([[User_talk:Danny_Benjafield_(WMDE)|talk]])  sent via [[Gebruiker:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Gebruikerbespreking:MediaWiki message delivery|kontak]]) 09:28, 9 Oktober 2026 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Danny Benjafield (WMDE)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Danny_Benjafield_(WMDE)/MassMessage_Test_List&amp;oldid=31142775 --&gt;

:: Slim manne, hoe raak dit ons as gebruikers? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 09:55, 9 Oktober 2026 (UTC)

== Shaft horsepower ==
Gemeenskap, wat is die korrekte Afrikaanse woord: dryfasperdekrag? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 19:22, 9 Oktober 2026 (UTC)</text>
      <sha1>7cfacxnujtrl3z04vylrsdrbzu497np</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2977172</id>
      <parentid>2977152</parentid>
      <timestamp>2026-10-09T23:43:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jcwf</username>
        <id>4</id>
      </contributor>
      <comment>/* Shaft horsepower */ Antwoord</comment>
      <origin>2977172</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="69682" sha1="si1tms2vus6zec7w1ep2z331skbixdy" xml:space="preserve">__NEWSECTIONLINK__
__NOINDEX__
{{spring ondertoe}}
[[Lêer:Jessica isn't getting involved in this discussion.jpg|duimnael|links|250px|Kom praat met ons op die Geselshoekie, ons kuier lekker saam!]]&lt;!--
[[Lêer:Rooibokram KNP suide.JPG|duimnael|220px|links|Aliwal2012 sê: &quot;Dis beter om in die [[Krugerwildtuin]] as op kantoor te wees!&quot; 'n Rooibokram in 2011 in die suide.]]
[[Lêer:Vandalenjaeger 01.jpg|duimnael|260px|links|'n Versoek aan al die admins: help ons asseblief om vandalisme uit te roei!]]
[[Lêer:Perde by Glen Reenenkamp, Golden Gate NP (1).jpg|duimnael|links|320px|Dis naweek! Kom ry die mak perde by die asemrowende [[Golden Gate-Hoogland- Nasionale Park]]!]]
[[Lêer:Ceratotherium simum Kruger Park 02.JPG|duimnael|260px|links|'n Witrenoster in 2003.]]
--&gt;
&lt;div style=&quot;background:#f9f9f9; border:1px solid #aaaaaa; clear:right; float:right; font-size:90%; margin:1em 0 1em 1em; padding:1em; width:20em;&quot;&gt;
&lt;big&gt;'''Sien ook:'''&lt;/big&gt;
* [[Wikipedia:Welkom nuwelinge]] wat veral op nuwelinge gemik is.
* [[Wikipedia:Gebruikersportaal]] vir nuttige skakels vir alle gebruikers.
* [[Wikipediabespreking:Geselshoekie]] vir bespreking oor die toekoms van hierdie bladsy.
* [[/Taalforum/]] vir besprekings oor taalprobleme. Die juiste terme, spellings ensomeer.

&lt;center&gt;'''Verdere hulp:'''&lt;br /&gt;&lt;/center&gt;
Vir volledige hulp, riglyne en beleid (algemeen en spesifiek), raadpleeg gerus die
* [[:en:Wikipedia:Community Portal|Engelse ''Community Portal'']],
* [[:nl:Wikipedia:Gebruikersportaal|Nederlandse Gebruikersportaal]] en
* [[:m:|Meta Wikipedia]].
&lt;/div&gt;

{{Argiefboks|14
| argief1 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2006|2004+05+06]]
| argief2 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2007|2007+08+09]]
| argief3 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2010+2011|2010+11]]
| argief4 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2012|2012]]
| argief5 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2013|2013+14+15]]
| argief6 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2016|2016]]
| argief7 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2017|2017]]
| argief8 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2018|2018]]
| argief9 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2019|2019]]
| argief10 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2020|2020]]
| argief11 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2021+2022+2023|2021+22+23]]
| argief12 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2024|2024]]
| argief13 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2025|2025]]
| argief14 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2026|2026]]
}}

'''Welkom''' by die Afrikaanse Wikipedia se algemene geselshoekie. Enigiemand is welkom om deel te neem aan die besprekings hier: '''onderteken asseblief u besprekings''' deur &lt;nowiki&gt;~~~~&lt;/nowiki&gt; te tik, of die &quot;Handtekening met datum&quot;-ikoon ([[Lêer:button sig.png|Handtekening met datum|link=]]) te kies op die redigeringskieslys.

Ou besprekings word na die '''argief''' geskuif (sien die navigasiekas regs). As u 'n gesprek wil voortsit wat reeds in die argief is, word aanbeveel dat u die betrokke dele uitknip en hier plak.

Hierdie blad is vir algemene besprekings, besprekings omtrent 'n spesifieke artikel kan op daardie artikel se besprekingsblad begin word; sodoende kan dit ook deur toekomstige bydraers en redigeerders gelees word.

Vir die jongste nuus van WikimediaZA, besoek gerus ons [https://www.facebook.com/groups/231160206984566 Facebook bladsy], word lid van die [http://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikipedia-af Afrikaanse poslys] of besoek ons [http://wikimedia.org.za/wiki/Tuisblad_in_Afrikaans Tuisblad in Afrikaans]

&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;&lt;center&gt;'''&gt;&gt;&gt;  [//af.wikipedia.org/w/wiki.phtml?title=Wikipedia:Geselshoekie&amp;action=edit&amp;section=new Voeg 'n nuwe onderwerp by] &lt;&lt;&lt;'''&lt;/center&gt;&lt;/div&gt;

== Werkswinkels wat deur Wikimedia ZA gefasiliteer sal word in September 2026 ==

Gebruikers neem kennis van die werkswinkels gedurende September 2026.
Boodskap van Wikimedia ZA:

“Hierdie werkswinkels sal studente, dosente en bibliotekarisse by hoër onderwysinstellings betrek en hulle bekendstel aan die basiese beginsels van die redigering van Wikipedia in alle Suid-Afrikaanse tale.
Sommige deelnemers mag Afrikaans as eerstetaalsprekers wees, en die opleiding sal die volgende dek:

Wat Wikipedia is

Die Vyf Pilare van Wikipedia

Die vertaling van bestaande artikels met behulp van die Vertaalinstrument

Die skep van nuwe artikels

Die byvoeg van verwysings en beelde

Ons wil graag die Afrikaanse Wikipedia-gemeenskap vooraf oor hierdie werkswinkels inlig. Aangesien hierdie sessies 'n toestroming van nuwe bydraes van eerstekeerredakteurs tot gevolg kan hê, sal ons die gemeenskap se bewustheid en ondersteuning waardeer om hierdie nuwelinge gepaste leiding, geduld en goeie trou te gee soos hulle begin bydra.

Komende Werkswinkels
SWiP Fase 2 Jaar 2 – Universiteit Stellenbosch
'''7–8 September 2026'''

SWiP Fase 2 Jaar 2 – Durban Universiteit van Tegnologie
'''10–11 September 2026'''

SWiP Fase 2 Jaar 2 – Universiteit van KwaZulu-Natal, Pinetown-kampus
'''17–18 September 2026'''

Dankie dat u ons help om te verseker dat die betrokke gemeenskap bewus is van hierdie aktiwiteite en die nuwe bydraers kan ondersteun.” [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 13:12, 25 Augustus 2026 (UTC)

== Erfenismaand: Inheemse Taalvertaal-uitdaging ==

Inisiatief vir Erfenismaand vir enige belangstellendes:

“Beste Wikimediane,

Sluit by ons aan vir die Erfenismaand se 30-dae Inheemse Taalvertaal-uitdaging hierdie September! Help om Suid-Afrikaanse erfenis te vier deur
artikels oor die teiken inheemse taal
Wikipedias uit te brei en te verbeter.

;Belangrike Besonderhede

Datums: 1–30 September 2026
-

Teikentale: isiZulu, isiXhosa, Sesotho, Setswana, Sepedi,
Xitsonga, isiSwati, Tshivenḓa, isiNdebele, en Afrikaans
-

Daaglikse Doelwit: Vertaal 1 artikel per dag oor Suid-Afrikaanse kookkuns,
gebruike, klere, kuns, geskiedenis of letterkunde.

Hoe om Deel te Neem

1. Voeg jou gebruikersnaam by die projekbladsy en sluit aan by die Geleentheidsdashboard   &lt;https://meta.wikimedia.org/wiki/WMZA_Heritage_Month_30-Day_Translation_Campaign&gt;    (Wagwoord: Heritage).

2. Kies 'n Suid-Afrikaanse erfenisartikel op Engelse Wikipedia.

3. Vertaal dit in jou teikentaal (met behulp van die Inhoudvertalingsinstrument of handmatig) en publiseer.

Opleidingswerkswinkel Leer hoe om die Inhoudvertalingsinstrument en
dashboard te gebruik:

Datum en tyd: Saterdag, 29 Augustus 2026 | 10:00 vm. – 12:00 nm. SAST
-
Skakel: Sluit aan by Google Meet &lt;https://meet.google.com/xuv-gwfo-ztq?authuser=1&amp;hs=122&gt;

Pryse (geskenkbewyse) Top bydraers gekies op grond van vertalingskwaliteit, volledigheid en formatering:
-
1ste Plek: R5,000
-
2de Plek: R3,000
-
3de Plek: R2,000

Kontak info@wikimedia.org.za

Vriendelike groete

WikimediaZA

Nomfundo Zungu: Kommunikasie-intern” 

[Hier geplaas deur [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 08:15, 26 Augustus 2026 (UTC)]

:@[[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] mag ons vir hierdie spesifieke gebeurtenis KI gebruik om die vertaling te behartig, mits ons die [[porboodskap]] wat ons gebruik het, publiseer, en met die veronderstelling dat bronne wat saam met stellings oorgebring word, reeds in die oorspronklike weergawe nagegaan is en dus nie weer individueel nagegaan hoef te word by die eerste weergawe van die vertaling nie? Gebruikers kan natuurlik enige stelling later bevraagteken en bronne nagaan en stellings wat nie geverifieer kan word nie, verwyder. Ek vra hierdie net vir praktiese redes om in staat te wees om die eerste weergawe van die vertaling te kan plaas. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 11:13, 26 Augustus 2026 (UTC)
::My opinie is: ja, ons mag, want Wikipedia word nie as 'n bron gebruik nie, die bronne word saam oorgebring, en ander Wikipedia's vereis ook verifieerbaarheid en die aanhaal van bronne, en die KI-model word gevra om 'n nugtere vertaling te doen, nie om eie kennis te gebruik of eie navorsing te doen nie, dus is die risiko van hallusinasies laag. Natuurlik kan die oorspronklike weergawe foute bevat, en die foute word dan met die vertaling oorgebring, maar dit is 'n risiko by enige vertaling en foute kan selfs in betroubare bronne bestaan, dus is dit nie 'n risiko uniek aan KI nie. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 11:32, 26 Augustus 2026 (UTC)

:::{{Ping|Sobaka|Pynappel}} Myns insiens is dit nie die doelwit van dié kompetisie om met KI-geskepte artikels mee te ding nie. Die een skryf met die hand en die ander met KI? Ek dink nie dit is billik in 'n kompetisie nie. Ek sou dit as 'n soort ''doping'' beskou. Met die hoeveelheid KI-inhoud kan mens ook nie van ander verwag om die inhoud na te gaan nie. My mening. Jou laaste aanmerking oor foute in die oorspronklike artikel is juis die rede waarom die Duitse Wikipedia van die vertaler verwag om die inhoud stiptelik na te gaan. Andersins loop jy gevaar om verkeerde inhoud te versprei. Ek beskou die vertaler steeds as verantwoordelik vir die teks wat hy plaas. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 11:55, 26 Augustus 2026 (UTC)

::::@[[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]], ek dink ons moet hier twee sake onderskei. Eerstens is dit ’n kompetisie wat deur WikimediaZA gereël word, en ek kan dus nie namens hulle bepaal of KI-ondersteunde vertaling vir die doeleindes van die kompetisie toegelaat word of presies watter voorwaardes daarvoor geld nie. Dit sal jy verkieslik met die organiseerders moet uitgeklaar.
::::Tweedens is ons op die Afrikaanse Wikipedia nog besig om gemeenskapsbeginsels vir die verantwoordelike gebruik van KI te ontwikkel, en ek wil nie daardie gesprek vooruitloop nie. Persoonlik sien ek wel ’n belangrike onderskeid tussen die gebruik van KI as ’n vertalingshulpmiddel en die gebruik daarvan om self nuwe ensiklopediese inhoud en bronne te genereer. KI-ondersteunde vertaling behoort dus nie noodwendig uitgesluit te word nie, mits die gebruiker die finale teks self deeglik nagaan en verantwoordelikheid daarvoor aanvaar.
::::Ek sou egter versigtig wees met die aanname dat bronne bloot omdat hulle uit die oorspronklike artikel oorgedra word, glad nie nagegaan hoef te word nie. Niemand verwag noodwendig dat elke bron volledig van nuuts af ondersoek moet word voordat ’n vertaling gepubliseer word nie, maar die vertaler behoort minstens seker te maak dat die vertaalde teks die oorspronklike artikel getrou weergee, dat die verwysings korrek oorgedra is en dat daar nie deur die vertaalproses nuwe stellings, betekenisverskuiwings of foutiewe terminologie ontstaan het nie.
::::Wat die publisering van die porboodskap betref, dink ek dit is ’n nuttige vorm van deursigtigheid, maar dit is iets waaroor die gemeenskap nog ’n beginsel moet vasstel. Vir hierdie spesifieke kompetisie sou ek dus voorstel dat WikimediaZA eers bevestig wat hulle reëls oor KI-gebruik is; daarna geld uiteraard steeds die Afrikaanse Wikipedia se gewone vereistes ten opsigte van kwaliteit, verifieerbaarheid en die verantwoordelikheid van die redigeerder. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 12:04, 26 Augustus 2026 (UTC)

== Nuwe botartikels ==

Gemeenskap, ek mis die gemeenskapsbesluit om met nuwe botartikels te groei. Ons het byna 400 nuwe botartikels met 'n klein inligtingskassie en een sin. (As jy die res soek, moet jy die Engels lees.) Myns insiens voeg dit min waarde by, wat dink julle? Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 11:50, 27 Augustus 2026 (UTC)

:Ek dink dit voeg waarde by. Ek sien nie hoe die aantal van 400 relevant is nie. Daar is poskodes in Lesotho en Sentraal-Afrikaanse Republiek waaroor 'n Afrikaanse leser mag leer, en waaroor daar regtig min bekend is, soos slegs die ligging en koördinate. Sien geen rede hoekom hierdie onderwerpe van die ensiklopedie uitgesluit moet word nie; ander weergawes sluit hierdie onderwerpe in, maar ek hoor graag ander se menings. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 12:14, 27 Augustus 2026 (UTC)
::Gee ons asb 'n voorbeeld of 2 vd poskodes in Lesotho wat jy gedoen het. Ek kan nie veel van Kabouterbot onthou nie...ouderdom! 
::PS Kabouterbot het vannag 'n fokop gemaak by [[Nana-Bakassa]] (&quot;Koördinate: Missing latitude&quot;) 
::[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 12:37, 27 Augustus 2026 (UTC)
:::@[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] [[Hleoheng]] [[Fenyane]]. Ek moet nog die kategorieë byvoeg. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 12:40, 27 Augustus 2026 (UTC)
:::@[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] reggemaak, dankie. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 13:15, 27 Augustus 2026 (UTC)
:Ek dink dit voeg net so veel waarde as al die saadjies oor plantspesies. Maak nie saak of dit nou deur 'n bot geskep is of nie. @[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] jou vraag is eintlik oor die nuttingheid van saadjies, en ek dink ons het daardie bespreking al baie keer gehad.
:Party mense vind die artikels interessant, al is daar min inligting. Dit kan altyd verder uitgebrei word. Dit is ook goed vir ander artikels wat plekname benoem (soos 'n artikel oor 'n ramp of iets), minder rooi skakels ens. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 12:40, 27 Augustus 2026 (UTC)
:@[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] [[Tim Curry]] is onlangs oorlede. Die artikel is ook deur 'n robot begin. Kyk hoe lyk dit vandag. Die feit dat dit deur 'n robot begin is, doen geen afbreek aan ander artikels nie, en skep 'n raamwerk vir ander gebruikers om maklik by te dra. Ek kan onthou jy het destyds ook vreeslik gekla oor die artikels oor akteurs wat deur 'n robot geskep is. Dit staan jou vry om enige artikel wat jy dink te kort is, uit te brei. En as die onderwerp jou nie interesseer nie, hoef jy nie die artikel te lees nie. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 12:41, 27 Augustus 2026 (UTC)

:Intussen meer as 410. Die aantal is belangrik, aangesien kwantiteit die kwaliteit van die Afrikaanse Wikipedia raak. Daar is ook botartikels oor Russiese rajons, Australiese plaaslikeowerheidsgebied en Haïtiaanse departements. Terloops, ek het ander projekte as om 410 botartikels uit te brei. Myns insiens raak dit dieselfde tema: Ons skryf artikels '''deur mense vir mense'''. Tel asb. al die [[:Kategorie:Saadjies]] vir my. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 12:45, 27 Augustus 2026 (UTC)
::Wat is die verskil tussen 410 en 410&amp;nbsp;000? Hoe raak dit die kwaliteit van ander artikels? – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 12:48, 27 Augustus 2026 (UTC)
:::Inderdaad. Niemand kla oor enwiki se kwaliteit nie, en hulle het meer as 2 miljoen saadjies. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 12:54, 27 Augustus 2026 (UTC)

::::Hoe meer botartikels ons het, hoe meer lesers kom daarop af en sien een-sin-saadjies. Dit raak die reputasie van die hele projek. Daar is mense wat ure, maande, jare vir kwaliteit offer. Hoe aktief is die Cebuano- en Waray-Waray-Wikipedias? [[:en:Cebuano Wikipedia]], [[:de:Cebuanosprachige Wikipedia]], [[:en:Waray Wikipedia]] en [[:de:Waray-Waray-Wikipedia]] vertel baie vir my. Die botartikels het niks gehelp nie. Op die [[:en:Swedish Wikipedia#Massive deletions in robot-made articles]] het hulle intussen baie botartikels geskrap. Die Engelse Wikipedia het sewe miljoen artikels en die nodige mannekrag met dié wêreldtaal! Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 13:00, 27 Augustus 2026 (UTC)
:::::@[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] moet ons [[Tim Curry]] skrap? – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 13:03, 27 Augustus 2026 (UTC)
::::::{{Ping|Pynappel}} Ons kan wel artikels oor mense deur mense laat skryf. Soos [[Dolly Parton]], [[Bonnie Tyler]] en [[Gunther von Hagens]]. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 13:10, 27 Augustus 2026 (UTC)
:::::::Kom ons hoor wat sê die res van die gemeenskap. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 13:15, 27 Augustus 2026 (UTC)
: Honderde saadjies beteken nie veel nie. Dit groei nie. Kyk na die sponsies. [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 13:51, 27 Augustus 2026 (UTC)
::Hallo @[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]], ek stem saam dat dit dalk nie veel beteken nie, maar dit het nie noodwendig 'n negatiewe impak nie. Trouens, my punt is juis dat dit 'n goeie impak het omdat dit 'n bestaande artikel verskaf waartoe gebruikers kan bydra. Ek wonder hoeveel gebruikers wysig bestaande artikels eerder as om nuwe artikels te skep. Dit sal interessant wees om hierdie statistiek van 'n groot Wikipedia soos Engels of Duits te kry. Intussen deel ek 'n lys van artikels wat deur kabouter geskep is en wat sedertdien gegroei het. Dit is almal akteurs, vermoedelik omdat dit 'n onderwerp is waarin meer mense geïnteresseerd is, terwyl die sponse 'n baie kleiner gehoor het, maar daardie gehoor verdien steeds om artikels op Wikipedia in Afrikaans te kan raadpleeg en wysigings daarby aan te bring en ja, as hulle die vermoë het, self artikels te begin.
::* [[Shailene Woodley]]
::* [[Jenna Ortega]]
::* [[Anna Held]]
::* [[Elton John]]
::* [[IJustine]]
::* [[Sydney Sweeney]]
::* [[Beatrice Straight]]
::* [[Alec Baldwin]]
::* [[Raquel Welch]]
::* [[Timothée Chalamet]]
::* [[Rami Malek]]
::* [[George Carlin]]
::– 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 23:20, 27 Augustus 2026 (UTC)

== Voorstel: 'n Konsep-naamruimte (ns 118) ==

Hallo almal

Ek wil graag voorstel dat ons vir die Afrikaanse Wikipedia 'n aparte '''Konsep'''-naamruimte aanvra. Dit is die ekwivalent van die Engelse ''Draft:'' (naamruimte 118).

Tans het 'n onvoltooide artikel net twee tuistes: die hoofnaamruimte, waar lesers en soekenjins dit sien, of 'n gebruikersubblad of [[Wikipedia:Sandput]]. 'n Konsep-naamruimte gee 'n derde plek:

* Konsepte tel nie as artikels nie en beïnvloed nie ons artikeltelling nie.
* Konsepte word outomaties nie deur soekenjins geïndekseer nie, dus skaad 'n onvoltooide bladsy nie die projek se aansien nie.
* Nuwelinge kan aan 'n artikel werk sonder dat dit binne minute vir verwydering genomineer word.
* Wanneer die artikel gereed is, word dit eenvoudig na die hoofnaamruimte geskuif en die volledige geskiedenis bly behoue.

Meer as 25 Wikipedias het reeds so 'n naamruimte.

=== Wat presies aangevra sal word ===

* Naamruimte 118 = Konsep, naamruimte 119 = Konsepbespreking
* 'n Alias sodat ''Draft:'' ook na dieselfde naamruimte wys
* Subbladsye aangeskakel
* ''noindex'' sodat konsepte nie deur soekenjins geïndekseer word nie
* Konsepte tel nie as inhoudsbladsye nie (dus nie in die artikeltelling nie)
* VisualEditor beskikbaar in die nuwe naamruimte

=== Punte waaroor ons moet besluit ===

# '''Die naam.''' &quot;Konsep&quot; / &quot;Konsepbespreking&quot;, of eerder &quot;Klad&quot; / &quot;Kladbespreking&quot;? Ander voorstelle is welkom.
# '''Wie mag 'n konsep na die hoofnaamruimte skuif?''' Enigeen, of net gebruikers wat outomaties bevestig is (''autoconfirmed'')?
# '''Verlate konsepte.''' Op die Engelse Wikipedia kan 'n konsep wat ses maande lank onaangeraak bly, verwyder word, met 'n kennisgewing aan die skepper. Wil ons iets soortgelyks, en met watter tydperk?
# '''Soekresultate.''' Moet konsepte by verstek in ons interne soektog verskyn, of net wanneer 'n mens dit uitdruklik kies?

=== Hoe dit tegnies werk ===

Ons kan dit nie self aanskakel nie. Dit is 'n konfigurasieverandering aan Wikimedia se bedieners. Die pad is:

# Konsensus hier op die Geselshoekie, met die besonderhede hierbo beslis.
# 'n Versoek op Phabricator onder ''Wikimedia-Site-requests'', met 'n permanente skakel na hierdie bespreking (sien [[m:Requesting wiki configuration changes]]).
# 'n Ontwikkelaar dien die wysiging in Gerrit in en dit word ontplooi.

Dit neem gewoonlik 'n paar weke. Vir 'n kleiner wiki is 'n handjievol steunstemme genoeg: die Birmaanse Wikipedia se versoek ([[phab:T352424]]) is met twee steunstemme goedgekeur.

=== Alternatief ===

As die gemeenskap voel 'n eie naamruimte is oorbodig, kan ons byna dieselfde werkvloei kry sonder enige tegniese versoek, deur subbladsye soos ''Wikipedia:Konsepte/Artikelnaam'' te gebruik. Die verskil is dat ''noindex'' dan nie outomaties geld nie, dat konsepte nie 'n eie filter in onlangse wysigings en die soekfunksie kry nie, en dat die naam vir nuwelinge minder duidelik is.

=== Steun, teen, kommentaar ===

Ek stel voor ons hou die bespreking ten minste twee weke oop sodat almal kans kry om te reageer. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 22:51, 27 Augustus 2026 (UTC)

: Ek ondersteun die voorstel in beginsel. Hou vir twee weke. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 16:43, 28 Augustus 2026 (UTC)

::{{Ondersteun}} idee
::#Konsepartikel
::#Gebruikers wat bevestig is
::#Ses maande klink redelik
::#Net by keuse, maar as iemand nou dieselfde artikel wil skep, moet dit duidelik wees dat daar reeds ‘n konsepartikel is. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 18:16, 28 Augustus 2026 (UTC)
:{{Ondersteun}} Een van die grootste voordele sal wees as daar kompetisies of werkwinkels is, sodat ander gebruikers weet om die gebruiker spasie te gee. Dit kan dalk ook help dat nuwelinge meer vrymoedigheid het...(dalk?) 
:Net 'n vraag: as die blad geskuif word sonder 'n aanstuur, wat oorbodig sal wees, tel dit as 'n bladsyverwydering? [[Gebruiker:Thermofan|Thermofan]] ([[Gebruikerbespreking:Thermofan|kontak]]) 14:19, 1 September 2026 (UTC)
::@[[Gebruiker:Thermofan|Thermofan]] soos sake tans staan, ja, maar slegs administrateurs kan skuif sonder 'n aanstuur. As ander gebruikers bladsye skuif, dan word 'n aanstuur outomaties agtergelaat. Op die Engelse Wikipedia het hulle 'n spesifieke gebruikersgroep, nl. ''page movers'', wat bladsye sonder 'n aanstuur kan skuif. Ons kan oorweeg om ook so 'n groep op die Afrikaanse Wikipedia te hê. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 15:12, 1 September 2026 (UTC)
:{{Ondersteun}} al vier punte hier bo. [[Gebruiker:BurgertB|~ &lt;span style=&quot;font-family: Segoe Print; font-size: 12pt&quot;&gt;Burgert&lt;/span&gt;]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|&lt;span style=&quot;font-family: Segoe Print; font-size: 12pt&quot;&gt;(kontak)&lt;/span&gt;]]  20:41, 4 September 2026 (UTC)
:{{Ondersteun}} – [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 16:08, 5 September 2026 (UTC)
:{{Ondersteun}} – Briljante idee. Laat dit goed gaan, [[Gebruiker:Lefcentreright|Lefcentreright]] ([[Gebruikerbespreking:Lefcentreright|kontak]]) 17:34, 5 September 2026 (UTC)
:&lt;s&gt;{{Neutraal}}&lt;/s&gt; – Ek is tans bietjie uitgebrand! [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 18:30, 5 September 2026 (UTC)
:{{Ondersteun}} – Laat dit goed gaan! --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 06:37, 16 September 2026 (UTC)
::Ek het die nuwe naamruimtes aangevra: https://phabricator.wikimedia.org/T437576 – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 11:24, 10 September 2026 (UTC)
:::Ons het vandag die nuwe Konsep- en Konsepbesprekingnaamruimtes ontvang. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 16:18, 14 September 2026 (UTC)
::::Baie dankie Pynappel --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 06:46, 16 September 2026 (UTC)

== Malfunction... ==

Die taalkundiges: beste vertaling - faal of wanfunksioneer? Of hang dit af van die gebruik van die woord? Ek verkies eersgenoemde! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 08:34, 28 Augustus 2026 (UTC)

:Ja, wanfunksioneer as werkwoord. Ook dalk
:* nie behoorlik funksioneer nie
:* foutief funksioneer 
:* gebrekkig funksioneer
Informeel: Die masjien het begin probleme gee. 
:As selfstandige naamwoord: Fout
:* The system experienced a hardware malfunction that caused unexpected server reboots.
:: Die stelsel het 'n hardewarefout ondervind wat onverwagte herlaaie van die bediener veroorsaak het.
:* Engineers traced the vehicle's sudden loss of power to an electronic control unit malfunction.
:: Ingenieurs het die voertuig se skielike verlies aan krag nagespoor na 'n fout in die elektroniese beheereenheid.
:[[Gebruiker:Thermofan|Thermofan]] ([[Gebruikerbespreking:Thermofan|kontak]]) 11:59, 28 Augustus 2026 (UTC)

::Volgens [https://translate.google.co.uk/ Google Translate], lui die Afrikaans vertaaling:
::*Die stelsel het 'n hardeware-wanfunksie ondervind wat onverwagte bedienerherlaai veroorsaak het.
::*Ingenieurs het die voertuig se skielike kragverlies na 'n wanfunksionering in die elektroniese beheereenheid teruggevoer.
::[[Gebruiker:Martinvl|Martinvl]] ([[Gebruikerbespreking:Martinvl|kontak]]) 14:55, 28 Augustus 2026 (UTC)
:::Ai tog, Martin..! [[Gebruiker:Thermofan|Thermofan]] ([[Gebruikerbespreking:Thermofan|kontak]]) 11:46, 31 Augustus 2026 (UTC)
::::Nee Martin, gaan kyk terug in jou skoolboeke. Google Translate gee maar swak vertalings! [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 11:59, 31 Augustus 2026 (UTC)

== [[Ratko Mladic]] ==

Goeiedag, ek wil graag hoor of ek hierdie konsep na die hoofnaamruimte mag skuif. Dit is 'n KI-vertaling van die Engelse weergawe. Ek het nie al die bronne noukeurig deurgegaan nie, maar die resultaat lyk ooglopend korrek. Is daar enige groot probleme met die artikel wat verhoed dat dit gepubliseer kan word? Dit kan natuurlik in sy konsepvorm en na publikasie steeds gewysig word om enige foute te korrigeer of nuwe inligting by te werk. Ek hoor graag van u. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 11:49, 28 Augustus 2026 (UTC)

:Hallo Pynappel, ja dis skaflik, haal net asb al die rooi skakels in die inleiding uit. 
:Iets soos--- ''Sien ook: [[Kroasiese Onafhanklikheidsoorlog]] en [[Bosniese Oorlog]]'' --- het geen nut nie.
:Dankie! [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 12:11, 28 Augustus 2026 (UTC)
::{{uitgevoer}} – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 13:05, 28 Augustus 2026 (UTC)

== FAK-voorsitters ==

Het die voorsitterlys van die [[Federasie van Afrikaanse Kultuurvereniginge|FAK]] probeer opdateer, maar daar is nog datum-gapings, wat ook bevestig kan word. Daar mag ook 'n Prof. Jan de Koning tussen Cillié en Heyns wees, maar ek vind baie min inligting oor hom. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 11:21, 1 September 2026 (UTC)

== Twintigjaargemeenskap. ==

Gemeenskap, kan al die bestaande lede van die 15 jaar gemeenskap net laat weet of hulle dalk al deel van die twintigjaargemeenskap moes gewees het? Ek het [[Gebruiker:Sobaka]] opdateer. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 15:02, 6 September 2026 (UTC)
: Ook dankie en geluk aan [[Gebruiker:JMK]] met sy 20 jaar deelname hier by ons. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 18:56, 6 September 2026 (UTC)
::Eers in Jan. 2028! [[Gebruiker:BurgertB|~ &lt;span style=&quot;font-family: Segoe Print; font-size: 12pt&quot;&gt;Burgert&lt;/span&gt;]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|&lt;span style=&quot;font-family: Segoe Print; font-size: 12pt&quot;&gt;(kontak)&lt;/span&gt;]]  19:02, 6 September 2026 (UTC)

== Jou wiki sal op 23 Sep oorskakel na die lees-alleenmodus ==
&lt;section begin=&quot;server-switch&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;

Die [[Wikimedia-stigting]] sal die verkeer tussen sy datasentrums ruil. Dit sal verseker dat Wikipedia en die ander Wikimedia wiki's aanlyn kan bly, selfs ná 'n ramp.

Hulle sal alle verkeer na die sekondêre datasentrum op '''{{#time:j xg|2026-09-23|af}}''' oorskakel. Die toets begin om '''[https://zonestamp.toolforge.org/{{#time:U|2026-09-23T14:00|en}} {{#time:H:i e|2026-09-23T14:00}}]'''

Ongelukkig, as gevolg van 'n paar beperkings in [[mw:Special:MyLanguage/Manual:What is MediaWiki? | MediaWiki]], moet alle redigering stop terwyl ons oorskakel. Ons vra om verskoning vir hierdie ontwrigting en werk daarna om dit in die toekoms tot die minimum te beperk. 

'n Banier sal 30 minute voor die aanvang op alle wiki's vertoon word.

'''Vir 'n kort tydjie sal u alle wiki's slegs kan lees, maar nie kan redigeer nie.'''

* Op Woensdag 23 September 2026 sal u vir tot 'n uur lank nie kan wysig nie.
* As u gedurende hierdie tyd probeer redigeer of stoor, sal u 'n foutboodskap sien. Ons hoop dat geen wysigings verlore sal gaan gedurende hierdie minute nie, maar ons kan dit nie waarborg nie. As u die foutboodskap sien, wag dan totdat alles weer normaal is. U behoort dan u redigering te kan stoor. Maar ons beveel aan dat u eers 'n afskrif van u wysigings maak, net ingeval.

''Ander gevolge'':

* Agtergrondwerk sal stadiger wees en sommige sal moontlik nie voltooi word nie. Rooi skakels word moontlik nie so vinnig soos gewoonlik opgedateer nie. As u 'n artikel skep wat reeds elders gekoppel is, sal die skakel langer as gewoonlik rooi bly. Sommige toepassings-skrifte met 'n lang looptyd sal gestop moet word.
* Ons verwag dat die uitrol van nuwe kode soos enige ander week sal plaasvind. Alhoewel, sommige gevalle van kodevries kan egter stiptelik plaasvind as die operasie dit daarna vereis.
* [[mw:Special:MyLanguage/GitLab|GitLab]] sal vir ongeveer 90 minute onbeskikbaar wees.

Deel asseblief hierdie inligting met u gemeenskap.&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;server-switch&quot;/&gt;

[[m:user:Trizek (WMF)|Trizek (WMF)]] 12:58, 15 September 2026 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Trizek (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Non-Technical_Village_Pumps_distribution_list&amp;oldid=30513874 --&gt;

== Konsepbeleid oor kunsmatige intelligensie ==
Die Afrikaanse Wikipedia het nog geen beleid oor die gebruik van kunsmatige intelligensie nie, terwyl die [[:en:Wikipedia:Large language models|Engelse]], [[:de:Wikipedia:Künstliche Intelligenz|Duitse]], [[:fr:Wikipédia:Intelligence artificielle générative|Franse]] en [[:nl:Wikipedia:AI en Wikipedia|Nederlandse]] Wikipedias die afgelope twee jaar elkeen een aangeneem het. Ek het 'n konsep op grond van daardie vier bladsye met behulp van [[Claude]] Opus 5 geskryf en dit by [[Konsep:Wikipedia:Kunsmatige intelligensie]] geplaas. Dit verbied nes die ander taalweergawes van Wikipedia die generasie van nuwe inhoud met KI, maar laat uitdruklik vertalings toe, met sekere voorwaardes. Ek hoop om hiermee 'n riglyn te skep wat almal gelukkig maak en die Afrikaanse Wikipedia in staat stel om sy volgende fase van groei binne te gaan deur KI op 'n verantwoordelike en deursigtige manier toe te pas. Ek nooi graag die gemeenskap om kommentaar by [[Konsepbespreking:Wikipedia:Kunsmatige intelligensie]] te lewer.

Kortliks wat die konsep sê:

* Artikels word nie met generatiewe KI geskryf nie. Teks wat deur 'n taalmodel opgestel is, hoort nie in die artikelnaamruimte nie, en dieselfde geld vir gegenereerde verwysings en beelde.
* '''Vertaling uit ander taalweergawes van Wikipedia is uitdruklik toegelaat''', ook met masjienvertaling en ook vir 'n volledige artikel. Die twee voorwaardes wat saak maak, is dat die bronartikel se verwysings saam oorgedra word en dat erkenning aan die oorspronklike artikel gegee word soos by [[Wikipedia:Haal bronne aan#Vertaling]] beskryf. Jy lees natuurlik self die Afrikaans na voordat jy dit stoor.
* Anders as sommige ander taalweergawes vereis die konsep '''nie''' dat die vertaler elke oorgedraagde bron individueel nagaan nie. Vir 'n gemeenskap van ons grootte sou dit vertaling in die praktyk onmoontlik maak, en dit sou beteken dat ons die werk van 'n hele ander gemeenskap wantrou. Wat jou tydens die vertaling opval – 'n verwysing wat versin lyk, syfers wat mekaar weerspreek – laat jy uiteraard weg.
* Spelkontrole, herformulering van jou eie teks, terminologiehulp, navorsingshulp en tegniese hulp met wikiteks bly toegelaat, mits jy in die wysigingsopsomming noem waarvoor jy wat gebruik het.
* Op besprekingsblaaie skryf ons in ons eie woorde, maar iemand wat nie Afrikaans magtig is nie, mag 'n masjienvertaling gebruik en dit so aandui.
* By 'n vermoede van KI-inhoud kyk ons na die bronne, nie na die skryfstyl nie: KI-verklikkers is onbetroubaar. Blokkering volg net waar die bewyse duidelik is.

Die vertaalgedeelte is doelbewus toegeefliker as dié van die Duitse en Franse Wikipedias, omdat vertaling by ons een van die belangrikste maniere is waarop die projek groei. Ek dink dit is die regte keuse vir ons, maar dit is juis die punt waaroor ek graag ander menings wil hoor.

Vrae waaroor kommentaar besonder nuttig sal wees:

# Is die vertaalvoorwaardes werkbaar soos hulle daar staan, of is daar iets wat in die praktyk gaan skuur?
# Is dit reg om die nagaan van elke oorgedraagde bron uit te laat?
# Is die verbod op gegenereerde artikels duidelik genoeg afgebaken teenoor die toegelate gebruike?
# Ontbreek daar iets wat by ons dikwels voorkom en wat die konsep nie dek nie?

'''Plaas kommentaar oor die beleid self asseblief by [[Konsepbespreking:Wikipedia:Kunsmatige intelligensie]]''', sodat alles op een plek bymekaar bly. Ek los die bespreking 'n ruk oop en werk die konsep by soos die kommentaar inkom; as daar mettertyd konsensus is, kan dit na [[Wikipedia:Kunsmatige intelligensie]] geskuif en as beleid gemerk word.

Groete. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 22:43, 16 September 2026 (UTC)

== Skeppers van saadjies ==
Gemeenskap, daar is tans 'n tydelike rekening gebruiker wat Meksikaanse saadjies skep. Hy vertaal net die inleidings van die artikels uit die Engelse Wikipedia, foutloos. KI-pogings? My probleem is dat ons saadjies tans by die 20,000 is! My siening is dat indien enige gebruiker tot drie saadjies beperk moet word, daarna moet hy werklik waarde toevoeg deur die hele artikel te vertaal. Ja, my flora artikels is kort maar daar is nie werklik enige inligting nie. 99% van hulle bestaan nêrens nie en ek het nie by een van hulle die saadjie sjabloon geplaas nie! Tweedens voorsien ons die flora foto,s vir gebruik deur onder andere skoolkinders asook bewaar plaaslike name. Almal het bronne. Ek luister... Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 06:12, 18 September 2026 (UTC)

:Ek is tevrede met die IP-bydraer wat onlangs al die Meksikaanse presidente skep. Dit vorm deel van 'n reeks en 'n gaping wat gevul moet word, al is dit net saadjies. Groete [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 07:53, 18 September 2026 (UTC)
::Dis jammer hy doen nie effens meer moeite en vertaal die hele Engelse inleiding nie; dan kan hy artikels van minstens een skerm doen in plaas van saadjies. Maar ja, die atikels is nodig. [[Gebruiker:BurgertB|~ &lt;span style=&quot;font-family: Segoe Print; font-size: 12pt&quot;&gt;Burgert&lt;/span&gt;]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|&lt;span style=&quot;font-family: Segoe Print; font-size: 12pt&quot;&gt;(kontak)&lt;/span&gt;]]  11:41, 18 September 2026 (UTC)

== Wiki Economics - Wil jy help om ’n instrument vir gemeenskapsgesondheidsmaatstawwe te skep ==
Hallo almal,

''Hierdie weergawe is met behulp van outomatiese vertaalhulpmiddels en KI voorberei. Korrigeer asseblief die taal, terme of inhoud; enige hulp is welkom. Die Engelse weergawe volg hieronder.''

Hallo, ek is ’n Franse Wikimedian wat aan lees- en redigeertrendings binne ons beweging werk. Ek het gevoel dat ons maklik toeganklike hulpmiddels kort om die gesondheid van ons redigeringsgemeenskappe oor tyd te sien en te monitor, daarom het ek Wiki Economics begin.

Waarom Wiki Economics? Omdat ek aanvanklik makro-ekonomiese aanwysers gebruik om die gesondheid van die gemeenskap te modelleer (dit was my vertrekpunt), maar ek voeg mettertyd ander aanwysers by.

Dit is ’n beta-weergawe. Ek gebruik afwiki as deel van die eerste ontledingsgroep, saam met taaluitgawes wat gekies is om verskillende streke, tale en gemeenskapsgroottes te dek. Dit is nie perfek nie en daarom is terugvoer oor ontbrekende dinge, probleme of plaaslike gebeure wat ongewone patrone verklaar, veral welkom.

Hierdie eerste groep moet help om probleme, ontbrekende inligting en belangrike plaaslike gebeure, veldtogte, beleidsveranderinge of ander konteks wat ongewone patrone kan verklaar, te identifiseer. Die doel is om uit gemeenskapterugvoer te leer voordat die dekking uitgebrei word.

Sodra die Wikipedia-uitgawes behoorlik gedek is, sal ek dieselfde vir alle Wikimedia-projekte doen.

Dit is ’n projek vir gemeenskappe, nie ’n amptelike verslag van die Wikimedia Foundation nie. Dit gebruik geen private data, CheckUser-data of nie-openbare API’s nie. Elke resultaat bevat sy momentopname, definisies, metodes, herkoms en voorbehoude. Sommige aanwysers is dalk nie beskikbaar of van toepassing nie, en ’n onvolledige tydperk moet nie as ’n volledige jaarlikse tendens gelees word nie. Agtergrond en definisies is op [[meta:Next_25/Wiki_Economics|die Wiki Economics-bladsy op Meta-Wiki]] beskikbaar.

Om die statistieke te sien: [https://wiki-economics.toolforge.org/#choose-wiki kies ’n Wikipedia] of kry direk toegang tot afwiki se profiel: [https://wiki-economics.toolforge.org/gdp?wiki=afwiki].

Ek sal plaaslike terugvoer waardeer oor:
* Pas die definisies by hoe hierdie gemeenskap werk?
* Is daar plaaslike patrollie-/hersieningsmeganismes, botveldtogte, beleidsveranderinge of gebeure wat ongewone waardes verklaar?
* Watter aanwysers is nuttig, misleidend of ontbreek?

Deel asseblief terugvoer óf op hierdie bladsy óf op [[meta:Talk:Next_25/Wiki_Economics|die Wiki Economics-besprekingsblad op Meta-Wiki]]. Die bronkode is beskikbaar op [https://github.com/schiste/wiki-economics GitHub]. Dankie dat julle my help om die ontleding vir al ons gemeenskappe nuttiger te maak.[[Gebruiker:Schiste|Schiste]] ([[Gebruikerbespreking:Schiste|kontak]]) 12:15, 22 September 2026 (UTC)
=== Wiki Economics - Would you like to help create a community health metrics tool ===
Hello everyone,

Hi, I'm a French Wikimedian working on readership and editorship trends across our movement. I felt we were lacking accessible tools to look at and monitor the health of our editing communities over time, so I started Wiki Economics.

Why Wiki Economics? I started by using macroeconomic indicators to model community health (that was my starting point), and I add other indicators over time.

This is a beta. I am using afwiki as part of the first analysis batch, alongside language editions selected to cover different geographies, languages, and community sizes. It is not perfect and, as a result, your feedback about missing things, problems, or local events that explain unusual patterns is especially welcome.

This first batch should help identify issues, missing information, and important local events, campaigns, policy changes, or other context that may explain unusual patterns. The goal is to learn from community feedback before expanding coverage.

Once the Wikipedia editions are covered properly, I’ll do the same for all Wikimedia projects.

This is a community-facing project, not an official Wikimedia Foundation report. It uses no private data, CheckUser data, or non-public APIs. Each result includes its snapshot, definitions, methods, provenance, and caveats. Some indicators may be unavailable or not applicable, and an incomplete period should not be read as a full-year trend. Background and definitions are on [[meta:Next_25/Wiki_Economics|the Wiki Economics page on Meta-Wiki]].

To view the statistics: [https://wiki-economics.toolforge.org/#choose-wiki choose a Wikipedia] or directly access afwiki’s profile: [https://wiki-economics.toolforge.org/gdp?wiki=afwiki].

I would appreciate your feedback on:
* Do the definitions match how this community works?
* Are there local patrol/review mechanisms, bot campaigns, policy changes, or events that explain unusual values?
* Which indicators are useful, misleading, or missing?

Please share feedback either on this page or on [[meta:Talk:Next_25/Wiki_Economics|the Wiki Economics talk page on Meta-Wiki]]. The codebase is available on [https://github.com/schiste/wiki-economics GitHub]. Thank you for helping me make the analysis more useful to all our communities. [[Gebruiker:Schiste|Schiste]] ([[Gebruikerbespreking:Schiste|kontak]]) 12:15, 22 September 2026 (UTC)

== Your feedback wanted: Remove ''(Language link added:) and similar'' edits from Special:RecentChanges ==
''(Apologies for posting in English. You can help by translating it)''

Hello, I’m Danny from [[:en:w:Wikimedia_Deutschland|Wikimedia Deutschland’s]] [[m:Wikidata_For_Wikimedia_Projects|Wikidata For Wikimedia Projects]] team.&lt;br/&gt;
We have been investigating and examining how Wikidata’s use in the [[Special:RecentChanges]] and [[Special:Watchlist]] pages can be made to be more useful, or less ‘noisy’ (fewer edits that have little value to the reader).

We are currently exploring to make a change in the volume and the type of Wikidata edits that appear in these pages, and '''we need your feedback''' to help us ensure this is a positive change for the Wikis and won’t disrupt your workflows.&lt;br/&gt;
Language links are also known as sitelinks or interlanguage links and describe when a Wikidata item is connected to a Wiki, adding it to the language dropdown tool for other connected Wikis.
[[File:Types of Lang Link changes.png|850px|left|thumb|A variety of &quot;Language Link&quot; edits as seen in the Recent Changes feed]]
{{-}}
The request for feedback is whether you support the removal of these language link edits from the Recent Changes and Watchlist feed, or would you oppose such a change and if so, why?
Please share you thoughts on the dedicated '''[[m:Talk:Wikidata_For_Wikimedia_Projects/Clearer_Wikidata_Edit_Summaries/Hide_Language_Link_edits|metawiki Talk page]]'''. 

Further information about this change: [[m:Wikidata_For_Wikimedia_Projects/Clearer_Wikidata_Edit_Summaries/Hide_Language_Link_edits|m:Wikidata_For_Wikimedia_Projects/Hide_Language_Link_edits]]

Thank you for any participation or feedback you give, -- [[m:User:Danny_Benjafield_(WMDE)|User:Danny Benjafield (WMDE)]] 15:16, 22 September 2026 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Danny Benjafield (WMDE)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Danny_Benjafield_(WMDE)/MassMessage_test_list&amp;oldid=31067455 --&gt;
:Thanks, I do use this feature a lot. I will respond on the metawiki Talk page. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 18:29, 23 September 2026 (UTC)

== Die nuwe klomp gebruikers... ==
Admins, voel vry om die nuwe klomp gebruikers te versper. Hulle kom deur die WikimediaZA opleidingsprogram, die werk hier gelewer wys net hoe swak die opleiding is. Hulle reageer op geen boodskap nie, ploeter net voort ens. As hulle werklik wil saamwerk sal hulle ons admins en veterane hier respekteer. [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 14:54, 29 September 2026 (UTC)

:Ja, ek voel nuwe gebruikers moet die konvensies volg. [[Spesiaal:Bydraes/~2026-52465-55|~2026-52465-55]] ([[Gebruikerbespreking:~2026-52465-55|talk]]) 15:11, 29 September 2026 (UTC)
:::Dis ek, Burgert.[[Spesiaal:Bydraes/~2026-52465-55|~2026-52465-55]] ([[Gebruikerbespreking:~2026-52465-55|talk]]) 15:13, 29 September 2026 (UTC)
:::: My selfoon het my Wiki aanmelding ook skielik verwerp! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 15:36, 29 September 2026 (UTC)
:Is daar 'n rede hoekom hulle spesifiek afwiki teiken? – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 15:55, 29 September 2026 (UTC)
:: Ja, ek sal later verduidelik. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 15:59, 29 September 2026 (UTC)
::: Sien die gemors: [[The five people you meet in heaven]]. 'n Absolute belediging van my taal. Dit gebeur as nie-moerdertaal sprekers aangemoedig word om hier betrokke te raak. Die ironie is dat die volgende grootste inheemse Suid-Afrikaanse taal op Wikipedia Zoeloe (diepte 6) is met slegs 12809 artikels, dan Noord-Sotho (diepte 0) met 9058 artikels. Logies sou mens verwag het dat WikimediaZA die grootste gedeelte van hul hulpbronne (hulle kry baie geld by die Stigting) sal gebruik om die plaaslike Wikipedia's te groei. Kom ons plaas dit in perspektief, gedurende die 2018 Wikimania Konferensie in Kaapstad was 'n groot lawaai gemaak omrede die Zoeloe Wikipedia 10,000 artikels bereik het. Afrikaans het op daardie stadium die 50,000 mylpaal bereik maar daar is geen woord daaroor gesê nie. Kyk waar staan ons vandag teenoor hulle. Myself het al 20595 (soos ons nou praat) artikels geskep waarvan 17 voorblad status dra en 'n klomp baie tegnies van aard is. Dit is interessant dat hulle artikels skep wat glad nie in hulle eie moedertaal Wikipedia's bestaan nie. Hoe weet ek dit? Daar is geen taalskakels nie. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 16:16, 29 September 2026 (UTC)
::::Interessant, pleks hulle hul energie doelgerig aanwend. Vir my is dit vinnig om net op &quot;rol terug&quot; te klik. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 17:42, 29 September 2026 (UTC)
:::::Oesjaar, jy maak baie aannames. [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 18:00, 29 September 2026 (UTC)
::::::Met julle toestemming sal ek begin opruim. Ons praat oor die volgende:
::::::* Rekenaarvertaalde inhoud in bestaande artikels (bv. [[goud]]) word dadelik uitgevee
::::::* nuwe rekenaarvertaalde artikels word oor 14 dae (sonder verbetering) geskrap, volgens &quot;Swak Afrikaans (reeds 2 weke+ nie vertaal of verbeter nie)&quot;
::::::* konsepte in die hoofnaamruimte (artikels) met inhoud wat reeds in artikels bespreek word, word ook dadelik verwyder (as dit swak taalgebruik bevat en inhoud wat nie vir 'n ensiklopedie kwalifiseer nie).
::::::{{Ping|Maria The Scientist|Zoulla|Upthebucks|Tshegi|Zeetharr}}, {{Ping|VamuhleOmuhle|Argitsme|HoneyyR|Hermalyan|Nane2004}} ons praat oor julle betrokkenheid hier.
:::::: Ek wil nie baklei nie, as ek weerstand ondervind, gaan ek voort met my eie projekte (geen probleem daarmee nie, vrede!). Julle menings asb. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 18:30, 29 September 2026 (UTC)
::::::Die belangrikste: Almal is natuurlik vry om met taalgebruik te help, ek verwyder slegs goed in die hoofnaamruimte wat nooit versorg is nie en daar ronddwaal. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 18:40, 29 September 2026 (UTC)
:::::::Ek stem saam met @[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]].
:::::::En ek sal byvoeg: Dit maak nie saak watter gebruiker dit is, of waar hulle vandaan kom nie. Maak nie saak of Afrikaans hul moedertaal is of nie. Ons hou almal tot die selfde standaard. Gee mense darem 'n kans om hul artikels op te ruim, maar as dit nog steeds substandaard is, dan skrap ons dit, of rol die wysigings terug. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 16:54, 1 Oktober 2026 (UTC)
:{{Ondersteun}} SB en RR. Ek sal ook nuwelinge se werk help opruim. Hou op stress Oesjaar! Groete, --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 17:46, 1 Oktober 2026 (UTC)

== Mandela en kie ==
[[Lêer:Nelson Mandela, 2008 te Houghton Estate, valskleur-KI-herskepping.jpg|regs|duimnael|120px|Mandela 2008]]
Net regs van Mandela staan 'n man met grys gestreepte das. As iemand dalk weet wie dit is sal ek graag die beskrywing wil aanvul. Die twee dames is terloops [[Geraldine Fraser-Moleketi]] en [[Gwen Ramokgopa]] van wie ons baie min inligting op af.wiki het. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 15:04, 29 September 2026 (UTC)

:Jy vra my vas, jammer! [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 16:02, 29 September 2026 (UTC)
:: Ditto. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 16:17, 29 September 2026 (UTC)
:::AI sê: The man in the grey striped tie standing directly behind and to the right of Mr. Mandela's shoulder is the South African politician Dr. Frene Ginwala's brother or a similar delegate accompanying the high-level official party. Die broer se naam was Solly. [[Gebruiker:BurgertB|~ &lt;span style=&quot;font-family: Segoe Print; font-size: 12pt&quot;&gt;Burgert&lt;/span&gt;]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|&lt;span style=&quot;font-family: Segoe Print; font-size: 12pt&quot;&gt;(kontak)&lt;/span&gt;]]  23:34, 1 Oktober 2026 (UTC)
::::Knap gedaan, en dankie. Vermoed dat jy reg is, en ons het min/geen vrye foto's van hierdie gesin. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 05:53, 2 Oktober 2026 (UTC)

== Reptiele en amfibieë in Afrikaans ==
Sedert 2025 is daar 'n komplete lys van Afrikaanse (en ander) name van de reptiele en amfibieë wat in Suid-Afrika voorkom

Die verwysing is 
Phaka, F.M., Hugé, J., Razhuanzwo, F., Vanhove, M.P.M. &amp; Du Preez, L.H. 2025. Naming South African frogs and reptiles in nine Indigenous languages. African Journal of Herpetology, 1–18.

Daar is twee webwerwe waar dit gevind kan word

:Die reptiele &lt;ref&gt;[https://www.wildvernac.org/vernac-names-of-wildlife/reptile-names Reptile names]&lt;/ref&gt;
:Die amfibieë &lt;ref&gt;[https://www.wildvernac.org/vernac-names-of-wildlife/frog-names Frog names]&lt;/ref&gt;

Ek het op [[sandpadda]] 'n bietjie daarvan oorgeneem, maar daar is talle ander bydraes wat daarmee bygewerk of geskep kan word.

{{Verwysings}}

[[Gebruiker:Jcwf|Jcwf]] ([[Gebruikerbespreking:Jcwf|kontak]]) 20:37, 1 Oktober 2026 (UTC)

:Baie nuttig, dankie. Die taal is net om van nagmerries te kry. Net vir gebruikers wat weet wat hulle doen. [[Gebruiker:BurgertB|~ &lt;span style=&quot;font-family: Segoe Print; font-size: 12pt&quot;&gt;Burgert&lt;/span&gt;]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|&lt;span style=&quot;font-family: Segoe Print; font-size: 12pt&quot;&gt;(kontak)&lt;/span&gt;]]  21:45, 1 Oktober 2026 (UTC)

== Maandelikse besoeke en die Kiswahili Wikipedia ==
Gemeenskap, ons gebruikersbesoeke vir September was 3,1 miljoen. Dan sien ek die [[Swahili Wikipedia]] (Kiswahili) het na die 70ste posisie opgeskuif betreffende die aantal artikels. Hulle groei konstant die afgelope paar weke en sal ons seker binnekort verbygaan. Hulle diepte is egter net 4 vs ons 38. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 08:59, 5 Oktober 2026 (UTC)

Die Swahili Wikipedia is tans die derde grootste in Afrika naas die [[Egipties-Arabiese Wikipedia]] en die Afrikaanse Wikipedia. Die Egipties-Arabiese Wikipedia, 11de op die ranglys, het egter 'n diepte van NUL, seker botgeskepte artikels. Ek vermoed Swahili gebruik ook 'n bot. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 11:58, 5 Oktober 2026 (UTC)

:Ek vermoed in Meimaand vanjaar het die Swahili-Wikipedia KI-vertalings geskep dat dit klap. [https://pageviews.wmcloud.org/siteviews?start=2026-05-01&amp;end=2026-10-04&amp;sites=sw.wikipedia.org|af.wikipedia.org Kyk mooi onderaan]: Vanaf Mei 2026 tot 4 Oktober het die Afrikaanse Wikipedia 1 854 bladsye geskep. Daarteenoor het die Swahili Wikipedia 16 830 bladsye geskep. Ek het nog in Juniemaand vir onse liewe Gemini gevra: hoe op aarde stort jy 18 MB inligting binne 'n enkele maand of wat op die bedieners, met slégs 9 aktiewe bydraers? 
:[https://pageviews.wmcloud.org/siteviews?start=2026-05-01&amp;end=2026-10-04&amp;sites=af.wikipedia.org Afrikaanse Wikipedia vanaf Mei 2026 tot Oktober 2026]: 15 699 885 grepe (bytes) verskil
:[https://pageviews.wmcloud.org/siteviews?start=2026-05-01&amp;end=2026-10-04&amp;sites=sw.wikipedia.org Swahili Wikipedia vanaf Mei 2026 tot Oktober 2026]: 24 847 726 grepe (bytes) verskil [[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]) 20:52, 5 Oktober 2026 (UTC)

:Indien julle gewonder het - ek het onraad vermoed toe ek [https://lb.download.kiwix.org/zim/wikipedia/ Kiwix se blaaie] besoek het. 
::wikipedia_af_all_maxi_2026-04.zim             2026-04-06 10:47  1.9G  
::wikipedia_af_all_maxi_2026-07.zim             2026-07-05 14:18  1.9G  
::wikipedia_af_all_nopic_2026-04.zim            2026-04-06 08:34  404M  
::wikipedia_af_all_nopic_2026-07.zim            2026-07-05 12:19  410M

::wikipedia_sw_all_maxi_2026-04.zim             2026-04-06 16:55  746M  
::wikipedia_sw_all_maxi_2026-07.zim             2026-07-05 18:44  778M  
::wikipedia_sw_all_nopic_2026-04.zim            2026-04-06 15:51  189M  
::wikipedia_sw_all_nopic_2026-07.zim            2026-07-05 17:44  211M [[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]) 21:01, 5 Oktober 2026 (UTC)

== Gebruik van sjabloon:intertaalskakel ==
As ons die artikel [[Anatoli Karpof]] en [https://af.wikipedia.org/w/index.php?title=Anatoli_Karpof&amp;oldid=2975551 Anatoli Karpof (ouer weergawe)] vergelyk, sien ons baie rooi skakels in die ouer weergawe. Hoewel die nuwer weergawe netjieser lyk (geen rooi skakels nie), is dit vanuit 'n ensiklopediese oogpunt minder nuttig, aangesien ten minste een van die rooi skakels (Waddinxveeen) deur middel van die sjabloon:intertaalskakel na 'n ooreenstemmende artikel in die Nederlandse Wikipedia verwys het. Ek wil graag die gemeenskap se mening hoor oor my voorstel om die rooi skakels te herstel, maar met die byvoeging van sjabloon:intertaalskakel-skakels na die ooreenstemmende Nederlandse of Engelse artikels by te voeg. [[Gebruiker:Martinvl|Martinvl]] ([[Gebruikerbespreking:Martinvl|kontak]]) 20:58, 5 Oktober 2026 (UTC)

:Ek is 'n aanhanger van rooi skakels omdat dit aandui dat 'n gewensde artikel ontbreek. Ek ondersteun die gebruik van intertaalskakels om na bestaande artikels in ander tale te verwys. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 22:10, 5 Oktober 2026 (UTC)
:: Ek ondersteun nie een van die twee nie. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 06:14, 6 Oktober 2026 (UTC)
:::Ek verpes rooi skakels...dit trek die leser se aandag af van belangrike inligting. --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 07:18, 6 Oktober 2026 (UTC)
:::: Dink rooi skakels moet net aanvaar word waar dit verwys na 'n &quot;kernartikel&quot; wat waarskynlik in die nabye toekoms geskep kan word. Stem saam dit trek aandag af van 'n artikel. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 08:29, 6 Oktober 2026 (UTC)
:::::Ons kan dalk ook oorweeg om die kleur van rooi skakels te verander na iets minder steurend, bv. grys. 'n Mens kan die styl vir almal verander of elke gebruiker kan dit vir homself doen deur sy persoonlike CSS-bladsy te wysig. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 08:47, 6 Oktober 2026 (UTC)
::::::Hi ou Pynappel, dis nie soseer die &lt;u&gt;rooi kleur&lt;/u&gt; wat my pla nie, dis die blote teenwoordigheid daarvan op 'n andersins netjies-versorgde bladsy! Watse nut het 'n honderd internasionale krieketspelers se rooi name in 'n krieketwêreldbekerartikel? Niemand gaan dit ooit skep nie, punt. [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 09:11, 6 Oktober 2026 (UTC)
:::::::Dalk kom iemand eendag en skep dit. My gevoel is dat die rooi kleur 'n kenmerk van Wikipedia is wat ons tans nie ten volle benut nie. Dit is wel 'n seer oog, maar hopelik dien dit as 'n aansporing aan lesers om betrokke te raak en die artikel te skep, al is dit net 'n saadjie. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 09:36, 6 Oktober 2026 (UTC)
::::::::Ek verwerp die gebruik van intertaalskakels:
::::::::1. Dit kan lesers irriteer om dadelik in 'n ander taal te beland wat hulle nie noodwendig verstaan nie.
::::::::2. Kan dit net 'n willekeurige besluit wees na watter taal daar geskakel word. Duits, Engels, Frans, Nederlands? Ek verkies die Duitse Wikipedia, maar die Franse is ook uitstekend!
::::::::3. Kan dit verhoed dat 'n nuwe artikel geskep word as daar reeds 'n soort skakel is. Dit is rooi skakels wat motiveer om 'n nuwe artikel te skep. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 09:45, 6 Oktober 2026 (UTC)
::::::::Oor rooi skakels: Myns insiens maak dit sin dat niebestaande artikels rooi is, aangesien bestaande artikels blou skakels het. Rooi is immers die opponent van blou in die kleurspektrum. Myns insiens verstaan almal dit dadelik, al lees hulle net op Wikipedia en is hulle nie aktiewe gebruikers nie. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 09:50, 6 Oktober 2026 (UTC)
:::::::::{{neutraal}} Ek het gemengde gevoelens hieroor. Op die Franse Wikipedia is daar 'n artikel genaamd &quot;[[:fr:Maison du blé et du pain]]&quot;. Dis 'n koring- en broodmuseum in Switserland. Die vraag is - '''is hierdie artikel relevant vir die Afrikaanse Wikipedia'''? Regverdig dit 'n artikel? Miskien vir 'n Moorreesburger wat sy eie Koringbedryfmuseum wil vergelyk, ja. Maar die res van Suid-Afrika en Namibië? Nee. Die teenvraag is - waarom mag iemand nie daarvan bewus gemaak word nie? 
:::::::::Ons sit nou in die knars: aan die een kant onthou ek nog hoe 'n groep by Reddit suur was omdat [[Nederduits (skoolvak)]] 'n voorbladartikel geword het, wat ek bloot uit die Duitse Wikipedia destyds vertaal het. Uit die Redditeure se standpunt verstaan ek egter hul besware: dit voel &quot;volksvreemd&quot; (al vind ek prinses Diana ewe volksvreemd op die tydskrifvoorblaaie, aangesien ons 65 jaar al 'n republiek is). Aan die ander kant was die Redditeure se standpunt ewe vreemd: enige intelligente mens kon insien die foute wat met Nederduits gemaak is, kan netsowel met Afrikaans, Nama, Korana (feitlik enige taal) orals herhaal word: die sprekers wag amper ter elfder ure tot 'n taal heeltemal vergete is, en dan skielik, oornag, moet daar inderhaas 'n oplossing gesoek word wat dubbel soveel kos as om die masjien aan die loop te hou. Die onderwysers het ondertussen almal afgetree, of is dood. Die doel van die Wiki-artikel was juis om uit die Duitsers se foute te leer.
:::::::::Die oplossing, het ek my voorgeneem, is om die pad van Voyageur te volg: versamel die bronne, maar skryf met die onwetende Afrikaanse leser in gedagte.[[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]) 10:43, 6 Oktober 2026 (UTC)

::::::::::Ja, die liewe Voyageur (R.I.V.) het hom altyd daarvoor beywer om hier ensiklopediese inligting te plaas wat nie op die Engelse Wikipedia beskikbaar is nie. Myns insiens is dit die perfekte pad om ons Wikipedia uniek en interessant te hou en die beste manier om lesers te trek. Ek probeer dieselfde. Die nadeel van blote vertalings is op die hand liggend: Die Engelse artikel se ontwikkeling gaan aan, terwyl ons nie die mannekrag het om by te hou nie en die artikel het later moontlik verouderde inhoud. As jy self 'n nuwe artikel volgens bronne skep, sit jy nooit met dié probleem nie. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 11:50, 6 Oktober 2026 (UTC)

== Agentiese KI en Wikipedia ==
Die sterkste teken van die afgelope 24 uur is dat die oorgang na [[KI-agent|agent]]-gedrewe aktiwiteit verskuif het van blote voorspelling na waarneembare druk op infrastruktuur. Die [[Wikimedia-stigting]] meld dat eksperimentele [[OpenAI]]-agente miljoene Wikimedia-bladsye besoek en honderde duisende navrae uitgevoer het; hulle het moontlik bygedra tot 'n gedeeltelike onderbreking van die Wikidata-navraagdiens en ongemagtigde wysigings aangebring – insluitend veranderinge aan 'n verwysingshulpmiddel wat moontlik kwaadwillig van aard was. 

Sien   
https://www.theverge.com/news/1004929/wikipedia-openai-rogue-bots-wikimedia-foundation-outage [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 08:15, 6 Oktober 2026 (UTC)

: {{ping|Sobaka}}, sien [https://stats.wikimedia.org/#/af.wikipedia.org/reading/total-page-views/normal|bar|2-year|agent~automated|monthly Outomatiese besoeke] miskien deel daarvan? Groete! Oesjaar

::  Dankie vir die skakel Oesjaar. Dink nie die geweldige styging in Desember en Januarie kan aan die bogenoemde toegeskryf word nie, die voorvalle waarna die Stigting verwys het in Mei 2026 plaasgevind. Mei se statistieke op die Afrikaanse Wikipedia lyk normaal so ek glo ons het dit die keer vrygespring. Ek is seker die Desember/Januarie styging was een of ander bot verwante aktiwiteite maar agentiese-KI was toe nog in sy kinderskoene, maar word duidelik baie gou groot! [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 08:43, 6 Oktober 2026 (UTC)
::: KI gaan ons nog baie pyn en lyding veroorsaak. Gaan maar na elke nag jou banksaldo ook na, een van hierdie dae verdwyn dit soos petrol uit jou kar se tenk. En wie moet ons bedank, die gekloonde poppe van die kuberruimte! [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 09:19, 6 Oktober 2026 (UTC)

== Ons Flora projek. ==
Gemeenskap, ons flora foto projek groei konstant. Prof. Van Wyk het reeds ongeveer 26,000 foto's gelaai. Die Kategorie:Flora van Suid-Afrika is nou reeds 10,237 artikels groot. Lekker om te kan sê, baie groter as die magtige Engelse Wikipedia. Beplanning vir die toekoms; daar is tans 'n Kategorie:Flora van Amerika. Dink julle ons moet 'n Kategorie:Flora van ''Deelstaat'' vir al 50 deelstate van Amerika skep wat dan gekoppel is aan Kategorie:Flora van Amerika. Die Engelse doen dit nie so nie. Miskien dieselfde vir Australië. Dit gaan vir persone wat navorsing doen oor die voorkoms van plante van groot waarde wees. Julle gedagtes... {{ping|BurgertB|JMK|Rooiratel|Jcwf|Sobaka|Pynappel}} Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 19:44, 6 Oktober 2026 (UTC)

:Klink reg, want daai deelstate is groot gebiede wat baie van mekaar verskil. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 13:05, 7 Oktober 2026 (UTC)

== 'n Bakkiesblad spesialis.. ==
Gemeenskap, die persoon wat ons FB blad bygewerk het, het verdwyn. Ons moet die voorblad opdateer sodat dit 131,000 wys. Wie kan help? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 19:46, 6 Oktober 2026 (UTC)

== [[Strydpoortberge]] ==
Gemeenskap, ons kort iets oor die Strydpoortberge. Wie het inligting? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 20:36, 6 Oktober 2026 (UTC)

:{{Uitgevoer}} - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 11:01, 7 Oktober 2026 (UTC)
::Jy sê: &quot;Dit is in Limpopo by Mokopane, naby Haenertsburg, geleë.&quot; Daardie 2 plekke kan nie in dieselfde asem genoem word nie, hulle is dan 116 km van mekaar, alhoewel die berg altwee omvat. (Ek weet, ek woon naby aan Haenertsburg) [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 11:27, 7 Oktober 2026 (UTC)
:::Dis wat die bronne sê. Die bergreeks strek seker verby altwee. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 11:34, 7 Oktober 2026 (UTC)
::::Ek het die artikel gekorrigeer...die aanduiding vd ligging was nie 100% korrek nie! [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 11:36, 7 Oktober 2026 (UTC)
:::::Dankie @[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 11:59, 7 Oktober 2026 (UTC)

== Voorstel vir sjabloon:intertaalskakel2 ==
Ek dink daar is moontlik ruimte vir 'n nuwe soort intertaalskakel wat deur Wikidata aangedryf is, eerder as deur spesifieke tale wat deur die oorspronklike redigeerder gekies is. Woorde wat die nuwe skakel gebruik sal groen wees. Gestel byvoorbeeld ons het die kode &lt;code&gt;&quot;&lt;nowiki&gt;{{intertaalskakel2|wadinxveen|Q826048}}&lt;/nowiki&gt;&quot;&lt;/code&gt; gebruik; sal &lt;span style=&quot;color:green&quot;&gt;Wadinxveen&lt;/span&gt; op die skerm verskyn. As ons op die teks  klik, sals hierdie aftreklys verskyn:
*[[:de:Waddinxveen]]
*[[:en:Waddinxveen]]
*[[:fr:Waddinxveen]]
*[[:nl:Waddinxveen]]
*'''&lt;span style=&quot;color:blue&quot;&gt;...&lt;/span&gt;'''
Hierdie lys word deur Wikidata aangedryf, waar Waddinxveen die kode &quot;Q826048&quot; het. Ons kan op enige weergawe klik om die artikel in daardie taal te lees. Indien 'n artikel in Afrikaans beskikbaar is, sal dit ook vertoon word. As ons op &quot;'''&lt;span style=&quot;color:blue&quot;&gt;...&lt;/span&gt;'''&quot; klik, word die taalkeuse uitgebrei om alle Wikipedia-weergawes wat hierdie artikel bevat, in te sluit (42 in die geval van Waddinxveen). Die verstektaalopsies vir Afrikaans is Afrikaans, Duits, Engels, Frans en Nederlands&quot;. Ander tale sal 'n ander stel verstektale hê (die taal self en vier vreemde tale).

Meen die gemeenskap dat dit die moeite werd is om so 'n hulpmiddel verder te ontwikkel?
[[Gebruiker:Martinvl|Martinvl]] ([[Gebruikerbespreking:Martinvl|kontak]]) 20:50, 6 Oktober 2026 (UTC)

:Klink vir my na 'n goeie idee! – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 21:16, 6 Oktober 2026 (UTC)

== Verwysings met eksterne skakels ==
Gemeenskap, ek was nog altyd onder die indruk dat skakels met eksterne skakels nie toegelaat word nie. Wat het verander of het die ouderdom my ingehaal. Sien [[Swem in Suid-Afrika]]. Hoekom word dit nie eerder as verwysings gebruik nie? Dit beteken dan dat 'n artikel glad verwysings hoef te gebruik nie. Hoe gaan sulke skakels hanteer word wat skakel na ander tale wat ons nie verstaan nie? Sien die sin uit Swem: ''By die 1956-spele in Melbourne wen die Springbok dames 4x100 vryslagaflos die brons medalje – Natalie Ann Myburgh, Susan Elizabeth Roberts, Miora Abernethy and Jeanette Evelyn Myburgh, met die goud gewen deur Australië, gelei deur Dawn Fraser, en die VSA tweede.'' Hoekom kan daardie eksterne skakels nie as verwysings gebruik word nie? Volgens watter beleidsdokument word dit toegelaat? 

Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 13:33, 7 Oktober 2026 (UTC)

:@[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]]
:&gt; ek was nog altyd onder die indruk dat skakels met eksterne skakels nie toegelaat word nie.
:Stem heeltemal saam.
:&gt; Hoekom word dit nie eerder nie as verwysings gebruik nie?
:Dit is presies wat ek gedoen het om die artikel reg te maak.
:Onthou nuwelinge weet nie altyd hoe om alles hier korrek te doen nie. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 13:57, 7 Oktober 2026 (UTC)
::Ons het nou moontlik 'n gebruiker verloor omdat jy dadelik al sy veranderings teruggerol en die bladsy beskerm het, eerder as om vir hom te wys wat die korrekte manier is. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 14:05, 7 Oktober 2026 (UTC)

== Wikidata Sitelink changes in Recent Changes and Watchlist ==
''(Apologies for cross-posting in English, translating it will help spread the message)''

Earlier last month, all Wikis were contacted for feedback on our proposal to remove language link changes, this change has already been deployed to Wikisource, Wikibooks, Wikivoyage, Wikiquote, Wikiversity and Wiktionary.

The same change is now being rolled out globally to all Wikipedias on '''October 13, 07:00 UTC'''. Editors will no longer see notifications after this time on their [[Special:RecentChanges|Recent Changes]] and [[Special:Watchlist|Watchlist]] when a link to ''another'' language version of a page is added, removed, or changed in its Wikidata item (it does not affect language link notifications to the home wiki). There will then be a two-week monitoring period to observe if a reduction of high-volume but low-value notifications takes place, or if higher-value changes become easier to identify. Editors who rely on these notifications should be aware of the change and can share feedback or concerns on the  Wikidata For Wikimedia [[m:Talk:Wikidata_For_Wikimedia_Projects/Clearer_Wikidata_Edit_Summaries/Hide_Language_Link_edits|Projects talk page]].&lt;br/&gt;
Wikidata's own Recent Changes page is not affected as it serves as the repository for these changes.

Please reach out if you have any questions, or if your wiki would like to opt-out, thank you! -- [[User:Danny_Benjafield_(WMDE)|Danny Benjafield (WMDE)]] ([[User_talk:Danny_Benjafield_(WMDE)|talk]])  sent via [[Gebruiker:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Gebruikerbespreking:MediaWiki message delivery|kontak]]) 09:28, 9 Oktober 2026 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Danny Benjafield (WMDE)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Danny_Benjafield_(WMDE)/MassMessage_Test_List&amp;oldid=31142775 --&gt;

:: Slim manne, hoe raak dit ons as gebruikers? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 09:55, 9 Oktober 2026 (UTC)

== Shaft horsepower ==
Gemeenskap, wat is die korrekte Afrikaanse woord: dryfasperdekrag? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 19:22, 9 Oktober 2026 (UTC)

:Is dit ''asdrywing''? Sien:https://www.samsa.org.za/api/api/File/view/6N1%2BU4iswrrUbf8d7Zz6uA%3D%3D
:Nederlands het ''asvermogen''. [[Gebruiker:Jcwf|Jcwf]] ([[Gebruikerbespreking:Jcwf|kontak]]) 23:43, 9 Oktober 2026 (UTC)</text>
      <sha1>si1tms2vus6zec7w1ep2z331skbixdy</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2977184</id>
      <parentid>2977172</parentid>
      <timestamp>2026-10-10T05:41:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aliwal2012</username>
        <id>39067</id>
      </contributor>
      <comment>/* Strydpoortberge */</comment>
      <origin>2977184</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="68572" sha1="17rfwvugpec1r7c8d8j47mct3n2lk2k" xml:space="preserve">__NEWSECTIONLINK__
__NOINDEX__
{{spring ondertoe}}
[[Lêer:Jessica isn't getting involved in this discussion.jpg|duimnael|links|250px|Kom praat met ons op die Geselshoekie, ons kuier lekker saam!]]&lt;!--
[[Lêer:Rooibokram KNP suide.JPG|duimnael|220px|links|Aliwal2012 sê: &quot;Dis beter om in die [[Krugerwildtuin]] as op kantoor te wees!&quot; 'n Rooibokram in 2011 in die suide.]]
[[Lêer:Vandalenjaeger 01.jpg|duimnael|260px|links|'n Versoek aan al die admins: help ons asseblief om vandalisme uit te roei!]]
[[Lêer:Perde by Glen Reenenkamp, Golden Gate NP (1).jpg|duimnael|links|320px|Dis naweek! Kom ry die mak perde by die asemrowende [[Golden Gate-Hoogland- Nasionale Park]]!]]
[[Lêer:Ceratotherium simum Kruger Park 02.JPG|duimnael|260px|links|'n Witrenoster in 2003.]]
--&gt;
&lt;div style=&quot;background:#f9f9f9; border:1px solid #aaaaaa; clear:right; float:right; font-size:90%; margin:1em 0 1em 1em; padding:1em; width:20em;&quot;&gt;
&lt;big&gt;'''Sien ook:'''&lt;/big&gt;
* [[Wikipedia:Welkom nuwelinge]] wat veral op nuwelinge gemik is.
* [[Wikipedia:Gebruikersportaal]] vir nuttige skakels vir alle gebruikers.
* [[Wikipediabespreking:Geselshoekie]] vir bespreking oor die toekoms van hierdie bladsy.
* [[/Taalforum/]] vir besprekings oor taalprobleme. Die juiste terme, spellings ensomeer.

&lt;center&gt;'''Verdere hulp:'''&lt;br /&gt;&lt;/center&gt;
Vir volledige hulp, riglyne en beleid (algemeen en spesifiek), raadpleeg gerus die
* [[:en:Wikipedia:Community Portal|Engelse ''Community Portal'']],
* [[:nl:Wikipedia:Gebruikersportaal|Nederlandse Gebruikersportaal]] en
* [[:m:|Meta Wikipedia]].
&lt;/div&gt;

{{Argiefboks|14
| argief1 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2006|2004+05+06]]
| argief2 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2007|2007+08+09]]
| argief3 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2010+2011|2010+11]]
| argief4 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2012|2012]]
| argief5 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2013|2013+14+15]]
| argief6 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2016|2016]]
| argief7 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2017|2017]]
| argief8 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2018|2018]]
| argief9 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2019|2019]]
| argief10 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2020|2020]]
| argief11 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2021+2022+2023|2021+22+23]]
| argief12 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2024|2024]]
| argief13 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2025|2025]]
| argief14 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2026|2026]]
}}

'''Welkom''' by die Afrikaanse Wikipedia se algemene geselshoekie. Enigiemand is welkom om deel te neem aan die besprekings hier: '''onderteken asseblief u besprekings''' deur &lt;nowiki&gt;~~~~&lt;/nowiki&gt; te tik, of die &quot;Handtekening met datum&quot;-ikoon ([[Lêer:button sig.png|Handtekening met datum|link=]]) te kies op die redigeringskieslys.

Ou besprekings word na die '''argief''' geskuif (sien die navigasiekas regs). As u 'n gesprek wil voortsit wat reeds in die argief is, word aanbeveel dat u die betrokke dele uitknip en hier plak.

Hierdie blad is vir algemene besprekings, besprekings omtrent 'n spesifieke artikel kan op daardie artikel se besprekingsblad begin word; sodoende kan dit ook deur toekomstige bydraers en redigeerders gelees word.

Vir die jongste nuus van WikimediaZA, besoek gerus ons [https://www.facebook.com/groups/231160206984566 Facebook bladsy], word lid van die [http://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikipedia-af Afrikaanse poslys] of besoek ons [http://wikimedia.org.za/wiki/Tuisblad_in_Afrikaans Tuisblad in Afrikaans]

&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;&lt;center&gt;'''&gt;&gt;&gt;  [//af.wikipedia.org/w/wiki.phtml?title=Wikipedia:Geselshoekie&amp;action=edit&amp;section=new Voeg 'n nuwe onderwerp by] &lt;&lt;&lt;'''&lt;/center&gt;&lt;/div&gt;

== Werkswinkels wat deur Wikimedia ZA gefasiliteer sal word in September 2026 ==

Gebruikers neem kennis van die werkswinkels gedurende September 2026.
Boodskap van Wikimedia ZA:

“Hierdie werkswinkels sal studente, dosente en bibliotekarisse by hoër onderwysinstellings betrek en hulle bekendstel aan die basiese beginsels van die redigering van Wikipedia in alle Suid-Afrikaanse tale.
Sommige deelnemers mag Afrikaans as eerstetaalsprekers wees, en die opleiding sal die volgende dek:

Wat Wikipedia is

Die Vyf Pilare van Wikipedia

Die vertaling van bestaande artikels met behulp van die Vertaalinstrument

Die skep van nuwe artikels

Die byvoeg van verwysings en beelde

Ons wil graag die Afrikaanse Wikipedia-gemeenskap vooraf oor hierdie werkswinkels inlig. Aangesien hierdie sessies 'n toestroming van nuwe bydraes van eerstekeerredakteurs tot gevolg kan hê, sal ons die gemeenskap se bewustheid en ondersteuning waardeer om hierdie nuwelinge gepaste leiding, geduld en goeie trou te gee soos hulle begin bydra.

Komende Werkswinkels
SWiP Fase 2 Jaar 2 – Universiteit Stellenbosch
'''7–8 September 2026'''

SWiP Fase 2 Jaar 2 – Durban Universiteit van Tegnologie
'''10–11 September 2026'''

SWiP Fase 2 Jaar 2 – Universiteit van KwaZulu-Natal, Pinetown-kampus
'''17–18 September 2026'''

Dankie dat u ons help om te verseker dat die betrokke gemeenskap bewus is van hierdie aktiwiteite en die nuwe bydraers kan ondersteun.” [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 13:12, 25 Augustus 2026 (UTC)

== Erfenismaand: Inheemse Taalvertaal-uitdaging ==

Inisiatief vir Erfenismaand vir enige belangstellendes:

“Beste Wikimediane,

Sluit by ons aan vir die Erfenismaand se 30-dae Inheemse Taalvertaal-uitdaging hierdie September! Help om Suid-Afrikaanse erfenis te vier deur
artikels oor die teiken inheemse taal
Wikipedias uit te brei en te verbeter.

;Belangrike Besonderhede

Datums: 1–30 September 2026
-

Teikentale: isiZulu, isiXhosa, Sesotho, Setswana, Sepedi,
Xitsonga, isiSwati, Tshivenḓa, isiNdebele, en Afrikaans
-

Daaglikse Doelwit: Vertaal 1 artikel per dag oor Suid-Afrikaanse kookkuns,
gebruike, klere, kuns, geskiedenis of letterkunde.

Hoe om Deel te Neem

1. Voeg jou gebruikersnaam by die projekbladsy en sluit aan by die Geleentheidsdashboard   &lt;https://meta.wikimedia.org/wiki/WMZA_Heritage_Month_30-Day_Translation_Campaign&gt;    (Wagwoord: Heritage).

2. Kies 'n Suid-Afrikaanse erfenisartikel op Engelse Wikipedia.

3. Vertaal dit in jou teikentaal (met behulp van die Inhoudvertalingsinstrument of handmatig) en publiseer.

Opleidingswerkswinkel Leer hoe om die Inhoudvertalingsinstrument en
dashboard te gebruik:

Datum en tyd: Saterdag, 29 Augustus 2026 | 10:00 vm. – 12:00 nm. SAST
-
Skakel: Sluit aan by Google Meet &lt;https://meet.google.com/xuv-gwfo-ztq?authuser=1&amp;hs=122&gt;

Pryse (geskenkbewyse) Top bydraers gekies op grond van vertalingskwaliteit, volledigheid en formatering:
-
1ste Plek: R5,000
-
2de Plek: R3,000
-
3de Plek: R2,000

Kontak info@wikimedia.org.za

Vriendelike groete

WikimediaZA

Nomfundo Zungu: Kommunikasie-intern” 

[Hier geplaas deur [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 08:15, 26 Augustus 2026 (UTC)]

:@[[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] mag ons vir hierdie spesifieke gebeurtenis KI gebruik om die vertaling te behartig, mits ons die [[porboodskap]] wat ons gebruik het, publiseer, en met die veronderstelling dat bronne wat saam met stellings oorgebring word, reeds in die oorspronklike weergawe nagegaan is en dus nie weer individueel nagegaan hoef te word by die eerste weergawe van die vertaling nie? Gebruikers kan natuurlik enige stelling later bevraagteken en bronne nagaan en stellings wat nie geverifieer kan word nie, verwyder. Ek vra hierdie net vir praktiese redes om in staat te wees om die eerste weergawe van die vertaling te kan plaas. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 11:13, 26 Augustus 2026 (UTC)
::My opinie is: ja, ons mag, want Wikipedia word nie as 'n bron gebruik nie, die bronne word saam oorgebring, en ander Wikipedia's vereis ook verifieerbaarheid en die aanhaal van bronne, en die KI-model word gevra om 'n nugtere vertaling te doen, nie om eie kennis te gebruik of eie navorsing te doen nie, dus is die risiko van hallusinasies laag. Natuurlik kan die oorspronklike weergawe foute bevat, en die foute word dan met die vertaling oorgebring, maar dit is 'n risiko by enige vertaling en foute kan selfs in betroubare bronne bestaan, dus is dit nie 'n risiko uniek aan KI nie. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 11:32, 26 Augustus 2026 (UTC)

:::{{Ping|Sobaka|Pynappel}} Myns insiens is dit nie die doelwit van dié kompetisie om met KI-geskepte artikels mee te ding nie. Die een skryf met die hand en die ander met KI? Ek dink nie dit is billik in 'n kompetisie nie. Ek sou dit as 'n soort ''doping'' beskou. Met die hoeveelheid KI-inhoud kan mens ook nie van ander verwag om die inhoud na te gaan nie. My mening. Jou laaste aanmerking oor foute in die oorspronklike artikel is juis die rede waarom die Duitse Wikipedia van die vertaler verwag om die inhoud stiptelik na te gaan. Andersins loop jy gevaar om verkeerde inhoud te versprei. Ek beskou die vertaler steeds as verantwoordelik vir die teks wat hy plaas. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 11:55, 26 Augustus 2026 (UTC)

::::@[[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]], ek dink ons moet hier twee sake onderskei. Eerstens is dit ’n kompetisie wat deur WikimediaZA gereël word, en ek kan dus nie namens hulle bepaal of KI-ondersteunde vertaling vir die doeleindes van die kompetisie toegelaat word of presies watter voorwaardes daarvoor geld nie. Dit sal jy verkieslik met die organiseerders moet uitgeklaar.
::::Tweedens is ons op die Afrikaanse Wikipedia nog besig om gemeenskapsbeginsels vir die verantwoordelike gebruik van KI te ontwikkel, en ek wil nie daardie gesprek vooruitloop nie. Persoonlik sien ek wel ’n belangrike onderskeid tussen die gebruik van KI as ’n vertalingshulpmiddel en die gebruik daarvan om self nuwe ensiklopediese inhoud en bronne te genereer. KI-ondersteunde vertaling behoort dus nie noodwendig uitgesluit te word nie, mits die gebruiker die finale teks self deeglik nagaan en verantwoordelikheid daarvoor aanvaar.
::::Ek sou egter versigtig wees met die aanname dat bronne bloot omdat hulle uit die oorspronklike artikel oorgedra word, glad nie nagegaan hoef te word nie. Niemand verwag noodwendig dat elke bron volledig van nuuts af ondersoek moet word voordat ’n vertaling gepubliseer word nie, maar die vertaler behoort minstens seker te maak dat die vertaalde teks die oorspronklike artikel getrou weergee, dat die verwysings korrek oorgedra is en dat daar nie deur die vertaalproses nuwe stellings, betekenisverskuiwings of foutiewe terminologie ontstaan het nie.
::::Wat die publisering van die porboodskap betref, dink ek dit is ’n nuttige vorm van deursigtigheid, maar dit is iets waaroor die gemeenskap nog ’n beginsel moet vasstel. Vir hierdie spesifieke kompetisie sou ek dus voorstel dat WikimediaZA eers bevestig wat hulle reëls oor KI-gebruik is; daarna geld uiteraard steeds die Afrikaanse Wikipedia se gewone vereistes ten opsigte van kwaliteit, verifieerbaarheid en die verantwoordelikheid van die redigeerder. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 12:04, 26 Augustus 2026 (UTC)

== Nuwe botartikels ==

Gemeenskap, ek mis die gemeenskapsbesluit om met nuwe botartikels te groei. Ons het byna 400 nuwe botartikels met 'n klein inligtingskassie en een sin. (As jy die res soek, moet jy die Engels lees.) Myns insiens voeg dit min waarde by, wat dink julle? Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 11:50, 27 Augustus 2026 (UTC)

:Ek dink dit voeg waarde by. Ek sien nie hoe die aantal van 400 relevant is nie. Daar is poskodes in Lesotho en Sentraal-Afrikaanse Republiek waaroor 'n Afrikaanse leser mag leer, en waaroor daar regtig min bekend is, soos slegs die ligging en koördinate. Sien geen rede hoekom hierdie onderwerpe van die ensiklopedie uitgesluit moet word nie; ander weergawes sluit hierdie onderwerpe in, maar ek hoor graag ander se menings. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 12:14, 27 Augustus 2026 (UTC)
::Gee ons asb 'n voorbeeld of 2 vd poskodes in Lesotho wat jy gedoen het. Ek kan nie veel van Kabouterbot onthou nie...ouderdom! 
::PS Kabouterbot het vannag 'n fokop gemaak by [[Nana-Bakassa]] (&quot;Koördinate: Missing latitude&quot;) 
::[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 12:37, 27 Augustus 2026 (UTC)
:::@[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] [[Hleoheng]] [[Fenyane]]. Ek moet nog die kategorieë byvoeg. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 12:40, 27 Augustus 2026 (UTC)
:::@[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] reggemaak, dankie. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 13:15, 27 Augustus 2026 (UTC)
:Ek dink dit voeg net so veel waarde as al die saadjies oor plantspesies. Maak nie saak of dit nou deur 'n bot geskep is of nie. @[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] jou vraag is eintlik oor die nuttingheid van saadjies, en ek dink ons het daardie bespreking al baie keer gehad.
:Party mense vind die artikels interessant, al is daar min inligting. Dit kan altyd verder uitgebrei word. Dit is ook goed vir ander artikels wat plekname benoem (soos 'n artikel oor 'n ramp of iets), minder rooi skakels ens. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 12:40, 27 Augustus 2026 (UTC)
:@[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] [[Tim Curry]] is onlangs oorlede. Die artikel is ook deur 'n robot begin. Kyk hoe lyk dit vandag. Die feit dat dit deur 'n robot begin is, doen geen afbreek aan ander artikels nie, en skep 'n raamwerk vir ander gebruikers om maklik by te dra. Ek kan onthou jy het destyds ook vreeslik gekla oor die artikels oor akteurs wat deur 'n robot geskep is. Dit staan jou vry om enige artikel wat jy dink te kort is, uit te brei. En as die onderwerp jou nie interesseer nie, hoef jy nie die artikel te lees nie. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 12:41, 27 Augustus 2026 (UTC)

:Intussen meer as 410. Die aantal is belangrik, aangesien kwantiteit die kwaliteit van die Afrikaanse Wikipedia raak. Daar is ook botartikels oor Russiese rajons, Australiese plaaslikeowerheidsgebied en Haïtiaanse departements. Terloops, ek het ander projekte as om 410 botartikels uit te brei. Myns insiens raak dit dieselfde tema: Ons skryf artikels '''deur mense vir mense'''. Tel asb. al die [[:Kategorie:Saadjies]] vir my. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 12:45, 27 Augustus 2026 (UTC)
::Wat is die verskil tussen 410 en 410&amp;nbsp;000? Hoe raak dit die kwaliteit van ander artikels? – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 12:48, 27 Augustus 2026 (UTC)
:::Inderdaad. Niemand kla oor enwiki se kwaliteit nie, en hulle het meer as 2 miljoen saadjies. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 12:54, 27 Augustus 2026 (UTC)

::::Hoe meer botartikels ons het, hoe meer lesers kom daarop af en sien een-sin-saadjies. Dit raak die reputasie van die hele projek. Daar is mense wat ure, maande, jare vir kwaliteit offer. Hoe aktief is die Cebuano- en Waray-Waray-Wikipedias? [[:en:Cebuano Wikipedia]], [[:de:Cebuanosprachige Wikipedia]], [[:en:Waray Wikipedia]] en [[:de:Waray-Waray-Wikipedia]] vertel baie vir my. Die botartikels het niks gehelp nie. Op die [[:en:Swedish Wikipedia#Massive deletions in robot-made articles]] het hulle intussen baie botartikels geskrap. Die Engelse Wikipedia het sewe miljoen artikels en die nodige mannekrag met dié wêreldtaal! Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 13:00, 27 Augustus 2026 (UTC)
:::::@[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] moet ons [[Tim Curry]] skrap? – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 13:03, 27 Augustus 2026 (UTC)
::::::{{Ping|Pynappel}} Ons kan wel artikels oor mense deur mense laat skryf. Soos [[Dolly Parton]], [[Bonnie Tyler]] en [[Gunther von Hagens]]. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 13:10, 27 Augustus 2026 (UTC)
:::::::Kom ons hoor wat sê die res van die gemeenskap. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 13:15, 27 Augustus 2026 (UTC)
: Honderde saadjies beteken nie veel nie. Dit groei nie. Kyk na die sponsies. [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 13:51, 27 Augustus 2026 (UTC)
::Hallo @[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]], ek stem saam dat dit dalk nie veel beteken nie, maar dit het nie noodwendig 'n negatiewe impak nie. Trouens, my punt is juis dat dit 'n goeie impak het omdat dit 'n bestaande artikel verskaf waartoe gebruikers kan bydra. Ek wonder hoeveel gebruikers wysig bestaande artikels eerder as om nuwe artikels te skep. Dit sal interessant wees om hierdie statistiek van 'n groot Wikipedia soos Engels of Duits te kry. Intussen deel ek 'n lys van artikels wat deur kabouter geskep is en wat sedertdien gegroei het. Dit is almal akteurs, vermoedelik omdat dit 'n onderwerp is waarin meer mense geïnteresseerd is, terwyl die sponse 'n baie kleiner gehoor het, maar daardie gehoor verdien steeds om artikels op Wikipedia in Afrikaans te kan raadpleeg en wysigings daarby aan te bring en ja, as hulle die vermoë het, self artikels te begin.
::* [[Shailene Woodley]]
::* [[Jenna Ortega]]
::* [[Anna Held]]
::* [[Elton John]]
::* [[IJustine]]
::* [[Sydney Sweeney]]
::* [[Beatrice Straight]]
::* [[Alec Baldwin]]
::* [[Raquel Welch]]
::* [[Timothée Chalamet]]
::* [[Rami Malek]]
::* [[George Carlin]]
::– 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 23:20, 27 Augustus 2026 (UTC)

== Voorstel: 'n Konsep-naamruimte (ns 118) ==

Hallo almal

Ek wil graag voorstel dat ons vir die Afrikaanse Wikipedia 'n aparte '''Konsep'''-naamruimte aanvra. Dit is die ekwivalent van die Engelse ''Draft:'' (naamruimte 118).

Tans het 'n onvoltooide artikel net twee tuistes: die hoofnaamruimte, waar lesers en soekenjins dit sien, of 'n gebruikersubblad of [[Wikipedia:Sandput]]. 'n Konsep-naamruimte gee 'n derde plek:

* Konsepte tel nie as artikels nie en beïnvloed nie ons artikeltelling nie.
* Konsepte word outomaties nie deur soekenjins geïndekseer nie, dus skaad 'n onvoltooide bladsy nie die projek se aansien nie.
* Nuwelinge kan aan 'n artikel werk sonder dat dit binne minute vir verwydering genomineer word.
* Wanneer die artikel gereed is, word dit eenvoudig na die hoofnaamruimte geskuif en die volledige geskiedenis bly behoue.

Meer as 25 Wikipedias het reeds so 'n naamruimte.

=== Wat presies aangevra sal word ===

* Naamruimte 118 = Konsep, naamruimte 119 = Konsepbespreking
* 'n Alias sodat ''Draft:'' ook na dieselfde naamruimte wys
* Subbladsye aangeskakel
* ''noindex'' sodat konsepte nie deur soekenjins geïndekseer word nie
* Konsepte tel nie as inhoudsbladsye nie (dus nie in die artikeltelling nie)
* VisualEditor beskikbaar in die nuwe naamruimte

=== Punte waaroor ons moet besluit ===

# '''Die naam.''' &quot;Konsep&quot; / &quot;Konsepbespreking&quot;, of eerder &quot;Klad&quot; / &quot;Kladbespreking&quot;? Ander voorstelle is welkom.
# '''Wie mag 'n konsep na die hoofnaamruimte skuif?''' Enigeen, of net gebruikers wat outomaties bevestig is (''autoconfirmed'')?
# '''Verlate konsepte.''' Op die Engelse Wikipedia kan 'n konsep wat ses maande lank onaangeraak bly, verwyder word, met 'n kennisgewing aan die skepper. Wil ons iets soortgelyks, en met watter tydperk?
# '''Soekresultate.''' Moet konsepte by verstek in ons interne soektog verskyn, of net wanneer 'n mens dit uitdruklik kies?

=== Hoe dit tegnies werk ===

Ons kan dit nie self aanskakel nie. Dit is 'n konfigurasieverandering aan Wikimedia se bedieners. Die pad is:

# Konsensus hier op die Geselshoekie, met die besonderhede hierbo beslis.
# 'n Versoek op Phabricator onder ''Wikimedia-Site-requests'', met 'n permanente skakel na hierdie bespreking (sien [[m:Requesting wiki configuration changes]]).
# 'n Ontwikkelaar dien die wysiging in Gerrit in en dit word ontplooi.

Dit neem gewoonlik 'n paar weke. Vir 'n kleiner wiki is 'n handjievol steunstemme genoeg: die Birmaanse Wikipedia se versoek ([[phab:T352424]]) is met twee steunstemme goedgekeur.

=== Alternatief ===

As die gemeenskap voel 'n eie naamruimte is oorbodig, kan ons byna dieselfde werkvloei kry sonder enige tegniese versoek, deur subbladsye soos ''Wikipedia:Konsepte/Artikelnaam'' te gebruik. Die verskil is dat ''noindex'' dan nie outomaties geld nie, dat konsepte nie 'n eie filter in onlangse wysigings en die soekfunksie kry nie, en dat die naam vir nuwelinge minder duidelik is.

=== Steun, teen, kommentaar ===

Ek stel voor ons hou die bespreking ten minste twee weke oop sodat almal kans kry om te reageer. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 22:51, 27 Augustus 2026 (UTC)

: Ek ondersteun die voorstel in beginsel. Hou vir twee weke. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 16:43, 28 Augustus 2026 (UTC)

::{{Ondersteun}} idee
::#Konsepartikel
::#Gebruikers wat bevestig is
::#Ses maande klink redelik
::#Net by keuse, maar as iemand nou dieselfde artikel wil skep, moet dit duidelik wees dat daar reeds ‘n konsepartikel is. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 18:16, 28 Augustus 2026 (UTC)
:{{Ondersteun}} Een van die grootste voordele sal wees as daar kompetisies of werkwinkels is, sodat ander gebruikers weet om die gebruiker spasie te gee. Dit kan dalk ook help dat nuwelinge meer vrymoedigheid het...(dalk?) 
:Net 'n vraag: as die blad geskuif word sonder 'n aanstuur, wat oorbodig sal wees, tel dit as 'n bladsyverwydering? [[Gebruiker:Thermofan|Thermofan]] ([[Gebruikerbespreking:Thermofan|kontak]]) 14:19, 1 September 2026 (UTC)
::@[[Gebruiker:Thermofan|Thermofan]] soos sake tans staan, ja, maar slegs administrateurs kan skuif sonder 'n aanstuur. As ander gebruikers bladsye skuif, dan word 'n aanstuur outomaties agtergelaat. Op die Engelse Wikipedia het hulle 'n spesifieke gebruikersgroep, nl. ''page movers'', wat bladsye sonder 'n aanstuur kan skuif. Ons kan oorweeg om ook so 'n groep op die Afrikaanse Wikipedia te hê. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 15:12, 1 September 2026 (UTC)
:{{Ondersteun}} al vier punte hier bo. [[Gebruiker:BurgertB|~ &lt;span style=&quot;font-family: Segoe Print; font-size: 12pt&quot;&gt;Burgert&lt;/span&gt;]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|&lt;span style=&quot;font-family: Segoe Print; font-size: 12pt&quot;&gt;(kontak)&lt;/span&gt;]]  20:41, 4 September 2026 (UTC)
:{{Ondersteun}} – [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 16:08, 5 September 2026 (UTC)
:{{Ondersteun}} – Briljante idee. Laat dit goed gaan, [[Gebruiker:Lefcentreright|Lefcentreright]] ([[Gebruikerbespreking:Lefcentreright|kontak]]) 17:34, 5 September 2026 (UTC)
:&lt;s&gt;{{Neutraal}}&lt;/s&gt; – Ek is tans bietjie uitgebrand! [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 18:30, 5 September 2026 (UTC)
:{{Ondersteun}} – Laat dit goed gaan! --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 06:37, 16 September 2026 (UTC)
::Ek het die nuwe naamruimtes aangevra: https://phabricator.wikimedia.org/T437576 – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 11:24, 10 September 2026 (UTC)
:::Ons het vandag die nuwe Konsep- en Konsepbesprekingnaamruimtes ontvang. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 16:18, 14 September 2026 (UTC)
::::Baie dankie Pynappel --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 06:46, 16 September 2026 (UTC)

== Malfunction... ==

Die taalkundiges: beste vertaling - faal of wanfunksioneer? Of hang dit af van die gebruik van die woord? Ek verkies eersgenoemde! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 08:34, 28 Augustus 2026 (UTC)

:Ja, wanfunksioneer as werkwoord. Ook dalk
:* nie behoorlik funksioneer nie
:* foutief funksioneer 
:* gebrekkig funksioneer
Informeel: Die masjien het begin probleme gee. 
:As selfstandige naamwoord: Fout
:* The system experienced a hardware malfunction that caused unexpected server reboots.
:: Die stelsel het 'n hardewarefout ondervind wat onverwagte herlaaie van die bediener veroorsaak het.
:* Engineers traced the vehicle's sudden loss of power to an electronic control unit malfunction.
:: Ingenieurs het die voertuig se skielike verlies aan krag nagespoor na 'n fout in die elektroniese beheereenheid.
:[[Gebruiker:Thermofan|Thermofan]] ([[Gebruikerbespreking:Thermofan|kontak]]) 11:59, 28 Augustus 2026 (UTC)

::Volgens [https://translate.google.co.uk/ Google Translate], lui die Afrikaans vertaaling:
::*Die stelsel het 'n hardeware-wanfunksie ondervind wat onverwagte bedienerherlaai veroorsaak het.
::*Ingenieurs het die voertuig se skielike kragverlies na 'n wanfunksionering in die elektroniese beheereenheid teruggevoer.
::[[Gebruiker:Martinvl|Martinvl]] ([[Gebruikerbespreking:Martinvl|kontak]]) 14:55, 28 Augustus 2026 (UTC)
:::Ai tog, Martin..! [[Gebruiker:Thermofan|Thermofan]] ([[Gebruikerbespreking:Thermofan|kontak]]) 11:46, 31 Augustus 2026 (UTC)
::::Nee Martin, gaan kyk terug in jou skoolboeke. Google Translate gee maar swak vertalings! [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 11:59, 31 Augustus 2026 (UTC)

== [[Ratko Mladic]] ==

Goeiedag, ek wil graag hoor of ek hierdie konsep na die hoofnaamruimte mag skuif. Dit is 'n KI-vertaling van die Engelse weergawe. Ek het nie al die bronne noukeurig deurgegaan nie, maar die resultaat lyk ooglopend korrek. Is daar enige groot probleme met die artikel wat verhoed dat dit gepubliseer kan word? Dit kan natuurlik in sy konsepvorm en na publikasie steeds gewysig word om enige foute te korrigeer of nuwe inligting by te werk. Ek hoor graag van u. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 11:49, 28 Augustus 2026 (UTC)

:Hallo Pynappel, ja dis skaflik, haal net asb al die rooi skakels in die inleiding uit. 
:Iets soos--- ''Sien ook: [[Kroasiese Onafhanklikheidsoorlog]] en [[Bosniese Oorlog]]'' --- het geen nut nie.
:Dankie! [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 12:11, 28 Augustus 2026 (UTC)
::{{uitgevoer}} – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 13:05, 28 Augustus 2026 (UTC)

== FAK-voorsitters ==

Het die voorsitterlys van die [[Federasie van Afrikaanse Kultuurvereniginge|FAK]] probeer opdateer, maar daar is nog datum-gapings, wat ook bevestig kan word. Daar mag ook 'n Prof. Jan de Koning tussen Cillié en Heyns wees, maar ek vind baie min inligting oor hom. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 11:21, 1 September 2026 (UTC)

== Twintigjaargemeenskap. ==

Gemeenskap, kan al die bestaande lede van die 15 jaar gemeenskap net laat weet of hulle dalk al deel van die twintigjaargemeenskap moes gewees het? Ek het [[Gebruiker:Sobaka]] opdateer. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 15:02, 6 September 2026 (UTC)
: Ook dankie en geluk aan [[Gebruiker:JMK]] met sy 20 jaar deelname hier by ons. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 18:56, 6 September 2026 (UTC)
::Eers in Jan. 2028! [[Gebruiker:BurgertB|~ &lt;span style=&quot;font-family: Segoe Print; font-size: 12pt&quot;&gt;Burgert&lt;/span&gt;]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|&lt;span style=&quot;font-family: Segoe Print; font-size: 12pt&quot;&gt;(kontak)&lt;/span&gt;]]  19:02, 6 September 2026 (UTC)

== Jou wiki sal op 23 Sep oorskakel na die lees-alleenmodus ==
&lt;section begin=&quot;server-switch&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;

Die [[Wikimedia-stigting]] sal die verkeer tussen sy datasentrums ruil. Dit sal verseker dat Wikipedia en die ander Wikimedia wiki's aanlyn kan bly, selfs ná 'n ramp.

Hulle sal alle verkeer na die sekondêre datasentrum op '''{{#time:j xg|2026-09-23|af}}''' oorskakel. Die toets begin om '''[https://zonestamp.toolforge.org/{{#time:U|2026-09-23T14:00|en}} {{#time:H:i e|2026-09-23T14:00}}]'''

Ongelukkig, as gevolg van 'n paar beperkings in [[mw:Special:MyLanguage/Manual:What is MediaWiki? | MediaWiki]], moet alle redigering stop terwyl ons oorskakel. Ons vra om verskoning vir hierdie ontwrigting en werk daarna om dit in die toekoms tot die minimum te beperk. 

'n Banier sal 30 minute voor die aanvang op alle wiki's vertoon word.

'''Vir 'n kort tydjie sal u alle wiki's slegs kan lees, maar nie kan redigeer nie.'''

* Op Woensdag 23 September 2026 sal u vir tot 'n uur lank nie kan wysig nie.
* As u gedurende hierdie tyd probeer redigeer of stoor, sal u 'n foutboodskap sien. Ons hoop dat geen wysigings verlore sal gaan gedurende hierdie minute nie, maar ons kan dit nie waarborg nie. As u die foutboodskap sien, wag dan totdat alles weer normaal is. U behoort dan u redigering te kan stoor. Maar ons beveel aan dat u eers 'n afskrif van u wysigings maak, net ingeval.

''Ander gevolge'':

* Agtergrondwerk sal stadiger wees en sommige sal moontlik nie voltooi word nie. Rooi skakels word moontlik nie so vinnig soos gewoonlik opgedateer nie. As u 'n artikel skep wat reeds elders gekoppel is, sal die skakel langer as gewoonlik rooi bly. Sommige toepassings-skrifte met 'n lang looptyd sal gestop moet word.
* Ons verwag dat die uitrol van nuwe kode soos enige ander week sal plaasvind. Alhoewel, sommige gevalle van kodevries kan egter stiptelik plaasvind as die operasie dit daarna vereis.
* [[mw:Special:MyLanguage/GitLab|GitLab]] sal vir ongeveer 90 minute onbeskikbaar wees.

Deel asseblief hierdie inligting met u gemeenskap.&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;server-switch&quot;/&gt;

[[m:user:Trizek (WMF)|Trizek (WMF)]] 12:58, 15 September 2026 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Trizek (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Non-Technical_Village_Pumps_distribution_list&amp;oldid=30513874 --&gt;

== Konsepbeleid oor kunsmatige intelligensie ==
Die Afrikaanse Wikipedia het nog geen beleid oor die gebruik van kunsmatige intelligensie nie, terwyl die [[:en:Wikipedia:Large language models|Engelse]], [[:de:Wikipedia:Künstliche Intelligenz|Duitse]], [[:fr:Wikipédia:Intelligence artificielle générative|Franse]] en [[:nl:Wikipedia:AI en Wikipedia|Nederlandse]] Wikipedias die afgelope twee jaar elkeen een aangeneem het. Ek het 'n konsep op grond van daardie vier bladsye met behulp van [[Claude]] Opus 5 geskryf en dit by [[Konsep:Wikipedia:Kunsmatige intelligensie]] geplaas. Dit verbied nes die ander taalweergawes van Wikipedia die generasie van nuwe inhoud met KI, maar laat uitdruklik vertalings toe, met sekere voorwaardes. Ek hoop om hiermee 'n riglyn te skep wat almal gelukkig maak en die Afrikaanse Wikipedia in staat stel om sy volgende fase van groei binne te gaan deur KI op 'n verantwoordelike en deursigtige manier toe te pas. Ek nooi graag die gemeenskap om kommentaar by [[Konsepbespreking:Wikipedia:Kunsmatige intelligensie]] te lewer.

Kortliks wat die konsep sê:

* Artikels word nie met generatiewe KI geskryf nie. Teks wat deur 'n taalmodel opgestel is, hoort nie in die artikelnaamruimte nie, en dieselfde geld vir gegenereerde verwysings en beelde.
* '''Vertaling uit ander taalweergawes van Wikipedia is uitdruklik toegelaat''', ook met masjienvertaling en ook vir 'n volledige artikel. Die twee voorwaardes wat saak maak, is dat die bronartikel se verwysings saam oorgedra word en dat erkenning aan die oorspronklike artikel gegee word soos by [[Wikipedia:Haal bronne aan#Vertaling]] beskryf. Jy lees natuurlik self die Afrikaans na voordat jy dit stoor.
* Anders as sommige ander taalweergawes vereis die konsep '''nie''' dat die vertaler elke oorgedraagde bron individueel nagaan nie. Vir 'n gemeenskap van ons grootte sou dit vertaling in die praktyk onmoontlik maak, en dit sou beteken dat ons die werk van 'n hele ander gemeenskap wantrou. Wat jou tydens die vertaling opval – 'n verwysing wat versin lyk, syfers wat mekaar weerspreek – laat jy uiteraard weg.
* Spelkontrole, herformulering van jou eie teks, terminologiehulp, navorsingshulp en tegniese hulp met wikiteks bly toegelaat, mits jy in die wysigingsopsomming noem waarvoor jy wat gebruik het.
* Op besprekingsblaaie skryf ons in ons eie woorde, maar iemand wat nie Afrikaans magtig is nie, mag 'n masjienvertaling gebruik en dit so aandui.
* By 'n vermoede van KI-inhoud kyk ons na die bronne, nie na die skryfstyl nie: KI-verklikkers is onbetroubaar. Blokkering volg net waar die bewyse duidelik is.

Die vertaalgedeelte is doelbewus toegeefliker as dié van die Duitse en Franse Wikipedias, omdat vertaling by ons een van die belangrikste maniere is waarop die projek groei. Ek dink dit is die regte keuse vir ons, maar dit is juis die punt waaroor ek graag ander menings wil hoor.

Vrae waaroor kommentaar besonder nuttig sal wees:

# Is die vertaalvoorwaardes werkbaar soos hulle daar staan, of is daar iets wat in die praktyk gaan skuur?
# Is dit reg om die nagaan van elke oorgedraagde bron uit te laat?
# Is die verbod op gegenereerde artikels duidelik genoeg afgebaken teenoor die toegelate gebruike?
# Ontbreek daar iets wat by ons dikwels voorkom en wat die konsep nie dek nie?

'''Plaas kommentaar oor die beleid self asseblief by [[Konsepbespreking:Wikipedia:Kunsmatige intelligensie]]''', sodat alles op een plek bymekaar bly. Ek los die bespreking 'n ruk oop en werk die konsep by soos die kommentaar inkom; as daar mettertyd konsensus is, kan dit na [[Wikipedia:Kunsmatige intelligensie]] geskuif en as beleid gemerk word.

Groete. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 22:43, 16 September 2026 (UTC)

== Skeppers van saadjies ==
Gemeenskap, daar is tans 'n tydelike rekening gebruiker wat Meksikaanse saadjies skep. Hy vertaal net die inleidings van die artikels uit die Engelse Wikipedia, foutloos. KI-pogings? My probleem is dat ons saadjies tans by die 20,000 is! My siening is dat indien enige gebruiker tot drie saadjies beperk moet word, daarna moet hy werklik waarde toevoeg deur die hele artikel te vertaal. Ja, my flora artikels is kort maar daar is nie werklik enige inligting nie. 99% van hulle bestaan nêrens nie en ek het nie by een van hulle die saadjie sjabloon geplaas nie! Tweedens voorsien ons die flora foto,s vir gebruik deur onder andere skoolkinders asook bewaar plaaslike name. Almal het bronne. Ek luister... Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 06:12, 18 September 2026 (UTC)

:Ek is tevrede met die IP-bydraer wat onlangs al die Meksikaanse presidente skep. Dit vorm deel van 'n reeks en 'n gaping wat gevul moet word, al is dit net saadjies. Groete [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 07:53, 18 September 2026 (UTC)
::Dis jammer hy doen nie effens meer moeite en vertaal die hele Engelse inleiding nie; dan kan hy artikels van minstens een skerm doen in plaas van saadjies. Maar ja, die atikels is nodig. [[Gebruiker:BurgertB|~ &lt;span style=&quot;font-family: Segoe Print; font-size: 12pt&quot;&gt;Burgert&lt;/span&gt;]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|&lt;span style=&quot;font-family: Segoe Print; font-size: 12pt&quot;&gt;(kontak)&lt;/span&gt;]]  11:41, 18 September 2026 (UTC)

== Wiki Economics - Wil jy help om ’n instrument vir gemeenskapsgesondheidsmaatstawwe te skep ==
Hallo almal,

''Hierdie weergawe is met behulp van outomatiese vertaalhulpmiddels en KI voorberei. Korrigeer asseblief die taal, terme of inhoud; enige hulp is welkom. Die Engelse weergawe volg hieronder.''

Hallo, ek is ’n Franse Wikimedian wat aan lees- en redigeertrendings binne ons beweging werk. Ek het gevoel dat ons maklik toeganklike hulpmiddels kort om die gesondheid van ons redigeringsgemeenskappe oor tyd te sien en te monitor, daarom het ek Wiki Economics begin.

Waarom Wiki Economics? Omdat ek aanvanklik makro-ekonomiese aanwysers gebruik om die gesondheid van die gemeenskap te modelleer (dit was my vertrekpunt), maar ek voeg mettertyd ander aanwysers by.

Dit is ’n beta-weergawe. Ek gebruik afwiki as deel van die eerste ontledingsgroep, saam met taaluitgawes wat gekies is om verskillende streke, tale en gemeenskapsgroottes te dek. Dit is nie perfek nie en daarom is terugvoer oor ontbrekende dinge, probleme of plaaslike gebeure wat ongewone patrone verklaar, veral welkom.

Hierdie eerste groep moet help om probleme, ontbrekende inligting en belangrike plaaslike gebeure, veldtogte, beleidsveranderinge of ander konteks wat ongewone patrone kan verklaar, te identifiseer. Die doel is om uit gemeenskapterugvoer te leer voordat die dekking uitgebrei word.

Sodra die Wikipedia-uitgawes behoorlik gedek is, sal ek dieselfde vir alle Wikimedia-projekte doen.

Dit is ’n projek vir gemeenskappe, nie ’n amptelike verslag van die Wikimedia Foundation nie. Dit gebruik geen private data, CheckUser-data of nie-openbare API’s nie. Elke resultaat bevat sy momentopname, definisies, metodes, herkoms en voorbehoude. Sommige aanwysers is dalk nie beskikbaar of van toepassing nie, en ’n onvolledige tydperk moet nie as ’n volledige jaarlikse tendens gelees word nie. Agtergrond en definisies is op [[meta:Next_25/Wiki_Economics|die Wiki Economics-bladsy op Meta-Wiki]] beskikbaar.

Om die statistieke te sien: [https://wiki-economics.toolforge.org/#choose-wiki kies ’n Wikipedia] of kry direk toegang tot afwiki se profiel: [https://wiki-economics.toolforge.org/gdp?wiki=afwiki].

Ek sal plaaslike terugvoer waardeer oor:
* Pas die definisies by hoe hierdie gemeenskap werk?
* Is daar plaaslike patrollie-/hersieningsmeganismes, botveldtogte, beleidsveranderinge of gebeure wat ongewone waardes verklaar?
* Watter aanwysers is nuttig, misleidend of ontbreek?

Deel asseblief terugvoer óf op hierdie bladsy óf op [[meta:Talk:Next_25/Wiki_Economics|die Wiki Economics-besprekingsblad op Meta-Wiki]]. Die bronkode is beskikbaar op [https://github.com/schiste/wiki-economics GitHub]. Dankie dat julle my help om die ontleding vir al ons gemeenskappe nuttiger te maak.[[Gebruiker:Schiste|Schiste]] ([[Gebruikerbespreking:Schiste|kontak]]) 12:15, 22 September 2026 (UTC)
=== Wiki Economics - Would you like to help create a community health metrics tool ===
Hello everyone,

Hi, I'm a French Wikimedian working on readership and editorship trends across our movement. I felt we were lacking accessible tools to look at and monitor the health of our editing communities over time, so I started Wiki Economics.

Why Wiki Economics? I started by using macroeconomic indicators to model community health (that was my starting point), and I add other indicators over time.

This is a beta. I am using afwiki as part of the first analysis batch, alongside language editions selected to cover different geographies, languages, and community sizes. It is not perfect and, as a result, your feedback about missing things, problems, or local events that explain unusual patterns is especially welcome.

This first batch should help identify issues, missing information, and important local events, campaigns, policy changes, or other context that may explain unusual patterns. The goal is to learn from community feedback before expanding coverage.

Once the Wikipedia editions are covered properly, I’ll do the same for all Wikimedia projects.

This is a community-facing project, not an official Wikimedia Foundation report. It uses no private data, CheckUser data, or non-public APIs. Each result includes its snapshot, definitions, methods, provenance, and caveats. Some indicators may be unavailable or not applicable, and an incomplete period should not be read as a full-year trend. Background and definitions are on [[meta:Next_25/Wiki_Economics|the Wiki Economics page on Meta-Wiki]].

To view the statistics: [https://wiki-economics.toolforge.org/#choose-wiki choose a Wikipedia] or directly access afwiki’s profile: [https://wiki-economics.toolforge.org/gdp?wiki=afwiki].

I would appreciate your feedback on:
* Do the definitions match how this community works?
* Are there local patrol/review mechanisms, bot campaigns, policy changes, or events that explain unusual values?
* Which indicators are useful, misleading, or missing?

Please share feedback either on this page or on [[meta:Talk:Next_25/Wiki_Economics|the Wiki Economics talk page on Meta-Wiki]]. The codebase is available on [https://github.com/schiste/wiki-economics GitHub]. Thank you for helping me make the analysis more useful to all our communities. [[Gebruiker:Schiste|Schiste]] ([[Gebruikerbespreking:Schiste|kontak]]) 12:15, 22 September 2026 (UTC)

== Your feedback wanted: Remove ''(Language link added:) and similar'' edits from Special:RecentChanges ==
''(Apologies for posting in English. You can help by translating it)''

Hello, I’m Danny from [[:en:w:Wikimedia_Deutschland|Wikimedia Deutschland’s]] [[m:Wikidata_For_Wikimedia_Projects|Wikidata For Wikimedia Projects]] team.&lt;br/&gt;
We have been investigating and examining how Wikidata’s use in the [[Special:RecentChanges]] and [[Special:Watchlist]] pages can be made to be more useful, or less ‘noisy’ (fewer edits that have little value to the reader).

We are currently exploring to make a change in the volume and the type of Wikidata edits that appear in these pages, and '''we need your feedback''' to help us ensure this is a positive change for the Wikis and won’t disrupt your workflows.&lt;br/&gt;
Language links are also known as sitelinks or interlanguage links and describe when a Wikidata item is connected to a Wiki, adding it to the language dropdown tool for other connected Wikis.
[[File:Types of Lang Link changes.png|850px|left|thumb|A variety of &quot;Language Link&quot; edits as seen in the Recent Changes feed]]
{{-}}
The request for feedback is whether you support the removal of these language link edits from the Recent Changes and Watchlist feed, or would you oppose such a change and if so, why?
Please share you thoughts on the dedicated '''[[m:Talk:Wikidata_For_Wikimedia_Projects/Clearer_Wikidata_Edit_Summaries/Hide_Language_Link_edits|metawiki Talk page]]'''. 

Further information about this change: [[m:Wikidata_For_Wikimedia_Projects/Clearer_Wikidata_Edit_Summaries/Hide_Language_Link_edits|m:Wikidata_For_Wikimedia_Projects/Hide_Language_Link_edits]]

Thank you for any participation or feedback you give, -- [[m:User:Danny_Benjafield_(WMDE)|User:Danny Benjafield (WMDE)]] 15:16, 22 September 2026 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Danny Benjafield (WMDE)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Danny_Benjafield_(WMDE)/MassMessage_test_list&amp;oldid=31067455 --&gt;
:Thanks, I do use this feature a lot. I will respond on the metawiki Talk page. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 18:29, 23 September 2026 (UTC)

== Die nuwe klomp gebruikers... ==
Admins, voel vry om die nuwe klomp gebruikers te versper. Hulle kom deur die WikimediaZA opleidingsprogram, die werk hier gelewer wys net hoe swak die opleiding is. Hulle reageer op geen boodskap nie, ploeter net voort ens. As hulle werklik wil saamwerk sal hulle ons admins en veterane hier respekteer. [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 14:54, 29 September 2026 (UTC)

:Ja, ek voel nuwe gebruikers moet die konvensies volg. [[Spesiaal:Bydraes/~2026-52465-55|~2026-52465-55]] ([[Gebruikerbespreking:~2026-52465-55|talk]]) 15:11, 29 September 2026 (UTC)
:::Dis ek, Burgert.[[Spesiaal:Bydraes/~2026-52465-55|~2026-52465-55]] ([[Gebruikerbespreking:~2026-52465-55|talk]]) 15:13, 29 September 2026 (UTC)
:::: My selfoon het my Wiki aanmelding ook skielik verwerp! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 15:36, 29 September 2026 (UTC)
:Is daar 'n rede hoekom hulle spesifiek afwiki teiken? – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 15:55, 29 September 2026 (UTC)
:: Ja, ek sal later verduidelik. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 15:59, 29 September 2026 (UTC)
::: Sien die gemors: [[The five people you meet in heaven]]. 'n Absolute belediging van my taal. Dit gebeur as nie-moerdertaal sprekers aangemoedig word om hier betrokke te raak. Die ironie is dat die volgende grootste inheemse Suid-Afrikaanse taal op Wikipedia Zoeloe (diepte 6) is met slegs 12809 artikels, dan Noord-Sotho (diepte 0) met 9058 artikels. Logies sou mens verwag het dat WikimediaZA die grootste gedeelte van hul hulpbronne (hulle kry baie geld by die Stigting) sal gebruik om die plaaslike Wikipedia's te groei. Kom ons plaas dit in perspektief, gedurende die 2018 Wikimania Konferensie in Kaapstad was 'n groot lawaai gemaak omrede die Zoeloe Wikipedia 10,000 artikels bereik het. Afrikaans het op daardie stadium die 50,000 mylpaal bereik maar daar is geen woord daaroor gesê nie. Kyk waar staan ons vandag teenoor hulle. Myself het al 20595 (soos ons nou praat) artikels geskep waarvan 17 voorblad status dra en 'n klomp baie tegnies van aard is. Dit is interessant dat hulle artikels skep wat glad nie in hulle eie moedertaal Wikipedia's bestaan nie. Hoe weet ek dit? Daar is geen taalskakels nie. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 16:16, 29 September 2026 (UTC)
::::Interessant, pleks hulle hul energie doelgerig aanwend. Vir my is dit vinnig om net op &quot;rol terug&quot; te klik. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 17:42, 29 September 2026 (UTC)
:::::Oesjaar, jy maak baie aannames. [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 18:00, 29 September 2026 (UTC)
::::::Met julle toestemming sal ek begin opruim. Ons praat oor die volgende:
::::::* Rekenaarvertaalde inhoud in bestaande artikels (bv. [[goud]]) word dadelik uitgevee
::::::* nuwe rekenaarvertaalde artikels word oor 14 dae (sonder verbetering) geskrap, volgens &quot;Swak Afrikaans (reeds 2 weke+ nie vertaal of verbeter nie)&quot;
::::::* konsepte in die hoofnaamruimte (artikels) met inhoud wat reeds in artikels bespreek word, word ook dadelik verwyder (as dit swak taalgebruik bevat en inhoud wat nie vir 'n ensiklopedie kwalifiseer nie).
::::::{{Ping|Maria The Scientist|Zoulla|Upthebucks|Tshegi|Zeetharr}}, {{Ping|VamuhleOmuhle|Argitsme|HoneyyR|Hermalyan|Nane2004}} ons praat oor julle betrokkenheid hier.
:::::: Ek wil nie baklei nie, as ek weerstand ondervind, gaan ek voort met my eie projekte (geen probleem daarmee nie, vrede!). Julle menings asb. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 18:30, 29 September 2026 (UTC)
::::::Die belangrikste: Almal is natuurlik vry om met taalgebruik te help, ek verwyder slegs goed in die hoofnaamruimte wat nooit versorg is nie en daar ronddwaal. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 18:40, 29 September 2026 (UTC)
:::::::Ek stem saam met @[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]].
:::::::En ek sal byvoeg: Dit maak nie saak watter gebruiker dit is, of waar hulle vandaan kom nie. Maak nie saak of Afrikaans hul moedertaal is of nie. Ons hou almal tot die selfde standaard. Gee mense darem 'n kans om hul artikels op te ruim, maar as dit nog steeds substandaard is, dan skrap ons dit, of rol die wysigings terug. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 16:54, 1 Oktober 2026 (UTC)
:{{Ondersteun}} SB en RR. Ek sal ook nuwelinge se werk help opruim. Hou op stress Oesjaar! Groete, --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 17:46, 1 Oktober 2026 (UTC)

== Mandela en kie ==
[[Lêer:Nelson Mandela, 2008 te Houghton Estate, valskleur-KI-herskepping.jpg|regs|duimnael|120px|Mandela 2008]]
Net regs van Mandela staan 'n man met grys gestreepte das. As iemand dalk weet wie dit is sal ek graag die beskrywing wil aanvul. Die twee dames is terloops [[Geraldine Fraser-Moleketi]] en [[Gwen Ramokgopa]] van wie ons baie min inligting op af.wiki het. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 15:04, 29 September 2026 (UTC)

:Jy vra my vas, jammer! [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 16:02, 29 September 2026 (UTC)
:: Ditto. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 16:17, 29 September 2026 (UTC)
:::AI sê: The man in the grey striped tie standing directly behind and to the right of Mr. Mandela's shoulder is the South African politician Dr. Frene Ginwala's brother or a similar delegate accompanying the high-level official party. Die broer se naam was Solly. [[Gebruiker:BurgertB|~ &lt;span style=&quot;font-family: Segoe Print; font-size: 12pt&quot;&gt;Burgert&lt;/span&gt;]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|&lt;span style=&quot;font-family: Segoe Print; font-size: 12pt&quot;&gt;(kontak)&lt;/span&gt;]]  23:34, 1 Oktober 2026 (UTC)
::::Knap gedaan, en dankie. Vermoed dat jy reg is, en ons het min/geen vrye foto's van hierdie gesin. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 05:53, 2 Oktober 2026 (UTC)

== Reptiele en amfibieë in Afrikaans ==
Sedert 2025 is daar 'n komplete lys van Afrikaanse (en ander) name van de reptiele en amfibieë wat in Suid-Afrika voorkom

Die verwysing is 
Phaka, F.M., Hugé, J., Razhuanzwo, F., Vanhove, M.P.M. &amp; Du Preez, L.H. 2025. Naming South African frogs and reptiles in nine Indigenous languages. African Journal of Herpetology, 1–18.

Daar is twee webwerwe waar dit gevind kan word

:Die reptiele &lt;ref&gt;[https://www.wildvernac.org/vernac-names-of-wildlife/reptile-names Reptile names]&lt;/ref&gt;
:Die amfibieë &lt;ref&gt;[https://www.wildvernac.org/vernac-names-of-wildlife/frog-names Frog names]&lt;/ref&gt;

Ek het op [[sandpadda]] 'n bietjie daarvan oorgeneem, maar daar is talle ander bydraes wat daarmee bygewerk of geskep kan word.

{{Verwysings}}

[[Gebruiker:Jcwf|Jcwf]] ([[Gebruikerbespreking:Jcwf|kontak]]) 20:37, 1 Oktober 2026 (UTC)

:Baie nuttig, dankie. Die taal is net om van nagmerries te kry. Net vir gebruikers wat weet wat hulle doen. [[Gebruiker:BurgertB|~ &lt;span style=&quot;font-family: Segoe Print; font-size: 12pt&quot;&gt;Burgert&lt;/span&gt;]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|&lt;span style=&quot;font-family: Segoe Print; font-size: 12pt&quot;&gt;(kontak)&lt;/span&gt;]]  21:45, 1 Oktober 2026 (UTC)

== Maandelikse besoeke en die Kiswahili Wikipedia ==
Gemeenskap, ons gebruikersbesoeke vir September was 3,1 miljoen. Dan sien ek die [[Swahili Wikipedia]] (Kiswahili) het na die 70ste posisie opgeskuif betreffende die aantal artikels. Hulle groei konstant die afgelope paar weke en sal ons seker binnekort verbygaan. Hulle diepte is egter net 4 vs ons 38. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 08:59, 5 Oktober 2026 (UTC)

Die Swahili Wikipedia is tans die derde grootste in Afrika naas die [[Egipties-Arabiese Wikipedia]] en die Afrikaanse Wikipedia. Die Egipties-Arabiese Wikipedia, 11de op die ranglys, het egter 'n diepte van NUL, seker botgeskepte artikels. Ek vermoed Swahili gebruik ook 'n bot. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 11:58, 5 Oktober 2026 (UTC)

:Ek vermoed in Meimaand vanjaar het die Swahili-Wikipedia KI-vertalings geskep dat dit klap. [https://pageviews.wmcloud.org/siteviews?start=2026-05-01&amp;end=2026-10-04&amp;sites=sw.wikipedia.org|af.wikipedia.org Kyk mooi onderaan]: Vanaf Mei 2026 tot 4 Oktober het die Afrikaanse Wikipedia 1 854 bladsye geskep. Daarteenoor het die Swahili Wikipedia 16 830 bladsye geskep. Ek het nog in Juniemaand vir onse liewe Gemini gevra: hoe op aarde stort jy 18 MB inligting binne 'n enkele maand of wat op die bedieners, met slégs 9 aktiewe bydraers? 
:[https://pageviews.wmcloud.org/siteviews?start=2026-05-01&amp;end=2026-10-04&amp;sites=af.wikipedia.org Afrikaanse Wikipedia vanaf Mei 2026 tot Oktober 2026]: 15 699 885 grepe (bytes) verskil
:[https://pageviews.wmcloud.org/siteviews?start=2026-05-01&amp;end=2026-10-04&amp;sites=sw.wikipedia.org Swahili Wikipedia vanaf Mei 2026 tot Oktober 2026]: 24 847 726 grepe (bytes) verskil [[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]) 20:52, 5 Oktober 2026 (UTC)

:Indien julle gewonder het - ek het onraad vermoed toe ek [https://lb.download.kiwix.org/zim/wikipedia/ Kiwix se blaaie] besoek het. 
::wikipedia_af_all_maxi_2026-04.zim             2026-04-06 10:47  1.9G  
::wikipedia_af_all_maxi_2026-07.zim             2026-07-05 14:18  1.9G  
::wikipedia_af_all_nopic_2026-04.zim            2026-04-06 08:34  404M  
::wikipedia_af_all_nopic_2026-07.zim            2026-07-05 12:19  410M

::wikipedia_sw_all_maxi_2026-04.zim             2026-04-06 16:55  746M  
::wikipedia_sw_all_maxi_2026-07.zim             2026-07-05 18:44  778M  
::wikipedia_sw_all_nopic_2026-04.zim            2026-04-06 15:51  189M  
::wikipedia_sw_all_nopic_2026-07.zim            2026-07-05 17:44  211M [[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]) 21:01, 5 Oktober 2026 (UTC)

== Gebruik van sjabloon:intertaalskakel ==
As ons die artikel [[Anatoli Karpof]] en [https://af.wikipedia.org/w/index.php?title=Anatoli_Karpof&amp;oldid=2975551 Anatoli Karpof (ouer weergawe)] vergelyk, sien ons baie rooi skakels in die ouer weergawe. Hoewel die nuwer weergawe netjieser lyk (geen rooi skakels nie), is dit vanuit 'n ensiklopediese oogpunt minder nuttig, aangesien ten minste een van die rooi skakels (Waddinxveeen) deur middel van die sjabloon:intertaalskakel na 'n ooreenstemmende artikel in die Nederlandse Wikipedia verwys het. Ek wil graag die gemeenskap se mening hoor oor my voorstel om die rooi skakels te herstel, maar met die byvoeging van sjabloon:intertaalskakel-skakels na die ooreenstemmende Nederlandse of Engelse artikels by te voeg. [[Gebruiker:Martinvl|Martinvl]] ([[Gebruikerbespreking:Martinvl|kontak]]) 20:58, 5 Oktober 2026 (UTC)

:Ek is 'n aanhanger van rooi skakels omdat dit aandui dat 'n gewensde artikel ontbreek. Ek ondersteun die gebruik van intertaalskakels om na bestaande artikels in ander tale te verwys. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 22:10, 5 Oktober 2026 (UTC)
:: Ek ondersteun nie een van die twee nie. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 06:14, 6 Oktober 2026 (UTC)
:::Ek verpes rooi skakels...dit trek die leser se aandag af van belangrike inligting. --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 07:18, 6 Oktober 2026 (UTC)
:::: Dink rooi skakels moet net aanvaar word waar dit verwys na 'n &quot;kernartikel&quot; wat waarskynlik in die nabye toekoms geskep kan word. Stem saam dit trek aandag af van 'n artikel. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 08:29, 6 Oktober 2026 (UTC)
:::::Ons kan dalk ook oorweeg om die kleur van rooi skakels te verander na iets minder steurend, bv. grys. 'n Mens kan die styl vir almal verander of elke gebruiker kan dit vir homself doen deur sy persoonlike CSS-bladsy te wysig. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 08:47, 6 Oktober 2026 (UTC)
::::::Hi ou Pynappel, dis nie soseer die &lt;u&gt;rooi kleur&lt;/u&gt; wat my pla nie, dis die blote teenwoordigheid daarvan op 'n andersins netjies-versorgde bladsy! Watse nut het 'n honderd internasionale krieketspelers se rooi name in 'n krieketwêreldbekerartikel? Niemand gaan dit ooit skep nie, punt. [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 09:11, 6 Oktober 2026 (UTC)
:::::::Dalk kom iemand eendag en skep dit. My gevoel is dat die rooi kleur 'n kenmerk van Wikipedia is wat ons tans nie ten volle benut nie. Dit is wel 'n seer oog, maar hopelik dien dit as 'n aansporing aan lesers om betrokke te raak en die artikel te skep, al is dit net 'n saadjie. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 09:36, 6 Oktober 2026 (UTC)
::::::::Ek verwerp die gebruik van intertaalskakels:
::::::::1. Dit kan lesers irriteer om dadelik in 'n ander taal te beland wat hulle nie noodwendig verstaan nie.
::::::::2. Kan dit net 'n willekeurige besluit wees na watter taal daar geskakel word. Duits, Engels, Frans, Nederlands? Ek verkies die Duitse Wikipedia, maar die Franse is ook uitstekend!
::::::::3. Kan dit verhoed dat 'n nuwe artikel geskep word as daar reeds 'n soort skakel is. Dit is rooi skakels wat motiveer om 'n nuwe artikel te skep. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 09:45, 6 Oktober 2026 (UTC)
::::::::Oor rooi skakels: Myns insiens maak dit sin dat niebestaande artikels rooi is, aangesien bestaande artikels blou skakels het. Rooi is immers die opponent van blou in die kleurspektrum. Myns insiens verstaan almal dit dadelik, al lees hulle net op Wikipedia en is hulle nie aktiewe gebruikers nie. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 09:50, 6 Oktober 2026 (UTC)
:::::::::{{neutraal}} Ek het gemengde gevoelens hieroor. Op die Franse Wikipedia is daar 'n artikel genaamd &quot;[[:fr:Maison du blé et du pain]]&quot;. Dis 'n koring- en broodmuseum in Switserland. Die vraag is - '''is hierdie artikel relevant vir die Afrikaanse Wikipedia'''? Regverdig dit 'n artikel? Miskien vir 'n Moorreesburger wat sy eie Koringbedryfmuseum wil vergelyk, ja. Maar die res van Suid-Afrika en Namibië? Nee. Die teenvraag is - waarom mag iemand nie daarvan bewus gemaak word nie? 
:::::::::Ons sit nou in die knars: aan die een kant onthou ek nog hoe 'n groep by Reddit suur was omdat [[Nederduits (skoolvak)]] 'n voorbladartikel geword het, wat ek bloot uit die Duitse Wikipedia destyds vertaal het. Uit die Redditeure se standpunt verstaan ek egter hul besware: dit voel &quot;volksvreemd&quot; (al vind ek prinses Diana ewe volksvreemd op die tydskrifvoorblaaie, aangesien ons 65 jaar al 'n republiek is). Aan die ander kant was die Redditeure se standpunt ewe vreemd: enige intelligente mens kon insien die foute wat met Nederduits gemaak is, kan netsowel met Afrikaans, Nama, Korana (feitlik enige taal) orals herhaal word: die sprekers wag amper ter elfder ure tot 'n taal heeltemal vergete is, en dan skielik, oornag, moet daar inderhaas 'n oplossing gesoek word wat dubbel soveel kos as om die masjien aan die loop te hou. Die onderwysers het ondertussen almal afgetree, of is dood. Die doel van die Wiki-artikel was juis om uit die Duitsers se foute te leer.
:::::::::Die oplossing, het ek my voorgeneem, is om die pad van Voyageur te volg: versamel die bronne, maar skryf met die onwetende Afrikaanse leser in gedagte.[[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]) 10:43, 6 Oktober 2026 (UTC)

::::::::::Ja, die liewe Voyageur (R.I.V.) het hom altyd daarvoor beywer om hier ensiklopediese inligting te plaas wat nie op die Engelse Wikipedia beskikbaar is nie. Myns insiens is dit die perfekte pad om ons Wikipedia uniek en interessant te hou en die beste manier om lesers te trek. Ek probeer dieselfde. Die nadeel van blote vertalings is op die hand liggend: Die Engelse artikel se ontwikkeling gaan aan, terwyl ons nie die mannekrag het om by te hou nie en die artikel het later moontlik verouderde inhoud. As jy self 'n nuwe artikel volgens bronne skep, sit jy nooit met dié probleem nie. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 11:50, 6 Oktober 2026 (UTC)

== Agentiese KI en Wikipedia ==
Die sterkste teken van die afgelope 24 uur is dat die oorgang na [[KI-agent|agent]]-gedrewe aktiwiteit verskuif het van blote voorspelling na waarneembare druk op infrastruktuur. Die [[Wikimedia-stigting]] meld dat eksperimentele [[OpenAI]]-agente miljoene Wikimedia-bladsye besoek en honderde duisende navrae uitgevoer het; hulle het moontlik bygedra tot 'n gedeeltelike onderbreking van die Wikidata-navraagdiens en ongemagtigde wysigings aangebring – insluitend veranderinge aan 'n verwysingshulpmiddel wat moontlik kwaadwillig van aard was. 

Sien   
https://www.theverge.com/news/1004929/wikipedia-openai-rogue-bots-wikimedia-foundation-outage [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 08:15, 6 Oktober 2026 (UTC)

: {{ping|Sobaka}}, sien [https://stats.wikimedia.org/#/af.wikipedia.org/reading/total-page-views/normal|bar|2-year|agent~automated|monthly Outomatiese besoeke] miskien deel daarvan? Groete! Oesjaar

::  Dankie vir die skakel Oesjaar. Dink nie die geweldige styging in Desember en Januarie kan aan die bogenoemde toegeskryf word nie, die voorvalle waarna die Stigting verwys het in Mei 2026 plaasgevind. Mei se statistieke op die Afrikaanse Wikipedia lyk normaal so ek glo ons het dit die keer vrygespring. Ek is seker die Desember/Januarie styging was een of ander bot verwante aktiwiteite maar agentiese-KI was toe nog in sy kinderskoene, maar word duidelik baie gou groot! [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 08:43, 6 Oktober 2026 (UTC)
::: KI gaan ons nog baie pyn en lyding veroorsaak. Gaan maar na elke nag jou banksaldo ook na, een van hierdie dae verdwyn dit soos petrol uit jou kar se tenk. En wie moet ons bedank, die gekloonde poppe van die kuberruimte! [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 09:19, 6 Oktober 2026 (UTC)

== Ons Flora projek. ==
Gemeenskap, ons flora foto projek groei konstant. Prof. Van Wyk het reeds ongeveer 26,000 foto's gelaai. Die Kategorie:Flora van Suid-Afrika is nou reeds 10,237 artikels groot. Lekker om te kan sê, baie groter as die magtige Engelse Wikipedia. Beplanning vir die toekoms; daar is tans 'n Kategorie:Flora van Amerika. Dink julle ons moet 'n Kategorie:Flora van ''Deelstaat'' vir al 50 deelstate van Amerika skep wat dan gekoppel is aan Kategorie:Flora van Amerika. Die Engelse doen dit nie so nie. Miskien dieselfde vir Australië. Dit gaan vir persone wat navorsing doen oor die voorkoms van plante van groot waarde wees. Julle gedagtes... {{ping|BurgertB|JMK|Rooiratel|Jcwf|Sobaka|Pynappel}} Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 19:44, 6 Oktober 2026 (UTC)

:Klink reg, want daai deelstate is groot gebiede wat baie van mekaar verskil. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 13:05, 7 Oktober 2026 (UTC)

== 'n Bakkiesblad spesialis.. ==
Gemeenskap, die persoon wat ons FB blad bygewerk het, het verdwyn. Ons moet die voorblad opdateer sodat dit 131,000 wys. Wie kan help? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 19:46, 6 Oktober 2026 (UTC)

== [[Strydpoortberge]] ==
[geselsie geskuif na die artikel se besprekingsbladsy]

== Voorstel vir sjabloon:intertaalskakel2 ==
Ek dink daar is moontlik ruimte vir 'n nuwe soort intertaalskakel wat deur Wikidata aangedryf is, eerder as deur spesifieke tale wat deur die oorspronklike redigeerder gekies is. Woorde wat die nuwe skakel gebruik sal groen wees. Gestel byvoorbeeld ons het die kode &lt;code&gt;&quot;&lt;nowiki&gt;{{intertaalskakel2|wadinxveen|Q826048}}&lt;/nowiki&gt;&quot;&lt;/code&gt; gebruik; sal &lt;span style=&quot;color:green&quot;&gt;Wadinxveen&lt;/span&gt; op die skerm verskyn. As ons op die teks  klik, sals hierdie aftreklys verskyn:
*[[:de:Waddinxveen]]
*[[:en:Waddinxveen]]
*[[:fr:Waddinxveen]]
*[[:nl:Waddinxveen]]
*'''&lt;span style=&quot;color:blue&quot;&gt;...&lt;/span&gt;'''
Hierdie lys word deur Wikidata aangedryf, waar Waddinxveen die kode &quot;Q826048&quot; het. Ons kan op enige weergawe klik om die artikel in daardie taal te lees. Indien 'n artikel in Afrikaans beskikbaar is, sal dit ook vertoon word. As ons op &quot;'''&lt;span style=&quot;color:blue&quot;&gt;...&lt;/span&gt;'''&quot; klik, word die taalkeuse uitgebrei om alle Wikipedia-weergawes wat hierdie artikel bevat, in te sluit (42 in die geval van Waddinxveen). Die verstektaalopsies vir Afrikaans is Afrikaans, Duits, Engels, Frans en Nederlands&quot;. Ander tale sal 'n ander stel verstektale hê (die taal self en vier vreemde tale).

Meen die gemeenskap dat dit die moeite werd is om so 'n hulpmiddel verder te ontwikkel?
[[Gebruiker:Martinvl|Martinvl]] ([[Gebruikerbespreking:Martinvl|kontak]]) 20:50, 6 Oktober 2026 (UTC)

:Klink vir my na 'n goeie idee! – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 21:16, 6 Oktober 2026 (UTC)

== Verwysings met eksterne skakels ==
Gemeenskap, ek was nog altyd onder die indruk dat skakels met eksterne skakels nie toegelaat word nie. Wat het verander of het die ouderdom my ingehaal. Sien [[Swem in Suid-Afrika]]. Hoekom word dit nie eerder as verwysings gebruik nie? Dit beteken dan dat 'n artikel glad verwysings hoef te gebruik nie. Hoe gaan sulke skakels hanteer word wat skakel na ander tale wat ons nie verstaan nie? Sien die sin uit Swem: ''By die 1956-spele in Melbourne wen die Springbok dames 4x100 vryslagaflos die brons medalje – Natalie Ann Myburgh, Susan Elizabeth Roberts, Miora Abernethy and Jeanette Evelyn Myburgh, met die goud gewen deur Australië, gelei deur Dawn Fraser, en die VSA tweede.'' Hoekom kan daardie eksterne skakels nie as verwysings gebruik word nie? Volgens watter beleidsdokument word dit toegelaat? 

Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 13:33, 7 Oktober 2026 (UTC)

:@[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]]
:&gt; ek was nog altyd onder die indruk dat skakels met eksterne skakels nie toegelaat word nie.
:Stem heeltemal saam.
:&gt; Hoekom word dit nie eerder nie as verwysings gebruik nie?
:Dit is presies wat ek gedoen het om die artikel reg te maak.
:Onthou nuwelinge weet nie altyd hoe om alles hier korrek te doen nie. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 13:57, 7 Oktober 2026 (UTC)
::Ons het nou moontlik 'n gebruiker verloor omdat jy dadelik al sy veranderings teruggerol en die bladsy beskerm het, eerder as om vir hom te wys wat die korrekte manier is. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 14:05, 7 Oktober 2026 (UTC)

== Wikidata Sitelink changes in Recent Changes and Watchlist ==
''(Apologies for cross-posting in English, translating it will help spread the message)''

Earlier last month, all Wikis were contacted for feedback on our proposal to remove language link changes, this change has already been deployed to Wikisource, Wikibooks, Wikivoyage, Wikiquote, Wikiversity and Wiktionary.

The same change is now being rolled out globally to all Wikipedias on '''October 13, 07:00 UTC'''. Editors will no longer see notifications after this time on their [[Special:RecentChanges|Recent Changes]] and [[Special:Watchlist|Watchlist]] when a link to ''another'' language version of a page is added, removed, or changed in its Wikidata item (it does not affect language link notifications to the home wiki). There will then be a two-week monitoring period to observe if a reduction of high-volume but low-value notifications takes place, or if higher-value changes become easier to identify. Editors who rely on these notifications should be aware of the change and can share feedback or concerns on the  Wikidata For Wikimedia [[m:Talk:Wikidata_For_Wikimedia_Projects/Clearer_Wikidata_Edit_Summaries/Hide_Language_Link_edits|Projects talk page]].&lt;br/&gt;
Wikidata's own Recent Changes page is not affected as it serves as the repository for these changes.

Please reach out if you have any questions, or if your wiki would like to opt-out, thank you! -- [[User:Danny_Benjafield_(WMDE)|Danny Benjafield (WMDE)]] ([[User_talk:Danny_Benjafield_(WMDE)|talk]])  sent via [[Gebruiker:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Gebruikerbespreking:MediaWiki message delivery|kontak]]) 09:28, 9 Oktober 2026 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Danny Benjafield (WMDE)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Danny_Benjafield_(WMDE)/MassMessage_Test_List&amp;oldid=31142775 --&gt;

:: Slim manne, hoe raak dit ons as gebruikers? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 09:55, 9 Oktober 2026 (UTC)

== Shaft horsepower ==
Gemeenskap, wat is die korrekte Afrikaanse woord: dryfasperdekrag? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 19:22, 9 Oktober 2026 (UTC)

:Is dit ''asdrywing''? Sien:https://www.samsa.org.za/api/api/File/view/6N1%2BU4iswrrUbf8d7Zz6uA%3D%3D
:Nederlands het ''asvermogen''. [[Gebruiker:Jcwf|Jcwf]] ([[Gebruikerbespreking:Jcwf|kontak]]) 23:43, 9 Oktober 2026 (UTC)</text>
      <sha1>17rfwvugpec1r7c8d8j47mct3n2lk2k</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Nobelprys vir Vrede</title>
    <ns>0</ns>
    <id>6358</id>
    <revision>
      <id>2977130</id>
      <parentid>2889647</parentid>
      <timestamp>2026-10-09T18:00:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>SpesBona</username>
        <id>2720</id>
      </contributor>
      <comment>+ 2026</comment>
      <origin>2977130</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="78308" sha1="l6573hr146ug7bx1dq10njahuuvf24s" xml:space="preserve">{{Inligtingskas pryse
|naam = {{nowrap|{{Kleurstreep|#FAF0BE|[[Lêer:Nobel prize medal.svg|50px]] Nobelprys vir Vrede}}}}
|beeld = AlfredNobel adjusted.jpg
|breedte = 200
|onderskrif = Die Sweedse chemikus [[Alfred Nobel]], wat in sy testament voorsiening vir die Nobelprys gemaak het.
|toegeken = Uitstaande bydraes vir die mensdom in vrede
|borg = Noorweegse Nobelkomitee namens die boedel van Alfred Nobel
|land = {{vlagland|Noorweë}}
|datum = 10 Desember
|vorigenaam = 
|eerste = {{Geboortedatum en ouderdom|1901|12|10}}
|ander = 
|webtuiste = [http://www.nobelprize.org/ nobelprize.org]
}}

Die '''Nobelprys vir Vrede''' ([[Noors]] en [[Sweeds]]: ''Nobels fredspris'') is een van vyf [[Nobelprys]]e wat nagelaat is deur die [[Swede|Sweedse]] nyweraar en uitvinder [[Alfred Nobel]]. Die pryse vir [[Nobelprys vir Chemie|chemie]], [[Nobelprys vir fisika|fisika]], [[Nobelprys vir Fisiologie of Geneeskunde|geneeskunde]] en [[Nobelprys vir Letterkunde|letterkunde]] word jaarliks in [[Stockholm]], Swede, toegeken, terwyl die Nobelprys vir Vrede in die [[Noorweë|Noorse]] [[hoofstad]] [[Oslo]] oorhandig word. Die Noorse Nobelkomitee word deur die [[Storting (Noorse parlement)|Noorse parlement]] gekies, wat weer die pryswenner(s) kies.

[[Lêer:Norske nobelinstiutt 1.jpg|duimnael|links|Die Noorweegse Nobelkomitee in Oslo]]
[[Lêer:Flickr - Government Press Office (GPO) - THE NOBEL PEACE PRIZE LAUREATES FOR 1994 IN OSLO..jpg|duimnael|links|Die Wenners van die Nobelprys vir Vrede in 1994 in [[Oslo]] (van links na regs): [[Palestynse Bevrydingsorganisasie|PLO]]-voorsitter [[Jasser Arafat]], [[Israel]] se minister van buitelandse sake [[Shimon Peres]] en Israel se eerste minister [[Yitzhak Rabin]]]]
Ten tye van Nobel se dood was Swede en Noorweë in 'n posisie onderling waar die Sweedse parlement slegs verantwoordelik was vir buitelandse sake en Sweedse binnelandse sake, en die Noorse parlement slegs vir Noorse binnelandse sake. Nobel het dus stipuleer dat die Vredesprys deur Noorweë toegeken moes word, aangesien hy gevrees het dat die verkiesingsproses negatief beïnvloed sou kon word deur 'n buitelandse moondheid. Volgens sy testament behoort die prys toegeken te word aan diegene &quot;wat die beste of die meeste werk gedoen het vir die bevordering van broederskap tussen nasies én vir die totnietmaking of vermindering van weermagte én vir die ophou en bevordering van vredeskongresse&quot;.&lt;ref&gt;{{en}} &quot;Nobel Peace Prize&quot;, ''The Oxford Dictionary of Twentieth Century World History''&lt;/ref&gt;

Anders as met die ander Nobelpryse kan die Vredesprys toegeken word aan 'n persoon of instansie wat te midde van die oplos van 'n konflik is en is dit nie nodig dat die konflik reeds opgelos moet wees nie. As gevolg daarvan lyk sommige van die toekennings vandag ietwat verdag, omdat die pogings nie blywende vrugte afgewerp het nie. Voorbeelde hiervan is die toekennings gegee aan [[Theodore Roosevelt]], [[Lê Đức Thọ]] en [[Henry Kissinger]]; Lê Đức Thọ het die Nobelprys vir Vrede geweier omdat daar nie vrede in [[Viëtnam]] was nie. Hy is die enigste persoon ooit wat die Nobelprys vir Vrede verwerp het.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://time.com/4061794/nobel-peace-prize-winner-history/ |title=Why a Nobel Peace Prize Was Once Rejected |publisher=[[Time (tydskrif)|Time]] |author=Lily Rothman |date=9 Oktober 2015 |accessdate=12 Oktober 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181012144753/http://time.com/4061794/nobel-peace-prize-winner-history/ |archive-date=12 Oktober 2018 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt; Voorts word die komitee ook voortdurend deur regse groepe gekritiseer omdat dit skyn dat hulle bevooroordeeld is ten gunste van pro-linkse bewegings. Die prys wat toegeken is aan [[Jasser Arafat]] dien as brandstof vir hul argument, aangesien hulle hom beskou het as 'n ondersteuner van [[terrorisme]]. [[Aung San Suu Kyi]], wenner van die Nobelprys vir Vrede in 1991, is later vir haar stilte wyd gekritiseer toe honderdduisende inheemse [[Islam]]itiese [[Rohingia]] in 2017 deur die Mianmarese owerhede en weermag uit hul gebiede verdryf is en na [[Bangladesj]] moes vlug.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.nytimes.com/2017/10/31/world/asia/aung-san-suu-kyi-myanmar.html |title=Did the World Get Aung San Suu Kyi Wrong? |first1=Amanda |last1=Taub |first2=Max |last2=Fisher |date=31 Oktober 2017 |accessdate=9 Oktober 2026 |publisher=[[The New York Times]] |via=NYTimes.com |archive-url=https://web.archive.org/web/20200331160637/https://www.nytimes.com/2017/10/31/world/asia/aung-san-suu-kyi-myanmar.html |archive-date=31 Maart 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; [[Abiy Ahmed]], wat die Nobelprys vir Vrede in 2019 ontvang het, is hewig vir die oorlogvoering in die Noord-Ethiopiese [[Tigray-streek]] gekritiseer en van etniese suiwering beskuldig.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/global-development/2021/jun/07/the-nobel-committee-should-resign-over-the-atrocities-in-tigray |title=The Nobel committee should resign over the atrocities in Tigray |publisher=[[The Guardian]] |author=Kjetil Tronvoll |date=7 Junie 2021 |accessdate=9 Oktober 2026}}&lt;/ref&gt;

Die Noorweegse Nobelkomitee namens die boedel van Alfred Nobel kondig die naam van die Nobelpryswenners jaarliks vroeg in Oktober aan,&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.nobelprize.org/nomination/peace/ |title=Nomination and selection of Peace Prize Laureates |website=Nobelprize.org |publisher=Nobel Media 2026 |date=9 Oktober 2026 |accessdate=9 Oktober 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200510012449/https://www.nobelprize.org/nomination/peace/ |archive-date=10 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; met die Nobelprys vir Vrede tradisioneel vyfde en op 'n Vrydag. Die prys word sedert 1990 jaarliks in [[Oslo]], Noorweë, se stadsaal toegeken op 10 Desember, die herdenking van Nobel se dood. Tot en met 2026 is die prys aan altesaam 113 individue en 31 organisasies toegeken.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |title=All Nobel Peace Prizes |website=Nobelprize.org |url=https://www.nobelprize.org/prizes/lists/all-nobel-peace-prizes/ |accessdate=9 Oktober 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200522013909/https://www.nobelprize.org/prizes/lists/all-nobel-peace-prizes |archive-date=22 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Nog 20 vroue het dit gekry, meer as enige ander Nobelprys.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.nobelprize.org/prizes/lists/nobel-prize-awarded-women-3/ |title=Nobel Prize Awarded Women |website=Nobelprize.org |publisher=Nobel Media 2026 |date=9 Oktober 2026 |accessdate=9 Oktober 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181106194036/https://www.nobelprize.org/prizes/lists/nobel-prize-awarded-women-3/ |archive-date=6 November 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;

Die 2026-Nobelprys vir Vrede is toegeken aan die [[Suid-Afrika]]anse juris en [[menseregte]]aktivis [[Navi Pillay]] &quot;vir haar pogings om vrede en [[internasionale reg]] te bevorder&quot;.&lt;ref name=nobelprize&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.nobelprize.org/prizes/peace/2026/summary/ |title=The Nobel Peace Prize 2026 |accessdate=9 Oktober 2026}}&lt;/ref&gt;

Die pryse, wat 'n bedrag geld ([[Sweedse kroon|SEK]]9&amp;nbsp;miljoen, omtrent [[Amerikaanse dollar|VSA]]$1&amp;nbsp;miljoen per pryskategorie, wat dan gelykop onder die Bekroondes verdeel word),&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.nobelprize.org/uploads/2018/06/prize_amounts_18.pdf |title=The Nobel Prize Amounts |publisher=Nobelprize.org |accessdate=9 Oktober 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181002020440/https://www.nobelprize.org/uploads/2018/06/prize_amounts_18.pdf |archive-date=2 Oktober 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; 'n goue medalje en 'n diploma insluit, word op 10 Desember, die herdenking van Nobel se sterfdag in 1896, tydens 'n seremonie deur die Noorse koning, tans [[Haakon VIII]], in die Oslose stadsaal uitgedeel.

Hieronder volg 'n lys van die ontvangers van die Nobelprys vir Vrede van 1901 tot op hede.

[[#1900's|1900's]] – [[#1910's|1910's]] – [[#1920's|1920's]] – [[#1930's|1930's]] – [[#1940's|1940's]] – [[#1950's|1950's]] – [[#1960's|1960's]] – [[#1970's|1970's]] – [[#1980's|1980's]] – [[#1990's|1990's]] – [[#2000's|2000's]] – [[#2010's|2010's]] – [[#2020's|2020's]]

== 1900's ==
{| border=&quot;1&quot; cellpadding=&quot;2&quot; class=&quot;wikitable&quot;
|+ '''Nobelprys vir Vrede, 1900's'''
!Jaar
!colspan='2' | Naam
!Land
!Beweegrede
|-
| rowspan='2' | [[1901]]&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.nobelprize.org/prizes/peace/1901/summary/ |title=The Nobel Peace Prize 1901 |accessdate=9 Oktober 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200521011340/https://www.nobelprize.org/prizes/peace/1901/summary/ |archive-date=21 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;
| [[Lêer:Jean Henri Dunant.jpg|75px]]
| [[Henry Dunant]]
| {{vlagland|Switserland}}
| &quot;vir sy rol in die stigting van die Internasionale Komitee van die Rooi Kruis&quot;&lt;ref name=&quot;Lundestad&quot;&gt;{{en}} {{cite web |first=Geir |last=Lundestad |url=https://www.nobelprize.org/prizes/uncategorized/the-nobel-peace-prize-1901-2000-2/ |title=The Nobel Peace Prize, 1901–2000 |publisher=Nobel Foundation |date=15 Maart 2001 |accessdate=9 Oktober 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200520133329/https://www.nobelprize.org/prizes/uncategorized/the-nobel-peace-prize-1901-2000-2 |archive-date=20 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;
|-
| [[Lêer:Frederic Passy.jpg|75px]]
| [[Frédéric Passy]]
| {{vlagland|Frankryk}}
| &quot;[vir] een van die hoofstigterslede van die Interparlementêre Unie en ook die hooforganiseerder van die eerste Universele Vredeskongres te wees&quot;&lt;ref name=&quot;Lundestad&quot; /&gt;
|-
| rowspan='2' | [[1902]]&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.nobelprize.org/prizes/peace/1902/summary/ |title=The Nobel Peace Prize 1902 |accessdate=9 Oktober 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200522012952/https://www.nobelprize.org/prizes/peace/1902/summary/ |archive-date=22 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;
| [[Lêer:Ducommun.jpg|75px]]
| [[Élie Ducommun]]
| rowspan='2' | {{vlagland|Switserland}}
| &quot;[vir sy rol as] die eerste ere-sekretaris van die Internasionale Vredeskantoor&quot;&lt;ref name=&quot;Lundestad&quot; /&gt;
|-
| [[Lêer:Charles Albert Gobat2.jpg|75px]]
| [[Charles Albert Gobat]]
| &quot;[vir sy rol as die] eerste sekretaris-generaal van die Interparlementêre Unie&quot;&lt;ref name=&quot;Lundestad&quot; /&gt;
|-
| [[1903]]&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.nobelprize.org/prizes/peace/1903/summary/ |title=The Nobel Peace Prize 1903 |accessdate=9 Oktober 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200522012958/https://www.nobelprize.org/prizes/peace/1903/summary/ |archive-date=22 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;
| [[Lêer:Cremer.jpg|75px]]
| [[Randal Cremer]]
| {{vlagland|Verenigde Koninkryk}}
| &quot;[vir sy rol as] die 'eerste vader' van die Interparlementêre Unie&quot;&lt;ref name=&quot;Lundestad&quot; /&gt;
|-
| [[1904]]&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.nobelprize.org/prizes/peace/1904/summary/ |title=The Nobel Peace Prize 1904 |accessdate=9 Oktober 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200522013002/https://www.nobelprize.org/prizes/peace/1904/summary/ |archive-date=22 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;
| [[Lêer:Logo of Institut de Droit International.svg|75px]]
| [[Institut de Droit International]]
| {{vlagland|België}}
| &quot;vir sy pogings as 'n nieamptelike liggaam om die algemene beginsels van die wetenskap van die [[internasionale reg]] te formuleer&quot;&lt;ref name=&quot;Lundestad&quot; /&gt;
|-
| [[1905]]&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.nobelprize.org/prizes/peace/1905/summary/ |title=The Nobel Peace Prize 1905 |accessdate=9 Oktober 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200522204445/https://www.nobelprize.org/prizes/peace/1905/summary/ |archive-date=22 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;
| [[Lêer:Bertha von Suttner nobel.jpg|75px]]
| [[Bertha von Suttner]]
| {{vlagland|Oostenryk-Hongarye}}
| &quot;vir die skryf van ''Lay Down Your Arms'' en by te dra tot die skepping van die prys&quot;&lt;ref name=&quot;Lundestad&quot; /&gt;
|-
| [[1906]]&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.nobelprize.org/prizes/peace/1906/summary/ |title=The Nobel Peace Prize 1906 |accessdate=9 Oktober 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200522191421/https://www.nobelprize.org/prizes/peace/1906/summary/ |archive-date=22 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;
| [[Lêer:President Theodore Roosevelt, 1904.jpg|75px]]
| [[Theodore Roosevelt]]
| {{vlagland|Verenigde State|1896}}
| &quot;[vir] sy suksesvolle bemiddeling om die Russies-Japannese oorlog te beëindig en vir sy belangstelling in arbitrasie, nadat hy die Haagse arbitrasiehof voorsien het met sy heel eerste geval&quot;&lt;ref name=&quot;Lundestad&quot; /&gt;
|-
| rowspan='2' | [[1907]]&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.nobelprize.org/prizes/peace/1907/summary/ |title=The Nobel Peace Prize 1907 |accessdate=9 Oktober 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200522013018/https://www.nobelprize.org/prizes/peace/1907/summary/ |archive-date=22 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;
| [[Lêer:Ernesto Teodoro Moneta.jpg|75px]]
| [[Ernesto Teodoro Moneta]]
| {{vlagland|Italië|1861}}
| &quot;[vir sy werk as 'n] sleutelleier van die Italiaanse vredesbeweging&quot;&lt;ref name=&quot;Lundestad&quot; /&gt;
|-
| [[Lêer:Louis Renault jurist.gif|75px]]
| [[Louis Renault]]
| {{vlagland|Frankryk}}
| &quot;[vir sy werk as 'n] voorste Franse internasionale juris en 'n lid van die permanente hof van arbitrasie in Den Haag&quot;&lt;ref name=&quot;Lundestad&quot; /&gt;
|-
| rowspan='2' | [[1908]]&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.nobelprize.org/prizes/peace/1908/summary/ |title=The Nobel Peace Prize 1908 |accessdate=9 Oktober 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200522013023/https://www.nobelprize.org/prizes/peace/1908/summary/ |archive-date=22 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;
| [[Lêer:KParnoldson.jpg|75px]]
| [[Klas Pontus Arnoldson]]
| {{vlagland|Swede}}
| &quot;[vir sy werk as] stigter van die Sweedse Vredes- en Arbitrasieliga&quot;&lt;ref name=&quot;Lundestad&quot; /&gt;
|-
| [[Lêer:Fredrik Bajer nobel.jpg|75px]]
| [[Fredrik Bajer]]
| {{vlagland|Denemarke}}
| &quot;[vir synde] die voorste vredesvoorsitter in [[Skandinawië]], wat werk in die Interparlementêre Unie kombineer het met die eerste president van die Internasionale Vredeskantoor&quot;&lt;ref name=&quot;Lundestad&quot; /&gt;
|-
| rowspan='2' | [[1909]]&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.nobelprize.org/prizes/peace/1909/summary/ |title=The Nobel Peace Prize 1909 |accessdate=9 Oktober 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200522013027/https://www.nobelprize.org/prizes/peace/1909/summary/ |archive-date=22 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;
| [[Lêer:Beernaert.gif|75px]]
| [[Auguste Beernaert]]
| {{vlagland|België}}
| &quot;[om 'n] verteenwoordiger te wees vir die twee Haagse konferensies en 'n leidende figuur in die Interparlementêre Unie&quot;&lt;ref name=&quot;Lundestad&quot; /&gt;
|-
| [[Lêer:PaulBalluet.gif|75px]]
| [[Paul-Henri-Benjamin d'Estournelles de Constant]]
| {{vlagland|Frankryk}}
| &quot;[vir] gekombineerde diplomatieke werk ten doeleinde vir 'n Frans-Duitse en 'n Frans-Britse begrip met 'n vooraanstaande loopbaan in internasionale arbitrasie&quot;&lt;ref name=&quot;Lundestad&quot; /&gt;
|}

== 1910's ==
{| border=&quot;1&quot; cellpadding=&quot;2&quot; class=&quot;wikitable&quot;
|+ '''Nobelprys vir Vrede, 1910's'''
!Jaar
!colspan='2' | Naam
!Land
!Beweegrede
|-
| [[1910]]&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.nobelprize.org/prizes/peace/1910/summary/ |title=The Nobel Peace Prize 1910 |accessdate=9 Oktober 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200522013037/https://www.nobelprize.org/prizes/peace/1910/summary/ |archive-date=22 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;
| [[Lêer:IPB logo svg.svg|75px]]
| [[International Peace Bureau]]
| {{vlagland|Switserland}}
| &quot;[om te handel] as 'n skakel tussen die vredesgemeenskappe van die verskillende lande&quot;&lt;ref name=&quot;Lundestad&quot; /&gt;
|-
| rowspan='2' | [[1911]]&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.nobelprize.org/prizes/peace/1911/summary/ |title=The Nobel Peace Prize 1911 |accessdate=9 Oktober 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200521004028/https://www.nobelprize.org/prizes/peace/1911/summary/ |archive-date=21 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;
| [[Lêer:TMCasser.jpg|75px]]
| [[Tobias Asser]]
| {{vlagland|Nederland}}
| &quot;[om 'n lid] te wees van die Hof van Arbitrasie sowel as die inisieerder van die Konferensies oor Internasionale Privaatreg&quot;&lt;ref name=&quot;Lundestad&quot; /&gt;
|-
| [[Lêer:Alfred Hermann Fried nobel.jpg|75px]]
| [[Alfred Hermann Fried]]
| {{vlagland|Oostenryk-Hongarye}}
| &quot;[vir sy werk as] stigter van die Duitse Vredesvereniging&quot;&lt;ref name=&quot;Lundestad&quot; /&gt;
|-
| [[1912]]&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.nobelprize.org/prizes/peace/1912/summary/ |title=The Nobel Peace Prize 1912 |accessdate=9 Oktober 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200522013048/https://www.nobelprize.org/prizes/peace/1912/summary/ |archive-date=22 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;
| [[Lêer:Elihu Root, bw photo portrait, 1902.jpg|75px]]
| [[Elihu Root]]
| {{vlagland|Verenigde State|1912}}
| &quot;vir sy sterk belangstelling in internasionale arbitrasie en vir sy plan vir 'n wêreldhof&quot;&lt;ref name=&quot;Lundestad&quot; /&gt;
|-
| [[1913]]&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.nobelprize.org/prizes/peace/1913/summary/ |title=The Nobel Peace Prize 1913 |accessdate=9 Oktober 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200522013053/https://www.nobelprize.org/prizes/peace/1913/summary/ |archive-date=22 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;
| [[Lêer:HenriLaFontaine.jpg|75px]]
| [[Henri La Fontaine]]
| {{vlagland|België}}
| &quot;[vir sy werk as] hoof van die Internasionale Vredeskantoor&quot;&lt;ref name=&quot;Lundestad&quot; /&gt;
|-
| [[1917]]&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.nobelprize.org/prizes/peace/1917/summary/ |title=The Nobel Peace Prize 1917 |accessdate=9 Oktober 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200522013059/https://www.nobelprize.org/prizes/peace/1917/summary/ |archive-date=22 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;
| [[Lêer:Emblem of the ICRC.svg|75px]]
| [[Internasionale Komitee van die Rooi Kruis]]
| {{vlagland|Switserland}}
| &quot;vir die uitvoering van die geweldige taak om die regte van die vele krygsgevangenes aan alle kante van die [[Eerste Wêreldoorlog]] te beskerm, insluitend hul reg om kontak met hul gesinne te vestig&quot;&lt;ref name=&quot;Lundestad&quot; /&gt;
|-
| [[1919]]&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.nobelprize.org/prizes/peace/1919/summary/ |title=The Nobel Peace Prize 1919 |accessdate=9 Oktober 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200522013104/https://www.nobelprize.org/prizes/peace/1919/summary/ |archive-date=22 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;
| [[Lêer:President Woodrow Wilson portrait December 2 1912.jpg|75px]]
| [[Woodrow Wilson]]
| {{vlagland|Verenigde State|1912}}
| &quot;vir sy belangrike rol in die stigting van die [[Volkebond]]&quot;&lt;ref name=&quot;Lundestad&quot; /&gt;
|}

== 1920's ==
{| border=&quot;1&quot; cellpadding=&quot;2&quot; class=&quot;wikitable&quot;
|+ '''Nobelprys vir Vrede, 1920's'''
!Jaar
!colspan='2' | Naam
!Land
!Beweegrede
|-
| [[1920]]&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.nobelprize.org/prizes/peace/1920/summary/ |title=The Nobel Peace Prize 1920 |accessdate=9 Oktober 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200522013110/https://www.nobelprize.org/prizes/peace/1920/summary/ |archive-date=22 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;
| [[Lêer:Léon Bourgeois.jpg|75px]]
| [[Léon Bourgeois]]
| {{vlagland|Frankryk}}
| &quot;[vir sy deelname] aan beide die Haagse konferensies van 1899 en 1907 &quot;en vir sy werk na&quot; wat die [[Volkebond|bond]] tot so 'n mate geword het dat hy dikwels sy &quot;geestelike vader&quot; genoem word&quot;&lt;ref name=&quot;Lundestad&quot; /&gt;
|-
| rowspan='2' | [[1921]]&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.nobelprize.org/prizes/peace/1921/summary/ |title=The Nobel Peace Prize 1921 |accessdate=9 Oktober 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200522013116/https://www.nobelprize.org/prizes/peace/1921/summary/ |archive-date=22 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;
| [[Lêer:Hjalmar Branting by Goodwin.jpg|75px]]
| [[Hjalmar Branting]]
| {{vlagland|Swede}}
| &quot;vir sy werk in die [[Volkebond]]&quot;&lt;ref name=&quot;Lundestad&quot; /&gt;
|-
| [[Lêer:Christian Lous Lange.jpg|75px]]
| [[Christian Lange]]
| rowspan='2' | {{vlagland|Noorweë}}
| &quot;[vir sy werk as] die eerste sekretaris van die Noorse Nobelkomitee&quot; en &quot;die sekretaris-generaal van die Interparlementêre Unie&quot;&lt;ref name=&quot;Lundestad&quot; /&gt;
|-
| [[1922]]&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.nobelprize.org/prizes/peace/1922/summary/ |title=The Nobel Peace Prize 1922 |accessdate=9 Oktober 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200522013125/https://www.nobelprize.org/prizes/peace/1922/summary/ |archive-date=22 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;
| [[Lêer:Fridtjof Nansen LOC 03377u-3.jpg|75px]]
| [[Fridtjof Nansen]]
| &quot;[vir] sy werk in die ondersteuning van die miljoene in Rusland wat sukkel teen hongersnood&quot; en &quot;sy werk vir die vlugtelinge van [[Anatolië|Klein-Asië]] en [[Thrakië]]&quot;&lt;ref name=&quot;Lundestad&quot; /&gt;
|-
| rowspan='2' | [[1925]]&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.nobelprize.org/prizes/peace/1925/summary/ |title=The Nobel Peace Prize 1925 |accessdate=9 Oktober 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200522013131/https://www.nobelprize.org/prizes/peace/1925/summary/ |archive-date=22 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;
| [[Lêer:Austen Chamberlain nobel.jpg|75px]]
| [[Austen Chamberlain]]
| {{vlagland|Verenigde Koninkryk}}
| &quot;vir sy werk aan die Locarno-verdrae&quot;&lt;ref name=&quot;Lundestad&quot; /&gt;
|-
| [[Lêer:Charles Dawes, Bain bw photo portrait.jpg|75px]]
| [[Charles G. Dawes]]
| {{vlagland|Verenigde State|1912}}
| &quot;[vir sy werk] aan die Dawes-plan vir Duitse herstelwerk wat gesien is as die ekonomiese grondslag van die Locarno-verdrag van 1925&quot;&lt;ref name=&quot;Lundestad&quot; /&gt;
|-
| rowspan='2' | [[1926]]&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.nobelprize.org/prizes/peace/1926/summary/ |title=The Nobel Peace Prize 1926 |accessdate=9 Oktober 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200522013137/https://www.nobelprize.org/prizes/peace/1926/summary/ |archive-date=22 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;
| [[Lêer:Aristide Briand 2.jpg|75px]]
| [[Aristide Briand]]
| {{vlagland|Frankryk}}
| rowspan='2' | &quot;vir hul werk aan die Locarno-verdrae&quot;&lt;ref name=&quot;Lundestad&quot; /&gt;
|-
| [[Lêer:Bundesarchiv Bild 146-1989-040-27, Gustav Stresemann.jpg|75px]]
| [[Gustav Stresemann]]
| {{vlagland|Republiek van Weimar}}
|-
| rowspan='2' | [[1927]]&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.nobelprize.org/prizes/peace/1927/summary/ |title=The Nobel Peace Prize 1927 |accessdate=9 Oktober 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200522013142/https://www.nobelprize.org/prizes/peace/1927/summary/ |archive-date=22 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;
| [[Lêer:Ferdinand Buisson 1924.jpg|75px]]
| [[Ferdinand Buisson]]
| {{vlagland|Frankryk}}
| rowspan='2' | &quot;[vir] bydraes tot die Frans-Duitse bevolkingsversoening&quot;&lt;ref name=&quot;Lundestad&quot; /&gt;
|-
| [[Lêer:Ludwig Quidde nobel.jpg|75px]]
| [[Ludwig Quidde]]
| {{vlagland|Republiek van Weimar}}
|-
| [[1929]]&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.nobelprize.org/prizes/peace/1929/summary/ |title=The Nobel Peace Prize 1929 |accessdate=9 Oktober 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200522013146/https://www.nobelprize.org/prizes/peace/1929/summary/ |archive-date=22 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;
| [[Lêer:FrankKellogg.jpg|75px]]
| [[Frank B. Kellogg]]
| {{vlagland|Verenigde State|1912}}
| &quot;vir die Kellogg-Briand-verdrag, wie se ondertekenaars ingestem het om alle konflikte met vreedsame middele te vestig en die oorlog as 'n instrument van nasionale beleid te verwerp&quot;&lt;ref name=&quot;Lundestad&quot; /&gt;
|}

== 1930's ==
{| border=&quot;1&quot; cellpadding=&quot;2&quot; class=&quot;wikitable&quot;
|+ '''Nobelprys vir Vrede, 1930's'''
!Jaar
!colspan='2' | Naam
!Land
!Beweegrede
|-
| [[1930]]&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.nobelprize.org/prizes/peace/1930/summary/ |title=The Nobel Peace Prize 1930 |accessdate=9 Oktober 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200522013150/https://www.nobelprize.org/prizes/peace/1930/summary/ |archive-date=22 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;
| [[Lêer:Nathan Söderblom nobel.jpg|75px]]
| [[Nathan Söderblom]]
| {{vlagland|Swede}}
| &quot;vir sy pogings om die kerke nie net in die werk van ekumeniese eenheid te betrek nie, maar ook vir wêreldvrede&quot;&lt;ref name=&quot;Lundestad&quot; /&gt;
|-
| rowspan='2' | [[1931]]&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.nobelprize.org/prizes/peace/1931/summary/ |title=The Nobel Peace Prize 1931 |accessdate=9 Oktober 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200522204514/https://www.nobelprize.org/prizes/peace/1931/summary/ |archive-date=22 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;
| [[Lêer:Jane Addams profile.jpg|75px]]
| [[Jane Addams]]
| rowspan='2' | {{vlagland|Verenigde State|1912}}
| &quot;vir haar maatskaplike hervormingswerk&quot; en &quot;leiding van die Vroue se Internasionale Liga vir Vrede en Vryheid&quot;&lt;ref name=&quot;Lundestad&quot; /&gt;
|-
| [[Lêer:Nicholas Murray Butler ppmsca.03668.jpg|75px]]
| [[Nicholas Murray Butler]]
| &quot;vir sy bevordering van die Briand-Kellogg-verdrag&quot; en vir sy werk as die &quot;leier van die meer vestigingsgerigte deel van die Amerikaanse vredesbeweging&quot;&lt;ref name=&quot;Lundestad&quot; /&gt;
|-
| [[1933]]&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.nobelprize.org/prizes/peace/1933/summary/ |title=The Nobel Peace Prize 1933 |accessdate=9 Oktober 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200522013202/https://www.nobelprize.org/prizes/peace/1933/summary/ |archive-date=22 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;
| [[Lêer:Norman Angell 01.jpg|75px]]
| [[Norman Angell]]
| rowspan='2' | {{vlagland|Verenigde Koninkryk}}
| &quot;vir die skryfwerk aan ''The Great Illusion'' en vir 'n &quot;ondersteuner van die [[Volkebond]], sowel as 'n invloedryke publisiteit [en] opvoeder vir vrede in die algemeen te wees&quot;&lt;ref name=&quot;Lundestad&quot; /&gt;
|-
| [[1934]]&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.nobelprize.org/prizes/peace/1934/summary/ |title=The Nobel Peace Prize 1934 |accessdate=9 Oktober 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200522013207/https://www.nobelprize.org/prizes/peace/1934/summary/ |archive-date=22 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;
| [[Lêer:1910 Arthur Henderson.jpg|75px]]
| [[Arthur Henderson]]
| &quot;vir sy werk by die [[Volkebond|bond]], veral sy pogings van ontwapening&quot;&lt;ref name=&quot;Lundestad&quot; /&gt;
|-
| [[1935]]&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.nobelprize.org/prizes/peace/1935/summary/ |title=The Nobel Peace Prize 1935 |accessdate=9 Oktober 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200522013217/https://www.nobelprize.org/prizes/peace/1935/summary/ |archive-date=22 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;
| [[Lêer:Carl von Ossietzky.jpg|75px]]
| [[Carl von Ossietzky]]
| {{vlagland|Nazi-Duitsland}}
| &quot;[vir sy] stryd teen Duitsland se herwapening&quot;&lt;ref name=&quot;Lundestad&quot; /&gt;
|-
| [[1936]]&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.nobelprize.org/prizes/peace/1936/summary/ |title=The Nobel Peace Prize 1936 |accessdate=9 Oktober 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200522013226/https://www.nobelprize.org/prizes/peace/1936/summary/ |archive-date=22 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;
| [[Lêer:Carlos Saavedra Lamas.jpg|75px]]
| [[Carlos Saavedra Lamas]]
| {{vlagland|Argentinië}}
| &quot;vir sy bemiddeling van 'n einde aan die [[Chaco-oorlog]] tussen [[Paraguay]] en [[Bolivië]]&quot;&lt;ref name=&quot;Lundestad&quot; /&gt;
|-
| [[1937]]&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.nobelprize.org/prizes/peace/1937/summary/ |title=The Nobel Peace Prize 1937 |accessdate=9 Oktober 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200522013228/https://www.nobelprize.org/prizes/peace/1937/summary/ |archive-date=22 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;
| [[Lêer:Robert Cecil, 1st Viscount Cecil of Chelwood - Project Gutenberg eText 15306.jpg|75px]]
| [[Robert Cecil]]
| {{vlagland|Verenigde Koninkryk}}
| &quot;vir sy werk by die [[Volkebond]]&quot;&lt;ref name=&quot;Lundestad&quot; /&gt;
|-
| [[1938]]&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.nobelprize.org/prizes/peace/1938/summary/ |title=The Nobel Peace Prize 1938 |accessdate=9 Oktober 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191011170906/https://www.nobelprize.org/prizes/peace/1938/summary/ |archive-date=11 Oktober 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;
| [[Lêer:Flag of the League of Nations (1939–1941).svg|75px]]
| Nansen se Internasionale Kantoor vir Vlugtelinge
| [[Lêer:Flag of the League of Nations (1939–1941).svg|23px]] [[Volkebond]]
| &quot;vir sy werk om vlugtelinge te help&quot;&lt;ref name=&quot;Lundestad&quot; /&gt;
|}

== 1940's ==
{| border=&quot;1&quot; cellpadding=&quot;2&quot; class=&quot;wikitable&quot;
|+ '''Nobelprys vir Vrede, 1940's'''
!Jaar
!colspan='2' | Naam
!Land
!Beweegrede
|-
| [[1944]]&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.nobelprize.org/prizes/peace/1944/summary/ |title=The Nobel Peace Prize 1944 |accessdate=9 Oktober 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200507154706/https://www.nobelprize.org/prizes/peace/1944/summary/ |archive-date=7 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;
| [[Lêer:Emblem of the ICRC.svg|75px]]
| [[Internasionale Komitee van die Rooi Kruis]]
| {{vlagland|Switserland}}
| &quot;vir die groot werk wat dit tydens die [[Tweede Wêreldoorlog]] vir die mensdom gedoen het&quot;&lt;ref name=&quot;Lundestad&quot; /&gt;
|-
| [[1945]]&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.nobelprize.org/prizes/peace/1945/summary/ |title=The Nobel Peace Prize 1945 |accessdate=9 Oktober 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190403141754/https://www.nobelprize.org/prizes/peace/1945/summary/ |archive-date=3 April 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;
| [[Lêer:Hull-Cordell-LOC.jpg|75px]]
| [[Cordell Hull]]
| rowspan='3' | {{vlagland|Verenigde State|1912}}
| &quot;vir sy stryd teen isolasie in die huis, sy pogings om 'n vredesblok van state op die Amerikaanse vasteland te skep en sy werk vir die [[Verenigde Nasies]]&quot;&lt;ref name=&quot;Lundestad&quot; /&gt;
|-
| rowspan='2' | [[1946]]&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.nobelprize.org/prizes/peace/1946/summary/ |title=The Nobel Peace Prize 1946 |accessdate=9 Oktober 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200522204534/https://www.nobelprize.org/prizes/peace/1946/summary/ |archive-date=22 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;
| [[Lêer:EmilyGreeneBalch.jpg|75px]]
| [[Emily Greene Balch]]
| &quot;voorheen professor in geskiedenis en sosiologie; internasionale erepresident, Vroue se Internasionale Liga vir Vrede en Vryheid&quot;&lt;ref name=&quot;Lundestad&quot; /&gt;
|-
| [[Lêer:John Raleigh Mott, 1910.jpg|75px]]
| [[John Mott]]
| &quot;voorsitter, Internasionale Sendingraad; president, [[YMCA|World Alliance of Young Men's Christian Associations]]&quot;&lt;ref name=&quot;Lundestad&quot; /&gt;
|-
| rowspan='2' | [[1947]]&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.nobelprize.org/prizes/peace/1947/summary/ |title=The Nobel Peace Prize 1947 |accessdate=9 Oktober 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200505170329/https://www.nobelprize.org/prizes/peace/1947/summary/ |archive-date=5 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;
| rowspan='2' | [[Lêer:Quaker star-T.svg|75px]]
| [[Quaker Peace and Social Witness]]
| {{vlagland|Verenigde Koninkryk}}
| rowspan='2' | &quot;deernis vir ander en die begeerte om hulle te help&quot;&lt;ref name=&quot;Lundestad&quot; /&gt;
|-
| [[American Friends Service Committee]]
| {{vlagland|Verenigde State|1912}}
|-
| [[1949]]&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.nobelprize.org/prizes/peace/1949/summary/ |title=The Nobel Peace Prize 1949 |accessdate=9 Oktober 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200522013258/https://www.nobelprize.org/prizes/peace/1949/summary/ |archive-date=22 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;
| [[Lêer:John Boyd Orr nobel.jpg|75px]]
| [[John Boyd Orr]]
| {{vlagland|Verenigde Koninkryk}}
| &quot;dokter; voedingspolitikus; prominente organiseerder en direkteur, algemene [[voedsel]]- en [[landbou]]-organisasie; president, Nasionale Vredesraad en Wêreldunie van Vredesorganisasies&quot;&lt;ref name=&quot;Lundestad&quot; /&gt;
|}

== 1950's ==
{| border=&quot;1&quot; cellpadding=&quot;2&quot; class=&quot;wikitable&quot;
|+ '''Nobelprys vir Vrede, 1950's'''
!Jaar
!colspan='2' | Naam
!Land
!Beweegrede
|-
| [[1950]]&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.nobelprize.org/prizes/peace/1950/summary/ |title=The Nobel Peace Prize 1950 |accessdate=9 Oktober 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200522013303/https://www.nobelprize.org/prizes/peace/1950/summary/ |archive-date=22 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;
| [[Lêer:Ralph Bunche - 1963 March on Washington.jpg|75px]]
| [[Ralph Bunche]]
| {{vlagland|Verenigde State|1912}}
| &quot;professor, Harvard-universiteit Cambridge, MA; direkteur, afdeling van voogdyraad, VN; Waarnemende bemiddelaar in Palestina, 1948&quot;&lt;ref name=&quot;Lundestad&quot; /&gt;
|-
| [[1951]]&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.nobelprize.org/prizes/peace/1951/summary/ |title=The Nobel Peace Prize 1951 |accessdate=9 Oktober 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200522013311/https://www.nobelprize.org/prizes/peace/1951/summary/ |archive-date=22 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;
| [[Lêer:Léon Jouhaux nobel.jpg|75px]]
| [[Léon Jouhaux]]
| rowspan='2' | {{vlagland|Frankryk}}
| &quot;voorsitter van die Internasionale Komitee van die Europese Raad, adjunkpresident van die Internasionale Konfederasie van Vrye Vakbonde, adjunkpresident van die Wêreldfederasie van Vakbonde, lid van die IAO-raad, afgevaardigde van die Verenigde Nasies&quot;&lt;ref name=&quot;Lundestad&quot; /&gt;
|-
| [[1952]]&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.nobelprize.org/prizes/peace/1952/summary/ |title=The Nobel Peace Prize 1952 |accessdate=9 Oktober 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200522013318/https://www.nobelprize.org/prizes/peace/1952/summary/ |archive-date=22 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;
| [[Lêer:Bundesarchiv Bild 183-D0116-0041-019, Albert Schweitzer.jpg|75px]]
| [[Albert Schweitzer]]
| &quot;sending chirurg; stigter van Lambarene ([[Gaboen|Republiek Gaboen]])&quot;&lt;ref name=&quot;Lundestad&quot; /&gt;
|-
| [[1953]]&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.nobelprize.org/prizes/peace/1953/summary/ |title=The Nobel Peace Prize 1953 |accessdate=9 Oktober 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200522013320/https://www.nobelprize.org/prizes/peace/1953/summary/ |archive-date=22 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;
| [[Lêer:General George C. Marshall, official military photo, 1946.JPEG|75px]]
| [[George Marshall]]
| {{vlagland|Verenigde State|1912}}
| &quot;algemene president van die Amerikaanse Rooi Kruis; voormalige staatsekretaris vir verdediging; afgevaardigde van die Verenigde Nasies; skepper van die [[Marshall-plan]]&quot;&lt;ref name=&quot;Lundestad&quot; /&gt;
|-
| [[1954]]&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.nobelprize.org/prizes/peace/1954/summary/ |title=The Nobel Peace Prize 1954 |accessdate=9 Oktober 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200522013324/https://www.nobelprize.org/prizes/peace/1954/summary/ |archive-date=22 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;
| [[Lêer:UN refugee.jpg|75px]]
| [[Office of the United Nations High Commissioner for Refugees]]
| {{vlagland|Verenigde Nasies}}
| &quot;'n Internasionale hulporganisasie gestig deur die Verenigde Nasies in 1951&quot;&lt;ref name=&quot;Lundestad&quot; /&gt;
|-
| [[1957]]&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.nobelprize.org/prizes/peace/1957/summary/ |title=The Nobel Peace Prize 1957 |accessdate=9 Oktober 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200522013329/https://www.nobelprize.org/prizes/peace/1957/summary/ |archive-date=22 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;
| [[Lêer:Lester B. Pearson with a pencil.jpg|75px]]
| [[Lester B. Pearson]]
| {{vlagland|Kanada|1957}}
| &quot;voormalige minister van buitelandse sake van Kanada; voormalige president van die sewende sitting van die Algemene Vergadering van die Verenigde Nasies&quot;; &quot;vir sy rol om die Suez-konflik te beëindig en die [[Midde-Ooste]]rse vraag deur die Verenigde Nasies te probeer oplos&quot;&lt;ref name=&quot;Lundestad&quot; /&gt;
|-
| [[1958]]&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.nobelprize.org/prizes/peace/1958/summary/ |title=The Nobel Peace Prize 1958 |accessdate=9 Oktober 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200522013334/https://www.nobelprize.org/prizes/peace/1958/summary/ |archive-date=22 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;
| [[Lêer:Georges Pire 1958.jpg|75px]]
| [[Dominique Pire]]
| {{vlagland|België}}
| &quot;vader in die Dominikaanse Orde; leier van die verligtingsorganisasie vir vlugtelinge ''L'Europe du Coeur au Service du Monde''&quot;&lt;ref name=&quot;Lundestad&quot; /&gt;
|-
| [[1959]]&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.nobelprize.org/prizes/peace/1959/summary/ |title=The Nobel Peace Prize 1959 |accessdate=9 Oktober 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200522013342/https://www.nobelprize.org/prizes/peace/1959/summary/ |archive-date=22 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;
| [[Lêer:Philip Noel-Baker 1942.jpg|75px]]
| [[Philip Noel-Baker]]
| {{vlagland|Verenigde Koninkryk}}
| &quot;lid van die parlement; lewenslange vurige werker vir internasionale vrede en samewerking&quot;&lt;ref name=&quot;Lundestad&quot; /&gt;
|}

== 1960's ==
{| border=&quot;1&quot; cellpadding=&quot;2&quot; class=&quot;wikitable&quot;
|+ '''Nobelprys vir Vrede, 1960's'''
!Jaar
!colspan='2' | Naam
!Land
!Beweegrede
|-
| [[1960]]&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.nobelprize.org/prizes/peace/1960/summary/ |title=The Nobel Peace Prize 1960 |accessdate=9 Oktober 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200522013344/https://www.nobelprize.org/prizes/peace/1960/summary/ |archive-date=22 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;
| [[Lêer:Albert Lutuli nobel.jpg|75px]]
| [[Albert Luthuli]]
| {{vlagland|Suid-Afrika|1928}}
| &quot;President van die [[African National Congress]]&quot;; &quot;was in die baie voorpunt van die stryd teen [[apartheid]] in Suid-Afrika&quot;&lt;ref name=&quot;Lundestad&quot; /&gt;
|-
| [[1961]]&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.nobelprize.org/prizes/peace/1961/summary/ |title=The Nobel Peace Prize 1961 |accessdate=9 Oktober 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200522013349/https://www.nobelprize.org/prizes/peace/1961/summary/ |archive-date=22 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;
| [[Lêer:Dag Hammarskjöld.jpg|75px]]
| [[Dag Hammarskjöld]]
| {{vlagland|Swede}}
| &quot;sekretaris-generaal van die Verenigde Nasies&quot;; toegeken &quot;vir die bevordering van die organisasie&quot;&lt;ref name=&quot;Lundestad&quot; /&gt;
|-
| [[1962]]&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.nobelprize.org/prizes/peace/1962/summary/ |title=The Nobel Peace Prize 1962 |accessdate=9 Oktober 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200522013354/https://www.nobelprize.org/prizes/peace/1962/summary/ |archive-date=22 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;
| [[Lêer:Pauling.jpg|75px]]
| [[Linus Pauling]]
| {{vlagland|Verenigde State}}
| &quot;vir sy veldtog teen die toetsing van [[kernwapen]]s&quot;&lt;ref name=&quot;Lundestad&quot; /&gt;
|-
| rowspan='2' | [[1963]]&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.nobelprize.org/prizes/peace/1963/summary/ |title=The Nobel Peace Prize 1963 |accessdate=9 Oktober 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200522013400/https://www.nobelprize.org/prizes/peace/1963/summary/ |archive-date=22 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;
| [[Lêer:Emblem of the ICRC.svg|75px]]
| [[Internasionale Komitee van die Rooi Kruis]]
| rowspan='2' | {{vlagland|Switserland}}
| rowspan='2' | &quot;vir hul werk in die beskerming van menseregte in die 100 jaar se bestaan van die Internasionale Komitee van die Rooi Kruis&quot;&lt;ref name=&quot;Lundestad&quot; /&gt;
|-
| [[Lêer:Emblem of the IFRC.svg|75px]]
| Internasionale Federasie van Rooi Kruis en Rooi Halfmaan-genootskappe
|-
| [[1964]]&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.nobelprize.org/prizes/peace/1964/summary/ |title=The Nobel Peace Prize 1964 |accessdate=9 Oktober 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200522013406/https://www.nobelprize.org/prizes/peace/1964/summary/ |archive-date=22 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;
| [[Lêer:Martin Luther King Jr NYWTS.jpg|75px]]
| [[Martin Luther King jr.]]
| {{vlagland|Verenigde State}}
| Kampvegter vir [[burgerregte]]; eerste persoon in die [[Weste|Westerse wêreld]] wat ons gewys het dat 'n stryd sonder geweld gevoer kan word&quot;; King het sy tyd spandeer in verskeie gebiede van die burgerregtebeweging; van gelyke opvoeding tot ekonomiese ontkenning van minderhede. King het ook die Mars op Washington georganiseer, waar hy sy beroemde ''I Have a Dream''-toespraak gelewer het.&lt;ref name=&quot;Lundestad&quot; /&gt;
|-
| [[1965]]&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.nobelprize.org/prizes/peace/1965/summary/ |title=The Nobel Peace Prize 1965 |accessdate=9 Oktober 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200522013411/https://www.nobelprize.org/prizes/peace/1965/summary/ |archive-date=22 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;
| [[Lêer:UNICEF Logo.svg|75px]]
| [[UNICEF]]
| {{vlagland|Verenigde Nasies}}
| &quot;'n Internasionale hulporganisasie&quot;&lt;ref name=&quot;Lundestad&quot; /&gt;
|-
| [[1968]]&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.nobelprize.org/prizes/peace/1968/summary/ |title=The Nobel Peace Prize 1968 |accessdate=9 Oktober 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200522013416/https://www.nobelprize.org/prizes/peace/1968/summary/ |archive-date=22 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;
| [[Lêer:René Cassin nobel.jpg|75px]]
| [[René Cassin]]
| {{vlagland|Frankryk}}
| &quot;Voorsitter van die Europese Hof vir Menseregte&quot;&lt;ref name=&quot;Lundestad&quot; /&gt;
|-
| [[1969]]&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.nobelprize.org/prizes/peace/1969/summary/ |title=The Nobel Peace Prize 1969 |accessdate=9 Oktober 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200522013421/https://www.nobelprize.org/prizes/peace/1969/summary/ |archive-date=22 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;
| [[Lêer:Flag of ILO.svg|75px]]
| [[Internasionale Arbeidsorganisasie]]
| {{vlagland|Verenigde Nasies}}
| &lt;ref name=&quot;Lundestad&quot; /&gt;
|}

== 1970's ==
{| border=&quot;1&quot; cellpadding=&quot;2&quot; class=&quot;wikitable&quot;
|+ '''Nobelprys vir Vrede, 1970's'''
!Jaar
!colspan='2' | Naam
!Land
!Beweegrede
|-
| [[1970]]&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.nobelprize.org/prizes/peace/1970/summary/ |title=The Nobel Peace Prize 1970 |accessdate=9 Oktober 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200522013426/https://www.nobelprize.org/prizes/peace/1970/summary/ |archive-date=22 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;
| [[Lêer:Norman Borlaug (cropped).jpg|75px]]
| [[Norman Borlaug]]
| {{vlagland|Verenigde State}}
| &quot;Internasionale Mielie- en Koringverbeteringsentrum&quot;; &quot;vir sy bydraes tot die '[[groen rewolusie]]' wat so 'n impak gehad het op [[voedsel]]produksie veral in [[Asië]] en [[Latyns-Amerika]]&quot;&lt;ref name=&quot;Lundestad&quot; /&gt;
|-
| [[1971]]&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.nobelprize.org/prizes/peace/1971/summary/ |title=The Nobel Peace Prize 1971 |accessdate=9 Oktober 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200522013431/https://www.nobelprize.org/prizes/peace/1971/summary/ |archive-date=22 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;
| [[Lêer:Bundesarchiv B 145 Bild-F057884-0009, Willy Brandt.jpg|75px]]
| [[Willy Brandt]]
| {{vlagland|Wes-Duitsland}}
| &quot;Kanselier van die Bondsrepubliek Duitsland&quot;; &quot;vir Wes-Duitsland se ''Ostpolitik''&quot;&lt;ref name=&quot;Lundestad&quot; /&gt;
|-
| rowspan='2' | [[1973]]&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.nobelprize.org/prizes/peace/1973/summary/ |title=The Nobel Peace Prize 1973 |accessdate=9 Oktober 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200522013436/https://www.nobelprize.org/prizes/peace/1973/summary/ |archive-date=22 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;
| [[Lêer:Henry Kissinger.jpg|75px]]
| [[Henry Kissinger]]
| {{vlagland|Verenigde State}}
| rowspan='2' | &quot;vir die Parys-ooreenkoms van 1973 ten doeleinde van 'n wapenstilstand in die [[Viëtnamoorlog]] en 'n onttrekking van die [[Amerikaanse Gewapende Magte]]&quot;&lt;ref name=&quot;Lundestad&quot; /&gt;
|-
| [[Lêer:LeDucTho1973.jpg|75px]]
| [[Lê Đức Thọ]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;(wys die prys van die hand)&lt;/small&gt;
| {{vlagland|Noord-Viëtnam}}
|-
| rowspan='2' | [[1974]]&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.nobelprize.org/prizes/peace/1974/summary/ |title=The Nobel Peace Prize 1974 |accessdate=9 Oktober 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200522013440/https://www.nobelprize.org/prizes/peace/1974/summary/ |archive-date=22 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;
| [[Lêer:Seán MacBride 1984.jpg|75px]]
| [[Seán MacBride]]
| {{vlagland|Ierland}}
| &quot;President van die Internasionale Vredeskantoor; President van die Kommissie van [[Namibië]]; vir sy sterk belangstelling in [[menseregte]]: Die Europese Konvensie vir Menseregte deur die [[Raad van Europa]], die bevordering van bevindings en die leiding van [[Amnestie Internasionaal]] en as sekretaris-generaal van die Internasionale Kommissie van Juriste&quot;&lt;ref name=&quot;Lundestad&quot; /&gt;
|-
| [[Lêer:Satō Eisaku.jpg|75px]]
| [[Eisaku Satō]]
| {{vlagland|Japan}}
| &quot;Erste minister van Japan&quot;; &quot;vir sy afstanddoening van die kernopsie vir Japan en sy pogings om streeksversoening te bevorder&quot;&lt;ref name=&quot;Lundestad&quot; /&gt;
|-
| [[1975]]&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.nobelprize.org/prizes/peace/1975/summary/ |title=The Nobel Peace Prize 1975 |accessdate=9 Oktober 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200522013446/https://www.nobelprize.org/prizes/peace/1975/summary/ |archive-date=22 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;
| [[Lêer:RIAN archive 25981 Academician Sakharov.jpg|75px]]
| [[Andrei Sacharof]]
| {{vlagland|Sowjetunie|1955}}
| &quot;[vir sy] stryd vir [[menseregte]], ontwapening en samewerking tussen alle nasies&quot;&lt;ref name=&quot;Lundestad&quot; /&gt;
|-
| rowspan='2' | [[1976]]&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.nobelprize.org/prizes/peace/1976/summary/ |title=The Nobel Peace Prize 1976 |accessdate=9 Oktober 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200522204559/https://www.nobelprize.org/prizes/peace/1976/summary/ |archive-date=22 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;
| [[Lêer:Betty Williams.jpg|75px]]
| [[Betty Williams]]
| rowspan='3' | {{vlagland|Verenigde Koninkryk}}
| rowspan='2' | &quot;stigters van die Vredesbeweging in [[Noord-Ierland]] (later hernoem tot die Vredesgemeenskap)&quot;&lt;ref name=&quot;Lundestad&quot; /&gt;
|-
| [[Lêer:Mairead Corrigan Gaza crop.jpg|75px]]
| [[Mairead Corrigan]]
|-
| [[1977]]&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.nobelprize.org/prizes/peace/1977/summary/ |title=The Nobel Peace Prize 1977 |accessdate=9 Oktober 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200522013455/https://www.nobelprize.org/prizes/peace/1977/summary/ |archive-date=22 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;
| [[Lêer:Amnesty international Logo.svg|75px]]
| [[Amnestie Internasionaal]]
| &quot;[vir] die beskerming van die menseregte van gewete gevangenes&quot;&lt;ref name=&quot;Lundestad&quot; /&gt;
|-
| rowspan='2' | [[1978]]&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.nobelprize.org/prizes/peace/1978/summary/ |title=The Nobel Peace Prize 1978 |accessdate=9 Oktober 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200522013500/https://www.nobelprize.org/prizes/peace/1978/summary/ |archive-date=22 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;
| [[Lêer:Anwar Sadat cropped.jpg|75px]]
| [[Anwar Sadat]]
| {{vlagland|Egipte|1972}}
| rowspan='2' | &quot;vir die Camp David-ooreenkoms, wat 'n onderhandelde vrede tussen Egipte en Israel tot stand gebring het&quot;&lt;ref name=&quot;Lundestad&quot; /&gt;
|-
| [[Lêer:Menachem Begin 2.jpg|75px]]
| [[Menachem Begin]]
| {{vlagland|Israel}}
|-
| [[1979]]&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.nobelprize.org/prizes/peace/1979/summary/ |title=The Nobel Peace Prize 1979 |accessdate=9 Oktober 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200522204608/https://www.nobelprize.org/prizes/peace/1979/summary/ |archive-date=22 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;
| [[Lêer:MotherTeresa 090.jpg|75px]]
| [[Moeder Teresa]]
| {{vlagland|Indië}}
| &quot;stigter van Sendelinge van Liefdadigheid&quot;&lt;ref name=&quot;Lundestad&quot; /&gt;
|}

== 1980's ==
{| border=&quot;1&quot; cellpadding=&quot;2&quot; class=&quot;wikitable&quot;
|+ '''Nobelprys vir Vrede, 1980's'''
!Jaar
!colspan='2' | Naam
!Land
!Beweegrede
|-
| [[1980]]&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.nobelprize.org/prizes/peace/1980/summary/ |title=The Nobel Peace Prize 1980 |accessdate=9 Oktober 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200522013510/https://www.nobelprize.org/prizes/peace/1980/summary/ |archive-date=22 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;
| [[Lêer:Adolfo Pérez Esquivel agosto 2011.jpg|75px]]
| [[Adolfo Pérez Esquivel]]
| {{vlagland|Argentinië}}
| &quot;Menseregteleier&quot;; &quot;het niegewelddadige menseregte-organisasies gestig om die militêre junta te beveg wat sy land (Argentinië) regeer het.&quot;&lt;ref name=&quot;Lundestad&quot; /&gt;
|-
| [[1981]]&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.nobelprize.org/prizes/peace/1981/summary/ |title=The Nobel Peace Prize 1981 |accessdate=9 Oktober 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200522013518/https://www.nobelprize.org/prizes/peace/1981/summary/ |archive-date=22 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;
| [[Lêer:UN refugee.jpg|75px]]
| [[Office of the United Nations High Commissioner for Refugees]]
| {{vlagland|Verenigde Nasies}}
| &quot;'n Internasionale hulporganisasie gestig deur die Verenigde Nasies in 1951&quot;&lt;ref name=&quot;Lundestad&quot; /&gt;
|-
| rowspan='2' | [[1982]]&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.nobelprize.org/prizes/peace/1982/summary/ |title=The Nobel Peace Prize 1982 |accessdate=9 Oktober 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200522204618/https://www.nobelprize.org/prizes/peace/1982/summary/ |archive-date=22 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;
| [[Lêer:ARB-Alva-Myrdal.jpg|75px]]
| [[Alva Myrdal]]
| {{vlagland|Swede}}
| rowspan='2' | &quot;[vir] hul pragtige werk in die ontwapeningsonderhandelinge van die Verenigde Nasies, waar hulle albei 'n belangrike rol gespeel en internasionale erkenning gewen het&quot;&lt;ref name=&quot;Lundestad&quot; /&gt;
|-
| [[Lêer:Alfonso Garcia Robles 1981.jpg|75px]]
| [[Alfonso García Robles]]
| {{vlagland|Meksiko}}
|-
| [[1983]]&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.nobelprize.org/prizes/peace/1983/summary/ |title=The Nobel Peace Prize 1983 |accessdate=9 Oktober 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200522013533/https://www.nobelprize.org/prizes/peace/1983/summary/ |archive-date=22 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;
| [[Lêer:Lech Walesa OAF Visit.jpg|75px]]
| [[Lech Wałęsa]]
| {{vlagland|Pole}}
| &quot;stigter van [[Solidarność]]; kampvegter vir menseregte&quot;&lt;ref name=&quot;Lundestad&quot; /&gt;
|-
| [[1984]]&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.nobelprize.org/prizes/peace/1984/summary/ |title=The Nobel Peace Prize 1984 |accessdate=9 Oktober 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200522013536/https://www.nobelprize.org/prizes/peace/1984/summary/ |archive-date=22 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;
| [[Lêer:Desmond tutu 20070607 2.jpg|75px]]
| [[Desmond Tutu]]
| {{vlagland|Suid-Afrika|1928}}
| &quot;... as 'n verenigende leiersfiguur in die veldtog om die probleem van [[apartheid]] in Suid-Afrika op te los. … Deur die toekenning van vanjaar se Vredesprys wil die Komitee aandag gee aan die niegewelddadige bevrydingstryd waartoe Desmond Tutu behoort, 'n stryd waarin [[Swart mense|swart]] en [[Blanke Suid-Afrikaners|wit]] Suid-Afrikaners verenig is om hul land uit konflik en krisis te bring&quot;&lt;ref name=&quot;Lundestad&quot; /&gt;
|-
| [[1985]]&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.nobelprize.org/prizes/peace/1985/summary/ |title=The Nobel Peace Prize 1985 |accessdate=9 Oktober 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200522013545/https://www.nobelprize.org/prizes/peace/1985/summary/ |archive-date=22 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;
| [[Lêer:International Physicians for the Prevention of Nuclear War Wellcome L0075338.jpg|75px]]
| [[International Physicians for the Prevention of Nuclear War]]
| rowspan='2' | {{vlagland|Verenigde State}}
| &quot;vir gesaghebbende inligting en deur bewustheid te skep van die katastrofiese gevolge van [[Kernoorlog]]. Die komitee glo dat dit op sy beurt bydra tot 'n toename in die druk van openbare opposisie teen die verspreiding van [[kernwapen]]s en die herdefiniëring van prioriteite, met meer aandag wat betaal word aan gesondheid en ander humanitêre sake&quot;&lt;ref name=&quot;Lundestad&quot; /&gt;
|-
| [[1986]]&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.nobelprize.org/prizes/peace/1986/summary/ |title=The Nobel Peace Prize 1986 |accessdate=9 Oktober 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200522013546/https://www.nobelprize.org/prizes/peace/1986/summary/ |archive-date=22 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;
| [[Lêer:Elie Wiesel.jpg|75px]]
| [[Elie Wiesel]]
| &quot;Voorsitter van die President se Kommissie oor die [[Holocaust]]&quot;&lt;ref name=&quot;Lundestad&quot; /&gt;
|-
| [[1987]]&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.nobelprize.org/prizes/peace/1987/summary/ |title=The Nobel Peace Prize 1987 |accessdate=9 Oktober 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200522013551/https://www.nobelprize.org/prizes/peace/1987/summary/ |archive-date=22 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;
| [[Lêer:OscarArias.jpg|75px]]
| [[Óscar Arias]]
| {{vlagland|Costa Rica}}
| &quot;vir sy werk vir vrede in [[Sentraal-Amerika]], pogings wat gelei het tot die ooreenkoms wat op 7 Augustus vanjaar in Guatemala onderteken is&quot;&lt;ref name=&quot;Lundestad&quot; /&gt;
|-
| [[1988]]&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.nobelprize.org/prizes/peace/1988/summary/ |title=The Nobel Peace Prize 1988 |accessdate=9 Oktober 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200522013647/https://www.nobelprize.org/prizes/peace/1988/summary/ |archive-date=22 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;
| [[Lêer:Emblem of the United Nations.svg|75px]]
| [[Verenigde Nasies se vredesbewaring]]
| {{vlagland|Verenigde Nasies}}
| &quot;[vir] hul pogings [wat] belangrike bydraes gelewer het tot die verwesenliking van een van die fundamentele beginsels van die Verenigde Nasies&quot;&lt;ref name=&quot;Lundestad&quot; /&gt;
|-
| [[1989]]&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.nobelprize.org/prizes/peace/1989/summary/ |title=The Nobel Peace Prize 1989 |accessdate=9 Oktober 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200522013607/https://www.nobelprize.org/prizes/peace/1989/summary/ |archive-date=22 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;
| [[Lêer:Dalai Lama at WhiteHouse (cropped).jpg|75px]]
| [[Tenzin Gyatso]], [[Dalai Lama|14de Dalai Lama]]
| {{vlagland|Indië}}
| &quot;In sy stryd vir die bevryding van [[Tibet]] het hy konsekwent die gebruik van geweld verwerp. Hy het eerder vreedsame oplossings voorgestel wat gebaseer is op verdraagsaamheid en wedersydse respek ten doeleinde om die historiese en kulturele erfenis van sy mense te bewaar&quot;&lt;ref name=&quot;Lundestad&quot; /&gt;
|}

== 1990's ==
{| border=&quot;1&quot; cellpadding=&quot;2&quot; class=&quot;wikitable&quot;
|+ '''Nobelprys vir Vrede, 1990's'''
!Jaar
!colspan='2' | Naam
!Land
!Beweegrede
|-
| [[1990]]&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.nobelprize.org/prizes/peace/1990/summary/ |title=The Nobel Peace Prize 1990 |accessdate=9 Oktober 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200522013616/https://www.nobelprize.org/prizes/peace/1990/summary/ |archive-date=22 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;
| [[Lêer:Mikhail Gorbachev 1987.jpg|75px]]
| [[Michail Gorbatsjof]]
| {{vlagland|Sowjetunie}}
| &quot;Algemene Sekretaris van die [[Kommunistiese Party van die Sowjetunie]] en president van die Sowjetunie&quot;; &quot;vir sy hoofrol in die vredesproses wat vandag belangrike dele van die internasionale gemeenskap kenmerk&quot;&lt;ref name=&quot;Lundestad&quot; /&gt;
|-
| [[1991]]&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.nobelprize.org/prizes/peace/1991/summary/ |title=The Nobel Peace Prize 1991 |accessdate=9 Oktober 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190712031022/https://www.nobelprize.org/prizes/peace/1991/summary/ |archive-date=12 Julie 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;
| [[Lêer:Aung San Suu Kyi.jpg|75px]]
| [[Aung San Suu Kyi]]
| {{vlagland|Mianmar|1974}}
| &quot;vir haar niegewelddadige stryd vir [[demokrasie]] en [[menseregte]]&quot;&lt;ref name=&quot;Lundestad&quot; /&gt;
|-
| [[1992]]&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.nobelprize.org/prizes/peace/1992/summary/ |title=The Nobel Peace Prize 1992 |accessdate=9 Oktober 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200411001009/https://www.nobelprize.org/prizes/peace/1992/summary/ |archive-date=11 April 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;
| [[Lêer:Rigoberta Menchu Tum.JPG|75px]]
| [[Rigoberta Menchú]]
| {{vlagland|Guatemala}}
| &quot;vir haar werk vir sosiale geregtigheid en etno-kulturele versoening gebaseer op respek vir die regte van inheemse volke&quot;&lt;ref name=&quot;Lundestad&quot; /&gt;
|-
| rowspan='2' | [[1993]]&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.nobelprize.org/prizes/peace/1993/summary/ |title=The Nobel Peace Prize 1993 |accessdate=9 Oktober 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200107160301/https://www.nobelprize.org/prizes/peace/1993/summary/ |archive-date=7 Januarie 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;
| [[Lêer:Nelson Mandela-2008.jpg|75px]]
| [[Nelson Mandela]]
| rowspan='2' | {{vlagland|Suid-Afrika|1928}}
| rowspan='2' | &quot;vir hul werk vir die vreedsame beëindiging van die [[apartheid]]sregering en vir die grondslag van 'n nuwe demokratiese Suid-Afrika&quot;&lt;ref name=&quot;Lundestad&quot; /&gt;
|-
| [[Lêer:Frederik Willem de Klerk.jpg|75px]]
| [[Frederik Willem de Klerk]]
|-
| rowspan='3' | 1994&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.nobelprize.org/prizes/peace/1994/summary/ |title=The Nobel Peace Prize 1994 |accessdate=9 Oktober 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200519235645/https://www.nobelprize.org/prizes/peace/1994/summary/ |archive-date=19 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;
| [[Lêer:ArafatEconomicForum.jpg|75px]]
| [[Jasser Arafat]]
| {{vlagland|Palestynse Owerheid}}
| rowspan='3' | &quot;om 'n politieke daad te eerbiedig wat aan beide kante groot moed aanroep en wat geleenthede vir 'n nuwe ontwikkeling vir broederskap in die [[Midde-Ooste]] oopgemaak het&quot;&lt;ref name=&quot;Lundestad&quot; /&gt;
|-
| [[Lêer:Yitzhak Rabin (1986) cropped.jpg|75px]]
| [[Yitzhak Rabin]]
| rowspan='2' | {{vlagland|Israel}}
|-
| [[Lêer:Shimon Peres World Economic Forum 2007.jpg|75px]]
| [[Shimon Peres]]
|-
| rowspan='2' | [[1995]]&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.nobelprize.org/prizes/peace/1995/summary/ |title=The Nobel Peace Prize 1995 |accessdate=9 Oktober 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200522013645/https://www.nobelprize.org/prizes/peace/1995/summary/ |archive-date=22 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;
| [[Lêer:Josef Rotblat ID badge.png|75px]]
| [[Joseph Rotblat]]
| {{vlagland|Verenigde Koninkryk}}
| rowspan='2' | &quot;vir hul pogings om die deel wat kernwapens in die internasionale politiek speel te verminder en om in die langer termyn sulke wapens uit te skakel&quot;&lt;ref name=&quot;Lundestad&quot; /&gt;
|-
| [[Lêer:Peace symbol (bold).svg|75px]]
| [[Pugwash Conferences on Science and World Affairs]]
| {{vlagland|Kanada}}
|-
| rowspan='2' | [[1996]]&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.nobelprize.org/prizes/peace/1996/summary/ |title=The Nobel Peace Prize 1996 |accessdate=9 Oktober 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190512051803/https://www.nobelprize.org/prizes/peace/1996/summary/ |archive-date=12 Mei 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;
| [[Lêer:Carlosbelo.jpg|75px]]
| [[Carlos Filipe Ximenes Belo]]
| rowspan='2' | {{vlagland|Oos-Timor}}
| rowspan='2' | &quot;vir hul werk na 'n regverdige en vreedsame oplossing vir die konflik in Oos-Timor&quot;&lt;ref name=&quot;Lundestad&quot; /&gt;
|-
| [[Lêer:EastTimor.JoseRamosHorta.01.jpg|75px]]
| [[José Ramos-Horta]]
|-
| rowspan='2' | [[1997]]&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.nobelprize.org/prizes/peace/1997/summary/ |title=The Nobel Peace Prize 1997 |accessdate=9 Oktober 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200522204714/https://www.nobelprize.org/prizes/peace/1997/summary/ |archive-date=22 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;
| [[Lêer:Icbl english.pdf|75px]]
| [[International Campaign to Ban Landmines]]
| {{vlagland|Switserland}}
| rowspan='2' | &quot;vir hul werk vir die verbod en skoonmaak van anti-personeelmyne&quot;&lt;ref name=&quot;Lundestad&quot; /&gt;
|-
| [[Lêer:JodyWilliamsMay2010.jpg|75px]]
| [[Jody Williams]]
| {{vlagland|Verenigde State}}
|-
| rowspan='2' | [[1998]]&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.nobelprize.org/prizes/peace/1998/summary/ |title=The Nobel Peace Prize 1998 |accessdate=9 Oktober 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200522013700/https://www.nobelprize.org/prizes/peace/1998/summary/ |archive-date=22 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;
| [[Lêer:John Hume 2008.jpg|75px]]
| [[John Hume]]
| {{vlagland|Ierland}}
| rowspan='2' | &quot;vir hul pogings om 'n vreedsame oplossing vir die konflik in [[Noord-Ierland]] te vind&quot;&lt;ref name=&quot;Lundestad&quot; /&gt;
|-
| [[Lêer:David Trimble.jpg|75px]]
| [[David Trimble]]
| {{vlagland|Verenigde Koninkryk}}
|-
| [[1999]]&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.nobelprize.org/prizes/peace/1999/summary/ |title=The Nobel Peace Prize 1999 |accessdate=9 Oktober 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200522013704/https://www.nobelprize.org/prizes/peace/1999/summary/ |archive-date=22 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;
| [[Lêer:MSF HQ.jpg|75px]]
| [[Médecins Sans Frontières]]
| {{vlagland|Switserland}}
| &quot;ter erkenning van die organisasie se baanbrekende humanitêre werk op verskeie vastelande&quot;&lt;ref name=&quot;Lundestad&quot; /&gt;
|}

== 2000's ==
{| border=&quot;1&quot; cellpadding=&quot;2&quot; class=&quot;wikitable&quot;
|+ '''Nobelprys vir Vrede, 2000's'''
!Jaar
!colspan='2' | Naam
!Land
!Beweegrede
|-
| [[2000]]&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.nobelprize.org/prizes/peace/2000/summary/ |title=The Nobel Peace Prize 2000 |accessdate=9 Oktober 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200522013709/https://www.nobelprize.org/prizes/peace/2000/summary/ |archive-date=22 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;
| [[Lêer:Kim Dae-jung (Cropped).png|75px]]
| [[Kim Dae-jung]]
| {{vlagland|Suid-Korea}}
| &quot;vir sy werk vir demokrasie en menseregte in Suid-Korea en in [[Oos-Asië]] in die algemeen en vir vrede en versoening met [[Noord-Korea]] in die besonder&quot;
|-
| rowspan='2' | [[2001]]&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.nobelprize.org/prizes/peace/2001/summary/ |title=The Nobel Peace Prize 2001 |accessdate=9 Oktober 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200522013715/https://www.nobelprize.org/prizes/peace/2001/summary/ |archive-date=22 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;
| [[Lêer:Emblem of the United Nations.svg|75px]]
| [[Verenigde Nasies]]
| {{vlagland|Verenigde Nasies}}
| rowspan='2' | &quot;vir hul werk vir 'n beter georganiseerde en meer vreedsame wêreld&quot;
|-
| [[Lêer:Kofi Annan4 2007 04 20.jpg|75px]]
| [[Kofi Annan]]
| {{vlagland|Ghana}}
|-
| [[2002]]&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.nobelprize.org/prizes/peace/2002/summary/ |title=The Nobel Peace Prize 2002 |accessdate=9 Oktober 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200522013723/https://www.nobelprize.org/prizes/peace/2002/summary/ |archive-date=22 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;
| [[Lêer:Jimmy Carter.jpg|75px]]
| [[Jimmy Carter]]
| {{vlagland|Verenigde State}}
| &quot;vir sy dekades van onvermoeide poging om vreedsame oplossings vir internasionale konflikte te vind, om demokrasie en menseregte asook ekonomiese en sosiale ontwikkeling te bevorder&quot;
|-
| [[2003]]&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.nobelprize.org/prizes/peace/2003/summary/ |title=The Nobel Peace Prize 2003 |accessdate=9 Oktober 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200522041648/https://www.nobelprize.org/prizes/peace/2003/summary/ |archive-date=22 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;
| [[Lêer:Shirin Ebadi 01.jpg|75px]]
| [[Shirin Ebadi]]
| {{vlagland|Iran}}
| &quot;vir haar pogings vir demokrasie en menseregte. Sy het veral gefokus op die stryd vir [[Vroueregte|vroue]]- en kinderregte&quot;
|-
| [[2004]]&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.nobelprize.org/prizes/peace/2004/summary/ |title=The Nobel Peace Prize 2004 |accessdate=9 Oktober 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200522204731/https://www.nobelprize.org/prizes/peace/2004/summary/ |archive-date=22 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;
| [[Lêer:Wangari Maathai in 2001.jpg|75px]]
| [[Wangari Maathai]]
| {{vlagland|Kenia}}
| &quot;vir haar bydrae tot volhoubare ontwikkeling, demokrasie en vrede&quot;
|-
| rowspan='2' | [[2005]]&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.nobelprize.org/prizes/peace/2005/summary/ |title=The Nobel Peace Prize 2005 |accessdate=9 Oktober 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200522013733/https://www.nobelprize.org/prizes/peace/2005/summary/ |archive-date=22 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;
| [[Lêer:Flag of IAEA.svg|75px]]
| [[Internasionale Atoomenergie-Agentskap]]
| {{vlagland|Verenigde Nasies}}
| rowspan='2' | &quot;vir hul pogings om te voorkom dat kernenergie vir militêre doeleindes gebruik word en om te verseker dat kernenergie vir vreedsame doeleindes op die veiligste moontlike manier gebruik word&quot;
|-
| [[Lêer:Mohamed ElBaradei.jpg|75px]]
| [[Mohammed el-Baradei]]
| {{vlagland|Egipte}}
|-
| rowspan='2' | [[2006]]&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.nobelprize.org/prizes/peace/2006/summary/ |title=The Nobel Peace Prize 2006 |accessdate=9 Oktober 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200522013740/https://www.nobelprize.org/prizes/peace/2006/summary/ |archive-date=22 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;
| [[Lêer:Professor Muhammad Yunus- Building Social Business Summit (8758300102).jpg|75px]]
| [[Muhammad Yunus]]
| rowspan='2' | {{vlagland|Bangladesj}}
| rowspan='2' | &quot;vir die bevordering van ekonomiese en sosiale geleenthede vir armes, veral vroue, deur hul baanbrekende kredietwerk&quot;
|-
| [[Lêer:Grameen.JPG|75px]]
| [[Grameen Bank]]
|-
| rowspan='2' | [[2007]]&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.nobelprize.org/prizes/peace/2007/summary/ |title=The Nobel Peace Prize 2007 |accessdate=9 Oktober 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200522013743/https://www.nobelprize.org/prizes/peace/2007/summary/ |archive-date=22 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;
| [[Lêer:Intergovernmental Panel on Climate Change Logo.svg|75px]]
| [[Interregeringspaneel oor klimaatverandering]]
| {{vlagland|Verenigde Nasies}}
| rowspan='2' | &quot;vir hul pogings om meer kennis oor mensgemaakte [[klimaatverandering]] op te bou en te versprei en om die grondslag te lê vir die maatreëls wat nodig is om sulke veranderinge teen te werk&quot;
|-
| [[Lêer:Al Gore.jpg|75px]]
| [[Al Gore]]
| {{vlagland|Verenigde State}}
|-
| [[2008]]&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.nobelprize.org/prizes/peace/2008/summary/ |title=The Nobel Peace Prize 2008 |accessdate=9 Oktober 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200522013747/https://www.nobelprize.org/prizes/peace/2008/summary/ |archive-date=22 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;
| [[Lêer:Martti Ahtisaari.jpg|75px]]
| [[Martti Ahtisaari]]
| {{vlagland|Finland}}
| &quot;vir sy pogings op verskeie vastelande en meer as drie dekades om internasionale konflikte op te los&quot;
|-
| [[2009]]&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.nobelprize.org/prizes/peace/2009/summary/ |title=The Nobel Peace Prize 2009 |accessdate=9 Oktober 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200504045401/https://www.nobelprize.org/prizes/peace/2009/summary/ |archive-date=4 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;
| [[Lêer:Official portrait of Barack Obama.jpg|75px]]
| [[Barack Obama]]
| {{vlagland|Verenigde State}}
| &quot;vir sy buitengewone pogings om internasionale diplomasie en samewerking tussen mense te bevorder&quot;
|}

== 2010's ==
{| border=&quot;1&quot; cellpadding=&quot;2&quot; class=&quot;wikitable&quot;
|+ '''Nobelprys vir Vrede, 2010's'''
!Jaar
!colspan='2' | Naam
!Land
!Beweegrede
|-
| [[2010]]&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.nobelprize.org/prizes/peace/2010/summary/ |title=The Nobel Peace Prize 2010 |accessdate=9 Oktober 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200520044753/https://www.nobelprize.org/prizes/peace/2010/summary/ |archive-date=20 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;
| [[Lêer:Portrait of Liu Xiaobo by Wang Liming (2017, cropped).jpg|75px]]
| [[Liu Xiaobo]]
| {{vlagland|Volksrepubliek China}}
| &quot;vir sy lang en niegewelddadige stryd vir fundamentele menseregte in China&quot;
|-
| rowspan='3' | [[2011]]&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.nobelprize.org/prizes/peace/2011/summary/ |title=The Nobel Peace Prize 2011 |accessdate=9 Oktober 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200522193009/https://www.nobelprize.org/prizes/peace/2011/summary/ |archive-date=22 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;
| [[Lêer:Ellen Johnson-Sirleaf, April 2010.jpg|75px]]
| [[Ellen Johnson Sirleaf]]
| rowspan='2' | {{vlagland|Liberië}}
| rowspan='3' | &quot;vir hul niegewelddadige stryd vir die veiligheid van vroue en vir [[vroueregte]] tot volle deelname in vrede-bouwerk&quot;
|-
| [[Lêer:Leymah-gbowee-at-emu-press-conference.jpg|75px]]
| [[Leymah Gbowee]]
|-
| [[Lêer:Tawakkul Karman (2011).jpg|75px]]
| [[Tawakkol Karman]]
| {{vlagland|Jemen}}
|-
| [[2012]]&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.nobelprize.org/prizes/peace/2012/summary/ |title=The Nobel Peace Prize 2012 |accessdate=9 Oktober 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200522013812/https://www.nobelprize.org/prizes/peace/2012/summary/ |archive-date=22 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;
| [[Lêer:Flag of Europe.svg|75px]]
| [[Europese Unie]]
| {{vlagland|Europese Unie}}
| &quot;vir meer as ses dekades se bydrae tot die bevordering van vrede en versoening, demokrasie en menseregte in Europa&quot;
|-
| [[2013]]&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.nobelprize.org/prizes/peace/2013/summary/ |title=The Nobel Peace Prize 2013 |accessdate=9 Oktober 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191008172402/https://www.nobelprize.org/prizes/peace/2013/summary/ |archive-date=8 Oktober 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;
| [[Lêer:HQ of OPCW in The Hague.jpg|75px]]
| [[Organisasie vir die Verbod op Chemiese Wapens]]
| Internasionaal
| &quot;vir sy uitgebreide pogings om [[chemiese wapen]]s uit te skakel&quot;
|-
| rowspan='2' | [[2014]]&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.nobelprize.org/prizes/peace/2014/summary/ |title=The Nobel Peace Prize 2014 |accessdate=9 Oktober 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200510231458/https://www.nobelprize.org/prizes/peace/2014/summary/ |archive-date=10 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;
| [[Lêer:Kailash Satyarthi.jpg|75px]]
| [[Kailash Satyarthi]]
| {{vlagland|Indië}}
| rowspan='2' | &quot;vir hul stryd teen die onderdrukking van kinders en jongmense en vir die reg van alle kinders tot onderwys&quot;
|-
| [[Lêer:Malala Yousafzai at Girl Summit 2014.jpg|75px]]
| [[Malala Yousafzai]]
| {{vlagland|Pakistan}}
|-
| [[2015]]&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.nobelprize.org/prizes/peace/2015/summary/ |title=The Nobel Peace Prize 2015 |accessdate=9 Oktober 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200426015707/https://www.nobelprize.org/prizes/peace/2015/summary |archive-date=26 April 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;
| [[Lêer:Tunisian national dialogue (October 2012).jpg|75px]]
| [[Tunisiese Nasionale Dialoogkwartet]]
| {{vlagland|Tunisië}}
| &quot;vir sy beslissende bydrae tot die bou van 'n pluralistiese demokrasie in Tunisië in die nasleep van die Jasmine-rewolusie van 2011&quot;
|-
| [[2016]]&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.nobelprize.org/prizes/peace/2016/summary/ |title=The Nobel Peace Prize 2016 |accessdate=9 Oktober 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200515204146/https://www.nobelprize.org/prizes/peace/2016/summary/ |archive-date=15 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;
| [[Lêer:Juan Manuel Santos and Lula (cropped).jpg|75px]]
| [[Juan Manuel Santos]]
| {{vlagland|Colombia}}
| &quot;vir sy vasberade pogings om die land se meer as 50 jaar lange [[burgeroorlog]] tot 'n einde te bring, 'n oorlog wat die lewens van minstens 220&amp;nbsp;000 Colombiane geëis en nagenoeg ses miljoen mense verplaas het.&quot;
|-
| [[2017]]&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.nobelprize.org/prizes/peace/2017/summary/ |title=The Nobel Peace Prize 2017 |accessdate=9 Oktober 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200428040853/https://www.nobelprize.org/prizes/peace/2017/summary/ |archive-date=28 April 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;
| [[Lêer:Logo ICAN Internationale Kampagne zur Abschaffung von Atomwaffen.svg|75px]]
| [[Internasionale veldtog vir die afskaffing van kernwapens]]
| {{vlagland|Switserland}}
| &quot;vir sy werk om die aandag te vestig op die katastrofale humanitêre gevolge van enige gebruik van kernwapens en vir sy baanbrekende pogings om 'n verbod op sodanige wapens op grond van verdrae te bereik&quot;
|-
| rowspan='2' | [[2018]]&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.nobelprize.org/prizes/peace/2018/summary/ |title=The Nobel Peace Prize 2018 |accessdate=9 Oktober 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200522205033/https://www.nobelprize.org/prizes/peace/2018/summary/ |archive-date=22 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;
| [[Lêer:Denis Mukwege par Claude Truong-Ngoc novembre 2014.jpg|75px]]
| [[Denis Mukwege]]
| {{vlagland|Demokratiese Republiek van die Kongo}}
| rowspan='2' | &quot;vir hul pogings om die gebruik van seksuele geweld as 'n wapen van oorlog en gewapende konflik te beëindig&quot;
|-
| [[Lêer:Nadia Murad in Washington - 2018 (42733243785) (cropped).jpg|75px]]
| [[Nadia Murad]]
| {{vlagland|Irak}}
|-
| [[2019]]&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.nobelprize.org/prizes/peace/2019/summary/ |title=The Nobel Peace Prize 2019 |accessdate=9 Oktober 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200522013843/https://www.nobelprize.org/prizes/peace/2019/summary/ |archive-date=22 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;
| [[Lêer:Abiy Ahmed during state visit of Reuven Rivlin to Ethiopia, May 2018.jpg|75px]]
| [[Abiy Ahmed]]
| {{vlagland|Ethiopië}}
| &quot;vir sy pogings om vrede en internasionale samewerking te bewerkstellig, en veral vir sy beslissende inisiatief om die grenskonflik met die buurland [[Eritrea]] op te los.&quot;
|}

== 2020's ==
{| border=&quot;1&quot; cellpadding=&quot;2&quot; class=&quot;wikitable&quot;
|+ '''Nobelprys vir Vrede, 2020's'''
!Jaar
!colspan='2' | Naam
!Land
!Beweegrede
|-
| [[2020]]&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.nobelprize.org/prizes/peace/2020/summary/ |title=The Nobel Peace Prize 2020 |accessdate=9 Oktober 2026}}&lt;/ref&gt;
| [[Lêer:World Food Programme Logo Simple.svg|75px]]
| [[Wêreldvoedselprogram]]
| {{vlagland|Verenigde Nasies}}
| &quot;vir sy pogings om honger te bekamp, vir sy bydrae tot die verbetering van toestande vir vrede in konflikgeteisterde gebiede en sy optrede as 'n dryfveer in pogings om die gebruik van honger as 'n wapen van oorlog en konflik te voorkom.&quot;
|-
| rowspan='2' | [[2021]]&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.nobelprize.org/prizes/peace/2021/summary/ |title=The Nobel Peace Prize 2021 |accessdate=9 Oktober 2026}}&lt;/ref&gt;
| [[Lêer:Maria Ressa.jpg|75px]]
| [[Maria Ressa]]
| {{vlagland|Filippyne}}
| rowspan='2' | &quot;vir hul pogings om vryheid van uitdrukking te beskerm, wat 'n voorwaarde is vir demokrasie en blywende vrede.&quot;
|-
| [[Lêer:Dmitry Muratov Four Freedoms Award 2010.jpg|75px]]
| [[Dmitri Moeratof]]
| {{vlagland|Rusland}}
|-
| rowspan='3' | [[2022]]&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.nobelprize.org/prizes/peace/2022/summary/ |title=The Nobel Peace Prize 2022 |accessdate=9 Oktober 2026}}&lt;/ref&gt;
| [[Lêer:Alaksandr Bialacki.jpg|75px]]
| [[Ales Bialiatski]]
| {{vlagland|Belarus}}
| rowspan='3' | &quot;vir die bevordering van die reg om mag te kritiseer en die fundamentele regte van burgers te beskerm en 'n uitstaande poging aan te wend om oorlogsmisdade, menseregtevergrype en die misbruik van mag te dokumenteer&quot;
|-
| [[Lêer:Memorial Logo.png|75px]]
| [[Memorial]]
| {{vlagland|Rusland}}
|-
| [[Lêer:The Center for Civil Liberties logo.svg|75px]]
| [[Sentrum vir Burgerlike Vryhede]]
| {{vlagland|Oekraïne}}
|-
| [[2023]]&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.nobelprize.org/prizes/peace/2023/summary/ |title=The Nobel Peace Prize 2023 |accessdate=9 Oktober 2026}}&lt;/ref&gt;
| [[Lêer:Narges Mohammadi (cropped).jpg|75px]]
| [[Narges Mohammadi]]
| {{vlagland|Iran}}
| &quot;vir haar stryd teen die onderdrukking van vroue in Iran en om menseregte en vryheid vir almal te bevorder&quot;
|-
| [[2024]]&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.nobelprize.org/prizes/peace/2024/summary/ |title=The Nobel Peace Prize 2024 |accessdate=9 Oktober 2026}}&lt;/ref&gt;
| [[Lêer:Jørgen Watne Frydnes awarding Terumi Tanaka, Shigemitsu Tanaka, and Toshiyuki Mimaki at 2024 Nobel Peace Prize Ceremony 8 (cropped).jpg|75px]]
| [[Nihon Hidankyo]]
| {{vlagland|Japan}}
| &quot;vir hul pogings om 'n wêreld vry van kernwapens te bewerkstellig en vir die demonstrasie deur middel getuieverklarings dat kernwapens nooit weer gebruik mag word nie&quot;
|-
| [[2025]]&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.nobelprize.org/prizes/peace/2025/summary/ |title=The Nobel Peace Prize 2025 |accessdate=9 Oktober 2026}}&lt;/ref&gt;
| [[Lêer:María Corina Machado 2023.jpg|75px]]
| [[María Corina Machado]]
| {{vlagland|Venezuela}}
| &quot;vir haar onvermoeide werk ter bevordering van demokratiese regte vir die mense van Venezuela en vir haar stryd om 'n regverdige en vreedsame oorgang van diktatorskap na demokrasie te bewerkstellig&quot;
|-
| [[2026]]&lt;ref name=nobelprize /&gt;
| [[Lêer:Navi Pillay June 2014.jpg|75px]]
| [[Navi Pillay]]
| {{vlagland|Suid-Afrika}}
| &quot;vir haar pogings om vrede en internasionale reg te bevorder&quot;
|}

== Sien ook ==
* [[Nobelprys vir Chemie]]
* [[Nobelprys vir Ekonomiese Wetenskappe]]
* [[Nobelprys vir fisika]]
* [[Nobelprys vir Fisiologie of Geneeskunde]]
* [[Nobelprys vir Letterkunde]]

== Verwysings ==
{{Verwysings|4}}

== Eksterne skakels ==
{{CommonsKategorie|Nobel Peace Prize|Nobelprys vir Vrede}}
* {{en}} {{cite web | title = All Nobel Peace Prizes | website= Nobelprize.org | publisher=Nobel Media AB | url = https://www.nobelprize.org/prizes/lists/all-nobel-peace-prizes/ |accessdate=9 Oktober 2026}}
* {{en}} {{cite web | title = Winners of the Nobel Prize for Peace | work= [[Encyclopædia Britannica]] | url = https://www.britannica.com/topic/Winners-of-the-Nobel-Prize-for-Peace-1856940#ref1149177 |accessdate=9 Oktober 2026}}
* [[Lêer:Crystal txt.png|15px]] Hierdie artikel is vertaal uit die [[:en:Nobel Peace Prize|Engelse Wikipedia]]

{{Wenners van die Nobelprys vir Vrede}}
{{Normdata}}

[[Kategorie:Vrede]]
[[Kategorie:Lyste van Nobelpryse|Vrede]]
[[Kategorie:Toekennings]]</text>
      <sha1>l6573hr146ug7bx1dq10njahuuvf24s</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Wikipedia:Uitgesoekte herdenkings/10 Oktober</title>
    <ns>4</ns>
    <id>10471</id>
    <revision>
      <id>2977203</id>
      <parentid>1599776</parentid>
      <timestamp>2026-10-10T09:50:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>SpesBona</username>
        <id>2720</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>+ Nasionale Dag (Stigtingsdag) van die Republiek China (1912)</comment>
      <origin>2977203</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1098" sha1="413qesfgkxsbkef6i1hk8eww91er4mj" xml:space="preserve">'''[[10 Oktober]]''': Nasionale Dag (Stigtingsdag) van die [[Republiek China]] ([[1912]]); [[Onafhanklikheid]]sdag in [[Kuba]] ([[1868]]) en [[Fidji]] ([[1970]]).
[[Lêer:Paul Kruger.jpg|border|regs|120px|Paul Kruger]]
&lt;!--*  [[732]] – [[Charles Martel]] en die [[Franke]] verslaan 'n groot leër van die [[More]] naby [[Poitiers]] tydens die '''[[Slag van Tours]]'''.--&gt;
* [[1825]] – '''[[Paul Kruger]]''', wat later president van die [[Zuid-Afrikaansche Republiek]] geword het, word op [[Steynsburg]] in die [[Kaapkolonie]] gebore.
* [[1846]] – [[William Lassell]] ontdek [[Triton (maan)|Triton]], die grootste [[Natuurlike satelliet|maan]] van die [[planeet]] [[Neptunus]].
* [[1899]] – [[Frans-Soedan]] word verdeel; die elf suidelike provinsies word deel van [[Guinee|Frans-Guinee]], [[Ivoorkus]] en [[Benin|Dahomey]].
* [[1995]] – [[Suid-Afrika]] se president [[Nelson Mandela]] besoek [[Genadendal]] in die [[Wes-Kaap]].
* [[1997]] – Dele van [[Die Stem van Suid-Afrika|Die Stem]] word met [[Nkosi Sikelel' iAfrika]] gemeng om die nuwe [[Nasionale lied van Suid-Afrika]] te vorm.</text>
      <sha1>413qesfgkxsbkef6i1hk8eww91er4mj</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2977205</id>
      <parentid>2977203</parentid>
      <timestamp>2026-10-10T10:15:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>SpesBona</username>
        <id>2720</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Jammer!</comment>
      <origin>2977205</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1098" sha1="edr9cg8edbwufgafbc9pl9x7hu8ier3" xml:space="preserve">'''[[10 Oktober]]''': Nasionale Dag (Stigtingsdag) van die [[Republiek China]] ([[1911]]); [[Onafhanklikheid]]sdag in [[Kuba]] ([[1868]]) en [[Fidji]] ([[1970]]).
[[Lêer:Paul Kruger.jpg|border|regs|120px|Paul Kruger]]
&lt;!--*  [[732]] – [[Charles Martel]] en die [[Franke]] verslaan 'n groot leër van die [[More]] naby [[Poitiers]] tydens die '''[[Slag van Tours]]'''.--&gt;
* [[1825]] – '''[[Paul Kruger]]''', wat later president van die [[Zuid-Afrikaansche Republiek]] geword het, word op [[Steynsburg]] in die [[Kaapkolonie]] gebore.
* [[1846]] – [[William Lassell]] ontdek [[Triton (maan)|Triton]], die grootste [[Natuurlike satelliet|maan]] van die [[planeet]] [[Neptunus]].
* [[1899]] – [[Frans-Soedan]] word verdeel; die elf suidelike provinsies word deel van [[Guinee|Frans-Guinee]], [[Ivoorkus]] en [[Benin|Dahomey]].
* [[1995]] – [[Suid-Afrika]] se president [[Nelson Mandela]] besoek [[Genadendal]] in die [[Wes-Kaap]].
* [[1997]] – Dele van [[Die Stem van Suid-Afrika|Die Stem]] word met [[Nkosi Sikelel' iAfrika]] gemeng om die nuwe [[Nasionale lied van Suid-Afrika]] te vorm.</text>
      <sha1>edr9cg8edbwufgafbc9pl9x7hu8ier3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Sjabloon:Aktueel</title>
    <ns>10</ns>
    <id>13882</id>
    <revision>
      <id>2977132</id>
      <parentid>2976864</parentid>
      <timestamp>2026-10-09T18:00:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>SpesBona</username>
        <id>2720</id>
      </contributor>
      <comment>- Nobelprys vir Letterkunde; + Nobelprys vir Vrede</comment>
      <origin>2977132</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1661" sha1="ob0emq5x1sxog361o7c1hnzuteprjed" xml:space="preserve">[[Lêer:Navi Pillay June 2014.jpg|150px|regs|Navi Pillay in 2014.]]
* Die 2026-[[Nobelprys vir Vrede]] word toegeken aan die [[Suid-Afrika]]anse juris en [[menseregte]]aktivis '''[[Navi Pillay]]''' &quot;vir haar pogings om [[vrede]] en [[internasionale reg]] te bevorder&quot;.
* Die [[Internasionale Krieketraad]] en [[Krieket Suid-Afrika]] maak in [[Kaapstad]] die [[Krieketwêreldbeker 2027]] se wedstrydskedule bekend; dié toernooi sal op 2 Oktober in [[Windhoek]] begin en die eindstryd sal ná ses weke se wedstryde in Suid-Afrika, [[Zimbabwe]] en [[Namibië]] op 21 November op [[Wanderersstadion|Wanderers]] in [[Johannesburg]] beslis word.
* 'n [[Oos-Rand-moorde|Reeksmoordenaar]] is moontlik in die [[Oos-Rand]]-gebied in [[Gauteng]], Suid-Afrika aktief. Die lyke van nege vrouens is sedert Julie 2026 gevind.
* Op [[Griekwapark]] in [[Kimberley]] klop die verdedigende kampioen [[Griekwas (rugbyspan)|Griekwas]] tydens die eindstryd van die [[Curriebeker]] 2026 die [[Pumas]] met 23–16 en palm sodoende hul vyfde titel in.
* [[Harald V van Noorweë|Harald V]], koning van [[Noorweë]], sterf op 89 en is opgevolg deur sy seun, koning [[Haakon VIII]].

&lt;div class=&quot;itn-footer&quot; style=&quot;margin-top: 0.5em;&quot;&gt;
'''Voortdurend:''' [[Russiese inval in Oekraïne sedert 2022|Russiese inval in Oekraïne]] • [[Iran-oorlog in 2026|Iran-oorlog]] • [[Soedanese burgeroorlog (2023-hede)|Soedanese burgeroorlog]]&lt;br /&gt;
'''[[:Kategorie:Sterftes_in_{{CURRENTYEAR}}|Onlangs oorlede]]: [[Yayoi Kusama]] • [[Harald V van Noorweë|Harald V]] • [[Joggie Jansen]] • [[Dennis Haskins]] • [[Jeffrey Archer]]
&lt;/div&gt;
&lt;noinclude&gt;
[[Kategorie:Voorbladsjablone]]
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ob0emq5x1sxog361o7c1hnzuteprjed</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Daniël François Malan</title>
    <ns>0</ns>
    <id>20465</id>
    <revision>
      <id>2977027</id>
      <parentid>2941696</parentid>
      <timestamp>2026-10-09T12:14:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>JMK</username>
        <id>649</id>
      </contributor>
      <comment>+kat</comment>
      <origin>2977027</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="36154" sha1="b6esz376nn433yx2alt9uld8jwsvw4s" xml:space="preserve">{{Inligtingskas Ampsbekleër
| naam            = Daniël François Malan
| beeld           = DFMalanPortret.jpg
| beeldonderskrif = Eerste Minister D.F. Malan
| orde            = 4de [[Eerste Minister van Suid-Afrika]]
| termynaanvang   = [[4 Junie]] [[1948]]
| termyneinde     = [[30 November]] [[1954]]
| monarg          = [[George VI van die Verenigde Koninkryk|George VI]]&lt;br /&gt;[[Elizabeth II van die Verenigde Koninkryk|Elizabeth II]]
| goewerneur-genl = [[Gideon Brand van Zyl]]&lt;br /&gt;[[E.G. Jansen]]
| voorganger      = [[Jan Christian Smuts]]
| opvolger        = [[Johannes Gerhardus Strijdom]]
| geboortedatum   = 22 Mei 1874
| geboorteplek    = [[Riebeek-Wes]], [[Kaapkolonie]]
| sterftedatum    = {{Sterftedatum en ouderdom|1874|5|22|1959|2|7}}
| sterfteplek     = [[Stellenbosch]], [[Kaapprovinsie]], [[Unie van Suid-Afrika]]
| party           = [[Nasionale Party]]
| orde2           = [[Minister van Binnelandse Sake]], Onderwys en Openbare Gesondheid
| termynaanvang2  = [[30 Junie]] [[1924]]
| termyneinde2    = [[20 Mei]] [[1933]]
| eersteminister2 = [[Barry Hertzog]]
| voorganger2     = [[Patrick Duncan]]
| opvolger2       = [[Jannie Hofmeyr]]
| eggenoot        = Martha van Tonder&lt;br /&gt;[[Maria Malan]]
| kinders         = Twee seuns
| alma_mater      = [[Universiteit Stellenbosch|Victoria-kollege]]
| religie         = [[Nederduitse Gereformeerde Kerk]]
| handtekening    = 
| toekennings     = 
}}

'''Daniël François Malan''' (22 Mei 1874 – 7 Februarie 1959, [[Stellenbosch]]) was 'n Suid-Afrikaanse politikus. Malan is naby [[Riebeek-Wes]] in die [[Kaapkolonie]] gebore en was 'n kindervriend van sy lewenslange opponent generaal [[Jan Christian Smuts]] en het 'n tyd lank selfs dieselfde skool as Smuts bygewoon.

Dr. D.F. Malan was die leier van die [[Nasionale Party]] wat in [[1948]] die [[Verenigde Party]] by die stembus verslaan het en begin het met die invoer van die beleid van [[apartheid]].

== Predikant ==
[[Lêer:Unie-Debatsvereniging Stellenbosch 1895.jpg|duimnael|links|320px|Malan was op Stellenbosch lid van die Unie-Debatsvereniging. Hierdie foto van die ampsdraers en joernaliste is in 1895 geneem. Agter: [[Cornelis Nel]], J. Radloff, Andrew Rowan, [[Marthinus Daneel|M.S. Daneel]] en [[Christie Neethling]]. Voor: Dawie Mostert, [[Henri Gonin]], [[D.F. Malan]], E.T.F. Malan (voorsitter), C.H. Murray en [[George Rudman]]. Sover vasgestel kon word, het Nel, Daneel, Neethling, Gonin, D.F. Malan, Murray en Rudman predikante in die NG Kerk geword.]]
[[Lêer:Ds DF Malan.jpg|duimnael|links|170px|Ds. D.F. Malan as jong predikant van die [[NG gemeente Graaff-Reinet]], waar hy leraar was van 1913 tot hy in 1915 redakteur van ''[[Die Burger]]'' geword het.]]
[[Lêer:DF en Maria Malan en Jan Smuts.jpg|duimnael|links|300px|Dr. D.F. en mev. [[Maria Malan]] woon in 1949 die openingsaand van die eerste Afrikaanse toneelopvoering deur die Nasionale Toneelorganisasie in [[Kaapstad]] by saam met genl. [[Jan Smuts]].]]
In 1905 het Malan as doktor in die Godgeleerdheid gepromoveer met die proefskrif met idealisme van Berkeley. In Mei 1905, toe hy 31 jaar oud was, is hy in Kaapstad tot die bediening toegelaat; en twee maande later is hy beroep as medeleraar van die [[NG gemeente Heidelberg, Gauteng|Ned. Geref. gemeente Heidelberg]] in [[Transvaal]].

Hier het Malan baie bewus geword van die materiële en geestelike lyding van die Afrikanervolk kort na die [[Anglo-Boereoorlog]], en die ervaring het 'n hegte band tussen hom en sy volk gelê. Van Heidelberg is Malan na [[Montagu]], waarheen hy beroep is en waar hy in Februarie 1906 bevestig is.

As predikant het hy baie klem gelê op matigheid in alle opsigte, en dit het daartoe gelei dat sy gemeente hom eerder met ontsag as met toegeneentheid bejeën het. Hy het hom onderskei as ’n kragtige en logiese prediker, en het hom beywer vir die opheffing van die verarmde Afrikaner en vir die sending.

Van Montagu af is hy, in Februarie 1913, as medeleraar na [[Graaff-Reinet]], waar sy belowende loopbaan as predikant in 1915 geëindig het.

== Kultuurleier ==
Buite die kerkdiens het dr. Malan as akademiese, kultuur en potensiële volksleier op die voorgrond getree. Hy het hom as kragtige pleitbesorger vir die Afrikaanse taal onderskei en as een van die leiers van die Tweede Afrikaanse Taalbeweging na vore getree.

Sedert die ontstaan van die [[Afrikaanse Taalgenootskap]] het hy in die bestuur gedien. As voorsitter van die Afrikaanse Taalvereniging het hy op 13 Augustus 1908 op Stellenbosch sy beroemde lesing &quot;Dit is ons ernst&quot; gelewer, wat, tesame met die vroeëre &quot; Is 't ons ernst?&quot; van Onze [[Jan Hofmeyr]] en &quot;Laat't ons toch ernst wezen!&quot; van Gustav Preller, die grondslag gevorm het van die Tweede Taalbewegirig.

Toe die Zuid-Afrikaanse Akademie voor Taal, Letteren en Kunst in 1909/10 tot stand gekom het, was Malan een van die dertig stigterslede. Deur sy hele loopbaan het hy sy vroeë verbintenis met die taal- en kultuurstryd van die Afrikaner behou en mettertyd ook op politieke terrein 'n vurige kampvegter vir die Afrikanersaak geword.

In 1925 het hy as Minister van Binnelandse Sake in die [[Eerste kabinet van J.B.M. Hertzog|Hertzog-kabinet]] die wetgewing gehanteer ingevolge waarvan Afrikaans naas Engels as amptelike taal erken is. Malan was vroeg reeds besiel met die drang na eenheid, wat steeds die rigsnoer van sy politieke lewe was. In die dreigende taalstryd tussen die [[Taalbond]], wat meer [[Nederlands]] georiënteer was, en die [[Afrikaanse Taalvereniging]], wat die klem op Afrikaans laat val het, het Malan byvoorbeeld as bemiddelaar opgetree deur op die gemeenskaplike belange te wys.

Ook op kerklike terrein het hy gestreef na eenheid. By die sinodesitting van 1909 het hy gepleit vir nouer aansluiting tussen die Ned. Geref. kerke van die vier kolonies, en as Kaapse lid van De Federale Raad der Kerken het hy die stukrag geword agter 'n beweging wat gemik was op kerkvereniging.

Hierdie poging het in 1912 skipbreuk gely en het eers vyftig jaar later geslaag. In die tweede helfte van 1912 het Malan op versoek van die Kaaplandse kerk 'n reis na die Afrikaanse gemeentes in Noord- en Suid-Rhodesië (onderskeidelik die huidige [[Zambië]] en [[Zimbabwe]]) onderneem en 'n verslag oor sy ervarings is in De [[Kerkbode]] en ook in boekvorm onder die titel ''Na Congoland'' gepubliseer.

== Politieke leier ==
Met die politieke breuk tussen die eerste minister, genl. Louis Botha, en genl. J.B.M. Hertzog in 1912 oor eersgenoemde se konsiliasiebeleid teenoor [[Groot-Brittanje|Brittanje]] en die Engelssprekendes, het Malan hom by Hertzog geskaar.

Hy het ook die kerk gesteun in sy teenkanting teen regeringsplanne om 'n Engels-georiënteerde universiteit vir albei taalgroepe in [[Kaapstad]] op te rig. Hy het hom eerder beywer vir die verhoging van die status van die [[Victoria-kollege]] op Stellenbosch tot die van ’n volwaardige universiteit – 'n ideaal wat in 1916 deur wetgewing verwesenlik is.

Suid-Afrika se deelname aan die Eerste Wêreldoorlog het teen die einde van 1914 gelei tot die Rebellie, wat ook op kerklike gebied verwarring en broedertwis onder die Afrikaners gebring het. Dr. Malan was lid van die afvaardiging wat in die naweek van 18 tot 20 Desember 1914 vergeefs by genl. Smuts gepleit het vir die versagting van kmdt. [[Jopie Fourie]] se doodvonnis.

In die volgende maand het Malan op kragtige wyse die leiding geneem by 'n predikantekonferensie in Bloemfontein toe dit gelyk het asof die bitterheid van die [[Rebellie]] die Ned. Geref. Kerk in twee sou skeur. In 1914 is die Nasionale Party onder leiding van genl. [[Barry Hertzog|Hertzog]] gestig. 'n Mondstuk vir die party was nodig, en dit het gelei tot die stigting van ''De Nationale pers Beperkt.'' Dr. Willie Hofmeyr is as vriend van dr. Malan gestuur om die hoofredakteurskap van die te stigte koerant, Die Burger, aan te bied. Die feit dat oud-pres.

Steyn en ander vooraanstaande Afrikanerleiers die versoek gesteun het en dat 'n brief van steun uit die tronk in [[Bloemfontein]], onderteken deur [[Christiaan de Wet]] en ander rebelle, gekom het, het die deurslag gegee. Op 13 Junie 1915 het Malan sy afskeidspreek op Graaff-Reinet gelewer en op 26 Julie het sy eerste hoofartikel in die eerste uitgawe van Die Burger verskyn. As redakteur van 1915 tot 1923 het hy in sy hoofartikels duidelik rigting gegee aan die nasionale strewes van die Afrikaner.

By hom het dit gegaan om die republikeinse strewe van sy volk en die reg van die Unie van Suid-Afrika am hom van die [[Britse Ryk]] af te skei. Op die manier het hy meegedoen aan die vorming van partybeleid, veral nadat hy in September 1915 op die [[Nasionale Party-kongres]] op [[Middelburg]] tot voorsitter, en dus nie-amptelike leier, van die party in [[Kaapprovinsie|Kaapland]] verkies is. Nadat Malan in 1915 in [[Cradock]] en in 1917 in [[Victoria-Wes]] onsuksesvolle pogings aangewend het om tot die [[Volksraad]] verkies te word, het mnr. [[W.P. Louw]] sy setel, [[Calvinia]], aan Malan afgestaan.

Malan het daarna die setel in 1919 verower en tot in 1938 LV vir Calvinia gebly. Daarna het hy die kiesafdeling [[Piketberg]] verteenwoordig tot met sy uittrede uit die politiek. Na die Eerste Wêreldoorlog het Westerse leiers, veral [[Woodrow Wilson]] van die VSA en [[David Lloyd George]] van Brittanje, die idee van die &quot;selfbeskikking van klein nasies&quot; verkondig. Na aanleiding hiervan het die Nasionale Party 'n afvaardiging na die vredesamesprekings in [[Parys]] gestuur om te pleit vir die herstel van die onafhanklikheid van die twee voormalige Boererepublieke en vir groter konstitusionele onafhanklikheid vir die Unie van Suid-Afrika.

Dr. Malan was een van die twee Kapenaars in hierdie afvaardiging, wat onder leiding van genl. Hertzog gestaan het en onverrigter sake na Suid-Afrika teruggekeer het. Die wêreldvrede het die verlange na die hereniging van die verdeelde Afrikaners weer sterk laat opvlam, maar die Volkskongres in September 1920 in Bloemfontein kon nie daarin slaag om die Suid-Afrikaanse Party en die Nasionale Party te herenig nie volgens die NP was dit die pro-Britse beleid van die SAP wat die onderhandelinge laat skipbreuk ly het.

== Lid van Hertzog-kabinet ==
Na die oorwinning van die Pakt ('n ooreenkoms tussen die [[Nasionale Party]] en die [[Arbeidersparty]]) by die stembus in 1924 het genl. Hertzog die vyftigjarige dr. Malan in sy kabinet ingesluit as Minister van Binnelandse Sake, Onderwys en Volksgesondheld. Malan was 'n deeglike administrateur en harde werker en het ook uitgeblink as parlementariër, vegter en redenaar. Trouens, hy kan as een van die grootste redenaars van sy tyd beskou word, en as hy in die [[Volksraad]] op sy voete gekom het, het lede wat nie in die saal was nie, gewoonlik gou teruggekom.

Pas na dr. Malan se dood het Die Burger die volgende geskryf: &quot;Sy spreekstyl was besonders. Hy het sy onderwerp uit die grond uit opgebou, altyd met 'n lang en deurtastende inleiding waarin hy die agtergrond geskets het. Stap vir stap, met heldere logika kon hy sy tema ontwikkel, en dan het die slotwoord gevolg … Hy het die vermoë behou om met sy kragtige en helder stem, langsaam ure lank die woord te hou. Toesprake van tussen twee en drie uur was vir hom niks buitengewoons nie.&quot; Veral drie belangrike stukke wetgewing uit hierdie tyd word aan Malan se naam gekoppel.

Die eerste was die wysiging van artikel 1 van die [[Grondwet]] deur die invoeging van die bepaling dat die volk van die Unie van Suid-Afrika die soewereiniteit en leiding van die Almagtige God erken. Nadat hy in 1925 met die steun van sen. [[C.J. Langenhoven]] die amendement van die Unie-grondwet deurgevoer het ingevolge waarvan Afrikaans naas Engels as amptelike taal erken is, het hy ook toegesien dat die beleid van tweetaligheid in die Staatsdiens toegepas word. Hy het hom ook beywer vir beter geriewe vir hoër en vakonderwys.

In 1927 het hy opgetree as voorsitter van 'n konferensie tussen die Indiese en die Suid-Afrikaanse regering waartydens die Unieregering op Malan se aandrang groter geldelike hulp bewillig het vir Indiërs wat Suid-Afrika vrywillig wou verlaat. Die uiters sensitiewe onderhandelinge insake die wetsontwerp op 'n eie Suid-Afrikaanse vlag en burgerskap is tussen 1925 en 1927 onder Malan se ministerskap gevoer. Geen eenstemmigheid is bereik nie: onder opposisiegeledere was daar diegene wat ten gunste was van die behoud van die Britse vlag (die Union Jack), terwyl andere bereid was om 'n nuwe vlag te aanvaar mits die Union Jack ’n prominente plek daarop sou kry.

Ook onder Nasionaliste was daar groot meningsverskil. Hertzog was bereid om die opposisie tegemoet te kom deur in te willig dat die [[Vlag van die Verenigde Koninkryk|Union Jack]] op die vlag verskyn. Malan was hierteen gekant, maar om ’n skeuring te vermy, het hy daarin berus. Op 31 Mei 1928 is die [[Unievlag]], soos die [[Republiekvlag]] vandag daar uitsien, amptelik in gebruik geneem. In 1930 het Malan die leiding geneem in die beweging om aan Blanke vroue die stemreg te gee en die algemene stemregkwalifikasies in al vier provinsies te standaardiseer.

== Breuk met Hertzog ==
Malan was gekant teen die beoogde samesmelting tussen Hertzog en Smuts in 1933, aangesien hy geglo het dat dit nie die belange van die Afrikaner en die Nasionale Party sou dien nie. Hy het Hertzog as persoon gesteun, maar nie die beoogde samesmelting nie. Malan en ander [[Nasionalisme|Nasionaliste]] was eerder ten gunste van &quot;hereniging&quot;, dit wil sê &quot;eenwording op die grondslag van gemeenskaplike politieke oortuigings en beginsels&quot;, ofte wel &quot;die bymekaarbring wat deur politieke oortuiging by mekaar hoort&quot;. Dit is dus duidelik dat Malan nie geglo het dat samesmelting kon slaag nie.

Smuts en Hertzog se standpunte oor sake soos die deelbaarheid van die kroon, die reg tot neutraliteit en die soewereine status van die Unie het na sy mening te veel verskil. Die saak waarom dit dus eintlik gegaan het, was Britse of eie seggenskap oor Suid-Afrikaanse sake. Die Kaaplandse kongres van die Nasionale Party het Malan gesteun, maar die ander provinsies was ten gunste van die beoogde samesmelting tussen die Nasionale Party en die Suid-Afrikaanse Party.

Op 5 Desember 1934 het die Verenigde Suid-Afrikaanse Nasionale Party van Hertzog en Smuts (ook genoem die Verenigde Party) tot stand gekom, terwyl die Nasionale Party van Kaapland onder Malan se leiding die opposisie in die Volksraad geword het. Slegs een opposisielid, [[J.G. Strijdom]], was ’n Transvaler. Malan is beskou as die verskeurder van die Nasionale Afrikaners, as verraaier van sy leier en as 'n rassehater. Sonder om hom aan die kritiek te steur, het Malan volhard in sy stryd om die verskeurde Afrikanereenheid te herstel op 'n grondslag van Suid-Afrikaanse nasionalisme.

Die Nasionale Party het 'n republikeinse party geword en die party wat die grondslae gelê het van wat later tot die Nasionale apartheidsbeleid ontwikkel het. In 1937 het Malan die verslag van die Kommissie insake Kleurlingkiesreg, waarin aanbeveel is dat stemreg aan bruin mense in al vier provinsies verleen en hulle op die gemeenskaplike kieserslys geplaas word, sterk teengestaan. In die algemene verkiesing van 1938 het die Nasionale Party sy aantal Volksraadsetels van 19 na 27 opgeskuif.

Die getal NP-stemme was egter 'n gedugte 247 000 teenoor die [[Verenigde Party]] se 448 000. Die jaar 1938 was 'n betekenis volle jaar. Ernstige beginselverskille het tussen Hertzog en Smuts ontstaan en die Simboliese Ossewatrek het die verbeelding aangegryp en gelei tot 'n herontwaking van Afrikanernasionalisme. Die [[Reddingsdaadbond]] het hom vir die ekonomiese opheffing van die Afrikaner beywer en die [[Ossewabrandwag]]  het as kultuurorganisasie tot stand gekom om die nuwe geesdrif vir die Afrikanersaak te bestendig.

== Afrikanerverdeeldheid ==
Op 3 September 1939 het die [[Tweede Wêreldoorlog]] uitgebreek. Die kabinet was verdeeld oor die kwessie van Suid-Afrika se deelname aan die oorlog en Malan het Hertzog skriftelik belowe dat hy hom sou steun indien hy 'n neutraliteitstandpunt in die Parlement sou inneem. Die volgende dag het Malan deelgeneem aan die [[Volksraadsdebat]] wat op Hertzog se neutraliteitsmosie gevolg het en verklaar dat die Statuut van Westminster en die Statuswet aan Suid-Afrika die reg verleen het om neutraal te bly.

Hy het bygevoeg dat Suid-Afrika sy eie heil moes uitwerk en hom nie moreel gebonde aan Brittanje moes voel nie. Hertzog se neutraliteitsmosie is in die Volksraad met ’n meerderheid van 13 stem me verslaan en hy was verplig om te bedank. 'n Paar dae later, by 'n byeenkoms van tienduisende anti-oorlogsgesindes op Monumentkoppie naby [[Pretoria]], het Malan en Hertzog versoen geraak. Daarna het Malan hom daarvoor beywer om alle Afrikaners – Nasionaliste en Hertzog se volgelinge wat van die VP weggebreek het – in een politieke party te verenig.

Sy taak is grootliks bemoeilik deur onderlinge wantroue. In Januarie 1940 het die Herenigde Nasionale Party of Volksparty (HNP of V) tot stand gekom waarin Malan en Hertzog se volgelinge opnuut binne een party die politieke stryd teen die Smuts-regering kon hervat. Die republikeinse ideaal is ook in die program van beginsels opgeneem. Op 6 November 1940 het Hertzog vanweë botsende beskouinge uit die politiek getree, en nadat [[N.C. Havenga]] ook die party verlaat het, het Malan in April 1941 die leierskap van die [[HNP]] of V oorgeneem.

'n Bitter tydperk in die Afrikanergeskiedenis het gevolg, 'n tydperk waarin die emosionele oorlogsatmosfeer die wantroue, twyfel en verdeeldheid vererger het. Nasionaalgesindes het mekaar die stryd aangesê en onder leiding van N.C. Havenga het 'n deel van Hertzog se volgelinge die Afrikanerparty gestig en agt Volksraadslede gehad. 'n Ander groep Hertzogvolgelinge het hulle by adv. [[Oswald Pirow]] geskaar en die Nuwe Orde, met sestien lede in die Volksraad, tot stand gebring.

'n Derde groep Hertzog-volgelinge het in die HNP van Malan gebly, wat toe 41 Volksraadslede gehad het. Ook die Ossewa-Brandwag, met dr. Hans van Rensburg as leier, het in 1941 die politieke terrein betree. Die groep het Hertzog-Malan-volgelinge ingesluit en uiteindelik 'n bedreiging vir die HNP geword. As leier van die HNP moes Malan 'n stryd aan 2 fronte voer: aan die een kant was daardie Smuts-kamp, wat heelparty Afrikaanssprekendes ingesluit het, en aan die ander kant die polities verregse Afrikanergroepe, soos die OB, wat ten gunste van 'n diktatuur op Nasionaal-Sosialistiese grondslag was.

Met die &quot;oorlogsverkiesing&quot; van 1943 het die &quot;oorlogsgroep&quot; 107 setels (insluitende 89 vir die VP) en die HNP 43 verower. Die Nasionale Afrikaners het die regse groepe by die stem bus verslaan, wat as 'n oorwinning vir Malan se leierskap beskou is. Boonop het die HNP in ’n tussenverkiesing [[Wakkerstroom]] op die VP verower. Die bitter stryd tussen Malan en die OB sedert 1941 het 'n versoening tussen die groepe onmoontlik gemaak, en bowendien het die OB se Fascistiese filosofie van ’n diktatuur radikaal verskil van die demokratiese oortuigings van die HNP.

Die HNP het sy organisasie opgeknap en in Maart 1947 het Malan en Havenga besluit om ’n verenigde front te vorm tydens die verkiesing van 1948. Hierdie ooreenkoms, waardeur twee faksies van Afrikanernasionalisme wat tydelik van mekaar verwyderd geraak het, herenig is, was een van Malan se grootste prestasies. Die weg was gebaan vir die verrassendste verkiesingsuitslag in die geskiedenis van die Unie, wat deur Smuts as 'n &quot;frats&quot; en deur Malan as 'n &quot;Godswonder&quot; bestempel is.

== Premierskap ==
Die uitslag van die verkiesing van 26 Mei 1948 was 'n groot verrassing. Die HNP het 70 en die Afrikanerparty 9 setels verower, wat aan Malan en Havenga 'n meerderheid van 5 oor die gesamentlike kragte van die VP, die Arbeiders en die drie sogenaamde Naturelle-verteenwoordigers (soos daar na inheemse persone verwys is in 1948) gegee het. 'n Ontnugterde Smuts was verplig om te bedank en Malan het op 74-jarige leeftyd premier geword. Redes vir die Nasionale sege.

Die belangrikste rede vir die HNP-oorwinning was die feit dat die sogenaamde apartheidsbeleid by die kiesers byval gevind het. Ns. Die Tweede Wêreldoorlog het rasseaangeleenthede en Swart-Witverhoudinge die politieke toneel oorheers. Kolonialisme het in onguns geraak en die in [[Asië]] en [[Afrika]] het aangedring op selfregering. In Suid-Afrika het die wit mense deur middel van organisasies soos die destydse [[Naturelle Verteenwoordigende Raad]], die African National Congress en die South African Indian Congress met groter dryfkrag as tevore geagiteer vir 'n groter aandeel in die regering en die afskaffing van diskriminerende wetgewing. Dit het die sommige wit mense hewig ontstel omdat hulle gevoel het dit kan posisie bedreig.

Die HNP het hierdie situasie aangewend deur Smuts se beleid aan die kiesers voor te hou as 'n beleid wat tot die ondergang van die wit mense sou lei. Die HNP-beleid is deur veral plattelanders en arm stedelike kiesers gesteun wat ekonomiese bedreig gevoel het deur swart arbeiders. 'n Tweede rede vir die oorwinning was die feit dat die HNP in die eerste plek tot die Afrikaanssprekendes gespreek het. Die getalleverhouding van Afrikaanssprekendes tot Engelssprekendes was ongeveer 60:40, en dit het die saak bevorder.

Die Afrikanernasionalisme het egter finaal die knoop deurgehak, want die Afrikaner wou weer een wees met sy mede-Afrikaner. Die derde rede was die Pakt tussen Malan en Havenga, wat meegebring het dat die stem van die Afrikanerparty in grenssetels van die HNP deurslaggewend was. Die ekonomiese gevolge van die Tweede Wêreldoorlog was ook ’n belangrike rede. Ontevredenheid oor die kosskaarste wat reeds voor die oorlog begin het maar na die vrede voortgeduur het, asook ’n groot behuisingstekort, het die VP-steun verder laat kwyn.

Ten slotte kan die VP se nederlaag daaraan toegeskryf word dat die Nasionaliste veel beter georganiseer was as die VP. Smuts en sy organiseerders was so seker van 'n oorwinning dat hulle nie baie moeite gedoen het nie. Die oorwinning was vir Malan ’n persoonlike triomf. 'n Halfeeu na die Anglo-Boereoorlog het [[Afrikanernasionalisme]] oor die Britse [[imperialisme]] geseëvier. In Augustus 1951 het die [[HNP]] en die Afrikanerparty herenig en die naam wat hy tussen 1914 en 1939 gedra het, naamlik die Nasionale Party, weer aanvaar.

In Julie 1949 is die goudmyne deur die Internasionale Monetêre Fonds en die [[Unie-Tesourie]] toegelaat om 'n beperkte hoeveelheid goud bo die vasgestelde bedrag van 35 dollar per ons te verkoop, en twee maande later het Malan die geldkoers gedevalueer, wat 'n baie hoër goudprys en 'n ekonomiese en industriële oplewing tot gevolg gehad het. In dieselfde jaar het Malan gesorg dat Suidwes-Afrika ([[Namibië]]) 6 Volksraadslede en 4 senatore in die Unie-parlement kry, wat met die verkiesing almal Nasionale setels geword het.

Tot voor die 1953-verkiesing, toe die NP sy meerderheid in die Volksraad na 29 opgeskuif het, was Malan se premierskap besonder stormagtig. In die [[Senaat]] was die Nasionaliste in die minderheid, en van alle kante af het teen stand gekom: van politieke teenstanders tuis en in die buiteland, en van die magtige opposisiepers.

== Apartheidswette ==
Die teenstand het veral gegaan oor die apartheidsbeleid van die regering, 'n beleid wat sedert die koms van [[Jan van Riebeeck]] in die praktyk bestaan het. Ongeskrewe gebruike wat in sekere mate deur die Smuts-regering toegepas is, is deur die NP-regering deur wetgewing afgedwing.

Die verskil tussen die apartheid voor 1948 en die daarna was geleë in die vasberadenheid en selfs genadeloosheid waarmee die beleid na 1948 toegepas is. Op sosiale vlak was een van die eerste stappe van die Malanregering die poging om rassevermenging te verhoed. Die Wet op [[Verbod van Gemengde Huwelike]] (1949) het huwelike tussen wit mense en lede van ander rasse verbied, terwyl die [[Ontugwysigingswet]] (1950) geslagtelike omgang tussen wit mense en lede van ander rasse verbied het.

Laasgenoemde het dus die wet van die Hertzog-regering van 1927 uitgebrei sodat dit ook op bruin mense en lndiërs van toepassing was. Ten einde groter duidelikheid te kry oor die soms vae grenslyne tussen die rasse, is die Bevolkingsregistrasiewet in 1950 deurgevoer. Die Wet op Groepsgebiede (1950) het aparte woonbuurtes aan die verskillende rassegroepe toegewys en is later aangevul deur ander wette, soos die Wet op die Hervestiging van Naturelle (1954), toe sowat 100 000 swart mense uit die plakkerskampe wes van [[Johannesburg]] verwyder is na [[Meadowlands, Johannesburg|Meadowlands]], 'n beter woonbuurt.

Apartheid is ook op kultuurgebied deurgevoer, omdat die NP geglo het dat dit verkeerd is om die wit mense se kultuur op die swart mense af te dwing; die kulture moes apart gehou word. Die gevolg was die Wet op Bantoeonderwys van 1953 (tans die Wet op Swart Onderwys), waarvan alle onderwys onder beheer van die destydse Departement van Naturellesake gebring is. Die Wet op Naturelle-arbeid (Beslegting van Geskille)(1953), ingevolge waarvan geregistreerde vakbonde verbied is om swart mense as lede aan te neem en swart mense ook die reg ontsê is om te staak, het ook in die ekonomie skeiding gebring.

Die politieke apartheidswette was die mees omstrede van al die regeringsmaatreëls. Die mate van verteenwoordiging wat mense van kleur nog in die Parlement en Provinsiale Rade gehad het, is afgeskaf met die doel om aan elke rassegroep ’n groter mate van seggenskap oor sy eie sake te gee. Die beperkte verteenwoordiging wat die Smuts-regering in 1946 aan die Indiërs in die Parlement en Provinsiale Rade gegee het, is in 1948 opgehef, maar die Indiërs het geen plaasvervangende bedeling ontvang nie, aangesien die Malanregering hulle slegs beskou het as besoekers in die land wat na Indië moes terugkeer.

== Bruin-stemreg ==
Die sowat 38 000 stemgeregtigde Kaapse bruin mense is ingevolge die Wet op Afsonderlike Verteenwoordiging van Kiesers (1951) van die gemeenskaplike kieserslys verwyder. Terselfdertyd is voorsiening gemaak vir 'n Verteenwoordigende Kleurlingraad (soos dit in daardie bekendgestaan het), wat as skakel tussen die Regering en die bruin gemeenskappe moes dien. Hierdie wet het hewige weerstand uitgelok en die land vir 'n paar jaar in 'n konstitusionele krisis gedompel.

Gerugsteun deur die argument dat die Statuut van Westminster van 1931 hom daartoe magtig, het die NP die wetgewing deur die Parlement geloods met 'n gewone meerderheid in plaas van 'n tweederdemeerderheid, wat ingevolge die Suid-Afrika-Wet van 1909 'n vereiste was. Toe die opposisie die geldigheid van die wet in die Hoërhof betwis, het die hof die wet geldig verklaar, waarop die opposisie die saak na die Appèlhof gevoer het. Die Appèlhof het op sy beurt die wet in 1952 ongeldig verklaar, maar die regering wou nie hierin berus nie en het 'n ander wet deurgevoer ingevolge waarvan die Parlement in konstitusionele sake tot die hoogste hot verhef is. Die Appèlhof het ook hierdie wet ongeldig verklaar.

Die regering, gesterk deur die groter meerderheid wat hy in die 1953-verkiesing behaal het, het weer eens die wet voor die Parlement gelê. Weer eens kon die vereiste tweederde-meerderheid nie behaal word nie, en die kwessie het voortgesloer totdat adv. J.G. Strijdom Malan as premier opgevolg het. Die saak is uiteindelik in 1956 opgelos deur middel van 'n &quot;gelaaide&quot; Senaat, en die wyse waarop dit deurgevoer is, het 'n verwydering tussen Afrikaner en bruin mense gebring.

Anders as die bruin mense en Indiërs het die swart gemeenskappe oor tuislande beskik, sodat politieke apartheid ten opsigte van die nie-stedelike swart mense omsigtiger toegepas kon word. Hulle kon makliker in hul eie gebiede 'n groter mate van selfregering uitoefen in ruil vir die verlies van verteenwoordiging in die Blanke Parlement.

== Tuislandbeleid ==
Die Wet op Bantoe-owerhede van 1951 was die eerste stap in die rigting van selfbestuur vir swart gemeenskappe in die tuislande en ook 'n stap om die Naturelle Verteenwoordigende Raad af te skat. Reeds in November 1950 het die Minister van Naturellesake, dr. H.F. Verwoerd, 'n kommissie onder voorsitterskap van prof. [[F.R. Tomlinson]] aangestel om die sosio-ekonomiese ontwikkeling van die swart gebiede te ondersoek. Die lywige Tomlinson-verslag is eers in Oktober 1954 voltooi en in 1956 gepubliseer.

Die verslag het aanbevelings gedoen oor die grootskaalse ontwikkeling van wat later bekend sou staan as die Swart Tuislande en het in die opsig die grondslag gelê vir die verdere uitbouing van die apartheidsgedagte. Die regering het egter verskeie van die Kommissie se aanbevelings (oor byvoorbeeld die finansiering van die ontwikkeling met behulp van wit mense se kapitaal en die skepping van werkgeleenthede deur middel van onder meer wit mense se ondernemings) nie aanvaar nie.

Tog was daar tydens die bewind van Malan en die van sy opvolger, ad [[J.G. Strijdom]] (1954–1958), geen sprake daarvan dat die tuislande tot onafhanklike state sou ontwikkel nie. Hulle het aanvaar dat wit mense die voogde van die swart mense was en dit vir 'n lang tyd in die toekoms sou bly.

== Onderdrukking van die Kommunisme ==
Voor die Nasionaliste in 1948 aan die bewind gekom het, was daar geruime tyd reeds ontevredenheid onder swart organisasies soos die [[African National Congress]] en die [[Coloured African Peoples Organisation]] oor die diskriminerende wette wat hulle in 'n ondergeskikte posisie in die land geplaas het.

Die implementering van die apartheidsbeleid het nog groter ontevredenheid uitgelok, en hulle is daarin gesteun deur die Suid-Afrikaanse Kommunistiese Party. Die Malanregering het die Kommuniste beskou as opstokers van mense van kleur en in 1950 is die Wet op die Onderdrukking van [[Kommunisme]] aangeneem, ingevolge waarvan die Kommunistiese Party verban is. Dié organisasies het egter voortgegaan met hul eise dat die apartheidswette herroep moet word.

Ofskoon Malan-hulle verseker het dat die regering die wette as beskermingsmaatreëls vir elke bevolkingsgroep beskou, het die organisasies in 1952 ’n weerstandsveldtog georganiseer. Die veldtog, wat die vorm aangeneem het van grootskaalse oortredings deur die swart mens van die apartheidsregulasies, het misluk. Die regering het eenvoudig strenger wetgewing aangeneem, soos byvoorbeeld die Wet op Openbare Veiligheid (1953), ingevolge waarvan die regering 'n noodtoestand in 'n bepaalde gebied of oor die hele land kon uitroep. Die Strafregwysigingswet van dieselfde jaar het swaar strawwe voorgeskryf vir persone wat die landswette by wyse van protes of verset oortree het.

== Verenigde Volke ==
Net soos in die laaste paar jaar van die Smuts-bewind het die regering van Malan sedert 1948 by die Verenigde Volke sterk onder skoot gekom vanweë sy rassebeleid. Die felste kritiek het gekom van Indië en Pakistan oor die wyse waarop die Indiërs in Suid-Afrika na bewering behandel is. Die beleid ten opsigte van swart mense is ook sterk veroordeel aangesien die wêreld na [[Adolf Hitler]] se beleid van rassuiwerheid in Duitsland fel gekant was teen alle vorme van rassisme en diskriminasie.

Die nouer inskakeling by die Unie van Namibië (Suidwes-Afrika), wat na die [[Eerste Wêreldoorlog]] as mandaat-gebied aan Suid-Afrika toevertrou is, het verdere probleme vir die Malan-regering by die [[Verenigde Nasies|VVO]] meegebring. Die internasionale en plaaslike kritiek het Malan nie van stryk gebring nie. Op konstitusionele gebied het die Wet op Suid-Afrikaanse Burgerskap van 1949 bepaal dat 'n Britse onderdaan eers na vier in plaas van twee jaar 'n Unieburger kon word en dan ook net na goeddunke van die Minister van Binnelandse Sake.

In dieselfde jaar het Malan op die [[Statebondskonferensie]] in [[Londen]] 'n belangrike bydrae gelewer tot die pogings om aan 'n Statebondslid die reg te verleen om 'n republikeinse staatsvorm te aanvaar. Appèl na die [[Britse Geheime Raad]] is ook afgeskaf. Al hierdie stappe was gemik op die verwesenliking van die ideaal van ’n Suid-Afrikaanse republiek. Die beleid van gelykberegtiging vir albei taalgroepe is jare lank nie toegepas nie, maar onder Malan het dit 'n werklikheid geword. Sy kabinet, almal Afrikaners, was die eerste tweetalige kabinet van die Unie.

Dr. Malan se lang loopbaan as politikus is in die verkiesing van 1953 bekroon toe die NP die VP-opposisie verpletterend verslaan het. Van toe af het die politieke storms om hom geleidelik afgeneem en sy teenstanders – hier te lande en in die buiteland – het sy onbetwiste leierskap in die Suid-Afrikaanse politiek meer geredelik aanvaar.

== Uittrede ==
In Mei en Junie 1953 het Malan na [[Londen]] gereis, waar hy die kroningsplegtigheid van koningin [[Elizabeth II van die Verenigde Koninkryk|Elizabeth II]] en die Statebondskonferensie bygewoon het. Daarna het hy ook 'n besoek aan Israel gebring. In November 1953 het Malan as Kaaplandse leier van die NP uitgetree, en op 11 Oktober 1954, op 81-jarige ouderdom, het hy aangekondig dat hy hom op 30 November finaal aan die politiek sou onttrek. Teen die demokratiese gebruik in het hy gepoog om [[N.C. Havenga]] as sy opvolger verkies te kry, maar die Nasionale koukus het adv. J.G. Strijdom op 30 November 1954 as nuwe premier aangewys.

Die mislukte poging van Malan om die verkiesing van 'n opvolger te manipuleer, het egter 'n skadu gewerp op partyverhoudinge gedurende die hele ampstermyn van Strijdom. Die laaste jare van sy lewe het Malan by sy huis op Stellenbosch deurgebring. Twee beroerte-aanvalle het verhoed dat hy 'n boek oor sy politieke lewe en strewe – die herstel van die eenheid van die Afrikanerdom – voltooi, maar dit is na sy dood deur vriende gedoen. Hy is op 7 Februarie 1959 oorlede en in die begraafplaas op [[Stellenbosch]] begrawe.

Op sy grafsteen verskyn Malan se credo: &quot;Glo in jou God! Glo in jou volk! Glo in jouself!&quot; Dr. Malan was twee maal getroud. Uit sy eerste huwelik in 1926 met [[Martha van Tonder]] is twee seuns gebore. Na haar dood in 1930, is hy in 1937 getroud met [[Maria Anne Sophia Louw]] van Calvinia, die dogter van [[W.P. Louw]], wat sy setel in 1919 aan Malan aangebied het. Die huwelik was kinderloos, maar in 1948 het hulle 'n Duitse oorlogsweeskind aangeneem.&lt;div class=&quot;noprint&quot; style=&quot;clear: right; border: solid #aaa 1px; margin: 0 0 1em 1em; font-size: 90%; background: #f9f9f9; width: 250px; padding: 4px; spacing: 0px; text-align: left; float: right;&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;float: left;&quot;&gt;[[Lêer:Wikisource-logo.svg|50px|geen|Commons]]&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;margin-left: 60px;&quot;&gt;'' ''Afrikaner-Volkseenheid'' kan gelees word by die Afrikaanse Wikisource, by [[oldwikisource:Afrikaner-Volkseenheid|&quot;Afrikaner-Volkseenheid&quot;]]''&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;

== Sien ook ==
* [[Eerste kabinet van D.F. Malan]]
* [[Tweede kabinet van D.F. Malan]]

== Bronnelys ==
* ''[[Wêreldspektrum]]'', {{ISBN|0-908409-59-1}}, volume 18.

{{Commonskat|Daniel François Malan}}{{beginboks}}
{{opvolgboks|titel=[[Eerste Minister van Suid-Afrika]]|voor=[[Jan Christian Smuts]]|na=[[Johannes Gerhardus Strijdom]]|jare=1948–1954}}
{{opvolgboks|titel=Minister van Binnelandse Sake, Onderwys en Openbare Gesondheid|voor=[[Patrick Duncan]]|na=[[Jannie Hofmeyr]]|jare=1924–1933}}
{{eindboks}}

{{Ministers van Binnelandse Sake SA}}
{{Normdata}}
{{DEFAULTSORT:Malan, Daniel Francois}}
[[Kategorie:Politici van die Nasionale Party]]
[[Kategorie:Eerste Ministers van Suid-Afrika]]
[[Kategorie:Suid-Afrikaanse ministers van binnelandse sake]]
[[Kategorie:Suid-Afrikaanse ministers van buitelandse sake]]
[[Kategorie:Suid-Afrikaanse ministers van gesondheid]]
[[Kategorie:Suid-Afrikaanse ministers van onderwys]]
[[Kategorie:Suid-Afrikaanse opposisieleiers]]
[[Kategorie:Suid-Afrikaanse joernaliste]]
[[Kategorie:Suid-Afrikaanse predikante]]
[[Kategorie:Predikante van die Nederduitse Gereformeerde Kerk]]
[[Kategorie:Afrikaners]]
[[Kategorie:Apartheid]]
[[Kategorie:Geboortes in 1874]]
[[Kategorie:Sterftes in 1959]]
[[Kategorie:Alumni van die Universiteit Stellenbosch]]
[[Kategorie:Alumni van Paul Roos-gimnasium]]
[[Kategorie:Afrikaanse Taalbeweging]]</text>
      <sha1>b6esz376nn433yx2alt9uld8jwsvw4s</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Oplegging van gevangenisstraf in Suid-Afrika</title>
    <ns>0</ns>
    <id>25628</id>
    <revision>
      <id>2977046</id>
      <parentid>2137433</parentid>
      <timestamp>2026-10-09T13:05:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>JohanvdH</username>
        <id>215910</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Daar is wel enkele beperkings waarvan ek 'n voorbeeld ingesluit het</comment>
      <origin>2977046</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2048" sha1="iaprapkyi74iekfbjdvs71co1s4c1jk" xml:space="preserve">{{Weesbladsy}}
Met die '''oplegging van gevangenisstraf in die [[Suid-Afrika]]anse howe''', het die hof 'n amper vrye, ongebonde diskresie wat uitgeoefen word, hoewel lewenslange gevangenisstraf sonder die moontlikheid van parool nie tans opgelê mag word nie.  Daar word glad nie op veralgemenings berus nie en daar is geen vaste reëls, plan of skaal soos in die geval van strafeenvormigheid nie.

Soos dit altyd by strafindividualisasie die geval is, gebruik die hof die aard en erns van die misdaad, belange van die misdadiger, asook die belange van die gemeenskap as basiese riglyne.  Alle statutêre voorskrifte en beperkings in verband met straftoemeting moet nagekom word.
Gevangenisstraf behoort nie so swaar te wees dat geen redelike hof dit sou opgelê het nie, maar dit moet ook nie ligtelik opgelê word nie.  Dit mag ook slegs opgelê word na die ernstige en gebalanseerde oorweging van die misdaad, misdadiger en gemeenskapsbelang (die &quot;triade&quot; - volgens die Trits in Zinn).  Die drieledige doel van gevangenisstraf is vergelding, afskrikking en rehabilitasie.

Daar is verskeie praktiese riglyne wat in ag geneem word.  In die geval van 'n eerste oortreder, is die uitgangspunt om nie gevangenisstraf op te lê nie.  Daar word dus na alternatiewe vonniskeuses gekyk.  Ook in die geval van jeugoortreders is dit wenslik om nie gevangenisstraf op te lê nie.  Dieselfde geld vir iemand met 'n hoë ouderdom en swak gesondheid sal in ag geneem word met die vonnisoplegging.

Verder word daar ook op faktore gelet soos of die beskuldigde 'n broodwinner met afhanklikes is, daar word gekyk na die beskuldigde se werksomstandighede, asook die beskuldigde se status of aansien in die gemeenskap.  Daar is wel gevalle aangemeld waar eerste oortreders en jeugoortreders sulke ernstige misdade gepleeg het, dat hulle wel gevangenisstraf opgelê is.

== Bronne ==
*Du Toit, E. 1981 &quot;Straf in Suid-Afrika&quot;
*Du Toit, E. 1987 &quot;Commentary on the Criminal Procedure Act&quot;

[[Kategorie:Misdaad in Suid-Afrika]]
[[Kategorie:Suid-Afrikaanse wetgewing]]</text>
      <sha1>iaprapkyi74iekfbjdvs71co1s4c1jk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Wallabies</title>
    <ns>0</ns>
    <id>25906</id>
    <revision>
      <id>2977134</id>
      <parentid>2976873</parentid>
      <timestamp>2026-10-09T18:01:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>131157</id>
      </contributor>
      <comment>Red 7 verwysing(s) en merk 1 as dood.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>2977134</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="150533" sha1="bvg747umlr17pbqey28d31t8jy1ct02" xml:space="preserve">: ''Hierdie artikel handel oor die Australiese nasionale mansrugbyspan. Vir die artikel oor die nasionale vrouerugbyspan, sien [[Wallaroos]].''
{{Inligtingskas Rugbyspan
| land                   = Australië
| beeld                  = Wallabies.gif
| unie                   = [[Rugby Australia]] (Rugby AU)
| bynaam                 = Wallabies
| embleem                = Wallaby
| stadion                = 
| kapasiteit             = 
| kaptein                = [[James Slipper]]
| afrigter               = {{vlagikoon|Australië}} [[Les Kiss]] &lt;small&gt;(sedert 2026)&lt;/small&gt;
| patroon_la1            = _australia_rugby23h
| patroon_b1             = _australia_rugby23h
| patroon_ra1            = _australia_rugby23h
| patroon_sh1            = 
| patroon_so1            = _wallabiessocks
| linkerarm1             = FF8300
| liggaam1               = FF8300
| regterarm1             = FF8300
| broek1                 = 02545D
| kouse1                 = 02545D
| patroon_la2            = 
| patroon_b2             = _australia_rugby23a
| patroon_ra2            = 
| patroon_sh2            = 
| patroon_so2            = 
| linkerarm2             = ffffff
| liggaam2               = ffffff
| regterarm2             = ffffff
| broek2                 = 004044
| kouse2                 = ffffff
| statistiek             = Statistiek
| toetse                 = [[James Slipper]] (151)&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;orderby=matches;team=6;template=results;type=player |title=Most matches |publisher=ESPNscrum |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt;
| toptoetspuntebehaler   = [[Michael Lynagh]] (911)&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;orderby=points;team=6;template=results;type=player |title=Most points |publisher=ESPNscrum |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt;
| meestedrieë            = [[David Campese]] (64)&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;orderby=tries;team=6;template=results;type=player |title=Most tries |publisher=ESPNscrum |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt;
| jongstespeler          = 
| eerste                 = [[Lêer:Flag of New South Wales.svg|22px]] '''Nieu-Suid-Wallis (as Australië)''' 13–3 [[Britse en Ierse Leeus|Britse Leeus]] {{vlagikoon|Verenigde Koninkryk}}&lt;br /&gt;([[Sydney]], [[Australië]]; 24 Junie 1899)&lt;ref name=&quot;smh-1899&quot;&gt;{{en}} {{cite web |url=https://trove.nla.gov.au/newspaper/article/14250165 |title=The English Footballers. England v. Australia. |publisher=The Sydney Morning Herald |date=24 Junie 1899 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt;
| grootwen               = {{AUSru}} 142–0 {{NAMru-r}}&lt;br /&gt;([[Adelaide (Suid-Australië)|Adelaide]], Australië; 25 Oktober 2003)
| grootverloor           = {{RSAru}} 53–8 {{AUSru-r}}&lt;br /&gt;([[Johannesburg]], [[Suid-Afrika]]; 30 Augustus 2008)
| Wêreldbekerverskynings = 10/10
| jaar                   = 1987
| beste                  = Kampioen in [[Rugbywêreldbeker 1991|1991]] en [[Rugbywêreldbeker 1999|1999]]
| url                    = 
| unieurl                = www.rugby.com.au/
}}

Die '''Wallabies''' is die nasionale [[rugby]]span wat [[Australië]] in internasionale wedstryde (toetswedstryde) verteenwoordig. Die Wallabies is na die wallaby, een van verskeie [[spesies]] uit die [[Familie (biologie)|familie]] van die [[kangaroe]]s genoem, wat die nasionale dier van Australië is.

Die Wallabies se belangrikste internasionale verskyning is tydens die vierjaarlikse [[rugbywêreldbeker]]toernooi wat sedert 1987 beslis word. Die Wallabies het aan al die wêreldbekertoernooie deelgeneem en is met twee titels die derde suksesvolste span in die geskiedenis van dié toernooi ná die [[Suid-Afrika]]anse [[Springbokke]] en die [[Nieu-Seeland]]se [[All Blacks]]. Die Wallabies het die eindstryde van die [[Rugbywêreldbeker 1991]] teen [[Engelse nasionale rugbyspan|Engeland]] en die [[Rugbywêreldbeker 1999]] teen [[Franse nasionale rugbyspan|Frankryk]] gewen. Daarbenewens het die Wallabies die eindstryd in [[Rugbywêreldbeker 2003|2003]] teen Engeland in [[ekstra tyd]] en in [[Rugbywêreldbeker 2015|2015]] teen Nieu-Seeland verloor.

Die Wallabies neem sedert 1996 aan die jaarlikse [[die Rugbykampioenskap]]stoernooi (tot in 2011 die Drienasiesreeks) deel. Aan dié toernooi neem die vier beste spanne van die [[Suidelike Halfrond]] deel, naamlik die Nieu-Seelandse All Blacks, die Suid-Afrikaanse Springbokke, die [[Argentinië|Argentynse]] [[Argentynse nasionale rugbyspan|Poemas]] en die Wallabies. Tydens die Rugbykampioenskapstoernooi ding die Wallabies met Argentinië om die [[Poematrofee]], met Nieu-Seeland om die [[Bledisloebeker]] en met Suid-Afrika om die [[Mandela Uitdaagplaat]] mee. Die Wallabies het vorige Drienasiesreekse reeds drie keer gewen (in [[2000-Drienasiesreeks|2000]], [[2001-Drienasiesreeks|2001]] en [[2011-Drienasiesreeks|2011]]), en later ook een keer die uitgebreide Rugbykampioenskapreeks (in [[2015-Rugbykampioenskapreeks|2015]]). Op 2 Julie 2007 het die span, ná ’n verrassende oorwinning oor die All Blacks in die [[Die Rugbykampioenskap|Drienasies]], die tweede plek op die IRR se wêreldranglys beklee.&lt;ref name=&quot;ranglys&quot; /&gt;

In 1899 het die Wallabies in hul eerste internasionale wedstryd teen die [[Britse en Ierse Leeus|Britse Leeus]] in [[Sydney]] te staan gekom. Rugby word in Australië geadministreer deur [[Rugby Australia]] (Rugby AU), wat deur [[Wêreldrugby]] saam met tien ander beheerliggame as ’n vlak-een-span beskou word. Die Australiese rugbyspan is tans (Oktober 2025) sewende op Wêreldrugby se wêreldranglys gelys&lt;ref name=&quot;ranglys&quot;&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/rankings |title=Women’s and Men’s Rankings |publisher=[[Wêreldrugby]] |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt; en in 2001 is die Wallabies deur Wêreldrugby as “span van die jaar” aangewys. 16 voormalige Wallabies is in Wêreldrugby se Heldesaal opgeneem. Die Wallabies speel beide hul tuis- en wegwedstryde in goud en groen, die tradisionele sportkleure van Australië.

== Beheerliggaam ==
{{Hoofartikel|Rugby Australia}}
[[Lêer:Australian Super 15 Map.svg|duimnael|’n Kaart van die Australiese plaaslike beheerliggame en hul spanne]]
Die beheerliggaam vir rugby in Australië is Rugby Australia (Rugby AU), tot in 2017 die Australiese Rugbyunie (''Australian Rugby Union'', ARU) genoem. Rugby Australia is in 1949 as die Australiese Rugbyvoetbalunie (''Australian Rugby Football Union'', ARFU) gestig en het in dieselfde jaar ’n volle lid van die Internasionale Rugbyvoetbalraad (IRVR; nou [[Wêreldrugby]]) geword.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://australia.rugby/about/about-us/history |title=Our History |publisher=[[Rugby Australia]] |date=2020 |accessdate=2 Junie 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250602210025/https://australia.rugby/about/about-us/history |archive-date=2 Junie 2025 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Daarbenewens was die Australiese beheerliggaam in 2000 ’n stigterslid van die Vereniging van Oseaniese Rugbyunies (''Federation of Oceania Rugby Unions'', FORU; nou [[Oseanië Rugby]], OR).&lt;ref name=&quot;islands&quot;&gt;{{en}} {{cite journal |author=Robert F. Dewey |title=Rugby Union Football, Pacific Islands |editor=John Nauright, Charles Parrish |journal=Sports around the world: History, culture and practice |edition=1 |publisher=ABC-Clio |location=Santa Barbara |year=2012 |ISBN=978-1-59884-300-2 |pages=445–447}}&lt;/ref&gt; Rugby Australia bestaan uit agt plaaslike beheerliggame wat elkeen ’n [[Deelstate en gebiede van Australië|deelstaat of gebied]] verteenwoordig.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://australia.rugby/about/about-us/governance |title=Governance |publisher=[[Rugby Australia]] |date=2020 |accessdate=2 Junie 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250602210025/https://australia.rugby/about/about-us/governance |archive-date=2 Junie 2025 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Die belangrikste rugbyliga in Australië is [[Superrugby]] wat saam met spanne uit Nieu-Seeland en een elk uit beide [[Fidji]] en die [[Stille Oseaan]]-eilande (feitlik die [[Cookeilande]], Fidji, [[Samoa]] en [[Tonga]]) beslis word.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.rugby.com.au/news/melbourne-rebels-super-rugby-pacific-rugby-australia-2024529 |title=Rugby Australia statement regarding Melbourne Rebels |publisher=[[Rugby Australia]] |date=30 Mei 2024 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt;

Naas die amptelike nasionale span roep Rugby Australia ook ander keurspanne byeen. Die ''Junior Wallabies'' is die o/20-nasionale span en hulle neem aan die o/20-Rugbykampioenskap en die [[Wêreldrugby o/20-kampioenskap]] deel.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://super.rugby/therugbychampionship/news/inaugural-rugby-championship-under-20-all-set-for-sunshine-coast-kick-off/ |title=Inaugural rugby championship under-20 all set for sunshine coast kick-off |publisher=[[Superrugby]] |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/tournaments/u20/championship |title=World Rugby U20 Championship |publisher=[[Wêreldrugby]] |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt; Kinders en jongmense word reeds op skool aan rugby bekend gestel en na gelang van hul belangstelling en talent begin hulle met hul afrigting. Australië beskik oor ’n nasionale span vir studente, die ''Australian Schoolboys'', wat as ’n voorbereiding op die Australiese nasionale rugbyspan dien.

== Geskiedenis ==
=== Vroeë jare ===
[[Lêer:1899 Australian Team.jpg|duimnael|Die Australiese span in 1899]]
Europese immigrante het reeds vroeg aan [[sokker]] verwante sportsoorte beoefen en die eerste persberig is in 1829 in [[Sydney]] gepubliseer. Die meeste van dié vroeë wedstryde het tydens plaaslike feeste plaasgevind, maar geen algemene reëls of gekodifiseerde weergawe het bestaan nie. Van die destydse weergawes het elemente van vandag aparte stel reëls bevat, waaronder [[Australiese voetbal]], sokker en [[rugby]]. As twee spanne ontmoet het, moes hulle vooraf op die toepaslike reëls besluit. Aangesien destyds alle weergawes algemeen “sokker” genoem is, is dit nie meer moontlik om te bepaal watter weergawe in watter gebied oorheers het nie.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite journal |authors=Rob Hess, Matthew Nicholason, Bob Stewart, Gregory De Moore |title=Australian Rules football begins |journal=A national game : the history of Australian rules football |publisher=Viking |location=Camberwell, Victoria |date=2008 |isbn=978-0-670-07089-3 |pages=1–18}}&lt;/ref&gt; Die eerste span buite die moederland [[Verenigde Koninkryk|Groot-Brittanje]], wat ’n stel gekodifiseerde rugbyreëls gebruik het (die wêreldwyd agtste oudste), was die in 1863 gestigte [[Sydney Universiteitsvoetbalklub]], wat op 19 Augustus 1865 sy eerste wedstryd gespeel het.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.sydneyunirugby.com.au/club-history.html |title=Our history |publisher=Sydney Universiteitsvoetbalklub |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt;

In 1874 is die eerste beheerliggaam gestig, die Suidelike Rugbyunie (vandag Nieu-Suid-Walliese Rugbyunie), wat in dieselfde jaar die eerste plaaslike kampioenskap aangebied het. Twee jaar later het die eerste kampioenskap rondom [[Brisbane]] gevolg, wat van 1883 af deur die Noordelike Rugbyunie (vandag Queensland Rugbyunie) aangebied is. Rugby het toe die gewildste sportsoort in [[Nieu-Suid-Wallis]] en [[Queensland]] geword, veral als gevolg van die van 1882 af gereelde wedstryde tussen die keurspanne van albei kolonies. Daarteenoor was rugby in die ander kolonies ([[Victoria (Australië)|Victoria]], [[Suid-Australië]], [[Wes-Australië]] en [[Tasmanië]]) minder gewild, en is veral deur Australiese voetbal oorheers. Die aanhangers van Australiese voetbal het ook hul sportsoort in Nieu-Suid-Wallis probeer vestig. ’n In 1880 gestigte plaaslike beheerliggaam het aanvanklik effens daarin geslaag, maar verskeie sosiale en ekonomiese faktore het daartoe gelei dat hulle hulself in 1893 weer ontbind het en die twee oostelike kolonies en latere deelstate deur rugby oorheers is.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |author=Matthew Healy |url=https://nswfootballhistory.com.au/wp-content/uploads/2016/06/HardSell.pdf |title=Hard Sell: Australian Football in Sydney |publisher=Victoria University |date=Augustus 2002 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt;

In 1882 het die Suidelike Rugbyunie die wêreldwyd eerste beheerliggaam geword wat ’n oorsese toer aangepak het, toe hul keurspan, die [[Waratahs (Superrugbyspan)|Waratahs]], in [[Nieu-Seeland]] vyf wedstryde gespeel het.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://rugbymuseum.co.nz/tdih-september-9-1882-rugby-tours-to-new-zealand-begin-2/ |title=1882 – Rugby tours to New Zealand begin |publisher=Nieu-Seelandse Rugbymuseum |accessdate=22 Oktober 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201022161033/http://rugbymuseum.co.nz/tdih-september-9-1882-rugby-tours-to-new-zealand-begin-2/ |archive-date=22 Oktober 2020 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Die eerste besoek deur ’n Britse span het in 1888 plaasgevind toe ’n privaat georganiseerde [[Britse en Ierse Leeus|Britse Eilande]]-span Australië en Nieu-Seeland besoek het; geen toetswedstryde (internasionale wedstryd) is egter gespeel nie. Die spelers was meestal afkomstig uit Engeland en die Scottish Borders, alhoewel daar verteenwoordigers uit al vier die Tuisunies was.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite book |author=Clem Thomas |title=125 Years of the British and Irish Lions: The Official History |publisher=Random House |year=2013 |isbn=978-1-78057-738-8}}&lt;/ref&gt; In 1896 het Queensland se span, die [[Reds (Superrugbyspan)|Reds]], die Waratahs se voorbeeld gevolg. Die eerste toetswedstryd van ’n die hele Australië verteenwoordigende span is op 24 Junie 1899 op die [[Sydney-krieketveld]] aangebied, toe hulle teen die Britse Leeus te staan gekom het. Hulle het die eerste wedstryd met 13–3 gewen, maar die Leeus het in die oorblywende drie toetse geseëvier.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.lions-tour.com/1899-australia/ |title=1899 Australia |publisher=Lions-Tour.com |accessdate=6 Oktober 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250617104116/https://www.lions-tour.com/1899-australia/ |archive-date=17 Junie 2025 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt; Die Australiese span het ses spelers uit Queensland en nege uit Nieu-Suid-Wallis ingesluit.&lt;ref name=&quot;smh-1899&quot; /&gt; In Sydney het hulle in die blou trui van Nieu-Suid-Wallis en in Brisbane in die maroen trui van Queensland uitgedraf, maar met ’n Australiese wapen pleks van die twee beheerliggame se kentekens.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugby.com.au/ARUHQ.aspx#History |title=History of the Australian Jersey |publisher=[[Rugby Australia]] |accessdate=14 Oktober 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131014215050/http://www.rugby.com.au/ARUHQ.aspx |archive-date=14 Oktober 2013 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://trove.nla.gov.au/newspaper/article/14250165 |title=The English Footballers |publisher=The Sydney Morning Herald |date=24 Junie 1899 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt;

=== Vroeë 20ste eeu ===
[[Lêer:Australia rugby touring team 1905.jpg|duimnael|Die Australiese span tydens die 1905-toer]]
[[Lêer:Australia squad 1908.jpg|duimnael|Die span wat in 1908–09 getoer het]]
Die eerste toetswedstryd tussen Australië en die Nieu-Seelandse All Blacks is op 15 Augustus 1903 op die Sydney-krieketveld gespeel en met 22–3 deur Nieu-Seeland gewen.&lt;ref name=&quot;smh-17-3-03&quot;&gt;{{en}} {{cite web |url=https://trove.nla.gov.au/newspaper/article/14554348 |title=The New Zealand Footballers: Match Against Australia |publisher=The Sydney Morning Herald |page=7 |date=17 Augustus 1903 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/16 |title=1903 New Zealand tour to Australia |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt; Die All Blacks se toer het tot ’n tydelike toename in gewildheid van rugby in beide Sydney en Brisbane gelei, nadat meer toeskouers die wedstryde in albei stede bygewoon het.&lt;ref name=&quot;aru-hist&quot;&gt;{{en}} {{cite web |title=History |website=[[Rugby Australia]] |accessdate=3 Julie 2011 |url=http://www.rugby.com.au/tryrugby/Playing/RugbyExplained/History.aspx |archive-url=https://web.archive.org/web/20110703044643/http://www2.rugby.com.au/tryrugby/Playing/RugbyExplained/History.aspx |archive-date=3 Julie 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; ’n Jaar later het die Britse Leeus Australië weer besoek en die Australiërs in al drie toetswedstryde verslaan.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyfootballhistory.com/lions_results.html#A1904 |title=British &amp; Irish Lions Results: 1904 Australia &amp; New Zealand |publisher=rugbyfootballhistory.com |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt; Die stigting van die Nieu-Suid-Walliese Voetballiga (''New South Wales Football League'', NSWFL) in 1903 het ’n verswakking van die rugbysport in Nieu-Suid-Wallis meegebring, aangesien verskeie toonaangewende privaat skole vir enkele jare slegs Australiese voetbal pleks van rugby aangebied het. Vir ’n kort tyd het Australiese voetbal blykbaar ook die guns van die gehoor geniet.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rl1908.com/articles/aust-rules.htm |title=&quot;Rules&quot; Almost Had Sydney's Paddock |publisher=rl1908.com |author=Sean Fagan |date=2008 |accessdate=17 Mei 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080517144716/http://www.rl1908.com/articles/aust-rules.htm |archive-date=17 Mei 2008 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Die suiwer amateursport rugby is deur die invoering van [[rugby league]] in 1905 erg geraak. Baie klubs rondom Sydney het na die professionele weergawe oorgeskakel en ’n beheerliggaam gestig, wat veral [[Rooms-Katolieke Kerk|Rooms-Katolieke]] skole van ’n oorskakeling na rugby league kon oortuig. Van dié skole vorm sedertdien toe die bakermat van rugby league se sentrum rondom Sydney. Bekende nasionale spelers soos [[Dally Messenger]] het ook by rugby league aangesluit en gehelp om van dié sportkode die oorheersende een te maak.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.bbc.co.uk/wales/scrumv/features/history/australianhistory.shtml |title=Australian Rugby |publisher=[[BBC]] |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt; In dieselfde jaar het die eerste toer na Nieu-Seeland plaasgevind.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/19 |title=1905 Australia tour to New Zealand |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt;

In 1908 het ’n die Britse Eilande verteenwoordigende span, genoem die ''Anglo-Welsh'' aangesien dit slegs uit Engelse en Walliese spelers bestaan het, Australië besoek, maar in geen toetswedstryd gespeel nie.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.lions-tour.com/1908-australia-new-zealand/ |title=1908 Australia &amp; New Zealand |publisher=Lions-Tour.com |accessdate=6 Oktober 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230906143809/http://www.lions-tour.com/1908-australia-new-zealand/ |archive-date= 6 September 2023 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt; Later dieselfde jaar het die nasionale span vanaf Sydney vir die eerste keer op ’n maandelange toer na die [[Britse Eilande]] en [[Noord-Amerika]] vertrek. Tydens die [[Olimpiese Somerspele 1908]] in [[Londen]], wat tydens die Australiese toer plaasgevind het, het Australië ná ’n 32–3-oorwinning oor ’n keurspan uit [[Cornwall]] in die enigste wedstryd van die toernooi met die goue medalje weggestap. Tydens die eerste toetswedstryd teen [[Walliese nasionale rugbyspan|Wallis]] is Australië met 9–6 verslaan, maar hulle het [[Engelse nasionale rugbyspan|Engeland]] in hul eerste wegoorwinning met 9–3 geklop. Engelse koerante het aanvanklik na dié span as ''rabbits'' (“konyne”) verwys.&lt;ref name=&quot;Annual Report 2008&quot;&gt;{{en}} {{cite web |url=http://myrugby.rugby.com.au/myrugby/Images/ARUimages/2011/AnnualReports/ARU_Annual_Report_2008.pdf |title=Australian Rugby Union, Annual Report 2008 |publisher=[[Rugby Australia]] |date=2008 |accessdate=1 April 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150401201859/http://myrugby.rugby.com.au/myrugby/Images/ARUimages/2011/AnnualReports/ARU_Annual_Report_2008.pdf |archive-date=1 April 2015 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Reason58&quot;&gt;{{en}} {{cite book |authors=John Reason, James Carwyn |title=The World of Rugby – A History of Rugby Union Football |url=https://archive.org/details/worldofrugbyhist0000reas |publisher=[[BBC]] |year=1979 |isbn=0-563-16280-5 |pages=[https://archive.org/details/worldofrugbyhist0000reas/page/58 58]}}&lt;/ref&gt; Die Australiese rugbyspelers het dié bynaam as neerhalend beskou en dit met ''Wallabies'' vervang.&lt;ref name=&quot;Wallabies&quot;&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rl1908.com/clubcomps/origins.htm |title=Club Histories – New Speculations |author=Sean Fagan |accessdate=21 Oktober 2006 |archive-url=https://web.archive.org/web/20061021080342/http://www.rl1908.com/clubcomps/origins.htm |archive-date=21 Oktober 2006 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Ná hul terugkoms het elf spelers, wat saam gereis het, na rugby league-klubs oorgeskakel.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyfootballhistory.com/wallabies.html#5 |title=The first Wallabies 1908/1909 |publisher=rugbyfootballhistory.com |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt; In 1909, toe die nuwe “Noordelike Unie” se kode in Australië nog in sy kinderskoene was, is ’n wedstryd tussen die Kangaroos (die Australiese nasionale rugbyligaspan) en die Wallabies voor ’n skare van 20&amp;nbsp;000 gespeel, wat deur die rugbyligaspan met 29–26 gewen is.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://paperspast.natlib.govt.nz/cgi-bin/paperspast?a=d&amp;cl=search&amp;d=WCT19090906.2.33.3 |title=Kangaroos v. Wallabies |publisher=West Coast Times |place=Nieu-Seeland |page=4 |date=6 September 1909 |accessdate=3 Maart 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160303214454/http://paperspast.natlib.govt.nz/cgi-bin/paperspast?a=d&amp;cl=search&amp;d=WCT19090906.2.33.3 |archive-date=3 Maart 2016 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;

Naas die verskil tussen amateurisme en professionalisme het daar ook ’n kulturele verskil begin ontwikkel: rugby is meer en meer as sportsoort van die opgevoede, Britse hoër- en middelklas beskou, terwyl rugby league veral in die werkersklas, wat uit Rooms-Katolieke [[Iere]] bestaan en die [[Britse Ryk]] verwerp het, aanhangers gewerf het. Die tradisionele rugby is deur hulle as ’n simbool van [[imperialisme]] beskou. Dikwels was die personeel van rugby league klubs dieselfde as by filiale van die Australiese Werkersparty. Binne enkele jare het rugby league die dominerende kode geword, terwyl rugby unie agteruitgegaan het.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite book |author=Peter Horton |title=Rugby Union Football in the Land of the Wallabies, 1874–1949: same game, different ethos – The International Journal of the History of Sport |edition=26 |series=11 |publisher=Routledge |location=Abingdon |date=15 September 2009 |issn=1743-9035 |doi=10.1080/09523360903169925 |pages=1617}}&lt;/ref&gt;

=== Impak van die wêreldoorloë ===
[[Lêer:StateLibQld 1 105568 Springboks v. Australia, 1937.jpg|duimnael|Australië teen Suid-Afrika in 1937]]
Nog erger is rugby in Australië deur die [[Eerste Wêreldoorlog]] geraak. Al die plaaslike beheerliggame het die vraag in die gesig gestaar of dit gepas is om met rugby voort te gaan, terwyl op Europa se slagvelde duisende jong Australiërs sneuwel. Die beheerliggame van Australiese voetbal en rugby league het met hul toernooie voortgegaan, terwyl rugby se beheerliggame daarop besluit het om tydens die oorlog alle aktiwiteite te staak en die ander sportsoorte herhaaldelik van onpatriotiese optrede beskuldig het. Die sosiale skeurings wat destyds ontstaan het, sou die verhoudings tussen die sportsoorte en hul aanhangers vir die volgende dekades oorheers.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite book |author=Peter Horton |title=Rugby Union Football in the Land of the Wallabies, 1874–1949: same game, different ethos – The International Journal of the History of Sport |edition=26 |series=11 |publisher=Routledge |location=Abingdon |date=15 September 2009 |issn=1743-9035 |doi=10.1080/09523360903169925 |pages=1617–1619}}&lt;/ref&gt; Tydens die oorlog het meer as 35 nasionale spelers in Europa geveg, waarvan tien gesneuwel het.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |author=Sean Fagan |url=https://www.smh.com.au/sport/rugby-union/rugby-answered-the-empires-call-in-world-war-i-20150421-1mpjys.html |title=Rugby answered the Empire's call in World War I |publisher=The Sydney Morning Herald |date=24 April 2015 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt; Ná die oorlog het weer baie spelers by rugby league klubs aangesluit. In 1920 moes Queensland se beheerliggaam weens die gebrek aan spelers homself ontbind.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite book |author=Peter Horton |title=Rugby Union Football in the Land of the Wallabies, 1874–1949: same game, different ethos – The International Journal of the History of Sport |edition=26 |series=11 |publisher=Routledge |location=Abingdon |date=15 September 2009 |issn=1743-9035 |doi=10.1080/09523360903169925 |pages=1619–1620}}&lt;/ref&gt;

Gedurende die 1920’s was die Wallabies basies identies aan die [[Waratahs (Superrugbyspan)|Waratahs]], die keurspan uit Nieu-Suid-Wallis, aangesien slegs in dié deelstaat ’n gereguleerde speelprogram bestaan het. Die Waratahs het gereeld teen die [[Suid-Afrika]]anse [[Springbokke]] en die Nieu-Seelandse All Blacks te staan gekom, maar die meeste wedstryde verloor. Die Australiese beheerliggaam het aan dié wedstryde terugwerkende toetsstatus toegeken, terwyl die beheerliggame van Suid-Afrika en Nieu-Seeland hulle nie as sulks erken nie. In 1927/28 het die Waratahs ’n halwe jaar se baie suksesvolle toer deur Europa en [[Kanada]] onderneem, waartydens hulle 31 van hul 37 wedstryde gewen het. Onder andere het hulle teen die nasionale spanne van [[Ierse nasionale rugbyspan|Ierland]], Wallis en [[Franse nasionale rugbyspan|Frankryk]] gewen, maar hulle is deur [[Skotse nasionale rugbyspan|Skotland]] en Engeland geklop; aan alle wedstryde is terugwerkende toetsstatus toegeken.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/57 |title=1927/28 New South Wales tour to Europe and Canada |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt; In 1928 het die herstigting van die beheerliggaam Queensland Rugbyunie tot nuwe optimisme gelei, wat tot die herinstelling van ’n nasionale span gelei het en ’n jaar later het hulle in drie agtereenvolgende wedstryde teen die All Blacks geseëvier.&lt;ref name=&quot;aru-hist&quot; /&gt; Die eerste werklik-verteenwoordigende Britse Eilande-span, saamgestel uit spelers van al vier die Tuisunies (vandag bekend as die [[Britse en Ierse Leeus]]), het in 1930 Australië besoek, waartydens die gashere in die toetswedstryd ’n naelskraapse 6–5-oorwinning aangeteken het.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.lions-tour.com/1930-australia-new-zealand/ |title=1930 Australia &amp; New Zealand |publisher=Lions-Tour.com |accessdate=6 Oktober 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250327161821/http://www.lions-tour.com/1930-australia-new-zealand/ |archive-date=27 Maart 2025 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

In 1931 het Lord Bledisloe, die Nieu-Seelandse goewerneur-generaal, ’n beker geskenk, waarom die nasionale spanne van Nieu-Seeland en Australië gereeld sou speel. In 1934 het die Wallabies vir die eerste keer daarin geslaag om die [[Bledisloebeker]] in te palm.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://trove.nla.gov.au/newspaper/article/17082710 |title=Bledisloe Cup to remain in Australia |publisher=The Sydney Morning Herald |date=27 Augustus 1934 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt; Die krygsheld Edward “Weary” Dunlop was deel van dié span.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbymuseum.co.nz/teamsheet.asp?level1=All_Blacks&amp;Level2=ABC&amp;MT_ID=1278 |title=278th All Black Game |publisher=rugbymuseum.co.nz |accessdate=14 Junie 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110614234354/http://www.rugbymuseum.co.nz/teamsheet.asp?level1=All_Blacks&amp;Level2=ABC&amp;MT_ID=1278 |archive-date=14 Junie 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Die vorige jaar het hulle vir die eerste keer ’n toer na Suid-Afrika onderneem, waar hulle drie toetswedstryde teen die Springbokke verloor en twee gewen het.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://southcoastherald.co.za/364873/july-8-day-world-history-briefly-2/ |title=July 8: On This Day in World History … briefly |publisher=South Coast Herald |date=8 Julie 2019 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt; Ná hul suksesvolle toer deur Nieu-Seeland het die Springbokke in 1937 Australië besoek en twee toetswedstryde gewen.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |author=Steven White |url=http://www.clubrugby.co.nz/wellington/story.php?id=1312 |title=Wellington against International teams: versus South Africa 1937 |publisher=Club Rugby |date=7 April 2015 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt; Die Wallabies se beplande 1939-toer deur Europa kon nie soos beplan plaasvind nie. Slegs ’n dag ná hul aankoms in Engeland het die [[Tweede Wêreldoorlog]] uitgebreek en alle wedstryde is afgelas. Ná twee weke se verblyf het die Wallabies na Australië teruggekeer. Hul enigste wedstryd het die Wallabies tydens ’n oorstaan in [[Mumbai]] gespeel.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://worldrugbymuseum.blog/2018/08/06/the-ill-fated-1939-wallabies-tour/ |title=The ill-fated 1939–40 Wallabies tour |publisher=World Rugby Museum |date=6 Augustus 2018 |accessdate=25 November 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201125221448/https://worldrugbymuseum.blog/2018/08/06/the-ill-fated-1939-wallabies-tour/ |archive-date=25 November 2020 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Ter vermyding van die foute uit die Eerste Wêreldoorlog het die toonaangewende beheerliggame daarop besluit om ten minste ’n beperkte speelprogram te handhaaf.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite book |author=Peter Horton |title=Rugby Union Football in the Land of the Wallabies, 1874–1949: same game, different ethos – The International Journal of the History of Sport |edition=26 |series=11 |publisher=Routledge |location=Abingdon |date=15 September 2009 |issn=1743-9035 |doi=10.1080/09523360903169925 |pages=1623}}&lt;/ref&gt;

=== Naoorlogse tydperk ===
[[Lêer:Solomon chaired 1953.jpg|duimnael|upright|Die Wallabies-kaptein John Solomon word deur die Springbokke gedra (1953)]]
Die eerste toetswedstryd ná die Tweede Wêreldoorlog is in 1946 op [[Carisbrook]], [[Dunedin]], tussen Australië en Nieu-Seeland gespeel en deur die All Blacks met 31–8 gewen. Australië het ook die vier oorblywende wedstryde van dié toer verloor; hulle is met 20–0 deur die Nieu-Seeland [[Maori's|Māori]] en die volgende week met 14–10 deur die All Blacks geklop. In 1947/48 het Australië ’n suksesvolle toer na [[Europa]] en [[Noord-Amerika]] onderneem, waartydens die Wallabies 32 van hul 39 wedstryde gewen het. Hulle het drie van die vyf toetswedstryde gewen, maar die Wallabies is deur Wallis en Frankryk geklop.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite book |author=Jack Pollard |title=Australian Rugby The Game and the Players |url=https://archive.org/details/australianrugbyg0000poll |publisher=Ironbark |location=Sydney |date=1994 |isbn=978-0-207-15006-7 |pages=[https://archive.org/details/australianrugbyg0000poll/page/654 654]}}&lt;/ref&gt; Van die opkomende spelers was Trevor Allan, Cyril Burke en Nicholas Shehadie.&lt;ref name=&quot;Nicholas Shehadie&quot;&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugby.com.au/qantas_wallabies/wallaby_hall_of_fame/sir_nicholas_shehadie_ac_obe,49730.html |title=Sir Nicholas Shehadie AC OBE |publisher=[[Rugby Australia]] |accessdate=1 Februarie 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080201075443/http://www.rugby.com.au/qantas_wallabies/wallaby_hall_of_fame/sir_nicholas_shehadie_ac_obe%2C49730.html |archive-date=1 Februarie 2008 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Ná hul terugkoms van die suksesvolle toer het Australië in 1949 die Nieu-Seeland Māori vir ’n drie-toetsreeks gehuisves; albei spanne het een wedstryd elk gewen, met een gelykop. In September dieselfde jaar het Australië twee keer teen die All Blacks in Nieu-Seeland gespeel, albei wedstryde gewen en die Bledisloebeker vir die eerste keer op Nieu-Seelandse bodem ingepalm. Die Nieu-Seelanders het daarna beweer, dat hulle slegs ’n tweede span ontbied het, aangesien die All Blacks se eerste span destyds op toer in Suid-Afrika was. Met inagneming van die destydse [[apartheid]]stelsel in Suid-Afrika het die NZRU nie Māorispelers vir hul Suid-Afrikaanse toer saamgeneem nie. Gevolglik het baie van die All Blacks se gewone Māorispelers teen Australië uitgedraf, dus kon die Nieu-Seelandse span wat teen Australië gespeel het as ewe goed as die All-Black-span in Suid-Afrika beskou word. Vanuit ’n Nieu-Seelandse perspektief was eers die All Blacks se drie toetswedstryde twee jaar later in Australië gelykwaardig (Nieu-Seeland het al drie toetswedstryde gewen).&lt;ref&gt;{{en}} {{cite book |author=Max Howell |title=Born to Lead: Wallaby Test Captains |publisher=Celebrity Books |location=North Harbour |date=2005 |isbn=1-877252-18-2 |pages=128}}&lt;/ref&gt;

In 1949 is ook die Australiese beheerliggaam Australiese Rugbyvoetbalunie (''Australian Rugby Football Union'', ARFU; later Australiese Rugbyunie, ''Australian Rugby Union'' ARU; nou [[Rugby Australia]], Rugby AU) gestig, waarvolgens die as ’t ware onafhanklike beheerliggame van Nieu-Suid-Wallis en Queensland onderafdelings geword het. Die hoofrede vir dié saamsluiting was die uitnodiging van die Internasionale Rugbyvoetbalraad (IRVR; nou [[Wêreldrugby]]) aan Australië, [[Nieu-Seeland Rugby|Nieu-Seeland]] en [[Suid-Afrikaanse Rugbyunie|Suid-Afrika]], om as volle lede by die wêreldwye beheerliggaam aan te sluit. Die IRVR het voorheen slegs uit die vier beheerliggame van die Britse Tuisnasies ([[Engelse Rugbyvoetbalunie|Engeland]], [[Ierse Rugbyvoetbalunie|Ierland]], [[Skotse Rugbyunie|Skotland]] en [[Walliese Rugbyunie|Wallis]]) bestaan.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyfootballhistory.com/timeline1940s.htm |title=Historical Rugby Milestones 1940s |publisher=rugbyfootballhistory.com |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt; Australië was sedert 1926 ’n geassosieerde lid en het sy sake deur die afgevaardigdes van die Engelse beheerliggaam ingedien.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite book |author=Peter Horton |title=Rugby Union Football in the Land of the Wallabies, 1874–1949: same game, different ethos – The International Journal of the History of Sport |edition=26 |series=11 |publisher=Routledge |location=Abingdon |date=15 September 2009 |issn=1743-9035 |doi=10.1080/09523360903169925 |pages=1624}}&lt;/ref&gt;

Die Britse Leeus het in 1950 na Australië getoer en albei toetswedstryde teen die Wallabies gewen.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.lions-tour.com/1950-australia-new-zealand/ |title=1950 Australia &amp; New Zealand |publisher=Lions-Tour.com |accessdate=6 Oktober 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231003110921/http://www.lions-tour.com/1950-australia-new-zealand/ |archive-date= 3 Oktober 2023 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt; Die volgende jaar het die All Blacks in ’n drie-toetsreeks skoonskip met Australië afgereken.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/107 |title=1951 New Zealand tour to Australia |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt; In Julie en Augustus 1952 het Australië vir die eerste keer teen [[Fidjiaanse nasionale rugbyspan|Fidji]] gespeel en die eerste toetswedstryd op die Sydney-krieketveld gewen, maar hulle is in die tweede toetswedstryd verrassend met twee punte geklop.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://worldrugbymuseum.blog/2019/11/04/historic-rugby-internationals-australia-v-fiji-1952/ |title=Historic Rugby Internationals: Australia v Fiji, 1952 |publisher=World Rugby Museum |date=4 November 2019 |accessdate=28 Oktober 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201028031006/https://worldrugbymuseum.blog/2019/11/04/historic-rugby-internationals-australia-v-fiji-1952/ |archive-date=28 Oktober 2020 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; ’n Maand later het die Wallabies herstel en die All Blacks op [[Lancasterpark]] geklop, maar hulle is in die tweede toetswedstryd verslaan.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/113 |title=1952 Australia tour to New Zealand |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt; In 1953 het Australië weer deur Suid-Afrika getoer. In die tweede toetswedstryd het hulle die Springbokke vir die eerste keer in 15 jaar geklop. Die Suid-Afrikaanse span was van dié prestasie baie beïndruk en sodoende het twee spelers die Australiese kaptein [[John Solomon]] op hul skouers die speelveld uitgedra.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://apnews.com/0dc38e8ae9061de37d728432778835c3 |title=Ex-Wallabies skipper John Solomon dies at age 90 |publisher=Associated Press |date=18 Maart 2020 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt; Op dié toer het hulle ook 8–8-gelykop gespeel teen [[Zimbabwiese nasionale rugbyspan|Rhodesië]] in [[Kitwe]].&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/116 |title=1953 Australia tour to South Africa |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt; In 1957/58 het die Wallabies weer deur Europa getoer, maar hulle het nie een toetswedstryd teen die destydse [[Sesnasies-toernooi|Vyfnasies]] gewen nie. Sedertdien het geen nasionale span van die Suidelike Halfrond dié negatiewe rekord herhaal nie.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/140 |title=1957/58 Australia tour to Europe and North America |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt; Dié negatiewe tendens is tydens die Leeus se besoek in 1959 voortgesit, toe die Wallabies in albei toetswedstryde verslaan is.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.lions-tour.com/1959-australia-new-zealand/ |title=1959 Australia &amp; New Zealand |publisher=Lions-Tour.com |accessdate=6 Oktober 2025}} {{Dooie skakel|date=Oktober 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

=== Gemengde prestasies gedurende die 1960’s en 1970’s ===
[[Lêer:Australia v Ireland 1979.jpg|duimnael|’n Ierse lynstaan tydens hul tweede toetswedstryd teen die Wallabies in Sydney, 1979]]
[[Lêer:Argentina vs australia rugby en ferro.jpg|duimnael|Toetswedstryd tussen Australië en Argentinië in [[Buenos Aires]], 1979]]
In die eerste toetswedstryd van die nuwe dekade het die Wallabies op die Sydney-krieketveld ’n oorwinning oor Fidji gedurende ’n drie-toetsreeks in 1961 aangeteken. Daarop het ’n tweede oorwinning gevolg, maar Fidji het in die derde toetswedstryd daarin geslaag om gelykop te speel.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/159 |title=1961 Fiji tour to Australia |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt; In 1961 het die Wallabies weer deur Suid-Afrika getoer, maar hulle is deur die Springbokke in [[Gqeberha|Port Elizabeth]] en [[Johannesburg]] maklik verslaan.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/161 |title=1961 Australia tour to South Africa |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt; Ná hul terugkoms het die Wallabies hul eerste tuisnederlaag teen Frankryk op die Sydney-krieketveld met 8–15 gely.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.nobok.co.uk/page/RugbyTimeDetail/0,,10301~791047,00.html |title=1961: A debut to remember |publisher=nobok.co.uk |accessdate=16 Julie 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110716055628/http://www.nobok.co.uk/page/RugbyTimeDetail/0,,10301~791047,00.html |archive-date=16 Julie 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; In 1962 het Australië vyf keer teen die All Blacks te staan gekom; ’n 9–9-gelykop op Athletic Park was die enigste prestasie tydens dié twee toetsreekse.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/162 |title=1962 New Zealand tour to Australia |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/164 |title=1962 Australia tour to New Zealand |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt; Nadat hulle in 1963 die besoekende Engelse span vir die eerste keer met 18–9 in Sydney verslaan het, het die Wallabies deur Suid-Afrika getoer en twee van die vier toetswedstryde gewen, waarmee hulle ná die Britse Leeus in 1896 die eerste span geword het wat dit kon vermag.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/167 |title=1963 England tour to Australasia |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/168 |title=1963 Australia tour to South Africa |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt; Australië het in 1964 ’n drie-toetsreeks teen die All Blacks gespeel. Die Wallabies het die derde toetswedstryd gewen nadat hulle in die eerste twee toetswedstryde verslaan is.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/176 |title=1964 Australia tour to New Zealand |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt; ’n Jaar later het die Wallabies twee tuisoorwinnings met onderskeidelik 18–11 en 12–8 oor die Springbokke aangeteken. Daarmee het die Wallabies vir die eerste keer ’n toetsreeks teen Suid-Afrika beklink.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.rugby-talk.com/2010/02/springbok-history-1965/ |title=Springbok History 1965 |publisher=rugby-talk.com |date=16 Februarie 2010 |accessdate=8 Mei 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250508095354/https://www.rugby-talk.com/2010/02/springbok-history-1965/ |archive-date=8 Mei 2025 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; In Junie 1966 het die Britse Leeus deur Australië getoer en die Wallabies in albei toetswedstryde verslaan.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.lions-tour.com/1966-australia-new-zealand/ |title=1966 Australia &amp; New Zealand |publisher=Lions-Tour.com |accessdate=6 Oktober 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250420164850/http://www.lions-tour.com/1966-australia-new-zealand/ |archive-date=20 April 2025 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt; Die Wallabies se toer deur Europa en Kanada gedurende [[winter]] 1966/67 was nie suksesvol nie, aangesien die Wallabies slegs 19 van hul 36 wedstryde gewen het. Van die vyf toetswedstryde, wat hulle gespeel het, het die Wallabies dié teen Wallis en Engeland gewen, maar Australië is deur Skotland, Ierland en Frankryk verslaan.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/184 |title=1966/67 Australia tour to Europe and Canada |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt; Ná die toer het Australië in Sydney weer teen Ierland te staan gekom en is opnuut verslaan, waarmee Ierland die eerste van die Tuisnasies geword het wat ’n wegoorwinning in die Suidelike Halfrond kon aanteken.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/186 |title=1967 Ireland tour to Australia |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt; Tot aan die einde van die 1960’s het die Wallabies – met uitsondering van ’n naelskraapse 11–10-tuisoorwinning oor Frankryk – slegs nederlae gely, waaronder in 1968 die derde agtereenvolgende nederlaag teen Nieu-Seeland en in 1969 vier agtereenvolgende nederlae teen Suid-Afrika.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/192 |title=1968 New Zealand tour to Australia and Fiji |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/193 |title=1968 France tour to Australiasia |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/196 |title=1968 Australia tour to Ireland and Scotland |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/200 |title=1969 Wales tour to Oceania |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/202 |title=1969 Australia tour to South Africa |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt;

Australië het in 1970 Skotland gehuisves en hulle met 20 punte geklop.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/209 |title=1970 Scotland tour to Australia |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt; Die Wallabies se aktiwiteite in 1971 sou die mees omstrede in die Australiese rugbygeskiedenis word. In Julie en Augustus het die Springbokke Australië vir ses weke besoek, nadat die Wallabies twee jaar vroeër Suid-Afrika besoek het. Terwyl die Australiese regering die Springbokke se toer ondersteun het, is in [[Adelaide (Suid-Australië)|Adelaide]], Brisbane, [[Melbourne]], [[Perth]] en Sydney protes teen die Suid-Afrikaanse [[apartheid]]sbeleid aangeteken. Tydens dié protesaksies het deelnemers met die polisie slaags geraak. Na ramings is tussen 500 en 700 protesdeelnemers in hegtenis geneem. Die toer is nie afgelas nie, maar die stadions het soos met doringdraad beweerde vestings gelyk en moes met ’n groot polisieteenwoordigheid beskerm word. Johannes Bjelke-Petersen, die eerste minister van Queensland, het op 14 Julie ’n noodtoestand van een maand verklaar, wat tot ’n 24 uur se staking van 125&amp;nbsp;000 werknemers gelei het. Tot aan die einde van apartheid het die Wallabies nie meer teen die Springbokke te staan gekom nie.&lt;ref&gt;{{en}} SAIRV: ''A Survey of Race Relations in South Africa 1971''. Johannesburg 1972, bl. 320.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://trove.nla.gov.au/newspaper/article/110667470 |title=Queensland in state of emergency |publisher=The Canberra Times |date=14 Julie 1971 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt;

In November 1971 het die Wallabies ’n toer na Frankryk onderneem; hulle het Frankryk tydens die eerste toetswedstryd in [[Toulouse]] geklop, maar hulle is in die tweede in Parys verslaan.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/222 |title=1971 Australia tour to France and North America |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt; Frankryk het toe Australië in Junie 1972 vir ’n twee-toetsreeks besoek, waarvan hulle een gewen en in die ander een gelykop gespeel het.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/227 |title=1972 France tour to Australia |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt; Daarna het Australië ’n drie-toetsreeks teen die All Blacks in Nieu-Seeland gespeel, maar al drie verloor. Die Wallabies het tydens hul terugkoms in [[Suva]] aangedoen om teen Fidji te speel en hul enigste oorwinning in dié jaar aangeteken.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/229 |title=1972 Australia tour to New Zealand and Fiji |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt; In Junie 1973 het [[Tongaanse nasionale rugbyspan|Tonga]] vir die eerste keer Australië besoek; die Wallabies het die eerste toetswedstryd gewen, maar hulle is in die tweede verslaan.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/234 |title=1973 Tonga tour to Australia and Fiji |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt; In November 1973 het Australië ’n kort toer na die Verenigde Koninkryk onderneem, maar hulle het twee swak nederlae teen Wallis en Engeland gely.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/241 |title=1973 Australia tour to Europe |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt; In 1974 het Australië die All Blacks vir ’n drie-toetsreeks gehuisves, waarvan die Wallabies twee verloor en in een gelykop gespeel het.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/245 |title=1974 New Zealand tour to Australia and Fiji |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt; In 1975 het Australië tydens ’n twee-toetsreeks tuis Engeland twee keer verslaan en sodoende wraak geneem.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/255 |title=1975 England tour to Australia |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt; Australië het daarna sy eerste twee toetswedstryde teen [[Japannese nasionale rugbyspan|Japan]] gespeel en albei maklik gewen.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/259 |title=1975 Japan tour to Australia |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt; Tydens hul Europatoer in 1975/76 is die Wallabies deur Skotland, Wallis en Engeland verslaan, maar hulle het daarin geslaag om Ierland te klop. Op pad huis toe het Australië ’n bykomende wedstryd gespeel en vir die eerste keer teen die [[Verenigde State se nasionale rugbyspan|Verenigde State]] in [[Los Angeles]] te staan gekom en met 24–12 gewen.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/265 |title=1975/76 Australia tour to UK, Ireland and United States |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt;

In Junie 1976 het Australië Fidji vir ’n drie-toetsreeks gehuisves en al drie toetswedstryde gewen.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/269 |title=1976 Fiji tour to Australia |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt; Australië het die jaar met ’n kort toer na Europa afgesluit en twee toetswedstryde teen Frankryk gespeel, maar albei verloor.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/294 |title=1976 Australia tour to France and Italy |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt; Nadat in 1977 geen toetswedstryd plaasgevind het nie, het die Wallabies in 1978 twee tuisoorwinnings oor Wallis aangeteken, maar hulle is in twee wegwedstryde deur Nieu-Seeland verslaan.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/306 |title=1978 Wales tour to Australia |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/310 |title=1978 Australia tour to New Zealand |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt; In die derde toetswedstryd het die Wallabies met 30–16 gewen, danksy vier drieë deur die uitstekende [[Greg Cornelsen]].&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |author=Jamie Wall |url=https://www.rnz.co.nz/news/sport/364706/before-eden-park-was-a-fortress-there-was-greg-cornelsen |title=Before Eden Park was a fortress there was Greg Cornelsen |publisher=Radio New Zealand |date=22 Augustus 2018 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt; In Junie 1979 het Ierland Australië besoek en albei toetswedstryde gewen.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/319 |title=1979 Ireland tour to Australia |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt; Daarna het Australië die All Blacks vir een toetswedstryd op die Sydney-krieketveld gehuisves en met 12–6 geseëvier.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/323 |title=1979 New Zealand tour to Australia |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt; In Oktober 1979 het die Wallabies vir die eerste keer [[Argentinië]] besoek. Hulle is in hul eerste toetswedstryd deur die [[Argentynse nasionale rugbyspan|Poemas]] verslaan, maar die Wallabies het met ’n oorwinning in die tweede toetswedstryd dié toetsreeks geëwenaar.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/330 |title=1979 Australia tour to Argentina |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt;

=== Groeiende sterkte gedurende die 1980’s ===
[[Lêer:Argentina australia 1987.jpg|duimnael|Australië teen [[Argentynse nasionale rugbyspan|Argentinië]] op [[José Amalfitani-stadion|Vélez Sarsfield-stadion]], 7 November 1987]]
In 1980 het Australië die [[Bledisloebeker]] slegs vir ’n vierde keer ingepalm, nadat die Wallabies Nieu-Seeland met 2–1 in ’n drie-toetsreeks in Australië verslaan het.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/338 |title=1980 New Zealand tour to Australia and Fiji |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt; In 1981/82 het die toer na die Britse Eilande teleurstellend verloop, nadat die Wallabies van die vier toetswedstryde slegs dié teen Ierland gewen het; daarbenewens het hulle drie wedstryde teen provinsiale en plaaslike spanne verloor. Die Australiese span het egter veral uit jong, onervare spelers bestaan, wat hul beste tye nog sou beleef.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite book |author=Nicholas Shehadie |title=A Life Worth Living |publisher=Simon &amp; Schuster Australia |location=Sydney |date=2003 |isbn=978-0-7318-1161-8 |pages=175}}&lt;/ref&gt; Gedurende [[herfs]] 1984 het die Wallabies opnuut die Tuisnasies met ’n jong span en ’n nuwe afrigter, Alan Jones, besoek en ’n historiese prestasie aangeteken: Hulle het die eerste Australiese span geword wat ’n [[Grand Slam (Rugby)|Grand Slam]] behaal het, nadat hulle tydens dieselfde toer al die vier Tuisnasies verslaan het: Engeland, Ierland, Wallis en Skotland. Hulle het ook ’n volstoomspan van die [[Britse Barbarians]] geklop. Tydens dié toer het veral [[Mark Ella]] uitgeblink en as eerste speler in al vier die toetswedstryde ’n drie gedruk. Dié toer het die opkoms van Australië as ’n gedugte krag in internasionale rugby ingelui.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.couriermail.com.au/sport/rugby/video-mark-ella-stars-as-wallabies-achieve-grand-slam-in-1984/news-story/be8bedee8f163b3e532cd222ad77027e |title=Mark Ella stars as Wallabies achieve Grand Slam in 1984 |publisher=The Courier-Mail |date=31 Oktober 1984 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt;

In 1986 het Australië vir ’n drie-toetsreeks om die Bledisloebeker na Nieu-Seeland getoer. Die Nieu-Seelandse rugby was in onrus nadat ’n nieamptelike span – die Nieu-Seelandse Kavaliers – met die grootste deel van die All Black-spelers die sportboikot van apartheid geïgnoreer en na Suid-Afrika vertrek het. Ná hul terugkeer is dié spelers vir die eerste toetswedstryd om die Bledisloebeker uit die All Black-span weggelaat. Australië het toe die eerste wedstryd met 13–12 gewen. Die verbanning is met die oog op die tweede toets op 23 Augustus op Carisbrook gelig. Nieu-Seeland het die reeks geëwenaar nadat hulle die tweede wedstryd met 13–12 gewen het. Dié wedstryd is deur omstredenheid geteister nadat die Walliese skeidsregter Derek Bevan nie ’n Australiese drie deur die [[agsteman]] Steve Tuynman toegeken het nie. Die eindstryd is op 6 September 1986 op Edenpark gehou. Australië het ’n volstom Nieu-Seelandse span met 22–9 geklop en sodoende hul eerste toetsreeks op Nieu-Seelandse bodem beklink.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.espn.com/rugby/story/_/id/15286390/all-blacks-rebel-tour-created-split-new-zealand-public |title=All Blacks rebel tour that created a split with New Zealand public |publisher=ESPNscrum |author=Huw Richards |date=22 April 2016 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt; Die Australiese en Nieu-Seelandse rugbyunies was toonaangewend by die invoering van die [[rugbywêreldbeker]]toernooi, waarvolgens beide Australië en Nieu-Seeland die eerste [[Rugbywêreldbeker 1987]] aangebied het.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://nzhistory.govt.nz/culture/1987-rugby-world-cup/the-world-cup-is-born |title=1987 Rugby World Cup: The long road to the cup |publisher=New Zealand History |date=2021 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt; Tydens die groepfase het die selfbewuste Wallabies Engeland, die VSA en Japan verslaan, en in die kwarteindstryd Ierland. In die halfeindstryd is hulle egter op Sydney se [[Concord-ovaal]] deur Frankryk met 30–26 geklop, in die klein finale om die derde plek het die Wallabies teen Wallis verloor.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2019/archive/1987/overview |title=Rugby World Cup 1987: Overview |publisher=rugbyworldcup.com |date=2019 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt;

Die prestasies van die Wallabies oor die drie jaar onder die afrigter Alan Jones het deurlopend verbeter, maar Jones het ook ’n polariserende effek op die span gehad, aangesien hy ook as ’n radio-omroeper gewerk het en baie spelers nie tevrede was met sy bestuurstyl nie. Mark Ella, wat ná die 1984-seisoen homself onttrek het, het beweer dat hy moontlik nie sou uitgetree het as Jones nie die afrigter was nie. Daar was veral ernstige meningsverskille tussen die afrigter Alan Jones en die invloedryke [[skrumskakel]] Nick Farr-Jones.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |author=Peter FitzSimons |url=https://www.smh.com.au/sport/rugby-union/the-wallabies-have-passed-by-alan-jones-20141022-119y3r.html |title=The Wallabies have passed by Alan Jones |publisher=The Sydney Morning Herald |date=22 Oktober 2014 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt; Voor en tydens die Rugbywêreldbeker 1987 het Alan Jones sy aktiwiteite buite die afrigting van Australië, waaronder die radio-uitsaaiwese, uitgebrei. Ná die rugbywêreldbekertoernooi is Jones van sy afrigtingspos verwyder en Bob Dwyer, wat Australië in 1982 en 1983 afgerig het, is in 1988 heraangestel. Die tuisreeks teen die All Blacks dieselfde jaar het teleurstellend verloop, nadat die Wallabies in drie toetswedstryde slegs een gelykop aangeteken het.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/468 |title=1988 New Zealand tour to Australia |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt; In 1989 het die Britse en Ierse Leeus vir die eerste keer sedert 1966 na Australië getoer. Ná hul oorwinning in die eerste toetswedstryd het Australië die tweede en derde toetswedstryde en sodoende die toetsreeks met 1–2 verloor.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.lions-tour.com/1989-australia/ |title=1989 Australia |publisher=Lions-Tour.com |accessdate=6 Oktober 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250617112219/http://www.lions-tour.com/1989-australia/ |archive-date=17 Junie 2025 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt; Bob Dwyer het ’n gebrek aan oorheersing deur die voorspelers as ’n belangrike faktor geïdentifiseer wat tot die verlore reeks bygedra het en die 1990’s met die doel om dié faset van die Wallabies se speel te verbeter betree.

=== Wêreldbekertitels in 1991 en 1999 ===
[[Lêer:1991 - David Campese's autographed shirt.jpg|duimnael|David Campese se trui, versier met handtekeninge, in ’n [[Hongkong]]se kroeg]]
In Augustus 1990 het Australië ná vier jaar weer ’n toetswedstryd in Nieu-Seeland gewen.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/513 |title=1990 Australia tour to New Zealand |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt; In voorbereiding op die [[Rugbywêreldbeker 1991]] is die All Blacks weer verslaan, maar ook Wallis en Engeland. Gevolglik het die Wallabies die rugbywêreldbekertoernooi met nuwe selfvertroue aangepak en tydens die groepfase Argentinië, Wallis en [[Samoaanse nasionale rugbyspan|Wes-Samoa]] deels maklik verslaan. Gedurende die kwarteindstryd teen Ierland in [[Dublin]] was Australië op die rand van ’n uitskakeling. Nadat letterlik sekondes op die klok oorgebly het, het Ierland met 18–15 voorgeloop, voordat [[Michael Lynagh]] in die hoek ’n drie gedruk het om sodoende die Ierse harte te laat breek en waarmee Australië in die halfeindstryd Nieu-Seeland ontmoet het.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |author=Richard Seeckts |url=http://en.espn.co.uk/scrum/rugby/story/171646.html |title=Lynagh silences Lansdowne Road |publisher=ESPNscrum |date=20 Oktober 1991 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt; In die eerste helfte het die Wallabies met 13–3 voorgeloop en toe hul verdedigingsvermoë teen die All Blacks gewys en die wedstryd beklink. In die eindstryd op Twickenham het die Wallabies teen Engeland te staan gekom. Engeland het hul meestal vooruit gedomineerde spelplan in ’n meer vloeiende spel verander. Dit was egter nie suksesvol nie en Australië het ’n 12–6-oorwinning behaal.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2019/archive/1991/overview |title=Rugby World Cup 1991: Overview |publisher=rugbyworldcup.com |date=2019 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt; David Campese is as die speler van die toernooi aangewys, nadat hy ses drieë in ’n reeks van uitstekende vertonings gedruk het. Oorwinningsparades is in Australië vir hul nasionale span gehou.

Nadat die Springbokke in 1992 ná die einde van apartheid weer vir internasionale rugby toegelaat is, het die Wallabies Suid-Afrika besoek en die eerste toetswedstryd tussen albei spanne in meer as twee dekades gewen.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/551 |title=1992 Australia tour to South Africa |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt; In 1993 het die Springbokke se teenbesoek in Australië vir drie toetswedstryde plaasgevind, waarvan die Wallabies twee gewen het.&lt;ref&gt;{{fr}} {{cite book |author=Henri Garcia |title=La fabuleuse histoire du rugby |publisher=Éditions de La Martinière |location=Parys |year=2011 |isbn=978-2-7324-4528-1 |pages=830–840}}&lt;/ref&gt; In 1994 het die Wallabies onder andere twee keer elk Ierland en [[Italiaanse nasionale rugbyspan|Italië]] geklop, asook in 1995 Argentinië.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/587 |title=1994 Ireland tour to Australia |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/591 |title=1994 Italy tour to Australia |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/610 |title=1995 Argentina tour to Australia |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt; Die titelverdediging tydens die [[Rugbywêreldbeker 1995]] in Suid-Afrika het met ’n nederlaag teen die gasheer afgeskop, gevolg deur oorwinnings oor [[Kanadese nasionale rugbyspan|Kanada]] en [[Roemeense nasionale rugbyspan|Roemenië]]. In die kwarteindstryd is die Wallabies deur Engeland uitgeskakel, nadat [[Rob Andrew]] in [[ekstra tyd]] ’n skepdoel aangeteken en die wedstryd met 22–25 beklink het.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2019/archive/1995/overview |title=Rugby World Cup 1995: Overview |publisher=rugbyworldcup.com |date=2019 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/rugby_union/rugby_world_cup/history/3086827.stm |title=1995: England 25-22 Australia |publisher=[[BBC]] |date=24 September 2003 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt; Dit was Australië se ergste vertoning in dié tyd tydens ’n wêreldbekertoernooi.

Om die toenemende oorskakeling van goeie spelers na finansieel gevestigde [[rugby league]]-spanne teen te werk het die Internasionale Rugbyvoetbalraad in Augustus 1995 besluit om van rugby ’n professionele sport te maak. In dieselfde jaar het die beheerliggame van Suid-Afrika, Nieu-Seeland en Australië die konsortium SANZAR gestig om televisie-uitsaairegte vir twee nuwe kompetisies te verkoop, die internasionale kompetisie Super 12 (nou [[Superrugby]]) en die Drienasiesreeks van die nasionale spanne (nou [[Die Rugbykampioenskap]]).&lt;ref&gt;{{en}} {{cite book |author=Bob Howitt |title=SANZAR Saga: Ten Years of Super 12 and Tri-Nations Rugby |publisher=HarperCollins Publishers |location=New York |year=2005 |isbn=1-86950-566-2 |pages=7}}&lt;/ref&gt; Aangesien die nuwe toernooie min plek vir maandelange oorsese toere gelaat het, het dié tradisie uit die amateurtydperk vinnig tot ’n einde gekom (behalwe vir die vierjaarlikse Leeustoere). In reaksie op rugby se skuif na professionaliteit is in Oktober 1995 die Rugbyunie Spelersvereniging (RUPA, ''Rugby Union Players' Association'') gestig om die belange van Australië se professionele rugbyspelers te beskerm.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://rupa.rugby/about-rupa/what-is-rupa |title=What is RUPA? |publisher=Rugby Union Players' Association |date=2020 |accessdate=1 November 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251101070205/https://rupa.rugby/about-rupa/what-is-rupa |archive-date=1 November 2025 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;

Greg Smith was in [[1996-Drienasiesreeks|1996]] en [[1997-Drienasiesreeks|1997]] Australië se hoofafrigter, gedurende dié jare het die Wallabies slegs twee van hul agt toetse in die eerste twee Drienasiesreekse gewen, albei teen Suid-Afrika tuis, maar hulle het rekordnederlae teen beide die All Blacks en Springbokke weg gely.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/3?Stagione=1996 |title=1996 Tri Nations |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/3?Stagione=1997 |title=1997 Tri Nations |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt; Nadat Rod Macqueen in 1998 by Smith oorgeneem het, het Australië sy twee toetswedstryde teen die All Blacks gewen en sodoende die Bledisloebeker herower.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/3?Stagione=1998 |title=1998 Tri Nations |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt; In dieselfde jaar het die Wallabies tydens die besoek van ’n onervare Engelse span in die Suidelike Halfrond ’n rekordoorwinning van 76–0 aangeteken, Engeland se ergste nederlaag in dié tyd.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.thetimes.co.uk/article/tour-from-hell-that-left-some-players-burnt-bf39t5hgpgw |title=Tour from Hell that left some players burnt |publisher=[[The Times]] |author=Mark Baldwin |date=9 November 2002 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt; In 1999 het die Wallabies die Bledisloebeker suksesvol verdedig, nadat hulle Nieu-Seeland met ’n rekordoorwinning van 28–7 in Sydney verslaan het.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite book |author=Ron Palenski |title=Century in Black |url=https://archive.org/details/centuryinblack0000ronp |publisher=Hodder Moa Beckett |location=Auckland |date=2003 |isbn=978-1-86958-937-0 |pages=[https://archive.org/details/centuryinblack0000ronp/page/233 233]}}&lt;/ref&gt;

Tydens die [[Rugbywêreldbeker 1999]] het die Wallabies hul groep gewen, nadat hulle in die drie wedstryde teen Roemenië, Ierland en die VSA altesaam slegs 31 punte afgestaan het. In die kwarteindstryd het hulle teen Wallis te staan gekom, met 24–9 geseëvier en die halfeindstryd gehaal. Hulle het die verdedigende kampioen Suid-Afrika met 27–21 uitgeskakel. Die halfeindstryd is deur ’n onvergeetlike skepdoel in ekstra tyd deur die [[losskakel]] Stephen Larkham (sy eerste skepdoel in ’n toetswedstryd) en ’n strafdoel deur die [[heelagter]] [[Matt Burke]] beslis. Australië het die eindstryd op die nuwe [[Millennium-stadion]] maklik met 35–12 teen die blykbaar moeë Frankryk gewen, die Franse het voorheen in hul halfeindstryd die gunsteling Nieu-Seeland uitgeskakel. Die meeste punte is deur die heelagter Matt Burke aangeteken.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2019/archive/1999/overview |title=Rugby World Cup 1999: Overview |publisher=rugbyworldcup.com |date=2019 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt; In 1999 het vyf Australiese spelers daarin geslaag om hul tweede rugbywêreldbekertoernooi te wen: Phil Kearns, John Eales, Tim Horan, Jason Little en Dan Crowley. Australië was ook die eerste rugbyspan wat die [[Webb Ellis-beker]] vir ’n tweede keer omhoog kon hou. Weens hul uitstekende prestasies is die Wallabies in 2000 as Laureus se “span van die jaar” genomineer.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.laureus.com/world-sports-awards/2000 |title=Laureus World Sports Awards 2000 winners &amp; nominees |publisher=Laureus Wêreldsporttoekennings |date=2000 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt;

=== Die nuwe millennium ===
[[Lêer:World Cup Telstra stadium.jpg|duimnael|Openingswedstryd van die [[Rugbywêreldbeker 2003]] tussen Argentinië en Australië op die Aussiestadion in Sydney]]
[[Lêer:RWC-2007-AUSvsJAP.JPG|duimnael|Australië teen Japan tydens die [[Rugbywêreldbeker 2007]]]]
In 2000 was die Australiese beheerliggaam een van die stigterslede van die vastelandse beheerliggaam Vereniging van Oseaniese Rugbyunies (''Federation of Oceania Rugby Unions'', FORU; nou [[Oseanië Rugb]]y, OR).&lt;ref name=&quot;islands&quot; /&gt; In dieselfde jaar het Australië die Bledisloebeker verdedig en die [[2000-Drienasiesreeks|Drienasiesreeks]] vir die eerste keer gewen.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/3?Stagione=2000 |title=2000 Tri Nations |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt; Die Wallabies het dié prestasie in 2001 herhaal en ook hul eerste reeksoorwinning ooit oor die Britse en Ierse Leeus aangeteken.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/3?Stagione=2001 |title=2001 Tri Nations |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.lions-tour.com/2001-australia/ |title=2001 Australia |publisher=Lions-Tour.com |accessdate=6 Oktober 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250420160949/https://www.lions-tour.com/2001-australia/ |archive-date=20 April 2025 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt; Beide die afrigter MacQueen en kaptein John Eales het gou ná dié mylpale afgetree. Hulle is deur die afrigter [[Eddie Jones]] en kaptein George Gregan opgevolg.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbypass.com/news/watch-epic-video-of-eddie-jones-first-wallabies-training-in-2001/ |title=Watch: Epic video of Eddie Jones' first Wallabies training in 2001 |publisher=RugbyPass |author=Liam Heagney |date=18 Januarie 2023 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt; As gevolg van die toenemende gewildheid het topvlak-[[rugby league]]spelers soos Mat Rogers, Wendell Sailor en Lote Tuqiri na rugbyunie oorgeskakel en voortaan vir die Wallabies uitgedraf. Dit was in kontras met die vorige eeu, waartydens baie rugbyunie-spelers met salarisse na rugby league gelok is.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://rugbyfix.com/rugbyfix-com-rugby-union-versus-rugby-league-the-cultural-divide/ |title=Switching Between Rugby Union and Rugby League |publisher=rugbyfix.com |date=15 Maart 2010 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt; In 2001 is die Wallabies deur die IRR as “span van die jaar” en Rod Macqueen as “afrigter van die jaar” aangewys.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/tournaments/awards/past-winners/2001 |title=IRB Awards 2001 |publisher=[[Wêreldrugby]] |date=2021 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt;

Die Wallabies het tydens die [[2002-Drienasiesreeks]] nie daarin geslaag om hul titel te verdedig nie.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/3?Stagione=2002 |title=2002 Tri Nations |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt; Daarna is hulle weg deur beide Ierland en Engeland verras.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/sport/2002/nov/11/rugbyunion.irelandrugbyunionteam |title=Australia caught on green tide |publisher=[[The Guardian]]|author=Ian Malin |date=12 November 2002 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/rugby_union/international/2484021.stm |title=England stun Aussies |publisher=[[BBC]] |author=Matt Majendie |date=16 November 2002 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt; Tydens die [[2003-Drienasiesreeks|Drienasiesreeks 2003]] moes Australië die Bledisloebeker afstaan.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/3?Stagione=2003 |title=2003 Tri Nations |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt; In dieselfde jaar het die gasheer Australië sy [[Rugbywêreldbeker 2003]]-veldtog op indrukwekkende wyse afgeskop. Tydens die groepfase het die Wallabies Argentinië maklik geklop, gevolg deur [[Namibiese nasionale rugbyspan|Namibië]] en Roemenië. Hulle 142–0-oorwinning oor die Namibiërs is beide die hoogste Australiese oorwinning en die hoogste tydens ’n rugbywêreldbekerwedstryd in dié tyd.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.abc.net.au/news/2003-10-25/wallabies-142-namibia-0/1499838 |title=Wallabies 142, Namibia 0 |publisher=Australian Broadcasting Corporation |author=Stuart Watt |date=25 Oktober 2003 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt; In die laaste groepwedstryd het hulle Ierland naelskraap met 17–16 geklop. Daarna het hulle Skotland met 33–16 in die kwarteindstryd uitgeskakel. Die Wallabies het hul grootste oorwinning in dié tyd oor Nieu-Seeland aangeteken deur hulle met 22–10 in die halfeindstryd te verslaan. Daarna het George Gregan die Nieu-Seelanders met die woorde ''Four more years boys, four more years'' (“Nog vier jaar seuns, nog vier jaar”) geterg.&lt;ref name=&quot;1995Favourites&quot;&gt;{{en}} {{cite web |url=http://worldcupweb.com/WCrugby/donews.asp?ID=1634 |title=All set for World Cup semis |publisher=worldcupweb.com |date=14 November 2003 |accessdate=11 November 2006 |archive-url=https://web.archive.org/web/20061111001951/http://www.worldcupweb.com/WCrugby/donews.asp?ID=1634 |archive-date=11 November 2006 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Tydens ’n spannende eindstryd is die Wallabies deur Engeland met 20–17 verslaan, die eindstryd is kort voor afloop van ekstra tyd deur [[Jonny Wilkinson]] se skepdoel beslis.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2019/archive/2003/overview |title=Rugby World Cup 2003: Overview |publisher=rugbyworldcup.com |date=2019 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt;

Tydens die tienjarige herdenking van die professionalisering van rugby in 2005 is die Wallabies se span van die dekade aangekondig. John Eales is deur ’n keuringspaneel van 30 as kaptein aangewys. Ná afloop van die Europese toer in 2005, wat met ’n negatiewe rekord van agt nederlae in nege wedstryde geëindig het, het die pers soos die ''Daily Telegraph'' ’n beroep op die afdanking van beide Eddie Jones en George Gregan gedoen. Die voormalige afrigter Alan Jones het ook vir hul afdanking gepleit. In Desember 2005 het die Australiese Rugbyunie aan die groeiende druk oorgegee en Eddie Jones met John Connolly vervang.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.abc.net.au/pm/content/2005/s1522635.htm |title=Eddie Jones sacked from Wallabies |publisher=Australian Broadcasting Corporation |date=2 Desember 2005 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt; Tydens die [[2006-Drienasiesreeks|Drienasiesreeks 2006]] het die Wallabies ’n noemenswaardige 49–0-oorwinning oor die Springbokke aangeteken, maar in die oorblywende wedstryde slegs gemengde prestasies behaal.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/3?Stagione=2006 |title=2006 Tri Nations |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt; In November dieselfde jaar het ’n skaars wegnederlaag teen Ierland gevolg.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/rugby_union/6163680.stm |title=Ireland 21-6 Australia |publisher=[[BBC]] |date=19 November 2006 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt; Op 10 Mei 2007 het beide die Walliese en Australiese beheerliggame met die stigting van die James Bevan-trofee daarop besluit om 100 jaar se toetsrugby tussen albei lande te herdenk.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/rugby_union/welsh/6643203.stm |title=New trophy for Wales v Australia |publisher=[[BBC]] |date=10 Mei 2007 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt; Dit is genoem na die Australies-gebore Wallies-opgevoede man wat die Walliese span se eerste kaptein was; Australië het die eerste reeks om dié trofee met 2–0 beklink.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/941 |title=2007 Wales tour to Australia |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt;

Tydens die [[Rugbywêreldbeker 2007]] het die Wallabies ná deels maklike oorwinnings oor Japan, Wallis, Fidji en Kanada hul groep gewen. In die kwarteindstryd is hulle egter deur Engeland met 12–10 uitgeskakel.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2019/archive/2007/overview |title=Rugby World Cup 2007: Overview |publisher=rugbyworldcup.com |date=2019 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt; Connolly het sy bedanking as hoofafrigter aangebied en is aan die begin van 2008 met Robbie Deans vervang.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.abc.net.au/pm/archive/articles/2007/12/14/s2119539.htm |title=Robbie Deans appointed as Wallabies coach |publisher=Australian Broadcasting Corporation |author=Jennifer Macey |date=14 Desember 2007 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt; Nadat die sleutelspelers George Gregan en [[Stephen Larkham]] ná die teleurstellende toernooi hul loopbane beëindig het, het hy die taak gehad om ’n nuwe span saam te stel. Tydens die [[2008-Drienasiesreeks]] het die Wallabies ’n ambivalente indruk agtergelaat. Hulle het die All Blacks slegs een keer en die Springbokke twee keer verslaan.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/3?Stagione=2008 |title=2008 Tri Nations |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt; Hulle het ook hul ergste nederlaag in dié tyd gely: met 8–53 teen Suid-Afrika in [[Johannesburg]].&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.theroar.com.au/2008/08/31/springboks-inflict-wallabies-worst-test-loss-ever/ |title=Springboks inflict Wallabies' worst Test loss ever |publisher=The Roar |author=David Beniuk |date=30 Augustus 2008 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt; In 2009 het die Wallabies Italië twee keer en Frankryk een keer geklop, daarna het hul prestasies egter agteruitgegaan, nadat hulle tydens die [[2009-Drienasiesreeks]] drie keer teen Nieu-Seeland en twee keer teen Suid-Afrika verloor het.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/977 |title=2009 Italy tour to Australasia |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/978 |title=2009 France tour to Australasia |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/3?Stagione=2009 |title=2009 Tri Nations |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt; Tydens die [[2009 eindjaarrugbytoetsreeks]] is die Wallabies vir die eerste keer in 27 jaar deur Skotland verslaan.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/rugby_union/scottish/8369615.stm |title=Scotland 9–8 Australia |publisher=[[BBC]] |author=James Standley |date=21 November 2009 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt;

=== Heen en weer sedert 2010 ===
[[Lêer:Australia vs USA 2011 RWC (2).jpg|duimnael|Australië teen die [[Verenigde State se nasionale rugbyspan|VSA]] tydens die [[Rugbywêreldbeker 2011]]]]
[[Lêer:England vs Australia 2015 RWC (2).jpg|duimnael|Australië klop Engeland 33–13 tydens die [[Rugbywêreldbeker 2015]] op Twickenham in Londen]]
[[Lêer:2017.08.19.20.21.25-AUSvNZL-0003 (35890784923).jpg|duimnael|Australië teen Nieu-Seeland tydens die [[2017 midjaarrugbytoetsreeks]] in Sydney]]
[[Lêer:2017.06.17.15.06.26-AUSvSCO anthems-0001 (35370281985).jpg|duimnael|Australië teen Skotland tydens die 2017 midjaarrugbytoetsreeks in Sydney]]
[[Lêer:Adelaide Oval hosts Wallabies and Springboks Rugby Union 27 August 2022.jpg|duimnael|Australië teen Suid-Afrika tydens die [[2022-Rugbykampioenskapreeks]] in Adelaide]]
Die Wallabies het tydens [[2010-Drienasiesreeks|Drienasiesreeks 2010]] Suid-Afrika geklop, maar hulle is deur Nieu-Seeland verslaan, die Wallabies se tiende agtereenvolgende nederlaag teen die All Blacks, ’n nuwe negatiewe rekord.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/3?Stagione=2010 |title=2010 Tri Nations |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt; Tydens die [[2010 eindjaarrugbytoetsreeks]] het die Wallabies die All Blacks egter in ’n naelskraapse wedstryd in [[Hongkong]] geklop. Dit was Australië se eerste oorwinning oor Nieu-Seeland in drie jaar.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |author=Richard Knowler |url=https://www.stuff.co.nz/sport/rugby/all-blacks/4290888/Wallabies-steal-win-from-All-Blacks |title=Wallabies steal win from All Blacks |publisher=stuff.co.nz |date=31 Oktober 2010 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt; 2011 het vir die Wallabies met ’n verrassende tuisnederlaag teen Samoa afgeskop, daarna het hulle egter die [[2011-Drienasiesreeks|Drienasiesreeks 2011]] gewen en sodoende hul eerste titel in tien jaar ingepalm.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/3?Stagione=2011 |title=2011 Tri Nations |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt; Tydens die [[Rugbywêreldbeker 2011]] in Nieu-Seeland het die Wallabies Italië verslaan, maar hulle is in die daaropvolgende wedstryd deur Ierland geklop. Ná nog twee oorwinnings oor die VSA en [[Russiese nasionale rugbyspan|Rusland]] het hulle nogtans daarin geslaag om die kwarteindstryd te haal. Hulle het teen die verdedigende kampioen Suid-Afrika te staan gekom, en die Springbokke danksy ’n amper foutlose verdediging naelskraap met 11–9 verslaan.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/rugby_union/14830348.stm |title=Rugby World Cup 2011: South Africa 9-11 Australia |publisher=[[BBC]] |date=9 Oktober 2011 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt; In die halfeindstryd is die Wallabies egter deur die gasheer en latere wêreldkampioen Nieu-Seeland met 20–6 uitgeskakel.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.stuff.co.nz/sport/rugby/teams/australia/5793924/All-Blacks-out-muscle-Wallabies-into-final |title=All Blacks out-muscle Wallabies, into final |publisher=stuff |date=17 Oktober 2011 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt; In die klein finale om die derde plek het hulle Wallis met 21–18 geklop.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/rugby_union/9620926.stm |title=Rugby World Cup 2011: Wales 18-21 Australia – as it happened |publisher=[[BBC]] |date=21 Oktober 2011 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2019/archive/2011/overview |title=Rugby World Cup 2011: Overview |publisher=rugbyworldcup.com |date=2019 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt;

In 2012 is Australië tuis deur Skotland verslaan, dit was hul eerste tuisnederlaag teen die Skotte sedert 1982.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |author=Colin Moffat |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/18324263 |title=Australia 6–9 Scotland |publisher=[[BBC]] |date=5 Junie 2012 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt; Ná die aansluiting van Argentinië by die Drienasiesreeks het dié toernooi [[die Rugbykampioenskap]] geword. Tydens die eerste [[2012-Rugbykampioenskapreeks|Rugbykampioenskapreeks]] het die Wallabies nie daarin geslaag om hul titel te verdedig nie, ondanks twee oorwinnings oor die debutant.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/3?Stagione=2012 |title=2012 The Rugby Championship |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt; In dieselfde jaar is Italië slegs naelskraap verslaan, nadat [[Luciano Orquera]] in die laaste minuut ’n strafdoel, wat aan Italië sy eerste gelykopuitslag teen die Wallabies sou besorg het, misgeskop het.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/sport/2012/nov/24/italy-australia-autumn-internationals |title=Australia survive fightback to maintain perfect record against Italy |publisher=[[The Guardian]] |date=24 November 2012 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt; In 2013 het die Britse en Ierse Leeus na Australië getoer en twee van drie die toetswedstryde gewen.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.abc.net.au/news/2013-07-06/lions-roar-past-wallabies-to-break-tour-drought/4803966 |title=Lions Tour 2013: British and Irish Lions break tour drought with third Test rout of Wallabies |publisher=Australian Broadcasting Corporation |date=6 Julie 2013 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt; Dié mislukking en ’n maer wenrekord het daartoe bygedra dat die hoofafrigter Deans toenemende druk ervaar het. Hy het in Julie 2013, ná ses jaar in die pos, bedank; sy opvolger was Ewen McKenzie.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.abc.net.au/news/2013-07-09/ewen-mckenzie-unveiled-as-wallabies-coach/4808328 |title=Australian Rugby Union confirms Robbie Deans 'stood down' from Wallabies job on Monday |publisher=Australian Broadcasting Corporation |date=9 Julie 2013 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt; Tydens die [[2013-Rugbykampioenskapreeks]] het die Wallabies twee nederlae elk teen Suid-Afrika en Nieu-Seeland gely, maar twee oorwinnings oor Argentinië aangeteken.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/3?Stagione=2013 |title=2013 The Rugby Championship |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt; Die 12–38-tuisnederlaag teen die Springbokke was die ergste in dié tyd vir die Wallabies.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://en.espn.co.uk/the-rugby-championship-2013/rugby/story/197175.html |title=Springboks embarrass Wallabies |publisher=ESPNscrum |date=7 September 2013 |accessdate=14 September 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170914173403/http://en.espn.co.uk/the-rugby-championship-2013/rugby/story/197175.html |archive-date=14 September 2017 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Tydens die [[2013 eindjaarrugbytoetsreeks]] het McKenzie die Wallabies na vier oorwinnings oor Italië, Ierland, Skotland en Wallis geneem. Nadat hulle egter in die eerste wedstryd van die reeks deur Engeland verslaan is, het die Wallabies die Grand Slam misgeloop.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://super.rugby/therugbychampionship/news/wallabies-fall-at-first-grand-slam-hurdle-to-england/ |title=Wallabies fall at first Grand Slam hurdle to England |publisher=[[Superrugby]] |date=3 November 2013 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt;

In 2014 het die Wallabies ná drie agtereenvolgende oorwinnings oor Frankryk vir die eerste keer in vier jaar die Trophée des Bicentenaires ingepalm.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/1070 |title=2014 France tour to Australia |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt; Nadat die Wallabies daarna in hul openingswedstryd van die [[2014-Rugbykampioenskapreeks]] teen die All Blacks gelykop gespeel het en daarmee vir die agste agtereenvolgende keer onoorwonne was, het hulle die kans gehad om hul reeks nederlae om die Bledisloebeker, wat in 2012 begin het, te beëindig. Maar ’n 20–51-nederlaag het alle hoop laat gaan.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.abc.net.au/news/2014-08-23/new-zealand-retains-bledisloe-cup/5692018 |title=All Blacks thump Wallabies 51-20 to retain Bledisloe Cup in thumping bonus point win |publisher=Australian Broadcasting Corporation |date=23 Augustus 2014 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt; In die verdere verloop van die toernooi het die Wallabies hul eerste nederlaag teen Argentinië in 17 jaar gely; dit was die Poemas se eerste oorwinning sedert hul aansluiting by die Rugbykampioenskap.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/29495348 |title=Rugby Championship: Argentina 21-17 Australia |publisher=[[BBC]] |date=5 Oktober 2014 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt; Op 18 Oktober 2014 het McKenzie as hoofafrigter bedank, vier dae later het die ARU [[Michael Cheika]] as sy opvolger aangestel.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.abc.net.au/news/2014-10-22/aru-announce-michael-cheika-as-wallabies-coach/5832484 |title=Michael Cheika announced as new Wallabies head coach |publisher=Australian Broadcasting Corporation |date=22 Oktober 2014 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt; In sy eerste toetswedstryd onder Cheika het Australië in [[Cardiff]] sy tiende agtereenvolgende oorwinning oor Wallis aangeteken.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.smh.com.au/sport/rugby-union/bernard-foley-leads-wallabies-to-tight-win-against-wales-20141108-11j7qx.html |title=Bernard Foley leads Wallabies to tight win against Wales |publisher=The Sydney Morning Herald |date=9 November 2014 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.abc.net.au/news/2014-11-09/wallabies-post-10th-straight-win-over-wales-with-33-28-triumph-/5877378 |title=Wallabies post 10th straight win over Wales with 33-28 triumph at Millennium Stadium |publisher=Australian Broadcasting Corporation |date=8 November 2014 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt; Tydens die [[2014 eindjaarrugbytoetsreeks]] is die Wallabies deur Frankryk, Ierland en Wallis verslaan, waardeur hulle na die sesde plek op die wêreldranglys gegly het.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.abc.net.au/news/2015-03-17/wallabies-fall-to-lowest-ever-world-ranking-of-sixth/6324482 |title=Wallabies fall to lowest-ever ranking of sixth ahead of Rugby World Cup |publisher=Australian Broadcasting Corporation |date=16 Maart 2015 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt;

Tydens die [[2015-Rugbykampioenskapreeks]] het die Wallabies hul eerste titel in die nuwe formaat ingepalm, nadat hulle Suid-Afrika, Argentinië en Nieu-Seeland een keer elk verslaan het.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/sport/blog/live/2015/aug/08/australia-v-new-zealand-rugby-championship-decider |title=Australia 27–19 New Zealand: Rugby Championship decider – as it happened |publisher=[[The Guardian]] |author=Richard Gadsby |date=19 Oktober 2019 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt; Tydens die [[Rugbywêreldbeker 2015]] in Engeland is Australië saam met Wallis, Fidji, die gasheer en [[Uruguaanse nasionale rugbyspan|Uruguay]] in ’n soort “doodsgroep” geloot. Die Wallabies het in die moeilike tak geslaag en al sy wedstryde gewen, terwyl Engeland vroeg uit die toernooi geskel is. In die kwarteindstryd het Australië teen Skotland te staan gekom, wat 30 sekondes voor die eindfluitjie voorgeloop het, toe die skeidsregter [[Craig Joubert]] aan Australië ’n omstrede strafskop toegeken het, wat deur [[Bernard Foley]] aangeteken is en die Wallabies met 35–34 laat wen het.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/sport/2015/oct/19/craig-joubert-mistake-penalty-australia-scotland-world-cup |title=Craig Joubert 'made mistake' awarding Australia penalty against Scotland |publisher=[[The Guardian]] |author=James Riach |date=19 Oktober 2015 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.telegraph.co.uk/sport/rugbyunion/rugby-world-cup/11938951/Australia-35-Scotland-34-match-report-Agony-for-Scots-as-last-minute-Bernard-Foley-penalty-snatches-late-victory.html |title=Australia 35 Scotland 34, match report: Agony for Scots as last-minute Bernard Foley penalty snatches late victory |publisher=[[The Daily Telegraph]] |author=Mick Cleary |date=18 Oktober 2015 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt; Daarna het Australië in die halfeindstryd Argentinië met 29–15 verslaan. In die eindstryd het die Wallabies teen die All Blacks met 17–34 verloor, nadat hulle 15 minuut voor die eindfluitjie op 17–21 was.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2019/archive/2015/overview |title=Rugby World Cup 2015: Overview |publisher=rugbyworldcup.com |date=2019 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt; Later dieselfde jaar is die Australiese afrigter Cheika deur Wêreldrugby as “afrigter van die jaar” benoem.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.abc.net.au/news/2015-11-02/rugby-world-cup3a-wallabies-boss-michael-cheika-named-world-ru/6904622 |title=Rugby World Cup: Wallabies boss Michael Cheika named World Rugby Coach of the Year |publisher=Australian Broadcasting Corporation |date=2 November 2015 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt;

Die jaar 2016 was die begin van ’n ernstige agteruitgang. In Junie het die Wallabies Engeland onder hul afrigter Eddie Jones gehuisves en drie agtereenvolgende toetswedstryde verloor.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/1108 |title=2016 England tour to Australia |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt; Hulle is ook in al drie wedstryde deur die All Blacks verslaan. Australië het die jaar met nederlae teen Ierland en die vierde keer teen Engeland beëindig.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/1118 |title=2016 Australia tour to UK, Ireland and France |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt; Die 2017-seisoen het min vordering gesien, nadat die Wallabies verslaan is deur ’n verswakte Skotse span, wat ’n aantal spelers aan die Britse en Ierse Leeus vir hul toer na Nieu-Seeland afgestaan het.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/sport/2017/jun/17/scotland-australia-rugby-union-gregor-townsend |title=Gregor Townsend hails Scotland’s unity in hard-fought win over Australia |publisher=[[The Guardian]] |date=17 Junie 2017 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt; Australië het sy middelmatige prestasies tydens die [[2017-Rugbykampioenskapreeks]] voortgesit.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/3?Stagione=2017 |title=2017 The Rugby Championship |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt; Aan die einde van die seisoen het Australië sy vyfde agtereenvolgende nederlaag teen Engeland gely, saam met ’n rekordnederlaag teen Skotland.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/42016805 |title=Autumn international: England 30–6 Australia |publisher=[[BBC]] |author=Tom Fordyce |date=18 November 2017 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/sport/2017/nov/25/scotland-australia-autumn-international-match-report |title=Byron McGuigan and Scotland hammer Australia after Sekope Kepu’s red |publisher=[[The Guardian]] |author=Stuart Bathgate |date=25 November 2017 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt; In Junie 2018 het die Wallabies twee van drie toetswedstryde teen Ierland verloor en daarna vier van hul ses wedstryde tydens die [[2018-Rugbykampioenskapreeks]].&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/1423 |title=2018 Ireland tour to Australia |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/3?Stagione=2018 |title=2018 The Rugby Championship |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt; Gedurende herfs het die Wallabies hul eerste nederlaag teen Wallis in tien jaar gely.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/46130635 |title=Autumn internationals: Wales 9–6 Australia |publisher=[[BBC]] |author=Dafydd Pritchard |date=10 November 2018 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt; Altesaam het hulle in 2018 slegs vier van hul 13 toetswedstryde gewen, gelyk aan hul ergste kalenderjaar in dié tyd.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.smh.com.au/sport/rugby-union/rugby-year-in-review-wallabies-suffer-tough-year-on-and-off-the-field-20181216-p50mkd.html |title=Rugby year in review: Wallabies suffer tough year on and off the field |publisher=The Sydney Morning Herald |author=Georgina Robinson |date=22 Desember 2018 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/sport/2018/nov/26/rugby-australia-must-act-as-wallabies-worst-calendar-year-finishes |title=Rugby Australia must act as Wallabies' worst calendar year finishes |publisher=[[The Guardian]] |author=Bret Harris |date=25 November 2018 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt;

Tydens die [[2019-Rugbykampioenskapreeks]] het Australië die All Blacks met 47–26 verslaan, een van die ergste Nieu-Seelandse nederlae in dié tyd.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/49305836 |title=Australia thrash All Blacks 47–26 in Rugby Championship in Perth |publisher=[[BBC]] |date=10 Augustus 2019 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt; In die daaropvolgende wedstryd om die Bledisloebeker het Nieu-Seeland met 36–0 wraak geneem. Tydens die [[Rugbywêreldbeker 2019]] in [[Japan]] het die Wallabies in die groepfase Fidji, Uruguay en [[Georgiese nasionale rugbyspan|Georgië]] verslaan. ’n Naelskraapse nederlaag teen Wallis in hul laaste groepwedstryd het beteken, dat die Wallabies in die kwarteindstryd teen Engeland te staan gekom het. Ná ’n swak 16–40-nederlaag is die toernooi én die seisoen vir die Wallabies beëindig.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/archive/2019/matches |title=Rugby World Cup 2019: Matches |publisher=rugbyworldcup.com |date=2019 |accessdate=26 September 2022}} {{dooie skakel}}&lt;/ref&gt; Michael Cheika het die volgende dag as hoofafrigter bedank.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.smh.com.au/sport/rugby-union/cheika-quits-wallabies-coach-falls-on-sword-after-world-cup-exit-20191020-p532h2.html |title=Cheika quits: Wallabies coach falls on sword after World Cup exit |publisher=The Sydney Morning Herald |author=Ton Decent |date=20 Oktober 2019 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt; In November 2019 is Dave Rennie as sy opvolger benoem.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.rugby.com.au/news/2019/11/19/wallabies-coach-announcement |title=UPDATED: Wallabies win \&quot;significant fight\&quot; for Rennie's services after \&quot;late\&quot; All Blacks interest |publisher=[[Rugby Australia]] |author=Beth Newman |date=20 November 2019 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt; Ná sy terugkeer in die span is [[Christian Leali’ifano]] in 2020 as Laureus se “terugkoms van die jaar” genomineer.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.laureus.com/world-sports-awards/2020 |title=Laureus World Sports Awards 2020 winners &amp; nominees |publisher=Laureus Wêreldsporttoekennings |date=2020 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt;

Die Springbokke het vanweë die wêreldwye [[Covid-19-pandemie]] nie aan die [[2020-Drienasiesreeks]] deelgeneem nie en die Wallabies het ná een oorwinning en nederlaag elk teen die All Blacks asook twee gelykopuitslae teen die Poemas in die derde en dus laaste plek geëindig.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/3?Stagione=2020 |title=2020 The Rugby Championship |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt; In die eerste wedstryd is Australië deur Nieu-Seeland met 43–5 verneder, hul ergste nederlaag teen dié buurland in dié tyd.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.abc.net.au/news/2020-10-31/all-blacks-thrash-wallabies-to-retain-bledisloe-cup-in-sydney/12831976 |title=Australia thrashed 43–5 by New Zealand in record loss as All Blacks retain Bledisloe Cup in Sydney |publisher=Australian Broadcasting Corporation |date=31 Oktober 2020 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt; Tydens die [[2021 midjaarrugbytoetsreeks]] het die Wallabies hul tuisreeks teen die Franse met 2–1 beklink.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.rugby.com.au/news/wallabies-v-france-third-test-how-to-watch-chanel-live-blog-match-report-rugby-union-2021717 |title=Wallabies pull off famous win over France after Koroibete red card |publisher=[[Rugby Australia]] |author=Nathan Williamson |date=17 Julie 2021 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt; Tydens die [[2021-Rugbykampioenskapreeks]] kon hulle vir die eerste keer vier wedstryde wen, waarna hulle ná die All Blacks die tweede plek beklee het.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://super.rugby/therugbychampionship/news/four-straight-as-wallabies-power-past-pumas/ |title=Four Straight As Wallabies Power Past Pumas |publisher=[[Superrugby]] |date=2 Oktober 2021 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt; Die [[2021 eindjaarrugbytoetsreeks]] het met ’n oorwinning oor Japan begin, maar die Wallabies het vir die eerste keer in 45 jaar al hul wedstryde in Europa verloor.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.stuff.co.nz/sport/rugby/300459372/horrendous-rennie-rips-into-officials-after-14man-wallabies-fall-to-wales |title='Horrendous’: Rennie rips into officials after 14-man Wallabies fall to Wales |publisher=Stuff |author=Sam Phillips |date=21 November 2021 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt; Die [[2022 midjaarrugbytoetsreeks]] se tuisreeks teen Engeland het Australië met 1–2 verloor.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/sport/2022/jul/16/australia-england-third-test-rugby-union-match-report |title=Marcus Smith’s breakaway sparks England to series victory over Australia |publisher=[[The Guardian]] |author=Robert Kitson |date=16 Julie 2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt; Tydens die [[2022-Rugbykampioenskapreeks]] het die Wallabies twee oorwinnings aangeteken, maar ook vier nederlae gely, waaronder ’n rekordnederlaag in dié tyd teen Argentinië (met 17–48).&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://super.rugby/therugbychampionship/news/trc-rd2-argentina-cruise-to-victory-over-australia/ |title=Argentina Cruise to victory over Australia |publisher=[[Superrugby]] |date=14 Augustus 2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt; Tydens die [[2022 eindjaarrugbytoetsreeks]] is Australië vir die eerste keer ooit deur Italië geklop.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://autumnnationsseries.com/report/capuozzo-double-inspires-italy-to-historic-success/#report |title=Capuozzo double inspires Italy to historic success |publisher=Autum Nations Series |date=12 November 2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt;

In Januarie 2023 is die hoofafrigter Rennie vervang met Eddie Jones, wat voorheen van 2001 tot 2005 dié pos beklee het.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.abc.net.au/news/2023-01-16/wallabies-sack-dave-rennie-coach-eddie-jones-rugby-world-cup/101858008 |title=Dave Rennie sacked, Eddie Jones back as Wallabies coach eight months before 2023 Rugby World Cup |publisher=Australian Broadcasting Corporation |date=15 Januarie 2023 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt; Tydens die verkorte [[2023-Rugbykampioenskapreeks]] het hulle al drie hul wedstryde verloor en vir die eerste keer in die laaste plek geëindig.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/66348302 |title=Australia 7–38 New Zealand: All Blacks hammer Wallabies to win Rugby Championship |publisher=[[BBC]] |date=29 Julie 2023 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt; Dié afwaartse neiging het tydens die [[Rugbywêreldbeker 2023]] in Frankryk aangehou, toe die Wallabies [[Portugese nasionale rugbyspan|Portugal]] met 35–15 en Georgië met 34–14 kon klop, maar teen Fidji hul eerste nederlaag in 69 jaar met 15–22 en teen Wallis ’n rekordnederlaag met 6–40 gely het, waarmee hulle vir die eerste keer ooit die uitklopfase misgeloop het.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/news/876552/australia-rugby-world-cup-2023-review |title=Australia: Rugby World Cup 2023 review |publisher=[[Wêreldrugby]] |date=9 Oktober 2023 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt;

In Januarie 2024 het Joe Schmidt as hoofafrigter oorgeneem by Eddie Jones.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/sport/2024/jan/18/joe-schmidt-replace-eddie-jones-australia-head-coach-rugby-union |title=Joe Schmidt confirmed to replace Eddie Jones as Wallabies coach |publisher=[[The Guardian]] |author=Angus Fontaine |date=19 Januarie 2024 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt; Die [[2024-Rugbykampioenskapreeks]] het vir die Wallabies weer teleurstellend verloop, nadat hulle slegs een naelskraapse wegoorwinning oor die Poemas kon aanteken (met 20–19), waarop ’n rekordwegnederlaag teen dié span gevolg het (met 27–67), waarmee hulle weer die laaste plek beklee het.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/articles/ce81zgvqqmgo |title=What have we learned from the Rugby Championship? |publisher=[[BBC]] |author=Alastair Telfer |date=29 September 2024 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt; In 2025 het die Wallabies hul tweede agtereenvolgende reeksnederlaag teen die Britse en Ierse Leeus gely.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/sport/live/2025/aug/02/australia-v-british-irish-lions-third-test-live-score-updates-wallabies-rugby-union |title=Australia beat British &amp; Irish Lions 22-12 in third Test after weather delay – as it happened |publisher=[[The Guardian]] |author=Lee Calvert |date=2 Augustus 2025 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt; Tydens die daaropvolgende [[2025-Rugbykampioenskapreeks]] het die Wallabies een oorwinning elk oor die Springbokke en die Pumas aangeteken, maar in albei wedstryde teen die All Blacks nederlae gely.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/articles/c2375g123zgo |title=What did we learn from the Rugby Championship? |publisher=[[BBC]] |author=Alastair Telfer |date=5 Oktober 2025 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt; Tydens die 2025 eindjaarrugbytoetsreeks het die Wallabies hul tweede agtereenvolgende nederlaag teen Italië gely.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.foxsports.com.au/rugby/wallabies-slump-to-rare-loss-as-duo-that-got-away-haunt-aussies/news-story/da2063994f8278b4ec67d564b9e2953d |title=Wallabies stunned in ugly capitulation as duo that got away haunts Aussies |publisher=Fox Sports |date=9 November 2025 |accessdate=5 Oktober 2026}}&lt;/ref&gt; In die laaste wedstryd is hulle deur Frankryk geklop, waarmee hulle vir die eerste keer sedert 1958 ’n Europatoer van vier wedstryde sonder ’n oorwinning afgesluit het, daarbenewens het hulle vir die eerste keer tien nederlae tydens een kalenderjaar gely.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.abc.net.au/news/2025-11-23/wallabies-vs-france-rugby-union-test-live-blog-updates/106040540 |title=Wallabies record historic Test loss as France wins 48-33 |publisher=Australian Broadcasting Corporation |author=Luke Pentony |date=22 November 2025 |accessdate=5 Oktober 2026}}&lt;/ref&gt; In Junie 2026 is Joe Schmidt opgevolg deur Les Kiss wat die Wallabies op die [[Rugbywêreldbeker 2027]] tuis sal voorberei.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.rugby.com.au/news/joe-schmidt-to-stay-as-wallabies-coach-until-2026-les-kiss-anointed-successor-2025429 |title=Joe Schmidt to stay as Wallabies coach until mid-2026, Les Kiss anointed successor |publisher=[[Rugby Australia]] |author=Nathan Williamson |date=25 April 2025 |accessdate=5 Oktober 2026}}&lt;/ref&gt; Hy het die Wallabies na hul eerste toetsreeksoorwinning in Argentinië ooit geneem, nadat hulle die eerste toetswedstryd gewen en in die tweede gelykop gespeel het.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.abc.net.au/news/2026-09-06/australia-wallabies-pumas-argentina-rugby-test-live-blog/107120012 |title=Wallabies draw with Pumas 28-28 in Mendoza Test after late penalty try |publisher=Australian Broadcasting Corporation |author=Luke Pentony |date=5 September 2026 |accessdate=5 Oktober 2026}}&lt;/ref&gt;

== Kleure, embleem en bynaam ==
[[Lêer:Red necked wallaby444.jpg|duimnael|’n Jong Australiese wallaby-wyfie]]
Die Wallabies speel in Australië se tradisionele sportkleure groen en goud. Voor die bekendstelling van ’n nasionale trui het die Wallabies in die spankleure van die gasheerdeelstaat gespeel.&lt;ref name=&quot;jerseyinfo&quot;&gt;{{en}} {{cite web |url=http://aru.rugby.com.au/about_the_aru/history_of_the_aru/history_of_the_aru,183.html |title=History of the Australian Jersey |publisher=[[Rugby Australia]] |accessdate=7 Augustus 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070807135510/http://aru.rugby.com.au/about_the_aru/history_of_the_aru/history_of_the_aru%2C183.html |archive-date=7 Augustus 2007 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Die Australiese wapen het dikwels die deelstaatskenteken op die trui vervang en verskeie skakerings van dié kleure is in ’n aantal wedstryde in die vroeë 1900’s gebruik.&lt;ref name=&quot;jerseyinfo&quot; /&gt;

In 1928 het die beheerliggame saamgestem “dat die Australiese verteenwoordigende amateurkleure groen en goud gebruik sal word”.&lt;ref name=&quot;jerseyinfo&quot; /&gt; In die volgende jaar het die All Blacks na Australië getoer en die Wallabies se trui was smaraggroen met die Australiese wapen op; met groen sokkies met tralies aan die bokant.&lt;ref name=&quot;jerseyinfo&quot; /&gt; Gedurende die 1930’s het die trui amper dieselfde gebly, met klein veranderinge hier en daar.&lt;ref name=&quot;jerseyinfo&quot; /&gt; Toe die Wallabies in 1933 vir die eerste keer na Suid-Afrika getoer het, het die besoekers hemelblou truie gedra om verwarring te voorkom, omdat destyds albei spanne donkergroen truie gebruik het. Tydens die Australiese toer in 1953 het die Suid-Afrikaners tydens die toetswedstryde wit truie gedra. Tydens hul 1961-toer het die Wallabies in goue truie uitgedraf om verdere verwarring te vermy.&lt;ref name=&quot;strip&quot;&gt;{{en}} {{cite web |url=http://rugby.com.au/about_the_aru/history_of_the_aru/history_of_the_aru,183.html |title=History of the ARU |publisher=[[Rugby Australia]] |accessdate=19 Augustus 2006 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060819163106/http://rugby.com.au/about_the_aru/history_of_the_aru/history_of_the_aru%2C183.html |archive-date=19 Augustus 2006 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;

Die wegtrui is gewoonlik groen of wit, alhoewel die Wallabies tydens die [[Rugbywêreldbeker 1995]] se wedstryd teen [[Roemeense nasionale rugbyspan|Roemenië]] ’n groen en goud streeptrui, met groen broeke en sokkies gedra het. Canterbury se ontwerp vir Australië se [[Rugbywêreldbeker 2007]]-trui met ’n geboë geelbruin paneel regoor die bors het soos ’n [[bra]] gelyk en heelwat kritiek ontlok.&lt;ref name=&quot;RWC07Jersey&quot;&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rucksandrolls.com/larkham-gregan-giteau-wallabies-rwc-07-jersey/ |title=The Wallabies New World Cup Jersey...ouch... |publisher=rucksandrolls.com |date=25 Junie 2007 |accessdate=27 Junie 2007 |archive-url= https://web.archive.org/web/20070627154006/http://www.rucksandrolls.com/larkham-gregan-giteau-wallabies-rwc-07-jersey/ |archive-date=27 Junie 2007 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Gevolglik het die ''Sydney Morning Herald''' se hoof-rugbykorrespondent ’n satiriese stuk in sy rubriek gepubliseer, waarin die trui met Kramer en Frank Costanza se bekende mansbra uit ''Seinfeld'' vergelyk word.&lt;ref name=growden-2007&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyheaven.smh.com.au/articles/2007/07/12/1183833690325.html |title=Just one big Boks of contradictions |publisher=The Sydney Morning Herald |author=Greg Growden |date=13 Julie 2007 |accessdate=15 Julie 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070715064706/http://rugbyheaven.smh.com.au/articles/2007/07/12/1183833690325.html |archive-date=15 Julie 2007 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;

In 2010 het KooGa die klereborg geword.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://rugby.com.au/news/article,134179.html |title=KooGa appointed apparel sponsor for Qantas Wallabies from 2010 |accessdate=30 Oktober 2009 |publisher=[[Rugby Australia]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20091030052448/http://rugby.com.au/news/article%2C134179.html |archive-date=30 Oktober 2009 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Die eerste KooGa-trui vir die Wallabies is gebruik van 2010 tot die afsluiting van die 2012-seisoen; vir die 2012-seisoen is egter ’n ander soort broeke en sokkies ontwerp. KooGa het in 2013 ’n nuwe uitrusting vir die reeks teen die Britse en Ierse Leeus bekendgestel. BLK Sport, voorheen die Australiese onderafdeling van KooGa, het ná dié toer die klereborg geword, en die BLK-embleem het KooGa s’n op die trui vir die 2013-[[lente]]toer vervang. In Oktober 2013 het die ARU aangekondig dat Asics van 2014 af die klereborg sal word. Tydens die derde 2017-Bledisloebekertoets het die Wallabies vir die eerste keer ’n trui met ’n inheemse [[Aborigines]]-ontwerp gedra. Tydens die [[Rugbywêreldbeker 2019]] het hulle in ’n soortgelyke trui uitgedraf. In 2026 is Castore as die nuwe truiverskaffer vir die volgende vyf jaar bekendgemaak.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.smh.com.au/sport/rugby-union/sweating-it-out-why-wallabies-new-kit-supplier-comes-with-baggage-20260120-p5nvek.html |title=Sweating it out: Why Wallabies' new kit supplier comes with baggage |publisher=The Sydney Morning Herald |author=Jonathan Drennan |date=22 Januarie 2026 |accessdate=5 Oktober 2026}}&lt;/ref&gt;

Die bynaam “Wallabies” verwys na die wallaby wat aan die grootste deel van Australië inheems is. Die naam het tydens die span se eerste toer na die Verenigde Koninkryk en Noord-Amerika in 1908 ontstaan. Die Nieu-Seelandse span het pas ’n toer voltooi en die Engelse pers het hulle “All Blacks” gedoop. Daar is voorgestel dat Australië ook ’n bynaam sou kry en ''rabbits'' (“konyne”) was een van die byname wat deur die Engelse koerante voorgestel is.&lt;ref name=&quot;Annual Report 2008&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Reason58&quot; /&gt; Die Australiërs het dit verwerp en wou nie hê dat die nasionale span deur ’n ingevoerde “pes” verteenwoordig word nie. Hulle het pleks daarvan die inheemse Wallaby gekies wat dadelik gewild geword het.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rl1908.com/clubcomps/origins.htm |title=Club Histories – New Speculations |author=Sean Fagan |accessdate=21 Oktober 2006 |archive-url=https://web.archive.org/web/20061021080342/http://www.rl1908.com/clubcomps/origins.htm |archive-date=21 Oktober 2006 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Oorspronklik is slegs toerende spanne “Wallabies” genoem; as Australië tuis gespeel het, is na hulle as “Internasionale” verwys.&lt;ref name=&quot;Annual Report 2008&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;wallabyinfo&quot;&gt;{{en}} {{cite web |url=http://aru.rugby.com.au/qantas_wallabies/brief_history/who_are_the_wallabies,143.html |title=A brief history |publisher=[[Rugby Australia]] |accessdate=14 Augustus 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070814162752/http://aru.rugby.com.au/qantas_wallabies/brief_history/who_are_the_wallabies%2C143.html |archive-date=14 Augustus 2007 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Die span se gelukbringer staan bekend as ''Wally'' en is ’n Wallaby.

== Truiverskaffers en -borge ==
[[Lêer:Australia - Ireland 15-11-2006-1.jpg|duimnael|Die ou Australiese rugbytrui gedurende die 2000’s]]
Sedert die 1970’s het die volgende truiverskaffers en -borge verskyn:

{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;
! colspan=2| Truiverskaffer
! colspan=2| Truiborg
|-
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:6.6em;&quot;| Tydperk
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:8.9em;&quot;| Handelsmerk
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:8.9em;&quot;| Handelsmerk
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:6.6em;&quot;| Tydperk
|-
|1975–1988
|[[Adidas]]
|style=&quot;border-bottom:0;&quot;| –
|style=&quot;border-bottom:0;&quot;|tot 1989
|-
|rowspan=3|1989–1996
|rowspan=3|[[Canterbury of New Zealand|Canterbury]]
|style=&quot;border-top:0; font-size:60%;&quot;|&amp;nbsp;
|style=&quot;border-top:0; font-size:60%;&quot;|&amp;nbsp;
|-
|[[Castlemaine XXXX]]
|1990–1994
|-
|rowspan=2|[[Schweppes]]
|rowspan=2|1995–1997
|-
|rowspan=2|1997–1999
|rowspan=2|[[Reebok (maatskappy)|Reebok]]
|-
|rowspan=2|[[Vodafone]]
|rowspan=2|1998–2003
|-
|rowspan=2|2000–2009
|rowspan=2|[[Canterbury of New Zealand|Canterbury]]
|-
|rowspan=4|[[Qantas]]
|rowspan=4|2004–2020
|-
|rowspan=2|2010–2013
|[[KooGa]]
|-
|[[Beyond Limits Known|BLK]]
|-
|rowspan=2|2014–2026
|rowspan=2|[[Asics]]
|-
|rowspan=2|[[Cadbury]]&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://sydneynewstoday.com/rugby-australia-announces-cadbury-as-major-wallabies-sponsor/182299/ |title=Rugby Australia announces Cadbury as major Wallabies sponsor |publisher=Sydney News Today |author=Quinton Tahiri |date=13 Mei 2021 |accessdate=6 Julie 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210706040214/https://sydneynewstoday.com/rugby-australia-announces-cadbury-as-major-wallabies-sponsor/182299/ |archive-date=6 Julie 2021 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;
|rowspan=2|sedert 2021
|-
|rowspan=2|sedert 2026
|rowspan=2|[[Castore]]
|}

== Tuisstadions ==
{{Location map+ |Australië
|caption=Kaart van Australië se huidige tuistadions
|places=
 {{Location map~ |Australië |label=[[ANZ-stadion|ANZ]] |position=top |mark=Red pog.svg |marksize=5 |lat_deg=-33 |lat_min=-50 |lat_sec=-50 |lon_deg=151 |lon_min=3 |lon_sec=48 }}
 {{Location map~ |Australië |label=[[Perth Ovaal|nib]] |position=right |mark=Red pog.svg |marksize=5 |lat_deg=-31 |lat_min=-57 |lat_sec=-4 |lon_deg=115 |lon_min=53 |lon_sec=20.5 }}
 {{Location map~ |Australië |label=[[Docklands-stadion|Docklands]] |position=bottom |mark=Red pog.svg |marksize=5 |lat_deg=-37 |lat_min=-48 |lat_sec=-59 |lon_deg=144 |lon_min=56 |lon_sec=51 }}
 {{Location map~ |Australië |label=[[Suncorpstadion|Langpark]] |position=left |mark=Red pog.svg |marksize=5 |lat_deg=-27 |lat_min=-27 |lat_sec=-53 |lon_deg=153 |lon_min=0 |lon_sec=34 }}
 {{Location map~ |Australië |label=[[Sydney Voetbalstadion|Allianz]] |position=left |mark=Red pog.svg |marksize=5 |lat_deg=-33 |lat_min=-53 |lat_sec=-21 |lon_deg=151 |lon_min=13 |lon_sec=31 }}
 {{Location map~ |Australië |label=[[Melbourne Reghoekige Stadion|AAMI]] |position=left |mark=Red pog.svg |marksize=5 |lat_deg=-37 |lat_min=-49 |lat_sec=-31 |lon_deg=144 |lon_min=59 |lon_sec=2 }}
 {{Location map~ |Australië |label=[[Perthstadion|Optus]] |position=top |mark=Red pog.svg |marksize=5 |lat_deg=-31 |lat_min=-56 |lat_sec=-45 |lon_deg=115 |lon_min=52 |lon_sec=12 }}
}}
Net soos ander vername rugbylande soos Argentinië, Frankryk, Nieu-Seeland en Suid-Afrika beskik Australië oor geen amptelike tuisstadion vir sy nasionale span nie. Die Wallabies speel hul toetse eerder op ’n verskeidenheid stadions dwarsoor Australië. Van die stadions sluit in [[ANZ-stadion]] in Sydney, [[Suncorpstadion|Langpark]] in Brisbane, [[Melbourne Reghoekige Stadion|AAMI-park]] en [[Docklands-stadion]] in Melbourne, asook [[Perthstadion|Optusstadion]] en [[Perth Ovaal|nib-stadion]] in Perth.

Van die stadions wat voorheen tradisioneel vir Wallabies-wedstryde gebruik is, sluit in Sydney se Concord-ovaal, die [[Sydney-krieketveld]] en Sportgrond, asook [[Ballymorestadion|Ballymore]] en die Exhibition Ground in Brisbane. Die Sydney-krieketveld het in 1899 Australië se eerste toetswedstryd teen die Britse Leeus gehuisves. Met een uitsondering (in 1958 in Melbourne) het die Wallabies hul tuiswedstryde tot in 1998 slegs in Sydney of Brisbane gespeel.

Die Wallabies speel hul meeste tuiswedstryde op die ANZ-stadion in Sydney (met ’n rekordskare van 109&amp;nbsp;874 teen die All Blacks), op die Docklands-stadion in Melbourne, met ’n rekordskare (teen Engeland) van 54&amp;nbsp;868, op die [[Suncorpstadion]] in Brisbane, met ’n rekordskare van 52&amp;nbsp;498 of op die [[Subiaco Ovaal]] in Perth. Die rekordskare op die ANZ-stadion teen die All Blacks is meeste toeskouers tydens enige rugbywedstryd.

=== Rugbywêreldbekerstadions ===
{{Hoofartikel|Rugbywêreldbeker 1987|Rugbywêreldbeker 2003|Rugbywêreldbeker 2027}}
[[Lêer:World Cup Australia.jpg|duimnael|Die [[Sydneyhawebrug]] tydens die Rugbywêreldbeker 2003]]
Die eerste Rugbywêreldbeker 1987 is deur Australië en Nieu-Seeland saam aangebied. Van die wedstryde was soos volg opgedeel: Groep 1 (wat die Wallabies ingesluit het) is in [[Brisbane]] en [[Sydney]] gespeel, een wedstryd van Groep 2 (dié tussen Ierland en Tonga) is ook in Brisbane se [[Ballymorestadion]] aangebied. Daarbenewens het Brisbane en Sydney een kwarteindstryd elk, asook onderskeidelik een halfeindstryd, aangebied. Al die ander wedstryde het in Nieu-Seeland plaasgevind. Australië het altesaam elf wedstryde gehuisves, terwyl die oorblywende 21 wedstryde in Nieu-Seeland gespeel is.

Die Rugbywêreldbeker 2003 is dwarsdeur Australië aangebied, veral langs die ooskus, hoewel oorspronklik ook wedstryde in Nieu-Seeland beplan was. Die 48 wedstryde is in elf stadions gehuisves, met die [[Sydney Voetbalstadion|Telstra-stadion]] in Sydney wat die halfeindrondte, die klein finale om die derde plek en die eindstryd tussen die Wallabies en Engeland aangebied het. Van Australië se ander stadions tydens dié toernooi was: die ANZ-stadion in Sydney, Docklands-stadion in [[Melbourne]], [[Suncorpstadion|Langpark]] in Brisbane, [[Subiaco Ovaal]] in Perth, Adelaide Ovaal in Adelaide, Willows Sportkompleks in [[Townsville]], Canberrastadion in [[Canberra]], Central Coast-stadion in Gosford, Yorkpark in Launceston en Wollongong Showground in [[Wollongong]].

Australië sal die Rugbywêreldbeker 2027 aanbied.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/news/714742/rugby-world-cup-host-locations-confirmed-through-to-2033 |title=Rugby World Cup host locations confirmed through to 2033 |publisher=[[Wêreldrugby]] |date=12 Mei 2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt;

== Toetswedstryde ==
[[Lêer:Australia IRB World Rankings.png|duimnael|400px|Australië se plek op [[Wêreldrugby]] se ranglys vanaf 10 Oktober 2003 tot op hede]]
Australië het 350 van sy 692 toetswedstryde gewen, ’n wenrekord van 50,58%. Australië se statistieke in toetswedstryde teen alle lande, in alfabetiese volgorde, is soos volg (korrek teen September 2026):&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;orderby=team;team=6;template=results;type=team;view=opposition |title=International Rugby Union Statistics – Australia |publisher=ESPNscrum |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt;

{| class=&quot;sortable wikitable&quot;
! Teenstander
! Gespeel
! Gewen
! Verloor
! Gelykop
! % Gewen
|- bgcolor=&quot;#d0ffd0&quot; align=&quot;center&quot;
|-
| {{ARGru}} || 45 || 31 || 10 || 4 || 68,89
|-
| {{BILru}} || 26 || 7 || 19 || 0 || 26,92
|-
| {{ENGru}} || 57 || 27 || 29 || 1 || 47,37
|-
| {{FIJru}} || 24 || 20 || 3 || 1 || 83,33
|-
| {{FRAru}} || 54 || 29 || 23 || 2 || 53,70
|-
| {{GEOru}} || 3 || 3 || 0 || 0 || 100,00
|-
| {{IRLru}} || 40 || 22 || 17 || 1 || 55,00
|-
| {{ITAru}} || 21 || 19 || 2 || 0 || 90,48
|-
| {{JPNru}} || 9 || 9 || 0 || 0 || 100,00
|-
| {{CANru}} || 6 || 6 || 0 || 0 || 100,00
|-
| {{KORru}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 100,00
|-
| {{NAMru}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 100,00
|-
| {{NZLru}} || 181 || 45 || 128 || 8 || 24,86
|-
| {{vlagikoon|Nieu-Seeland}} Nieu-Seeland Māori || 16 || 8 || 6 || 2 || 50,00
|-
| [[Lêer:Flag of rugby Pacific Islanders.svg|24px|raam]] Pasifiese Eilanders || 1 || 1 || 0 || 0 || 100,00
|-
| {{PORru}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 100,00
|-
| {{ROMru}} || 3 || 3 || 0 || 0 || 100,00
|-
| {{RUSru}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 100,00
|-
| {{SAMru}} || 6 || 5 || 1 || 0 || 83,33
|-
| {{SCOru}} || 35 || 22 || 13 || 0 || 62,86
|-
| {{ESPru}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 100,00
|-
| {{RSAru}} || 97 || 41 || 53 || 3 || 42,27
|-
| {{TGAru}} || 4 || 3 || 1 || 0 || 75,00
|-
| {{URUru}} || 2 || 2 || 0 || 0 || 100,00
|-
| {{USAru}} || 8 || 8 || 0 || 0 || 100,00
|-
| {{WALru}} || 49 || 34 || 14 || 1 || 69,39
|-
| align=&quot;left&quot; |'''Algeheel''' || '''692''' || '''350''' || '''319''' || '''23''' || '''50,58'''
|}

Wedstryde teen verskeie saamgestelde spanne tydens oorsese toere van die amateurtydperk en die deur beide [[Nieu-Seeland Rugby]] en die [[Suid-Afrikaanse Rugbyunie]] nieerkende wedstryde teen die [[Waratahs (Superrugbyspan)|Waratahs]] (1920–1928) is nie in die lys nie, alhoewel [[Rugby Australia]] hulle as toetswedstryde erken.

== Wedywering met ander nasionale spanne ==
[[Lêer:Australia nz first 1903.jpg|duimnael|Die eerste toetswedstryd tussen Australië en Nieu-Seeland op 15 Augustus 1903 in Sydney]]
[[Lêer:England v australia 1909.jpg|duimnael|Die eerste toetswedstryd tussen Australië en Engeland op 9 Januarie 1909 in [[Blackheath, Londen|Blackheath]]]]
Veral met die ander twee groot spanne van die Suidelike Halfrond, die Nieu-Seelandse All Blacks en die Suid-Afrikaanse Springbokke, handhaaf Australië ’n intensiewe wedywering. Die tradisionele sportiewe wedywering teen die buurland Nieu-Seeland geniet in Australië ’n besondere status. Sedert 1996 neem al drie spanne aan die jaarlikse Drienasies of die Rugbykamioenskap deel.

Soos in ander sportsoorte (veral [[krieket]], [[rugby league]], [[netbal]] en op die [[Statebondspele]]) handhaaf Australië tradisioneel goeie wedywering met sy buurland Nieu-Seeland,&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.foxsports.com.au/more-sports/mad-tuesday-11-things-you-never-wanted-to-know-about-the-trans-tasman-sporting-rivalry/news-story/ae6dd16e7f4cec90ec146c176f497ebf |title=Mad Tuesday: 11 things you never wanted to know about the Trans Tasman sporting rivalry |publisher=Fox Sports |author=Trevor Marshallsea |date=3 Mei 2016 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/sport/blog/2015/oct/29/the-encounters-that-have-underpinned-trans-tasman-sporting-rivalry |title=The encounters that have underpinned trans-Tasman sporting rivalry |publisher=[[The Guardian]] |author=Russell Jackson |date=28 Oktober 2015 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt; waarna dikwels as “wedywering onder sibbes” (''sibling rivalry'') verwys word.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.cricketcountry.com/articles/australia-vs-new-zealand-an-intense-sibling-rivalry-where-nothing-else-matters-than-win-502235 |title=Australia vs New Zealand, an intense sibling rivalry where nothing else matters than 'win' |publisher=Cricket Country |author=Suvajit Mustafi |date=28 Maart 2015 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.stuff.co.nz/sport/cricket/67529059/top-ten-nzaustralia-clashes |title=Top ten NZ/Australia clashes |publisher=Stuff |authors=Rosanna Price, Henry Cooke |date=27 Maart 2015 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt; Die eerste toetswedstryd tussen albei spanne is tydens die Nieu-Seelandse besoek aan Australië in 1903 gespeel. Sedert 1932 ding albei spanne mee om die Bledisloebeker, een van die oudste trofeë in internasionale rugby. Van die 181 toetswedstryde tot dusver het Nieu-Seeland 128 gewen, Australië 45, met agt gelykopuitslae. Gedurende wêreldbekertoernooie het albei spanne tot dusver vier keer ontmoet (in 1991, 2003, 2011 en 2015), waarvan albei spanne twee wedstryde elk gewen het. Albei lande het al belangrike rugbytoernooie soos die [[Rugbywêreldbeker 1987]] saam aangebied. Die [[Rugbywêreldbeker 2003]] is oorspronklik ook aan albei rugbylande toegewys, maar ná ’n kontraktuele dispuut oor grondtekenregte tussen die [[Nieu-Seeland Rugby|Nieu-Seelandse Rugbyunie]] en die IRR is Australië as alleenlike gasheer aangewys. Daarbenewens het hulle in die eindstryd van die Rugbywêreldbeker 2015 ontmoet, wat die All Blacks gewen het.

Net soos die ander rugbylande van die Suidelike Halfrond handhaaf Australië ’n wedywering met die nasionale spanne van die Noordelike Halfrond. Net só het Australië tydens drie van sy vier eindstrydverskynings teen spanne van die Noordelike Halfrond te staan gekom (twee keer teen Engeland en een keer teen Frankryk, waarvan die Wallabies die eindstryd in 1991 teen Engeland en in 1999 teen Frankryk gewen het). ’n Bykomende aspek in hul wedywering met Engeland is die sedert die laat 19de eeu bestaande intensiewe, sportiewe wedywering tussen Australië en Engeland, wat ook in ander sportsoorte (veral [[krieket]] en op die Statebondspele) ’n besondere status geniet.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.newstatesman.com/politics/sport/2017/11/why-england-and-australia-love-hate-each-other |title=Why England and Australia love to hate each other |publisher=New Statesman |author=Simon Barnes |date=25 November 2017 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt; Van 1997 tot 2022 het Australië en Engeland meegeding om die Cookbeker (genoem na [[James Cook]]), asook in 2001 en 2013 teen die Britse en Ierse Leeus om die Tom Richards-beker; teen Frankryk is sedert 1989 die Trophée des Bicentenaires op die spel, teen Skotland sedert 1998 die Hopetounbeker, teen Ierland sedert 1999 die Lansdownebeker en teen Wallis sedert 2007 die James Bevan-trofee.&lt;ref name=&quot;Part One&quot;&gt;{{en}} {{cite web |url=http://en.espn.co.uk/scrum/rugby/story/84191.html |title=The Scrum.com trophy guide – Part One |publisher=ESPNscrum |date=29 Oktober 2008 |accessdate=13 Mei 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230513190107/http://en.espn.co.uk/scrum/rugby/story/84191.html |archive-date=13 Mei 2023 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Part Two&quot;&gt;{{en}} {{cite web |url=http://en.espn.co.uk/scrum/rugby/story/84879.html |title=The Scrum.com trophy guide – Part Two |publisher=ESPNscrum |date=5 November 2008 |accessdate=13 Mei 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230513190101/http://en.espn.co.uk/scrum/rugby/story/84879.html |archive-date=13 Mei 2023 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Die Cookbeker is in 2022 met die Ella-Mobbs-trofee (genoem na die Australiese rugbyspeler en [[Aborigines|Aborigine]] [[Mark Ella]], asook die Engelse rugbyspeler [[Edgar Mobbs]]) vervang.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.smh.com.au/sport/rugby-union/doing-the-right-thing-ella-welcomes-cook-cup-name-change-20220616-p5aub8.html |title=‘Doing the right thing’: Ella welcomes Cook Cup name change |publisher=The Sydney Morning Herald |author=Iain Payten |date=17 Junie 2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt; Die Tom Richards-beker is in 2021 met die Lions Series-trofee vervang, wat aan die wenner van elke vierjaarlikse Leeus-reeks oorhandig word.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.lionsrugby.com/en/news/lions-and-springboks-to-play-for-new-tour-trophy-created-by-thomas-lyte |title=Lions and Springboks to play for new Tour trophy created by Thomas Lyte |publisher=[[Britse en Ierse Leeus]] |date=4 Mei 2021 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt;

== Rekords ==
=== Wêreldbekerrekord ===
[[Lêer:Webb Ellis Cup.jpg|duimnael|upright|Australië het in 1991 en 1999 die [[Webb Ellis-beker]] omhoog gehou]]
Australië het tot dusver aan elke [[rugbywêreldbeker]]toernooi deelgeneem en die [[Webb Ellis-beker]], waarom vierjaarliks meegeding word, twee keer omhoog gehou: tydens die tweede Rugbywêreldbeker 1991 en die vierde Rugbywêreldbeker 1999. Daarmee het die Wallabies die eerste span geword wat die titel twee keer ingepalm het. Tydens die eerste Rugbywêreldbeker 1987, wat Australië saam met Nieu-Seeland aangebied het, is die Wallabies in die halfeindstryd deur Frankryk uitgeskakel en is in die daaropvolgende klein finale om die derde plek deur Wallis verslaan. Tydens die Rugbywêreldbeker 2003 tuis is die Wallabies in die eindstryd in ekstra tyd deur Engeland geklop. In 2011 is hulle deur die verdedigende kampioen en gasheer Nieu-Seeland in die halfeindstryd verslaan, maar het die klein finale om die derde plek teen Wallis gewen. In 2015 het hulle die eindstryd gehaal, maar Australië is deur Nieu-Seeland verslaan. In 2023 is die Wallabies vir die eerste keer reeds in die groepfase uitgeskakel.

{| class=&quot;wikitable&quot;
! Jaar !! Uitslag
|-
| align=center | [[Rugbywêreldbeker 1987|1987]] || Vierde plek
|- style=&quot;background:#F7F6A8;&quot;
| align=center | [[Rugbywêreldbeker 1991|1991]] || '''Kampioen'''
|-
| align=center | [[Rugbywêreldbeker 1995|1995]] || Kwarteindrondte
|- style=&quot;background:#F7F6A8;&quot;
| align=center | [[Rugbywêreldbeker 1999|1999]] || '''Kampioen'''
|- style=&quot;background:#DCE5E5;&quot;
| align=center | [[Rugbywêreldbeker 2003|2003]] || Naaswenner
|-
| align=center | [[Rugbywêreldbeker 2007|2007]] || Kwarteindrondte
|- style=&quot;background:#FFDAB9;&quot;
| align=center | [[Rugbywêreldbeker 2011|2011]] || Derde plek
|- style=&quot;background:#DCE5E5;&quot;
| align=center | [[Rugbywêreldbeker 2015|2015]] || Naaswenner
|-
| align=center | [[Rugbywêreldbeker 2019|2019]] || Kwarteindrondte
|-
| align=center | [[Rugbywêreldbeker 2023|2023]] || Groepfase
|-
| align=center | [[Rugbywêreldbeker 2027|2027]] || ''gekwalifiseer as gasheer''
|-
| align=center | [[Rugbywêreldbeker 2031|2031]] || {{n.v.t.}}
|}

=== Drienasies/Rugbykampioenskap ===
[[Lêer:Bledisloe Cup on display in Sydney 2014.jpg|duimnael|upright|Tydens die Rugbykampioenskap ding onder andere Australië en Nieu-Seeland om die [[Bledisloebeker]] mee]]
Australië se enigste jaarlikse toernooi is die Rugbykampioenskap (voorheen die Drienasies), waar hulle teen drie ander lande van die Suidelike Halfrond speel: Nieu-Seeland en Suid-Afrika sedert 1996; Argentinië het in 2012 by dié toernooi aangesluit. Australië het die toernooi tot dusver vier keer gewen: in [[2000-Drienasiesreeks|2000]], [[2001-Drienasiesreeks|2001]], [[2011-Drienasiesreeks|2011]] en [[2015-Rugbykampioenskapreeks|2015]]. As deel van die Rugbykampioenskap ding die Wallabies ook met die Poemas om die [[Poematrofee]] (sedert 2000), met die All Blacks om die [[Bledisloebeker]] (sedert 1932) en met die Springbokke om die [[Mandela Uitdaagplaat]] (sedert 2000) mee.&lt;ref name=&quot;Part Two&quot; /&gt;

{{Drie-Nasiesrekord}}
{{Die Rugbykampioenskap-rekord}}

&lt;small&gt;Punte word soos volg toegeken: 4 punte vir ’n oorwinning, 2 punte vir ’n gelykopuitslag, 0 punte vir ’n nederlaag (saam met moontlike bonuspunte), 1 bonuspunt vir ten minste drie drieë meer as die teenstander, 1 bonuspunt vir ’n nederlaag met minder as sewe punte.&lt;/small&gt;

=== Ander toetswedstryde ===
[[Lêer:Rugby1.jpg|duimnael|Die Trophée des Bicentenaires]]
[[Lêer:Hopetoun Cup.jpg|duimnael|upright|Die Hopetounbeker]]
Gedurende die amateurtydperk het die Wallabies maandelange oorsese toere onderneem, waartydens hulle teen ander nasionale spanne, plaaslike saamgestelde spanne en klubspanne gespeel het. Eweneens het oorsese spanne na Australië getoer. Die Wallabies het een keer ’n Grand Slam behaal, d.w.s. ’n oorwinning oor die vier Tuisnasies Engeland, Ierland, Skotland en Wallis tydens dieselfde toer (in 1984). Australië is ook die enigste span van die Suidelike Halfrond wat tydens dieselfde toer deur al die vier Tuisnasies verslaan is (in 1957/58); met ’n bykomende nederlaag teen Frankryk.

Teen die jaar 2000 het die oorsese toere volgens die ou tradisie tot ’n einde gekom, aangesien die professionalisering van die rugbyspel te min tyd vir toere oorlaat (’n uitsondering is die [[Britse en Ierse Leeus]] se vierjaarlikse toere). Deesdae is toetswedstryde teen die spanne van die Noordelike Halfrond tweekeer per jaar moontlik. Gedurende Juniemaand se [[midjaarrugbytoetsreeks]] vertrek Europese spanne na Australië en gedurende Novembermaand se [[eindjaarrugbytoetsreeks]] reis die Wallabies na Europa.

Een van die mees tradisionele trofee in internasionale rugby is die Bledisloebeker. Australië en Nieu-Seeland ding sedert 1932 om dié beker mee, sedert 1996 tydens die Drienasiesreeks en sedert 2012 as deel van die Rugbykampioenskap. Tydens dié toernooi ding Australië sedert 2000 ook met Suid-Afrika mee om die [[Mandela Uitdaagplaat]]. Sedert 1989 ding die Wallabies met Frankryk mee om die Trophée des Bicentenaires, van 1997 tot 2022 met Engeland om die Cookbeker, sedert 1998 met Skotland om die Hopetounbeker, sedert 1999 met Ierland om die Lansdownebeker, in 2001 en 2013 met die Britse en Ierse Leeus om die Tom Richards-beker, sedert 2007 met Wallis om die James Bevan-trofee&lt;ref name=&quot;Part One&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Part Two&quot; /&gt; en sedert 2025 met Fidji om die Vuvale Bowl.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://pmn.co.nz/read/sports/why-flyings-fijians-are-priority-for-wallabies-not-lions |title=Why Wallabies are prioritising Flying Fijians over the Lions |publisher=Pacific Media Network |author=Christine Rovoi |date=4 Julie 2025 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt; Die Cookbeker is in 2022 met die Ella-Mobbs-trofee vervang en die Tom Richards-beker in 2021 met die Lions Series-trofee.

=== Olimpiese Spele ===
Australië het een keer aan Olimpiese rugbytoernooie deelgeneem en is dié keer as Olimpiese kampioen gekroon.

* [[Olimpiese Somerspele 1908]]: '''Olimpiese kampioen'''

== Spelers ==
=== Huidige span ===
Die volgende spelers het die Wallabiesspan gevorm tydens die [[2025-Rugbykampioenskapreeks]]:&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.rugby.com.au/news/wallabies-squad-springboks-tests-rugby-championship-edmed-salakaia-loto-202587 |title=Edmed, Salakaia-Loto named in Wallabies squad for Springboks Tests |publisher=[[Rugby Australia]] |author=Nathan Williamson |date=7 Augustus 2025 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt;

{|
| valign=&quot;top&quot;|
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+ Agterspelers ''(backs)''
|-
! Speler !! Posisie !! Klub !! Toetswedstryde
|-
| [[Ryan Lonergan]] || [[Skrumskakel]] || [[Brumbies (Superrugbyspan)|Brumbies]] || style=&quot;text-align:center&quot; | {{0}}0
|-
| [[Tate McDermott]] || Skrumskakel || [[Reds (Superrugbyspan)|Reds]] || style=&quot;text-align:center&quot; | 45
|-
| [[Nic White]] || Skrumskakel || [[Western Force (Superrugbyspan)|Western Force]] || style=&quot;text-align:center&quot; | 73
|-
| [[Ben Donaldson]] || [[Losskakel]] || [[Western Force (Superrugbyspan)|Western Force]] || style=&quot;text-align:center&quot; | 19
|-
| [[Tane Edmed]] || Losskakel || [[Waratahs (Superrugbyspan)|Waratahs]] || style=&quot;text-align:center&quot; | {{0}}1
|-
| [[James O’Connor]] || Losskakel || [[Crusaders (Superrugbyspan)|Crusaders]] || style=&quot;text-align:center&quot; | 64
|-
| [[Josh Flook]] || [[Senter]] || [[Reds (Superrugbyspan)|Reds]] || style=&quot;text-align:center&quot; | {{0}}4
|-
| [[Len Ikitau]] || Senter || [[Brumbies (Superrugbyspan)|Brumbies]] || style=&quot;text-align:center&quot; | 43
|-
| [[Hunter Paisami]] || Senter || [[Reds (Superrugbyspan)|Reds]] || style=&quot;text-align:center&quot; | 31
|-
| [[Joseph Suaʻaliʻi]] || Senter || [[Waratahs (Superrugbyspan)|Waratahs]] || style=&quot;text-align:center&quot; | {{0}}8
|-
| [[Max Jorgensen]] || [[Vleuel]] || [[Waratahs (Superrugbyspan)|Waratahs]] || style=&quot;text-align:center&quot; | 11
|-
| [[Andrew Kellaway]] || Vleuel || [[Waratahs (Superrugbyspan)|Waratahs]] || style=&quot;text-align:center&quot; | 41
|-
| [[Dylan Pietsch]] || Vleuel || [[Waratahs (Superrugbyspan)|Waratahs]] || style=&quot;text-align:center&quot; | {{0}}6
|-
| [[Corey Toole]] || Vleuel || [[Brumbies (Superrugbyspan)|Brumbies]] || style=&quot;text-align:center&quot; | {{0}}0
|-
| [[Tom Wright]] || [[Heelagter]] || [[Brumbies (Superrugbyspan)|Brumbies]] || style=&quot;text-align:center&quot; | 41
|}
|
| valign=&quot;top&quot; |
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+ Voorspelers ''(forwards)''
|-
! Speler !! Posisie !! Klub !! Toetswedstryde
|-
| [[Josh Nasser]] || [[Haker]] || [[Reds (Superrugbyspan)|Reds]] || style=&quot;text-align:center&quot; | {{0|00}}6
|-
| [[Brandon Paenga-Amosa]] || Haker || [[Western Force (Superrugbyspan)|Western Force]] || style=&quot;text-align:center&quot; | {{0}}21
|-
| [[Billy Pollard]] || Haker || [[Brumbies (Superrugbyspan)|Brumbies]] || style=&quot;text-align:center&quot; | {{0}}10
|-
| [[Angus Bell]] || [[Stut]] || [[Waratahs (Superrugbyspan)|Waratahs]] || style=&quot;text-align:center&quot; | {{0}}39
|-
| [[Zane Nonggorr]] || Stut || [[Reds (Superrugbyspan)|Reds]] || style=&quot;text-align:center&quot; | {{0}}12
|-
| [[Tom Robertson]] || Stut || [[Western Force (Superrugbyspan)|Western Force]] || style=&quot;text-align:center&quot; | {{0}}33
|-
| [[Aidan Ross]] || Stut || [[Reds (Superrugbyspan)|Reds]] || style=&quot;text-align:center&quot; | {{0|00}}0
|-
| [[James Slipper]] [[Lêer:Captain sports.svg|15px|Kaptein]] || Stut || [[Brumbies (Superrugbyspan)|Brumbies]] || style=&quot;text-align:center&quot; | 147
|-
| [[Taniela Tupou]] || Stut || [[Waratahs (Superrugbyspan)|Waratahs]] || style=&quot;text-align:center&quot; | {{0}}59
|-
| [[Nick Frost (rugbyspeler)|Nick Frost]] || [[Slot (rugby)|Slot]] || [[Brumbies (Superrugbyspan)|Brumbies]] || style=&quot;text-align:center&quot; | {{0}}29
|-
| [[Lukhan Salakaia-Loto]] || Slot || [[Reds (Superrugbyspan)|Reds]] || style=&quot;text-align:center&quot; | {{0}}41
|-
| [[Will Skelton]] || Slot || [[Stade Rochelais|La Rochelle]] || style=&quot;text-align:center&quot; | {{0}}33
|-
| [[Jeremy Williams]] || Slot || [[Western Force (Superrugbyspan)|Western Force]] || style=&quot;text-align:center&quot; | {{0}}14
|-
| [[Nick Champion de Crespigny]] || [[Losvoorspeler]] || [[Western Force (Superrugbyspan)|Western Force]] || style=&quot;text-align:center&quot; | {{0|00}}1
|-
| [[Langi Gleeson]] || Losvoorspeler || [[Waratahs (Superrugbyspan)|Waratahs]] || style=&quot;text-align:center&quot; | {{0}}17
|-
| [[Tom Hooper]] || Losvoorspeler || [[Brumbies (Superrugbyspan)|Brumbies]] || style=&quot;text-align:center&quot; | {{0}}13
|-
| [[Fraser McReight]] || Losvoorspeler || [[Reds (Superrugbyspan)|Reds]] || style=&quot;text-align:center&quot; | {{0}}29
|-
| [[Carlo Tizzano]] || Losvoorspeler || [[Western Force (Superrugbyspan)|Western Force]] || style=&quot;text-align:center&quot; | {{0|00}}8
|-
| [[Rob Valetini]] || Losvoorspeler || [[Brumbies (Superrugbyspan)|Brumbies]] || style=&quot;text-align:center&quot; | {{0}}53
|-
| [[Harry Wilson]] || Losvoorspeler || [[Reds (Superrugbyspan)|Reds]] || style=&quot;text-align:center&quot; | {{0}}26
|}
|}

=== Bekende spelers ===
[[Lêer:Dan Carroll 1908.jpg|duimnael|upright|Dan Carroll (1908)]]
[[Lêer:Tom Richards 1908.jpg|duimnael|upright|Tom Richards (1908)]]
16 voormalige Australiese spelers is vir hul uitstekende prestasies in Wêreldrugby se Heldesaal opgeneem:&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/halloffame/inductees |title=Inductees |publisher=[[Wêreldrugby]] |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt;

{| class=&quot;wikitable&quot;
! Speler !! Posisie !! Inskrywing
|-
| [[Matt Burke]] || [[Heelagter]] || 2025
|-
| [[David Campese]] || [[Vleuel]], [[Heelagter]] || 2013
|-
| [[Dan Carroll]] || [[Senter]], [[Losskakel]]&lt;br /&gt;[[Vleuel]], [[Skrumskakel]] || 2016
|-
| [[Ken Catchpole]] || [[Skrumskakel]] || 2013
|-
| [[John Eales]] || [[Slot (rugby)|Slot]] || 2007
|-
| [[Mark Ella]] || [[Losskakel]] || 2013
|-
| [[Nick Farr-Jones]] || [[Skrumskakel]] || 2011
|-
| [[George Gregan]] || [[Skrumskakel]] || 2013
|-
| [[Tim Horan]] || [[Losskakel]], [[Senter]] || 2015
|-
| [[Stephen Larkham]] || [[Losskakel]], [[Heelagter]] || 2018
|-
| [[Tom Lawton]] || [[Losskakel]] || 2013
|-
| [[Michael Lynagh]] || [[Losskakel]] || 2014
|-
| [[Tom Richards]] || Voorspeler || 2015
|-
| [[Nicholas Shehadie]] || [[Stut]], [[Slot (rugby)|Slot]] || 2011
|-
| [[George Smith]] || [[Vleuel]] || 2023
|-
| [[John Thornett]] || [[Stut]], [[Slot (rugby)|Slot]], [[Vleuel]] || 2013
|}

Daarbenewens is die twee wêreldkampioenafrigters [[Bob Dwyer]] en [[Rod Macqueen]], asook die skeidsregter en kommentator [[Roger Vanderfield]] ingeskryf. Vyf spelers is tweeledige wêreldkampioene: [[Dan Crowley]], [[John Eales]], [[Tim Horan]], [[Phil Kearns]] en [[Jason Little]] (almal in 1991 en in 1999).

=== Spelerstatistieke ===
[[Lêer:George Smith Stade francais 2012-03-03 (cropped).jpg|duimnael|upright|George Smith (2012)]]
[[Lêer:George Gregan.jpg|duimnael|upright|George Gregan (2013)]]
[[Lêer:David Campese 2020.jpg|duimnael|upright|David Campese (2020)]]
Vervolgens die belangrikste statistieke van Australië se spelers. Die spelers wat met &lt;nowiki&gt;*&lt;/nowiki&gt; gekenmerk is, is nog aktief en kan hul statistieke verbeter.

&lt;small&gt;(Korrek teen Oktober 2025)&lt;/small&gt;

{|
|
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+ Meeste toetswedstryde&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;team=6;template=results;type=player |title=Total matches played (descending) |publisher=ESPNscrum |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt;
|-
! style=&quot;width:50px&quot;| Rang !! style=&quot;width:175px&quot;| Naam !! style=&quot;width:100px&quot;| Tydperk !! style=&quot;width:75px&quot;| Toetswedstryde
|-
| {{0}}1 || [[James Slipper]] * || 2010–2025 || 151
|-
| {{0}}2 || [[George Gregan]] || 1994–2007 || 139
|-
| {{0}}3 || [[Stephen Moore (rugbyspeler)|Stephen Moore]] || 2005–2017 || 129
|-
| {{0}}4 || [[Michael Hooper]] || 2012–2023 || 125
|-
| {{0}}5 || [[Adam Ashley-Cooper]] || 2005–2019 || 121
|-
| {{0}}6 || [[Nathan Sharpe]] || 2002–2012 || 116
|-
| {{0}}7 || [[George Smith]] || 2000–2013 || 111
|-
| {{0}}8 || [[Will Genia]] || 2009–2019 || 110
|-
| {{0}}9 || [[Sekope Kepu]] || 2008–2019 || 110
|-
| 10 || [[Rob Simmons]] || 2010–2020 || 106
|}
|
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+ Meeste toetswedstryde as kaptein&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?captain=1;class=1;filter=advanced;orderby=matches;team=6;template=results;type=player |title=Total matches played as captain (descending) |publisher=ESPNscrum |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt;
|-
! style=&quot;width:50px&quot;| Rang !! style=&quot;width:175px&quot;| Naam !! style=&quot;width:100px&quot;| Tydperk !! style=&quot;width:75px&quot;| Toetswedstryde
|-
| {{0}}1 || [[Michael Hooper]] || 2014–2023 || 69
|-
| {{0}}2 || [[George Gregan]] || 2001–2007 || 59
|-
| {{0}}3 || [[John Eales]] || 1996–2001 || 55
|-
| {{0}}4 || [[Nick Farr-Jones]] || 1988–1992 || 36
|-
| {{0}}5 || [[Stirling Mortlock]] || 2006–2009 || 29
|-
| {{0}}6 || [[Stephen Moore]] || 2014–2017 || 26
|-
| {{0}}7 || [[Rocky Elsom]] || 2009–2011 || 24
|-
| {{0}}8 || [[Andrew Slack]] || 1984–1987 || 19
|-
| {{0}}9 || [[Greg Davis]] || 1969–1972 || 16
|-
| 10 || [[James Horwill]] || 2011–2013 || 16
|}
|-
|
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+ Meeste punte aangeteken&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;filter=advanced;orderby=points;team=6;template=results;type=player |title=Total points scored (descending) |publisher=ESPNscrum |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt;
|-
! style=&quot;width:50px&quot;| Rang !! style=&quot;width:175px&quot;| Naam !! style=&quot;width:100px&quot;| Tydperk !! style=&quot;width:75px&quot;| Punte
|-
| {{0}}1 || [[Michael Lynagh]] || 1984–1995 || 911
|-
| {{0}}2 || [[Matt Burke]] || 1993–2004 || 878
|-
| {{0}}3 || [[Matt Giteau]] || 2002–2016 || 698
|-
| {{0}}4 || [[Bernard Foley]] || 2013–2023 || 674
|-
| {{0}}5 || [[Stirling Mortlock]] || 2000–2009 || 489
|-
| {{0}}6 || [[David Campese]] || 1982–1996 || 315
|-
| {{0}}7 || [[James O’Connor]] || 2008–2023 || 279
|-
| {{0}}8 || [[Paul McLean]] || 1982–1996 || 260
|-
| {{0}}9 || [[Joe Roff]] || 1995–2004 || 244
|-
| 10 || [[Quade Cooper]] || 2008–2024 || 216
|}
|
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+ Meeste drieë gedruk&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;filter=advanced;orderby=tries;team=6;template=results;type=player |title=Total tries scored (descending) |publisher=ESPNscrum |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt;
|-
! style=&quot;width:50px&quot;| Rang !! style=&quot;width:175px&quot;| Naam !! style=&quot;width:100px&quot;| Tydperk !! style=&quot;width:75px&quot;| Drieë
|-
| {{0}}1 || [[David Campese]] || 1982–1996 || 64
|-
| {{0}}2 || [[Chris Latham]] || 1998–2007 || 40
|-
| {{0}}3 || [[Adam Ashley-Cooper]] || 2005–2019 || 39
|-
| {{0}}4 || [[Israel Folau]] || 2013–2018 || 37
|-
| {{0}}5 || [[Drew Mitchell]] || 2005–2016 || 34
|-
| {{0}}6 || [[Matt Giteau]] || 2002–2016 || 30
|-
| {{0}}7 || [[Tim Horan]] || 1989–2000 || 30
|-
| {{0}}8 || [[Joe Roff]] || 1995–2004 || 30
|-
| {{0}}9 || [[Lote Tuqiri]] || 2003–2008 || 30
|-
| 10 || [[Matt Burke]] || 1993–2004 || 29
|}
|}

== Afrigters ==
[[Lêer:Eddie Jones Rugby.jpg|duimnael|upright|Eddie Jones (2009)]]
[[Lêer:Michael Cheika June 2017.jpg|duimnael|upright|Michael Cheika (2017)]]
Voor 1982 het Australië geen afrigters op ’n langer basis benoem nie. Die ARU het bestuurders opdrag gegee om oorsese toere te reël, en die adjunkbestuurder het tydens dié toere dikwels as afrigter gedien. Soms het die kaptein die pos van afrigter beklee, veral tydens tuiswedstryde, aangesien volgens die IRR se destydse reëls tuisspanne eers drie dae voor die toetswedstryd genomineer kon word.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |author=Sheek |title=Wallabies coaches since 1962: Part I |url=http://www.theroar.com.au/2011/08/10/a-look-at-wallabies-coaches-since-1962-part-1/ |publisher=The Roar |date=10 Augustus 2011 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |author=Sheek |url=http://www.theroar.com.au/2011/08/11/wallabies-coaches-since-1962-part-ii |title=Wallabies coaches since 1962: Part II |publisher=The Roar |date=10 Augustus 2011 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt;

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
! Naam !! Tydperk !! colspan=&quot;2&quot; | % Gewen
|-
| rowspan=&quot;2&quot; | Bob Dwyer || 1982–1983 || 41,67 || rowspan=&quot;2&quot; | 63,01
|-
| 1988–1995 || 67,21
|-
| Alan Jones || 1984–1987 || colspan=&quot;2&quot; align=center | 70,00
|-
| Greg Smith || 1996–1997 || colspan=&quot;2&quot; align=center | 63,16
|-
| Rod Macqueen || 1997–2001 || colspan=&quot;2&quot; align=center | 79,07
|-
| [[Eddie Jones]] || 2001–2005 || colspan=&quot;2&quot; align=center | 57,89
|-
| John Connolly || 2006–2007 || colspan=&quot;2&quot; align=center | 64,00
|-
| Robbie Deans || 2008–2013 || colspan=&quot;2&quot; align=center | 58,67
|-
| Ewen McKenzie || 2013–2014 || colspan=&quot;2&quot; align=center | 50,00
|-
| Michael Cheika || 2014–2019 || colspan=&quot;2&quot; align=center | 50,00
|-
| Dave Rennie || 2020–2023 || colspan=&quot;2&quot; align=center | 36,40
|-
| Eddie Jones || 2023 || colspan=&quot;2&quot; align=center | 22,22
|-
| Joe Schmidt || 2024–2026 || colspan=&quot;2&quot; align=center | 38,70
|-
| Les Kiss || sedert 2026 || colspan=&quot;2&quot; align=center | 75,00
|}

== Toekennings ==
In 2001 het die Internasionale Rugbyraad, sedert 2014 Wêreldrugby, Australië as “span van die jaar” benoem.

== Sien ook ==
{{Portaal|Rugby|Ru ball.svg}}
* [[Australiese nasionale krieketspan]]
* [[Wallaroos]]
* [[Australiese nasionale sokkerspan]]

== Verwysings ==
{{Verwysings|4}}

== Bronnelys ==
* {{en}} {{cite book |author=Sean Fagan |year=2005 |title=''The Rugby Rebellion'' – The Divide of League and Union in Australasia |publisher=RL1908 |isbn=1-903659-25-6}}
* {{en}} {{cite book |author=Thomas Hickie |year=1993 |title=They Ran With the Ball – How Rugby Football Began in Australia |publisher=Longman Cheshire |isbn=0-582-91062-5}}
* {{en}} {{cite book |author=Bob Howitt |year=2005 |title=SANZAR Saga – Ten Years of Super 12 and Tri-Nations Rugby |publisher=Harper Collins Publishers |isbn=1-86950-566-2}}
* {{en}} {{cite book |authors=John Reason, James Carwyn |title=The World of Rugby – A History of Rugby Union Football |url=https://archive.org/details/worldofrugbyhist0000reas |publisher=[[BBC]] |year=1979 |isbn=0-563-16280-5}}
* {{en}} {{cite book |author=Peter Horton |title=Rugby Union Football in the Land of the Wallabies, 1874–1949: same game, different ethos – The International Journal of the History of Sport |edition=26 |series=11 |publisher=Routledge |location=Abingdon |date=15 September 2009 |pages=1611–1629 |issn=1743-9035 |doi=10.1080/09523360903169925 |url=https://www.tandfonline.com/doi/pdf/10.1080/09523360903169925}} {{dooie skakel}}

== Eksterne skakels ==
{{CommonsKategorie|Australia national rugby union team|Wallabies}}
* {{en}} [https://australia.rugby/ Amptelike webwerf van Rugby Australia]
* {{en}} [https://wallabies.rugby/about/about-us/our-history/wallaby-honours-and-milestones Rugby Australia se Wallabies Heldesaal]
* {{en}} [https://www.world.rugby/organisation/membership/oceania/australia Australië by Wêreldrugby]
* {{en}} [https://www.planetrugby.com/team/australia/ Australië op Planet Rugby]

{{Nasionale rugbyspanne}}
{{Die Rugbykampioenskap}}
{{Normdata}}
{{Voorbladster}}

[[Kategorie:Australiese rugbyspanne]]
[[Kategorie:Nasionale rugbyspanne van Oseanië]]</text>
      <sha1>bvg747umlr17pbqey28d31t8jy1ct02</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Wikipedia:Sandput</title>
    <ns>4</ns>
    <id>27153</id>
    <revision>
      <id>2977194</id>
      <parentid>2976790</parentid>
      <timestamp>2026-10-10T07:13:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aliwal2012</username>
        <id>39067</id>
      </contributor>
      <origin>2977194</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4209" sha1="9rdbjakzlz2abekejm7x9772x0uzxgw" xml:space="preserve">
{| class=&quot;wikitable&quot; border=&quot;1&quot; style=&quot;font-size: 80%&quot;
!{{Afkorting|GP nr.|Grand Prix nummer sinds 1950}}
!Ronde
![[Lijst van Formule 1 Grand Prix-wedstrijden|Grand Prix]]
![[Lijst van Formule 1-circuits|Circuit]]
!Plaats
!Datum
|-
|{{center|1173}}
!1
|[[Grand Prix Formule 1 van Bahrein|GP van Bahrein]]
|{{BH-VLAG}} [[Bahrain International Circuit]]
|[[Sakhir]]
|14 maart
|-
|{{center|1174}}
!2
|[[Grand Prix Formule 1 van Saoedi-Arabië|GP van Saoedi-Arabië]]
|{{SA-VLAG}} [[Jeddah Corniche Circuit]]
|[[Jeddah]]
|21 maart
|-
|{{center|1175}}
!3
|[[Grand Prix Formule 1 van Australië|GP van Australië]]
|{{AU-VLAG}} [[Albert Park Street Circuit|Albert Park Circuit]]
|[[Melbourne]]
|4 april
|-
|{{center|1176}}
!4
|[[Grand Prix Formule 1 van Japan|GP van Japan]]
|{{JP-VLAG}} [[Suzuka International Racing Course]]
|[[Suzuka (stad)|Suzuka]]
|11 april
|-
|{{center|1177}}
!5
|[[Grand Prix Formule 1 van China|GP van China]]
|{{CN-VLAG}} [[Shanghai International Circuit]]
|[[Shanghai]]
|18 april
|-
|{{center|1178}}
!6
|[[Grand Prix Formule 1 van Miami|GP van Miami]]
|{{US-VLAG}} [[Miami International Autodrome]]
|[[Miami Gardens (Miami-Dade County)|Miami Gardens]] ([[Florida (staat)|Florida]])
|2 mei
|-
|{{center|1179}}
!7
|[[Grand Prix Formule 1 van Canada|GP van Canada]]
|{{CA-VLAG}} [[Circuit Gilles Villeneuve]]
|[[Montréal]] ([[Québec (provincie)|Québec]])
|23 mei
|-
|{{center|1180}}
!8
|[[Grand Prix Formule 1 van Monaco|GP van Monaco]]
|{{MC-VLAG}} [[Circuit de Monaco]]
|[[Monte Carlo (Monaco)|Monte Carlo]]
|6 juni
|-
|{{center|1181}}
!9
|[[Grand Prix Formule 1 van Portugal|GP van Portugal]]
|{{PT-VLAG}} [[Autódromo Internacional do Algarve]]
|[[Portimão]]
|20 juni
|-
|{{center|1182}}
!10
|[[Grand Prix Formule 1 van Groot-Brittannië|GP van Groot-Brittannië]]
|{{GB-VLAG}} [[Silverstone (circuit)|Silverstone Circuit]]
|[[Silverstone (Northamptonshire)|Silverstone]]
|4 juli
|-
|{{center|1183}}
!11
|[[Grand Prix Formule 1 van Oostenrijk|GP van Oostenrijk]]
|{{AT-VLAG}} [[Red Bull Ring]]
|[[Spielberg (Stiermarken)|Spielberg]]
|11 juli
|-
|{{center|1184}}
!12
|[[Grand Prix Formule 1 van België|GP van België]]
|{{BE-VLAG}} [[Circuit de Spa-Francorchamps]]
|[[Stavelot]]
|25 juli
|-
|{{center|1185}}
!13
|[[Grand Prix Formule 1 van Hongarije|GP van Hongarije]]
|{{HU-VLAG}} [[Hungaroring]]
|[[Mogyoród]]
|1 augustus
|-
|{{center|1186}}
!14
|[[Grand Prix Formule 1 van Italië|GP van Italië]]
|{{IT-VLAG}} [[Autodromo Nazionale Monza|Autodromo Nazionale di Monza]]
|[[Monza (stad)|Monza]]
|5 september
|-
|{{center|1187}}
!15
|[[Grand Prix Formule 1 van Spanje|GP van Spanje]]
|{{ES-VLAG}} [[Circuito de Madring]]
|[[Madrid (stad)|Madrid]]
|12 september
|-
|{{center|1188}}
!16
|[[Grand Prix Formule 1 van Azerbeidzjan|GP van Azerbeidzjan]]
|{{AZ-VLAG}} [[Baku City Circuit]]
|[[Bakoe]]
|26 september
|-
|{{center|1189}}
!17
|[[Grand Prix Formule 1 van Turkije|GP van Turkije]]
|{{TR-VLAG}} [[Istanbul Park|Intercity Istanbul Park]]
|[[Tuzla (district)|Tuzla]]
|3 oktober
|-
|{{center|1190}}
!18
|[[Grand Prix Formule 1 van Singapore|GP van Singapore]]
|{{SG-VLAG}} [[Marina Bay Street Circuit]]
|[[Singapore]]
|10 oktober
|-
|{{center|1191}}
!19
|[[Grand Prix Formule 1 van de Verenigde Staten|GP van de Verenigde Staten]]
|{{US-VLAG}} [[Circuit of the Americas|Circuit of The Americas]]
|[[Austin (Texas)|Austin]] ([[Texas (staat)|Texas]])
|24 oktober
|-
|{{center|1192}}
!20
|[[Grand Prix Formule 1 van Mexico-Stad|GP van Mexico-Stad]]
|{{MX-VLAG}} [[Autódromo Hermanos Rodríguez]]
|[[Mexico-Stad]]
|31 oktober
|-
|{{center|1193}}
!21
|[[Grand Prix Formule 1 van São Paulo|GP van São Paulo]]
|{{BR-VLAG}} [[Autódromo José Carlos Pace]]
|[[São Paulo (stad)|São Paulo]]
|7 november
|-
|{{center|1194}}
!22
|[[Grand Prix Formule 1 van Las Vegas|GP van Las Vegas]]
|{{US-VLAG}} [[Las Vegas Street Circuit]]
|[[Las Vegas (Nevada)|Las Vegas]] ([[Nevada (staat)|Nevada]])
|20 november
|-
|{{center|1195}}
!23
|[[Grand Prix Formule 1 van Qatar|GP van Qatar]]
|{{QA-VLAG}} [[Losail International Circuit]]
|[[Lusail]]
|5 december
|-
|{{center|1196}}
!24
|[[Grand Prix Formule 1 van Abu Dhabi|GP van Abu Dhabi]]
|{{AE-VLAG}} [[Yas Marina Circuit]]
|[[Yas]]
|12 december
|}</text>
      <sha1>9rdbjakzlz2abekejm7x9772x0uzxgw</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2977195</id>
      <parentid>2977194</parentid>
      <timestamp>2026-10-10T07:31:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aliwal2012</username>
        <id>39067</id>
      </contributor>
      <origin>2977195</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3627" sha1="tt95eeoahevncmirnuichfra6kqgaqk" xml:space="preserve">
{| class=&quot;wikitable&quot; border=&quot;1&quot; style=&quot;font-size: 80%&quot;
!GP nr.
!Ronde
![[Lys van Formule Een Grands Prix|Grand Prix]]
![[Lys van Formule Een-bane|Baan]]
!Plek
!Datum
|-
|{{middel|1173}}
!1
|[[Bahreinse Grand Prix|GP van Bahrein]]
|{{BH-VLAG}} [[Bahrein Internasionale Renbaan]]
|[[Sakhir]]
|14 Maart
|-
|{{middel|1174}}
!2
|[[Saoedi-Arabiese Grand Prix|GP van Saoedi-Arabië]]
|{{SA-VLAG}} [[Djedda-straatrenbaan]]
|[[Djedda]]
|21 Maart
|-
|{{middel|1175}}
!3
|[[Australiese Grand Prix|GP van Australië]]
|{{AU-VLAG}} [[Albert Park Renbaan]]
|[[Melbourne]]
|4 April
|-
|{{middel|1176}}
!4
|[[Japannese Grand Prix|GP van Japan]]
|{{JP-VLAG}} [[Suzuka Internasionale Renbaan]]
|Suzuka
|11 April
|-
|{{middel|1177}}
!5
|[[Chinese Grand Prix|GP van China]]
|{{CN-VLAG}} [[Shanghai Internasionale Renbaan]]
|[[Shanghai]]
|18 April
|-
|{{middel|1178}}
!6
|[[Miami Grand Prix|GP van Miami]]
|{{US-VLAG}} [[Miami International Autodrome]]
|Miami Gardens ([[Florida]])
|2 Mei
|-
|{{middel|1179}}
!7
|[[Kanadese Grand Prix|GP van Kanada]]
|{{CA-VLAG}} [[Gilles Villeneuve-renbaan]]
|[[Montreal]] ([[Quebec]])
|23 Mei
|-
|{{middel|1180}}
!8
|[[Monaco Grand Prix|GP van Monaco]]
|{{MC-VLAG}} [[Monaco-renbaan]]
|[[Monaco]]
|6 Junie
|-
|{{center|1181}}
!9
|[[Portugese Grand Prix|GP van Portugal]]
|{{PT-VLAG}} [[Autódromo Internacional do Algarve]]
|[[Portimão]]
|20 Junie
|-
|{{center|1182}}
!10
|[[Britse Grand Prix|GP van Groot-Brittanje]]
|{{GB-VLAG}} [[Silverstone-renbaan]]
|Silverstone
|4 Julie
|-
|{{center|1183}}
!11
|[[Oostenrykse Grand Prix|GP van Oostenryk]]
|{{AT-VLAG}} [[Red Bull Ring]]
|Spielberg
|11 Julie
|-
|{{center|1184}}
!12
|[[Belgiese Grand Prix|GP van België]]
|{{BE-VLAG}} [[Circuit de Spa-Francorchamps]]
|Stavelot
|25 Julie
|-
|{{center|1185}}
!13
|[[Hongaarse Grand Prix|GP van Hongarye]]
|{{HU-VLAG}} [[Hungaroring]]
|Mogyoród
|1 Augustus
|-
|{{center|1186}}
!14
|[[Italiaanse Grand Prix|GP van Italië]]
|{{IT-VLAG}} [[Autodromo Nazionale di Monza]]
|Monza
|5 September
|-
|{{center|1187}}
!15
|[[Spaanse Grand Prix|GP van Spanje]]
|{{ES-VLAG}} [[Circuito de Madring]]
|[[Madrid]]
|12 September
|-
|{{center|1188}}
!16
|[[Azerbeidjanse Grand Prix|GP van Azerbeidjan]]
|{{AZ-VLAG}} [[Bakoe-straatrenbaan]]
|[[Bakoe]]
|26 September
|-
|{{center|1189}}
!17
|[[Grand Prix Formule 1 van Turkije|GP van Turkije]]
|{{TR-VLAG}} [[Istanbul Park|Intercity Istanbul Park]]
|[[Tuzla (district)|Tuzla]]
|3 Oktober
|-
|{{center|1190}}
!18
|[[Grand Prix Formule 1 van Singapore|GP van Singapore]]
|{{SG-VLAG}} [[Marina Bay Street Circuit]]
|[[Singapore]]
|10 oktober
|-
|{{center|1191}}
!19
|[[Grand Prix Formule 1 van de Verenigde Staten|GP van de Verenigde Staten]]
|{{US-VLAG}} [[Circuit of the Americas|Circuit of The Americas]]
|[[Austin (Texas)|Austin]] ([[Texas (staat)|Texas]])
|24 oktober
|-
|{{center|1192}}
!20
|[[Grand Prix Formule 1 van Mexico-Stad|GP van Mexico-Stad]]
|{{MX-VLAG}} [[Autódromo Hermanos Rodríguez]]
|[[Mexico-Stad]]
|31 oktober
|-
|{{center|1193}}
!21
|[[Grand Prix Formule 1 van São Paulo|GP van São Paulo]]
|{{BR-VLAG}} [[Autódromo José Carlos Pace]]
|[[São Paulo (stad)|São Paulo]]
|7 november
|-
|{{center|1194}}
!22
|[[Grand Prix Formule 1 van Las Vegas|GP van Las Vegas]]
|{{US-VLAG}} [[Las Vegas Street Circuit]]
|[[Las Vegas (Nevada)|Las Vegas]] ([[Nevada (staat)|Nevada]])
|20 november
|-
|{{center|1195}}
!23
|[[Grand Prix Formule 1 van Qatar|GP van Qatar]]
|{{QA-VLAG}} [[Losail International Circuit]]
|[[Lusail]]
|5 december
|-
|{{center|1196}}
!24
|[[Grand Prix Formule 1 van Abu Dhabi|GP van Abu Dhabi]]
|{{AE-VLAG}} [[Yas Marina Circuit]]
|[[Yas]]
|12 december
|}</text>
      <sha1>tt95eeoahevncmirnuichfra6kqgaqk</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2977198</id>
      <parentid>2977195</parentid>
      <timestamp>2026-10-10T07:59:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aliwal2012</username>
        <id>39067</id>
      </contributor>
      <origin>2977198</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3415" sha1="h1ku2cond844l2huiwn84fx7z3kkojb" xml:space="preserve">
{| class=&quot;wikitable&quot; border=&quot;1&quot; style=&quot;font-size: 80%&quot;
!GP nr.
!Ronde
![[Lys van Formule Een Grands Prix|Grand Prix]]
![[Lys van Formule Een-bane|Baan]]
!Plek
!Datum
|-
|{{middel|1173}}
!1
|[[Bahreinse Grand Prix|GP van Bahrein]]
|{{BH-VLAG}} [[Bahrein Internasionale Renbaan]]
|[[Sakhir]]
|14 Maart
|-
|{{middel|1174}}
!2
|[[Saoedi-Arabiese Grand Prix|GP van Saoedi-Arabië]]
|{{Vlagikoon|SAU}} [[Djedda-straatrenbaan]]
|[[Djedda]]
|21 Maart
|-
|{{middel|1175}}
!3
|[[Australiese Grand Prix|GP van Australië]]
|{{AU-VLAG}} [[Albert Park Renbaan]]
|[[Melbourne]]
|4 April
|-
|{{middel|1176}}
!4
|[[Japannese Grand Prix|GP van Japan]]
|{{JP-VLAG}} [[Suzuka Internasionale Renbaan]]
|Suzuka
|11 April
|-
|{{middel|1177}}
!5
|[[Chinese Grand Prix|GP van China]]
|{{CN-VLAG}} [[Shanghai Internasionale Renbaan]]
|[[Shanghai]]
|18 April
|-
|{{middel|1178}}
!6
|[[Miami Grand Prix|GP van Miami]]
|{{US-VLAG}} [[Miami International Autodrome]]
|Miami Gardens ([[Florida]])
|2 Mei
|-
|{{middel|1179}}
!7
|[[Kanadese Grand Prix|GP van Kanada]]
|{{CA-VLAG}} [[Gilles Villeneuve-renbaan]]
|[[Montreal]] ([[Quebec]])
|23 Mei
|-
|{{middel|1180}}
!8
|[[Monaco Grand Prix|GP van Monaco]]
|{{MC-VLAG}} [[Monaco-renbaan]]
|[[Monaco]]
|6 Junie
|-
|{{middel|1181}}
!9
|[[Portugese Grand Prix|GP van Portugal]]
|{{PT-VLAG}} Autódromo Internacional do Algarve
|Portimão
|20 Junie
|-
|{{middel|1182}}
!10
|[[Britse Grand Prix|GP van Groot-Brittanje]]
|{{GB-VLAG}} [[Silverstone-renbaan]]
|Silverstone
|4 Julie
|-
|{{middel|1183}}
!11
|[[Oostenrykse Grand Prix|GP van Oostenryk]]
|{{AT-VLAG}} [[Red Bull Ring]]
|Spielberg
|11 Julie
|-
|{{middel|1184}}
!12
|[[Belgiese Grand Prix|GP van België]]
|{{BE-VLAG}} [[Circuit de Spa-Francorchamps]]
|Stavelot
|25 Julie
|-
|{{middel|1185}}
!13
|[[Hongaarse Grand Prix|GP van Hongarye]]
|{{HU-VLAG}} [[Hungaroring]]
|Mogyoród
|1 Augustus
|-
|{{middel|1186}}
!14
|[[Italiaanse Grand Prix|GP van Italië]]
|{{IT-VLAG}} [[Autodromo Nazionale di Monza]]
|Monza
|5 September
|-
|{{middel|1187}}
!15
|[[Spaanse Grand Prix|GP van Spanje]]
|{{ES-VLAG}} [[Circuito de Madring]]
|[[Madrid]]
|12 September
|-
|{{middel|1188}}
!16
|[[Azerbeidjanse Grand Prix|GP van Azerbeidjan]]
|{{AZ-VLAG}} [[Bakoe-straatrenbaan]]
|[[Bakoe]]
|26 September
|-
|{{middel|1189}}
!17
|[[Turkse Grand Prix|GP van Turkye]]
|{{TR-VLAG}} [[Istanbul Park-renbaan|Istanbul Park]]
|Tuzla
|3 Oktober
|-
|{{middel|1190}}
!18
|[[Singapoerse Grand Prix|GP van Singapoer]]
|{{SG-VLAG}} [[Marinabaai Straatrenbaan]]
|[[Singapoer]]
|10 Oktober
|-
|{{middel|1191}}
!19
|[[Verenigde State Grand Prix|GP van die Verenigde State]]
|{{US-VLAG}} [[Circuit of the Americas]]
|[[Austin, Texas|Austin]] ([[Texas]])
|24 Oktober
|-
|{{middel|1192}}
!20
|[[Meksikaanse Grand Prix|GP van Meksiko-Stad]]
|{{MX-VLAG}} [[Autódromo Hermanos Rodríguez]]
|[[Meksikostad]]
|31 Oktober
|-
|{{middel|1193}}
!21
|[[Brasiliaanse Grand Prix|GP van São Paulo]]
|{{BR-VLAG}} [[José Carlos Pace-renbaan]]
|[[São Paulo]]
|7 November
|-
|{{middel|1194}}
!22
|[[Las Vegas Grand Prix|GP van Las Vegas]]
|{{US-VLAG}} [[Las Vegas Straatrenbaan]]
|[[Las Vegas]] ([[Nevada]])
|20 November
|-
|{{middel|1195}}
!23
|[[Katarse Grand Prix|GP van Katar]]
|{{Vlagikoon|QAT}} [[Losail Internasionale Renbaan]]
|[[Lusail]]
|5 Desember
|-
|{{middel|1196}}
!24
|[[Aboe Dhabi Grand Prix|GP van Aboe Dhabi]]
|{{AE-VLAG}} [[Yas Marina-renbaan]]
|[[Yas-eiland|Yas]]
|12 Desember
|}</text>
      <sha1>h1ku2cond844l2huiwn84fx7z3kkojb</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2977200</id>
      <parentid>2977198</parentid>
      <timestamp>2026-10-10T08:08:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aliwal2012</username>
        <id>39067</id>
      </contributor>
      <comment>Vervang bladsyinhoud met '{{Sandput}} &lt;!-- Wysig asseblief slegs hieronder --&gt;'</comment>
      <origin>2977200</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="52" sha1="ryzy9spnapd8gxpjkxknznzh5kbyodp" xml:space="preserve">{{Sandput}}
&lt;!-- Wysig asseblief slegs hieronder --&gt;</text>
      <sha1>ryzy9spnapd8gxpjkxknznzh5kbyodp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Doodstraf</title>
    <ns>0</ns>
    <id>27159</id>
    <revision>
      <id>2977033</id>
      <parentid>2908296</parentid>
      <timestamp>2026-10-09T12:31:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-54513-68</username>
        <id>215909</id>
      </contributor>
      <comment>Sjina bygevoeg as land met 'n besonder groot bevolking wat die doodstraf toepas.</comment>
      <origin>2977033</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10214" sha1="rxv6d37ofhpre03ao78qnxvm9yt6tvv" xml:space="preserve">[[Lêer:Capital punishment in the world purple-green.svg|duimnael|400px|
{{sleutel|#742881|Handhaaf die doodstraf in beide die wet en praktyk (53 lande)}}
{{sleutel|#c3a4cf|In die praktyk afgeskaf (geen teregstellings in meer as tien jaar en onder 'n moratorium nie, 24 lande)}}
{{sleutel|#add4a0|In die wet afgeskaf, behalwe onder buitengewone omstandighede soos tydens oorlog (sewe lande)}}
{{sleutel|#1b7939|Volledig afgeskaf (111 lande)}}]]

Die term '''doodstraf''' verwys na die wettige teregstelling van 'n mens as die swaarste straf vir 'n [[misdaad]]. Verskeie [[land]]e, soos Sjina en die [[Verenigde State van Amerika]], pas nog die doodstraf toe. Die meeste lande het egter die doodstraf afgeskaf of vir jare geen teregstellings uitgevoer nie. Vir duisende jare is teregstellings as die straf vir die swaarste misdade toegepas. Met die begin van die [[humanisme]] in Europa word die doodstraf vir die eerste keer krities gesien. Tot vandag is die status daarvan in terme van [[menseregte]] nog nie uitgeklaar nie. Die eerste land wat die doodstraf afgeskaf het, was die Groothertogdom Toskana in 1786.

== Geskiedenis ==
[[Lêer:Karl Morgenschweis prays for condemned prisoner.jpg|duimnael|upright|Uitvoering deur op[[hang]] in 'n [[galg]] (1946).]]
Die doodstraf bestaan al vir duisende jare. Historiese bronne dui aan dat hierdie soort straf reeds deel van die regstelsel was in die tyd toe mense nog in stamme gewoon het. Oor die algemeen kon 'n misdaad in daardie tyd gestraf word deur die oortreder die slagoffer te laat vergoed, lyfstraf, verbanning of teregstelling. Dit is egter redelik waarskynlik dat omdat gemeenskappe destyds baie klein was, daar min misdade binne die gemeenskap gepleeg is en daar ook 'n groot mate van onwilligheid was om 'n lid van die gemeenskap te verban of dood te maak. Dit was egter nie van toepassing op misdade wat deur mense buite hul eie gemeenskap gepleeg is nie. Selfs relatief geringe misdade, soos diefstal deur iemand van buite hul eie gemeenskap, is as 'n aanval op die hele gemeenskap beskou en is soms swaar gestraf. Misdade wat deur iemand van 'n naburige stam gepleeg is, kon lei tot vetes wat vir geslagte geduur het, maar is ook dikwels met amptelike verskonings en vergoeding hanteer. Hierdie vergoeding kon wesenlik wees (bv. betaal vir die skade met vee of slawe), die uitruil van bruide of bruidegoms, maar daar kon ook besluit word dat terugbetalings met bloed gedoen moes word. Soms is dierebloed aanvaar, wat mensebloed kon vervang, maar soms is iemand uit die oortreder se stam ook vir teregstelling aangebied. Dit hoef nie noodwendig die oortreder self te gewees het nie: die konflik was tussen twee gemeenskappe en nie tussen individue nie.

Later het stamme geleidelik in nasies verenig. Deur nabygeleë lande en stamme te verower, het bevolkings ook vermeng. ’n Hoërklas het ontwikkel op grond van godsdiens, rykdom of mag en minder op grond van die stam waaruit ’n persoon oorspronklik gekom het. Dit het gelei tot 'n toenemende behoefte om 'n eenvormige regstelsel in te stel, waarin verhoudinge tussen sosiale klasse formeel gevestig is.

Een van die oudste en bekendste regstelsels is die [[Kode van Hammurabi]]. Strawwe is in hierdie kode ingesluit vir verskeie misdade, waarvan die erns van die sosiale klas van die oortreder en dié van die slagoffer afgehang het. Die Kode van Hammurabi het die doodstraf ingesluit vir die vals beskuldiging van iemand van moord, owerspel en die [[verkragting]] van 'n maagd.

Die [[Judaïsme|Joodse]] [[Torah]] (wat glo van ongeveer 750 v.C. dateer) het voorsiening gemaak vir die doodstraf vir moord, [[ontvoering]], toorkuns, [[sabbat]]sverbreking, godslastering en 'n wye verskeidenheid seksmisdade. Vandag word geglo dat teregstellings in [[Israel]] en Juda skaars was omdat die bewyslas moeilik was.

In [[Antieke Griekeland]] is die eerste wet omstreeks 621 v.C. deur Draco geskryf. Die doodstraf is vir 'n groot aantal misdade gebruik en die uitdrukking ''drakoniese maatreëls'' kom hieruit.

In [[Europa]] gedurende die [[Middeleeue]] en daarna was die doodstraf 'n algemene straf vir 'n wye verskeidenheid misdade. Byvoorbeeld was in Brittanje in die 18de eeu nie minder as 222 misdade met die dood strafbaar nie, insluitend die ongemagtigde afkap van 'n [[boom]] of die steel van 'n [[dier]]. Gedurende hierdie tydperk is die doodstraf dikwels in ballingskap na een van die nuwe kolonies verander.

[[Liechtenstein]] was die eerste land ter wêreld wat die doodstraf in 1798 afgeskaf het. 'n Toenemende aantal lande het sedertdien die doodstraf heeltemal afgeskaf of nie meer toegepas nie. Die afskaffing van die doodstraf is een van die voorwaardes verbonde aan lidmaatskap van die [[Europese Unie]].

== State sonder doodstraf ==
Hierdie 111 lande en gebiede het die doodstraf afgeskaf (siviel/[[militêr]]):
{| width=&quot;100%&quot;
| width=&quot;25%&quot; style=&quot;vertical-align:top&quot; |
{| border=&quot;0&quot;
|{{vlagland|Albanië}}
|2007
|-
|{{vlagland|Argentinië}}
|2009
|-
|{{vlagland|Andorra}}
|1990
|-
|{{vlagland|Angola}}
|1992
|-
|{{vlagland|Armenië}}
|2003
|-
|{{vlagland|Australië}}
|1985
|-
|{{vlagland|Azerbeidjan}}
|1998
|-
|{{vlagland|België}}
|1996
|-
|{{vlagland|Benin}}
|2016
|-
|{{vlagland|Bhoetan}}
|2004
|-
|{{vlagland|Bolivië}}
|2009
|-
|{{vlagland|Bosnië en Herzegowina}}
|2019
|-
|{{vlagland|Bulgarye}}
|1998
|-
|{{vlagland|Burundi}}
|2009
|-
|{{vlagland|Colombia}}
|1910
|-
|{{vlagland|Costa Rica}}
|1877
|-
|{{vlagland|Denemarke}}
|1978
|-
|{{vlagland|Djiboeti}}
|1995
|-
|{{vlagland|Dominikaanse Republiek}}
|1966
|-
|{{vlagland|Duitsland}}
|1949 (Wes)
|1987 (Oos)
|-
|{{vlagland|Ecuador}}
|1906
|-
|{{vlagland|Ekwatoriaal-Guinee}}
|2022
|-
|{{vlagland|Estland}}
|1998
|-
|{{vlagland|Fidji}}
|2015
|-
|{{vlagland|Filippyne}}
|2006
|-
|{{vlagland|Finland}}
|1972
|-
|{{vlagland|Frankryk}}
|1981
|-
|{{vlagland|Gaboen}}
|2010
|}
| width=&quot;25%&quot; style=&quot;vertical-align:top&quot; |
{| border=&quot;0&quot;
|{{vlagland|Georgië}}
|2006
|-
|{{vlagland|Griekeland}}
|2004
|-
|{{vlagland|Guinee}}
|2017
|-
|{{vlagland|Guinee-Bissau}}
|1993
|-
|{{vlagland|Haïti}}
|1987
|-
|{{vlagland|Honduras}}
|1956
|-
|{{vlagland|Republiek Ierland}}
|1990
|-
|{{vlagland|Italië}}
|1948/1994
|-
|{{vlagland|Ivoorkus}}
|2000
|-
|{{vlagland|Kaap Verde}}
|1981
|-
|{{vlagland|Kambodja}}
|1989
|-
|{{vlagland|Kanada}}
|1976/1998
|-
|{{vlagland|Kasakstan}}
|2021
|-
|{{vlagland|Kirgisië}}
|2007
|-
|{{vlagland|Kiribati}}
|1979
|-
|{{vlagland|Republiek die Kongo}}
|2015
|-
|{{vlagland|Kroasië}}
|1990
|-
|{{vlagland|Letland}}
|2012
|-
|{{vlagland|Liberië}}
|2005
|-
|{{vlagland|Liechtenstein}}
|1987
|-
|{{vlagland|Litaue}}
|1998
|-
|{{vlagland|Luxemburg}}
|1979
|-
|{{vlagland|Madagaskar}}
|2014
|-
|{{vlagland|Malta}}
|2000
|-
|{{vlagland|Marshalleilande}}
|1986
|-
|{{vlagland|Mauritius}}
|1995
|-
|{{vlagland|Meksiko}}
|2005
|-
|{{vlagland|Mikronesië}}
|1986
|}
| width=&quot;25%&quot; style=&quot;vertical-align:top&quot; |
{| border=&quot;0&quot;
|{{vlagland|Moldowa}}
|2005
|-
|{{vlagland|Monaco}}
|1962
|-
|{{vlagland|Mongolië}}
|2012
|-
|{{vlagland|Montenegro}}
|1995
|-
|{{vlagland|Mosambiek}}
|1990
|-
|{{vlagland|Namibië}}
|1990
|-
|{{vlagland|Nauru}}
|2016
|-
|{{vlagland|Nederland}}
|1982
|-
|{{vlagland|Nepal}}
|1997
|-
|{{vlagland|Nicaragua}}
|1979
|-
|{{vlagland|Nieu-Seeland}}
|1989
|-
|{{vlagland|Niue}}
|2004
|-
|{{vlagland|Noord-Masedonië}}
|1991
|-
|{{vlagland|Noorweë}}
|1979
|-
|{{vlagland|Oekraïne}}
|2000
|-
|{{vlagland|Oesbekistan}}
|2008
|-
|{{vlagland|Oostenryk}}
|1950/1968
|-
|{{vlagland|Oos-Timor}}
|1999
|-
|{{vlagland|Palau}}
|1994
|-
|{{vlagland|Panama}}
|1903
|-
|{{vlagland|Papoea-Nieu-Guinee}}
|2022
|-
|{{vlagland|Paraguay}}
|1992
|-
|{{vlagland|Pole}}
|1997
|-
|{{vlagland|Portugal}}
|1976 (1867)
|-
|{{vlagland|Roemenië}}
|1990
|-
|{{vlagland|Rwanda}}
|2007
|-
|{{vlagland|Salomonseilande}}
|1978
|-
|{{vlagland|Samoa}}
|2004
|}
| width=&quot;25%&quot; style=&quot;vertical-align:top&quot; |
{| border=&quot;0&quot;
|{{vlagland|San Marino}}
|1865
|-
|{{vlagland|São Tomé en Principe}}
|1990
|-
|{{vlagland|Senegal}}
|2004
|-
|{{vlagland|Sentraal-Afrikaanse Republiek}}
|2022
|-
|{{vlagland|Serwië}}
|1995
|-
|{{vlagland|Seychelle}}
|1993
|-
|{{vlagland|Sierra Leone}}
|2021
|-
|{{vlagland|Siprus}}
|2002
|-
|{{vlagland|Slowakye}}
|1990
|-
|{{vlagland|Slowenië}}
|1989
|-
|{{vlagland|Spanje}}
|1995
|-
|{{vlagland|Suid-Afrika}}
|1997
|-
|{{vlagland|Suriname}}
|2015
|-
|{{vlagland|Swede}}
|1972
|-
|{{vlagland|Switserland}}
|1942/1992
|-
|{{vlagland|Togo}}
|2009
|-
|{{vlagland|Tsjad}}
|2020
|-
|{{vlagland|Tsjeggië}}
|1990
|-
|{{vlagland|Turkmenistan}}
|1999
|-
|{{vlagland|Turkye}}
|2006
|-
|{{vlagland|Tuvalu}}
|1978
|-
|{{vlagland|Uruguay}}
|1907
|-
|{{vlagland|Vanuatu}}
|1980
|-
|{{vlagland|Vatikaanstad}}
|1969
|-
|{{vlagland|Venezuela}}
|1863
|-
|{{vlagland|Verenigde Koninkryk}}
|1969
|-
|{{vlagland|Ysland}}
|1944
|-
|{{vlagland|Zambië}}
|2022
|}
|}

In hierdie sewe lande is die doodstraf in die siviele reg afgeskaf (maar die doodstraf bestaan in die militêre reg):
{| width=&quot;100%&quot;
| width=&quot;25%&quot; style=&quot;vertical-align:top&quot; |
{| border=&quot;0&quot;
|{{vlagland|Brasilië}}
|1979 (1891&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.planalto.gov.br/ccivil_03/Constituicao/Constitui%C3%A7ao91.htm |title=Presidência da República Casa Civil Subchefia para Assuntos Jurídicos |accessdate=27 Augustus 2021 |archive-date=4 Augustus 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130804130509/http://www.planalto.gov.br/ccivil_03/Constituicao/Constitui%C3%A7ao91.htm |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;)
|-
|{{vlagland|Burkina Faso}}
|2018
|}
| width=&quot;25%&quot; style=&quot;vertical-align:top&quot; |
{| border=&quot;0&quot;
|{{vlagland|Chili}}
|2001
|-
|{{vlagland|Cookeilande}}
|n.v.t.
|}
| width=&quot;25%&quot; style=&quot;vertical-align:top&quot; |
{| border=&quot;0&quot;
|{{vlagland|El Salvador}}
|1983
|-
|{{vlagland|Guatemala}}
|2017
|}
| width=&quot;25%&quot; style=&quot;vertical-align:top&quot; |
{| border=&quot;0&quot;
|{{vlagland|Israel}}
|1954
|-
|{{vlagland|Peru}}
|1979
|}
|}

== Verwysings ==
{{Verwysings}}

== Eksterne skakels ==
{{CommonsKategorie|Death penalty|Doodstraf}}
* {{en}} {{cite web|url=https://www.britannica.com/topic/capital-punishment|title=Capital punishment|publisher=[[Encyclopædia Britannica]]|accessdate=25 Desember 2022}}

{{Normdata}}

[[Kategorie:Doodstraf| ]]
[[Kategorie:Regte]]</text>
      <sha1>rxv6d37ofhpre03ao78qnxvm9yt6tvv</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2977133</id>
      <parentid>2977033</parentid>
      <timestamp>2026-10-09T18:00:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>SpesBona</username>
        <id>2720</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Hersien</comment>
      <origin>2977133</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10264" sha1="3uk268jymbws7tm2iy4pxxhbcl0r52e" xml:space="preserve">[[Lêer:Capital punishment in the world purple-green.svg|duimnael|400px|
{{sleutel|#742881|Handhaaf die doodstraf in beide die wet en praktyk (53 lande)}}
{{sleutel|#c3a4cf|In die praktyk afgeskaf (geen teregstellings in meer as tien jaar en onder 'n moratorium nie, 24 lande)}}
{{sleutel|#add4a0|In die wet afgeskaf, behalwe onder buitengewone omstandighede soos tydens oorlog (sewe lande)}}
{{sleutel|#1b7939|Volledig afgeskaf (111 lande)}}]]

Die term '''doodstraf''' verwys na die wettige teregstelling van 'n mens as die swaarste straf vir 'n [[misdaad]]. Verskeie [[land]]e, soos die [[Verenigde State van Amerika]] en die [[Volksrepubliek China]], pas nog die doodstraf toe. Die meeste lande het egter die doodstraf afgeskaf of vir jare geen teregstellings uitgevoer nie. Vir duisende jare is teregstellings as die straf vir die swaarste misdade toegepas. Met die begin van die [[humanisme]] in Europa word die doodstraf vir die eerste keer krities gesien. Tot vandag is die status daarvan in terme van [[menseregte]] nog nie uitgeklaar nie. Die eerste land wat die doodstraf afgeskaf het, was die Groothertogdom Toskana in 1786.

== Geskiedenis ==
[[Lêer:Karl Morgenschweis prays for condemned prisoner.jpg|duimnael|upright|Uitvoering deur ophang in 'n [[galg]] (1946).]]
Die doodstraf bestaan al vir duisende jare. Historiese bronne dui aan dat hierdie soort straf reeds deel van die regstelsel was in die tyd toe mense nog in stamme gewoon het. Oor die algemeen kon 'n misdaad in daardie tyd gestraf word deur die oortreder die slagoffer te laat vergoed, lyfstraf, verbanning of teregstelling. Dit is egter redelik waarskynlik dat omdat gemeenskappe destyds baie klein was, daar min misdade binne die gemeenskap gepleeg is en daar ook 'n groot mate van onwilligheid was om 'n lid van die gemeenskap te verban of dood te maak. Dit was egter nie van toepassing op misdade wat deur mense buite hul eie gemeenskap gepleeg is nie. Selfs relatief geringe misdade, soos diefstal deur iemand van buite hul eie gemeenskap, is as 'n aanval op die hele gemeenskap beskou en is soms swaar gestraf. Misdade wat deur iemand van 'n naburige stam gepleeg is, kon lei tot vetes wat vir geslagte geduur het, maar is ook dikwels met amptelike verskonings en vergoeding hanteer. Hierdie vergoeding kon wesenlik wees (bv. betaal vir die skade met vee of slawe), die uitruil van bruide of bruidegoms, maar daar kon ook besluit word dat terugbetalings met bloed gedoen moes word. Soms is dierebloed aanvaar, wat mensebloed kon vervang, maar soms is iemand uit die oortreder se stam ook vir teregstelling aangebied. Dit hoef nie noodwendig die oortreder self te gewees het nie: die konflik was tussen twee gemeenskappe en nie tussen individue nie.

Later het stamme geleidelik in nasies verenig. Deur nabygeleë lande en stamme te verower, het bevolkings ook vermeng. ’n Hoërklas het ontwikkel op grond van godsdiens, rykdom of mag en minder op grond van die stam waaruit ’n persoon oorspronklik gekom het. Dit het gelei tot 'n toenemende behoefte om 'n eenvormige regstelsel in te stel, waarin verhoudinge tussen sosiale klasse formeel gevestig is.

Een van die oudste en bekendste regstelsels is die [[Kode van Hammurabi]]. Strawwe is in hierdie kode ingesluit vir verskeie misdade, waarvan die erns van die sosiale klas van die oortreder en dié van die slagoffer afgehang het. Die Kode van Hammurabi het die doodstraf ingesluit vir die vals beskuldiging van iemand van moord, owerspel en die [[verkragting]] van 'n maagd.

Die [[Judaïsme|Joodse]] [[Torah]] (wat glo van ongeveer 750 v.C. dateer) het voorsiening gemaak vir die doodstraf vir moord, [[ontvoering]], toorkuns, [[sabbat]]sverbreking, godslastering en 'n wye verskeidenheid seksmisdade. Vandag word geglo dat teregstellings in [[Israel]] en Juda skaars was omdat die bewyslas moeilik was.

In [[Antieke Griekeland]] is die eerste wet omstreeks 621 v.C. deur Draco geskryf. Die doodstraf is vir 'n groot aantal misdade gebruik en die uitdrukking ''drakoniese maatreëls'' kom hieruit.

In [[Europa]] gedurende die [[Middeleeue]] en daarna was die doodstraf 'n algemene straf vir 'n wye verskeidenheid misdade. Byvoorbeeld was in Brittanje in die 18de eeu nie minder as 222 misdade met die dood strafbaar nie, insluitend die ongemagtigde afkap van 'n [[boom]] of die steel van 'n [[dier]]. Gedurende hierdie tydperk is die doodstraf dikwels in ballingskap na een van die nuwe kolonies verander.

[[Liechtenstein]] was die eerste land ter wêreld wat die doodstraf in 1798 afgeskaf het. 'n Toenemende aantal lande het sedertdien die doodstraf heeltemal afgeskaf of nie meer toegepas nie. Die afskaffing van die doodstraf is een van die voorwaardes verbonde aan lidmaatskap van die [[Europese Unie]].

== State sonder doodstraf ==
Hierdie 111 lande en gebiede het die doodstraf afgeskaf (siviel/[[militêr]]):
{| width=&quot;100%&quot;
| width=&quot;25%&quot; style=&quot;vertical-align:top&quot; |
{| border=&quot;0&quot;
|{{vlagland|Albanië}}
|2007
|-
|{{vlagland|Argentinië}}
|2009
|-
|{{vlagland|Andorra}}
|1990
|-
|{{vlagland|Angola}}
|1992
|-
|{{vlagland|Armenië}}
|2003
|-
|{{vlagland|Australië}}
|1985
|-
|{{vlagland|Azerbeidjan}}
|1998
|-
|{{vlagland|België}}
|1996
|-
|{{vlagland|Benin}}
|2016
|-
|{{vlagland|Bhoetan}}
|2004
|-
|{{vlagland|Bolivië}}
|2009
|-
|{{vlagland|Bosnië en Herzegowina}}
|2019
|-
|{{vlagland|Bulgarye}}
|1998
|-
|{{vlagland|Burundi}}
|2009
|-
|{{vlagland|Colombia}}
|1910
|-
|{{vlagland|Costa Rica}}
|1877
|-
|{{vlagland|Denemarke}}
|1978
|-
|{{vlagland|Djiboeti}}
|1995
|-
|{{vlagland|Dominikaanse Republiek}}
|1966
|-
|{{vlagland|Duitsland}}
|1949 (Wes)
|1987 (Oos)
|-
|{{vlagland|Ecuador}}
|1906
|-
|{{vlagland|Ekwatoriaal-Guinee}}
|2022
|-
|{{vlagland|Estland}}
|1998
|-
|{{vlagland|Fidji}}
|2015
|-
|{{vlagland|Filippyne}}
|2006
|-
|{{vlagland|Finland}}
|1972
|-
|{{vlagland|Frankryk}}
|1981
|-
|{{vlagland|Gaboen}}
|2010
|}
| width=&quot;25%&quot; style=&quot;vertical-align:top&quot; |
{| border=&quot;0&quot;
|{{vlagland|Georgië}}
|2006
|-
|{{vlagland|Griekeland}}
|2004
|-
|{{vlagland|Guinee}}
|2017
|-
|{{vlagland|Guinee-Bissau}}
|1993
|-
|{{vlagland|Haïti}}
|1987
|-
|{{vlagland|Honduras}}
|1956
|-
|{{vlagland|Republiek Ierland}}
|1990
|-
|{{vlagland|Italië}}
|1948/1994
|-
|{{vlagland|Ivoorkus}}
|2000
|-
|{{vlagland|Kaap Verde}}
|1981
|-
|{{vlagland|Kambodja}}
|1989
|-
|{{vlagland|Kanada}}
|1976/1998
|-
|{{vlagland|Kasakstan}}
|2021
|-
|{{vlagland|Kirgisië}}
|2007
|-
|{{vlagland|Kiribati}}
|1979
|-
|{{vlagland|Republiek die Kongo}}
|2015
|-
|{{vlagland|Kroasië}}
|1990
|-
|{{vlagland|Letland}}
|2012
|-
|{{vlagland|Liberië}}
|2005
|-
|{{vlagland|Liechtenstein}}
|1987
|-
|{{vlagland|Litaue}}
|1998
|-
|{{vlagland|Luxemburg}}
|1979
|-
|{{vlagland|Madagaskar}}
|2014
|-
|{{vlagland|Malta}}
|2000
|-
|{{vlagland|Marshalleilande}}
|1986
|-
|{{vlagland|Mauritius}}
|1995
|-
|{{vlagland|Meksiko}}
|2005
|-
|{{vlagland|Mikronesië}}
|1986
|}
| width=&quot;25%&quot; style=&quot;vertical-align:top&quot; |
{| border=&quot;0&quot;
|{{vlagland|Moldowa}}
|2005
|-
|{{vlagland|Monaco}}
|1962
|-
|{{vlagland|Mongolië}}
|2012
|-
|{{vlagland|Montenegro}}
|1995
|-
|{{vlagland|Mosambiek}}
|1990
|-
|{{vlagland|Namibië}}
|1990
|-
|{{vlagland|Nauru}}
|2016
|-
|{{vlagland|Nederland}}
|1982
|-
|{{vlagland|Nepal}}
|1997
|-
|{{vlagland|Nicaragua}}
|1979
|-
|{{vlagland|Nieu-Seeland}}
|1989
|-
|{{vlagland|Niue}}
|2004
|-
|{{vlagland|Noord-Masedonië}}
|1991
|-
|{{vlagland|Noorweë}}
|1979
|-
|{{vlagland|Oekraïne}}
|2000
|-
|{{vlagland|Oesbekistan}}
|2008
|-
|{{vlagland|Oostenryk}}
|1950/1968
|-
|{{vlagland|Oos-Timor}}
|1999
|-
|{{vlagland|Palau}}
|1994
|-
|{{vlagland|Panama}}
|1903
|-
|{{vlagland|Papoea-Nieu-Guinee}}
|2022
|-
|{{vlagland|Paraguay}}
|1992
|-
|{{vlagland|Pole}}
|1997
|-
|{{vlagland|Portugal}}
|1976 (1867)
|-
|{{vlagland|Roemenië}}
|1990
|-
|{{vlagland|Rwanda}}
|2007
|-
|{{vlagland|Salomonseilande}}
|1978
|-
|{{vlagland|Samoa}}
|2004
|}
| width=&quot;25%&quot; style=&quot;vertical-align:top&quot; |
{| border=&quot;0&quot;
|{{vlagland|San Marino}}
|1865
|-
|{{vlagland|São Tomé en Principe}}
|1990
|-
|{{vlagland|Senegal}}
|2004
|-
|{{vlagland|Sentraal-Afrikaanse Republiek}}
|2022
|-
|{{vlagland|Serwië}}
|1995
|-
|{{vlagland|Seychelle}}
|1993
|-
|{{vlagland|Sierra Leone}}
|2021
|-
|{{vlagland|Siprus}}
|2002
|-
|{{vlagland|Slowakye}}
|1990
|-
|{{vlagland|Slowenië}}
|1989
|-
|{{vlagland|Spanje}}
|1995
|-
|{{vlagland|Suid-Afrika}}
|1997
|-
|{{vlagland|Suriname}}
|2015
|-
|{{vlagland|Swede}}
|1972
|-
|{{vlagland|Switserland}}
|1942/1992
|-
|{{vlagland|Togo}}
|2009
|-
|{{vlagland|Tsjad}}
|2020
|-
|{{vlagland|Tsjeggië}}
|1990
|-
|{{vlagland|Turkmenistan}}
|1999
|-
|{{vlagland|Turkye}}
|2006
|-
|{{vlagland|Tuvalu}}
|1978
|-
|{{vlagland|Uruguay}}
|1907
|-
|{{vlagland|Vanuatu}}
|1980
|-
|{{vlagland|Vatikaanstad}}
|1969
|-
|{{vlagland|Venezuela}}
|1863
|-
|{{vlagland|Verenigde Koninkryk}}
|1969
|-
|{{vlagland|Ysland}}
|1944
|-
|{{vlagland|Zambië}}
|2023
|-
|{{vlagland|Libanon}}
|2026
|}
|}

In hierdie sewe lande is die doodstraf in die siviele reg afgeskaf (maar die doodstraf bestaan in die militêre reg):
{| width=&quot;100%&quot;
| width=&quot;25%&quot; style=&quot;vertical-align:top&quot; |
{| border=&quot;0&quot;
|{{vlagland|Brasilië}}
|1979 (1891&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.planalto.gov.br/ccivil_03/Constituicao/Constitui%C3%A7ao91.htm |title=Presidência da República Casa Civil Subchefia para Assuntos Jurídicos |accessdate=27 Augustus 2021 |archive-date=4 Augustus 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130804130509/http://www.planalto.gov.br/ccivil_03/Constituicao/Constitui%C3%A7ao91.htm |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;)
|-
|{{vlagland|Burkina Faso}}
|2018
|}
| width=&quot;25%&quot; style=&quot;vertical-align:top&quot; |
{| border=&quot;0&quot;
|{{vlagland|Chili}}
|2001
|-
|{{vlagland|Cookeilande}}
|n.v.t.
|}
| width=&quot;25%&quot; style=&quot;vertical-align:top&quot; |
{| border=&quot;0&quot;
|{{vlagland|El Salvador}}
|1983
|-
|{{vlagland|Guatemala}}
|2017
|}
| width=&quot;25%&quot; style=&quot;vertical-align:top&quot; |
{| border=&quot;0&quot;
|{{vlagland|Israel}}
|1954
|-
|{{vlagland|Peru}}
|1979
|}
|}

== Verwysings ==
{{Verwysings}}

== Eksterne skakels ==
{{CommonsKategorie|Death penalty|Doodstraf}}
* {{en}} {{cite web|url=https://www.britannica.com/topic/capital-punishment|title=Capital punishment|publisher=[[Encyclopædia Britannica]]|accessdate=25 Desember 2022}}

{{Normdata}}

[[Kategorie:Doodstraf| ]]
[[Kategorie:Regte]]</text>
      <sha1>3uk268jymbws7tm2iy4pxxhbcl0r52e</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2977207</id>
      <parentid>2977133</parentid>
      <timestamp>2026-10-10T10:42:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pynappel</username>
        <id>70858</id>
      </contributor>
      <origin>2977207</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10260" sha1="aenwyr59qoyy15oiwsgdjejv45ad7kh" xml:space="preserve">[[Lêer:Capital punishment in the world purple-green.svg|duimnael|400px|
{{sleutel|#742881|Handhaaf die doodstraf in beide die wet en praktyk (53 lande)}}
{{sleutel|#c3a4cf|In die praktyk afgeskaf (geen teregstellings in meer as tien jaar en onder 'n moratorium nie, 24 lande)}}
{{sleutel|#add4a0|In die wet afgeskaf, behalwe onder buitengewone omstandighede soos tydens oorlog (sewe lande)}}
{{sleutel|#1b7939|Volledig afgeskaf (111 lande)}}]]

Die term '''doodstraf''' verwys na die wettige teregstelling van 'n mens as die swaarste straf vir 'n [[misdaad]]. Verskeie [[land]]e, soos die [[Verenigde State van Amerika]] en die [[Volksrepubliek China]], pas die doodstraf toe. Die meeste lande het egter die doodstraf afgeskaf of vir jare geen teregstellings uitgevoer nie. Vir duisende jare is teregstellings as die straf vir die swaarste misdade toegepas. Met die begin van die [[humanisme]] in Europa word die doodstraf vir die eerste keer krities gesien. Tot vandag is die status daarvan in terme van [[menseregte]] nog nie uitgeklaar nie. Die eerste land wat die doodstraf afgeskaf het, was die Groothertogdom Toskana in 1786.

== Geskiedenis ==
[[Lêer:Karl Morgenschweis prays for condemned prisoner.jpg|duimnael|upright|Uitvoering deur ophang in 'n [[galg]] (1946).]]
Die doodstraf bestaan al vir duisende jare. Historiese bronne dui aan dat hierdie soort straf reeds deel van die regstelsel was in die tyd toe mense nog in stamme gewoon het. Oor die algemeen kon 'n misdaad in daardie tyd gestraf word deur die oortreder die slagoffer te laat vergoed, lyfstraf, verbanning of teregstelling. Dit is egter redelik waarskynlik dat omdat gemeenskappe destyds baie klein was, daar min misdade binne die gemeenskap gepleeg is en daar ook 'n groot mate van onwilligheid was om 'n lid van die gemeenskap te verban of dood te maak. Dit was egter nie van toepassing op misdade wat deur mense buite hul eie gemeenskap gepleeg is nie. Selfs relatief geringe misdade, soos diefstal deur iemand van buite hul eie gemeenskap, is as 'n aanval op die hele gemeenskap beskou en is soms swaar gestraf. Misdade wat deur iemand van 'n naburige stam gepleeg is, kon lei tot vetes wat vir geslagte geduur het, maar is ook dikwels met amptelike verskonings en vergoeding hanteer. Hierdie vergoeding kon wesenlik wees (bv. betaal vir die skade met vee of slawe), die uitruil van bruide of bruidegoms, maar daar kon ook besluit word dat terugbetalings met bloed gedoen moes word. Soms is dierebloed aanvaar, wat mensebloed kon vervang, maar soms is iemand uit die oortreder se stam ook vir teregstelling aangebied. Dit hoef nie noodwendig die oortreder self te gewees het nie: die konflik was tussen twee gemeenskappe en nie tussen individue nie.

Later het stamme geleidelik in nasies verenig. Deur nabygeleë lande en stamme te verower, het bevolkings ook vermeng. ’n Hoërklas het ontwikkel op grond van godsdiens, rykdom of mag en minder op grond van die stam waaruit ’n persoon oorspronklik gekom het. Dit het gelei tot 'n toenemende behoefte om 'n eenvormige regstelsel in te stel, waarin verhoudinge tussen sosiale klasse formeel gevestig is.

Een van die oudste en bekendste regstelsels is die [[Kode van Hammurabi]]. Strawwe is in hierdie kode ingesluit vir verskeie misdade, waarvan die erns van die sosiale klas van die oortreder en dié van die slagoffer afgehang het. Die Kode van Hammurabi het die doodstraf ingesluit vir die vals beskuldiging van iemand van moord, owerspel en die [[verkragting]] van 'n maagd.

Die [[Judaïsme|Joodse]] [[Torah]] (wat glo van ongeveer 750 v.C. dateer) het voorsiening gemaak vir die doodstraf vir moord, [[ontvoering]], toorkuns, [[sabbat]]sverbreking, godslastering en 'n wye verskeidenheid seksmisdade. Vandag word geglo dat teregstellings in [[Israel]] en Juda skaars was omdat die bewyslas moeilik was.

In [[Antieke Griekeland]] is die eerste wet omstreeks 621 v.C. deur Draco geskryf. Die doodstraf is vir 'n groot aantal misdade gebruik en die uitdrukking ''drakoniese maatreëls'' kom hieruit.

In [[Europa]] gedurende die [[Middeleeue]] en daarna was die doodstraf 'n algemene straf vir 'n wye verskeidenheid misdade. Byvoorbeeld was in Brittanje in die 18de eeu nie minder as 222 misdade met die dood strafbaar nie, insluitend die ongemagtigde afkap van 'n [[boom]] of die steel van 'n [[dier]]. Gedurende hierdie tydperk is die doodstraf dikwels in ballingskap na een van die nuwe kolonies verander.

[[Liechtenstein]] was die eerste land ter wêreld wat die doodstraf in 1798 afgeskaf het. 'n Toenemende aantal lande het sedertdien die doodstraf heeltemal afgeskaf of nie meer toegepas nie. Die afskaffing van die doodstraf is een van die voorwaardes verbonde aan lidmaatskap van die [[Europese Unie]].

== State sonder doodstraf ==
Hierdie 111 lande en gebiede het die doodstraf afgeskaf (siviel/[[militêr]]):
{| width=&quot;100%&quot;
| width=&quot;25%&quot; style=&quot;vertical-align:top&quot; |
{| border=&quot;0&quot;
|{{vlagland|Albanië}}
|2007
|-
|{{vlagland|Argentinië}}
|2009
|-
|{{vlagland|Andorra}}
|1990
|-
|{{vlagland|Angola}}
|1992
|-
|{{vlagland|Armenië}}
|2003
|-
|{{vlagland|Australië}}
|1985
|-
|{{vlagland|Azerbeidjan}}
|1998
|-
|{{vlagland|België}}
|1996
|-
|{{vlagland|Benin}}
|2016
|-
|{{vlagland|Bhoetan}}
|2004
|-
|{{vlagland|Bolivië}}
|2009
|-
|{{vlagland|Bosnië en Herzegowina}}
|2019
|-
|{{vlagland|Bulgarye}}
|1998
|-
|{{vlagland|Burundi}}
|2009
|-
|{{vlagland|Colombia}}
|1910
|-
|{{vlagland|Costa Rica}}
|1877
|-
|{{vlagland|Denemarke}}
|1978
|-
|{{vlagland|Djiboeti}}
|1995
|-
|{{vlagland|Dominikaanse Republiek}}
|1966
|-
|{{vlagland|Duitsland}}
|1949 (Wes)
|1987 (Oos)
|-
|{{vlagland|Ecuador}}
|1906
|-
|{{vlagland|Ekwatoriaal-Guinee}}
|2022
|-
|{{vlagland|Estland}}
|1998
|-
|{{vlagland|Fidji}}
|2015
|-
|{{vlagland|Filippyne}}
|2006
|-
|{{vlagland|Finland}}
|1972
|-
|{{vlagland|Frankryk}}
|1981
|-
|{{vlagland|Gaboen}}
|2010
|}
| width=&quot;25%&quot; style=&quot;vertical-align:top&quot; |
{| border=&quot;0&quot;
|{{vlagland|Georgië}}
|2006
|-
|{{vlagland|Griekeland}}
|2004
|-
|{{vlagland|Guinee}}
|2017
|-
|{{vlagland|Guinee-Bissau}}
|1993
|-
|{{vlagland|Haïti}}
|1987
|-
|{{vlagland|Honduras}}
|1956
|-
|{{vlagland|Republiek Ierland}}
|1990
|-
|{{vlagland|Italië}}
|1948/1994
|-
|{{vlagland|Ivoorkus}}
|2000
|-
|{{vlagland|Kaap Verde}}
|1981
|-
|{{vlagland|Kambodja}}
|1989
|-
|{{vlagland|Kanada}}
|1976/1998
|-
|{{vlagland|Kasakstan}}
|2021
|-
|{{vlagland|Kirgisië}}
|2007
|-
|{{vlagland|Kiribati}}
|1979
|-
|{{vlagland|Republiek die Kongo}}
|2015
|-
|{{vlagland|Kroasië}}
|1990
|-
|{{vlagland|Letland}}
|2012
|-
|{{vlagland|Liberië}}
|2005
|-
|{{vlagland|Liechtenstein}}
|1987
|-
|{{vlagland|Litaue}}
|1998
|-
|{{vlagland|Luxemburg}}
|1979
|-
|{{vlagland|Madagaskar}}
|2014
|-
|{{vlagland|Malta}}
|2000
|-
|{{vlagland|Marshalleilande}}
|1986
|-
|{{vlagland|Mauritius}}
|1995
|-
|{{vlagland|Meksiko}}
|2005
|-
|{{vlagland|Mikronesië}}
|1986
|}
| width=&quot;25%&quot; style=&quot;vertical-align:top&quot; |
{| border=&quot;0&quot;
|{{vlagland|Moldowa}}
|2005
|-
|{{vlagland|Monaco}}
|1962
|-
|{{vlagland|Mongolië}}
|2012
|-
|{{vlagland|Montenegro}}
|1995
|-
|{{vlagland|Mosambiek}}
|1990
|-
|{{vlagland|Namibië}}
|1990
|-
|{{vlagland|Nauru}}
|2016
|-
|{{vlagland|Nederland}}
|1982
|-
|{{vlagland|Nepal}}
|1997
|-
|{{vlagland|Nicaragua}}
|1979
|-
|{{vlagland|Nieu-Seeland}}
|1989
|-
|{{vlagland|Niue}}
|2004
|-
|{{vlagland|Noord-Masedonië}}
|1991
|-
|{{vlagland|Noorweë}}
|1979
|-
|{{vlagland|Oekraïne}}
|2000
|-
|{{vlagland|Oesbekistan}}
|2008
|-
|{{vlagland|Oostenryk}}
|1950/1968
|-
|{{vlagland|Oos-Timor}}
|1999
|-
|{{vlagland|Palau}}
|1994
|-
|{{vlagland|Panama}}
|1903
|-
|{{vlagland|Papoea-Nieu-Guinee}}
|2022
|-
|{{vlagland|Paraguay}}
|1992
|-
|{{vlagland|Pole}}
|1997
|-
|{{vlagland|Portugal}}
|1976 (1867)
|-
|{{vlagland|Roemenië}}
|1990
|-
|{{vlagland|Rwanda}}
|2007
|-
|{{vlagland|Salomonseilande}}
|1978
|-
|{{vlagland|Samoa}}
|2004
|}
| width=&quot;25%&quot; style=&quot;vertical-align:top&quot; |
{| border=&quot;0&quot;
|{{vlagland|San Marino}}
|1865
|-
|{{vlagland|São Tomé en Principe}}
|1990
|-
|{{vlagland|Senegal}}
|2004
|-
|{{vlagland|Sentraal-Afrikaanse Republiek}}
|2022
|-
|{{vlagland|Serwië}}
|1995
|-
|{{vlagland|Seychelle}}
|1993
|-
|{{vlagland|Sierra Leone}}
|2021
|-
|{{vlagland|Siprus}}
|2002
|-
|{{vlagland|Slowakye}}
|1990
|-
|{{vlagland|Slowenië}}
|1989
|-
|{{vlagland|Spanje}}
|1995
|-
|{{vlagland|Suid-Afrika}}
|1997
|-
|{{vlagland|Suriname}}
|2015
|-
|{{vlagland|Swede}}
|1972
|-
|{{vlagland|Switserland}}
|1942/1992
|-
|{{vlagland|Togo}}
|2009
|-
|{{vlagland|Tsjad}}
|2020
|-
|{{vlagland|Tsjeggië}}
|1990
|-
|{{vlagland|Turkmenistan}}
|1999
|-
|{{vlagland|Turkye}}
|2006
|-
|{{vlagland|Tuvalu}}
|1978
|-
|{{vlagland|Uruguay}}
|1907
|-
|{{vlagland|Vanuatu}}
|1980
|-
|{{vlagland|Vatikaanstad}}
|1969
|-
|{{vlagland|Venezuela}}
|1863
|-
|{{vlagland|Verenigde Koninkryk}}
|1969
|-
|{{vlagland|Ysland}}
|1944
|-
|{{vlagland|Zambië}}
|2023
|-
|{{vlagland|Libanon}}
|2026
|}
|}

In hierdie sewe lande is die doodstraf in die siviele reg afgeskaf (maar die doodstraf bestaan in die militêre reg):
{| width=&quot;100%&quot;
| width=&quot;25%&quot; style=&quot;vertical-align:top&quot; |
{| border=&quot;0&quot;
|{{vlagland|Brasilië}}
|1979 (1891&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.planalto.gov.br/ccivil_03/Constituicao/Constitui%C3%A7ao91.htm |title=Presidência da República Casa Civil Subchefia para Assuntos Jurídicos |accessdate=27 Augustus 2021 |archive-date=4 Augustus 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130804130509/http://www.planalto.gov.br/ccivil_03/Constituicao/Constitui%C3%A7ao91.htm |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;)
|-
|{{vlagland|Burkina Faso}}
|2018
|}
| width=&quot;25%&quot; style=&quot;vertical-align:top&quot; |
{| border=&quot;0&quot;
|{{vlagland|Chili}}
|2001
|-
|{{vlagland|Cookeilande}}
|n.v.t.
|}
| width=&quot;25%&quot; style=&quot;vertical-align:top&quot; |
{| border=&quot;0&quot;
|{{vlagland|El Salvador}}
|1983
|-
|{{vlagland|Guatemala}}
|2017
|}
| width=&quot;25%&quot; style=&quot;vertical-align:top&quot; |
{| border=&quot;0&quot;
|{{vlagland|Israel}}
|1954
|-
|{{vlagland|Peru}}
|1979
|}
|}

== Verwysings ==
{{Verwysings}}

== Eksterne skakels ==
{{CommonsKategorie|Death penalty|Doodstraf}}
* {{en}} {{cite web|url=https://www.britannica.com/topic/capital-punishment|title=Capital punishment|publisher=[[Encyclopædia Britannica]]|accessdate=25 Desember 2022}}

{{Normdata}}

[[Kategorie:Doodstraf| ]]
[[Kategorie:Regte]]</text>
      <sha1>aenwyr59qoyy15oiwsgdjejv45ad7kh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Koninkryk van Groot Brittanje</title>
    <ns>0</ns>
    <id>29973</id>
    <redirect title="Koninkryk Groot-Brittanje" />
    <revision>
      <id>2977176</id>
      <parentid>299335</parentid>
      <timestamp>2026-10-10T01:18:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Xqbot</username>
        <id>7405</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>dubbele aanstuur na [[Koninkryk Groot-Brittanje]] reggemaak</comment>
      <origin>2977176</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="39" sha1="r4jywj5425fjce6fe390qybjkzm688u" xml:space="preserve">#AANSTUUR [[Koninkryk Groot-Brittanje]]</text>
      <sha1>r4jywj5425fjce6fe390qybjkzm688u</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Homeros</title>
    <ns>0</ns>
    <id>31817</id>
    <revision>
      <id>2977121</id>
      <parentid>2958575</parentid>
      <timestamp>2026-10-09T17:51:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pynappel</username>
        <id>70858</id>
      </contributor>
      <origin>2977121</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="67537" sha1="jz1yqkiq5k2yqzgua0n8qtcw67dlhsa" xml:space="preserve">{{Inligtingskas Wetenskaplike
| naam                      = Homeros
| beeld                     = Homer British Museum.jpg
| beeldbeskrywing           = &lt;!-- Vir oormuis-info/ vir siggestremdes; sonder wiki-sintaks --&gt;
| beeldonderskrif           = Homeros. Romeinse voorstelling van sy voorkoms.
| geboortenaam              = 
| geboortedatum             = ca. 8ste eeu v.C., volgens [[Herodotus]]&lt;br /&gt;[[Smyrna]]
| geboorteplek              = Melesigenes, soos vertel in Pseudo-Herodotus
| sterftedatum              = ''onbekend''
| sterfteplek               = Ios
| plek van graf             = 
| blyplek                   = Smyrna, Cyme (Aeolis), Chios
| burgerskap                = 
| nasionaliteit             = [[Antieke Griekeland]]
| vakgebied                 = Samestelling van mondelinge poësie as reisende kunstenaar, uitvoer van 'n skool vir Rapsodies, die Homeridae, op Chios
| werkplek                  = 
| alma mater                = 
| doktorale promotor        = 
| akademiese adviseurs      = 
| doktorale studente        = 
| ander studente            = 
| bekend vir                = Ilias, Odyssee, Homeriese Himne, Epiese siklus, ander Homerika
| beïnvloed deur            = Rapsodiese mondelinge poësie
| invloed op                = Klassieke werke (Westerse kanon)
| toekennings               = 
| handtekening              = 
| webblad                   = 
| voetnotas                 = 
}}

'''Homeros''', ook '''Homerus''' ([[Grieks|Oudgrieks]]: Ὅμηρος, ''Hómēros''), is 'n [[Antieke Griekeland|Griekse]] [[digter]] en [[sanger]] wat volgens meeste bronne rondom die 8ste eeu v.C.&lt;ref name=&quot;her&quot;&gt;Herodotos 2.53.&lt;/ref&gt; geleef het. Die ''[[Ilias]]'' en ''[[Odusseia]]'', die oudste bekende en bewaarde [[letterkunde|literêre]] werke uit die Griekse letterkunde, is van die vernaamste [[Epos|eposse]] wat aan hom toegeskryf word.

Hy het eposse gedig waarin 'n groot aantal oorgelewerde verhale oor helde, gode en mitiese vertellinge uit die Griekse kultuur verwerk is. Die vormende invloed wat die Homeriese eposse op die Griekse kultuur gehad het, word wyd erken en gee aan Homeros die titel van die onderwyser van Griekeland.&lt;ref&gt;{{cite book| last= Heubeck |first= Alfred| last2= West |first2= Stephanie |last3= Hainsworth |first3= J. B.|title=A Commentary on Homer's Odyssey|publisher=Oxford University Press|location= [[Oxford]]|year= 1988|page=3| isbn= 0-19-814047-9}}&lt;/ref&gt; Homeros se werke, waarvan ongeveer die helfte uit toesprake bestaan, verskaf modelle vir oorredende skryfwerk en gesprekvoering, wat regdeur die Griekse Antieke en Middeleeuse tydperke nagevolg is. Homeriese fragmente beslaan amper helfte van die identifiseerbare Griekse [[papirus]]rolle wat tot nog toe gevind is.&lt;ref&gt;{{cite book| author= Finley, Moses|title=The World of Odysseus| url= https://archive.org/details/worldofodysseus0000finl_x7g8|publisher=New York Review of Books|location= [[New York]]|year= 2002|pages=[https://archive.org/details/worldofodysseus0000finl_x7g8/page/11 11]–2| isbn=978-1-59017-017-5}}; Finley se syfers is ontleen aan die korpus van literêre papiri wat voor 1963 gepubliseer is.&lt;/ref&gt; Desondanks al die werke, is daar heelwat bespiegeling onder geleerdes of hy, indien wel, die enigste skrywer van die werke was. Verskeie leidrade uit antieke bronne wil die teendeel bewys.

Onsekerheid heers ook oor waar en wanneer hy geleef het. [[Herodotus]] skat dat Homeros ongeveer 400 jaar voor hom (Herodotos) geleef het, wat sy leeftyd rondom 850 v.C. plaas.&lt;ref name=&quot;her&quot; /&gt; Die Nederlandse geskiedkundige Kees Ruijgh meen dat Homeros reeds in die negende eeu v.C. moet geleef het. Ander antieke bronne beweer weer dat hy nader aan die veronderstelde tyd van die [[Trojaanse Oorlog]] geleef het, rondom die vroeë 12de eeu v.C.&lt;ref&gt;{{cite journal|author= Graziosi, Barbara|title=Inventing Homer|location=[[Cambridge]]|year=2002|pages=98-101}}&lt;/ref&gt; Die meeste hedendaagse geleerdes plaas Homeros egter tussen die 7de en 8ste eeu v.C.

Die onsekerhede rondom Homeros se biografie, of hy wel bestaan het of nie, asook wie werklik verantwoordelik is vir al die Homeriese werke staan bekend as die [[Homeriese kwessie]].

== Tydvak ==
[[Lêer:Townley Homer.jpg|duimnael|links|Gedeelte van 'n 11de-eeuse manuskrip &quot;the Townley Homer.&quot; Die skrif aan die bo- en regtekant is scholia.]]
Om die Homeriese tydvak te bepaal moet daar gekyk word na die konteks waarin die woord &quot;Homeros&quot; gebruik word. Indien die werke in geheel of gedeeltelik aan 'n blinde digter genaamd Homeros toegeskryf word, en werklik deur so 'n persoon geskep is, moet biografiese datums, 'n eeu of geskiedkundige tydperk bestaan, wat as die Homeriese tydvak beskryf kan word. Indien Homeros egter beskou word as 'n mitiese karakter, die legendariese stigter van 'n gilde [[Rapsodis|rapsodiste]] genaamd die Homeridae, beteken &quot;Homeros&quot; die werke toegeskryf aan die rapsodiste van die gilde. Die rapsodiste het hulle werke meestal binne die bestek van 'n eeu of paar eeue saamgestel. Die woord &quot;Homeros&quot; word ook gekoppel aan die tradisionele elemente van digkuns, wat aan die rapsodiste bekend was. Die elemente is deur hulle aangewend om mondelinge poësie mee te skep en so inligting rakende die kultuur van Mukeense Griekeland oor te dra. Hierdie inligting word algemeen &quot;Die wêreld van Homeros&quot; (of van die ''Odusseia'' of die ''Ilias'') genoem. Die Homeriese tydvak sal in hierdie geval 'n aantal historiese tydvakke dek, vernaam die Mukeense era, wat die eerste weergawe van die ''Ilias'' voorafgaan. Ten laaste is gevind dat meeste van die ''[[Ilias]]'' en ''Odusseia'' se geografiese en materiële inhoud ooreenstem met die Laat-Egeïese [[Bronstydperk]], die bloeitydperk van [[Troje]]. Die gebeure het afgespeel voor die ingebruikneming van die Griekse alfabet.

Saam met die vraag oor of 'n biografiese persoon, naamlik Homeros bestaan het, en watter rol hy gespeel het met die ontwikkeling van die onderskeie bekende tekste, word die kwessie geopper of 'n eenvormige teks van die ''Ilias'' en ''Odusseia'' ooit bestaan het. Daar moet in ag geneem word dat die gedrukte tekste woord vir woord die produk is van geleerdes se insette die afgelope drie eeue. Elke uitgawe van die ''Ilias'' en ''Odusseia'' verskil ietwat van mekaar vanweë die feit dat redakteurs staat maak op verskillende manuskripte en fragmente. Hulle neem ook verskillende besluite rakende die mees akkurate teks om te gebruik. Die term &quot;akkuraatheid&quot; dui op 'n wesenlike veronderstelling dat 'n oorspronklike eenvormige teks bestaan het. Die manuskripte van die tans beskikbare volledige werk dateer nie verder terug as die 10de eeu nie. Hierdie tekste bevind hulself aan die stertkant van 'n verdwene duisendjarige ketting van kopieë. Die kopieë is oorgeskryf soos elke generasie manuskripte gedisintegreer het, verlore geraak het of vernietig is. Hierdie talle manuskripte verskil so min van mekaar dat 'n enkele oorspronklike manuskrip gepostuleer kan word.&lt;ref&gt;ŉ Opsomming van die bronne en 'n analise van die tekstuele eenvormigheid kan gevind word in {{harvnb|Murray|1960|loc=Hoofstuk 12 The Text of Homer From Known to Unknown}}.&lt;/ref&gt;

Die leemte in die ketting word oorbrug deur die [[Scholion|scholia]] (aantekeninge) in die bestaande manuskripte. Die scholia toon aan dat die oorspronklike manuskrip in die tweede eeu v.C. deur [[Aristargos van Samothrake]] gepubliseer is. As bibliotekaris van die [[Biblioteek van Alexandrië]] het hy 'n taamlike uiteenlopendheid in die Homeriese werke bespeur, en gepoog om 'n meer outentieke kopie saam te stel. Hy het in die proses verskeie manuskripte versamel. Die een wat hy op die ou einde vir regstelling gekies het, was die [[Koine]] manuskrip, wat later deur Murray vertaal is as die &quot;Vulgata.&quot; Aristargos is bekend vir sy konserwatiewe keuses van bronne en het versreëls gemerk wat volgens hom nie Homeros se werk is nie. Die hele laaste boek van die ''Odusseia'' is so deur hom gemerk.

[[Lêer:P. Oxy. 20.jpg|duimnael|Fragment uit die 2e boek van die ''[[Ilias]]'']]
Die Koine weergawe is op sy beurt weer van Zenodotos, die eerste bibliotekaris in Aleksandrië, afkomstig. Hy het sy merk gemaak aan die begin van die 3de eeu v.C. Zenodotos het ook probeer om outentisiteit terug te besorg aan die manuskripte wat hy in 'n chaotiese toestand gevind het. Hy stel die voorbeeld deur gedeeltes wat hy as oneg beskou te merk, en voeg gedeeltes by wat hy as vermis beskou. Nie Zenodotos of Aristargos maak melding van enige outentieke hoofkopie van waaruit regstellings gemaak kan word nie. Hulle benadering was intuïtief en die huidige indeling van 24 boeke elk vir die ''Ilias'' en ''Odusseia'' is deur Zenodotos in plek gesit.

Murray verwerp die idee dat 'n gesaghebbende teks vir die ''Vulgata'' bestaan het tydens Zenodotos se leeftyd. Hy maak gebruik van fragmente en aanhalings van Homeros uit ander werke waarvan ongeveer 200 in bestaan was tydens sy navorsing. Sommige van die tekste stem ooreen met huidige tekste, party omskryf die tekste en ander word glad nie verteenwoordig nie. Murray haal aan uit ''Achilles se skild'' wat ook verskyn in ''Herkules se skuld'' in [[Hesiodos]]. Hy maak die gevolgtrekking dat die epiese gedigte in 'n &quot;vloeibare toestand&quot; verkeer het en stel 150 v.C. voor as die datum waartydens die tekste verdig tot die ''Vulgata''. Murray sê ook dat &quot;Homeros&quot; in die vyfde eeu v.C. die betekenis gedra het van die &quot;outeur van die Ilias en ''Odusseia''&quot;, maar dat mens nie seker kan wees van wat met daardie woorde bedoel is nie.&lt;ref&gt;{{harvnb|Murray|1960|pp=297–298}}&lt;/ref&gt;

Die vroegste vermelding van 'n Homeriese werk is deur [[Kallinos]], 'n digter wat rondom 750 v.C. geleef het. Hy skryf die epos ''Thebais'' aan Homeros toe – 'n heldedig oor die [[Epigone]] se aanval op Thebe. Die ''Thebais'' is geskryf in die tyd toe die Griekse alfabet in gebruik geneem is, maar kon oorspronklik 'n mondelinge gedig gewees het. Verder word die Ilias in Herodotos genoem met betrekking tot die vroeg sesde eeu v.C., maar daar word nie genoem van watter Ilias gepraat word nie. Dit wil voorkom of al die antieke bronne vasberade blyk te wees dat Homeros bestaan het. Die skrywer van ''Apollo se loflied'' identifiseer homself in die laaste vers van die gedig as 'n blinde man van Chios.

Nieteenstaande hierdie inligting is daar nog steeds gronde om aan te voer dat Homeros slegs 'n mitologiese karakter is – die sogenaamde stigter van die Homeridae. [[Martin Litchfield West]] maak aanspraak daarop dat &quot;Homeros&quot; nie die naam van 'n geskiedkundige digter is nie, eerder 'n fiktiewe saamgestelde naam.&lt;ref&gt;{{cite journal|author= West, Martin|title=The Invention of Homer|journal=Classical Quarterly|volume=49|year=1999|issue=364}}&lt;/ref&gt; Oliver Taplin verkondig weer in die '' Oxford History of the Classical World'' se hoofstuk oor Homeros dat sy lewe grootliks bewysbaar fiktief is.&lt;ref&gt;{{cite book | editor1-first=John | editor1-last=Boardman | editor2-first=Jasper | editor2-last=Griffin | editor3-first=Oswyn| editor3-last=Murray | title=The Oxford History of the Classical World | url=https://archive.org/details/oxfordhistoryofc00john | first=Oliver | last=Taplin | chapter=2 Homer | location=Oxford; New York | publisher=Oxford University Press | year=1986 | page=[https://archive.org/details/oxfordhistoryofc00john/page/50 50]}}&lt;/ref&gt; Nog 'n aanval op die biografiese besonderhede kom van G.S. Kirk wat sê dat die Oudheid niks definitiefs geweet het van die lewe en persoonlikheid van Homeros nie.&lt;ref&gt;{{cite book | first=G.S. | last=Kirk | title=The Iliad: A Commentary | location=Cambridge | publisher=Cambridge University Press | volume=I: boeke 1-4 | year=1985 | page=1}}&lt;/ref&gt; Taplin weer, verkies om van Homeros te praat as 'n geskiedkundige konteks vir die gedigte. Sy datum vir hierdie konteks lê tussen 750 – 650 v.C. sonder om Murray se &quot;vloeibare toestand in oorweging te bring.&quot; Die &quot;Ilias&quot; word algemeen beskou as die oudste werk van [[Westerse letterkunde]].

Volgens Murray is daar 'n baie skraal kans dat die ''Ilias'' en ''Odusseia'' uit die vroeë bronne, met of sonder Homeros, dieselfde is as die wat ons vandag ken. Gregory Nagy kies die sesde eeu v.C. as die datum waarop die eposse vasgelê is, eerder as Murray se 150 v.C. Hy baseer dit op die feit dat die ''Ilias'' voorgedra is tydens die Panathenaia, wat in 566 v.C. begin het.&lt;ref&gt;{{cite journal|author= Nagy, Gregory|title=Homeric Poetry and Problems of Multiformity: The &quot;Panathenaic Bottleneck|url= https://archive.org/details/sim_classical-philology_2001-04_96_2/page/109|journal=Classical Philology|volume=96|year=2001|pages=109–119|doi=10.1086/449533}}&lt;/ref&gt; Die bogenoemde sienings is almal egter filologies van aard. Ongeag of Homeros bestaan het of nie, en of die Homeriese tekste naby is aan die wat vandag bestaan, kan [[filologie]] nie op sy eie enige lig werp op die ooreenkomste tussen die Mukeense kultuur en die geografiese en materiële dekor van Homeros se wêreld nie.

[[Argeologie]] steun egter die teorie dat heelwat gedetailleerde inligting oorleef het in die vorm van formules en stereotiepe stukke, wat kreatief gekombineer is deur die rapsodiste van latere eeue. 'n Aantal gekombineerde argeologiese en filologiese werke is al oor die onderwerp geskryf, soos Denys Page se &quot;History and the Homeric Iliad&quot; en Martin Nilsson se &quot;The Mycenaean Origin of Greek Mythology.&quot; Die taalkundige Calvert Watkins gaan so ver as om 'n oorgeërfde [[Proto-Indo-Europese taal]]oorsprong te gaan soek vir sekere epitetons en die epiese gedig.&lt;ref&gt;{{cite book | first=Calvert | last=Watkins  | title=How to Kill a Dragon: Aspects of Indo-European Poetics | location=New York; Oxford | publisher=Oxford University Press; Internet Archive | year=1995 | url=https://archive.org/stream/HowToKillCEragonAspectsOfIndo-EuropeanPoetics/Watkins1995_Indo_EuropeanPoetics#page/n3/mode/2up}}&lt;/ref&gt; Indien hy reg is, kan die stereotipe temas en gedigte van rapsodiste heelwat ouer wees as die [[Trojaanse Oorlog|Trojaanse oorlog]], wat in daardie geval slegs die nuutste geleentheid sou wees vir 'n epos.

Dit is moeilik om Homeros voor te stel as 'n enkele skrywer van 'n versameling werke, aangesien dit vandag historiese gebeure beskryf wat meestal werklikheid was, behalwe vir die ooglopende [[mitologie]]. Homeriese studies is die tameletjie van [[filosofie]], want dit het nie 'n begin of einde nie. Maak nie saak wat as die eerste kwessie gekies word nie, dit lei onmiddellik na 'n verdere kwessie. Die versameling kwessies staan bekend as die [[Homeriese kwessie]].

== Lewe en legendes ==
=== Die vitae Homeri, &quot;Homeros se lewens&quot; ===
[[Lêer:William-Adolphe Bouguereau (1825-1905) - Homer and his Guide (1874).jpg|duimnael|''Homeros en sy gids,'' deur [[William-Adolphe Bouguereau]] (1825-1905), beeld Homeros uit op [[Berg Ida]], omring deur honde en gelei deur die bokwagter Glaukos  (soos oorvertel in die Pseudo-Herodotos)]]
Verskeie tradisies oorleef wat bewerings maak rakende Homeros se geboorteplek en agtergrond. [[Lucianus]] die satirikus beskryf hom, in sy ''[[Ware geskiedenis]]'', as 'n [[Babilonië]]r genaamd Tigranes wat die naam Homeros aanneem na hy as &quot;gyselaar&quot; (&quot;homeros&quot;) geneem is deur die Grieke.&lt;ref&gt;Lucian, ''Verae Historiae'' 2.20, gesiteer en vertaal in {{harvnb|Graziosi|2002|p=127}}&lt;/ref&gt; Wanneer Keiser [[Hadrianus]] die [[Orakel]] by [[Delphi]] oor Homeros uitvra, antwoord die [[Putia]] dat hy van [[Ithaka]] is – hy is die seun van Epikaste en [[Telemachos]] uit die ''[[Odusseia]]''.&lt;ref&gt;{{cite book | first=Herbert W.| last=Parke | title=Greek Oracles | year=1967 | location=UK | publisher=Hutchinson Educational | pages=136–137 siteer die ''Certamen'', 12 | isbn=0-09-084111-5}}&lt;/ref&gt;

Hierdie stories verskyn in die verskeie &quot;lewens van Homeros,&quot;&lt;ref&gt;{{cite book | first=F. | last=Stoessl | chapter='Homeros' | title=Der Kleine Pauly: Lexikon der Antike in fünf Bänden: Bd. 2| publisher=Deutscher Taschenbuch Verlag | location=München | year=1979 | page=1202}}&lt;/ref&gt; en is sedert die Aleksandrynse era met die verloop van tyd saamgestel.&lt;ref name=Kirk190&gt;{{cite book|first=G.S.|last=Kirk|authorlink=Geoffrey Kirk|title=Homer and the Epic: A Shortened Version of the Songs of Homer|url=https://archive.org/details/homerepicshorten0000kirk|publisher=Cambridge University Press|year=1965|location=London|page=[https://archive.org/details/homerepicshorten0000kirk/page/190 190]|isbn=0-521-09356-2}}&lt;/ref&gt;

&quot;Homeros se lewens&quot; verwys dus na 'n versameling van langer fragmente oor die onderwerp, geskryf deur merendeels anonieme skrywers. Sommige van die fragmente is toegewys aan meer bekende skrywers. Thomas W. Allen versamel al die vitae in die 20ste eeu en kombineer dit tot 'n standaard verwysingswerk wat deel word van die ''Homeri Opera'', &quot;Homeros se werke&quot;. Die eerste publikasie verskyn in 1912 deur [[Oxford University Press]].&lt;ref&gt;{{cite book | editor-first=Thomas W. | editor-last=Allen | title=Homeri Opera | location=Oxonii | publisher=Typographeo Clarendoniano | volume=Tomus V: Hymnos Cyclum Fragmenta Margiten Batrachomyomachiam Vitas Continens | year=1912 | language=Latyn en Oudgrieks}}&lt;/ref&gt;

Allen teken verskeie vitae op, wat uit verskillende bronne bymekaargemaak is: 
* ''Vita Herodotea'', ble. 192-218, beter bekend as die ''Pseudo-Herodotos'', moontlik omrede dit nie van Herodotos is nie
* ''Certamen Homeri et Hesiodi'', ble. 225-238 met fragmente op ble. 218-221
* Die twee ''Plutarchi vitae'' (nou ''Pseudo-Plutarchus''), ble. 238-244 en ble. 244-245 onderskeidelik
* Sekere vitae geïdentifiseer as IV (elders bekend as ''Vita Scorialenses'',&lt;ref&gt;Die naam beteken enige vita in 'n manuskrip by die Real Biblioteca del Monasterio de San Lorenzo de El Escorial, &quot;Koninklike Biblioteek van die Klooster van Sint Lorenzo van Escorial,&quot; Koninklik aangesien dit in die koning se paleis is in El Escorial, naby [[Madrid]]. Die paleis was op 'n tyd 'n klooster.&lt;/ref&gt;) ble. 245–246, V (''Vita Scorialensis II''), ble 247–250, VI (''Vita Romana'',&lt;ref&gt;So genoem aangesien die manuskrip in die Biblioteca Nazionale Centrale di Roma is, voorheen bekend as die Biblioteca Nazionale Centrale Vittorio Emanuele II.&lt;/ref&gt;) ble. 250-253 en ten laaste VII, wat eintlik drie uittreksels is van Eustathius, ble. 253-254 en 255, John Tzetzes, ble. 254-255, en [[Suda]], ble. 256-268, nou bekend as Hesuchios van Milete.

Nagy herorganiseer die lys in elf dele, Vita 1 tot Vita 10, met [[Plutarchus]] verdeel in 3a en 3b. Hy sluit bykomend Vita 11 in, uit die Chrestomatieë van Proclus, ble. 99-102.&lt;ref&gt;{{harvnb|Nagy|2010|p=29}}&lt;/ref&gt;

=== Etimologie ===
Die oorsprong van die naam &quot;Homeros&quot; is onbekend, oënskynlik Grieks. Talle Griekse woorde is egter leenwoorde, benaderings of omskrywings van vreemde woorde. Dit het veral voorgekom by name uit die ooste waar daar kontak was met sprekers van tale uit die dele. [[Darius I van Persië|Darius]] is byvoorbeeld deur die Grieke, homself en die ander [[Oudpersies]]e sprekers, Dārayava(h)uš, &quot;hou die goeie ferm vas&quot; genoem. Die onttroonde koning van Thebe, [[Kadmos]], na bewering 'n Fenesiër, is moontlik as 'n Oosterling beskou vanweë die Hebreeuse/Fenisiese &quot;qdm&quot; – &quot;die ooste&quot;. [[Priamos]] is waarskynlik afkomstig van die [[Luwies]]e &quot;Priya-muwa-&quot;, wat &quot;uitsonderlik braaf&quot; beteken. Verskeie name besit 'n vreemde herkoms maar pas ook via Grieks binne ontlenings aan [[Proto-Indo-Europees]]. Min riglyne is beskikbaar om die taalkundige te ondersteun met die identifisering van die waarskynlikste oorsprong.

Etimologieë vir die naam &quot;Homeros&quot; strek dus wyer as net die Grieke. Aan die een kant kon hy 'n vergriekste Fenisiese naam gehad het. West veronderstel 'n [[Fenisiese alfabet|Fenisiese]] prototipe van Homeros se naam as 'n patroniem (vadersnaam), Homeridae (manlike opvolger uit die geslag van Homeros), ''*benê ômerîm'' (&quot;seuns van sprekers&quot; – professionele storievertellers).&lt;ref name=&quot;east_face_622&quot;&gt;{{cite book | first=M.L. | last=West | title=The East Face of Helicon: West Asiatic Elements in Greek Poetry and Myth | url=https://archive.org/details/eastfaceofhelico0000west | publisher=Clarendon Press | location=Oxford | year=1997 | page=[https://archive.org/details/eastfaceofhelico0000west/page/622 622]}}&lt;/ref&gt; In hierdie geval sal die vadersnaam dui op die gilde. In Grieks sal die &quot;Homer&quot; in Homeridae in die enkelvoudvorm moes wees, die veronderstelde enkele afstammeling van 'n stamgroep, wat 'n oorgeërfde ambag beoefen. Die hipotetiese Semitiese voorouers is egter in die meervoudsvorm. Waar &quot;ben&quot; vir een &quot;vader&quot; gebruik kan word kan die id- konstruksie nooit 'n meervoudige vader aandui nie. Aan die ander kant is Proto-Indo-Europese etimologieë beskikbaar. Die digter se naam is homofoon met die Griekse {{lang|grc|ὅμηρος}} (''hómēros''), &quot;gyselaar&quot; (of &quot;borg&quot;).&lt;ref&gt;{{harvnb|Liddell|Scott|1940|loc=[http://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus%3Atext%3A1999.04.0057%3Aentry%3Do(%2Fmhros ὅμηρος]}}&lt;/ref&gt; Die woord kom uit die Attiese dialek en was algemeen in gebruik. In Pseudo-Herodotos en [[Plutarchus]] se vitae besit die woord die ietwat obskure betekenis van &quot;blind&quot;, wat weer geïnterpreteer word as &quot;hy wat vergesel; hy wat gedwing word om te volg&quot; met betrekking tot 'n gids.&lt;ref&gt;{{cite encyclopedia | first=P. | last=Chantraine | encyclopedia=Dictionnaire étymologique de la langue grecque | title=Homer | language=French | publisher=Klincksieck | location=Paris | year=1968 | volume=2 (3–4) | page=797}} Hierdie langgehuldigde siening is die een wat deur baie Griekse etimologiese woordeboeke oorgeneem is. Kyk ook die woordgeskiedenis van die naam Homeros in {{harvnb|Liddell|Scott|1940|loc=[http://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus%3Atext%3A1999.04.0057%3Aalphabetic+letter%3D*o%3Aentry+group%3D33%3Aentry%3D*%28%2Fomhros Ὅμηρος]}}&lt;/ref&gt; Die woord se geografiese lokaliteit word verduidelik deur 'n veronderstelling dat dit meestal gebruik is in Eolië, aan die kus van Klein-Asië, die omgewing waar Homeros opgetree het, en dus tot die Eoliese dialek behoort.&lt;ref&gt;{{harvnb|Silk|1987|p=4}}. Silk veralgemeen dit na &quot;Eoliessprekende gebiede,&quot; maar die enigste gebied in die Pseudo-Herodotos genoem is Kyme. Hy het egter volgens die bron oor die hele gebied opgetree en verskeie stede in die omgewing beweer dat hulle sy tuiste was.&lt;/ref&gt; Die letter Eta klassifiseer die woord as Oos-Grieks, teenoor die Wes-Griekse Kretensiese vorm, wat 'n Alfa gebruik. Ionies en Atties is ook Oos-Griekse dialekte. Regdeur die Pseudo-Herodotos is {{lang|grc|ὅμηρος}} (''hómēros'') sinoniem met die standaard Griekse {{lang|grc|τυφλός}} (''tuphlós''), wat 'blind' beteken. Proclus se Chrestomathia sê spesifiek &quot;die ''tuploi'' is deur die Eoliërs ''homeroi'' genoem&quot;.&lt;ref&gt;Allen bl. 99.&lt;/ref&gt;

Die uitbeelding van Homeros as 'n blinde sanger-digter in bestaande literatuur begin met die laaste vers in die [[Delos|Deliese]] ''Lofsang aan Apollo'', die derde [[Homeriese lofsange|Homeriese Lofsang]].&lt;ref&gt;Homeric Hymns 3:172–3&lt;/ref&gt; Dit is later deur [[Thukydides]] aangehaal ter ondersteuning van die standpunt.&lt;ref&gt;Thukydides, ''Die Peloponnesiese oorlog'' 3:104&lt;/ref&gt; Die skrywer van die lofsang beweer dat hy 'n blinde sanger-digter vanaf Chios is. Verder aanvaar kenners ook al vir 'n geruime tyd dat 'n gedeelte uit die ''Odusseia'' selfverwysend is&lt;ref&gt;{{harvnb|Graziosi|2002|p=133}}&lt;/ref&gt; waar 'n blinde sanger-digter, [[Demodokos]], in die Faiakiese koning se hof verhale van Troje oorvertel aan 'n gestrande [[Odusseus]].&lt;ref&gt;Odussee, 8:64ff.&lt;/ref&gt;
 
Ten spyte van die aandrang uit oorgeblewe bronne dat Homeros blind was, is daar verskeie ernstige besware teen die teorie. Van die vitae meen dat hy nie blind was nie. As hy nie kon skryf nie, was hy ongeletterd en nie in staat om werke saam te stel nie. 'n Lang gedig sal buite die bestek van menslike geheue wees sonder geskrewe wenke. Verder is die beelde in die gedig baie grafies en 'n blinde man sou nooit die tonele uit die beelde kon ervaar het nie. Antwoorde bestaan wel op die besware.&lt;ref&gt;{{cite journal | first=Alexander | last=Beecroft | title=Blindness and Literacy in the Lives of Homer | journal=Classical Quarterly | volume=61.1 | pages=1–18 | year=2011 | doi=10.1017/S0009838810000352 | url=http://www.academia.edu/647687/BLINDNESS_AND_LITERACY_IN_THE_LIVES_OF_HOMER}}&lt;/ref&gt; Die voorbeeld van die blinde John Milton, wat ''Paradise Lost'' gedikteer en saamgestel het, toon dat 'n blinde mens 'n heldedig kan skep. Albert B. Lord se ''The Singer of Tales'', wat handel oor moderne rapsodiste wat eposse sing, bewys dat eposse op daardie skaal spontaan, in moderne tye, saamgestel is uit gememoriseerde elemente. Die kwessie rakende geskrewe wenke kan verklaar word as aangeneem word dat Homeros later in sy lewe blind geword het, wat ook die Pseudo-Herodotos se uitgangspunt is. Hiervolgens begin Homeros, na hy sy sig verloor het, 'n loopbaan as 'n swerwende [[rapsodis]] of impromptu digter by openbare sametrekke. Hy neem na bewering, aan die begin of vroeg in sy nuwe loopbaan, die verhoognaam &quot;die blinde man&quot; aan, wat hom in die kategorie plaas van blinde profete wat met geïnspireerde innerlike visie sien, en so 'n mate van goddelike glorie aan die optrede verleen.

Die vitae bly egter uiteenlopend oor die betekenis van die naam. Nog 'n verklaring is dat dit verdeel kan word in Hom-eros, met 'Hom' van die Griekse 'homou' (&quot;saam&quot;),&lt;ref&gt;{{harvnb|Liddell|Scott|1940|loc=[http://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus%3Atext%3A1999.04.0057%3Aalphabetic+letter%3D*o%3Aentry+group%3D41%3Aentry%3Do%28mou%3D ὁμοῦ]}}&lt;/ref&gt; en die tweede –ar- in 'arariskein' (&quot;bring bymekaar&quot;),&lt;ref&gt;{{harvnb|Liddell|Scott|1940|loc=[http://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus%3Atext%3A1999.04.0057%3Aalphabetic+letter%3D*a%3Aentry+group%3D295%3Aentry%3Da%29rari%2Fskw ἀραρίσκω]}}&lt;/ref&gt; met die Eta in -eros uit Oos-Grieks. Dit kan moontlik die betekenis dra van die saambring van die blinde man en sy gids. Gregoray Nagy maak gebruik van die frase, phone homereusai, &quot;pas [die lied] by die stem&quot; uit Hesiodos, moontlik 'n tydgenoot van Homeros. Dit sal aan &quot;Homeros&quot; die betekenis gee van &quot;hy wat [die lied] byeenvoeg&quot;.&lt;ref&gt;{{harvnb|Nagy|1979|pp=296–300}}&lt;/ref&gt;

Indien die naam oorweeg word as 'n kategorie of klassifikasie, laat dit die moontlikheid bestaan dat enige rapsodis daaronder kon klassifiseer, en daar dus geen biografiese oorspronklike naam Homeros bestaan het nie. West sê dat 'n moontlikheid bestaan waar Homeros nie die naam van 'n historiese Griekse digter was nie, maar eerder die verbeelde stamvader van die Homeridai. Name van gildes met agtervoegsels –idai en –adai is nie normaalweg gegrond op die naam van 'n geskiedkundige persoon nie.&lt;ref name=&quot;east_face_622&quot;/&gt;

=== Kulturele agtergrond ===
[[Lêer:Af Western Asia Minor Greek Colonization af.svg|duimnael|links|Antieke Griekse kus van Anatolië]]
William Ihne kon, na die bestudering van die bronne, 19 plekke uit die oudheid identifiseer wat Homeros as burger beskou het, selfs Athene. Die aanspraak word gemaak omdat Smirna, wat Homeros as boorling beskou, 'n kolonie van Athene was. Die rede vir die veelvuldige aansprake is die gevolg van onderlinge burgerlike wedywering om hierdie eer.&lt;ref&gt;{{harvnb|Smith|1876|loc=Homerus}}&lt;/ref&gt; Ihne kies Smirna omrede sommige van die vitae die woord &quot;Homeros&quot; as Eolies identifiseer en die stad 'n Eoliese geskiedenis het. Met die keuse word voorkeur gegee aan die langste, mees gedetailleerde vita, die Pseudo-Herodotos, een van die bronne wat Smirna as oorspronklik Eolies eien.

Die Eoliërs is een van die drie vernaamste etniese groepe uit antieke Griekeland. Die [[Ioniërs]] en [[Doriërs]] is die ander twee. Eoliërs is grotendeels afkomstig uit Tessalië maar het ook vroeër, na die Trojaanse oorlog, Beotië as tuiste gehad. Die okkupasie geskied in die selfde tyd as die besetting van [[Peloponnesos]] deur die Doriërs. Eoliërs het 'n eie Oos-Griekse dialek gepraat. Hesiodos is as Beotiër deel van hierdie groep. Dit kom duidelik na vore in sy werke met die Eoliese gedeeltes wat van toepassing is op Homeros se naam. Die Eoliërs koloniseer die noordwestelike kus van Klein-Asië en doop hulle gebiede [[Eolië]] en Lesbos.&lt;ref&gt;{{harvnb|Smith|1876|loc=Aeolis}}&lt;/ref&gt; Die nedersettings daar was reeds deur afstammelinge uit die Trojaanse oorlog bewoon en volgens Pseudo-Herodotos is die oorlewering en geskiedenis deur die Eoliërs lewendig gehou. Eolië het gestrek vanaf die kus teenoor Lesbos tot by [[Smirna]] op die rand van [[Ionië]]. Die Eoliese bond, Smirna ingesluit, het uit 12 stede bestaan terwyl die [[Ioniese bond]] in die suide gelê het, ook met 12 stede. In ongeveer 688 v.C. word Smirna deur die [[Kolofon]]e oorgeneem na hulle blykbaar vertoef het vir 'n fees. Smirna word gevolglik 'n Ioniese kolonie.&lt;ref&gt;{{harvnb|Smith|1876|loc=Smyrna}}&lt;/ref&gt;

Die twee bonde se politieke relevansie kom tot 'n einde met die uitgang van die 5de eeu v.C. Dit volg op die aansluiting of geforseerde aansluiting van die stede rondom die [[Egeïese See|Egeïese see]] tot die [[Deliese bond]] – 'n Koine groepering onder Atheense leierskap. Elke stad moes manskappe, skepe of geld bydrae tot 'n gesamentlike weermag. Die besonderhede en gesamentlike gebeure is die onderwerp van [[Thukydides]] se ''Geskiedenis van die Peloponnesiese oorlog''. Inskripsies uit daardie tyd lewer 'n basis vir die bestudering van die Eoliese taal. Hiervolgens kan Buck drie dialekte onderskei, Tessalies, Beoties en Lesbies.&lt;ref&gt;{{harvnb|Buck|1928|pp=147–156}}&lt;/ref&gt;

Die Ioniese stede in Klein-Asië het 'n Ioniese dialek gepraat. In die grensgebiede tussen Ionië en Eolië het die dialekte mekaar verdring en 'n Ionies-Eoliese mengsel tot gevolg gehad, soortgelyk aan die in die Homeriese gedigte.&lt;ref&gt;{{cite book | first=Lesley | last=Beaumont | chapter=Smyrna | editor-first=Nigel | editor-last=Wilson | title= Encyclopedia of Ancient Greece  | year=2013 | location=New York | publisher=Routledge}}&lt;/ref&gt; [[Chios]] was byvoorbeeld altyd lid van die Ioniese bond&lt;ref&gt;{{harvnb|Smith|1876|loc=Chios}}&lt;/ref&gt; en tog bevat die dialek daar 'n paar aspekte wat van Eoliese oorsprong is.&lt;ref&gt;{{harvnb|Buck|1928|p=143}}&lt;/ref&gt; Die selfde soort vermenging het nie op die Ionies-Doriese grens in die suidwestelike Anatolië voorgekom nie.

Weens die feit dat Lesbies met die verloop van tyd meer Ioniese aspekte in digkuns bygekry het, betoog Janko vir 'n noordwaartse uitbreiding van die Ioniese dialek en populasie ten koste van die Eoliërs.&lt;ref&gt;{{harvnb|Janko|1982|p=178}}&lt;/ref&gt; Eolies het geleidelik met Ionies saamgesmelt. Na die 5de eeu v.C. het beide egter begin saamsmelt met die nou wydverspreide susterdialek van Ionies genaamd [[Atties]], asook Koine, wat in die Hellenistiese era daaruit ontwikkel. Atties maak sy verskyning in Ioniese werke in die 4de eeu v.C. en vervang Ionies teen ongeveer 100 v.C. Die nuwe koninkryk van [[Pergamum]] verkry in 281 v.C. die Eoliese kus van Anatolië en verdeel die Lesbiese dialek sodoende in twee. Lesbies verdwyn teen die 3de eeu v.C. uit die koninkryk maar leef tot die 1e eeu n.C. buite die koninkryk voort as die laaste Eoliese dialek.&lt;ref&gt;{{cite book | first=Robert | last=Browning | title=Medieval &amp; Modern Greek | location=Cambridge | publisher=University of Cambridge | edition=2nd | year=1983 | page=51}}&lt;/ref&gt;

G.S Kirk is ietwat skepties oor die biografiese inligting in die vitae, hy gee egter beperkte krediet aan sekere van die omstandighede. Daarin word redelik gereeld genoem dat Homeros in die [[Ionië|Ioniese]] streek van Klein-Asië, in [[Smirna]] of op die eiland [[Chios]], gebore is en op die [[Kuklade|Kukladiese]] eiland [[Ios]] gesterf het.&lt;ref name=Kirk190/&gt; Die gebiede was op daardie tydstip Eolies of ten minste gedeeltelik Eolies. Smirna is toe nog nie deur die Ioniërs oorgeneem nie. Chios is bewoon deur pre-Hellenistiese stamgenote uit Tessalië met 'n onbekende taal, wat Eolies kon wees. Die band met Chios dateer ten minste terug tot met [[Semonides]] van [[Amorgos]], wat die gedeelte uit die ''Ilias'' 6.146 aanhaal as deur &quot;die man van Chios&quot;.&lt;ref&gt;{{cite book | author=Semonides | chapter=Fragment 19 | edition=2nd | editor-first=Martin L. | editor-last=West | title=Iambi et Elegi Graeci ante Alexandrum cantati | url=https://archive.org/details/iambietelegigrae0002unse_l5q2 | location=Oxford | publisher=Clarendon Press | year=1989}}&lt;/ref&gt;

ŉ Eponieme sanger-digters[[gilde]] bekend as die [[Homeridae]] (Homeros se seuns)&lt;ref&gt;Gilbert Murray, ''The Rise of the Greek Epic'', bl. 307&lt;/ref&gt; was ook daar doenig en kan hul herkoms terug neem na 'n voorganger met die naam. Op Ios was sekere Eoliese woorde in gebruik, onder andere Homêreôn, een van die Iosiese maande.&lt;ref&gt;{{harvnb|Liddell|Scott|1940|loc=[http://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus%3Atext%3A1999.04.0057%3Aentry%3D*(omhrew%2Fn Ὁμηρεών]}}&lt;/ref&gt; Daar word gesinspeel op die verband met Smirna deur die oorspronklike naam wat in verskillende vitae aan hom gegee is: Melesigenes, &quot;gebore uit die Melesrivier&quot;, 'n rivier wat deur die stad vloei.

Die gedigte lewer ook bewyse op van 'n familiariteit met die natuurlike omgewing en plekname van [[Klein-Asië]];&lt;ref&gt;{{cite book | first=John Adams | last=Scott | title=The Unity of Homer | year=1965 | location=New York | publisher=Biblio &amp; Tanner Publications | pages=4–8}}&lt;/ref&gt; Homeros verwys byvoorbeeld na weilandvoëls by die mond van die [[Kaystrosrivier]],&lt;ref&gt;''[[Ilias]]'' 2.459–63&lt;/ref&gt; 'n storm in die [[Ikaros|Ikariese see]]&lt;ref&gt;''Ilias'' 2.144–6&lt;/ref&gt; en noem dat vroue in [[Lidië]] en [[Karië]] ivoor met skarlaken bevlek.&lt;ref&gt;''Iliad'' 4.142&lt;/ref&gt; Hy moes ook oor geografiese kennis van die hele Mukeense Griekeland beskik het soos bewys is deur die ontdekking van meeste van die plekke. [[Wilhelm Dörpfeld]], die klassieke argeoloog,&lt;ref&gt;''&quot;Troja und Ilion&quot;'' en ''&quot;Alt-Ithaka: Ein Beitrag zur Homer-Frage, Studien und Ausgrabungen aus der insel Leukas-Ithaka&quot;''&lt;/ref&gt; stel voor dat Homeros meeste van die plekke wat hy in sy heldedigte beskryf, soos [[Mukene]] en [[Troje]], besoek het. Volgens [[Diodorus Siculus]] het Homeros selfs [[Egipte]] besoek.&lt;ref&gt;The Historical Library of Diodorus Siculus, Boek I, hoofstuk VI.&lt;/ref&gt;

=== Biografie ===
[[Lêer:Chios NASA satellite image.jpg|duimnael|Chios]]
Sommige vitae, byvoorbeeld Thamyris&lt;ref&gt;''[[Ilias]]'', 2.595&lt;/ref&gt; en [[Hesiodos]], beeld Homeros uit as 'n swerwende minstreel wat tot sover as [[Chalkis]] gereis het om op te tree by die begrafnisspele van [[Amphidamas]].&lt;ref&gt;Hesiodos, ''Werke en dae'', 654–5; {{cite book | first=Martin P. | last=Nilsson | authorlink=Martin P. Nilsson | title=Homer &amp; Mycenae | location=Philadelphia | publisher=University of Pennsylvania Press | year=1972 | pages=207ff.}}&lt;/ref&gt; Verder word 'n beeld geskep van 'n blinde [[bedelary|bedelende]] sanger wat hom met gewone mense soos skoenmakers, vissers, pottebakkers, seemanne en bejaardes in die bymekaarkomplekke van hawedorpe opgehou het.&lt;ref&gt;{{cite book | first=Joachim | last=Latacz | title=Homer: His Art and His World | url=https://archive.org/details/homerhisarthiswo0000lata | first2=James P., tr. | last2=Holoka | publisher=University of Michigan Press | location=Ann Arbor | year=1996 | page=[https://archive.org/details/homerhisarthiswo0000lata/page/29 29]}}&lt;/ref&gt; Die gedigte lewer egter bewyse op van sangers in die howe van die adelstand, wat 'n sterk aristokratiese ondertoon tot gevolg het. Die afwesigheid van enige vername nie-adellike protagoniste versterk die tema. Dit kom ook na vore in gevalle soos die afranseling van die nie-adellike [[Tersites]] deur koning [[Odusseus]] oor hy durf waag het om sy meerderes te kritiseer. Die kwessies laat geleerdes verdeeld oor tot watter kategorie, indien enige, die hofsanger of swerwende minstreel, die historiese &quot;Homeros&quot;, behoort.&lt;ref&gt;{{harvnb|Graziosi|2002|p=134}}&lt;/ref&gt; Meeste van die 12 vitae is nie werklik gemoeid met historiese egtheid nie en lewer uiteenlopende stories oor Homeros se oorsprong, meeste daarvan deels in misterie gehul ook. Homeros word in sekere gevalle byvoorbeeld beskryf as die seun van die Melesrivier en 'n nimf. Pseudo-Plutarchus steun egter minder op mitologie en stel 'n alternatiewe stamboom voor waarvolgens Homeros en Hesiodos neefs is. Die enigste weergawe wat aanneem dat Homeros 'n werklike persoon was in 'n bestaande natuurlike omgewing, sonder om mitologie te betrek, is die effens langdradige Pseudo-Herodotos.

In die vitae word Cleanax van [[Argos]], 'n kolonis van [[Kyme]], voogskap gegee oor 'n wees gelate Chretheis. Sy was die dogter van afgestorwe vriende en medekoloniste. Hy stuur haar later uit skaamte, weens 'n buite egtelike swangerskap, na die nuwe kolonie van Smirna sodat sy vriend Ismenias van Beotië na haar kan omsien. Tydens die bywoning van 'n fees op die oewer van die Melesrivier skenk sy onverwags geboorte aan 'n seun, wat sy Melesi-genes doop, &quot;riviergeborene&quot;. Hierna verlaat sy die sorg van Ismenias en word as enkelmoeder 'n trekarbeider. In die tyd kry sy werk by Phemius, 'n skoolhoof, om wol te verwerk wat hy by studente as betaling ontvang. Hulle ontwikkel 'n verhouding en hy oortuig haar om by hom te bly (syn-oikein) met die belofte dat hy die kind as sy eie seun sal aanneem, ondersteun en opvoed.

Melisigenes blyk begaafd en baie suksesvol op skool te wees. Met sy ouers se dood jare later erf hy die skool en laat sy huis se deure gasvry oop vir reisende handelaars. Een van die handelaars, Mentes, oortuig hom om die skool te verkoop en as seeman op sy skip te kom werk. Volgens oorlewering verwyl hy sy tyd in die hawens met navorsing en die maak van aantekeninge. Na hy 'n oogsiekte ontwikkel word hy in Itaka by 'n vriend van die kaptein gelos vir behandeling en om aan te sterk. Hy gebruik dié tyd om die storie van Odusseus na te vors. Hy herstel mettertyd maar beleef later 'n terugslag, wat hom permanent blind laat.

[[Lêer:Izmir turkey.jpg|duimnael|links|Izmir (Smirna)]]
Met sy aftrede op Smirna besluit die nou blinde Melisigenes op 'n loopbaan as resiteerder van poësie. Sy hulpbronne raak algaande uitgeput en hy gaan op reis op soek na beter geleenthede. In Neonteichus, 'n kolonie van Kyme, vertoef hy voor 'n skoenwinkel om te bedel deur gedeeltes in [[Daktilus (poësie)|daktiliese]] [[heksameter]] saam te voeg en voor te dra. So begin 'n gewoonte waarmee hy die res van sy lewe sal volhou. Hy gebruik poësie om oor gewone sake te kommunikeer en sodoende sy vaardigheid bekend te stel. Die skoenmaker, Tychius, open sy deure vir hom en laat hom toe om in sy winkel te resiteer. Hy word vir 'n tyd lank 'n trekpleister in Neontychus maar kom nie werklik op die been nie en keer terug na Kyme. Met sy terugtog word hy in Larissa betaal om 'n epitaaf te skryf vir Midas, die afgestorwe koning van Frigië, se graf.

Terug in Kyme gaan hy voort met die voordrag van sy poësie in salonne. Hy word so suksesvol dat hy die sittende stadsraad vra vir geldelike ondersteuning met die byvoordeel dat hy die stad beroemd sal maak. Een van die raadslede argumenteer dat as hulle homeroi, “blinde mans”, ondersteun, hulle binnekort met 'n menigte van hulle in Kyme te make sal hê. Die voorstel word afgeskiet en hy vertrek kort daarna gefrustreerd na die Ioniese stad [[Fokaia]]. Daar word hy bekend en kry die naam Homeros, &quot;die blinde man&quot;.

Hoewel hy 'n gereelde gesig raak in Fokaia se salonne blyk sukses hom te ontwyk. Hy gaan 'n ooreenkoms aan met ene Thestorides dat dié hom sal onderhou in ruil vir die outeurskap van sy werke. Thestorides skryf al die werke neer soos dit mondelings deur Homeros geskep word. Na 'n wyle verbreek Thestorides die ooreenkoms en vertrek onder dekmantel na Chios waar hy 'n skool oprig en Homeros se gedigte onder 'n ander naam voordra. Homeros ontvang woord hiervan maar sy poging om na Chios te reis word deur vissermanne van die hand gewys. Hy kry egter 'n geleentheid saam met houtkappers, wat hom na die strand van Eritrië neem. Daar kry hy 'n verdere geleentheid saam met ander vissermanne na 'n onbekende strand.

Die onbekende strand blyk toe Troas naby die berg Ida te wees. Homeros word deur 'n trop honde aangeval na hy agter die klank van bokke aanloop en word deur die bokwagter Glaukos gered. Na hy die nag die bokwagter met gedigte trakteer langs die kampvuur word hy die volgende oggend aan sy meester voorgestel. Glaukos se meester stel hom aan as huisonderwyser vir sy kinders. Hier bereik hy vir die eerste keer sukses en dig meeste van sy poësie. Thestorides laat staan sy skool in Chios na hy te hore kom van Homeros se sukses, waarna Homeros die see weer oorsteek terug na die eiland. Daar begin Homeros 'n nuwe skool, floreer, trou, kry twee dogters en skryf die ''Ilias'' en ''Odusseia''. Op 'n toer na die Griekse vasteland vertoef hy in Samos vir die feeste aldaar. Op pad na Athene in die lente word sy skip van koers af gewaai tot in Ios. Wagtende op gunstige winde word hy siek en sterf. Die skrywer van die vitae gaan hierna verder en beweer dat Homeros Eolies was en nie Ionies nie. Sy geboortedatum word aangegee as 622 jaar voor Xerxes. Die bewering, indien waar, sal Homeros se skryfwerk onwaarskynlik maak indien dit in die Griekse alfabet gedoen is.

== Werke aan Homeros toegeskryf ==
Deur 'n werk aan iemand toe te skryf is nie dieselfde as om die outeurskap van 'n werk te bevestig nie. Die verskil is dat 'n mate van twyfel bestaan. Die Grieke van die 6de en vroeg 5de eeu v.C. het onder die werke van &quot;Homeros&quot; verstaan dat dit die totale versameling van [[epos|heldetradisie]] behels, soos beliggaam in die [[heksameter]]vers.&lt;ref&gt;{{harvnb|Murray|1960|p=93}}&lt;/ref&gt; Die totale [[Epiese Siklus]] is daarby ingesluit. Die genre sluit verder gedigte in oor die [[Trojaanse Oorlog|Trojaanse oorlog]], soos die ''Ilias Mikra'' (''Klein Illias''), die ''Nostoi'' (''Terugkomste van die Grieke''), die ''Kypria'' en ''Epigonoi'' (''Nasate'') asook die [[Thebe, Griekeland|Thebiese]] gedigte oor [[Oidipus]] en sy seuns. Ander werke, soos die versameling ''Homeriese lofliedere'', die komiese mini-epos ''[[Batrachomyomachia]]'' (''Die oorlog tussen paddas en muise'') en die ''Margites'' (''Die Gek'') word ook aan hom toegeskryf hoewel dit deesdae as onwaarskynlik gereken word. Twee ander gedigte, die ''Gevangeneming van Oechalia'' en die ''Phocais'' is ook aanvanklik aan Homeros toegeskryf. Die identiteite van die outeurs van dié onderskeie werke blyk egter selfs meer problematies te wees as die outeurskap van die twee groot eposse.

=== Eposse ===
[[Herodotos]] benoem beide die ''Ilias'' en ''Odusseia'' as werke deur Homeros.&lt;ref&gt;11.116.&lt;/ref&gt; Hy haal gedeeltes aan uit die twee eposse wat identies is aan hedendaagse weergawes. Die gedeelte wat uit die ''Ilias'' aangehaal word meld dat Paris in Sidon verpoos het voor hy Helene na Troje geneem het. Die feit dat die ''Kypria'' noem dat Paris van Sparta direk na Troje toe is laat Herodotos die gevolgtrekking maak dat dit nie deur Homeros geskryf is nie en laat sodoende die twyfel ontstaan.

In ''[[Werke en dae]]'' noem Herodotos dat Homeros na [[Euboia]] is om deel te neem aan die spele in [[Chalkis]], wat aangebied is deur die seuns van Amphidamas.&lt;ref&gt;Reëls 646-662.&lt;/ref&gt; Hy wen met 'n himne en dra sy prys op aan die [[Muse]]s van [[Berg Helikon]] waar hy met sy poësie begin het. Een van die vitae, die &quot;Certamen&quot;, neem die tema verder. Dit meld dat Homeros en Hesiodos tydgenote is. Albei het die begrafnisspele van Amphidamas bygewoon, wat deur sy seun Ganyctor gereël is, en albei het aan die wedstryd van sophia, &quot;vernuf&quot;, deelgeneem. In die wedstryd word van 'n deelnemer verwag om 'n vraag aan die teenstaander te vra en dié moet in gedig antwoord. Die beoordelaar kon nie tot 'n wenner besluit nie en laat elkeen uit hul eie gedigte voordra. Hesiodos resiteer uit ''Werke en dae'' en Homeros uit die ''Ilias''. Siende dat die ''Werke en dae'' hierdie spele en sy deelname daarin beskryf, is dié storie hoogs onwaarskynlik. Hesiodos tree as oorwinnaar uit die stryd aangesien sy gedig oor vrede handel en Homeros sŉ oor oorlog.

Na die wedstryd sit Homeros sy digkuns, resitering en omswerwinge voort. Die ''Certamen'' maak melding van die ''[[Tebaïs]]'' en haal die eerste reël daaruit aan. Dit verskil nie wesenlik van die eerste reël in die ''Ilias'' soos dit tans daar uit sien nie en bevat 7&amp;nbsp;000 reëls. Die [[Epigoni]] bestaan uit 'n ooreenstemmende eerste reël met insgelyk 7&amp;nbsp;000 reëls in totaal. Die ''Certamen'' wys op die toeskrywing aan Homeros met &quot;sommige sê ...&quot; Homeros skryf vervolgens die epitaaf vir Midas se grafsteen, met 'n silwer bak as betaling, en daarna die ''Odusseia'' in 12&amp;nbsp;000 reëls – teenoor die 12&amp;nbsp;110 van die hedendaagse weergawe. Die ''Ilias'' is alreeds op daardie stadium deur hom neergepen in 15&amp;nbsp;500 reëls (die hedendaagse weergawe is 15&amp;nbsp;693). Net die drie eposse op hul eie bestaan uit 34&amp;nbsp;500 reëls sonder enige verwysing na die res van die enorme Epiese siklus. Hierna vertrek hy na Athene en [[Argos]], waar hy reëls 559-568 van die 2de boek uit die ''Ilias'' voordra met die byvoeging van nog twee wat nie in die hedendaagse weergawe verskyn nie. Hy vertrek daarna na [[Delos]] waar hy die ''Lofsang aan Apollo'' voordra en verkry burgerskap tot die Ioniese state. Ten laaste vertrek hy na [[Ios]] waar hy op klei gly en 'n noodlottig val.

=== Ilias ===
{{Hoofartikel|Ilias}}
[[Lêer:Homeric Greece af.svg|duimnael|links|Griekeland volgens die ''[[Ilias]]'']]
[[Lêer:Beginning Iliad.svg|duimnael|Die sewe beginverse van Homeros se ''Ilias'']]
Die ''Ilias'' (so genoem na die ander naam vir Troje, Ilion) beskryf 'n kort episode uit die stryd. Die voorgeskiedenis van die episode word slegs terloops aangeraak: die ontvoering van [[Helena]], die dogter van [[Leda]] en [[Zeus]], wat met koning [[Menelaüs]] van [[Sparta]] getroud was, deur [[Paris]], die seun van koning [[Priamus]] van Troje; die veldtog om Helena te bevry onder leiding van [[Agamemnon]] en die gebeurtenisse tydens die eerste ses jaar van die beleg. Die eintlike tema van die ''Ilias'' is die wrok wat [[Achilles]] jeens die Griekse leier [[Agamemnon]] koester, wat spruit uit 'n rusie oor 'n slavin wat hulle buitgemaak het. Achilles onttrek hom as gevolg hiervan uit die stryd, wat rampspoedige gevolge vir die Grieke tot gevolg het. Die dood van Achilles se wapenmakker [[Patroklos]] bring mee dat Achilles weer tot die stryd toetree om hom te wreek op die held [[Hektor]]. Die laaste episode handel oor Hektor se uitvaart. Die storie van die dood van Achilles toe hy getref word in die spreekwoordelike Achilleshiel en die inval van Troje deur van die [[Trojaanse perd]] gebruik te maak, kom nie in die ''Ilias'' voor nie.

=== ''Odusseia'' ===
{{Hoofartikel|Odusseia}}
[[Lêer:Beginning Odyssey.svg|duimnael|Die nege beginverse van Homeros se ''Odusseia'']]
Die 24 boeke van die ''Odusseia'' (afgelei vanaf die naam [[Odusseus]] van 'n Griekse koning van die eiland [[Ithaka]]) is 'n [[raamvertelling]], waarin die verhaal vertel word van die tien jaar se terugreis deur Odusseus. Die kader vorm die vertelling van die terugkeer van die held vanaf die eiland van die [[nimf]], [[Kalipso]], Odusseus se verblyf aan die paleis van die Faiake en sy uiteindelike tuiskoms in sy koninkryk Ithaka. Daar reken hy af met die etlike hofmakers van sy vrou [[Penelope]], wat getrou op hom gewag het.

=== Epiese siklus ===
Die term &quot;[[Epiese siklus]]&quot; (''Epikos Kuklos'') verwys na 'n reeks van 10 gedigte deur verskillende skrywers neergepen, wat die Griekse mitologie in sy geheel dek. Die bedoeling is om 'n onderling verbinde reeks van stories weer te gee. Temas vir [[Griekse drama]]s is ook hieruit gekies. Die naam verskyn in die ''Chrestomathia'' van Eutychios Proklos, 'n samevatting van Griekse literatuur. Dit is verder slegs bekend deur verkorte fragmente wat deur [[Photios I van Konstantinopel]] geskryf is maar geen etimologie word verskaf nie. Evelyn White veronderstel dat hulle in die tyd van die ''Ilias'' en ''Odusseia'' geskryf is en 'n duidelik nabootsende struktuur het.&lt;ref name=&quot;Evelyn-White 1914 xxx&quot;&gt;{{harvnb|Evelyn-White|1914|p=xxx}}&lt;/ref&gt; Volgens dié siening sou Homeros nie nodig gehad het om meer as die ''Ilias'', of die ''Ilias'' en ''Odusseia'', te skryf nie. Die Homeridae word verantwoordelik gehou vir die orige. Die eenheid in tema en struktuur spruit voort uit die noue band tussen die skrywers in die gilde.

Proclus stem nie saam met die outeurskappe van die &quot;Certamen&quot; nie. Hy verskaf wel die name van ander skrywers, waar hulle beskikbaar is, in sy bronne. Die tien eposse, waarvan slegs verkorte weergawes van Proclus se samevattings en verspreide fragmente van ander skrywers nog bestaan, is as volg: 
* Eerste en oudste is die ''[[Titaan (mitologie)|Titane]]stryd'' (''[[Titanestryd|Titanomachie]]''), agt fragmente hiervan is volgens oorlewering deur of Eumelus van [[Korinthe]], 760-740 v.C., of [[Arctinus van Melete]], 776 v.C.&lt;ref&gt;{{harvnb|Evelyn-White|1914|pp=481–482}}&lt;/ref&gt;
* Die Tebise siklus bestaan uit drie eposse:&lt;ref&gt;{{harvnb|Evelyn-White|1914|p=xxix}}&lt;/ref&gt;
** ''Oedipus se storie'' (''Oedipodeia''), 6&amp;nbsp;600 reëls deur [[Kinaithon]] 764 v.C.&lt;ref&gt;{{harvnb|Evelyn-White|1914|pp=484–485}}&lt;/ref&gt; 
** ''Tebaïs'', toegeskryf aan Homeros&lt;ref&gt;{{harvnb|Evelyn-White|1914|pp=485–487}}&lt;/ref&gt;
** ''Epigonoi'', toegeskryf aan Homeros&lt;ref&gt;{{harvnb|Evelyn-White|1914|pp=486–489}}&lt;/ref&gt;
* Die Trojaanse siklus bestaan uit die ''Illias'', ''Odusseia'' en ses ander eposse:&lt;ref name=&quot;Evelyn-White 1914 xxx&quot;/&gt; 
** Die ''Kypria'' bestaande uit 11 boeke en toegeskryf aan of Homeros, of 'n jonger tydgenoot genaamd Stasinos, of ene Hegesias&lt;ref&gt;{{harvnb|Evelyn-White|1914|pp=489–507}}&lt;/ref&gt; 
** '' Aithiopis'', bestaande uit 5 boeke en volgend op die ''Ilias'', wat op sy beurt weer volg op die ''Kypria''&lt;ref&gt;{{harvnb|Evelyn-White|1914|pp=506–509}}&lt;/ref&gt; 
** ''Ilias Mikra'' (''Klein Ilias''), met 5 boeke, deur Lesches van [[Mutilene]] – 660 v.C.&lt;ref&gt;{{harvnb|Evelyn-White|1914|pp=508–519}}&lt;/ref&gt;
** ''Iliou persis'' (''Ilium se verwoesting'') deur Arctinos&lt;ref&gt;{{harvnb|Evelyn-White|1914|pp=520–525}}&lt;/ref&gt;
** ''Nostoi''  (''Terugkomste'') deur Agias van [[Troizin]] – 740 v.C.&lt;ref&gt;{{harvnb|Evelyn-White|1914|pp=524–529}}&lt;/ref&gt;
** ''Telegoneia'' deur Eugamon van Sirene – 567 v.C.&lt;ref&gt;{{harvnb|Evelyn-White|1914|pp=530–532}}&lt;/ref&gt;

== Identiteit en outeurskap ==
{{Sienook|Homeriese kwessie}}
[[Lêer:Homer by Philippe-Laurent Roland (Louvre 2004 134 cor).jpg|duimnael|upright|Standbeeld van Homeros, Philippe-Laurent Roland]]
Die idee dat Homeros slegs vir die twee uitsonderlike eposse, die ''[[Ilias]]'' en die ''[[Odusseia]]'', verantwoordelik was, is nie oor saamgestem tot 350 v.C. nie.&lt;ref&gt;{{citation|author=Gilbert Murray |title=The Rise of the Greek Epic |edition=4 |year=1934 |publisher=Oxford University Press |page=299}}&lt;/ref&gt; Hoewel heelwat geleerdes dit onwaarskynlik vind dat die onderskeie eposse deur dieselfde persoon geskryf is,&lt;ref&gt;Gregory Nagy: &quot;Homer the Preclassic&quot;, ''passim''&lt;/ref&gt; argumenteer ander&lt;ref&gt;{{citation|author=W. B. Stanford |title=The Ulysses Theme |publisher=Ann Arbor Paperbacks |year=1968}}&lt;/ref&gt; dat die stilistiese ooreenkomste tussen die twee te sterk is om 'n teorie van veelvuldige outeurskap te ondersteun. Een van die standpunte wat die verskille tussen die twee eposse probeer oorbrug, beweer dat die ''Ilias'' geskryf is deur Homeros as jong volwassene terwyl die ''Odusseia'' deur hom geskryf is as ou man.

Meeste geleerdes is dit eens dat die ''Ilias'' en ''Odusseia'' as ouer materiaal rondom die begin van die 8ste eeu v.C. deur 'n proses van standaardisering en verfyning gegaan het. Dit blyk dat die [[Athene|Atheense]] [[tiran]], [[Hippargos (seun van Pisistratus)|Hippargos]] 'n groot aandeel in die standaardisering gehad het met sy hervorming van die voordrag van Homeriese digkuns tydens die Panathenaia. Verskeie [[Die Klassici|klassici]] stem saam dat hierdie hervorming die lewering van 'n [[kanon (teks)|kanonieke]] geskrewe teks tot gevolg gehad het.

'n Paar akademici ondersteun nog die idee dat Homeros 'n werklike persoon was. Aangesien niks bekend is oor Homeros se lewe nie word algemeen gegrap dat die gedigte &quot;nie deur Homeros geskryf is nie, maar deur 'n ander man met dieselfde naam.&quot;&lt;ref&gt;{{citation|title=History of Psychology: A Sketch and an Interpretation  |url= http://psychclassics.yorku.ca/Baldwin/History/preface.htm#f4 |author=James Mark Baldwin |volume=1 |year=1913}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref&gt;{{citation |url=http://www.worldwideschool.org/library/books/lit/literarystudies/LiteraryBlunders/chap7.html |title=Schoolboys' Blunders |author=Henry Wheatley |access-date=15 Desember 2014 |archivedate=25 Februarie 2007 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20070225153904/http://www.worldwideschool.org/library/books/lit/literarystudies/LiteraryBlunders/chap7.html }}&lt;/ref&gt; [[Samuel Butler (romanskrywer)|Samuel Butler]] redeneer, gebaseer op literêre waarnemings, dat 'n jong Siciliaanse vrou die ''Odusseia'' geskryf het,&lt;ref&gt;{{citation|author=Butler, Samuel  |year=1897 |title=The authoress of the Odyssey : where and when she wrote, who she was, the use she made of the Iliad, and how the poem grew under her hands |location=London |publisher=Longmans, Green}}&lt;/ref&gt; 'n idee wat verder geneem word deur [[Robert Graves]] in sy roman ''Homer's Daughter'' en Andrew Dalby in ''Rediscovering Homer''.&lt;ref&gt;{{citation |url=http://chs.harvard.edu/CHS/article/display/1313 |author=Mary Ebbott |title=Butler's Authoress of the Odyssey: gendered readings of Homer, then and now |journal=Classics@ |issue=3 |access-date=15 Desember 2014 |archivedate=19 Junie 2016 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160619131331/http://chs.harvard.edu/CHS/article/display/1313 }}&lt;/ref&gt;

Onafhanklik van die vraag oor enkele outeurskap, bestaan die amper universele eensgesindheid, na die werk van [[Milman Parry]],&lt;ref name =Parry&gt;{{citation|editor=Adam Parry |title=The Making of Homeric Verse: The Collected Papers of Milman Parry |publisher=Clarendon Press |location=Oxford |year=1987}}&lt;/ref&gt; dat die Homeriese gedigte afhanklik is van 'n [[mondelinge tradisie]]. Dit is 'n geslagte-oue tegniek wat die gesamentlike nalatenskap was van baie sanger-digters (''aoidoi''). 'n Analise van die struktuur en woordeskat van die ''Ilias'' en ''Odusseia'' toon dat die gedigte heelwat metodiese frases bevat wat tipies is van onvoorbereide epiese tradisies; selfs volledige strofes word met tye herhaal. Parry en sy student, [[Albert Lord]], toon aan dat die soort uitvoerige mondelinge tradisie, vreemd in hedendaagse literêre kulture, tipies is van [[epos|epiese digkuns]] in 'n oorheersend kulturele milieu. Die klem val hier op &quot;mondelings&quot; en &quot;tradisioneel&quot;. Parry skop af met &quot;tradisioneel&quot;: die herhalende gedeeltes taal wat volgens hom oorgedra is aan die sanger-digter, vanaf sy voorgangers, en handig te pas gekom het met komposisie. Parry noem die herhalende gedeeltes &quot;formules&quot;.

Presies wanneer die gedigte 'n vaste struktuur begin aanneem, is oop vir debat. Die konvensionele oplossing is die &quot;transkripsie hipotese&quot;, waartydens 'n nie-geletterde &quot;Homeros&quot; sy gedig iewers tussen 8ste en 6de eeu v.C. aan 'n geletterde skribent dikteer. Die [[Griekse alfabet]] is vroeg in die 8ste eeu v.C. in gebruik geneem wat dit dus moontlik maak dat Homeros self een van die eerste generasie skrywers was. Die klassisis Barry B. Powell maak die voorstel dat die Griekse alfabet rondom 800 v.C. deur 'n enkele persoon, wat homself die &quot;bewerker&quot; genoem het, geskep is om juis mondelinge epiese digkuns op skrif vas te lê.&lt;ref&gt;{{citation|title=Signs of Meaning: Reviewing Powell's ''Writing'' and citing Powell's ''Homer and the Origin of the Greek Alphabet''  |journal=Science |volume=324 |page=38 |date=3 April 2009}}&lt;/ref&gt; Meer radikale Homeriste, soos Gregory Nagy, betoog dat 'n kanonieke teks van die Homeriese gedigte as &quot;skriftuur&quot; nie voor die [[Hellenisme]] (3de tot 1ste eeu v.C.) bestaan het nie.

Nuwe metodes poog om die kwessie verder op te klaar. Deur die kombinering van inligtingkunde en statistiek, stilometrie, word verskeie linguistiese eenhede ontleed: woorde, woordsoorte en klanke. 'n Eerste studie deur Dietmar Najock, gegrond op die frekwensie van Griekse letters,&lt;ref&gt;{{citation |author=Najock Dietmar |year=1995 |chapter=Letter Distribution and Authorship in Early Greek Epics |title=Revue informatique et Statistique dans les Sciences Humaines |volume=XXXI, 1 à 4 |page=129-154 |url=http://promethee.philo.ulg.ac.be/RISSHpdf/Annee1995/Articles/DNajock.pdf |access-date=15 Desember 2014 |archivedate= 5 September 2012 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120905045703/http://promethee.philo.ulg.ac.be/RISSHpdf/Annee1995/Articles/DNajock.pdf }}&lt;/ref&gt; belig spesifiek die onderlinge verband tussen die ''Ilias'' en ''Odusseia''. In ag genome die herverdeling van die letters, toon 'n nuwe studie van Stephan Vonfelt&lt;ref&gt;{{citation |author=Vonfelt Stephan |date=2010 |title=Archéologie numérique de la poésie grecque |publisher=Université de Toulouse |url=http://graphoscopie.free.fr/corpus/Arch.pdf |access-date=15 Desember 2014 |archivedate=17 Desember 2013 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20131217002555/http://graphoscopie.free.fr/corpus/Arch.pdf }}&lt;/ref&gt; die eenheid in Homeros se werke aan teenoor die van Hesiodos. Die talle vrae wat die moderne bewerings meebring laat die debat egter nog wawyd oop.

== Homeriese studies ==
Homeriese studies is een van die oudste onderwerpe in die akademie en dateer terug na die Oudheid. Die doelwitte van Homeriese studies het met die loop van die millennia verander. Tydens die laaste paar eeue is gefokus op die proses waarvolgens die Homeriese gedigte tot stand gekom het en hoe dit met die verloop van tyd aan ons oorgedra is, mondelings en later skriftelik.

Van die belangrikste bewegings in hedendaagse Homeriese studies, in die 19de en vroeg 20ste eeu, is &quot;Analise&quot; en &quot;Unitarisme, denkrigtings wat aan die een kant die wisselvalligheid en aan die anderkant die artistieke eenheid van Homeros belig. Van die 20ste eeu af en later ontstaan die &quot;Mondelinge teorie&quot;, die studie van die meganismes en invloed van mondelinge oordrag, en &quot;Neo-analise&quot;, die studie van die verwantskappe tussen Homeros en ander vroeë epiese materiaal.

=== Homeriese dialek ===
Homeriese Grieks is die weergawe van [[Grieks]] wat deur Homeros gebruik is in die ''[[Ilias]]'' en die ''[[Odusseia]]''. Dit is 'n argaïese vorm van [[Ionies|Ioniese Grieks]] met ontlenings aan sekere ander [[dialek]]te, soos [[Eolies|Eoliese Grieks]]. Dit dien later as basis vir &quot;Epiese Grieks&quot;, die taal van &quot;epiese digkuns&quot;, soos tipies in die daktiliese heksameter van digters soos [[Hesiodos]] voorkom. Anders as met latere vorme van die taal, is 'n ware bepaalde [[lidwoord]] in meeste gevalle nie beskikbaar nie.&lt;ref&gt;{{citation|author=Goodwin, William W. |year=1879 |title=A Greek Grammar |page=204 |publisher=St Martin's Press}}&lt;/ref&gt; Komposisies geskryf in Epiese Grieks dateer moontlik sover terug as die 3de eeu v.C. Die afname in gebruik was onafwendbaar met die opkoms van Koine.

=== Homeriese styl ===
[[Lêer:Victen Roman muse mosaic.jpg|duimnael|upright=1.25|Homeros in die geselskap van [[Kalliope]], die [[Muse]] van epiese digkuns (replika van [[Romeinse ryk|Roomse imperiale]] mosaïek, c. 240 v.C., uit Vichten)]]
[[Aristoteles]] maak in sy ''[[Poëtika]]'' die opmerking dat Homeros uniek was tussen die digters van sy tyd; hy fokus op 'n enkele oorkoepelende tema of geleentheid in die epiese siklus.&lt;ref&gt;Aristoteles, ''Poëtika,'' 1451a 16–29. Cf. [[Aristoteles]], &quot;On the Art of Poetry&quot; in T.S. Dorsch (tr.), ''Aristotle, Horace, Longinus: Classical Literary Criticism'', Penguin, Harmondsworth, 1965. Hoofstuk 8 bl. 42–43&lt;/ref&gt;

Die vernaamste eienskappe van Homeros se styl word duidelik geartikuleer deur [[Matthew Arnold]]:
{{Caanhaling|
[T]he translator of Homer should above all be penetrated by a sense of four qualities of his author:—that he is eminently rapid; that he is eminently plain and direct, both in the evolution of his thought and in the expression of it, that is, both in his syntax and in his words; that he is eminently plain and direct in the substance of his thought, that is, in his matter and ideas; and finally, that he is eminently noble.&lt;ref&gt;{{citation|author=Matthew Arnold |chapter=On Translating Homer (Oxford Lecture, 1861) |editor=Lionel Trilling |title=The Portable Matthew Arnold |year=1949 |publisher=Viking Press |location=New York |page=204–228}}&lt;/ref&gt;
}}

Vrylik vertaal:
{{Caanhaling|
Die vertaler van Homeros moet bo alles getref word deur 'n gewaarwording van vier eienskappe van sy skrywer: – dat hy by uitstek snel van tempo is; dat hy by uitstek gewoon en reguit is, in beide die ontwikkeling van sy gedagtes en ook in die weergee daarvan, dit wil sê, in sy sintaksis sowel as sy woorde; dat hy by uitstek gewoon en reguit is in die wese van sy denke, dit wil sê, in sy onderwerp en idees; en ten laaste dat hy by uitstek grootmoedig is.
}}

Homeros se buitengewone tempo lê in sy gebruik van die [[heksameter]]vers. Dit is 'n kenmerk van vroeë letterkunde dat die ontwikkeling van die gedagte, of die grammatikale vorm van die sin, deur die struktuur van die vers gelei word; Die ooreenstemming wat gevolglik bereik word tussen die ritme en sintaksis, lewer 'n snelvloeiende gang, wat selde verkry word as intervalle geskep word sonder direkte verwysing na die metrum. Die feit dat Homeros oor hierdie tempo beskik sonder om eentonig en weifelend te raak, lewer miskien die beste bewyse van sy ongeëwenaarde poëtiese vernuf. Die gewoonheid en direktheid van denke en uiting wat tipies van hom is, is sonder twyfel toe te skryf aan die kwaliteite van sy tyd; die skrywer van die ''Ilias'' (eenders as [[Voltaire]], met wie Arnold hom graag vergelyk) het egter hierdie gawes in 'n uitsonderlike mate besit. Die ''Odusseia'' is in die aspek egter op 'n waarneembare laer vlak as die ''Ilias''.

Tempo of gemak van beweging en gewoonheid van uitdrukking en denke was nié kenmerkend van die groot epiese digters soos [[Vergilius]], [[Dante Alighieri|Dante]]&lt;ref&gt;Dante laat Virgillius vir Homeros voorstel, met 'n swaard in die hand, as ''poeta sovrano'' (uitnemende digter) en voor Horatius, Ovidius en Lukanus loop. Cf. ''Inferno'' IV, 88&lt;/ref&gt; en [[John Milton|Milton]] nie. Hulle hoort in teendeel tot die heelwat meer beskeie epies-liriese skool wat so gereeld al aan Homeros ook toegewys is. Die bewys dat Homeros nie tot daardie skool hoort nie – en dat sy digkuns nie in die ware sin van die woord ballades is nie – lê, ten opsigte van styl, by die meer verhewe artistieke struktuur van sy digkuns. Dit word beskryf deur Arnold se vierde eienskap: die eienskap van grootmoedigheid. Dit is sy grootmoedige en kragtige styl, volgehou met elke verandering van idee en onderwerp, wat Homeros finaal onderskei van alle vorme van ballades en gewilde [[Epos|epiese digkuns]].

Net soos met die Franse eposse, byvoorbeeld die ''[[Chanson de Roland]]'', is Homeriese digkuns inheems en as gevolg van die beweeglikheid en gevolglike eenvoud, onderskeidbaar van die werke van Dante, Milton en [[Vergilius]]. Dit kan verder ook onderskei word van hierdie kunstenaars se werke deur die vergelykbare afwesigheid van onderlinge motief en sentiment. In Vergilius se werke is die besef van die grootheid van [[Rome]] en [[Italië]] die leidende motief vir passievolle retoriek, gedeeltelik bedek deur die deurdagte delikaatheid van sy taalgebruik. Dante en Milton is selfs nog groter vertolkers van godsdiens en politiek uit hulle era. Selfs die Franse eposse lewer 'n gevoel van vrees en haat teenoor die [[Saraseen|Sarasene]]; in Homeros se werke is die belang egter suiwer dramaties. Daar bestaan nie 'n sterk weersin in ras of godsdiens nie; die oorlog wentel nie om politieke gebeure nie; die inname van Troje lê buite die bestek van die ''Ilias''; en selfs die protagoniste is nie vergelykbaar met die vernaamste Griekse nasionale helde nie. Dit blyk sover nog die belangrikste motivering in Homeros se werke menslike gevoelens, [[emosie]] en [[drama]] is; sy werke word inderwaarheid meermale beskou as &quot;dramas&quot;.

== Homeros in Afrikaans ==
;Spreekwoorde
* ''ŉ Homeriese gelag'': Onbedaarlike of skaterende gelag. Die spreekwoord se oorsprong kom uit die ''Ilias''. Die gode het onbedaarlik gelag toe hulle die mismaakte Hefiastos al hinkende sien aankom. Hy is die Griekse god van vuur en smeerwerk.&lt;ref name=&quot;Prinsloo&quot;&gt;{{citation|author=Prinsloo, Anton F.|title=Spreekwoorde en waar hulle vandaan kom|publisher=Pharos|year=2009|isbn=9781868901364}}&lt;/ref&gt;
* ''ŉ Homeriese vergelyking'': 'n Vergelyking waarin die vergelykende beeld in alle detail en besonderhede uitgewerk is.&lt;ref name=&quot;Prinsloo&quot;/&gt;
* ''Ook Homeros slaap soms'': Die knapste mense kan hulself ook soms vergis. Die gesegde is na aanleiding van die woorde van Horatius, 'n Latynse digter.&lt;ref name=&quot;Prinsloo&quot;/&gt;

;Vertalings en verwerkings
* {{citation|author=Vos C.|title=Fragmente uit die Ilias – Homeros|year=2014|publisher=Protea Boekhuis|location=Pretoria|isbn = 978-1-4853-0181-3}}
* {{citation|author=Van Rensburg J.P.J|title=Homerus: Die Ilias – Uit die Oorspronklike Grieks Vertaal|publisher=Pro Ecclesia-Drukkery|year=1952|location=Stellenbosch|asin=B002DFR864}}
* {{citation|author=Van Rensburg J.P.J|title=Homerus: Die Odusseia – Uit die Oorspronklike Grieks Vertaal|publisher=Human en Rousseau|year=1963|location=Kaapstad en Pretoria}}

== Sien ook ==
{{Portaal|Letterkunde}}
{{Kolomme2|Kolom1=
* [[Achajers]]
* [[Achilles]]
* ''[[Aeneis]]''
* [[Aristargos van Samothrake]]
* [[Epiese Siklus]]
* [[Epiek]]
* [[Griekse mitologie]]
* [[Hektor]]
* [[Homeriese kwessie]]
* [[Homeriese studies]]
* [[Ithaka]]
* [[Odusseus]]
|Kolom2=
* [[Pisistratus]]
* [[Rapsode]]
* [[Trojaanse Oorlog]]
* [[Troje]]

;Moderne geleerdes
* [[Milman Parry]]
* [[Heinrich Schliemann]]
* [[Ulrich von Wilamowitz-Moellendorff]]
* [[Friedrich August Wolf]]
}}

== Verwysings ==
{{Verwysings/sandput|30em}}

== Eksterne skakels ==
{{CommonsKategorie}}
* [http://www.gutenberg.org/browse/authors/h#a705 Werke deur Homeros] by die Gutenberg-projek
* [http://www.gpc.edu/~shale/humanities/literature/world_literature/homer.html Versameling van skakels oor Homeros] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060304022428/http://www.gpc.edu/~shale/humanities/literature/world_literature/homer.html |date= 4 Maart 2006 }}
* [http://www.ellopos.net/elpenor/greek-language.asp Griekse lesse gebaseer op Homeros]
* [http://www.ellopos.net/elpenor/lessons/pharr.asp Clyde Pharr, Homeros en die studie van Grieks]
* [http://madeinatlantis.com/athens/homer.htm Homeros] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110514200822/http://madeinatlantis.com/athens/homer.htm |date=14 Mei 2011 }}
* [http://www.rhapsodes.fll.vt.edu/iliad1.htm SORGLL: Homer, Iliad, Boek I, 1-52; gelees deur Stephen Daitz] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110511193759/http://www.rhapsodes.fll.vt.edu/iliad1.htm |date=11 Mei 2011 }}
* {{gr}}[http://benbijnsdorp.info Antieke literêre tekste vertaal in Nederlands]

{{Wikiquote}}

{{en-vertaal|Homer}}
{{nl-vertaal|Homerus}}
{{Voorbladster}}

{{Normdata}}

[[Kategorie:Ou Griekse digters]]
[[Kategorie:Mense in die 8ste eeu v.C.]]
[[Kategorie:Griekse mitologie]]</text>
      <sha1>jz1yqkiq5k2yqzgua0n8qtcw67dlhsa</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Joan Hambidge</title>
    <ns>0</ns>
    <id>33317</id>
    <revision>
      <id>2977181</id>
      <parentid>2974559</parentid>
      <timestamp>2026-10-10T04:28:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>CommonsDelinker</username>
        <id>1161</id>
      </contributor>
      <comment>Administrateur [[c:User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] vervang &quot;Joan.jpg&quot; met &quot;Joan_Hambidge.jpg&quot; omrede: [[:c:COM:FR|File renamed]]:</comment>
      <origin>2977181</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="45259" sha1="cm701gco1efg9n3q1mg9b7zqs2zrg91" xml:space="preserve">{{Inligtingskas Akademikus
| erevoorvoegsel           = 
| naam                     = Joan Hambidge
| ere-agtervoegsel         = 
| beeld                    = Lêer:Joan Hambidge.jpg
| beeldgrootte             = 
| beeldbeskrywing          = 
| onderskrif               = Hambidge in 2001.
| inheemse_naam            = 
| inheemse_naam_taal       = 
| geboortenaam             = Joan Helene Hambidge
| geboortedatum            = {{geboortedatum en ouderdom|1956|9|11}}
| geboorteplek             = [[Aliwal-Noord]], [[Suid-Afrika]]
| sterfdatum               = &lt;!-- {{sterfdatum en ouderdom|JJJJ|MM|DD|JJJJ|MM|DD}} (geboortedatum eerste, dan sterfdatum) --&gt;
| sterfplek                = 
| doodsoorsaak             = 
| burgerskap               = &lt;!-- gebruik slegs waar nodig, per [[WP:INFONAT]] --&gt;
| ander_name               = 
| beroep                   = 
| periode                  = 
| bekend                   = 
| titel                    = 
| rade                     = &lt;!-- raads- of soortgelyke poste buite die hoofberoep --&gt;
| eggenoot                 = 
| lewensmaat               = 
| kinders                  = 
| ouers                    = 
| familielede              = 
| eerbewyse                = &lt;!-- slegs noemenswaardige toekennings op nasionale vlak --&gt;
| webblad                  = 
| opvoeding                = [[Universiteit Stellenbosch]] ([[BA]], BAHons)&lt;br&gt;[[Universiteit van Pretoria]] ([[MA]])&lt;br&gt;[[Rhodes-universiteit]] (PhD)
| tesistitel               = 
| tesis_url                = 
| tesisjaar                = 
| skooltradisie            = 
| doktorale_adviseur       = 
| akademiese_adviseurs     = 
| invloede                 = &lt;!-- moet uit 'n derdeparty-bron verwys word --&gt;
| era                      = 
| vakgebied                = &lt;!-- hoof- akademiese vakgebied – bv. fisika, sosiologie, Nuwe-Testamentiese studie, Ou Nabye-Oosterse taalkunde --&gt;
| stroming                 = &lt;!-- spesialisgebied binne die vakgebied – bv. subatomiese navorsing, 20ste-eeuse Deense studie, Pauliniese navorsing, Akkadiese en Ugaritiese studie --&gt;
| werkplekke               = &lt;!-- slegs voltydse poste, nie studenteposte nie --&gt;
| doktorale_studente       = &lt;!-- slegs dié met Wikipedia-artikels --&gt;
| noemenswaardige_studente = 
| hoof_belangstellings     = 
| noemenswaardige_werke    = 
| noemenswaardige_idees    = 
| beïnvloed                = &lt;!-- moet uit 'n derdeparty-bron verwys word --&gt;
| handtekening             = 
| handtekening_alt         = 
| handtekeninggrootte      = 
| voetnotes                = 
}}

'''Joan Helene Hambidge''' (gebore [[11 September]] [[1956]], [[Aliwal-Noord]]) is 'n [[Suid-Afrika]]anse digter, akademikus en letterkundige kritikus. Sy is welbekend vir haar ''uit-die-kas''-skryfstyl. Haar teoretiese bydraes handel meestal oor [[Roland Barthes]], [[dekonstruksie]], post-modernisme, [[psigoanalise]] en die metafisiese.

Vir haar tweede bundel, ''Bitterlemoene'' (1986), ontvang sy die [[Eugène Maraisprys]] vir letterkunde. Meer onlangs ontvang sy ook die Litera-prys vir haar poësie.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;http://www.litnet.co.za/joan-hambidge-1956/&lt;/ref&gt;

== Lewe en werk ==

=== Herkoms en opleiding ===
Joan Helene Hambidge is op 11 September 1956 op Aliwal-Noord gebore as die tweede oudste van vier dogters. Haar pa se voorgeslagte is Iers en haar ma s'n Afrikaans. Weens haar pa se betrekking in die versekeringsbedryf trek hulle baie en sy gaan op haar geboortedorp, op [[Witbank]], in [[Pretoria]] by Hoërskool Wonderboom en op Hoërskool Standerton skool, waar sy in 1974 [[Matriek in Suid-Afrika|matrikuleer]]. In matriek ontvang sy die Beheerraadsmedalje vir die beste matriekuitslae. Sy studeer vanaf 1975 tot 1979 aan die [[Universiteit Stellenbosch]] waar sy die [[BA-graad]] en BA Honneurs-graad verwerf. In hierdie tyd publiseer sy 'n openlike gay-verhaal in die ''Stellenbosse Student'' wat groot opspraak verwek, maar [[D.J. Opperman]] moedig haar aan op grond van die letterkundige meriete daarvan. Sy is dan ook deel van D.J. Opperman se bekende Letterkundige Laboratorium en is in 1978 en 1979 Opperman se persoonlike assistent. Aan hierdie universiteit begin sy met 'n [[Magister Artium|MA-graad]] wat sy later met lof aan die [[Universiteit van Pretoria]] voltooi, onder leiding van professor [[Elize Botha]]. Haar tesis gaan oor “''Die ek-verteller in die belydenisroman''”. In [[1985]] promoveer sy (PhD-graad) aan die [[Rhodes-universiteit]] in [[Grahamstad]] onder leiding van professor [[André P. Brink]] met 'n verhandeling oor ''Die metaroman: 'n dekonstruksie-ondersoek'', wat die eerste doktorale proefskrif oor dekonstruksie in Afrikaans is.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.boekwurm.co.za/blad_skryf_fghij/hambidge_joan.html |title=argiefkopie |access-date=26 September 2006 |archive-date=26 September 2006 |archive-url=https://archive.ph/20060926105503/http://www.boekwurm.co.za/blad_skryf_fghij/hambidge_joan.html |url-status=live }}&lt;/ref&gt; Daarna doen sy 'n ruk lank navorsing oor literêre teorie aan die Universiteit van Yale in [[Verenigde State van Amerika|Amerika]].&lt;ref&gt;http://www.litnet.co.za/joan-hambidge-1956/&lt;/ref&gt;

=== Loopbaan as akademikus ===
Sy word in 1980 aangestel by die [[Universiteit van die Noorde]] in [[Polokwane|Pietersburg]] (tans Polokwane) as senior lektrise en waarnemende departementshoof van die Departement van Algemene Literatuurwetenskap en in 1990 word sy bevorder tot hoogleraar. Hierna aanvaar sy in Julie 1992 'n pos as lektor (later senior lektor, professor en vise-dekaan) in Afrikaans en Nederlands aan die [[Universiteit van Kaapstad]]. Tans doseer sy kreatiewe skryfwerk in die digkuns aan nagraadse studente en bied ook kursusse in gender en letterkunde aan.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.nb.co.za/authors/828 |title=argiefkopie |access-date=14 September 2016 |archive-date=30 Maart 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160330085453/http://nb.co.za/authors/828 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; Sy doen 'n studie oor gender-konstruksies in Afrikaans wat in 2001 met 'n tweede doktorsgraad aan die Universiteit van Kaapstad bekroon word. Die titel van haar proefskrif is “''Gender-konstruksie in die Afrikaanse letterkunde: 'n ondersoek in [[kultuurstudies]], literêre teorie en kreatiewe skryfwerk''”. In Mei 2003 lewer sy haar intreerede as professor onder die titel “''Whose inaugural is it anyway? Modern criticism in crisis''”. Sy is in 2007 Direkteur van die Skool vir Tale en Letterkundes.

In 1999 behartig sy saam met [[Ingrid Winterbach]] en [[Marlene van Niekerk]] 'n weeklange kursus in kreatiewe skryfwerk aan die [[Universiteit van Port Elizabeth]], terwyl sy in 2011 die digtersfokusgroep lei by die Winterskool van die Universiteit van Pretoria se Eenheid vir Kreatiewe Skryfkuns en in 2008 insette lewer tydens 'n Kreatiewe Beraad aan die [[Universiteit van die Vrystaat]]. By verskeie geleenthede lewer sy ook openbare voorlesings van haar werk, onder andere by die jaarlikse Woordfees en Versindaba op [[Stellenbosch]]. Vanaf 2011 behartig sy ook op gereelde basis die radioprogram Leeskring op [[Radio Sonder Grense]]. [[Breyten Breytenbach]] voer 'n onderhoud met haar oor haar digkuns wat oor [[KykNET|KykNet]] uitgesaai word.

=== Reise en skryfwerk ===
Haar voorliefde vir reis neem haar regoor die wêreld en sy onderneem feitlik elke jaar 'n oorsese reis, na verskillende bestemmings. Sy besoek feitlik al die kontinente en lande soos [[Japan]], [[Kuba]], [[Kanada]], [[Indië]], [[Turkye]], [[Thailand]], [[Egipte]], [[Brasilië]], [[Frankryk]] en [[Zanzibar]]. Op versoek van ''[[Die Burger]]'' behartig sy dan ook die weeklikse reisrubriek ''Wegkomkans'' in hierdie koerant. Ander rubrieke uit haar pen is ''Op my literêre sofa'' (waarin sy geen doekies omdraai oor die letterkunde en die beoefenaars daarvan nie, sodat daar vele polemieke hieruit voortspruit wat aanleiding gee tot baie briewe aan die koerante) en ''Kopstukke'', beide in ''[[Beeld]]''. Sy skryf ook verskeie resensies en maak ander bydraes tot die Internet webwerf [[LitNet]]. Sy is veral bekend as digter en skrywer wat openlik die vroulike gay-saak bevorder en oopskryf en as besonder produktiewe kritikus en resensent, wat meermale in polemieke betrokke raak. In 1994 dien 'n oudstudent van die Universiteit van Kaapstad 'n klag van seksuele teistering teen haar by die universiteitsowerheid in, waarna sy deur die universiteit vermaan word. Hierdie ervaring vind later neerslag in die roman ''Die Judaskus''.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

== Skryfwerk ==

=== Poësie ===
Reeds in standerd vier skryf sy in vir ''[[Die Transvaler]]'' se poësiewedstryd en wen 'n prys met haar gedig ''Die verlange passer vannag in my''. Sy begin egter eers ernstig dig op 26-jarige ouderdom. Temas waarna sy gereeld terugkeer in haar poësie is gay liefde, familie, die dood, die digkuns, reis en portrette van digters en bekendes.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.oulitnet.co.za/chain/johann_de_lange_vs_joan_hambidge.asp |title=argiefkopie |access-date=14 September 2016 |archive-date=22 Junie 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170622104058/http://oulitnet.co.za/chain/johann_de_lange_vs_joan_hambidge.asp |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; Telkens gebruik sy motto’s uit ander skrywers en digters en tree haar gedigte ook bewustelik in gesprek met die werk van andere. Hierdie tegniek is partykeer geslaag en bring ekstra betekenislae, maar ontkom nie altyd aan die gevaar van 'n te verliteratuurde poësie nie. Dwarsdeur haar oeuvre is daar ook 'n boeiende wisselwerking tussen die intellektuele en die emosionele, veral soos dit uiting vind in besinning oor die digkuns en veral gedigte oor die liefde. Deurentyd slaag sy daarin om haar digbundels onderling en individueel in 'n hegte eenheid saam te bind. Haar gedigte verskyn in verskeie tydskrifte, waaronder ''Standpunte'', ''Tydskrif vir Letterkunde'' en ''Literator''.

Sy debuteer met ''Hartskrif'', waar die titel reeds aandui dat die oorwegende motief van hierdie gedigte die menslike emosies of die hart is, wat dan op skrif gestel moet word, wat weer die rasionele impliseer. Telkens bevat die gedigte dan ook teenstellings. Die bundel bevat ook gedigte oor jeugherinneringe.&lt;ref&gt;Le Roux, André. Die Burger, 16 Januarie 1986&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Grové, A.P. Tydskrif vir Geesteswetenskappe. Jaargang 26 no. 3, September 1986Interne verhuising&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;kann&quot;&gt;Kannemeyer, J.C. ''Op weg na 2000.'' Tafelberg-Uitgewers Beperk Eerste uitgawe 1998&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Viljoen, Louise. Insig, Desember 1995&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Marais, René. Rapport, 30 Julie 1995&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Olivier, Fanie. Rapport, 6 Junie 1999&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Van Vuuren, Helize. Die Burger, 6 September 1995&lt;/ref&gt;

''Bitterlemoene'' neem die tema van emosies verder en ondersoek veral die impak van verlies en teleurstelling, soos reeds deur die titel gesuggereer word. Daar is verskeie liefdesgedigte en menige gedig bevat 'n vorm van persoonlike belydenis. Deurlopend is die strewe om deur middel van die vers persoonlike gevoelens, hartseer, frustrasie en teleurstelling te verwerk.&lt;ref&gt;Brink, André P. Rapport. 15 Februarie 1987&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Grové, A.P. Tydskrif vir Geesteswetenskappe. Jaargang 27 no. 2, Junie 1987&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Van der Lugt, Pieter. Die Burger, 26 Februarie 1987&lt;/ref&gt;  In 1987 word hierdie digbundel met die [[Eugène Maraisprys|Eugène Marais-prys]] bekroon.&lt;ref name=&quot;ham&quot;&gt;http://joanhambidge.blogspot.co.za/&lt;/ref&gt;

In ''Die anatomie van melancholie'' oorheers die tema van verlies, nie net in die sin van liefdesverlies nie, maar ook in die vervreemding van die self.&lt;ref&gt;Brink, André P. Rapport. 29 November 1987&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Gouws, Tom. Insig, Maart 1988&lt;/ref&gt;

''Palinodes'' se titel kom van die Grieks “palin” (weer of herhaal) en “ode” ('n lied). 'n Palinode is 'n digsoort wat poog om 'n ander gedig ongedaan te maak of terug te trek. In die bundel oorheers die gedig self dan as tema, veral in die sin daarvan dat dit nie net bevrydend en skeppend is nie, maar ook destruktief werk deur iets terug te trek of ongedaan te maak. Op hierdie manier word dit dan 'n toespeling op die lewe en liefdes van die mens, wat tydelik van aard is en as gevoelens verander tot niet gaan. Deurlopend in die bundel is die besef dat waarnemings, vriendskappe en selfs liefde opgeneem en dus as’t ware oorheers word in die poësie. Die poësie dien dus nie die lewe nie, maar dit is die lewe wat in diens staan van die poësie, soos geïllustreer in ''Dichtung und Wahrheit''. Die erotiese verse in hierdie bundel word koud en klinies, sodat dit in die teken van eensaamheid en afskeid staan, waardeur ook die liefde geparodieer en as post mortem betrag word.&lt;ref&gt;Brink, André P. Rapport, 6 Maart 1988&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Grové, A.P. Tydskrif vir Geesteswetenskappe. Jaargang 28 no. 3, September 1988&lt;/ref&gt;

Die titel van ''Geslote baan'' kommunikeer reeds die sentrale tema van sirkelgang en reis, waar die onvermoë om uit die baan te ontsnap en die doel van alles te verstaan sentraal staan. Die bundel bevat ook gedigte oor kunstenaars en die wisselwerkings tussen kuns en die werklikheid.&lt;ref&gt;Grové, A.P. Tydskrif vir Geesteswetenskappe. Jaargang 29 no. 3, September 1989&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;kann&quot; /&gt;&lt;ref&gt;Schutte, Roswitha. Rapport, 12 Februarie 1989&lt;/ref&gt;

''Gesteelde appels'' verwys na die Paradysverhaal, waar die appel wel beskikbaar is as voedsel maar tegelykertyd verrotting uitbeeld. Weereens besin die digter hier oor die digkuns en die aard daarvan, maar in teenstelling met ander bundels staan 'n konkrete gegewe (soos die reis in die vorige bundel) nie sentraal nie en is die verse meer besinnend van aard, met die appel-motief wat as vernaamste bindingsmiddel dien.&lt;ref&gt;Britz, Etienne. Die Burger, 7 Desember 1989&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Conradie, Pieter. Rapport, 5 November 1989&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Grové, A.P. Tydskrif vir Geesteswetenskappe. Jaargang 30 no. 3, September 1990&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;kann&quot; /&gt;

Die titel van ''Kriptonemie'' kan verwys na die kriptiese aard van die gedigte, maar kan ook verwant wees aan ''Cryptogamen'' of verborge huwelik, die titel wat die Nederlandse digter Gerrit Achterberg aan sy versamelbundels gee. In so 'n geval sal die titel ook kan verwys na verborge herinnerings wat in die geheue agterbly. In die bundel verskyn dan ook meer kriptiese gedigte, waar die betekenis doelbewus versluier word en ontsyfer moet word. Die temas van die gedigte sluit steeds by die sentrale tema van haar digkuns aan, naamlik liefdesverlies, die projeksie en vergestalting van hierdie verlies in die woord en gedig, die geliefde wat in die gedig 'n soort alter ego word, en die komplekse verhouding tussen gedig en lewe as beelde van mekaar.&lt;ref&gt;Crous, Marius. Rapport, 26 November 1989&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;kann2&quot;&gt;Kannemeyer, J.C. ''Op weg na 2000''. Tafelberg-Uitgewers Beperk Eerste uitgawe 1998&lt;/ref&gt;

Die aard van ''Kriptonemie'' word voortgesit in die daaropvolgende bundel, ''Donker labirint''. Die sentrale motief van die bundel is 'n donker doolhof wat bewandel word, waaraan die bundel sy titel te danke het. Hierdie reis gaan gepaard sonder lig en met weinig hoop op verlossing of uitkomkans.&lt;ref name=&quot;kann2&quot; /&gt;

Die betekenis van die titel ''Tachycardia'' is “abnormale hartklop-frekwensies”, en die bundel bevat hoofsaaklik liefdesgedigte, maar dan gefokus op 'n verhouding wat verby is. Hierdie pyn word beleef teen die agtergrond van 'n aantal literêre geliefdes, met die digkuns wat 'n mate van verligting bring.&lt;ref name=&quot;kann2&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;vuur&quot;&gt;Van Vuuren, Helize. Die Burger, 1 November 1990&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;scholtz&quot;&gt;Scholtz, Merwe. Insig, November 1990&lt;/ref&gt;  ''Tachycardia'' word in 1990 genomineer vir die Rapportprys.

''Die somber muse'' se titel word in die insetgedig, ''Ek wonder of jy soms'' verklaar, waar die gewese liefde nie meer vreugde bring nie, maar steeds die inspirasie is vir die digter se poësie. Die bundel se motto verkondig dat die mens nie sonder verdriet kan bestaan nie, maar ook dat verdriet nie kan bestaan sonder poësie nie.&lt;ref name=&quot;kann2&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;scholtz&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;vuur&quot; /&gt; ''Die somber muse'' word in 1990 genomineer vir die Rapportprys.

''Verdraaide raaisels'' se titel verwys na die vreemde mitologie van 'n vreemde land en sy mense, maar impliseer ook die raaisels van die gees en van die konsep van reis. Hier word weer gedig oor die verlies van 'n geliefde, maar teen die agtergrond van 'n reis na Suid-Amerika. Hoewel die verteller die gewese geliefde doelbewus probeer vergeet, vind sy in ''Indruk'' herinnering in feitlik alles waarmee sy gekonfronteer word. Die ervarings en indrukke van die fisiese reis word dus ingeneem en verwerk, maar asof die verlore geliefde alomteenwoordig is om as raamwerk vir die geestelike reis te dien. Hierdeur word die liefde ook met die skeppingsdaad in verband gebring.&lt;ref&gt;Hugo, Daniel. Rapport, 9 Desember 1990&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;kann&quot; /&gt; ''Verdraaide raaisels'' word in 1990 genomineer vir die Rapportprys.

''Die verlore simbool'' sluit aan by die vorige bundel en verteenwoordig die begin van 'n nuwe sentrale klem in haar poësie. Waar die geliefde die oorheersende simbool was, word hierdie simbool nou “verloor” maar is die verlore geliefde steeds inspirasie vir die skryf van gedigte. Die digter en die digkuns neem dus weer die sentrale plek in, soos telkens tevore weer teen die agtergrond van 'n reismotief. Hierdie keer is die reis egter nie na 'n bepaalde plek nie, maar neem dit eerder 'n kosmiese aard aan om die enorme afstand tussen die digter en die geliefde aan te dui, waar kontak verbreek is en later nie meer moontlik is nie. Die titelgedig verklaar dat lewe nie meer aan verlies gemeet sal word nie, maar dat verlies en lewe nou beide hulle eie plek sal bepaal. Ook die werk van ander kunstenaars vind neerslag in hierdie bundel, soos die gedig oor [[Ernest Hemingway|Hemingway]] waarin hierdie beroemde skrywer se werk deur enkele goed geformuleerde flitse belig word.&lt;ref&gt;Du Plessis, Phil. Beeld, 15 Augustus 1991&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Kannemeyer, J.C. Insig, September 1991&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;kann2&quot; /&gt;&lt;ref&gt;Liebenberg, Wilhelm. Rapport, 18 Augustus 1991&lt;/ref&gt;

''Interne verhuising'' se titel dui die geestelike reis na groter selfkennis aan en impliseer terselfdertyd 'n nuwe tuiste in die self. Die drie ''Spieëlbeeld''-gedigte waarmee die bundel afsluit beskryf dan ook die verworwe insig in die self. Die bundel sit die reis na groter selfbewussyn en selfkennis voort teen die agtergrond van 'n reis deur Oos-Europa, terwyl die verteller treur oor die afloop van nog 'n liefdesverhouding. Die gedig ''Ballade van my verlore bemindes'' is 'n hoogtepunt in die bundel met sy effektiewe gebruik van die gevarieerde refrein en die deurlopende skeepsbeelde. Die sentrale temas van liefde, reis en skryf oorheers weereens in hierdie bundel.

''Ewebeeld'' hervat die temas uit haar vorige werk, waar sy slegs in haar gedigte die geliefde kan bereik, maar juis daarom kan sy nie die geliefde bereik nie. Die eerste afdeling, ''Warmys'', beskryf reise deur plekke soos [[Venesië]], [[Egipte]] en [[Peru]], telkens verbind met die afloop van 'n liefdesverhouding. Die tweede afdeling is ''Noodweer'', waarin die geskiedenis van 'n afgelope liefdesverhouding wat in openbare aanklagte geëindig het, aan die bod is. In ''Rescue 911'' is dit onmoontlik om die geliefde per pos of telefoon te bereik en waar dit voorheen moontlik was om dit in 'n gedig te doen, is ook hierdie metode nou futiel, want dit word as getuienis teen die digter gehou.&lt;ref&gt;Cloete, T.T. Beeld, 30 Junie 1997&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Weideman, George. Rapport, 24 Augustus 1997&lt;/ref&gt;

Die tydskrif ''Literator'' ken in 1999 die Litera-prys toe aan haar gedig ''Eugène Marais (1871–1936)'' as die beste kreatiewe skryfwerk wat in 'n kalenderjaar in daardie tydskrif verskyn het. Hierdie gedig verskyn later in die bundel ''Lykdigte''. Die bundel bevat verskeie gedigte oor gestorwe digters, soos Stephan Bouwer, [[Patrick Petersen]], [[Ernst van Heerden]], [[Olga Kirsch]], Johann Johl en [[Eugène Marais]]. Die digteres vind vertroosting in die werke wat die gestorwenes agterlaat, met 'n gedig soos ''Totius (1877–1953)'' wat ook die helende krag van die gedig verklaar. Daar is ook gedigte oor digters soos [[Sheila Cussons]] en [[Elisabeth Eybers]] wat by publikasie van die bundel nog geleef het. So bring die digter hulde aan die skeppende kunstenaars wat 'n invloed op haar lewe gehad het.&lt;ref&gt;Cloete, T.T. Beeld, 11 September 2000&lt;/ref&gt;

Joan kry 'n Poetry Institute of Africa tweede prys vir haar gedig ''ŉ'' ''Gedig plagieer die werklikheid'', wat later in die bundel ''Ruggespraak'' opgeneem word. Hierdie bundel handel oor die verhouding wat buite die gedig lê, waardeur die liefdesvers dus self uitgewis word. Wanneer die verhouding verkoel, neem die reismotief en die gedig weer oor as korrektief, sodat die digter se groot liefde gedurig wissel tussen die mens en die skryfwerk. Die toonaard van die gedigte is weerloser as in vorige bundels, met meer meegevoel en begrip, terwyl die reisverse oor New York 'n hoogtepunt is. In die derde afdeling word gedig oor die impak van grootskaalse geweld en vernietiging, na aanleiding van die terreuraanvalle op die [[Wêreldhandelsentrum|World Trade Centre]] op [[Aanvalle op 11 September 2001|11 September 2001]], maar ook van die Amerikaanse kernbomaanvalle op [[Japan]] tydens die [[Tweede Wêreldoorlog]].&lt;ref&gt;Cloete, T.T. Beeld, 13 Januarie 2003&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;De Lange, Johann. Rapport, 6 April 2003&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Pieterse, H.J. Insig, Maart 2003&lt;/ref&gt;

''En skielik is dit aand'' se toonaard is hoofsaaklik emosionele verlies en die bundel bevat verder bekende temas uit haar werk, soos die verraad wat sy met haar poësie teenoor die geliefde pleeg, aansluiting by ander skrywers se werk en die bewussyn van die populêre kultuur.&lt;ref&gt;http://www.oulitnet.co.za/mond/joan_hambidge.asp&lt;/ref&gt; Die bundel bevat ook 'n afdeling met gedigte van 'n liefdesverhouding met 'n getroude geliefde, wie se man onbewus is daarvan.&lt;ref&gt;Bezuidenhout, Zandra. Tydskrif vir Letterkunde. Jaargang 43 no. 1, Herfs 2006&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;John, Philip. Beeld, 19 September 2005&lt;/ref&gt;

Na haar pa se dood in 2006 publiseer Joan die bundel ''Dad'' tot sy eer. Slegs die eerste afdeling is na sy dood geskryf en talle gedigte het reeds in ander bundels verskyn. Die bundel bevat gedigte oor haar vader en die vader-kind verhouding tussen hulle en oor die algemeen.&lt;ref&gt;Cloete, T.T. Beeld, 12 Februarie 2007&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Odendaal, Bernard. Rapport, 4 Maart 2007&lt;/ref&gt;

''Koesnaatjies vir die proe'' word saamgebundel met die prosawerk ''Palindroom''. In die gedigte lewer sy kommentaar oor die liefdes in die prosawerk deur middel van hoofsaaklik erotiese gedigte en gedigte oor die verlies van verhoudings en ewigdurende verlange.

''Vuurwiel'' sit hoofsaaklik die tematiek van haar vorige bundels voort, met die titel se aanduiding van 'n sirkelgang van lewe en dood wat sentraal staan. Die inhoud is klaagsange, wat begin met 'n roudig opgedra aan Elisabeth Eybers; reisverse met 'n heimwee na veraf plekke; liefdesverse wat enigsins minder passievol maar meer skrynender van toonaard is; verwysings na die woordkuns en die werk van skrywers en vermaaklikheidskunstenaars; tegnologie en die virtuele ruimte. Hierdie bundel beïndruk met sy breë verwysingsraamwerk en die groter soberheid en deurdagtheid in vergelyking met vroeër werk. Sy beproef ook ander versvorme, soos die villanelle, die dizain, die rondeau, die pantoem en die ballade.&lt;ref&gt;Bezuidenhout, Zandra. Rapport, 15 Maart 2009&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Crous, Marius. Beeld, 25 Mei 2009&lt;/ref&gt; ''Vuurwiel'' is in [[2010]] op die kortlys vir die toekenning van die [[Afrikaanse Taal- en Kultuurvereniging|ATKV]] se prys vir poësie. Sy vertaal self van haar gedigte in Engels, terwyl beide Jo Nel en [[Johann de Lange]] ook Engelse vertalings van haar gedigte doen.

''Die buigsaamheid van verdriet'' is 'n keur uit haar gedigte, deur haarself uitgekies,&lt;ref&gt;John, Philip. Beeld, 31 Januarie 2005&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Pienaar, Hans. Rapport, 10 April 2005&lt;/ref&gt; terwyl ''Visums by verstek'' 'n persoonlike keur is uit haar reisgedigte, met 'n paar voorheen ongepubliseerde gedigte wat ook ingesluit word. In die reisgedigte word dikwels in vreemde plekke nuut gekyk na traumatiese situasies soos die einde van 'n verhouding of die dood van 'n geliefde. So verkry die spreker afstand van die self of die situasie en word verrassende en vreemde indrukke geaktiveer waarmee die reisbelewenis en –beskrywing 'n metafoor word vir die situasie.&lt;ref&gt;Visagie, Andries. Rapport, 3 Julie 2011&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Crous, Marius. Beeld, 7 Maart 2011&lt;/ref&gt;Hierdie bundel is in 2011 die naaswenner van die Woordkunstenaar vir die vorige jaar toekenning by die Stellenbosse Woordfees en wen in 2012 die ATKV-poësieprys.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://versindaba.co.za/tag/visums-by-verstek/ |title=argiefkopie |access-date=14 September 2016 |archive-date= 3 Oktober 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181003045637/http://versindaba.co.za/tag/visums-by-verstek/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

''Lot se vrou'' is 'n voortsetting van reeds bekende tematiek (die ontwykende geliefde, die skryfkuns, die invloed van reis, die intertekstuele gesprek met ander skrywers) maar dan op so 'n vaardige wyse dat dit nie verstar of verveel nie. Die titel verwys metafories na Lot se vrou, wat steeds hunkerend na die luste en liefdes van die verlede soos 'n soutpilaar versteen en nie vorentoe kan gaan nie. Die bundel word in nege afdelings verdeel, waarin opeenvolgend behandel word die verlede en die meditasie wat dit in die poësie laat neerslag vind; die aard van kreatiwiteit; die lotsbepaling van die mens; die lewe van verskeie kunstenaars in drie aparte afdelings; afwysing en verlies; dood en melancholie en in die laaste afdeling ''Suicidaire'' tree sy in gesprek met Alvarez, skrywer van ''The savage god''.&lt;ref&gt;Bennett, Nini. Rapport, 17 Junie 2012&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;De Wet, Karen. Beeld, 4 Junie 2012&lt;/ref&gt;

''Meditasies'' se titel verwys na die Romeinse keiser [[Markus Aurelius|Marcus Aurelius]] se twaalf boeke bekend as ''Meditations'', waarin hy sy gedagtes oor die Stoïsyne filosofie en riglyne vir sy eie lewe neergepen het. Verder word die meditasieproses van introspeksie en bepeinsing al eeue lank deur talle gelowiges van regoor die wêreld beoefen om innerlike heling en vrede teweeg te bring. Die titel omvat die oorkoepelende tema van die gedigte, wat hoofsaaklik fokus op 'n vorm van bestekopname van die spreker se lewe en haar soeke na innerlike heling en berusting tydens 'n fisieke en psigiese reis. Die bundel sluit tematies aan by vorige bundels en bevat gedigte oor reis, stede, die poësie, asook 'n aantal lykdigte, met baie gedigte wat ook die tema van verlies en veral die verlore geliefde verken.&lt;ref&gt;Cochrane, Neil. Beeld, 27 Januarie 2014&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Koen, Dewald. Rapport, 5 Januarie 2014&lt;/ref&gt;

''Matriks'' se titel suggereer 'n struktuur of raamwerk waarin diverse temas interaktief in 'n netwerk van verweefdheid met mekaar verbind word. Die omslagfoto beeld 'n Bisantynse deur uit met simboliese figure in reliëf van 'n ridder, priester, moeder en kind, en gemeente. Hierdie figure, die illustrasies in die bundel en die titel vorm saam 'n leidraad vir die lees van die bundel, waar die bewuste en die onbewuste gedurig met mekaar meeding om die simboliese deur oop te maak, die verbande te lê en die betekenis te ontsluit. Die bundel word in elf uiteenlopende afdelings verdeel, maar sluit by die digter se oeuvre aan deur motiewe bekend uit haar vroeër werk.&lt;ref&gt;Kostopoulos, Candess. Beeld, 30 Maart 2015&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Vitackova, Martina. Rapport, 12 April 2015&lt;/ref&gt;

''Indeks'', Hambridge se 25ste digbundel word op 11 September 2016 bekend gestel.&lt;ref name=&quot;ham&quot; /&gt;

Haar gedigte word opgeneem in 'n verskeidenheid versamelbundels, waaronder 'n ruim keuse in ''Groot verseboek'' en ook in ''Die Afrikaanse poësie in 'n duisend en enkele gedigte'', ''Die dye trek die dye aan'', ''Digters en digkuns'', ''Liggaamlose taal'', ''Kraaines'', ''Goudaar'', ''Honderd jaar later'' en die ''Versindaba'' bundels wat jaarliks na hierdie fees uitgegee word. In 2020 word elf van haar gedigte in ''Vers en vrou'' opgeneem. &lt;ref&gt;De Wet, K. (samest.) Vers &amp; vrou. Kaapstad: Human &amp; Rousseau. 2020&lt;/ref&gt;

=== Prosa ===
Benewens poësie skryf sy ook romans. ''Swart koring'' en ''Die swart sluier'' is beide parodieë van die hygroman, wat die beheptheid met seks opstuur. ''Swart Koring'' roep die bekende Tryna du Toit-roman ''Groen koring'' in die geheue op, waarin 'n ongetroude meisie in die moeilikheid geraak het. Hambidge gaan 'n stappie verder deurdat haar heldin, Sonja Verbeek, gay is. Sonja se passie is dan veral vir die fotoboek-aktrise Tanja, maar sy word tog soms deur Etienne bekoor. Ook die hoër literatuur word satiries aan die kaak gestel met herhaalde versluierde verwysings na skrywers en geskryfdes.&lt;ref&gt;Du Plessis, Bertie. Rapport, 1 Desember 1996&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;kann2&quot; /&gt;&lt;ref&gt;Van der Westhuizen, P.C. Beeld, 20 Januarie 1997&lt;/ref&gt; ''Die swart sluier'' is 'n vervolg hierop, waarin populêre genres soos die speurverhaal, [[spookverhaal]] en [[plaasroman]] geparodieer word. Hier bevind Sonja Verbeek haar in Welkom, waar sy 'n lesing by 'n seminaar moet lewer saam met [[D.F. Malherbe]]. Die rekenaars van die hotel het egter 'n virus en die besprekings is heeltemal deurmekaar gekrap. Karakters uit verskeie romans is daar en Sonja deel saam met Salomé van [[Etienne Leroux]] se ''Sewe dae by die Silbersteins'' 'n kamer.&lt;ref&gt;Bouwer, Stephan. Rapport, 22 November 1998&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Burger, Willem. Beeld, 19 Oktober 1998&lt;/ref&gt; Ander romanmatige deelnemers is [[Dalene Matthee]] se olifant en Lettie Viljoen se slang. Die eerste Internetroman in Afrikaans is ook uit haar pen, naamlik ''Sewe Sonjas en wat hulle gedoen het'', wat kommentaar lewer op [[Jan Lion Cachet]] se ''Sewe duiwels en wat hulle gedoen het''. Sonja Verbeek is weereens die hoofkarakter en die sewe sondes word voorgestel as duiwels in die letterkunde.&lt;ref&gt;Coetser, Johan. Beeld, 25 Junie 2001&lt;/ref&gt;

''Die Judaskus'' is 'n lesbiese liefdesverhaal waarin die pyn van liefdesverraad op postmoderne wyse behandel word. 'n Dosent wat deur 'n student van seksuele teistering aangekla word, besluit om 'n roman daaroor te skryf. Die skryf van die roman word dan deel van die roman en bevat onder andere uittreksels uit die dosent se lesings oor die literatuur, dagboekinskrywings, briewe aan en van die uitgewer, die verslag wat die student by die universiteit indien en 'n ongepubliseerde manuskrip.&lt;ref&gt;Lemmer, Erika. Rapport, 28 Junie 1998&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Loots, Sonja. Insig, Junie 1998&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Venter, L.S. Beeld, 22 Junie 1998&lt;/ref&gt;

''Palindroom'' word saamgebundel met die digbundel ''Koesnaatjies vir die proe''. Die sentrale karakter vertel deur middel van e-pos oor drie liefdes, die Eks, die Geliefde en die Mentee (vir wie sy as mentor optree).&lt;ref&gt;Beukes, Marthinus. Beeld, 25 Mei 2008&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Müller, Petra. Rapport, 20 April 2008&lt;/ref&gt; Deur kort, genommerde flitse lei sy die verhaal deur na sewe moontlike eindes. ''Kladboek'' is 'n roman wat, soos die titel aandui, skynbaar 'n rowwe, voorlopige teks het. Hierin word uiteenlopende en selfs teenstrydige weergawes van bepaalde gebeure vanuit 'n verskeidenheid perspektiewe vertel deur 'n skrywer wat self verskillende personae binne die teks aanneem. Die sentrale gegewe is weer, soos dikwels in haar werk, die pyn van 'n mislukte liefdesverhouding wat deur die skryfproses en ook deur reis besweer word. Hier is dit 'n liefdesvierhoek wat uitgebeeld word. Die Skrywer en Die Geliefde het 'n verhouding. Hierdie verhouding ly skipbreuk wanneer Die Skrywer Die Vrou ontmoet. Die Man is die vorige geliefde van Die Vrou en hy raak dan betrokke by Die Geliefde.&lt;ref&gt;Taljard, Marlies. Beeld, 4 Augustus 2008&lt;/ref&gt; In [[2001]] haal haar roman ''Skoppensboer'' die Sanlam / ''Insig'' romanwedstryd se kortlys. Die titel is na aanleiding van die gedig van Eugène Marais. Hierdie roman is steeds ongepubliseer.

=== Kortverhale ===
Haar kortverhaal ''Van vier tot ses'' word opgeneem in die versamelbundel ''Vrou: Mens'', saamgestel deur Corlia Fourie. Johann de Lange neem haar ongepubliseerde kortverhale ''Die koorsblaar'', ''1001 nagte'' en ''Die student'' op in die versamelbundel ''Soort soek soort''. Ander versamelbundels waarin haar kortverhale verskyn sluit in ''Lyfspel / Bodyplay''. Sy publiseer ook kortverhale in ''Tydskrif vir Letterkunde''

=== Ander skryfwerk ===
Haar belangstelling in literêre teorie, veral die psigoanalise en metafisika, vind ook neerslag in haar werk. Reeds in 1985 publiseer sy 'n aantal opstelle oor die psigoanalise in ''Psigoanalise en lees''. Sy onderneem verskeie baanbreker teoretiese studies, wat insluit die eerste studie in Afrikaans oor dekonstruksie (1985, vir haar doktorsgraad). Sy skryf ook die eerste Afrikaanse studie oor postmodernisme wat in [[1995]] as ''Postmodernisme'' gepubliseer word, waarin sy na aanleiding van verskeie prosatekste die letterkundige impak van hierdie tendens bespreek. Sy skryf ook onder die skuilname H. Zelig en J.A.M. Biesheuvel.&lt;ref&gt;Van Vuuren, Helize “Die Burger” 1 November 1995&lt;/ref&gt;Van Zyl, Ia “Insig” April 1996

== Toekennings en eerbewyse ==

=== Eerbewyse ===
Die La Rosa-geselskap vir Spaanse Dansteater bied in 2003 'n dansproduksie getiteld ''Elementos'' aan in die KunsteKaap-arena en ook op die Klein Karoo Nasionale Kunstefees, wat gedeeltelik op gedigte in die bundel ''Ewebeeld'' geskoei is.

=== Toekennings ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
!Jaar
!Toekenning
!Vir
|-
|1987
|Eugène Marais-prys
|''Bitterlemoene''
|-
|1999
|Litera-prys
|''Eugène N Marais (1871–1936) (Gedig)''
|-
|2012
|ATKV-prys vir Poësie
|''Visums by verstek''
|}

== Publikasies&lt;ref&gt;http://www.esaach.org.za/index.php?title=Hambidge,_Joan{{Dooie skakel|date=Januarie 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; ==

=== Poësie ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
!Jaar
!Titel van publikasie
|-
|1985
|''Hartskrif''
|-
|1986
|''Bitterlemoene''
|-
|1987
|''Die anatomie van melancholie''
|-
|1987
|''Palinodes''
|-
|1988
|''Geslote baan''
|-
|1989
|''Donker labirint''
''Gesteelde appels''

''Kriptonemie''
|-
|1990
|''Verdraaide raaisels''
''Die somber muse''

''Tachycardia''
|-
|1991
|''Die verlore simbool''
|-
|1995
|''Interne verhuising''
|-
|1997
|''Ewebeeld''
|-
|2000
|''Lykdigte''
|-
|2001
|''Ruggespraak''
|-
|2004
|''Die buigsaamheid van verdriet'': 'n Honderd of wat gedigte van Joan Hambidge. (Keuse en naskrif deur die digter.)
|-
|2005
|''En skielik is dit aand'' 
|-
|2006
|''Dad''
|-
|2008
|''Koesnaatjies vir die proe'' (As hibridiese teks saam met die prosawerk ''Palindroom'' gepubliseer)
|-
|2009
|''Vuurwiel''
|-
|2011
|''Visums by verstek: 'n Keur uit die reisgedigte van Joan Hambidge.'' (Keuse en voorwoord deur die digter. 31, uit die 66, verse was vroeer ongebundel (De Wet 2026)
|-
|2012
|''Lot se vrou'' 
|-
|2013
|''Meditasies'' 
|-
|2015
|''Matriks''
|-
|2016
|''Indeks''
|-
|2018
|''The Coroner's Wife'' (Bloemlesing Engelse vertalings van Hambidge-gedigte deur Charl J.F. Cilliers, Johann de Lange, Jo Nel, Douglas Reid Skinner en die digter) 
|-
|2021
|''Konfessies, kaarte en konterfeitsels''
|-
|
| ''Nomadiese sterre''
|-
|2022
| ''Sanctum''
|-
|2024
|''Asindeton''
|-
|2026
|''Amberkamer: gedigte uit die 21ste eeu'' (Antologie: van ''Lykdigte'' (2000) tot ''Asindeton'' (2024) saamgestel en ingelei deur Karen de Wet)
|}

=== Prosa ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
!Jaar
!Titel van publikasie
|-
|1996
|''Swart koring''
|-
|1998
|''Die swart sluier''
''Die judaskus''
|-
|2001
|''Sewe Sonjas en wat hulle gedoen het''
''Skoppensboer'' (ongepubliseer)
|-
|2008
|''Palindroom''
|-
|2011
|''Kladboek''
|-
|2023
|''Stasies''
|-
|2026
|''Hart sonder hawe''
|}

== Wetenswaardig ==
Joan Hambidge maak 'n kamee-verskyning in die romans ''Om na 'n wit plafon te staar''&lt;ref&gt;http://www.litnet.co.za/Article/n-belydenis-van-n-geskryfde-joan-hambidge&lt;/ref&gt; deur Jaco Kirsten en ''Harde woorde'' deur [[François Bloemhof]].

== Bronne ==

=== Boeke ===
* [[A.P. Grové|Grové, A.P.]] ''Letterkundige sakwoordeboek vir Afrikaans''. Nasou Beperk Vyfde uitgawe Eerste druk1988
* [[J.C. Kannemeyer|Kannemeyer, J.C.]] ''D.J. Opperman: 'n Biografie''. Human &amp; Rousseau Kaapstad en Pretoria Eerste uitgawe 1986
* Kannemeyer, J.C. (red.) ''Kraaines''. Human &amp; Rousseau Kaapstad en Johannesburg Eerste uitgawe 1988
* Kannemeyer, J.C. ''Verse vir die vraestel''. Tafelberg-Uitgewers Beperk Eerste uitgawe 1998
* Kannemeyer, J.C. ''Die Afrikaanse literatuur 1652-2004''. Human &amp; Rousseau Kaapstad en Pretoria Eerste uitgawe 2005
* Nienaber, P.J., Roodt, P.H. en Snyman, N.J. (samestellers) ''Digters en digkuns.'' Perskor-Uitgewers Kaapstad Vyfde uitgawe Sewende druk 2007
* Snyman, Henning. ''Joan Hambidge (1956-).'' in Van Coller, H.P. (red.) ''Perspektief en Profiel Deel I.'' J.L. van Schaik-Uitgewers Pretoria Eerste uitgawe 1998
* Van Coller, H.P. (red.) ''Perspektief en Profiel Deel 2.'' J.L. van Schaik-Uitgewers Pretoria Eerste uitgawe 1999
* Van Coller, H.P. (red.) ''Perspektief en Profiel Deel 3''. Van Schaik-Uitgewers Pretoria Eerste uitgawe 2006

=== Vakkundige artikels ===
*Betty, Michèle. 2020. Being Taught the Art of Writing Poetry - Michèle Betty on Joan Hambidge. ''Stilet.''
*Cochrane, Neil. 2004. Swart koring van Joan Hambidge as parodie en pastiche op populêre kultuur. ''Tydskrif vir Letterkunde.''
*Cochrane, Neil. 2020. Joan Hambidge - 'n reeks herinneringsketse. ''Stilet.''
*Cochrane, Neil. 2022. Nomadiese sterre (Joan Hambidge). ''Tydskrif vir Letterkunde.''
*Crous, Marius. 2020. Uiting gee aan die privaatste emosies - Joan Hambidge in intertekstuele gesprek met Emily Dickinson. ''Stilet.''
*Fourie, Reinhardt. 2009. Die produksiegehalte van Palindroom en Kladboek deur Joan Hambidge as gevallestudies binne die uitgewersbedryf. ''LitNet Akademies Geesteswetenskappe.''
*Fourie, Reinhardt. 2020. Nie aan God of die duiwel getrou nie -  Joan Hambidge en die rol van die polemikus- kritikus in die literêre sisteem. ''Stilet.''
*Kessi, Shose. 2020. Joan Hambidge - the eternal revolutionary. ''Stilet.''
*Koch, Jerzy. 2020. Tunisië - vir Joan Hambidge. ''Stilet.''
*Koen, Dewald en Marius Crous. 2013. Reis en die jouissance van die imaginêre by Joan Hambidge. ''Stilet.''
*Lodewyk Marais, Johann. 2005. Die buigsaamheid van verdriet, Joan Hambidge. ''Literator.''
*Loots, Sonja. 2020. Die digter in die paradys. Oop poorte waar vers en foto ontmoet -Sonja Loots oor die foto's van Phillip de Vos van Joan Hambidge. ''Stilet.''
*Nel, A.. 2003. Poësie en popkultuur- oor enkele gedigte van Joan Hambidge. ''Literator.''
*Nel, Adéle. 2003. Poësie en popkultuur- oor enkele gedigte van Joan Hambidge. ''Literator.''
*Nel, Adéle. 2006. Die digter in transito- reisverse en liminaliteit in ''Lykdigte'' en ''Ruggespraak'' van Joan Hambidge. ''Literator.''
*Nel, Adéle. 2013. “[T]erugdraai vir oulaas omkyk”- visie en mobiliteit in ''Lot se vrou'' van Joan Hambidge. ''Stilet.''
*Nel, Adéle. 2019. Ekfrasis in ''Op die keper beskou'' van Joan Hambidge. ''Stilet.''
*Nel, Mariska, Jako Olivier. 2018. Multimodale idiolektiese taalgebruik en skrywerskapverifikasie- 'n korpusontleding van Joan Hambidge se idiolek oor die grense van genres. ''LitNet Akademies Geesteswetenskappe.''
*Senekal, Burgert. 2018. Die woordkovoorkomsnetwerk in Joan Hambidge se “Die dubbele nie”. ''Stilet.''
*Senekal, Burgert. 2020. Aktiwiteit en sentraliteit in die Afrikaanse poësiesisteem van die afgelope twee dekades (2000-2019), met spesiefike verwysing na Joan Hambidge se rol. ''Stilet.''
*Serfontein, Henk. 2020. Joan Hambidge- 'n Gedig word voltrek in stille toeval I &amp; II. ''Stilet.''
*Ströh, Rickus. 2020. “'n faset van my daaglikse bestaan” - Joan Hambidge en die poësie van Johann de Lange. ''Stilet.''
*Ströh, Rickus. 2022. “jy vir my soos ek vir jou”: Joan Hambidge in:en die poësie van Johann de Lange. ''Stilet.''
*T'Sjoen, Yves. 2020. Transculturele teksttrajecten. Joan Hambidge als intermediair tussen Nederlands en Afrikaans. ''Stilet.''
*Van der Walt, Charlene. 2020. Wording oneself into being. Lesbian musings on discovering the queer insistence of Joan Hambidge. ''Stilet.''
*Van Schalkwyk, Phil. 2020. Die sonnet as sinekdogee in Joan Hambidge se digkuns. ''Stilet.''
*Van Zyl, Stefan. 2020. “ 'n Wolk van gevlerkte slange” - 'n naasmekaarplasing van twee “Ars poetica”-verse deur Joan Hambidge. ''Stilet.''

=== Tydskrifte en koerante ===
* Anoniem. ''Hambidge wen Litera-prys.'' Plus, 25 Maart 1999
* Cloete, T.T. ''Tendense in vyf nuwe digbundels''. Tydskrif vir Letterkunde. Jaargang 47 no. 1, Herfs2010
* Cochrane, Neil. ''’Swart koring’ van Joan Hambidge as parodie en pastiche op populêre kultuur.'' Tydskrif vir Letterkunde. Jaargang 41 no. 2 Winter 2004
* Crous, M.L. ''Ikoon/Demoon/Taksonoom''. Tydskrif vir Letterkunde. Jaargang 28, Februarie 1990
* Crous, M.L. ''Tagtigers voor die spieël.'' Tydskrif vir Letterkunde. Jaargang 30 no. 2, Mei 1992
* De Wet, Karen. ''Joan Hambidge 70: Huldigingsrede by die 15de Tuin van Digters'', 11 September 2026. ''Litnet'' https://www.litnet.co.za/oop-boek-joan-hambidge-op-70/
* Du Plooy, Heilna. ''Afstand van reis gee Hambidge-verse hul ‘visum''’. Beeld, 8 Oktober 2012
* Engelbrecht, Theunis. ''Afrikaanse skrywers haaks oor vertaling.'' Rapport, 30 Mei 2004
* Hambidge, Joan. ''Hambidge praat oor haar 2 romans in 'n jaar''. Plus, 16 September 1998
* Jonckheere, W.F. ''Aantekeninge by vier Afrikaanse beeldgedigte.'' Tydskrif vir Letterkunde. Jaargang28, Augustus 1990
* Kisting, Denver. ''Dolly Parton (van die Afrikaanse lettere) praat uit.'' Rapport, 7 September 2008
* Le Roux, André. '''n Erge passie vir poësie.'' Die Burger, 1 Mei 1987
* Prins, Jo. ''Altyd met Tabasco''. By, 9 Julie 2011
* Retief, Hanlie. ''Die gevaarlike lewe van 'n digter.'' Rapport, 26 Januarie 2003
* Rutter, Karen. ''From a gay perspective.'' Cape Times, 3 September 1993
* Scholtz, Hettie. ''Sy staan op die hawe…'' Insig, Junie 2000
* Smith, Francois. ''Gee ons heelheid.'' Plus, 30 Mei 2003
* Swanepoel, Martie. ''Waar emosies en tegniek saamkom.'' Plus, 9 April 2008
* Van der Merwe, Kirby. ''Kort van draad maar vuur en vlam''. By, 18 Julie 2009
* Van Greunen, Augusta. ''Swye oor student en Joan Hambidge''. Rapport, 29 Mei 1994
* [[Irna van Zyl|Van Zyl, Irna]]. ''Die gedigte skryf hulself.'' Boeke Insig. No. 7, Herfs 2009
* Van Zyl, Johan. ''Blond, beeldskoon en straight (kê-kê-kê)''. Naweek-Beeld, 24 November 2001
* Wiehahn, Rialette. ''Oor ‘Palinodes’.'' Tydskrif vir Letterkunde. Jaargang 26 no. 2, Mei 1988

=== Internet ===
* Beeld: http://152.111.1.88/argief/berigte/beeld/1990/05/10/1/9.html{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* Beyers, Yvonne Die Burger: http://152.111.1.87/argief/berigte/dieburger/2011/07/12/BJ/3/9JulieJoJoan.html{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* Britz, Etienne Die Burger: http://152.111.1.87/argief/berigte/dieburger/1989/08/26/8/1.html{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* De Vries, Willem Die Burger: http://152.111.1.87/argief/berigte/dieburger/2014/01/10/8/wdv_joan_hambidge_29_0_211564282.html{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* Engelbrecht, Theunis Beeld: http://152.111.1.88/argief/berigte/beeld/1997/01/29/9/5.html
* Kisting, Denver Rapport: http://152.111.1.87/argief/berigte/rapport/2008/09/08/RH/22/joan.html{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* La Vita, Murray Die Burger: http://152.111.1.87/argief/berigte/dieburger/2007/02/09/SK/11/joan.html{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* Le Roux, André Die Burger: http://152.111.1.87/argief/berigte/dieburger/1989/04/26/10/2.html{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* Liebenberg, Danila Volksblad: http://152.111.11.6/argief/berigte/volksblad/2007/09/04/VB/4/boekjoan.html{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* Nieuwoudt, Stephanie Beeld: http://152.111.1.88/argief/berigte/beeld/2001/02/14/5/4.html{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* Retief, Hanlie Rapport: http://152.111.1.87/argief/berigte/rapport/2003/01/26/25/2.html{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* Smith, Francois Beeld: http://152.111.1.88/argief/berigte/beeld/2003/05/30/6/2.html
* Van Zyl, Johan Beeld: http://152.111.1.88/argief/berigte/beeld/2001/11/24/15/3.html

== Verwysings ==
{{Verwysings|4}}

== Eksterne skakels ==
* http://joanhambidge.blogspot.co.za/
* http://www.litnet.co.za/joan-hambidge-1956/

{{Normdata}}
{{DEFAULTSORT:Hambidge, Joan}}
[[Kategorie:Suid-Afrikaanse digters]]
[[Kategorie:Geboortes in 1956]]
[[Kategorie:Lewende mense]]
[[Kategorie:Afrikaners]]
[[Kategorie:Akademiese personeel van die Universiteit Kaapstad]]
[[Kategorie:Alumni van die Universiteit Stellenbosch]]
[[Kategorie:Alumni van die Universiteit Pretoria]]
[[Kategorie:Alumni van Rhodes-universiteit]]
[[Kategorie:Akademiese personeel van die Universiteit van die Noorde]]</text>
      <sha1>cm701gco1efg9n3q1mg9b7zqs2zrg91</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Geskiedenis van Afrikaans</title>
    <ns>0</ns>
    <id>35919</id>
    <revision>
      <id>2977055</id>
      <parentid>2909198</parentid>
      <timestamp>2026-10-09T13:33:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>JMK</username>
        <id>649</id>
      </contributor>
      <comment>/* Tweede taalbeweging */ skakels</comment>
      <origin>2977055</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="34262" sha1="bzr2hn4qnh3x334iwx09bidabciw137" xml:space="preserve">[[Lêer:Nederlandse taalmonument.jpg|duimnael|Die [[Eerste Taalmonument]] te [[Burgersdorp]]]]
[[Lêer:Taalmonument-hemispheres.jpg|duimnael|Die [[Afrikaanse Taalmonument]] in Paarl (Wes-Kaap) versinnebeeld die invloed van ander tale by die ontstaan van Afrikaans.]]

Die '''geskiedenis van [[Afrikaans]]''' is verweef met die geskiedenis van [[Nederlands]] in [[Suid-Afrika]]. Die erkenning van Nederlands as amptelike taal, of ook die miskenning van die taal onder Britse gesag, was per definisie 'n erkenning of miskenning van Afrikaans. Daarbenewens het Afrikaans en Nederlands lank in 'n harmonieuse verhouding geleef; in 'n taalsituasie wat as [[diglossie]] bekend staan. In Mei 2022 is Afrikaans vir die eerste keer as 'n inheemse taal van Suid-Afrika [[Erkenning van Afrikaans|erken]].&lt;ref&gt;[https://www.politicsweb.co.za/politics/anc-forced-to-recognise-afrikaans-khoi-and-san-lan#google_vignette ''ANC forced to recognise Afrikaans, Khoi and San languages – Leon Schreiber. Besoek op 31 Maart 2025'']&lt;/ref&gt;

Dekades voor die vestiging van 'n Nederlandse kolonie aan die suidpunt van Afrika het Kaapse [[Khoikhoi]] reeds kennis gemaak met Seemansnederlands. Besoeke van seevaarders soos Van Linschoten (in 1583) en De Houtman (in 1595) aan die Kaapse kus is gedokumenteer. Die vroegste vorm van Afrikaans, Khoi-Afrikaans as aanleerderstaal of ''trade jargon'' ('n eenvoudige verkeerstaal wat kommunikasie tussen seevarende Europeërs en inheemses vergemaklik het), is dus nog voor die begin van die 17de eeu aan die Kaap gebruik.&lt;ref&gt;Frank Hendricks • Charlyn Dyers: ''Kaaps in Fokus''. Stellenbosch: SUNMedia 2016, bl. 49-50&lt;/ref&gt; 

Vanaf [[1652]] het hoofsaaklik [[Nederduits]]e en [[Duits|Hoogduitse]] immigrante hulle aan die [[geskiedenis van die Kaapkolonie|Kaap]] gevestig. Die Nederlanders (of Nederduitsers) het hulself destyds as 'n Duitse/Dietse volk beskou en het ook as ''Duitsmanne'', ''Duismanne'' of ''Duusmanne'' bekend gestaan. Ook sou [[Franse]] [[Hugenote]], [[Engelse]], [[Portugese]], [[Skandinawië]]rs en [[Maleiers]] hulle aan die Kaap vestig. Die nedersetting aan die Kaap is deur die [[VOC]] vanuit Nederland bestuur en die voertaal was Nederlands. Alle inwoners aan die Kaap, inklusief die inheemse bevolking en slawe, het Nederlands gebruik (of dit aangeleer).

Uit die smeltkroes aan die Kaap het nuwe omgangsvariëteite tot stand gekom soos ook elders in die Nuwe Wêreld-lande. Ondersoekers wys daarop dat tussen 1800 en 1875 variëteite gepraat is aan die Kaap, soos suiwer Nederlands, Kaaps-Hollands, Boere-Hollands (of Boere-Afrikaans), Plat-Kaaps, Hottentot-Hollands (of Hottentot-Afrikaans), Slawe-Afrikaans en Vreemdeling-Afrikaans.&lt;ref&gt;[[H.J.J.M. van der Merwe]]: Afrikaans; sy aard en ontwikkeling, 1968, bl. 69&lt;/ref&gt;

Taalondersoekers is van mening dat sommige van hierdie taalvariëteite onderworpe was aan 'n [[kreooltaal|kreoliseringsproses]]. Dit was veral die variëteite wat deur die laer sosio-ekonomiese klasse gebruik is. Daar is ook taalondersoekers wat van mening is dat Maleis-Portugees as 'n ''lingua franca'' gedien het onder hierdie klasse. Die variëteite wat deur die hoër sosio-ekonomiese klasse gebruik is, het egter weinig invloed ervaar van ander [[taal|tale]]. Die invloed van vreemde tale op die latere Standaardafrikaans was gering.

Taalondersoekers wys verder daarop dat mense in laer sosio-ekonomiese klasse 'n vereenvoudigde taalkode gebruik. Hierdie verskynsel kom oral in die wêreld voor (in die stede sowel as op die platteland).&lt;ref&gt;K.P. Prinsloo: &quot;Taalbeplanning vir Suid-Afrika&quot;, K.P. Prinsloo &amp; M.C.J. van Rensburg (reds.) Afrikaans: Stand, Taak, Toekoms, 1984, bl. 140&lt;/ref&gt; Die omgangsvariëteite aan die Kaap was ongetwyfeld ook onderworpe aan hierdie proses. Vereenvoudigde Afrikaans-Nederlandse omgangsvariëteite was die resultaat van hierdie proses. Die huidige Standaardafrikaans is in werklikheid vereenvoudigde Nederlands.

Ten spyte daarvan dat die Afrikaners oor 'n kultuurtaal beskik het (Nederlands), was die [[Genootskap van Regte Afrikaners]] (GRA) in [[1875]] van mening dat ook een van die ander omgangsvariëteite wat daar aan die Kaap gepraat is, uitgebou moes word tot 'n kultuurtaal vir die Afrikaners. Hierdie &quot;regte&quot; variëteit was ''Boere-Afrikaans''.&lt;ref&gt;E.H. Raidt: Taalvariasie in Negentiende-Eeuse Afrikaans, Tydskrif vir Geestesweteskappe, jaargang 32(4), 1992, bl. 241.&lt;/ref&gt;

Die doelstelling van die GRA het egter ingedruis teen die algemene opvatting van die publiek oor taal (in die tyd). Nederlands is toe beskou as die algemeen aanvaarde kultuurtaal. Om hierdie rede moes lede van die GRA in die geheim vergader omdat hulle idee oor &quot;Afrikaans as skryftaal&quot; te radikaal was. Afrikaans is toe met onkunde, agterlikheid en ongeletterdheid geassosieer. Daarbenewens het die Afrikaners van 1880 nie aanvaar dat hulle Afrikaans praat nie, maar het hulle werklik 'n taal gepraat wat as tussen Afrikaans en Nederlands bestempel kan word.&lt;ref&gt;A. de Villiers: Die Hollandse Taalbeweging in Suid-Afrika. Kaapstad: Naspers. 1936, bl. 36.&lt;/ref&gt; Sowat sestig jaar gelede het Afrikaans ook bekend gestaan as die Kombuistaal.&lt;ref&gt;Alatis, J.E., Hamilton, H.E., &amp; Ai-Hui Tan. (2002). Linguistics, language and the professions: education, journalism, law, medicine, and technology. Washington: University Press. bl. 132&lt;/ref&gt;

== Erkenning van Afrikaans-Nederlands ==
=== Taalerkenning ===
:'' Hoofartikel: [[Erkenning van Afrikaans]].''

== Taalbewegings ==
=== Eerste taalbeweging ===
[[Lêer:SJ du Toit aan die Kweekskool.jpg|duimnael|Ds. [[Stephanus Jacobus du Toit|S.J. du Toit]].]]
Op [[14 Augustus]] [[1875]] is die [[Genootskap van Regte Afrikaners]] (GRA) in die [[Paarl]] gestig onder leiding van ds. [[Stephanus Jacobus du Toit|S.J. du Toit]]. Hierdie gebeurtenis word as 'n mylpaal beskou in die geskiedenis van die Afrikaanse taal en as die begin van die Eerste [[Afrikaanse Taalbeweging]]. Die doel van hierdie organisasie was om die mense daarvan bewus te maak dat hulle 'n eie taal het wat Afrikaans genoem word. Die GRA was egter van mening dat dit nog te vroeg was om te dink aan 'n Bybelvertaling in Afrikaans, alhoewel hulle die idee verwelkom het.

Die oogmerk van die GRA was om Afrikaans tot 'n kultuurtaal uit te bou wat kenmerke moes hê van sowel Kaapse Afrikaans, as Oosgrensafrikaans.&lt;ref&gt;Van Rensburg, Christo (red.): ''Afrikaans in Afrika''. Pretoria: J.L. van Schaik Akademies 1997, bl. 43&lt;/ref&gt; Die dryfkrag agter die GRA was mense soos [[Arnoldus Pannevis]] en [[S.J. du Toit]]. Pannevis het vir 'n Afrikaanse Bybelvertaling gepleit omdat die [[Kleurlinge]] Nederlands (volgens hom) nie goed kon verstaan nie. Du Toit het sy volksgenote aangemoedig om in Afrikaans te skryf en sodoende die publikasie van 'n aantal boeke en klein toneelstukke bevorder. Die GRA se belangrikste medium was die koerant ''[[Die Afrikaanse Patriot|Di Patriot]]'', 'n dagblad waarin hulle hul eie soort Afrikaans aan die publiek bekend gestel het, en later ook ''Ons Klyntji''. In [[1876]] het du Toit se grammatikaboek, ''Eerste beginsels van die Nederlandse taal'', verskyn, en in [[1897]] het hy die ''Fergelijkende Taalkunde fan Afrikaans en Engels'' gepubliseer.

In die tyd was bitter min Kapenaars geesdriftig oor die moontlike koms van Afrikaans as kultuurtaal. Die algemeen aanvaarde kultuurtaal in dié tyd was Nederlands. Afrikaanse briewe, wat aan die pers gestuur is, is onder skuilname geskryf. Die eerste redakteure van Afrikaanse blaaie het ook onder skuilname geskryf omdat daar 'n stigma aan Afrikaans as skryftaal gekleef het. Die redakteur van ''Di Patriot'', naamlik [[D.F. du Toit]], se skuilnaam was '''Oom Lokomotief'''. Du Toit is selfs met die dood gedreig omdat hy in Afrikaans geskryf het.&lt;ref&gt;G.S. Nienaber &amp; [[P.J. Nienaber]]: Die Geskiedenis van die Afrikaanse Beweging, 1941, bl. 82&lt;/ref&gt; Die Eerste Taalbeweging word ook gekenmerk deur 'n poging om die Afrikaanse skryftaal so na as moontlik aan die spreektaal te bring. Dit kan beskou word as 'n pre-standaardiseringsfase.

Die Eerste Taalbeweging het met die [[Anglo-Boereoorlog]] doodgeloop.

==== Tweede taalbeweging ====
[[Lêer:Die Brandwag00.jpg|duimnael|links|''[[Die Brandwag]]'', [[1 November]] [[1910]].]]

[[Lêer:Redaksie van Ons Moedertaal Fotograaf Watson prof JJ Smith dr Tobie Muller Gordon Tomlinson.jpg|regs|300px|duimnael|Die redaksie van ''Ons Moedertaal'', Stellenbosch (van links): prof. [[Johannes J. Smith|J.J. Smith]], dr. [[Tobie Muller]] en [[Gordon Tomlinson]]. Dié tydskrif was die mondstuk van die [[ATV]].]]

Op 13 Desember 1905 is die [[Afrikaanse Taalgenootskap]] op 'n kongres in Pretoria gestig onder leiding van [[Gustav Preller]]. Die doel van die Afrikaanse Taalgenootskap volgens Preller was: &quot;Afrikaans schrijven en spreken, Hollands leren, albei lezen.&quot;&lt;ref name=&quot;Vill179&quot;&gt;A. de Villiers: Die Hollandse Taalbeweging in Suid-Afrika, Kaapstad, 1936, bl. 179&lt;/ref&gt; Op 3 November 1906 is deur die voorstanders van Afrikaans, in Kaapstad, die [[Afrikaanse Taalvereniging]] (ATV) gestig, onder leiding van [[J.H.H. de Waal]]. Die leuse van die ATV was: &quot;Leer Nederlands, schrijf Nederlands als ge kunt en wilt, maar als ge niet kunt of wilt, schrijf dan niet Engels, maar Afrikaans.&quot;&lt;ref name=&quot;scholtz18&quot; /&gt; Die stigting van die Afrikaanse Taalvereniging en die Afrikaanse Taalgenootskap word beskou as die aanvang van die Tweede [[Afrikaanse Beweging|Afrikaanse Taalbeweging]]. Die mondstuk van die ATV, ''Ons Moedertaal'', was die voorloper van [[Die Huisgenoot]] en was tot sy oorname deur laasgenoemde in 1915 onder redaksie van prof. Tobie Muller, [[Gordon Tomlinson]] en prof. [[Johannes J. Smith|J.J. Smith]] (in volksmond bekend as die &quot;driemanskap&quot;).

Op 18 September 1915 het die [[Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns]] die spelwyse van Afrikaans aanvaar soos voorgestel deur sy Spellingskommissie. Die grondslag vir 'n Afrikaanse spelling was gelê en in 1917 verskyn die ''[[AWS|Woordelys en Spelreëls]]'' in opdrag van die Akademie.

Om die fout van die Eerste Taalbeweging te voorkom deur die skryftaal so na as moontlik aan die spreektaal te hou, is daar nou besluit om die Afrikaanse spelling ná aan Nederlands te hou. Nie almal was dit eens met die Afrikaanse spelling nie. Veral die wysiging van die spelreëls in 1920 het heftige reaksies ontlok. Die taalstryder [[Gustav Preller]] het beswaar aangeteken. Ook is beswaarskrifte deur talle koerante en tydskrifte opgestel en aan die Akademie voorgelê, waarop die Akademie nouliks gereageer het. Die blaaie wat beswaarskrifte opgestel het was onder andere:  ''[[Die Volkstem]]'', ''[[Die Vaderland|Ons Vaderland]]'', ''De Spectator'', ''[[Die Brandwag]]'', ''Die Landbouer, Die Boer, Die Kristelike Skoolblad, Die Banier, Jong Suid Afrika'' en ''De Vriend des Volks''.&lt;ref&gt;J.C. Steyn: Trouwe Afrikaners, Aspekte van Afrikanernasionalisme en Suid-Afrikaanse taalpolitiek 1987 bl. 210&lt;/ref&gt;

Die Taalkommissie moes nie alleen besluit hoe daar gespel moes word nie, maar ook welke woorde as Afrikaans erken sou word. Die nuwe spelvorm het ook 'n toonaangewende rol in die uitspraak van die taal gespeel. Ook sou die Noordelike (Transvaalse) uitspraak meer erkenning begin kry het in die normeringsproses, waar Suidelike (Kaapse) taalkenmerke aanvanklik dominant was.&lt;ref&gt;Raidt (1991), bl. 255&lt;/ref&gt;

Waar D.F. du Toit herhaaldelik verklaar het dat die Eerste Taalbeweging nie 'n stryd teen Nederlands was nie, word die Tweede Taalbeweging deur 'n openlike stryd teen Nederlands gekenmerk.&lt;ref&gt;G.S. Nienaber &amp; [[P.J. Nienaber]]: Die Opkoms van Afrikaans as Kultuurtaal, 1970, bl. 40&lt;/ref&gt; Ook was [[C.J. Langenhoven]] van mening dat die hoofstryd nie teen Engels was nie, maar teen Nederlands.&lt;ref&gt;J.C. Steyn: Taalstryd, konsolidasie en rebellie – Langenhoven se eerste jare in die politiek, Acta Academica, jaargang 25 (2&amp;3), 114-136, 1993, bl. 120&lt;/ref&gt; Die stryd van Afrikaans teen Nederlands is beskou as 'n stormloop teen ''die ou orde''. Die handhawers van Nederlands in Suid-Afrika is die ''manne van die ou garde'' genoem, of ''alle kerkvaste Afrikaners van die ou stempel'', of ook die ''verroeste remskoene''.&lt;ref&gt;E.C. Pienaar: Die Triomf van Afrikaans: Historiese oorsig van die wording, ontwikkeling, skriftelike gebruik en geleidelike erkenning van ons taal, 1943, bl. 131, 233, 351 en 365&lt;/ref&gt;

=== Taalverenigings ===
[[Lêer:Gustav Preller.jpg|duimnael|[[Gustav Preller]], toe hy redakteur van ''[[Die Vaderland|Ons Vaderland]]'' was.]]
[[Lêer:JHH de Waal.jpg|duimnael|J.H.H. de Waal]]
Reeds in 1890 is die '''[[Zuid Afrikaansche Taalbond]]''' (Taalbond) in Kaapstad gestig met as doel: &quot;Bevordering van de kennis der Volkstaal en aankweking van een ontwikkeld nationaliteitsgevoel&quot;. Die Taalbond was ten gunste van die behoud van Nederlands as kultuurtaal van die Afrikaners. Die leuse van die Taalbond was: &quot;Leer Nederlands, schrijf Nederlands, en spreek Afrikaans.&quot;&lt;ref&gt;[[Johannes du Plessis Scholtz|J.du P. Scholtz]]: Wording en Ontwikkeling van Afrikaans, Kaapstad, Tafelberg uitgewers, 1980, bl. 18&lt;/ref&gt; Die Taalbond (voorstanders van Nederlands) is gestig deur die elite aan die Kaap en was 'n teenreaksie op die stigting van die '''GRA''' (voorstanders van Afrikaans). Die stigting van die Taalbond word beskou as die begin van die [[Nederlandse Taalbeweging]] in Suid-Afrika.

In 1895 het studente en oudstudente van die Victoria College en die Kweekskool die bekende letterkundige vereniging '''Ons Spreekuur''' gestig, onder leiding van prof. [[Willem Jacobus Viljoen|W.J. Viljoen]]. Die vereniging het hom beywer vir die bevordering van die Nederlandse taal en letterkunde, en die doel van die vereniging was om die jong geslag te besiel met die skone letterkunde en musikale produksie van hul moedertaal Nederlands, of volgens F.P. Cillié, om &quot;ons volk, insonderheid ons Jong Zuid Afrika, met liefde te bezielen voor de taal onzer vaderen en onzer Kerk&quot;.&lt;ref&gt;P.H. Zietsman: Die Taal is Gans die Volk, woelinge en dryfvere in die stryd om die Afrikaner se taal, 1992, Pretoria Unisa, 1992, bl. 54.&lt;/ref&gt; Die vereniging het een keer per week byeengekom, om temas uit die Nederlandse letterkunde te bespreek, en is met Nederlandse liedere afgewissel, terwyl 'n toneelstuk een keer per jaar opgevoer is. Ons Spreekuur het 'n eie biblioteek gehad met meer as 1150 Nederlandstalige titels.

J.H. Hofmeyr, bekend as [[Onze Jan Hofmeyr]] (of Onze Jan), wat ook 'n groot voorstander was van die behoud van Nederlands as kultuurtaal van die Afrikaners, het op 6 Maart 1905 in Stellenbosch 'n toespraak, &quot;Is 't ons ernst?&quot;, gehou, waarin hy 'n sterk pleidooi gelewer het vir Nederlands in die private en openbare lewe, in die onderwys en in die staatsdiens. Sy toespraak is in ''Ons Land'' gepubliseer en ook in pamflette uitgegee. Dit het oral in die land groot belangstelling gaande gemaak.

Nog 'n belangrike mylpaal is op 4 April 1905 behaal met die stigting van die '''Zuid-Afrikaanse Onderwijzers-unie''' (ZAOU), wat 'n groot bydrae sou lewer om die belange &quot;van 't onderwys in 't algemeen en die van 't Hollands in 't biezonder te helpen bevorderen.&quot;&lt;ref&gt;A. de Villiers: Die Hollandse Taalbeweging in Suid-Afrika, Kaapstad, 1936, bl. 175&lt;/ref&gt;

Op 13 Desember 1905 is die '''Afrikaanse Taalgenootskap''' op 'n kongres in Pretoria gestig onder leiding van [[Gustav Preller]]. Die doel van die Afrikaanse Taalgenootskap volgens Preller was: &quot;Afrikaans schrijven en spreken, Hollands leren, albei lezen.&quot;&lt;ref name=&quot;Vill179&quot; /&gt;

Op 3 November 1906 is deur die voorstanders van Afrikaans, in Kaapstad, die '''Afrikaanse Taalvereniging''' (ATV) gestig, onder leiding van [[D.F. Malan]] en later [[J.H.H. de Waal]]. Daar is spoedig takke in 'n hele aantal dorpe in die Kaapkolonie gestig om die gedagte van 'n eie taal, Afrikaans, te propageer. Die leuse van die ATV was: &quot;Leer Nederlands, schrijf Nederlands als ge kunt en wilt, maar als ge niet kunt of wilt, schrijf dan niet Engels, maar Afrikaans.&quot;&lt;ref name=&quot;scholtz18&quot;&gt;J. du P. Scholtz: Wording en Ontwikkeling van Afrikaans, Kaapstad, Tafelberg uitgewers, 1980, bl. 18&lt;/ref&gt;

Op 29 Augustus 1908 is in Bloemfontein die vereniging '''Onze Taal''' gestig deur Dr G. Knothe. Onze Taal sou Nederlands bevorder, ook wat Nederlandse toneel, musiek, sang en die letterkunde betref. Onze Taal was egter nie vyandig teenoor Afrikaans nie. Die Vrystaatse tak van die Afrikaanse Taalgenootskap en Onze Taal sou later saamgesmelt het.&lt;ref&gt;P. Kapp: Draer van 'n droom. Hemel en see boeke: Hermanus. 2009, bl. 29&lt;/ref&gt;

In [[1908]] is ook in Pretoria die '''Afrikaans-Hollandse Taalvereniging''' (AHTV) gestig. Die AHTV het hom beywer vir die bevordering van Nederlands, veral in die onderwys. Die vereniging het ook daarop aangedring dat onderwysers eers Nederlands goed magtig moes wees voordat hulle in die onderwys aangestel kon word.&lt;ref&gt;P. Kapp: Draer van 'n droom. Hemel en see boeke: Hermanus. 2009, bl. 25&lt;/ref&gt;

Die Afrikaners was op hierdie stadium in twee kampe verdeel. Een groep was ten gunste van die behoud van Nederlands as ons kultuurtaal en die ander groep wou Afrikaans tot kultuurtaal verhef, naas Nederlands, of in die plek van Nederlands.

=== Afrikaans, Nederlands en diglossie ===
:'' Hoofartikel: [[Diglossie]].''
=== Stryd tussen Afrikaans en Nederlands ===
Midde in die &quot;taalstryd&quot; het die voorstanders van Nederlands na die pen gegryp en op alle moontlike maniere probeer bewys hoe nadelig dit vir die volk sou wees, indien Afrikaans tot skryftaal verhef sou word.&quot;&lt;ref&gt;A. de Villiers: Die Hollandse Taalbeweging in Suid-Afrika, Kaapstad, 1936, bl. 6&lt;/ref&gt;

&quot;Het Christelik Schoolblad&quot;, mondstuk van die &quot;Christelijk Nationaal Onderwijs&quot; in Transvaal het teen die opkoms van Afrikaans in 1905 gewaarsku, dat die Afrikaanse skryftaal sou beteken dat Nederlands vir die Afrikaner 'n geslote skatkamer sou word, en dat die babataal, d.i. Afrikaans, deur die volwasse reus, d.i. Engels, oorrompel sou word.&lt;ref&gt;P.H. Zietsman: Die Taal is Gans die Volk, woelinge en dryfvere in die stryd om die Afrikaner se taal, Pretoria, Universiteit van Suid-Afrika, 1992, bl. 98&lt;/ref&gt; Prof J.I. Marais verwys in 1905 na die aksie van die Taalgenootskap van Preller en skryf: &quot;De kombuistaal, die in [[Pretoria]] verheerlijkt wordt, is niet de taal van den ontwikkelden Afrikaner.&lt;ref&gt;E.C. Pienaar: Die Triomf van Afrikaans: Historiese oorsig van die wording, ontwikkeling, skriftelike gebruik en geleidelike erkenning van ons taal. Kaapstad: Nasionale Pers, 1943, bl. 351&lt;/ref&gt;

==== Voorstanders van Nederlands ====
[[Lêer:Prof Adriaan Moorrees.jpg|duimnael|Prof. [[Adriaan Moorrees]] was 'n groot voorstander van die behoud van Nederlands as die taal van die Afrikaners.]]
Die voorstanders van die behoud van Nederlands as kultuurtaal van die Afrikaners se argument was dat die Afrikaners, Nederlanders en Vlaminge 'n gemeenskaplike kultuurtaal (Nederlands) deel, net soos die Skotte, Amerikaners, Kanadese en Australiërs 'n gemeenskaplike taal (Engels) deel. Hierdie groep het verduidelik dat die Afrikaner se onmag teenoor Engels net baie groter sou word indien Afrikaans vir Nederlands as kultuurtaal sou vervang, en dat die Afrikaners tesame met die Vlaminge en Nederlanders 'n baie groter kultuurgroep kon vorm wat beter beskerm kon word. Die groter kultuurgroep sou ook beter in staat wees om kultuurprodukte van hoë kwaliteit en kwantiteit te lewer.

Die Afrikaner elite het vasgehou aan Nederlands en dit beskou as 'n prestigetaal. Die taal het hoë aansien geniet in die samelewing. Hierdie groep mense het Afrikaans gesien as 'n bedreiging van &quot;onze schone moedertaal Hollands&quot;. Dieselfde groep het gewys op die mooi beheersing van Nederlands deur baie Afrikaners.&lt;ref&gt;H.J.J.M. van der Merwe: Afrikaans; sy aard en ontwikkeling. Pretoria: J.L. van Schaik, 1968, bl. 89&lt;/ref&gt; In ''Ons Land'' van 23 Julie 1914 is die vrees dan ook uitgespreek dat &quot;onze oude, schone en geliefde Hollandse taal&quot; gewoon sou ondergaan, as dit vervang sou moes word deur 'n taal (Afrikaans) wat &quot;door indiese en mosambiekse kindermeiden verbasterd en ontaard is.&quot;&lt;ref&gt;E.C. Pienaar: Die triomf van Afrikaans: Historiese oorsig van die wording, ontwikkeling, skriftelike gebruik en geleidelike erkenning van ons taal. Kaapstad: Nasionale Pers, 1943, bl. 65&lt;/ref&gt;

Nederlands is volgens prof. W.J. Viljoen, beskou as &quot;de taal der vaderen&quot; en ook as die Afrikaner se &quot;heilig erfrecht.&quot;&lt;ref&gt;P.H. Zietsman: Die Taal is Gans die volk, woelinge en dryfvere in die stryd om die Afrikaanse taal. Pretoria: Unisa, 1992, bl. 59&lt;/ref&gt; Volgens ''Ons Land'' van 21 Maart en 29 Augustus 1905 is Nederlands die taal waarin Afrikaners se ganse stryd opgesluit was; die taal wat hulle deur storms gedra het en wat hulle beskou het as hul 'hoogs verheven erfrecht'.&lt;ref&gt;P.H. Zietsman: Die Taal is Gans die volk, woelinge en dryfvere in die stryd om die Afrikaanse taal. Pretoria: Unisa, 1992, bl. 60&lt;/ref&gt;

Hierdie groep Afrikaners het daarop gewys dat ook in Nederland en Vlaandere die meeste mense (net soos in Suid-Afrika) verskillende dialekte praat en dat slegs 'n klein persentasie Nederlanders en Vlaminge, Standaardnederlands kon praat. In werklikheid het in 1930 maar 3% van die Nederlanders, Standaardnederlands gepraat en minder as 1% van die Vlaminge was daartoe in staat.&lt;ref&gt;J.W. de Vries, R. Willemyns &amp; P. Burger: Het verhaal van een Taal, Negen eeuwen Nederlands. Amsterdam: Promotheus, 1994, bl. 131&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;R. Willemyns: ABN in Zuid-Nederland: een kwestie van taalpolitiek. Ons Erfdeel, jaargang 14(2), 5-17, bl. 7&lt;/ref&gt;

==== Voorstanders van Afrikaans ====
Die mense wat voorstanders van Afrikaans as kultuurtaal was, het op jag gegaan vir Nederlandse taalfoute om daardeur aan te dui dat Afrikaans (lank gelede) ontstaan het en dat Afrikaans nou ''sterk'' van Nederlands afwyk. Baie Afrikaners het nou ook aangedui dat hulle volksgenote Nederlands nie regtig magtig was nie. Sommige Afrikaners het voorgegee dat hulle Nederlands nie verstaan nie. Baie Afrikaners het aangedui dat Nederlands te moeilik vir hulle was. Die voorstanders van Afrikaans het gemeen dat 'maklike' Afrikaans beter sou vaar in die kompetisie teen Engels as 'moeilike' Nederlands.&lt;ref&gt;J.J. Smith: België en Suid-Afrika. Ons Moedertaal, deel 1(2),25-27, bl. 27&lt;/ref&gt; Vreemd genoeg het baie Afrikanerouers gemeen dat hulle kinders liewer Engels moes leer, want '''t Hollandsch komt vanself''.&lt;ref&gt;A. de Villiers: Die Hollandse Taalbeweging in Suid-Afrika. Kaapstad: Nasionale Pers. 1936, bl. 178 en 193&lt;/ref&gt;

Die voorstanders van Afrikaans as kultuurtaal wou graag 'n eie inheemse kultuurtaal hê. Volgens [[D.F. Malan]] sou Nederlands wat in Suid-Afrika op 'n 'gedwonge' en 'onnatuurlike' manier bestaan het, maklik uitgeroei kon word, maar was die Afrikaanse volkstaal onuitroeibaar.&lt;ref name=&quot;zietsman102&quot;&gt;P.H. Zietsman: Die Taal is Gans die volk, woelinge en dryfvere in die stryd om die Afrikaanse taal. Pretoria: Unisa, 1992, bl. 102&lt;/ref&gt; By die keuse tussen Nederlands en Afrikaans was Malan verder van mening dat geen volk sy taal kies &quot;op advies van deskundiges nie&quot;, maar 'n volk se taal sou op die &quot;bodem van die volkshart en volksgeskiedenis&quot; gebore word.&lt;ref name=&quot;zietsman102&quot; /&gt;

Die voorstanders van Afrikaans was &quot;besiel&quot; met 'n &quot;sterk geloof&quot; en 'n &quot;groot liefde&quot; vir Afrikaans.&lt;ref&gt;G.S. Nienaber &amp; [[P.J. Nienaber]]: Die Geskiedenis van die Afrikaanse Beweging. Pretoria: J.L. van Schaik, 1941, bl. 20&lt;/ref&gt; Die emosionele aspekte van die taalproblematiek is swaar oordryf en swaar belaai. Hierdie groep het dikwels uit die laer geskoolde klasse bestaan.

==== Die leiers verskil ====
[[Lêer:JBM Hertzog.jpg|duimnael|Genl. [[Barry Hertzog|J.B.M. Hertzog]].]]
In hierdie taaldebat het twee leiers sterk van mekaar verskil. [[J.B.M. Hertzog]] was van mening dat Nederlands ook die kultuurtaal is. Hy het selfs in 1916 gedreig om te bedank as hoofleier van die Nasionale Party as hy gedwing sou word om Afrikaans te gebruik.&lt;ref&gt;J.C. Steyn: Trouwe Afrikaners, Aspekte van Afrikanernasionalisme en Suid-Afrikaanse taalpolitiek 1875–1938, Kaapstad, Tafelberg-uitgewers, 1987, bl. 73-4&lt;/ref&gt; Teenoor Hertzog het [[D.F. Malan]] gestaan. Vir Malan was Nederlands 'n buitelandse taal wat in Nederland hoort en nie in Suid-Afrika nie. Ook wat die Kleurling betref, sou die twee here 180 grade van mekaar verskil het. Hertzog wou die Kleurlinge nie van die kieserslyste skrap nie. Sy standpunt was: &quot;die Kleurlinge praat ons taal en hoort by ons&quot;.&lt;ref&gt;J.C. Steyn: Tuise in eie taal; Die behoud en bestaan van Afrikaans. Kaapstad, Tafelberg-uitgewers, 1980, bl. 449&lt;/ref&gt; Malan wou die Kleurlinge van die kieserslyste skrap. Malan het gewen.

Intussen kom daar 'n wending. [[Gustav Preller]] wat aanvanklik 'n groot kampvegter vir Afrikaans was, sou hom in die 20er jare weer teen die [[Afrikaanse Taalbeweging]] keer deur te beweer dat Afrikaans nie (in 1914) in die onderwys ingevoer moes word nie; dat daar nie 'n Afrikaanse woordeboek moes kom nie; dat die Bybel nie in Afrikaans vertaal moes word nie en dat Afrikaans nie amptelike status moes verkry nie.&lt;ref&gt;J.C Steyn: Trouwe Afrikaners, Aspekte van Afrikanernasionalisme en Suid-Afrikaanse taalpolitiek 1875–1938, Kaapstad: Tafelberg-Uitgewers, 1987, bl. 208&lt;/ref&gt;

==== Die kerk in konflik ====
[[Lêer:Ds Willem Postma.jpg|duimnael|links|Ds. [[Willem Postma]], 'n vurige voorstander van die Bybelvertaling, ook bekend as die satiriese skrywer dr. O'kulis.]]
Die verbintenis tussen die Nederlandse taal en die Nederduitse Kerke was besonder intiem. Daar is dikwels gepraat van 'de kerktaal' of 'de taal der kerk'. So skryf D.J.P. du Toit in [[1904]]: &quot;De hoeksteen van die Kerk rust op de Hollandsche taal, de kerktaal onzer vaderen&quot;.&lt;ref&gt;P.H. Zietsman: Die Taal is Gans die volk, woelinge en dryfvere in die stryd om die Afrikaner se taal. Pretoria, Unisa, bl. 46.&lt;/ref&gt; Die Nederlandse Bybel is met groot ontsag en respek bestudeer, en was die taal daarin net so gerespekteer. Die [[Statebybel]] was die allerbelangrikste kultuurbron van die Afrikaners. Die Boere was niks anders as verknog aan die 'Boek der Boeke' nie.

Aanvanklik was die kerk sterk gekant teen Afrikaans as kultuurtaal. Gedurende 1885 het die Vrystaatse sinode, en ook die Kaapse sinode in 1886, van die NG Kerk hulle uitgespreek téén 'n Afrikaanse Bybelvertaling, en behoud van die Nederlandse Bybel.&lt;ref&gt;J. du P. Scholtz: Wording en Ontwikkeling van Afrikaans. Kaapstad: Tafelberg-Uitgewers, 1980, bl. 12.&lt;/ref&gt; Op 24 Augustus [[1905]] skryf ds. [[Hermanus Bosman|H.S. Bosman]] in die kerkblad, ''De Vereniging'': &quot;De Kerk zal nooit het Afrikaansch kunnen aannemen&quot;.&lt;ref&gt;E.C. Pienaar: Die Triomf van Afrikaans: Historiese oorsig van die wording, ontwikkeling, skriftelike gebruik en geleidelike erkenning van ons taal. Kaapstad: Nasionale Pers, 1943, bl. 350.&lt;/ref&gt;

Predikante het in Nederlands gepreek. Hulle was in Nederland opgelei of aan die Kweekskool op Stellenbosch. Ook Skotse predikante wat deur Brittanje gestuur is om die Afrikaners te verengels, moes 'n deel van hul studie in Nederland voltooi om met die Afrikaners in Nederlands te kon kommunikeer. Die Hollandse kerk in Suid-Afrika was verder die sterkste vesting van die Nederlandse taal, en ook die mees beskermde, want die Kerkorde van De Mist het dit tot sekere mate onafhanklik van die staat gemaak.&lt;ref&gt;A. de Villiers: Die Hollandse Taalbeweging in Suid-Afrika. Kaapstad. Nasionale Pers. 1936, bl. 38&lt;/ref&gt; Van Afrikaans as skryftaal, om van amptelike taal nie eens te praat nie, wou die Afrikaners aanvanklik niks weet nie. Afrikaans is as 'n 'barbaarsch patois' beskou, want &quot;de Hollandsche Taal is de officieele Taal onzer kerk, en de moedertaal van een groot deel der bevolking&quot;.&lt;ref&gt;A. de Villiers: Die Hollandse Taalbeweging in Suid-Afrika. Kaapstad. Nasionale Pers. 1936, bl. 85&lt;/ref&gt;

Die professore van die NG kerk se Kweekskool het 'n sterk bolwerk gevorm vir die behoud van Nederlands as kerktaal. Toe die [[Zuid Afrikaansche Taalbond]] toestemming ontvang het in 1904 vanuit Nederland en Vlaandere om die Nederlandse spelling in Suid-Afrika te vereenvoudig (Kollewijn-spelling), het die Kweekskool geweier om die spelreëls te volg. Volgens die professore van die Kweekskool moes Nederland en Vlaandere eers ook self die spelreëls goedkeur vir gebruik in Nederland en Vlaandere, voordat die kerk in Suid-Afrika dit sou volg.

'n Groot voorstander van die vertaling van die Bybel in Afrikaans, ds. [[Willem Postma]], het nog in 1912 gemeen dat daar nog gewag moes word met die vertaling van die Bybel in Afrikaans totdat daar groter eenstemmigheid sou heers oor die taalvorm, omdat &quot;Afrikaans nog in die maak&quot; was.&lt;ref&gt;G.S. Nienaber &amp; P.J. Nienaber: Die Opkoms van Afrikaans as Kultuurtaal. Pta: J.L. van Schaik, 1970, bl. 67&lt;/ref&gt;

Tot en met 1919 het onder die Afrikaners talryke ''Christelijke Jongenlieden Verenigingen'' en ook ''Debatsverenigingen'' bestaan en hulle het almal Nederlands as taal gebruik en is alle notules in Nederlands gehou.&lt;ref&gt;[[Bun Booyens]]: Ek heb geseg! Die verhaal van ons Jongeliede- en debatsverenigings, Kaapstad, 1983.&lt;/ref&gt; Dit was ook die geval in die bedryfslewe en in die politiek. Die notules van die Nationale Partij, later [[Nasionale Party]] was aanvanklik slegs in Nederlands gehou.

Die Stellenbosse professore van die [[Kweekskool]] het egter in [[1919]] aanvaar dat Afrikaans erkenning moes geniet, naas Nederlands. In November 1919 het die Kaapse Sinode van die NG Kerk dan 'n mosie aanvaar ten gunste van 'n Afrikaanse Bybelvertaling.&lt;ref&gt;J. du P. Scholtz: Wording en Ontwikkeling van Afrikaans. Kaapstad: Tafelberg-Uitgewers, 1980, bl. 23&lt;/ref&gt; Hierdie besluit het ook weer heftige reaksie uitgelok. Baie Afrikaner het prontuit verkondig dat hulle die Afrikaanse Bybel nooit sou aanvaar nie. Maar die Afrikaanse Bybel het in 1933 gekom, die Afrikaanse Psalmboek gedurende 1937, en die Afrikaanse Gesangeboek gedurende 1944.&lt;ref&gt;(G.S. Nienaber &amp; P.J. Nienaber: Die Opkoms van Afrikaans as Kultuurtaal. Pta: J.L. van Schaik, 1970, bl. 71&lt;/ref&gt;

=== Die pers ===
[[Lêer:Ons Vaderland eerste buiteblad.jpg|duimnael|Die buiteblad van die eerste uitgawe van ''[[Die Vaderland|Ons Vaderland]]'' op Vrydag 10 September 1915.]]
Die koerante en tydskrifte in Suid-Afrika was aanvanklik almal Nederlandstalig. Met die koms van Afrikaans as kultuurtaal sou hulle langsamerhand van die toneel af verdwyn (en sommige het oorgeskakel na Afrikaans). ''[[Ons Land]], [[Die Volkstem|De Volksstem]], De Vereniging, De Vriend Weekblad, De Unie, [[Die Burger|De Burger]], [[Het Volksblad]], [[Huisgenoot|De Huisgenoot]], [[De Zuid-Afrikaan]], Cradocksche Afrikaner, De Volksbode, Gereformeerde Maandblad, [[Kerkbode|De Gereformeerde Kerkbode]], [[Die Vaderland|Ons Vaderland]], De Spectator, Jong Zuid-Afrika, De Vriend des Volks, De Goede Hoop, Het Westen, Het Zuid-Afrikaanssche Tijdschrift, Ons Tijdschrift, De Verzamelaar, [[Het Nederduitsch Zuid-Afrikaansch Tydschrift]] (NZAT), De Tijd, Hollandsch Zuid-Afrika, [[Die Vaderland|De Week]], De Express, De Afrikaner, De Natalier'', ens. is voorbeelde van Nederlandstalige blaaie voor die koms van Afrikaans as kultuurtaal.

== Die toekoms van Afrikaans ==
Taalondersoekers wys daarop dat taaleilande van kardinale belang is by die voortbestaan van minderheidstale. Die rede waarom minderheidstale in die [[VSA]] so lank stand kon hou (tot en met die [[20ste eeu]]) was te danke aan die bestaan van taaleilande. Hoe groter so 'n eiland, hoe groter is die kans om assimilasie teen te werk.&lt;ref&gt;H. Kloss: &quot;German-American Language Maintenance Efforts&quot; J.A. Fishman (red.), Language Loyalty in the United States. London, Mouton &amp; Co, 1966, bl. 207&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;J.C. Steyn: Tuis in eie taal; Die behoud en bestaan van Afrikaans. Kaapstad, Tafelberg-uitgewers, 1980, bl. 207&lt;/ref&gt; [[Duits]] het lank in die VSA stand kon hou en het eers begin verdwyn toe die taaleilande verdwyn het. Die rede waarom die taaleilande verdwyn het, is omdat dit nie grondwetlik beskerm was nie. Om hierdie grondwetlike beskerming te verwerf, het sommige lande 'n federale staatsvorm ingevoer volgens die kantonstelsel van [[Switserland]], byvoorbeeld: die [[Federale staatsvorm van Indië]], die federale staatsvorm van [[België]] en die federale staatsvorm van [[Kanada]]. Suid-Afrika ken egter nie 'n federale staatsvorm gebaseer op taal of etnisiteit wat dien as taaleiland nie. Afrikaans bevind hom vandag in dieselfde posisie as die Europese tale wat in taaleilande bestaan het in Amerika, voor die [[Eerste Wêreldoorlog]]. Engels het hierdie taaleilande in die VSA opgeruim.

Taalondersoekers wys ook daarom dat indien 'n taal ook in 'n ander land gebruik word, daardie taal se oorlewingskans sterker is. Die taal word getalsterker en die aantal kultuurprodukte (musiek, boeke, koerante, rolprente, TV-programme, ens.) word beduidend meer. Die taalgebruiker word dan kultureel beter gevoed. So hoef 'n Spaanssprekende persoon geen Engels te ken nie, want Spaans is 'n baie groot taal wat in 'n hele aantal lande dien as kultuurtaal. Spaanse kultuurprodukte kan die spreker van Spaans volledig voed op kulturele gebied. Die Fransspekendes van [[Quebec]] behou die taalband met [[Frankryk]], ten spyte van groot verskille tussen die spreektale van Quebec en Frankryk. Dieselfde geld vir die taalbande tussen Brasiliaanse en Europese Portugees, Suid-Amerikaanse en Europese Spaans sowel as die Nederlands van [[Vlaandere]], [[Nederland]] en [[Suriname]]. Tussen 1652 en 1925 was Nederlands 'n integrale deel van die [[Afrikaners]] se kultuur. Die Afrikaners van 1880 het selfs nie eens aanvaar dat hulle Afrikaans praat nie.&lt;ref&gt;A. de Villiers. Die Hollandse Taalbeweging in Suid-Afrika. Kaapstad: Nasionale Pers. 1936. bl. 85&lt;/ref&gt; Vandag egter, is Nederlands vir die Afrikaners 'n vreemde taal. Die verbreking van die taalband met Nederlands beteken dat dit nie die behoud van Afrikaans op bogenoemde wyse ondersteun nie.

Op verskillende plekke in die wêreld word die belang van streektale beklemtoon as reaksie op die toenemende [[globalisering]]stendense en die dreigende verlies van kulturele identiteit. Afrikaans bevind homself in 'n gelyksoortige posisie as sommige streektale in Europa.

== Verwysings ==
{{Verwysings|3}}

[[Kategorie:Afrikaans]]
[[Kategorie:Artikels wat geproeflees moet word]]</text>
      <sha1>bzr2hn4qnh3x334iwx09bidabciw137</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Gordon Tomlinson</title>
    <ns>0</ns>
    <id>36193</id>
    <revision>
      <id>2977045</id>
      <parentid>2974492</parentid>
      <timestamp>2026-10-09T13:02:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>JMK</username>
        <id>649</id>
      </contributor>
      <comment>+kat</comment>
      <origin>2977045</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9900" sha1="gc2y2ky7pe1dennr4s1p9k4j1d0pq2y" xml:space="preserve">{{Inligtingskas Persoon
| naam             = Gordon Tomlinson
| bynaam           =
| beeld            =Gordon Tomlinson.jpg
| beeldbeskrywing  =
| onderskrif       =
| geboortenaam     = Gordon Campbell Tomlinson
| geboortedatum    = 6 Oktober 1887
| geboorteplek     = [[Swellendam]], [[Kaapkolonie]]
| dood_datum       = {{SDEO|1887|10|6|1955|11|6}}
| sterfteplek      = [[Vredefort]], [[Vrystaat|Oranje-Vrystaat]]
| ouers            = Danie en Aletta Tomlinson
| titel            =
| nasionaliteit    = {{vlagland|Suid-Afrika|1928}}
| beroep           =
| bekend           =
| salaris          =
| termyn           =
| voorganger       =
| opvolger         =
| eerbewyse        =
| party            =
| godsdiens        =
| huweliksmaat     = Moritza Gertenbach
| kinders          =
| webblad          =
| handtekening     =
}}

'''Gordon Tomlinson''' ([[Swellendam]], [[6 Oktober]] [[1887]] – [[Vredefort]], [[6 November]] [[1955]])&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.familysearch.org/Eng/Search/igi/individual_record.asp?recid=100418069790&amp;lds=1&amp;region=0&amp;regionfriendly=&amp;juris1=&amp;juris2=&amp;juris3=&amp;juris4=&amp;regionfriendly=&amp;juris1friendly=&amp;juris2friendly=&amp;juris3friendly=&amp;juris4friendly= |title=IGI individuele rekord |publisher=FamilySearch.org |accessdate=21 Februarie 2012 |format=html }}{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; was ’n prokureur, skrywer en kampvegter vir [[Afrikaans]].

== Lewensloop ==
=== Vroeë lewe ===
Tomlinson is gebore as die derde seun van dertien kinders van Daniel Males Tomlinson en sy vrou, Aletta Amelia Rothmann, oudste suster van die Afrikaanse skryfster [[M.E.R.]] Tomlinson was ’n ouer broer van prof. F.R. Tomlinson, landbouekonoom en voorsitter van die bekende Tomlinson-kommissie.  Ná matrikulasie op [[Swellendam]] is Tomlinson in [[1906]] na die Victoria-kollege op [[Stellenbosch]], waar hy hom in [[September]] van dieselfde jaar ook as klerk by die prokureursfirma Paul D. Cluver laat inskryf het. Einde [[1908]] het hy die prokureurs-en-notariseksamen afgelê en daarna twee jaar lank as prokureur op [[Trompsburg]] en [[Bethulie]] gepraktiseer. In [[1911]] het hy na [[Stellenbosch]] teruggekeer om in die teologie te studeer. Hy het egter slegs die admissie-eksamens van die eerste en die tweede jaar afgelê en nie sy studie in die teologie voltooi nie. Begin [[1915]] het hy na die prokureursprofessie teruggekeer en hom eers op [[Heilbron]] en daarna in [[1917]] op [[Vredefort]] gevestig.

Tomlinson het met Moritza Maria Gertenbach van Grootfontein, [[Philippolis]], getrou en uit dié huwelik is een seun en vier dogters gebore. Tomlinson is deur dr. [[Tobie Muller]] in die huwelik bevestig en die oggend voor die huwelik het hulle twee nog eers die formulier in [[Afrikaans]] vertaal.

=== Studentelewe ===
Tomlinson het aktief aan die kulturele bedrywighede van die studentegemeenskap op [[Stellenbosch]] deelgeneem. Hy het spoedig aandag getrek deur sy optrede in die Debatsvereniging en die bekroning van sy skets ‘Aasvoël’ wat in die ''South African News'' verskyn het. Ná slegs ’n paar maande op [[Stellenbosch]] het hy reeds in die redaksie van die ''Stellenbosch Students Quarterly'' gedien.  Tomlinson het ’n merkwaardige rol in die studente-aktiwiteite op [[Stellenbosch]] gespeel. Weinig studente voor of ná sy tyd het hom hierin geëwenaar. Hy was by geleentheid redakteur van die studenteblad, voorsitter van die studenteraad, redakteur van ''Ons Moedertaal''&lt;ref&gt;[http://152.111.1.88/argief/berigte/beeld/2013/08/14/B1/14/B1012-StoryG.html ''Afrikaans hou aan groei en bly altyd vars''], ''[[Beeld]]'', [[14 Augustus]] [[2013]].&lt;/ref&gt; en voorsitter van die Stellenbosse tak van die Afrikaanse Taalvereniging (ATV). Daarbenewens het hy ook hoofrolle vertolk in toneelopvoerings.

=== Taalstryd ===
[[Lêer:Redaksie van Ons Moedertaal Fotograaf Watson prof JJ Smith dr Tobie Muller Gordon Tomlinson.jpg|links|300px|duimnael|Die redaksie van ''Ons Moedertaal'', Stellenbosch (van links): prof. [[Johannes J. Smith|J.J. Smith]], dr. [[Tobie Muller]] en Gordon Tomlinson.]]
Tydens sy verblyf op Stellenbosch het hy kennis gemaak met prof. [[Tobie Muller|T.B. (Tobie) Muller]] en ’n hegte vriendskap het tussen hulle ontstaan. Albei was vurige kampvegters vir [[Afrikaans]] en onder hulle leiding is in [[1907]] ’n tak van die ATV op [[Stellenbosch]] gestig. Dit was veral tydens Tomlinson se tweede verblyf op [[Stellenbosch]], van [[1911]] af, dat die stryd vir [[Afrikaans]] deur middel van hierdie vereniging met groot geesdrif op [[Stellenbosch]] aangepak en deurgevoer is. Prof. Tobie Muller en Tomlinson is in hul strewe versterk deur die terugkeer van [[Johannes J. Smith|J.J. Smith]] na [[Stellenbosch]] en hierdie driemanskap het landswyd bekend geraak vir hul aandeel in die taalstryd. Hulle het ’n belangrike rol gespeel in die [[Afrikaanse Taalbeweging#Tweede Taalbeweging|Tweede Taalbeweging]]. ''Ons Moedertaal'', die blad van die ATV, het met Muller, Tomlinson en Smith in die redaksie tot stand gekom en in die middel punt van die Taalbeweging gestaan, totdat dit in [[1915]] deur ''[[Die Huisgenoot]]'' oorgeneem is.

Hierdie blad het die geleentheid aan Tomlinson gebied om te skryf. Verskeie verdienstelike gedigte van hom het periodiek daarin verskyn, asook ’n vervolgverhaal as bladvuller wat in [[1917]] in boekvorm met die titel ''Deur die smeltkroes'' verskyn het. Ten spyte van die troosprys vir ''Deur die smeltkroes'' deur die [[Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns]],&lt;ref&gt;{{cite book |title=Draer van ’n droom |last=Kapp |first=Pieter |publisher=Hemel en See Boeke |year=2009 |isbn=9780620438742 |chapter=6. Sierade van die droom: die kunste en geesteswetenskappe |pages=240 }}&lt;/ref&gt; het skerp kritiek op die werk deur ’n literêre kritikus Tomlinson baie ontmoedig om weer te skryf. Nietemin is daar later weer twee werke wat van kultuurhistoriese betekenis is, gepubliseer. In samewerking met dr. [[Barend Bartholomeus Keet|B.B. Keet]] het die biografie ''Tobie Muller, ’n inspirasie vir Jong Suid-Afrika'' ([[Kaapstad]], [[1925]]) en die outobiografie ''Herinneringe van ’n Jong Turk'' ([[Kaapstad]], [[1956]]) verskyn.

Die aktiwiteite van die ATV op [[Stellenbosch]] onder leiding van Muller, Smith en Tomlinson het tydens die kongres van [[14 Augustus]] [[1914]] ’n hoogtepunt bereik toe besluit is dat die [[NG Kerk]] genader sou word om ’n geskikte vertaling van die [[Bybel]] in [[Afrikaans]] te voorsien en om [[Afrikaans]] naas [[Nederlands]] as amptelike taal van die Kerk te erken. Verder is ook besluit dat sowel die Kerk as die universiteitsraad versoek sou word om toe te laat dat studente hul eksamens in [[Afrikaans]] aflê. Hierdie besluite het so ’n stroom van protes buite die ATV ontketen dat die driemanskap besluit het om ’n ope vergadering onder voorsitterskap van Tomlinson te belê waarop [[Barend Bartholomeus Keet|B.B. Keet]], Smith en Muller as hoofsprekers sou optree. Ná die vergadering het die teenstand gaandeweg verdwyn en het die &quot;Kerk, die Universiteit en die Volksraad&quot;, in Tomlinson se eie woorde, &quot;mettertyd gebuig voor die onkeerbare&quot;.

=== Openbare lewe ===
In sy verdere loopbaan het Tomlinson op ’n wye terrein in die openbare lewe deelgeneem. Tydens sy verblyf op [[Heilbron]] was hy met die Helpmekaarbeweging behulpsaam en op [[Vredefort]] het hy naas ’n uitgebreide prokureurspraktyk en ’n groot boerdery wat by behartig het, vyftien jaar lank ononderbroke as burgemeester van die dorp gedien. Hy was ’n aktiewe lid van die [[Ossewabrandwag]] en in [[1941]] ere-adjudant onder dr. [[Hans van Rensburg]]. Hy het ook ’n aandeel gehad in die opkoms van die [[Afrikaner]] in die ekonomiese lewe. Hy was voorsitter van sowel die Vredefort-Handelshuis Beperk as die Trans-Oranje Beperk en het ook in die direksies van Askor en die Afrikaanse Pers Beperk gedien.

Deur sy belangstelling in die kuns en kultuur het Tomlinson ’n waardevolle skilderyversameling opgebou, onder meer werke van [[Hugo Naudé]], [[Pieter Wenning]], J.E.A. Volschenk, [[Jacobus Hendrik Pierneef|J.H. Pierneef]], [[Erich Mayer]], [[Tinus de Jongh]] en [[W.H. Coetzer]]. Sy kunsversameling was uniek in die sin dat dit ’n periode gedek het van [[1906]] tot [[1955]]. Van jongs af het hy persoonlik in die skilderkuns belanggestel en skilderye van goeie gehalte gelewer, danksy die leiding wat hy van G.P. Canitz ontvang het.

Ofskoon ’n groot kampvegter vir Afrikaans, het Tomlinson die werke van die groot [[Engelse]] skrywers baie waardeer, asook dié van die klassieke meesters. In hierdie opsig het sy goeie kennis van [[Latyn]], wat sy geliefkoosde vak was, hom goed te staan gekom.

=== Aftrede en dood ===
Liefde vir die natuur was kenmerkend van hom en sy bewondering vir die natuurskoon van die [[Boland]], veral dié van [[Hermanus]] en [[Swellendam]], het hom altyd bygebly. Die stil omgewing van [[Vredefort]], tussen die twee mooi riviere, die [[Vaal]] en die [[Renosterrivier (Vaal)|Renoster]], het hom diep bekoor en hy het veel plesier daarin gevind om daar te [[hengel]]. Hy is in 1955 op Vredefort, waar ’n straat na hom vernoem is, oorlede.

== Verwysings ==
{{Verwysings}}

== Bronnelys ==
* Suid-Afrikaanse Biografiese Woordeboek, Eerste uitgawe 1981, Deel IV bladsy 691

== Eksterne skakels ==
* [http://www.eggsa.org/library/main.php?g2_itemId=631004&amp;&amp;g2_GALLERYSID=ed2c248d2114954105f5b66f331727f5 Foto van Tomlinson en sy vrou se graf in Vredefort]

{{Normdata}}
{{DEFAULTSORT:Tomlinson, Gordon}}
[[Kategorie:Afrikaanse digters]]
[[Kategorie:Afrikaanse skrywers]]
[[Kategorie:Afrikaanse Taalbeweging]]
[[Kategorie:Suid-Afrikaanse burgemeesters]]
[[Kategorie:Suid-Afrikaanse entrepreneurs]]
[[Kategorie:Geboortes in 1887]]
[[Kategorie:Sterftes in 1955]]
[[Kategorie:Suid-Afrikaanse advokate]]
[[Kategorie:Alumni van die Universiteit Stellenbosch]]</text>
      <sha1>gc2y2ky7pe1dennr4s1p9k4j1d0pq2y</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2977052</id>
      <parentid>2977045</parentid>
      <timestamp>2026-10-09T13:26:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>JMK</username>
        <id>649</id>
      </contributor>
      <comment>skakel</comment>
      <origin>2977052</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9905" sha1="o6m02h46uf9i3hjjaq18i8ydy3gfud1" xml:space="preserve">{{Inligtingskas Persoon
| naam             = Gordon Tomlinson
| bynaam           =
| beeld            = Gordon Tomlinson.jpg
| beeldbeskrywing  =
| onderskrif       =
| geboortenaam     = Gordon Campbell Tomlinson
| geboortedatum    = 6 Oktober 1887
| geboorteplek     = [[Swellendam]], [[Kaapkolonie]]
| dood_datum       = {{SDEO|1887|10|6|1955|11|6}}
| sterfteplek      = [[Vredefort]], [[Vrystaat|Oranje-Vrystaat]]
| ouers            = Danie en Aletta Tomlinson
| titel            =
| nasionaliteit    = {{vlagland|Suid-Afrika|1928}}
| beroep           =
| bekend           =
| salaris          =
| termyn           =
| voorganger       =
| opvolger         =
| eerbewyse        =
| party            =
| godsdiens        =
| huweliksmaat     = Moritza Gertenbach
| kinders          =
| webblad          =
| handtekening     =
}}

'''Gordon Tomlinson''' ([[Swellendam]], [[6 Oktober]] [[1887]] – [[Vredefort]], [[6 November]] [[1955]])&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.familysearch.org/Eng/Search/igi/individual_record.asp?recid=100418069790&amp;lds=1&amp;region=0&amp;regionfriendly=&amp;juris1=&amp;juris2=&amp;juris3=&amp;juris4=&amp;regionfriendly=&amp;juris1friendly=&amp;juris2friendly=&amp;juris3friendly=&amp;juris4friendly= |title=IGI individuele rekord |publisher=FamilySearch.org |accessdate=21 Februarie 2012 |format=html }}{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; was ’n prokureur, skrywer en kampvegter vir [[Afrikaans]].

== Lewensloop ==
=== Vroeë lewe ===
Tomlinson is gebore as die derde seun van dertien kinders van Daniel Males Tomlinson en sy vrou, Aletta Amelia Rothmann, oudste suster van die Afrikaanse skryfster [[M.E.R.]] Tomlinson was ’n ouer broer van prof. F.R. Tomlinson, landbouekonoom en voorsitter van die bekende Tomlinson-kommissie.  Ná matrikulasie op [[Swellendam]] is Tomlinson in [[1906]] na die Victoria-kollege op [[Stellenbosch]], waar hy hom in [[September]] van dieselfde jaar ook as klerk by die prokureursfirma Paul D. Cluver laat inskryf het. Einde [[1908]] het hy die prokureurs-en-notariseksamen afgelê en daarna twee jaar lank as prokureur op [[Trompsburg]] en [[Bethulie]] gepraktiseer. In [[1911]] het hy na [[Stellenbosch]] teruggekeer om in die teologie te studeer. Hy het egter slegs die admissie-eksamens van die eerste en die tweede jaar afgelê en nie sy studie in die teologie voltooi nie. Begin [[1915]] het hy na die prokureursprofessie teruggekeer en hom eers op [[Heilbron]] en daarna in [[1917]] op [[Vredefort]] gevestig.

Tomlinson het met Moritza Maria Gertenbach van Grootfontein, [[Philippolis]], getrou en uit dié huwelik is een seun en vier dogters gebore. Tomlinson is deur dr. [[Tobie Muller]] in die huwelik bevestig en die oggend voor die huwelik het hulle twee nog eers die formulier in [[Afrikaans]] vertaal.

=== Studentelewe ===
Tomlinson het aktief aan die kulturele bedrywighede van die studentegemeenskap op [[Stellenbosch]] deelgeneem. Hy het spoedig aandag getrek deur sy optrede in die Debatsvereniging en die bekroning van sy skets ‘Aasvoël’ wat in die ''South African News'' verskyn het. Ná slegs ’n paar maande op [[Stellenbosch]] het hy reeds in die redaksie van die ''Stellenbosch Students Quarterly'' gedien.  Tomlinson het ’n merkwaardige rol in die studente-aktiwiteite op [[Stellenbosch]] gespeel. Weinig studente voor of ná sy tyd het hom hierin geëwenaar. Hy was by geleentheid redakteur van die studenteblad, voorsitter van die studenteraad, redakteur van ''Ons Moedertaal''&lt;ref&gt;[http://152.111.1.88/argief/berigte/beeld/2013/08/14/B1/14/B1012-StoryG.html ''Afrikaans hou aan groei en bly altyd vars''], ''[[Beeld]]'', [[14 Augustus]] [[2013]].&lt;/ref&gt; en voorsitter van die Stellenbosse tak van die [[Afrikaanse Taalvereniging]] (ATV). Daarbenewens het hy ook hoofrolle in toneelopvoerings vertolk.

=== Taalstryd ===
[[Lêer:Redaksie van Ons Moedertaal Fotograaf Watson prof JJ Smith dr Tobie Muller Gordon Tomlinson.jpg|links|300px|duimnael|Die redaksie van ''Ons Moedertaal'', Stellenbosch (van links): prof. [[Johannes J. Smith|J.J. Smith]], dr. [[Tobie Muller]] en Gordon Tomlinson.]]
Tydens sy verblyf op Stellenbosch het hy kennis gemaak met prof. [[Tobie Muller|T.B. (Tobie) Muller]] en ’n hegte vriendskap het tussen hulle ontstaan. Albei was vurige kampvegters vir [[Afrikaans]] en onder hulle leiding is in [[1907]] ’n tak van die ATV op [[Stellenbosch]] gestig. Dit was veral tydens Tomlinson se tweede verblyf op [[Stellenbosch]], van [[1911]] af, dat die stryd vir [[Afrikaans]] deur middel van hierdie vereniging met groot geesdrif op [[Stellenbosch]] aangepak en deurgevoer is. Prof. Tobie Muller en Tomlinson is in hul strewe versterk deur die terugkeer van [[Johannes J. Smith|J.J. Smith]] na [[Stellenbosch]] en hierdie driemanskap het landswyd bekend geraak vir hul aandeel in die taalstryd. Hulle het ’n belangrike rol in die [[Afrikaanse Taalbeweging#Tweede Taalbeweging|Tweede Taalbeweging]] gespeel. ''Ons Moedertaal'', die blad van die ATV, het met Muller, Tomlinson en Smith in die redaksie tot stand gekom en in die middel punt van die Taalbeweging gestaan, totdat dit in [[1915]] deur ''[[Die Huisgenoot]]'' oorgeneem is.

Hierdie blad het die geleentheid aan Tomlinson gebied om te skryf. Verskeie verdienstelike gedigte van hom het periodiek daarin verskyn, asook ’n vervolgverhaal as bladvuller wat in [[1917]] in boekvorm met die titel ''Deur die smeltkroes'' verskyn het. Ten spyte van die troosprys vir ''Deur die smeltkroes'' deur die [[Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns]],&lt;ref&gt;{{cite book |title=Draer van ’n droom |last=Kapp |first=Pieter |publisher=Hemel en See Boeke |year=2009 |isbn=9780620438742 |chapter=6. Sierade van die droom: die kunste en geesteswetenskappe |pages=240 }}&lt;/ref&gt; het skerp kritiek op die werk deur ’n literêre kritikus Tomlinson baie ontmoedig om weer te skryf. Nietemin is daar later weer twee werke wat van kultuurhistoriese betekenis is, gepubliseer. In samewerking met dr. [[Barend Bartholomeus Keet|B.B. Keet]] het die biografie ''Tobie Muller, ’n inspirasie vir Jong Suid-Afrika'' ([[Kaapstad]], [[1925]]) en die outobiografie ''Herinneringe van ’n Jong Turk'' ([[Kaapstad]], [[1956]]) verskyn.

Die aktiwiteite van die ATV op [[Stellenbosch]] onder leiding van Muller, Smith en Tomlinson het tydens die kongres van [[14 Augustus]] [[1914]] ’n hoogtepunt bereik toe besluit is dat die [[NG Kerk]] genader sou word om ’n geskikte vertaling van die [[Bybel]] in [[Afrikaans]] te voorsien en om [[Afrikaans]] naas [[Nederlands]] as amptelike taal van die Kerk te erken. Verder is ook besluit dat sowel die Kerk as die universiteitsraad versoek sou word om toe te laat dat studente hul eksamens in [[Afrikaans]] aflê. Hierdie besluite het so ’n stroom van protes buite die ATV ontketen dat die driemanskap besluit het om ’n ope vergadering onder voorsitterskap van Tomlinson te belê waarop [[Barend Bartholomeus Keet|B.B. Keet]], Smith en Muller as hoofsprekers sou optree. Ná die vergadering het die teenstand gaandeweg verdwyn en het die &quot;Kerk, die Universiteit en die Volksraad&quot;, in Tomlinson se eie woorde, &quot;mettertyd gebuig voor die onkeerbare&quot;.

=== Openbare lewe ===
In sy verdere loopbaan het Tomlinson op ’n wye terrein in die openbare lewe deelgeneem. Tydens sy verblyf op [[Heilbron]] was hy met die Helpmekaarbeweging behulpsaam en op [[Vredefort]] het hy naas ’n uitgebreide prokureurspraktyk en ’n groot boerdery wat by behartig het, vyftien jaar lank ononderbroke as burgemeester van die dorp gedien. Hy was ’n aktiewe lid van die [[Ossewabrandwag]] en in [[1941]] ere-adjudant onder dr. [[Hans van Rensburg]]. Hy het ook ’n aandeel gehad in die opkoms van die [[Afrikaner]] in die ekonomiese lewe. Hy was voorsitter van sowel die Vredefort-Handelshuis Beperk as die Trans-Oranje Beperk en het ook in die direksies van Askor en die Afrikaanse Pers Beperk gedien.

Deur sy belangstelling in die kuns en kultuur het Tomlinson ’n waardevolle skilderyversameling opgebou, onder meer werke van [[Hugo Naudé]], [[Pieter Wenning]], J.E.A. Volschenk, [[Jacobus Hendrik Pierneef|J.H. Pierneef]], [[Erich Mayer]], [[Tinus de Jongh]] en [[W.H. Coetzer]]. Sy kunsversameling was uniek in die sin dat dit ’n periode gedek het van [[1906]] tot [[1955]]. Van jongs af het hy persoonlik in die skilderkuns belanggestel en skilderye van goeie gehalte gelewer, danksy die leiding wat hy van G.P. Canitz ontvang het.

Ofskoon ’n groot kampvegter vir Afrikaans, het Tomlinson die werke van die groot [[Engelse]] skrywers baie waardeer, asook dié van die klassieke meesters. In hierdie opsig het sy goeie kennis van [[Latyn]], wat sy geliefkoosde vak was, hom goed te staan gekom.

=== Aftrede en dood ===
Liefde vir die natuur was kenmerkend van hom en sy bewondering vir die natuurskoon van die [[Boland]], veral dié van [[Hermanus]] en [[Swellendam]], het hom altyd bygebly. Die stil omgewing van [[Vredefort]], tussen die twee mooi riviere, die [[Vaal]] en die [[Renosterrivier (Vaal)|Renoster]], het hom diep bekoor en hy het veel plesier daarin gevind om daar te [[hengel]]. Hy is in 1955 op Vredefort, waar ’n straat na hom vernoem is, oorlede.

== Verwysings ==
{{Verwysings}}

== Bronnelys ==
* Suid-Afrikaanse Biografiese Woordeboek, Eerste uitgawe 1981, Deel IV bladsy 691

== Eksterne skakels ==
* [http://www.eggsa.org/library/main.php?g2_itemId=631004&amp;&amp;g2_GALLERYSID=ed2c248d2114954105f5b66f331727f5 Foto van Tomlinson en sy vrou se graf in Vredefort]

{{Normdata}}
{{DEFAULTSORT:Tomlinson, Gordon}}
[[Kategorie:Afrikaanse digters]]
[[Kategorie:Afrikaanse skrywers]]
[[Kategorie:Afrikaanse Taalbeweging]]
[[Kategorie:Suid-Afrikaanse burgemeesters]]
[[Kategorie:Suid-Afrikaanse entrepreneurs]]
[[Kategorie:Geboortes in 1887]]
[[Kategorie:Sterftes in 1955]]
[[Kategorie:Suid-Afrikaanse advokate]]
[[Kategorie:Alumni van die Universiteit Stellenbosch]]</text>
      <sha1>o6m02h46uf9i3hjjaq18i8ydy3gfud1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Afrikaanse Taalbeweging</title>
    <ns>0</ns>
    <id>40296</id>
    <revision>
      <id>2977054</id>
      <parentid>2964613</parentid>
      <timestamp>2026-10-09T13:30:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>JMK</username>
        <id>649</id>
      </contributor>
      <comment>skakel</comment>
      <origin>2977054</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7375" sha1="d46lb3nbz0o92a2kax6pr24g25c5vuv" xml:space="preserve">Die '''Afrikaanse Beweging''' of die '''Afrikaanse Taalbeweging''' kan gesien word as die beweging wat hom beywer het vir die '''[[Afrikaans]]e kultuurtaal'''.

== Eerste Taalbeweging ==
Die Afrikaanse Taalbeweging kan in twee fases verdeel word. Die eerste fase is die periode tussen [[1875]] en [[1899]] en staan as die Eerste Taalbeweging bekend. Die Eerste Taalbeweging neem 'n aanvang met die stigting van die [[Genootskap van Regte Afrikaners]] of GRA onder leiding van [[S.J. du Toit|ds. S.J. du Toit]]. Byna al die stigterslede van die GRA was ook lede van een familie. Die Eerste Taalbeweging word gekenmerk deur 'n groot versigtigheid. Die stigterslede het in die geheim vergader en hulle het onder skuilname geskryf. Die rede hiervoor was dat hulle idee van 'n [[Afrikaans]]e skryftaal deur die algemene publiek van destyds as &quot;absurd&quot; beskou is. Een van die stigterslede, [[D.F. du Toit]] (Oom Lokomotief) sou via sy blad ''[[Die Afrikaanse Patriot|Di Patriot]]'', voorspraak gemaak het vir Afrikaans as skryftaal. Oom Lokomotief het egter herhaaldelik verklaar dat sy beweging nie teen [[Nederlands]] gekant was nie. Die uitgewery van die Genootskap van Regte Afrikaners, naamlik ''D.F. du Toit &amp; Co.'', het tydens sy bestaan meer Nederlandse boeke gedruk as Afrikaanse boeke, naamlik 93&amp;nbsp;650 Nederlandse teenoor 81&amp;nbsp;000 Afrikaanse boeke.&lt;ref&gt;[[J.C. Steyn]]: Tuiste in eie taal, die behoud en bestaan van Afrikaans, bl. 139.&lt;/ref&gt;

Die doel van die Eerste Taalbeweging was om die Afrikaners daarvan bewus te maak dat Afrikaans hulle taal is. Dit het al vrae opgeroep. Waarom moes die Afrikaners 'bewus' gemaak word daarvan dat hulle 'n eie taal praat? Het hulle dit dan nie geweet nie? Waarom nie?

== Tweede Taalbeweging ==
[[Lêer:Redaksie van Ons Moedertaal Fotograaf Watson prof JJ Smith dr Tobie Muller Gordon Tomlinson.jpg|regs|300px|duimnael|Die redaksie van ''Ons Moedertaal'', Stellenbosch (van links): prof. [[Johannes J. Smith|J.J. Smith]], dr. [[Tobie Muller]] en [[Gordon Tomlinson]]. Dié publikasie was die mondstuk van die ATV.]]
Die Tweede Taalbeweging neem 'n aanvang met die artikels van [[Gustav Preller]] wat in ''de Volkstem'' van [[19 April]] tot [[14 Junie]] [[1905]] gepubliseer is onder die opskrif &quot;Laat 't ons toch ernst wezen&quot;, en ook die stigting van die [[Afrikaanse Taalgenootskap]] op [[13 Desember]] [[1905]] in [[Pretoria]]. Die Afrikaanse beweging is verder versterk deur die stigting van die [[Afrikaanse Taalvereniging]] (ATV) op [[3 November]] [[1906]] onder leiding van [[D.F. Malan]] en later [[J.H.H. de Waal]] in [[Kaapstad]].

Die Afrikaanse Taalgenootskap van Preller se leuse was: &quot;Afrikaans schrijven en spreken, Hollands leren, albei lezen&quot;&lt;ref&gt;A. de Villiers: Die Hollandse Taalbeweging in Suid-Afrika: Nasionale Pers, 1936, bl. 179.&lt;/ref&gt; Die leuse van die Afrikaanse Taalvereniging was: leer Nederlands, schrijf Nederlands als ge kunt en wilt, maar als ge niet kunt of wilt, schrijf dan niet Engels, maar Afrikaans&quot;.&lt;ref&gt;[[Johannes du Plessis Scholtz|J.du P. Scholtz]]: Wording en ontwikkeling van Afrikaans. Kaapstad. Tafelberguitgewers, 1980, bl. 18.&lt;/ref&gt;

== Derde Taalbeweging ==
Na die beëindiging van [[apartheid]] in [[1994]] is die status van Afrikaans in Suid-Afrika verlaag. Afrikaans het eens 'n gelyke status met [[Engels]] gehandhaaf, maar is na een van elf amptelike tale gereduseer. Dit het tot die hernieude oorheersing van Engels in die openbare sfeer gelei. Pogings om die marginalisering van Afrikaans te stuit is al as 'n Derde Taalbeweging beskryf.&lt;ref name=webb&gt;{{cite web|last1=Webb|first1=Vic|title=Constructing an inclusive speech community from two mutually excluding ones: The third Afrikaans language movement |publisher=Universiteit van Pretoria |accessdate=23 September 2014 |url=http://web.up.ac.za/sitefiles/file/46/10824/papers/Inclusive%20lang%20comm.doc}}&lt;/ref&gt;

== Motief ==
Die Afrikaanse Taalbeweging was aanvanklik nie teen Nederlands as kultuurtaal gekant nie. Hierdie beweging was aanvanklik ook nie van plan om Nederlands met Afrikaans te vervang nie. Die bedoeling was om Afrikaans naas Nederlands in Suid-Afrika te handhaaf om op hierdie manier beter in staat te wees om die verengelsing van die Afrikaners teë te hou. Met die erkenning van Afrikaans op [[8 Mei]] [[1925]] was die bedoeling ook nie dat Afrikaans Nederlands moes vervang nie. Wet 9 van 1925 het bepaal dat Afrikaans aan Nederlands gelykgestel is. Wet 9 van 1925 het juis die sinonimiteit van Afrikaans en Nederlands onderskryf.

In die praktyk het dit anders verloop. Die Afrikaanse Taalbeweging het 'n &quot;taalstryd&quot; geword en die stryd was gevoer teen die [[Nederlandse Taalbeweging]]. Nederlands is op alle moontlike terreine beveg en doodgedruk. Die taal moes die land uitgeboender word omdat dit beter sou wees vir die vorming van 'n eie Afrikaner-identiteit.

Die Afrikaanse Taalbeweging het uiteindelik op 'n taalskeiding met Nederlands afgestuur. Talle argumente is na vore gebring om aan te dui dat Nederlands nie ook die kultuurtaal van die Afrikaner kan wees nie. Daar is veral op gewys dat Nederlands te 'moeilik' vir die Afrikaners was. Die Nederlandse Taalbeweging het daarop gedui dat Nederlands vir die [[Vlaminge]] nie 'moeilik' is nie. Die Afrikaanse Taalbeweging het aangedui dat daar baie 'groot' verskille tussen Afrikaans en Nederlands bestaan, benewens 'groot' kultuurverskille tussen die twee groepe. Die Nederlandse Taalbeweging het egter aangedui dat dieselfde taal- en kulturele verskille ook tussen Engelssprekende lande onderling bestaan. Ook in Spaans-, Frans-, en Portugeessprekende lande was daar onderling 'groot' taal- en kultuurverskille aanwesig.

Opvallend van die Afrikaanse Taalbeweging was die versmelting tussen Afrikaans en nasionalisme. Die Beweging was van mening dat die 'vuur van nasionalisme' hoër sou brand met Afrikaans as kultuurtaal vir die Afrikaners. Hierdie beweging was van mening dat elke 'selfrespekterende volk' ook 'n eie kultuurtaal moes hê;&lt;ref&gt;[[Johannes J. Smith|J.J. Smith]]: &quot;België en Suid-Afrika&quot;. Ons Moedertaal, deel 1(2), 25-27. 1914, bl. 27.&lt;/ref&gt; of dat 'n 'volk' wat die naam 'volk' waardig is oor 'n eie inheemse kultuurtaal moes beskik, wat die oorsprong van die taal ook is.&lt;ref&gt;[[H.J.J.M. van der Merwe]]: Afrikaans; sy aard en Ontwikkeling. Pretoria: J.L. van Schaik. 1968. bl. 240.&lt;/ref&gt; Die Nederlandse Taalbeweging het egter daarop gewys dat ook die [[Oostenrykers]], [[Switsers]], [[Skotte]] en [[Amerikaners]] aparte volkere is, maar kultuurtale met ander volkere deel.

Kenmerkend van die Afrikaanse Taalbeweging is dat die meeste van sy ondersteuners laaggeskoolde plattelanders was. Hierdie groep het saam met die vlag en volkslied 'n hoë waarde aan die &quot;taal as simbool&quot; geheg. Die waarde van die &quot;taal as instrument&quot; of die gebruikswaarde van die taal, (aantal boeke, tydskrifte, koerante, musiek, ens.) is as minder belangrik beskou. Vir die [[Nederlandse Taalbeweging]] was die waarde van die &quot;taal as instrument&quot; van besondere waarde. Die Afrikaanse Taalbeweging toon ook groot ooreenkomste met die [[Amerikaanse Taalbeweging]], die [[Vlaamse Taalbeweging]], die [[Noorse Taalbeweging]], die [[Brasiliaanse Taalbeweging]] en die [[Quebecse Taalbeweging]].

== Verwysings ==
{{Verwysings|2}}

[[Kategorie:Afrikaanse Taalbeweging]]
[[Kategorie:Geskiedenis van Suid-Afrika]]
[[Kategorie:Taalpolitiek]]</text>
      <sha1>d46lb3nbz0o92a2kax6pr24g25c5vuv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Lêer:Sentraal.jpg</title>
    <ns>6</ns>
    <id>40308</id>
    <revision>
      <id>2977061</id>
      <parentid>908948</parentid>
      <timestamp>2026-10-09T14:10:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>JMK</username>
        <id>649</id>
      </contributor>
      <comment>+kat</comment>
      <origin>2977061</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="124" sha1="4ozztnxxgxdndt4m6ig9v1lfzpkxg0i" xml:space="preserve">== Opsomming ==
Hoërskool Sentraal, Bloemfontein logo
== Lisensiëring ==
{{Kopiereg-erkenning}}

[[Kategorie:Skoolwapens]]</text>
      <sha1>4ozztnxxgxdndt4m6ig9v1lfzpkxg0i</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Odusseus</title>
    <ns>0</ns>
    <id>45587</id>
    <revision>
      <id>2977065</id>
      <parentid>2917026</parentid>
      <timestamp>2026-10-09T14:15:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pynappel</username>
        <id>70858</id>
      </contributor>
      <origin>2977065</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8451" sha1="krbfklqfescjtb4lxtpncurf2bi1n2y" xml:space="preserve">{{Kantbalk Trojaanse Oorlog}}
'''Odusseus''' ([[Grieks]]: Ὀδυσσεύς) was in die [[Griekse mitologie]] die [[legendariese]] koning van [[Ithaca]] en die hoofkarakter in [[Homeros]] se epiese gedig die ''[[Odusseia]]''. Hy was ook ’n belangrike karakter in Homeros se ''[[Ilias]]'' en die werke van die [[Epiese Siklus]].  

[[Lêer:Val van Troje.jpg|duimnael|links|240px|Val van Troje]]
Odusseus is veral bekend vir sy tien jaar lange reis huiswaarts ná die val van [[Troje]], nadat hy tien jaar lank in die [[Trojaanse Oorlog]] geveg het. In sy afwesigheid is aangeneem dat hy dood is, en sy vrou, [[Penelope (mitologie)|Penelope]], moes in dié tyd hard probeer om ’n klomp vryers aan ’n lyntjie te hou wat graag met sy &quot;weduwee&quot; wou trou. 

Die verbeelding van lesers en toehoorders is deur die eeue aangegryp deur die verhaal van die beroemde legendariese figuur. Eienaardige en wonderlike verhale uit die oorleweringe van hul volk is ingewerk in verhale soos die van '''Odusseus.''' Die digters van [[antieke Griekeland]] het baie helde besing. Baie van hulle het stellig nooit geleef nie, maar sommige was waarskynlik histories. In hul vertellings oor die dade van hierdie helde het die ou Griekse digters dikwels eienaardige en wonderlike verhale uit die oorlewerings van hul volk ingewerk. Die verhale van Odusseus is ŉ voorbeeld hiervan. Odusseus was 'n man van moed, krag en gesonde verstand. Twee besondere gawes het hom van ander manne onderskei: ŉ onversadigbare nuuskierigheid en buitengewone vindingrykheid, wat hy baie keer gebruik het om homself en sy makkers uit moeilike situasies te kry; maar soms het hy hierdie vermoëns van hom gebruik om vriend sowel as vyand skade aan te doen.  

== Karakter ==
Ulysses soos die [[Romeinse Ryk|Romeine]] Odusseus genoem het, was 'n man van moed, krag en gesonde verstand. Twee besondere gawes het hom van ander manne onderskei: 'n onversadigvare nuuskierigheid en 'n buitengewone vindingrykheid. Hy het dit telkens ingespan om hom en sy makkers uit 'n penarie te kry. Soms moes hy die vermoëns gebruik om vriend en vyand skade aan te doen.  

== ''[[Odussee]]'' ==
Die digter [[Homeros]], ook [[Homeros|Homerus]], het baie van die plekke in die ''[[Odussee|Odusseia]]'' so noukeurig beskryf dat die mense aangeneem het dat hy hierdie plekke self besoek het. Wat waarskynliker is, is dat hy die inligting by verbygaande matrose gekry het. 

Die ''[[Odussee]]'' of ''[[Odussee|Odusseia]]'' ([[Grieks]]: Ὀδύσσεια) is een van twee belangrike, antieke Griekse epiese gedigte wat met [[Homeros]] verbind word

Die [[Franse]] geleerde [[Victor Bérard]] het met die teks van die  ''[[Odussee|Odusseia]]'' in sy hand die hele Middellandse See-gebied platgereis op soek na hierdie plekke. Hy het 'n kaart van '''Odusseus se roete''' opgestel.

== Homerus ==
Talle verhale oor die heldedade van Odusseus was in ou [[Griekeland]] in omloop. Die belangrikste daarvan is die lang epiese gedig die Odusseia wat deur die Griekse digter Homerus geskrywe is. Maar van Homerus self - wie hy was en waar en wanneer hy geleef het - het die antieke Grieke nie veel geweet nie. Legendes (bv. dat hy blind was) is egter van hom vertel en nie minder nie as sewe verskillende stede het daarop aanspraak gemaak dat hy daar gebore is. Baie kenners van die Griekse letterkunde meen vandag dat die [[Odussee|Odusseia]] en die ander groot epiese werk van [[Homeros|Homerus]], die [[Ilias]], oorspronklik mondelings van geslag tot geslag oorgedra is en algaande gegroei het en uitgebrei is deur verskillende oorvertellers voordat dit omstreeks agt eeue v.C. opgeteken is. 

== Odusseia ==
In die Odusseia word die avonture van Odusseus verhaal gedurende en na sy terugkeer van Troje. Die beleg van [[Troje]] het 'n voile tien jaar geduur. Uiteindelik is die stad verower, danksy die vernuftige plan van Odusseus, wat voorgestel het dat die Grieke die beroemde houtperd bou. Swaar belaai met buit het die verskillende Griekse konings en hul leërs na hul onderskeie stede teruggekeer. Odusseus het met sy skepe na die eiland Ithaka, waarvan hy die koning was, vertrek. Maar [[Poseidon]], god van die see, het 'n wrok teen die held gehad, en hy het deur woeste storms op see Odusseus se skepe na vreemde en angswekkende plekke gedryf. Dit was slegs vanweë sy vasbeslotenheid om. na sy koninkryk terug te keer en weer sy vrou en seun te sien dat Odusseus altyd die krag gevind het om aan die gevare te ontkom.

== Odusseus se reis ==
Niemand is seker van die roete wat die digter Odusseus op sy terugreis van Troje na Ithaka laat volg het nie, en baie van die avonture speel hulle miskien selfs in 'n verbeeldingswêreld af. Volgens die rekonstruksie van die Franse geleerde Victor Berard het Odusseus se reis miskien soos volg verloop: Van Troje het Odusseus die Land van die Kikone, [[Thracië]], bereik, waar baie van sy metgeselle doodgemaak is. 

[[Beeld:Head Odysseus MAR Sperlonga.jpg|duimnael|200px|Die kop van Odusseus van ’n Griekse marmergroep.]]
Land van die Lotos-eters ([[Libië]]): elkeen wat van die smaaklike lotosvrug geëet het, het van sy huis en sy eie land vergeet. Odusseus het baie moeite gehad om sy manne uit hierdie land te kry. Land van die Siklope (Cuma): hier het die reus [[Poluphemus]] Odusseus en sy manne gevange geneem. Aan die begin van hierdie artikel het ons vertel hoe die Grieke daarin geslaag het om te ontsnap. Paleis van Aiolos, god van die wind (die eiland [[Stromboli]]): Aiolos het al die winde wat ongunstig vir Odusseus se reis was, bymekaargemaak en hulle in 'n velsak aan die held gegee. 

Hulle het huiswaarts begin vaar, maar toe hulle naby Ithaka kom, het Odusseus se manne die sak oopgemaak omdat hulle gedink het dat daar 'n skat in was. Die winde het uit die sak ontsnap en Odusseus se skip in 'n heeltemal verkeerde rigting gedryf na die Land van die Laistrugoniërs ([[Sardinië]]). Hierdie mense was kannibale en hulle het baie van Odusseus se makkers opgevreet. Huis van die towenares Kirke (Kaap Circeo aan die Italiaanse kus): die oorlewende Grieke het in haar hande geval, en sy het hulle in varke verander. 

Slegs Odusseus kon sy nie in 'n vark verander nie, en hy het daarin geslaag om haar oor te haal om sy vriende vry te laat. Na ŉ kort besoek aan die onderwereld of Doderyk het Odusseus op die Eilande van die Sirenes ([[Capri]]) aangekom. Op hierdie eilande het die Sirenes met hul mooi stemme gesing en so verbygaande skepe op die rotse gelok. Odusseus het aan hierdie gevaar ontkom deur was in sy makkers se ore te stop en homself aan die skip se mas te laat vasmaak. 

Skulla en Charubdis (die [[Straat van Messina]]) was twee afgryslike monsters: Skulla het matrose op die verbygaande skepe opgevreet, terwyl Charubdis die skepe in 'n yslike draaikolk laat vergaan het. Odusseus het daarin geslaag om sy skip te red, maar ses van sy makkers is doodgemaak. Eiland van die Son ([[Sisilië|Sicilië]]): hier het Odusseus se vriende van die heilige beeste van die songod doodgemaak omdat hulle honger was, en die god [[Zeus]] het hulle gestraf deur ŉ vreeslike seestorm te laat woed. 

Slegs Odusseus het die storm oorleef. Toe sy skip met die hele bemanning in die storm verwoes is, het Odusseus ŉ wrakstuk gegryp en daarop na die eiland van die nimf [[Kalipso (maan)|Kalupso]] (die eilandjie Peregil naby [[Gibraltar]]) gedryf. Die [[nimf]] Kalupso het hom aan die kus aangetref en hom sewe jaar lank gevange gehou. 

== Einde van die reis ==
Uiteindelik het die gode Odusseus jammer gekry en Kalupso bevel gegee nom hom vry te laat. Hy het dadelik 'n vlot gebou en na Ithaka vertrek. Die god Poseidon het egter weer eens 'n geweldige storm laat opsteek en Odusseus se vlot het vergaan. Die Griekse held het egter na die eiland van die Phaiakiërs geswem, waar hy deur die koning se dogter Nausikaä, wat saam met haar vriendinne op die strand bal gespeel het, verwelkom is. 

Die koning van die Phaiakiërs het Odusseus 'n skip gegee om na sy land terug te keer. Ithaka: na tienjaar het Odusseus eindelik in sy stad teruggekeer. Toe hy daar kom, het hy egter ontdek dat van die edelliede van sy afwesigheid gebruik gemaak het om in sy huis te gaan woon en dat een van hulle selfs met sy vrou, Penelope, wou trou. Met sy verskriklike boog het hy hulle almal doodgemaak.

== Sien ook ==
* [[Homeros]] 
* [[Odussee]] 

{{Normdata}}

[[Kategorie:Achajers (Trojaanse Oorlog)]]
[[Kategorie:Karakters in die Griekse mitologie]]</text>
      <sha1>krbfklqfescjtb4lxtpncurf2bi1n2y</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2977081</id>
      <parentid>2977065</parentid>
      <timestamp>2026-10-09T15:08:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pynappel</username>
        <id>70858</id>
      </contributor>
      <comment>/* Sien ook */</comment>
      <origin>2977081</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8452" sha1="i80p3vrdppl7zmx2t48ogvqeb6sm0z5" xml:space="preserve">{{Kantbalk Trojaanse Oorlog}}
'''Odusseus''' ([[Grieks]]: Ὀδυσσεύς) was in die [[Griekse mitologie]] die [[legendariese]] koning van [[Ithaca]] en die hoofkarakter in [[Homeros]] se epiese gedig die ''[[Odusseia]]''. Hy was ook ’n belangrike karakter in Homeros se ''[[Ilias]]'' en die werke van die [[Epiese Siklus]].  

[[Lêer:Val van Troje.jpg|duimnael|links|240px|Val van Troje]]
Odusseus is veral bekend vir sy tien jaar lange reis huiswaarts ná die val van [[Troje]], nadat hy tien jaar lank in die [[Trojaanse Oorlog]] geveg het. In sy afwesigheid is aangeneem dat hy dood is, en sy vrou, [[Penelope (mitologie)|Penelope]], moes in dié tyd hard probeer om ’n klomp vryers aan ’n lyntjie te hou wat graag met sy &quot;weduwee&quot; wou trou. 

Die verbeelding van lesers en toehoorders is deur die eeue aangegryp deur die verhaal van die beroemde legendariese figuur. Eienaardige en wonderlike verhale uit die oorleweringe van hul volk is ingewerk in verhale soos die van '''Odusseus.''' Die digters van [[antieke Griekeland]] het baie helde besing. Baie van hulle het stellig nooit geleef nie, maar sommige was waarskynlik histories. In hul vertellings oor die dade van hierdie helde het die ou Griekse digters dikwels eienaardige en wonderlike verhale uit die oorlewerings van hul volk ingewerk. Die verhale van Odusseus is ŉ voorbeeld hiervan. Odusseus was 'n man van moed, krag en gesonde verstand. Twee besondere gawes het hom van ander manne onderskei: ŉ onversadigbare nuuskierigheid en buitengewone vindingrykheid, wat hy baie keer gebruik het om homself en sy makkers uit moeilike situasies te kry; maar soms het hy hierdie vermoëns van hom gebruik om vriend sowel as vyand skade aan te doen.  

== Karakter ==
Ulysses soos die [[Romeinse Ryk|Romeine]] Odusseus genoem het, was 'n man van moed, krag en gesonde verstand. Twee besondere gawes het hom van ander manne onderskei: 'n onversadigvare nuuskierigheid en 'n buitengewone vindingrykheid. Hy het dit telkens ingespan om hom en sy makkers uit 'n penarie te kry. Soms moes hy die vermoëns gebruik om vriend en vyand skade aan te doen.  

== ''[[Odussee]]'' ==
Die digter [[Homeros]], ook [[Homeros|Homerus]], het baie van die plekke in die ''[[Odussee|Odusseia]]'' so noukeurig beskryf dat die mense aangeneem het dat hy hierdie plekke self besoek het. Wat waarskynliker is, is dat hy die inligting by verbygaande matrose gekry het. 

Die ''[[Odussee]]'' of ''[[Odussee|Odusseia]]'' ([[Grieks]]: Ὀδύσσεια) is een van twee belangrike, antieke Griekse epiese gedigte wat met [[Homeros]] verbind word

Die [[Franse]] geleerde [[Victor Bérard]] het met die teks van die  ''[[Odussee|Odusseia]]'' in sy hand die hele Middellandse See-gebied platgereis op soek na hierdie plekke. Hy het 'n kaart van '''Odusseus se roete''' opgestel.

== Homerus ==
Talle verhale oor die heldedade van Odusseus was in ou [[Griekeland]] in omloop. Die belangrikste daarvan is die lang epiese gedig die Odusseia wat deur die Griekse digter Homerus geskrywe is. Maar van Homerus self - wie hy was en waar en wanneer hy geleef het - het die antieke Grieke nie veel geweet nie. Legendes (bv. dat hy blind was) is egter van hom vertel en nie minder nie as sewe verskillende stede het daarop aanspraak gemaak dat hy daar gebore is. Baie kenners van die Griekse letterkunde meen vandag dat die [[Odussee|Odusseia]] en die ander groot epiese werk van [[Homeros|Homerus]], die [[Ilias]], oorspronklik mondelings van geslag tot geslag oorgedra is en algaande gegroei het en uitgebrei is deur verskillende oorvertellers voordat dit omstreeks agt eeue v.C. opgeteken is. 

== Odusseia ==
In die Odusseia word die avonture van Odusseus verhaal gedurende en na sy terugkeer van Troje. Die beleg van [[Troje]] het 'n voile tien jaar geduur. Uiteindelik is die stad verower, danksy die vernuftige plan van Odusseus, wat voorgestel het dat die Grieke die beroemde houtperd bou. Swaar belaai met buit het die verskillende Griekse konings en hul leërs na hul onderskeie stede teruggekeer. Odusseus het met sy skepe na die eiland Ithaka, waarvan hy die koning was, vertrek. Maar [[Poseidon]], god van die see, het 'n wrok teen die held gehad, en hy het deur woeste storms op see Odusseus se skepe na vreemde en angswekkende plekke gedryf. Dit was slegs vanweë sy vasbeslotenheid om. na sy koninkryk terug te keer en weer sy vrou en seun te sien dat Odusseus altyd die krag gevind het om aan die gevare te ontkom.

== Odusseus se reis ==
Niemand is seker van die roete wat die digter Odusseus op sy terugreis van Troje na Ithaka laat volg het nie, en baie van die avonture speel hulle miskien selfs in 'n verbeeldingswêreld af. Volgens die rekonstruksie van die Franse geleerde Victor Berard het Odusseus se reis miskien soos volg verloop: Van Troje het Odusseus die Land van die Kikone, [[Thracië]], bereik, waar baie van sy metgeselle doodgemaak is. 

[[Beeld:Head Odysseus MAR Sperlonga.jpg|duimnael|200px|Die kop van Odusseus van ’n Griekse marmergroep.]]
Land van die Lotos-eters ([[Libië]]): elkeen wat van die smaaklike lotosvrug geëet het, het van sy huis en sy eie land vergeet. Odusseus het baie moeite gehad om sy manne uit hierdie land te kry. Land van die Siklope (Cuma): hier het die reus [[Poluphemus]] Odusseus en sy manne gevange geneem. Aan die begin van hierdie artikel het ons vertel hoe die Grieke daarin geslaag het om te ontsnap. Paleis van Aiolos, god van die wind (die eiland [[Stromboli]]): Aiolos het al die winde wat ongunstig vir Odusseus se reis was, bymekaargemaak en hulle in 'n velsak aan die held gegee. 

Hulle het huiswaarts begin vaar, maar toe hulle naby Ithaka kom, het Odusseus se manne die sak oopgemaak omdat hulle gedink het dat daar 'n skat in was. Die winde het uit die sak ontsnap en Odusseus se skip in 'n heeltemal verkeerde rigting gedryf na die Land van die Laistrugoniërs ([[Sardinië]]). Hierdie mense was kannibale en hulle het baie van Odusseus se makkers opgevreet. Huis van die towenares Kirke (Kaap Circeo aan die Italiaanse kus): die oorlewende Grieke het in haar hande geval, en sy het hulle in varke verander. 

Slegs Odusseus kon sy nie in 'n vark verander nie, en hy het daarin geslaag om haar oor te haal om sy vriende vry te laat. Na ŉ kort besoek aan die onderwereld of Doderyk het Odusseus op die Eilande van die Sirenes ([[Capri]]) aangekom. Op hierdie eilande het die Sirenes met hul mooi stemme gesing en so verbygaande skepe op die rotse gelok. Odusseus het aan hierdie gevaar ontkom deur was in sy makkers se ore te stop en homself aan die skip se mas te laat vasmaak. 

Skulla en Charubdis (die [[Straat van Messina]]) was twee afgryslike monsters: Skulla het matrose op die verbygaande skepe opgevreet, terwyl Charubdis die skepe in 'n yslike draaikolk laat vergaan het. Odusseus het daarin geslaag om sy skip te red, maar ses van sy makkers is doodgemaak. Eiland van die Son ([[Sisilië|Sicilië]]): hier het Odusseus se vriende van die heilige beeste van die songod doodgemaak omdat hulle honger was, en die god [[Zeus]] het hulle gestraf deur ŉ vreeslike seestorm te laat woed. 

Slegs Odusseus het die storm oorleef. Toe sy skip met die hele bemanning in die storm verwoes is, het Odusseus ŉ wrakstuk gegryp en daarop na die eiland van die nimf [[Kalipso (maan)|Kalupso]] (die eilandjie Peregil naby [[Gibraltar]]) gedryf. Die [[nimf]] Kalupso het hom aan die kus aangetref en hom sewe jaar lank gevange gehou. 

== Einde van die reis ==
Uiteindelik het die gode Odusseus jammer gekry en Kalupso bevel gegee nom hom vry te laat. Hy het dadelik 'n vlot gebou en na Ithaka vertrek. Die god Poseidon het egter weer eens 'n geweldige storm laat opsteek en Odusseus se vlot het vergaan. Die Griekse held het egter na die eiland van die Phaiakiërs geswem, waar hy deur die koning se dogter Nausikaä, wat saam met haar vriendinne op die strand bal gespeel het, verwelkom is. 

Die koning van die Phaiakiërs het Odusseus 'n skip gegee om na sy land terug te keer. Ithaka: na tienjaar het Odusseus eindelik in sy stad teruggekeer. Toe hy daar kom, het hy egter ontdek dat van die edelliede van sy afwesigheid gebruik gemaak het om in sy huis te gaan woon en dat een van hulle selfs met sy vrou, Penelope, wou trou. Met sy verskriklike boog het hy hulle almal doodgemaak.

== Sien ook ==
* [[Homeros]] 
* [[Odusseia]] 

{{Normdata}}

[[Kategorie:Achajers (Trojaanse Oorlog)]]
[[Kategorie:Karakters in die Griekse mitologie]]</text>
      <sha1>i80p3vrdppl7zmx2t48ogvqeb6sm0z5</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2977082</id>
      <parentid>2977081</parentid>
      <timestamp>2026-10-09T15:10:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pynappel</username>
        <id>70858</id>
      </contributor>
      <comment>/* Odussee */</comment>
      <origin>2977082</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8363" sha1="asb6ur752puptb0v26g16ip1jz6buty" xml:space="preserve">{{Kantbalk Trojaanse Oorlog}}
'''Odusseus''' ([[Grieks]]: Ὀδυσσεύς) was in die [[Griekse mitologie]] die [[legendariese]] koning van [[Ithaca]] en die hoofkarakter in [[Homeros]] se epiese gedig die ''[[Odusseia]]''. Hy was ook ’n belangrike karakter in Homeros se ''[[Ilias]]'' en die werke van die [[Epiese Siklus]].  

[[Lêer:Val van Troje.jpg|duimnael|links|240px|Val van Troje]]
Odusseus is veral bekend vir sy tien jaar lange reis huiswaarts ná die val van [[Troje]], nadat hy tien jaar lank in die [[Trojaanse Oorlog]] geveg het. In sy afwesigheid is aangeneem dat hy dood is, en sy vrou, [[Penelope (mitologie)|Penelope]], moes in dié tyd hard probeer om ’n klomp vryers aan ’n lyntjie te hou wat graag met sy &quot;weduwee&quot; wou trou. 

Die verbeelding van lesers en toehoorders is deur die eeue aangegryp deur die verhaal van die beroemde legendariese figuur. Eienaardige en wonderlike verhale uit die oorleweringe van hul volk is ingewerk in verhale soos die van '''Odusseus.''' Die digters van [[antieke Griekeland]] het baie helde besing. Baie van hulle het stellig nooit geleef nie, maar sommige was waarskynlik histories. In hul vertellings oor die dade van hierdie helde het die ou Griekse digters dikwels eienaardige en wonderlike verhale uit die oorlewerings van hul volk ingewerk. Die verhale van Odusseus is ŉ voorbeeld hiervan. Odusseus was 'n man van moed, krag en gesonde verstand. Twee besondere gawes het hom van ander manne onderskei: ŉ onversadigbare nuuskierigheid en buitengewone vindingrykheid, wat hy baie keer gebruik het om homself en sy makkers uit moeilike situasies te kry; maar soms het hy hierdie vermoëns van hom gebruik om vriend sowel as vyand skade aan te doen.  

== Karakter ==
Ulysses soos die [[Romeinse Ryk|Romeine]] Odusseus genoem het, was 'n man van moed, krag en gesonde verstand. Twee besondere gawes het hom van ander manne onderskei: 'n onversadigvare nuuskierigheid en 'n buitengewone vindingrykheid. Hy het dit telkens ingespan om hom en sy makkers uit 'n penarie te kry. Soms moes hy die vermoëns gebruik om vriend en vyand skade aan te doen.  

== ''Odusseia'' ==
Die digter [[Homeros]] het baie van die plekke in die ''[[Odussee|Odusseia]]'' so noukeurig beskryf dat die mense aangeneem het dat hy hierdie plekke self besoek het. Wat waarskynliker is, is dat hy die inligting by verbygaande matrose gekry het. 

Die ''Odusseia'' ([[Grieks]]: Ὀδύσσεια) is een van twee belangrike, antieke Griekse epiese gedigte wat met [[Homeros]] verbind word

Die [[Franse]] geleerde [[Victor Bérard]] het met die teks van die ''Odusseia'' in sy hand die hele Middellandse See-gebied platgereis op soek na hierdie plekke. Hy het 'n kaart van '''Odusseus se roete''' opgestel.

== Homeros ==
Talle verhale oor die heldedade van Odusseus was in ou [[Griekeland]] in omloop. Die belangrikste daarvan is die lang epiese gedig die Odusseia wat deur die Griekse digter Homeros geskrywe is. Maar van Homeros self - wie hy was en waar en wanneer hy geleef het - het die antieke Grieke nie veel geweet nie. Legendes (bv. dat hy blind was) is egter van hom vertel en nie minder nie as sewe verskillende stede het daarop aanspraak gemaak dat hy daar gebore is. Baie kenners van die Griekse letterkunde meen vandag dat die ''Odusseia'' en die ander groot epiese werk van Homeros, die [[Ilias]], oorspronklik mondelings van geslag tot geslag oorgedra is en algaande gegroei het en uitgebrei is deur verskillende oorvertellers voordat dit omstreeks agt eeue v.C. opgeteken is. 

== ''Odusseia'' ==
In die Odusseia word die avonture van Odusseus verhaal gedurende en na sy terugkeer van Troje. Die beleg van [[Troje]] het 'n voile tien jaar geduur. Uiteindelik is die stad verower, danksy die vernuftige plan van Odusseus, wat voorgestel het dat die Grieke die beroemde houtperd bou. Swaar belaai met buit het die verskillende Griekse konings en hul leërs na hul onderskeie stede teruggekeer. Odusseus het met sy skepe na die eiland Ithaka, waarvan hy die koning was, vertrek. Maar [[Poseidon]], god van die see, het 'n wrok teen die held gehad, en hy het deur woeste storms op see Odusseus se skepe na vreemde en angswekkende plekke gedryf. Dit was slegs vanweë sy vasbeslotenheid om. na sy koninkryk terug te keer en weer sy vrou en seun te sien dat Odusseus altyd die krag gevind het om aan die gevare te ontkom.

== Odusseus se reis ==
Niemand is seker van die roete wat die digter Odusseus op sy terugreis van Troje na Ithaka laat volg het nie, en baie van die avonture speel hulle miskien selfs in 'n verbeeldingswêreld af. Volgens die rekonstruksie van die Franse geleerde Victor Berard het Odusseus se reis miskien soos volg verloop: Van Troje het Odusseus die Land van die Kikone, [[Thracië]], bereik, waar baie van sy metgeselle doodgemaak is. 

[[Beeld:Head Odysseus MAR Sperlonga.jpg|duimnael|200px|Die kop van Odusseus van ’n Griekse marmergroep.]]
Land van die Lotos-eters ([[Libië]]): elkeen wat van die smaaklike lotosvrug geëet het, het van sy huis en sy eie land vergeet. Odusseus het baie moeite gehad om sy manne uit hierdie land te kry. Land van die Siklope (Cuma): hier het die reus [[Poluphemus]] Odusseus en sy manne gevange geneem. Aan die begin van hierdie artikel het ons vertel hoe die Grieke daarin geslaag het om te ontsnap. Paleis van Aiolos, god van die wind (die eiland [[Stromboli]]): Aiolos het al die winde wat ongunstig vir Odusseus se reis was, bymekaargemaak en hulle in 'n velsak aan die held gegee. 

Hulle het huiswaarts begin vaar, maar toe hulle naby Ithaka kom, het Odusseus se manne die sak oopgemaak omdat hulle gedink het dat daar 'n skat in was. Die winde het uit die sak ontsnap en Odusseus se skip in 'n heeltemal verkeerde rigting gedryf na die Land van die Laistrugoniërs ([[Sardinië]]). Hierdie mense was kannibale en hulle het baie van Odusseus se makkers opgevreet. Huis van die towenares Kirke (Kaap Circeo aan die Italiaanse kus): die oorlewende Grieke het in haar hande geval, en sy het hulle in varke verander. 

Slegs Odusseus kon sy nie in 'n vark verander nie, en hy het daarin geslaag om haar oor te haal om sy vriende vry te laat. Na ŉ kort besoek aan die onderwereld of Doderyk het Odusseus op die Eilande van die Sirenes ([[Capri]]) aangekom. Op hierdie eilande het die Sirenes met hul mooi stemme gesing en so verbygaande skepe op die rotse gelok. Odusseus het aan hierdie gevaar ontkom deur was in sy makkers se ore te stop en homself aan die skip se mas te laat vasmaak. 

Skulla en Charubdis (die [[Straat van Messina]]) was twee afgryslike monsters: Skulla het matrose op die verbygaande skepe opgevreet, terwyl Charubdis die skepe in 'n yslike draaikolk laat vergaan het. Odusseus het daarin geslaag om sy skip te red, maar ses van sy makkers is doodgemaak. Eiland van die Son ([[Sisilië|Sicilië]]): hier het Odusseus se vriende van die heilige beeste van die songod doodgemaak omdat hulle honger was, en die god [[Zeus]] het hulle gestraf deur ŉ vreeslike seestorm te laat woed. 

Slegs Odusseus het die storm oorleef. Toe sy skip met die hele bemanning in die storm verwoes is, het Odusseus ŉ wrakstuk gegryp en daarop na die eiland van die nimf [[Kalipso (maan)|Kalupso]] (die eilandjie Peregil naby [[Gibraltar]]) gedryf. Die [[nimf]] Kalupso het hom aan die kus aangetref en hom sewe jaar lank gevange gehou. 

== Einde van die reis ==
Uiteindelik het die gode Odusseus jammer gekry en Kalupso bevel gegee nom hom vry te laat. Hy het dadelik 'n vlot gebou en na Ithaka vertrek. Die god Poseidon het egter weer eens 'n geweldige storm laat opsteek en Odusseus se vlot het vergaan. Die Griekse held het egter na die eiland van die Phaiakiërs geswem, waar hy deur die koning se dogter Nausikaä, wat saam met haar vriendinne op die strand bal gespeel het, verwelkom is. 

Die koning van die Phaiakiërs het Odusseus 'n skip gegee om na sy land terug te keer. Ithaka: na tienjaar het Odusseus eindelik in sy stad teruggekeer. Toe hy daar kom, het hy egter ontdek dat van die edelliede van sy afwesigheid gebruik gemaak het om in sy huis te gaan woon en dat een van hulle selfs met sy vrou, Penelope, wou trou. Met sy verskriklike boog het hy hulle almal doodgemaak.

== Sien ook ==
* [[Homeros]] 
* [[Odusseia]] 

{{Normdata}}

[[Kategorie:Achajers (Trojaanse Oorlog)]]
[[Kategorie:Karakters in die Griekse mitologie]]</text>
      <sha1>asb6ur752puptb0v26g16ip1jz6buty</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2977120</id>
      <parentid>2977082</parentid>
      <timestamp>2026-10-09T17:48:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pynappel</username>
        <id>70858</id>
      </contributor>
      <comment>/* Sien ook */</comment>
      <origin>2977120</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8366" sha1="evtwsi3gbmdcztc0nwmd13wxz6hm2jj" xml:space="preserve">{{Kantbalk Trojaanse Oorlog}}
'''Odusseus''' ([[Grieks]]: Ὀδυσσεύς) was in die [[Griekse mitologie]] die [[legendariese]] koning van [[Ithaca]] en die hoofkarakter in [[Homeros]] se epiese gedig die ''[[Odusseia]]''. Hy was ook ’n belangrike karakter in Homeros se ''[[Ilias]]'' en die werke van die [[Epiese Siklus]].  

[[Lêer:Val van Troje.jpg|duimnael|links|240px|Val van Troje]]
Odusseus is veral bekend vir sy tien jaar lange reis huiswaarts ná die val van [[Troje]], nadat hy tien jaar lank in die [[Trojaanse Oorlog]] geveg het. In sy afwesigheid is aangeneem dat hy dood is, en sy vrou, [[Penelope (mitologie)|Penelope]], moes in dié tyd hard probeer om ’n klomp vryers aan ’n lyntjie te hou wat graag met sy &quot;weduwee&quot; wou trou. 

Die verbeelding van lesers en toehoorders is deur die eeue aangegryp deur die verhaal van die beroemde legendariese figuur. Eienaardige en wonderlike verhale uit die oorleweringe van hul volk is ingewerk in verhale soos die van '''Odusseus.''' Die digters van [[antieke Griekeland]] het baie helde besing. Baie van hulle het stellig nooit geleef nie, maar sommige was waarskynlik histories. In hul vertellings oor die dade van hierdie helde het die ou Griekse digters dikwels eienaardige en wonderlike verhale uit die oorlewerings van hul volk ingewerk. Die verhale van Odusseus is ŉ voorbeeld hiervan. Odusseus was 'n man van moed, krag en gesonde verstand. Twee besondere gawes het hom van ander manne onderskei: ŉ onversadigbare nuuskierigheid en buitengewone vindingrykheid, wat hy baie keer gebruik het om homself en sy makkers uit moeilike situasies te kry; maar soms het hy hierdie vermoëns van hom gebruik om vriend sowel as vyand skade aan te doen.  

== Karakter ==
Ulysses soos die [[Romeinse Ryk|Romeine]] Odusseus genoem het, was 'n man van moed, krag en gesonde verstand. Twee besondere gawes het hom van ander manne onderskei: 'n onversadigvare nuuskierigheid en 'n buitengewone vindingrykheid. Hy het dit telkens ingespan om hom en sy makkers uit 'n penarie te kry. Soms moes hy die vermoëns gebruik om vriend en vyand skade aan te doen.  

== ''Odusseia'' ==
Die digter [[Homeros]] het baie van die plekke in die ''[[Odussee|Odusseia]]'' so noukeurig beskryf dat die mense aangeneem het dat hy hierdie plekke self besoek het. Wat waarskynliker is, is dat hy die inligting by verbygaande matrose gekry het. 

Die ''Odusseia'' ([[Grieks]]: Ὀδύσσεια) is een van twee belangrike, antieke Griekse epiese gedigte wat met [[Homeros]] verbind word

Die [[Franse]] geleerde [[Victor Bérard]] het met die teks van die ''Odusseia'' in sy hand die hele Middellandse See-gebied platgereis op soek na hierdie plekke. Hy het 'n kaart van '''Odusseus se roete''' opgestel.

== Homeros ==
Talle verhale oor die heldedade van Odusseus was in ou [[Griekeland]] in omloop. Die belangrikste daarvan is die lang epiese gedig die Odusseia wat deur die Griekse digter Homeros geskrywe is. Maar van Homeros self - wie hy was en waar en wanneer hy geleef het - het die antieke Grieke nie veel geweet nie. Legendes (bv. dat hy blind was) is egter van hom vertel en nie minder nie as sewe verskillende stede het daarop aanspraak gemaak dat hy daar gebore is. Baie kenners van die Griekse letterkunde meen vandag dat die ''Odusseia'' en die ander groot epiese werk van Homeros, die [[Ilias]], oorspronklik mondelings van geslag tot geslag oorgedra is en algaande gegroei het en uitgebrei is deur verskillende oorvertellers voordat dit omstreeks agt eeue v.C. opgeteken is. 

== ''Odusseia'' ==
In die Odusseia word die avonture van Odusseus verhaal gedurende en na sy terugkeer van Troje. Die beleg van [[Troje]] het 'n voile tien jaar geduur. Uiteindelik is die stad verower, danksy die vernuftige plan van Odusseus, wat voorgestel het dat die Grieke die beroemde houtperd bou. Swaar belaai met buit het die verskillende Griekse konings en hul leërs na hul onderskeie stede teruggekeer. Odusseus het met sy skepe na die eiland Ithaka, waarvan hy die koning was, vertrek. Maar [[Poseidon]], god van die see, het 'n wrok teen die held gehad, en hy het deur woeste storms op see Odusseus se skepe na vreemde en angswekkende plekke gedryf. Dit was slegs vanweë sy vasbeslotenheid om. na sy koninkryk terug te keer en weer sy vrou en seun te sien dat Odusseus altyd die krag gevind het om aan die gevare te ontkom.

== Odusseus se reis ==
Niemand is seker van die roete wat die digter Odusseus op sy terugreis van Troje na Ithaka laat volg het nie, en baie van die avonture speel hulle miskien selfs in 'n verbeeldingswêreld af. Volgens die rekonstruksie van die Franse geleerde Victor Berard het Odusseus se reis miskien soos volg verloop: Van Troje het Odusseus die Land van die Kikone, [[Thracië]], bereik, waar baie van sy metgeselle doodgemaak is. 

[[Beeld:Head Odysseus MAR Sperlonga.jpg|duimnael|200px|Die kop van Odusseus van ’n Griekse marmergroep.]]
Land van die Lotos-eters ([[Libië]]): elkeen wat van die smaaklike lotosvrug geëet het, het van sy huis en sy eie land vergeet. Odusseus het baie moeite gehad om sy manne uit hierdie land te kry. Land van die Siklope (Cuma): hier het die reus [[Poluphemus]] Odusseus en sy manne gevange geneem. Aan die begin van hierdie artikel het ons vertel hoe die Grieke daarin geslaag het om te ontsnap. Paleis van Aiolos, god van die wind (die eiland [[Stromboli]]): Aiolos het al die winde wat ongunstig vir Odusseus se reis was, bymekaargemaak en hulle in 'n velsak aan die held gegee. 

Hulle het huiswaarts begin vaar, maar toe hulle naby Ithaka kom, het Odusseus se manne die sak oopgemaak omdat hulle gedink het dat daar 'n skat in was. Die winde het uit die sak ontsnap en Odusseus se skip in 'n heeltemal verkeerde rigting gedryf na die Land van die Laistrugoniërs ([[Sardinië]]). Hierdie mense was kannibale en hulle het baie van Odusseus se makkers opgevreet. Huis van die towenares Kirke (Kaap Circeo aan die Italiaanse kus): die oorlewende Grieke het in haar hande geval, en sy het hulle in varke verander. 

Slegs Odusseus kon sy nie in 'n vark verander nie, en hy het daarin geslaag om haar oor te haal om sy vriende vry te laat. Na ŉ kort besoek aan die onderwereld of Doderyk het Odusseus op die Eilande van die Sirenes ([[Capri]]) aangekom. Op hierdie eilande het die Sirenes met hul mooi stemme gesing en so verbygaande skepe op die rotse gelok. Odusseus het aan hierdie gevaar ontkom deur was in sy makkers se ore te stop en homself aan die skip se mas te laat vasmaak. 

Skulla en Charubdis (die [[Straat van Messina]]) was twee afgryslike monsters: Skulla het matrose op die verbygaande skepe opgevreet, terwyl Charubdis die skepe in 'n yslike draaikolk laat vergaan het. Odusseus het daarin geslaag om sy skip te red, maar ses van sy makkers is doodgemaak. Eiland van die Son ([[Sisilië|Sicilië]]): hier het Odusseus se vriende van die heilige beeste van die songod doodgemaak omdat hulle honger was, en die god [[Zeus]] het hulle gestraf deur ŉ vreeslike seestorm te laat woed. 

Slegs Odusseus het die storm oorleef. Toe sy skip met die hele bemanning in die storm verwoes is, het Odusseus ŉ wrakstuk gegryp en daarop na die eiland van die nimf [[Kalipso (maan)|Kalupso]] (die eilandjie Peregil naby [[Gibraltar]]) gedryf. Die [[nimf]] Kalupso het hom aan die kus aangetref en hom sewe jaar lank gevange gehou. 

== Einde van die reis ==
Uiteindelik het die gode Odusseus jammer gekry en Kalupso bevel gegee nom hom vry te laat. Hy het dadelik 'n vlot gebou en na Ithaka vertrek. Die god Poseidon het egter weer eens 'n geweldige storm laat opsteek en Odusseus se vlot het vergaan. Die Griekse held het egter na die eiland van die Phaiakiërs geswem, waar hy deur die koning se dogter Nausikaä, wat saam met haar vriendinne op die strand bal gespeel het, verwelkom is. 

Die koning van die Phaiakiërs het Odusseus 'n skip gegee om na sy land terug te keer. Ithaka: na tienjaar het Odusseus eindelik in sy stad teruggekeer. Toe hy daar kom, het hy egter ontdek dat van die edelliede van sy afwesigheid gebruik gemaak het om in sy huis te gaan woon en dat een van hulle selfs met sy vrou, Penelope, wou trou. Met sy verskriklike boog het hy hulle almal doodgemaak.

== Sien ook ==
* [[Homeros]] 
* ''[[Odusseia]]''

{{Normdata}}

[[Kategorie:Achajers (Trojaanse Oorlog)]]
[[Kategorie:Karakters in die Griekse mitologie]]</text>
      <sha1>evtwsi3gbmdcztc0nwmd13wxz6hm2jj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>D.F. Malherbe</title>
    <ns>0</ns>
    <id>49520</id>
    <revision>
      <id>2977017</id>
      <parentid>2970436</parentid>
      <timestamp>2026-10-09T12:05:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>JMK</username>
        <id>649</id>
      </contributor>
      <comment>korr datum, verw</comment>
      <origin>2977017</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="69903" sha1="7pvmmlrytgd6m4ivk385bdauh9npof5" xml:space="preserve">{{Inligtingskas Wetenskaplike
| naam                      = D.F. Malherbe
| beeld                     = D.F. Malherbe.jpg
| breedte                   = 240
| beeldbeskrywing           = 
| beeldonderskrif           = D.F. Malherbe
| geboortenaam              = Daniël François Malherbe
| geboortedatum             = 28 Mei 1881
| geboorteplek              = [[Paarl|Daljosafat]]
| sterftedatum              = {{SDEO|1881|5|28|1969|4|12}}
| sterfteplek               = [[Bloemfontein]]
| plek van graf             = 
| blyplek                   = Bloemfontein
| burgerskap                = Suid-Afrikaans
| nasionaliteit             = Suid-Afrikaans
| vakgebied                 = Tale ([[Afrikaans]])
| werkplek                  = [[Universiteit van die Vrystaat|Universiteit van die Oranje-Vrystaat]]
| alma mater                = [[Universiteit Stellenbosch|Victoria-kollege]]&lt;br /&gt;Universiteit van Halle&lt;br /&gt;Universiteit van Freiburg
| doktorale promotor        = 
| akademiese adviseurs      = 
| doktorale studente        = 
| ander studente            = 
| bekend vir                = 
| beïnvloed deur            = 
| invloed op                = 
| toekennings               = Verskeie [[Hertzogprys]]e
| handtekening              = 
| webblad                   = 
| voetnotas                 = 
}}

Prof. '''Daniël François Malherbe''' (28 Mei 1881 – 12 April 1969) was ’n bekende [[Afrikaans]]e digter, dramaturg en romanskrywer.  Hy is algemeen as ''D.F. Malherbe'' bekend en word veral onthou vir sy prosa asook ''Vergeet niet'', wat as die eerste roman met artistieke waarde in Afrikaans beskou word.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;http://esat.sun.ac.za/index.php/D.F._Malherbe&lt;/ref&gt;

== Biografie ==

=== Herkoms ===
Daniël François Malherbe is op 28 Mei 1881 in [[Daljosafat]] gebore. Hy is die seun van P.J. Malherbe, een van die stigterslede van die [[Genootskap van Regte Afrikaners]].

=== Kampvegter vir Afrikaans ===
Na sy studies aan die Victoria-kollege op [[Stellenbosch]] en die universiteite Halle en Freiburg in [[Duitsland]], waar hy in [[1905]] promoveer op ’n proefskrif oor ''Das Fremdword im Reformationszeitalter'', word hy lektor aan die Hugenote-Seminarie op [[Wellington, Wes-Kaap|Wellington]].  In Wellington lewer hy in Oktober [[1906]] in sy rede “Is Afrikaans ’n dialekt?”, ’n wetenskaplik gemotiveerde pleidooi vir die erkenning van Afrikaans.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

In [[1906]] het hy deel aan die stigting van die [[Afrikaanse Taalvereniging]] in [[Kaapstad]]&lt;ref name=&quot;nie1&quot;&gt;{{cite book |last1=Nienaber |first1=P.J. |title=Ons Taalhelde | chapter = VIII: Dr. D.F. Malherbe |date=1964 |publisher=Nasou Beperk |location=Kaapstad |page=78}}&lt;/ref&gt; en die uitbreiding daarvan oor die hele [[Kaapkolonie]].  Hy is in [[1910]] as professor in ''Moderne Tale'' aan die [[Universiteit van die Vrystaat|Grey-Universiteitskollege]] in [[Bloemfontein]] aangestel. In 1918 word hy die eerste professor in Afrikaans.  Hy het ook ’n rol gespeel in die invoer van Afrikaans as voertaal in die Vrystaatse skole.  Malherbe dien van [[1929]] tot [[1934]] en weer in [[1941]] as rektor van die Grey-Universiteitskollege.  As akademikus tree hy op as adviseur vir die vertalers van die [[Bybel]] in Afrikaans en ook in verband met die vertaling van die Nederlandse Gesange.

As een van die grootste kampvegters van Afrikaans het hy woordelyste, spreekwoorde en baie ander stof versamel. Hy was die redakteur van die ''Tydskrif Vir Wetenskap en Kuns'' en ’n mede-outeur van die [[Afrikaanse Woordelys en Spelreëls]].

=== Skrywer ===
Hy het ook verskeie dramas en historiese romans geskryf. Sy Bybelse romans, ''Die Hart van Moab'' (1933), ''Saul die worstelheld'' (1935), en ''Die profeet'' (1937) het ’n parallel tussen die Afrikaners en die Israeliete van die [[Ou Testament]] getrek.  Sy prosa word gekenmerk deur romantiese verheerliking van die arbeid. In sy belangrikste romans behandel hy stof uit die vaderlandse verlede, die mens in sy verbondenheid aan die natuur en grepe uit die Ou Testament.

Op die gebied van drama publiseer hy van [[1921]] tot [[1959]] 19 stukke, waarvan sommige verwerkings van sy romans is.  Van sy drama's het ’n paar met Bybeltemas, soos ''Amrach die tollenaar'' ([[1935]]) en ''Moeder en seun'' ([[1945]]) die bekendste geword.  Sy werke het meer literêr-historiese kunswaarde.

As mens is hy volkome toegewyd aan sy volk en taal, met ’n kinderlike vertroue op God. Hy is ’n besielende openbare redenaar wat verskeie kere as geleentheidspreker by feeste en ander funksies optree. Hy is drie kere getroud. Sy eerste vrou is Mynie Mostert van die [[Paarl]] en hulle het vyf kinders, drie dogters naamlik Helene, Sonja en Elsa, en die twee seuns Pietie en Willie. Na sy eerste vrou se dood trou hy met Louisa (Lulu) Blignaut, wat eers getroud was met Willie Mostert, ’n broer van sy eerste vrou. Sy ontval hom na slegs ’n jaar en twee maande, waarna hy met die weduwee Ivy Lubbe van [[Pietersburg]] trou, wat hom oorleef.

Malherbe is sowel op taalkundige as literêre terrein aktief deur sy lidmaatskap van die [[Taalkommissie]], die Spellingkommissie (wat die eerste spelreëls in 1915 publiseer), redigering van die ''Tydskrif vir Wetenskap en Kuns'' vanaf 1922 tot 1939, advies aan die Bybelvertalers en aktiewe bystand met die beryming van die Gesange, resensies in heelparty tydskrifte, bloemlesings uit die Afrikaanse letterkunde, die versameling ''Afrikaanse spreekwoorde en verwante vorme'' (1926) en die publikasie van die eerste ''Afrikaanse Taalboek'' (1917). Vir die ''Tydskrif vir Wetenskap en Kuns'', ''Die Brandwag'', ''Nuwe Brandwag'', ''Die Huisgenoot'' en verskeie dagblaaie lewer hy gereeld boekbesprekings en taal en letterkundige artikels.

Op 12 April 1969 is hy in Bloemfontein aan ’n hartaanval oorlede.&lt;ref&gt;http://www.stellenboschwriters.com/100malherbedf.html&lt;/ref&gt;

== Lewe en werk ==

=== Opleiding ===
Saam met onder andere [[A.G. Visser]] en [[Totius]] ontvang hy vanaf [[1890]] op negejarige ouderdom onderrig aan die [[Gedenkschool der Hugenoten]], wat op sy geboorteplaas gevestig was, en groei op in die geestelike sfeer van die Patriotters. Hy woon in Januarie [[1896]] die Eerste Afrikaanse Taalkongres in die Paarlse stadsaal by. In 1896 slaag hy die standerd agt-eksamen (destyds die Skool Hoër-eksamen) aan die Gedenkschool der Hugenoten op Kleinbosch in [[Daljosafat]] en woon daarna vir twee jaar die Hoër Jongenskool in [[Wellington, Wes-Kaap|Wellington]] by, waar onderrig in Engels geskied. Op skool skryf hy die Taalbondeksamens met goeie gevolg. In [[1898]] slaag hy die matrikulasie-eksamen van die Universiteit van Kaap die Goeie Hoop en studeer dan vir ’n jaar aan Victoria-Kollege op [[Stellenbosch]], waar hy die Intermediêre eksamen slaag. Op universiteit is hy ’n geesdriftige krieketspeler. Hierna gee hy vir twee en ’n halfjaar onderwys op [[Montagu]]. In September [[1901]] besluit hy om verder te studeer en hy keer terug na die Universiteit van die Kaap die Goeie Hoop, waar hy aan die einde van 1901 die derde klas-onderwyserseksamen slaag en in [[1902]] die B.A.-graad behaal.

=== Oorsese studie ===
Sy vriende Abram Perold en Danie du Toit Malherbe vertrek aan die begin van 1902 na [[Duitsland]] vir verdere studie in [[Chemie]], wat hom laat besluit om ook in [[Duitsland]] verder  te studeer. Later in 1902 vertrek hy dan na [[Duitsland]] en studeer vanaf die begin van [[1903]] vir ’n jaar in Halle an der Saale, waar daar by sy aankoms ses [[Afrikaners]] is. Die minimum vereiste vir toelating tot die universiteit is vyf jaar [[Latyn]] en vyf jaar [[Grieks]], maar hy het slegs Latyn op skool en universiteit geleer en nooit Grieks nie. Ná dae se mooipraat word eindelik aan hom toestemming verleen om in te skryf, maar slegs as spesiale vergunning. Sy begeerte om Vergelykende Taalkunde te bestudeer word gekniehalter deur sy gebrek aan toepaslike agtergrond en ook gebrekkige kennis van [[Duits]] en vir ’n jaar bestudeer hy dan [[Frans]], Middel-Engels en Duits. In die vakansie besoek hy onder andere [[Parys]], [[Lyon]] en [[Genève]], waar hy ook spesiale kursusse volg. Omdat hy hoofsaaklik met sy landgenote omgaan, besef hy dat sy kennis van Duits só nooit voldoende sal ontwikkel nie en hy besluit dus om eerder weg te gaan en op sy eie verder te studeer. Vervolgens gaan hy dan na [[Freiburg im Breisgau]], waar hy onder die blinde professor Friedrich Kluge verder in [[Taalkunde]] studeer, met hoofvak Duits en byvakke Frans en Engels. In 1906 promoveer hy magna cum laude in die Duitse taal en lettere met ’n proefskrif oor “''Das Fremdwort im'' ''Reformationszeitalter''”. Hierdie studie handel oor die vasstelling van die ouderdom van ’n woord en sy oorsprong asook [[Martin Luther|Luther]] se standpunt teenoor die vreemde woord in sy Bybelvertaling. Dit gee ook ’n beeld van die groot instroming van vreemde woorde in Duits gedurende die eerste helfte van die [[16de eeu|sestiende eeu]]. Terwyl hy in Freiburg studeer spandeer president Steyn geruime tyd hier onder toesig van ’n Nederlandse arts en hy kuier dikwels by die president. Hiervandaan besoek hy ook gereeld die nabygeleë [[Switserland]], spandeer tyd in Lyon om Frans te bestudeer en besoek ook die Skandinawiese lande.

=== Begin van loopbaan ===
By sy terugkeer na [[Suid-Afrika]] in 1906 neem hy tydelik die B.A. Honneurs klas in Duits en Nederlands waar aan die Hugenote Universiteitskollege in [[Wellington, Wes-Kaap|Wellington]]. Hy word dan aangestel as skoolhoof op [[Carnarvon]], ’n pos wat hy vanaf Januarie 1907 tot April [[1909]] beklee, in dieselfde tyd wat [[A.G. Visser]] geneesheer op die dorp is. In 1909 doseer hy vir die res van hierdie jaar tydelik op Stellenbosch as plaasvervanger vir dr. [[Willem Jacobus Viljoen|W.J. Viljoen]], wat toe op sabbatsverlof was. In dieselfde jaar is hy ook ’n stigterslid van die [[Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns]]. Hy is later vir twee termyne van twee jaar elk voorsitter van die Akademie, is lid en voorsitter van die Akademie se [[Taalkommissie]] en behartig ook vanaf [[1923]] tot [[1939]] die redaksie van die Akademie se ''Tydskrif vir Wetenskap en Kuns''. Teen die einde van 1909 word ’n permanente pos as dosent in Frans en Duits aan die [[Universiteit Stellenbosch]] hom aangebied, maar hy wys eindelik hierdie aanbod van die hand. Hy word in 1910 benoem tot hoogleraar in moderne tale aan die Grey-Universiteitskollege te Bloemfontein, waar hy [[Nederlands]], Duits en [[Frans]] doseer. In die termyn 1917–1918 is hy voorsitter van die Kollege-senaat. In 1921 word hy lid van die Maatschappij der Nederlandse Letterkunde te Leiden en vanaf [[1937]] is hy korresponderende buitelandse lid van die Deutsche Akademie te [[München]].

=== Taalstryder ===
Hy het ’n leidende aandeel aan die taalstryd, onder meer met die rede ''Is Afrikaans een dialekt?'' wat hy op 12 Oktober 1906 in die Goodnow Hall op Wellington voor ’n gehoor van ongeveer vyfhonderd belangstellendes hou. Met voorbeelde uit die verskillende Europese tale toon hy aan dat [[Afrikaans]] ’n selfstandige taal is wat die reg het om as skryftaal gebruik te word. Hierdie rede word dan vanaf 27 Oktober 1906 in vyf opeenvolgende aflewerings in ''[[De Volkstem]]'' gepubliseer. Op 3 November 1906 is hy ook in Kaapstad stigterslid en die eerste voorsitter van die Afrikaanse Taalvereniging, met die doel om Afrikaans as spreektaal en skryftaal erken te kry. Op 19 Desember 1906 woon hy die jaarlikse kongres van die Z.A. Onderwijsunie in [[Strand, Wes-Kaap|Somerset-Strand]] by, waar die kongres besluit om ondersteuning te gee aan Afrikaans as spreektaal, maar hom nie uitspreek oor skryftaal nie. In tydskrifte soos ''De Unie'' en ''[[Ons Land]]'' verdedig Malherbe gereeld die waardigheid van die Afrikaanse taal, veral teen diegene wat ten gunste was van die behoud van Nederlands as volkstaal. Na sy vertrek na Carnarvon is hy steeds aktief betrokke in die taalstryd en is op 16 en 17 Desember 1907 in Kaapstad voorsitter van die Eerste Afrikaanse Taalkongres. Op hierdie kongres is ’n spellingkommissie aangestel, wat die volgende jaar verslag uitgebring het en wie se spelreëls in [[1915]] in hoofsaak nagevolg word deur die [[Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns|Suid-Afrikaanse Akademie]].

Na sy aankoms in [[Bloemfontein]] sluit Malherbe aan by die vereniging Onze Taal en word só aktief betrokke by die Vrystaatse Taalbeweging. Hy word in [[1911]] erevoorsitter van die Afrikaanse Studente Taalvereniging. Saam met ds. Willem Postma (Dr. O’Kulis) verander hy op 15 Junie [[1914]] die bewoording van die Vrystaatse Onderwysordonnansie sodat ook Afrikaans naas Nederlands onder die woord “huistaal” verstaan sou word, wat by die Provinsiale Raad aanvaar word en Afrikaans só tot skooltaal verhef. By die Grey-Universiteitskollege beywer hy hom dat Afrikaans as gebruikstaal aanvaar word en op 2 Augustus [[1918]] verskyn ’n kennisgewing in sy handskrif dat studente voortaan toegelaat sal word om al hulle eksamens in Afrikaans af te lê. Hy dien later ook op die Kottich-kommissie van ondersoek na die invoering van die tweede taal op skool. In 1916 word hy deur die Bybelvertalingkommisse van die drie [[Drie Susterskerke|Afrikaanse susterskerke]] aangewys as taaladviseur vir die paneel wat die [[Statebybel]] in Afrikaans moet vertaal. Die resultate van die eerste proewe van hierdie vertaling is egter teleurstellend en word gekritiseer dat dit nie Afrikaans is nie maar ook nie Nederlands nie. Hierdie paneel word dan ontbind en ’n besluit word geneem om die Bybel eerder uit die grondtale, [[Grieks]] en [[Hebreeus]], te vertaal. In [[1928]] is hy stigter van die Afrikaanse Kultuurbond in Bloemfontein, wat later saamsmelt met die Helpmekaar-beweging. Hy dien dan as voorsitter van die Bloemfonteinse Helpmekaar-tak en van die plaaslike Skakelkomitee.

Nadat die gebruik van Afrikaans op tersiêre vlak goedgekeur word, grootliks as gevolg van sy toedoen, word hy in 1918 aan die [[Grey-universiteitskollege|Grey-Universiteitskollege]] professor in Afrikaans, die eerste van sy soort in Suid-Afrika. Hy beklee hierdie leerstoel tot aan die begin van 1929 en weer van Junie 1934 tot met sy aftrede in 1941. Na die dood van Geo Hofmeyr is hy tydelik vir agt maande in 1928 en voltyds vanaf Januarie 1929 tot Mei 1934 rektor van hierdie universiteit. As taaladviseur speel hy ’n belangrike rol in die vertaling van die [[Bybel]] in Afrikaans en hy is ook lid van die kommissie vir die beryming van die Gesange in Afrikaans. Hy verdedig ten alle tye die Afrikaanse taal en kultuur en word in 1938 deur die rektor, R.B. Saayman, tydelik geskors oor wat hy sou gesê het in ’n toespraak aan ’n groep besoekende studente en bywoning van senaatvergaderings. Die redes vir sy skorsing lyk op die oog af na onbenullighede, maar was in werklikheid ’n resultaat van die botsing tussen twee opponerende denkrigtings op die kampus. Die een groep, verteenwoordig deur Malherbe, wou die universiteit in ’n Christelike en suiwer Afrikaanse rigting stuur, terwyl die ander groep ’n neutrale en tweetalige universiteit wou hê. Na oorweldigende steun deur die studente word die skorsing op 24 Augustus [[1938]] opgehef. Hy is in 1941 weer voorsitter van die senaat van die universiteit. In 1942 benoem die Raad van die Universiteitskollege van die Oranje-Vrystaat hom tot ereprofessor. Na sy aftrede vestig hy hom op die kleinhoewe Kleinbos op Estoire, ongeveer tien kilometer buite Bloemfontein. Hy het ook ’n strandhuis by [[Kleinmond]] wat hy Hans-die-Skipper noem, waar hy gereeld sy vakansies deurbring en baie van sy bekendste werke, soos ''Hans-die-skipper'' en ''Die meulenaar'', geskryf het.

== Skryfwerk ==

=== Prosa ===
Sy belangrikste bydrae tot die letterkunde maak hy met sy prosa. Algemeen kenmerkend is die uitgesponne aard van sy skryfstyl, waardeur hy meermale op afdraaipaadjies afdwaal wat nie noodwendig stukrag verleen of ingebind word in die tematiek nie, en die filosofiese bepeinsing van eenvoudige karakters wat nie noodwendig oortuigend is van die karakter se innerlike nie en baie keer eerder aan die werklike outeur toegeskryf kan word. Hy is hoofsaaklik romantikus en dit doen gevolglik afbreuk aan sy werklikheidsbeelding, terwyl baie van sy werk ook in diens van ’n idee of boodskap staan, eerder as om die werklikheid weer te gee. Hierdie romantiese aard lei tot ’n doelbewuste poging tot “mooiskryf”, met mooiklinkende woorde wat dikwels die betekenis verdoesel eerder as verhelder. Die lewensuitkyk wat uit sy werke spreek is nasionalisties en patriargaal, met anderskleuriges en vroue wat implisiet as ondergeskik aan die blanke man geskets word. Dit is insiggewend om te sien hoe die waarde van sy prosa met tyd geleidelik deur kritici al hoe laer aangeslaan word, in vergelyking met die hoë lof wat aan hom toegeswaai is by die verskyning daarvan, wat tiperend is van ’n styl en beelding wat nie die toets van die tyd deurstaan het nie. Ten spyte van hierdie gebreke lewer hy tog belangwekkende werk in ’n aantal romans, al is hierdie werk slegs goed in onderdele en nooit as geheel nie.

==== Romans ====
''Vergeet nie'' is sy eerste roman. Dit beeld die Kaapse burgers uit wat tydens die [[Anglo-Boereoorlog]] as rebelle aan die kant van die Boere teen die Engelse veg. Die Du Pré-familie (oom Willem, tant Annie en Bettie) woon op die plaas Rietfontein naby die Karoodorpie Steenburg. Met die uitbreek van die Anglo-Boereoorlog gaan Bettie se verloofde, die dokter Piet Marais, saam met die Boere-ambulans na die oorlog. Bester, die beroemde rebelle-kommandant (wat ooreenkomste toon met Gideon Scheepers), kom met sy manskappe op Rietfontein aan en raak verlief op Bettie. Sy herhaalde besoeke aan Rietfontein bring die Du Pré-familie in die moeilikheid en oom Willem en Bettie word gearresteer, terwyl tant Annie vrygelaat word op parool. Piet Marais kry dit reg om ’n brief vir Bettie aan Bester te gee, maar deur sy poging om die brief aan Bettie te besorg, word Bester gevang en word hy ter dood veroordeel. In die tronk kry hy geleentheid om Bettie te vertel dat Piet nog leef. Kort na Bester se teregstelling keer Bettie en haar moeder weer terug na Rietfontein, terwyl oom Willem kort na sy aankoms in die kamp op Port Alfred beswyk. Na die vrede kom Piet terug om sy bruid te trou. Die titel van die roman verwys na oom Willem se oproep op sy sterfbed dat ons nie die pyn en seerkry moet vergeet nie. Vergeleke met tydgenootlike werk is die gebeure veel meer verantwoord en realisties. Die karakters is egter nog oppervlakkig geteken en hulle handelinge word nie altyd gemotiveerd weergegee nie, hoewel die figuur van Bettie sterker omlyn is. Die Boere word as hoofsaaklik goed en die Engelse as hoofsaaklik boos geteken. Die moontlikhede van die konflik van opponerende politieke standpunte in eie geledere word nie in-diepte ontgin nie.

''Die meulenaar'' is een van die eerste werklike plaasromans in Afrikaans, ’n genre wat later op verskeie wyses deur ’n groot aantal skrywers ontgin word. Die hoofkarakter is die meulenaar Faans, wat uitgebeeld word in sy arbeid en belewenisse op Meulkloof, ’n tipiese Bolandse wynplaas van vervloë jare. Tys Theron is die eienaar van Meulkloof en die pa van die mooi Leonore en Faans is die swaksinnige bywoner, wat net lewe vir die meule en hopeloos verlief is op Leonore. Tys moet die plaas op vendusie verkoop wanneer hy bankrot speel nadat hy vir sy broer borg geteken het, maar die slinkse prokureur Louw red ter elfder ure die plaas uit die hande van die skuldeisers om so ’n houvas op Leonore te verkry. Faans se jaloesie veroorsaak dat hy vir Louw aanrand, waarna die familie die plaas kwyt is. Ook Faans kom eindelik tot die besef dat hy nou die meule kwyt is en dat Leonore nie in hom belangstel nie. Op die laaste dag kry hy weer die meule aan die gang, maar word duiselig en sterf in die plek waarvoor hy geleef het. Faans se verwarde gemoedstemminge en gebrekkige insig word goed geteken en hy word een van die eerste lewende karakters in die Afrikaanse prosa. Sy geestelike vermoëns is egter te beperk om werklik ’n tragiese bewussyn te huisves, terwyl die ander karakters onoortuigend geteken word. Louw is die tipiese romanskurk wat eensydig boos is en Leonore bly die tipies romantiese maar vae figuur, terwyl Tys en sy vrou en hulle verhouding slegs op die agtergrond beweeg. Die sterkste karakter naas Faans is die bruin Velbaadjie, wie se astrante geaardheid en bekkigheid as komiese afwisseling dien.

''Hans-die-Skipper'' verteenwoordig ’n hoogtepunt in sy werk. Hier is Hans die vader wat wil hê dat sy enigste seun Johan in sy voetspore moet volg, soos die tradisie dit vereis. Hans se pa was ’n seekaptein en hyself het ’n oneindige liefde vir die see, maar ekonomiese werklikhede het veroorsaak dat hy ’n eenvoudige visser en sukkelaar op ’n stranddorpie is. Wanneer hy ’n nuwe skuit met die hulp van Meester aanskaf, doop hy die skuit “Johan” as sy visioen van die toekoms. Johan verafsku egter die visserslewe en wil ’n ander rigting inslaan, terwyl hy in sy verhouding met Lenie ’n simpatieke oor kry vir sy ambisies. In Johan se eerste vaart op die nuwe skuit is daar ’n groot storm, wat Johan finaal laat besluit dat die seelewe nie vir hom is nie en sy eerste vaart op die nuwe skuit is dan ook sy laaste. Die onvermydelike aanloop tot die konflik tussen vader en seun word met fyn sielkundige ontwikkeling geteken en dit loop uit op ’n dramatiese botsing, waarna Johan sy eie lewensrigting inslaan en sy loopbaan by die smedery begin. Hierdie botsing tussen vader en seun is nie slegs ’n generasie-konflik nie, hoewel dit ’n rol speel, maar is ook die algemeen menslike botsing van ideale. Beide vader en seun is besiel met ’n drang tot diens in arbeid maar op verskillende maniere en dit maak die botsing meer kompleks en ook meer tragies van aard. Hans jaag Johan weg, maar Johan se vertrek is die einde van Hans se drome en lei tot sy fisiese en emosionele agteruitgang, maar sorg ook vir groter insig by die karakters. Die newekarakters word in hierdie roman meer oortuigend uitgebeeld, terwyl die sentrale motief van arbeidsverheerliking telkens uit ’n ander hoek belig word. Lenie is ’n geslaagde vrouefiguur, terwyl Rooi-Koos ook nie die tradisionele romanskurk word nie, maar deur sy toewyding aan die werk en sy opregte liefde vir Lenie meer realisties gesien word. Meester is ’n geloofwaardige leier wat sentraal staan in die gemeenskap.&lt;ref&gt;Kritzinger, M.S.B. ''Oor skrywers en boeke''. J.L. van Schaik Bpk. Pretoria Eerste uitgawe 1932&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Schoonees, P.C. ''Nuwe Brandwag''. Deel 2 no. 2, Mei 1930&lt;/ref&gt; Hierdie is een van die eerste Afrikaanse romans wat verfilm word. Die [[Hertzogprys]] word in 1930 aan ''Hans-die-skipper'' toegeken. In 1935 wys die lesers van beide ''[[Die Burger]]'' en ''[[Volksblad|Die Volksblad]]'' in ’n peiling vir ''Hans-die-Skipper'' aan as die derde beste Afrikaanse prosawerk tot op daardie stadium.

''Loutervure'' se sentrale gedagte is dat volk en godsdiens ’n eenheid moet wees en dat die Afrikaner ’n Godgegewe roeping het om te vervul. ’n Jong Afrikaanse advokaat, Hendrik, se lotgevalle en stryd om met integriteit te lewe, vorm die verhaalinhoud. Hendrik vestig hom na afloop van sy studies in [[Holland]] in ’n plattelandse regspraktyk met ’n verengelste vennoot, Myburgh, wat sy taal verloën vir besigheid. Vol jeugdige geesdrif werp Hendrik hom dadelik in die kultuurstryd en kom daardeur in botsing met sy vennoot en die magistraat. Hendrik vind uit dat sy waardige vader, Piet Vaalplaas, sy huis laat afbrand het sodat hy die versekeringsgeld kon gebruik vir Hendrik se studies en sy kind sterf onverwags nadat hy hom met die motor omry. Na hierdie terugslae, of die titel se vure wat louter, keer hy terug na die ou paaie en bekeer hom weer tot sy geloof en God. Die roman beklemtoon dat kultuuropbou sonder godsdiens as fondament waardeloos is. Die didaktiese boodskap is hoofsaak in hierdie roman, met verskeie gebeurtenisse wat onvoldoende gemotiveer is en karakters wat eerder verteenwoordigend is van tipes as lewende mense.&lt;ref&gt;Van den Heever, C.M. Nuwe Brandwag. Deel 4 no. 1, Februarie 1932&lt;/ref&gt;

==== Bybelromans ====
Malherbe se trilogie van Bybelromans behandel grepe uit die geskiedenis van [[Israel]], met die doel om dit as ’n spieëlbeeld vir die Afrikanervolk te wys en rigtinggewend te wees vir die bou en ontstaan van ’n volk. Hy wyk telkens af van die Bybelse gegewe wat as sentrale boustof vir sy verhale dien, sodat hy sy romanmotiewe dienstig kan wees. ''Die hart van Moab'' wys eer, wilskrag en doelgerigtheid uit as vernaamste lewensriglyne. Tussen die Moabiete en Hebreërs het daar ’n eeu-oue vete bestaan. Met wisselende sukses het hulle mekaar teengestaan, totdat die [[Hebreërs]] die groot Moabitiese koning, Eglon, op verraderlike wyse vermoor en sy leërmagte ’n beslissende neerlaag toegedien het (vgl. Rigters 3). Langsaam egter het die Moabiete weer op die been gekom en Azkar, ’n reusagtige Enakiet, word die draer van die nasionale wraakgedagte. Deur sy aansteeklike geesdrif slaag hy daarin om al die kragte van sy nasie te mobiliseer teen die erfvyand en in sy hart hoor hy “die onverwoesbare hartklop van Moab”. Azkar se grootse visioene van nasionale oorwinning en welvaart word egter wreed ontnugter deur die afvalligheid van die skone Ruth, dogter van die Moabitiese koning Eglon, vir wie hy lief is. Hy pleit egter tevergeefs by haar, want onder die invloed van Naomi het sy die ware God leer ken, en só afkerig geword van die heidense afgodediens dat sy ’n armoedige en onsekere bestaan in ’n vreemde land verkies het bo die hoogste eer in haar eie land. Azkar gaan na die land van die Hebreërs om Ruth met sy liefde terug te wen en om die sterkte van die vyand te verken. Op die bruilof van Boaz en Ruth word hy egter verneder en by sy terugkeer na Moab mobiliseer hy die leër vir die groot stryd teen die Hebreërs. Nog voor hy die sein vir die verenigde aanval op die Hebreërs kan gee, word ’n groot gedeelte van sy land oorrompel deur plunderende woestynhordes en Azkar en sy twee vernaamste hoofmanne sterf. Die aanhaling voor die titelblad is van belang vir volle begrip van die roman se boodskap: “Zou een volk kunnen geboren worden op eene eenige reize? Jes. 66:8”. Azkar het sy taak volbring, want hy het die Moabiete nasiebewus gemaak en hul vaderlandsliefde aangewakker. Al verdwyn hy van die toneel, en al word die vryheidsoorlog vertraag deur die onverwagte inval uit die woestyn, vroeër of later moet die stryd teen die Hebreërs losbars. ''Die hart van Moab'' word eervol vermeld tydens toekenning van die [[Hertzogprys]] vir 1933.  ''Saul die worstelheld'' behandel die stryd teen afvalligheid, ambisie en aanbidding van die vreemde, soos dit uiting vind in die tragiese figuur van die eerste Israelse koning Saul en sy worsteling met God en God se uitverkore koning, naamlik Dawid. Saul se innerlike worstelstryd is die sentrale tema van die roman. Die roman begin na die oorlog teen Amalek, wat ’n krisismoment in die lewe van Saul was. Hoewel hy die Amalekiete verslaan het, was hy ongehoorsaam en het vir Agag, die koning van die Amalekiete, laat leef. Saul kom ook onder die invloed van Tirsa, die vrou van Agag, met wie hy trou. Tirsa se invloed gee ’n sielkundige motivering vir Saul se afvalligheid. Hy word verwerp as koning en die besef dat God hom verstoot het, laat hom in buie van sombere neerslagtigheid verval. Dawid, die sanger van Bethlehem, word gehaal om vir hom genesing vir sy siel te bring, maar Dawid is ’n getroue dienaar van God wat Saul sodoende telkens herinner aan sy eie afvalligheid. Eindelik, na vele wanhopige dade om in beheer te probeer bly, vergaan Saul op tragiese wyse. Hierdie roman word tussen Junie 1935 en November 1935 as Saterdag vervolgverhaal in ''Die Volksblad'' gepubliseer. In 1939 word die [[Hertzogprys]] vir ''Saul die worstelheld'' en ''Die profeet'' toegeken. ''Die Profeet'' behandel die stryd teen morele insinking en politieke valsheid en beeld die tragiese gevolge van verkeerde leiding uit. Hierdie roman verwerk die Bybelse gegewe van Jeremia in die tyd toe koning Sedekia ’n bondgenootskap wou sluit met die aartsvyand Egipte teen die oorheersing van Babel. Teen geweldige teenstand in laat die profeet Jeremia sy boodskap hoor dat Jerusalem verwoes sal word weens Israel se afgode-aanbidding en goddeloosheid. Jeremia se profesie word waar wanneer Nebukadneser teen Jerusalem optrek en die grootste deel van die volk in bannelingskap saamneem, waarna ’n gedeelte ook na Egipte geneem word vir uitdiening van hulle straf daar. Die styl van hierdie roman is ietwat saakliker en meer beheers as die gedronge en swaargetinte styl van die vorige twee boeke in die drieluik, wat daarvan die hoogtepunt in die trilogie maak. Die [[Hertzogprys]] word in 1939 aan ''Die profeet'' en ''Saul die worstelheld'' toegeken.&lt;ref&gt;Nienaber, P.J. “Jaarboek van die Afrikaanse Skrywerskring”, 1937&lt;/ref&gt; Later sluit ''Boerprofeet'' by bostaande trilogie aan, deurdat die Bybelse profeet Amos as hoofkarakter se wedervaringe ook simbolies gelaai word in diens van die roeping van die Afrikaner en sy nasionalisme.

==== Groot Trek-romans ====
Malherbe skryf ook ’n aantal romans oor die [[Groot Trek]], waarin hy die strewe en probleme van die boere, die besluit om te trek en wedervaringe in verowering, uitbreiding en opbou van ’n eie grondgebied uitbeeld. Die tetralogie se gebeure word gebruik as simbolies van die eienskappe en motivering benodig vir volkswording, om daardeur die baanbrekersverlede te verheerlik. ''Die bergstroom ruis'' speel af in die vroeë jare van die nedersetting aan die Kaap, in die onbewoonde gebied tussen die Drakensteinberge en die [[Bergrivier]] teen die einde van die sewentiende eeu. Die hoofkarakter is die boer en gewese timmerman August Fenting, wat met sy wa en osse die onbekende intrek op soek na ’n woonplek vir sy afhanklikes. Hy word gedryf deur die geloof en leuse dat die Fentings altyd op die voorpunt moet wees, op soek na sy eie koninkryk waar hy die vrugte van sy arbeid kan pluk. Skaars het die gesin ’n geskikte woonplek gekry en Fentinghof met die grootste moeite aangelê of die oudste seun Kobus wil verder trek in diens van die leuse. Daar is etlike mooi beskrywings in die roman, veral van August se onverstoorbare werklus en gehegtheid aan die grond. Die mensbeelding is egter vaag, die onenigheid tussen veral August en sy vrou, Stien, groei nooit tot dramatiese konflik nie en August se siening van homself as iemand met ’n verhewe roeping doen afbreuk aan sy algemene menslikheid. Die fragment ''Dorstyd'' uit hierdie roman word opgeneem in die versamelbundel ''Tussen die engtes''. In ''Vlam van die Suurveld'' inspireer August se afstammeling Rooi-Willem van der Merwe (die Vlam van die titel) die inwoners van Suurveld aan die boloop van die Visrivier om deel te neem aan die stryd teen die Xhosas en Khoisan sodat die grensgebied langs die Visrivier bewoonbaar is vir die witmense. Die regering van die dag het egter baie meer simpatie met die Xhosas en Khoisan as met die wit boere se probleme. Dit spoor Rooi-Willem aan om die boere oor te haal om ’n eie republiek te stig. Die skrywer val in die strik om ’n heldhaftige soort supermens as hoofkarakter uit te beeld, wat hom eindelik tot simbool eerder as werklike mens brandmerk. ''En die wawiele rol'' beeld die begin van die Groot Trek uit. Groot Gert (die kleinseun van Rooi-Willem) verlaat weens die probleme aan die Oosgrens lank voor die begin van die Groot Trek die familieplaas. Hy vestig hom in die land van die [[Griekwas (stam)|Griekwas]] en sluit later by die Groot Trek aan. Groot Gert trek eers uit eiebelang, maar kom dan tot die besef dat dit eendragtigheid gaan kos van die boere as hulle wil oorleef in die vreemde. Hierdie geskiedenis word vertel saam met die verhaal van sy dogter Hester se liefdesverhouding met Jakob, die blinde seun van sy lamsak buurman oom Naas. Hulle deursettingsvermoë en vaste geloofsgrondslag is bedoel as inspirasie vir ander. ''Over-die-berge'' neem Groot Gert se verhaal verder en sluit hierdie reeks van romans oor die [[Groot Trek]] af. Die Trekkerlewe in [[Oranje-Vrystaat|Vrystaat]] en [[Natal]] word in hierdie laaste roman uitgebeeld.

==== Ander romans ====
Die res van sy romans kan beskou word as ’n daling in sy romankuns.

''Spore van Vlieland'' speel af kort voor en tydens die eerste Britse besetting van die Kaap. Die oud-seekaptein Jan Blankert vestig hom op die Bolandse plaas Vlieland saam met sy enigste dogter, Freda. Hy stel Floris Rog aan as plaasbestuurder en Floris wen sy vertroue en Freda se liefde. Hierdie ontwikkeling is egter die begin van ’n nuwe nagmerrie, wat Jan juis probeer ontvlug het toe hy Vlieland betrek het. Freda mag nie trou nie uit vrees vir die oorerflike kranksinnigheid by kindergeboorte wat ook haar moeder se lot was. Hierdie situasie veroorsaak dat die drie mense in spanning en ongeluk saamwoon. Uit geloof maak Freda dan die keuse om wel te trou en kinders te hê, met haar en Floris wat eindelik geluk vind in hulle kinders.

''Die skeur van Vaalspruit'' het die tydperk 1865–1881 in die Vaalstreek as agtergrond, met ander woorde tydens die Basoeto-oorloë en die eerste anneksasie van [[Transvaal]]. Hierdie gebeurtenisse dien as agtergrond vir die verhaal van die breuk tussen twee broers deur hulle liefde vir ’n vrou, met die sentrale tema die noodsaaklikheid van eenheid. Hierdie roman word later vir die verhoog verwerk en gepubliseer as ''Boeta van Skeurfontein''.

''Kind van die sonde'' is ’n probleemroman oor die ongelowige mens. Kobus is die eienaar van die plaas Kransfontein. Hy worstel met sy skuldgevoel dat sy seun Boet lam gebore is omdat hy as vader die kind nie wou hê nie. Sy ongelowige seun Jan keer na die [[Tweede Wêreldoorlog]] terug met ’n Italiaanse vrou, wat haar oor Boet ontferm en trag om deur gebed en behandeling sy herstel te verkry. Kobus en Jan is skepties, maar die ander glo tog in die moontlikheid van ’n wonderbaarlike genesing.

Sy ander romans is ''Hulle wat verbygaan'' (met die apostel Thomas as hoofkarakter) en ''Rooiland''. Laasgenoemde is die verhaal van ’n jong boer Johannes wat na die delwerye toe gaan om sodoende die familieplaas op Rooiland te probeer red. Op onwaarskynlike wyse verwerf hy sodoende ’n fortuin, wat hy aanwend tot die verbetering van sy hele kontrei se boerdery.&lt;ref name=&quot;ant1718&quot;&gt;Antonissen, Rob. Standpunte. Nuwe reeks 17 en 18, Mei-Desember 1957&lt;/ref&gt;

==== Novelles ====
Na Malherbe se dood word ''Twee nagelate novelles'' gepubliseer. ''Togganger en perdedief'' vertel van die godsdienstige togganger oom Koot wat ’n groot plan het met die vervoer van vee na die Kaapse mark. Tydens ’n tog na [[Calvinia]] ontmoet hy die perdedief Jenkins, wat in geestelike verwarring verkeer en ten spyte van sy eie twyfel lei oom Koot hom na geloof. ''Baron Terski'' se hoofkarakter is van adellike afkoms, maar sy seun se lewensuitkyk veroorsaak dat hy besin oor wie sy naaste werklik is en of dit slegs bloedverwante en mense van dieselfde maatskaplike stand is.&lt;ref name=&quot;zyl&quot;&gt;Van Zyl, Wium. Beeld, 17 November 1980&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;zyl191&quot;&gt;Van Zyl, Ia. Tydskrif vir Letterkunde. Nuwe reeks 19 no. 1, Februarie 1981&lt;/ref&gt;

==== Korter skryfwerk ====
Op prosagebied lê hy hom veral toe op die skryf van romans, maar ’n aantal van sy korter werk word ook gepubliseer. ''Langs groen weivelde'' bevat drie radiopraatjies oor die boer. Die eerste hiervan handel oor ’n jong boer wat van die familieplaas afskeid neem en as delwer gaan werk, wat Malherbe in staat stel om die pioniersfiguur en die arbeidsverheerliking, sentrale motiewe in sy prosa, met mekaar te verbind. Na sy dood verskyn die bundel ''Die slagmes en ander nagelate verhale'', waarin ’n paar kortverhale uit die Bybelse milieu geplaas word saam met ’n verskeidenheid ander verhale, meestal toegespits op die innerlike stryd van die karakters.&lt;ref name=&quot;zyl&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;zyl191&quot; /&gt;Meeste van die verhale is sedert 1933 in tydskrifte gepubliseer, maar vier was voorheen ongepubliseer.

===== Versamelbundels =====
Van sy kortverhale word opgeneem in verskeie versamelbundels, waaronder ''Buurman se ploeg'' in ''Kortpad'' onder redaksie van F.V. Lategan, ''Wingerdspit'' in ''Geseënd is julle'' onder redaksie van S.J. Malan en W.H. Vos en ''Die lamplig'' in ''Twaalf Afrikaanse Kortverhale'' en ''Vlugte'' onder redaksie van Sarel Marais. ''Die eerste vaart'' verskyn in ''Halfeeu'', waarin [[PG du Plessis]] hoogtepunte uit die eerste vyftig jaar van ''[[Huisgenoot|Die Huisgenoot]]'' saambundel. Dit is ’n uittreksel uit sy roman ''Hans-die-Skipper''. Ander versamelbundels waarin sy werk verskyn sluit in ''Afrikaanse letterkunde'' en ''Geeste en gedaantes''. Sy verhale verskyn ook in verskeie tydskrifte en koerante, waaronder ''[[Huisgenoot|Die Huisgenoot]]'', ''Die Huisgesin'', ''Die Landbouweekblad'', ''Tydskrif vir Letterkunde'' en [[Volksblad|''Die Volksblad'']].

=== Taalkundige werk ===
Op taalkundige gebied skryf hy ''Afrikaanse taalboek'', wat verskeie herdrukke beleef en ’n eerste poging is om die Afrikaanse grammatika te definieer. Gemeet aan latere standaarde is die boek vol leemtes, maar die belangrike baanbrekerswerk van hierdie publikasie kan nie ontken word nie. Verder stel hy ''Die Afrikaanse spreekwoorde en verwante vorme'' saam

=== Drama ===
Malherbe lewer ook ’n bydrae op toneelgebied deur veral toneelstukke vir die studente van die Dramavereniging aan [[Grey-universiteitskollege|Grey-Universiteitskollege]] te skryf, wat dan landswyd aangebied word en só die Afrikaanse taal en kultuur uitdra. Hy maak self hierdie reise mee. Per geleentheid vertolk hy self rolle in hierdie dramas, soos met die opvoering van ''Meester'' in 1929, waarvan hy ook die regisseur was. Sy dramas gaan oor die algemeen mank aan die gebrek aan ’n oortuigende spanningslyn, met oppervlakkige romantiek, onrealistiese blomryke taalgebruik en onoortuigende sielkundige uitbeelding, terwyl baie van sy karakters nie sterk genoeg omlyn word nie en blote tipes bly. Hierdie gebreke ten spyt voorsien dit in sy tyd aan ’n besondere behoefte aan opvoerbare stukke.

''Koringboere'' het die plaaslewe en vyandskap tussen twee broers as boustof, maar dit is in wese slegs ’n oppervlakkige intrige-verhaal in dialoogvorm. Die oudste broer Herman en sy jonger maar meer suksesvolle broer Jan boer op ’n Bolandse koringplaas. Onderlinge jaloesie, verskil in politieke sienswyses en ontevredenheid oor plaasverdeling lei tot vyandskap tussen die broers, wat daartoe lei dat Jan se koringmied afgebrand word. Jan wreek hom dan op Herman deur hom van sy deel van die plaas te laat afstand doen.

Ook in ''Die mense van Groenkloof'' bly die uiterlike gebeure hoofsaak en is daar nie juis sprake van sielkundige motivering vir optredes nie. Hier is die ekonomiese agteruitgang tydens die depressiejare en onwettige diamanthandel die verhaaltema. Die eienaar van Groenkloof, Willem van der Merwe, loop die gevaar om deur droogte en depressie sy plaas Groenkloof te verloor. Hierdie plaas is naby die diamantdelwerye. Sy seun en erfgenaam, Andries, beplan om benede sy stand met Grieta, die dogter van die bywoner Piet Prins, te trou. Andries probeer die plaas red deur onwettige diamanthandel en val so in die strik war speurder Louw, ’n mededinger om Grieta se hand, vir hom stel. Dan volg die onrealistiese ontknoping wat voordelig is vir al die mense van Groenkloof.

''Meester'' is meer geslaagd in sy uitbeelding van die ou Hollandse swerweronderwyser wat op sy swerftog die ewebeeld van sy oorlede vrou ontmoet en dan moet besluit of hy vir haar liefde moet veg of nie. Dit is in wese ’n botsing tussen droom en werklikheid, met die droom wat in de hoofkarakter se eensaamheid die enigste blywende werklikheid is. Die stuk speel af teen die einde van die agtiende eeu in die distrik Mosselbaai.&lt;ref&gt;[[F.C.L. Bosman|Bosman, F.C.L.]] Nuwe Brandwag. Deel 2 no. 1, Februarie 1930&lt;/ref&gt; ''Op die trekpad'' beeld teen die agtergrond van die groot droogte in die [[Karoo]] omstreeks [[1925]] die wedervaringe op trek uit, met die nasionale volkslewe as sentrale fokus. Die boodskap van loutering van die siel deur teenspoed word egter nie deur die handeling ondersteun nie. Die newemotief van die trekkerseun se liefdesverhouding met die dogter van die barmhartige uithelper doen afbreuk aan die sentrale tema.

''Die seeman'' is ’n verwerking van ''Hans-die-Skipper'' vir die verhoog, maar dit slaag nie daarin om die roman tot die essensie van die toneel te verwerk nie. Die noodwendige inkorting van die verhaalgebeure beteken dat belangrike agtergrondinligting deur middel van dialoog vertel moet word, waardeur die vertelelement baie belangriker word as die uitbeeldingselement.

''Die siel van Suid-Afrika'' is ’n volksangspel in twee bedrywe, waarin op allegoriese wyse die Groot Trek en die stryd om selfbehoud van die Afrikaner herdenk word.

''Die meul dreun en ander toneelwerk'' bevat onder andere die titelstuk, wat ’n verwerking is van sy roman ''Die meulenaar'', wat as een van sy beste dramas beskou kan word. Malherbe wil hier nie ’n verhaal vertel nie, maar ’n karakter uitbeeld en dit bring die karakter van Faans in groter fokus. Die bundel bevat ook die Bybelspel ''Demetrios'', ''Dala'', ''Die aandblom van Witsenberg'', ''Drakenstein'' en ’n vertaling van Schiller se ''Wilhelm Tell''. ''Dala'' is ’n poging om die adel van getrouheid aan die volk uit te beeld en ''Die aandblom van Witsenberg'' is ’n romantiese eenbedryf.

''Drakenstein'' word deur die skrywer getipeer as ’n “sangspelagtige stuk” en is ’n verwerking van sy sangspel.

''Die blom van Orleans'' uit die digbundel ''Rivier en veld'' vir die verhoog. Hierin word ’n konvensionele driehoek-intrige sonder veel variasie uitgebeeld.

Met die Bybeldramas ''Amrach, die tollenaar'', ''Demetrios'', ''Moeder en seun'' en ''Abimelech'' sluit hy by sy Bybelromans aan deur grepe uit die Bybelse geskiedenis te neem as voorbeeld van volkswording. “''Amrach die tollenaar''” behandel ’n Bybelse motief met ’n te bewuste boodskap van volkswording onder vreemde oorheersing. Die drama speel af in Amrach die tollenaar se huis enkele dae na die kruisiging van Christus. Amrach se vrou Miriam het tot bekering gekom, wat lei tot Amrach se vertwyfeling en innerlike stryd. Hierdie drama kom sterk in aanmerking by toekenning van die [[Hertzogprys]] vir drama in 1935. ''Demetrios'' verskyn aanvanklik in ''Die meul dreun en ander toneelwerk'', maar word later ook apart gepubliseer. Die drama behandel die handel in silwerbeeldjies van [[Artemis|Diana]] in [[Efese]], waar Demetrios deur die prediking van [[Paulus van Tarsus|Paulus]] tot bekering kom. Hierdie bekering geskied egter nie uit innerlike verandering nie, maar word van buite ingegee deur die siekte en genesing van sy kind. ''Moeder en seun'' is ’n versdrama uit die lewe van [[Asa]], koning van Juda, en sy moeder Maäga. Asa is getrou aan Jehova en Maäga is ’n afgodedienaar. Die beste kenmerk van hierdie drama is die innerlike stryd van die koning tussen eerbied en verering vir sy moeder en plig teenoor Jehova. Die versvorm veroorsaak dat die dialoog geforseerd en kunsmatig voorkom. ''Abimelech'' het as hoofkarakter die eersugtige seun van die [[Rigters|rigter]] Gideon uit die Bybel, wat al sewentig sy broers, op een na, doodmaak om so koning te word. Die ontsnapte broer Jotam veroorsaak sy ondergang en hy sterf deurdat ’n vrou ’n steen op hom werp. Intussen het Abimelech egter reeds begin walg aan sy eie wandade, sodat sy dood vir hom as ’n verlossing kom.

==== Eenbedrywe ====
''Die uur van die rooi maan en ander eenbedrywe'' bevat ’n aantal eenbedrywe, waarvan ''Macherus'' (’n uitbeelding van die Herodus-Salomé motief uit die Bybelse geskiedenis) en ''Krom stompe'' (waarin die monnik Rudolphus gekonfronteer word met sy jeugliefde Robina en dan bedenkings het oor sy keuse) die mees geslaagde is in hulle uitbeelding van die mens se stryd in die keuse tussen liggaamlike begeerte en geestelike verval. Ander eenbedrywe in hierdie bundel is ''Die uur van die rooi maan'' (waar ’n meisie met spiritistiese vermoëns saam met haar ontslape geliefde die hiernamaals binnegaan); ''Vader se naam'' (wat aantoon dat die skyn lelik kan bedrieg); ''Die aanbod'' (waarin ’n trotse weduwee broodnodige ekonomiese hulp weier van ’n man wat haar as jong meisie in die steek gelaat het); en ''Staf of kroon'' (waarin ’n monnik van Bologna, die ab Bernardo, die klooster opbou tot ’n instelling wat waardevolle diens aan die gemeenskap lewer, maar weggaan wanneer die stad hom daarvoor wil vereer omdat hy die gevare van mensehuldiging verstaan). ''Fariseër'' is ’n Bybelse drama wat die konflik behandel wat Jesus se lering in die huislike lewe inbring. ''Hulle het ’n boom afgekap'' is ’n nasionalistiese volksdrama met dieselfde tema as sy gedig ''Bosrand'' en hierdie bundel bevat ook die mitologiese eenbedryf ''Goue appels'', met karakters uit die Griekse mitologie. ''Spel van blank en swart'' is ’n uitbeelding van drie fases in die ontwikkeling van die rassewrywing in die land, uitgebeeld deur soliste en spreekkore.&lt;ref name=&quot;ant1718&quot; /&gt; ''Silo is krank'' bevat die titelstuk gebaseer op die Bybelse gebeure van Eli en sy seuns,&lt;ref name=&quot;ant1718&quot; /&gt; ''Van mense en gode'' (’n verwerking van Ovidius se verhaal oor die geskiedenis van Philemon en Baukis) en ''In die Namib'', beskryf as ’n tipe musiekspel van “fantasie en werklikheid”. ''Die fariseër'' is ’n Bybelspel.&lt;ref name=&quot;ant1718&quot; /&gt; ''Sisera'' is ’n Bybeldrama waarin die stryd tussen Israel en die Filistyne om die grondgebied by Safed die sentrum vorm. Dit word dan ook ’n stryd tussen die heidense god Baäl en die God van Israel soos verteenwoordig deur Barak, met die eenheid van godsdiens en volk as die sentrale gedagte. Fragmente uit sy dramas ''Koringboere'', ''Die mense van Groenkloof'' en ''Hans-die-Skipper'' word in die versamelbundel ''Afrikaanse letterkunde'' opgeneem.

==== Verwerkte romans ====
Benewens oorspronklike dramas verwerk hy ook van sy romans vir die verhoog, soos ''Hans-die-skipper'' wat ''Die seeman'' word, ''Die meulenaar'' wat ''Die meul dreun'' word en ''Die skeur van Vaalspruit'' wat ''Boeta van Skeurfontein'' word. Vertalings wat uit ander tale in Afrikaans van hom verskyn is die sosiaal-realistiese blyspel ''Die skoonseun van Mnr. Poirier'', na die Frans van Emile Augier en Jules Sandeau, [[William Shakespeare]] se ''Die koopman van Venesië'' en [[Friedrich Schiller]] se ''Wilhelm Tell'', laasgenoemde wat opgeneem word in ''Die meul dreun en ander toneelwerk''.

=== Poësie ===
Malherbe se digkuns se waarde is meer beperk, al maak hy ook sy publikasie debuut in hierdie medium. Veral hinderlik in sy digkuns is sy geneigdheid tot “mooiskryf”, waardeur hy die inhoud deurgaans versier met “mooi” woorde wat weinig bydra tot die essensie van die gedig en in talle gevalle eerder die betekenis versluier as toelig. Sy simboliek is ook selde werklik oorspronklik en treffend. Opvallend in veral sy eerste bundels is die afwesigheid van die vaderlandse verse wat sy tydgenote se digkuns kenmerk, waarskynlik beïnvloed deurdat hy tydens die Anglo-Boereoorlog nie binne die oorlogsone was nie en daarna baie tyd in die buiteland deurgebring het. Reeds in hierdie stadium wend hy hom dus tot meer romantiese temas. Sy eerste digpogings verskyn onder die skuilnaam Runo in ''De Goede Hoop'', waarna sy eerste bundel, ''Karroo blommetjies'', in 1909 verskyn. Soos die titel aandui bevat dit hoofsaaklik natuurverse, waarvan ’n aantal voorheen in ''De Goede Hoop'' verskyn het. Hierdie bundel wyk af van tydgenootlike bundels van Celliers, Totius en Leipoldt veral daarin dat dit nie die bewoë gebeure van die Anglo-Boereoorlog aanspreek nie. Dit is nog hoofsaaklik jeugwerk, vol moralisering en gekenmerk deur ’n sterk Nederlands georiënteerde taalgebruik, onegte beelding en rymdwang. ''Die berg''-siklus is gedigte oor die vroeë bewoners en eerste pioniers in Suid-Afrika, maar die romantiese inslag verdoesel die betekenis en die berg het as saambindende faktor nie genoeg simboliese waarde nie. ''Warrelwind'' bevat mooi ritmiese effekte, terwyl ''Die lied van die nagwind'' die stemming van die nagwind se geruis mooi weergee.&lt;ref&gt;Preller, Gustav S. ''Eerstelinge.'' Human &amp; Rousseau Kaapstad 1961&lt;/ref&gt; ''Klokgrassies'' is ietwat meer geslaag en bevat vanaf die tweede druk die sonnet “''Slaap''”, wat deur sommiges as sy beste enkele gedig beskou word en by herhaling in al die vernaamste versamelbundels uit die Afrikaanse digkuns opgeneem word. Die kind wat rustig in die veiligheid van die arms van die vader aan die slaap raak, lei tot die simboliek van die volwassene wat net so in die arms van sy hemelse vader wil sterf. Ook ''Die see is vol van ewigheid'' kan as een van sy beste gedigte gereken word, aangesien hy hier daarin slaag om die rustelose deining en klaaglied van die see mooi in woorde vas te vang.

''Vir vryheid'' is ’n eerste poging tot ’n epiese gedig in vrye verse met ongereelde rym. Dit beskryf die ontluikende liefde van Jan Bruwer en Gertruid de Kok met as agtergrond die einde van [[Piet Retief]] se geskiedenis uit die Groot Trek. Jan Bruwer het in die Kaap die hart van Sannie Jordaan gewen, maar die verhouding misluk omdat Jan en sy familie teen die trek gekant is. Later kom Jan op sy eie by die laer aan, waar beide Sannie en Gertruid is en ’n liefdesdriehoek ontstaan. Piet Jordaan, broer van Sannie, is ook verlief op Gertruid, wat die emosies verder aanwakker. Op ’n jagtog verongeluk Jan deur Piet se nalatigheid, waarna Gertruid vir Jan verpleeg en hulle liefde verseël word. Die afwagting wanneer Retief en sy burgers uitry na Dingaan se stat toe, die moord op Retief en sy manne en die daaropvolgende [[Bloukransmoorde|moorde]] op die Voortrekkerlaers word alles uitgebeeld. Jan sterf ’n heldedood in sy poging om die laers by Bloukrans te waarsku van die naderende gevaar. Hy word uitgebeeld as die jong boom wat om die ou stam strengel, waar die oue as wortel en beginpunt dien vir die nuwe. Hierdie epos het ’n tekort aan bindingselemente, met die verteller wat ook soms onnodige verklarings oor die verhaal lewer. Enkele landskapsketse is egter verdienstelik. Die bekende gedig ''Middernag'' wat die nadersluipende Zoeloemag rondom die weerlose laers van die [[Voortrekkers]] na die moord op Piet Retief uitbeeld, kom uit hierdie bundel.&lt;ref&gt;Grosskopf, J.F.W. in Kannemeyer, J.C. (red.) ''Kritiese aanloop''. Jutalit Kenwyn Eerste uitgawe 1989&lt;/ref&gt; ''Die timmerma''” is eweneens ’n poging tot ’n epos, waarin die arbeid verheerlik word, ’n tema wat later in sy romans ook ’n belangrike rol speel. Die timmerman Gysbert Gouws keer na die Anglo-Boereoorlog terug uit ballingskap en vind na ’n lang soektog sy dood gewaande dogter Sarie Gouws in ’n weeshuis. Mooi is die uitbeelding van die ongelukkige timmerman wat tydens sy soektog sy verdriet aand na aand in die hotel wil wegdrink en wat met sy besoek aan die kerk en die aanhoor van die predikant ’n beslissende wending in sy lewe bereik. Malherbe slaag daarin om op ’n eenvoudige wyse hierdie droewige lewensgang uit te beeld en die timmerman se emosies relevant voor te stel. ''Langsaam lui die koperklok'' is knap klanknabootsing. Die epos is heg gestruktureer en word in agt afdelings ingedeel, telkens ingelei deur ’n liriese voorspel. Hierdie is waarskynlik Malherbe se mees geslaagde lang gedig. ''Die skaduwee van ’n vrou'' is ’n minder geslaagde epos oor ’n liefdesdriehoek, waarin die ondergang beskryf word van twee vriende, Albert en Freek, wat saam op die plaas Ganskuil boer. Hulle stry om die liefde van dieselfde vrou, Emma. Freek kuier in die geheim by Emma, maar word siek en Emma kom hom besoek, waarna sy en Albert op mekaar verlief raak. Freek verneem dat hulle op troue staan en konfronteer vir Albert op die berg. In hulle geveg stort beide van die kranse af. Die romantiek seëvier in hierdie epos, met weinig sielkundige motivering vir die karakters se aksies.

''Rivier en veld'' is ruimer in tematiek as sy vorige bundels en bevat gedigte oor Bybelse insidente uit die lewe van Jesus (met ''Die Sabbat'' en ''Na die land van Gadara'' noemenswaardig), die plaaslewe en gehegtheid aan grond en arbeid en die natuurkragte. Hierdie is alles temas wat later meer uitvoerig ook in sy prosa tot uiting kom. Verder is daar die spook-ballade ''Antjie Somers'', terwyl die idille ''Bosrand'' die konflik uitbeeld tussen die bodemvaste vader oom Jakob en sy materialistiese seun Hendrik, laasgenoemde wat die erfplaas wil prysgee vir geld. Drie taferele beeld die lewe van die Paarlse Hugenote uit ongeveer 1701 uit. Hierdie bundel bevat ook die sangspel ''Die blom van Orleans'', wat eerder as drama getipeer kan word en later as ''Drakenstein'' verwerk is tot ’n geleentheidstuk vir die Hugenotefees in Bloemfontein in 1939 en daarna in ''Die meul dreun en ander toneelwerk'' opgeneem word. ''Somerdae'' bestaan uit twee afdelings, waarin die eerste stemmingsverse bevat. Hier is dit die seegedigte (veral ''Verby'') wat mooi is in hulle weergawe van die geruis van die branders en die kleurespel van die waters. Die tweede afdeling bevat ballades, waaronder die geslaagde ''Jakob Ontong'', wat beïndruk met sy treffende sienings en beelde, die nabootsing van die kitaarspel in die klank en die vars gebruik van ’n ou refrein. Jakob Ontong is vol wraakgedagtes nadat Saartjie Dawids hom bedrieg het en maak ’n verbond met die duiwel (Damoen) dat hy in ruil vir sy siel sal leer om ghitaar te speel en elke middernag vir Saartjie sal kan kwel. Ander noemenswaardige verse is ''Die versoeking'' (van Jesus), ''Die Wolfhuis'' (’n ballade oor Mintor se seun wat sterf omdat hy sy pa in die wolfhuis van honger laat sterf het) en ''Jan Gebhart'', terwyl ''Antjie Somers'' weereens hier opgeneem is. In ''Die rooivlerkspreeu'' word hierdie voël se lied die simbool van romantiese verdriet. Dekker beskou ''Somerdae'' as Malherbe se beste digbundel. ''Die siel van Suid-Afrika'' bevat nasionaal-godsdienstige sange, vol retoriek en woordversiering, geskryf as geleentheidstuk vir die Voortrekkerjaar in 1938. Die stuk bevat weinig of geen handeling nie en is ’n lang debat in rolverdeling oor die pad na die volksbestemming en die hindernisse daartoe. ''Brood op die weg'' is ’n bundel met vaderlandsverse, waarin slegs ''Padwerkers'', ''Lakeie'' en ’n paar godsdienstige gedigte soos ''Die sonde'' noemenswaardige poëtiese waarde het. Die bundel sluit af met ’n aantal proewe van Gesangbewerkings.

''Duine en pioniere'' se titel dui reeds aan dat die bundel hoofsaaklik natuurverse in die ''Duine'' afdeling bevat, terwyl die afdeling onder die titel ''Pioniere'' gedigte insluit oor die lewe en belang van die blanke pioniere in Suid-Afrika. In hierdie bundel is die versobering in taalgebruik opmerklik, hoewel dit steeds te woordryk is en oordadige beelde die betekenis verwar. Die verse in die eerste afdeling het dikwels ’n vae filosofiese gedagte en ondertoon van sondebesef as grondslag. Hier is dit slegs ''Deuskant die duine staan my kluis'' en ''Die aandlug val op vuil, gebreekte ruite'' wat noemenswaardig is, laasgenoemde ’n uitbeelding van ’n toneel uit die agterbuurte. Die tweede afdeling se gedagtegang is meer logies en direkter van segging. Die bundel sluit af met ’n ''Voorspel vir ’n drama'', waarin die geeste van die inheemse inwoners en die blankes redeneer oor hulle bestaansreg in Suid-Afrika, wat afsluit met ’n sombere waarskuwing aan die blanke heersers.&lt;ref&gt;Antonissen, Rob. Standpunte, No.20, Julie 1951&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Van Heerden, Ernst. Die Huisgenoot, 4 Mei 1951&lt;/ref&gt;In ''Kruis en kraai'' is die kruis simbool van liefde en opoffering, terwyl die kraai die draer is van onheil, dood en vernietiging. Die bundel bevat dan oorwegend verhalende en moraliserende gedigte oor Christus- en doodsmotiewe. In enkele gedigte word die rassetema en die naderende botsing tussen rasse ook aangespreek. ''Agterland'' sluit sy gepubliseerde digterlike arbeid af. In 1954 stel [[C.M. van den Heever]] ’n keur uit sy gedigte saam onder die titel ''Uitgesoekte gedigte van Malherbe''.

==== Bloemlesings/versamelbundels ====
Sy gedigte word in ’n menigte bloemlesings opgeneem, waaronder ''Groot verseboek'', ''Die Afrikaanse poësie in ’n duisend en enkele gedigte'', ''Digters en digkuns'', ''Digterstemme'', ''Digters en digsoorte'', ''Afrikaanse verse'', ''Afrikaanse letterkunde'', ''Uit ons digkuns'', ''Junior verseboek'', ''Die junior digbundel'', ''Nuwe klein verseboek'', ''Afrikaanse natuurpoësie'', ''Afrikaanse ballades'', ''Goudaar'', ''Uit ons letterkunde'', ''My Afrikaanse verseboek'', ''Voorspraak'' en ''Die tweede gerf''. Van sy gedigte verskyn ook in tydskrifte soos ''Die Brandwag'', ''De Goede Hoop'', ''Helikon'', ''Die Huisgenoot'', ''Jaarboek van die Afrikaanse Skrywerskring'', ''Die Kerkbode'', ''Die Ruiter'', ''Skoolblad'', ''Tydskrif vir Letterkunde'' en ''[[Volksblad|Die Volksblad]]''. Hy werk aktief mee aan die beryming van die gesange in Afrikaans en is onder andere verantwoordelik vir Gesang 168 (''Winter''), 171 (''Geloftedag''), 179 (''Moregesang'') en 180 (''Aandgesang''). Verder stel hy die bloemlesing ''Afrikaanse verse'' saam uit die Afrikaanse digkuns, wat na sy dood deur F.V. Lategan omgewerk en uitgebrei word, terwyl ''Afrikaanse letterkunde'' (telkens hersien en bygewerk) ’n versamelbundel uit Afrikaanse gedigte, prosa en drama is, wat op die skoolmark gerig is.&lt;ref&gt;Brink, André P. [[Rapport]]. 1 Junie 1975&lt;/ref&gt;

== Toekennings en eerbewyse ==
Ten tye van sy sestigste verjaarsdag in 1941 word die huldigingsbundel ''D.F. Malherbe, die mens en sy kuns'' aan hom oorhandig. Die koshuis Huis Malherbe van die Universiteit van die Oranje-Vrystaat word na hom vernoem en die beeldhoudster Daniella Geldenhuys maak later ook ’n borsbeeld van hom wat hier sy staanplek kry. Die Raad van hierdie universiteit benoem hom in 1942 as ereprofessor. Hy ontvang eredoktorate van die [[Potchefstroomse Universiteit vir Christelike Hoër Onderwys]] op 14 April 1957, die [[Universiteit van die Oranje-Vrystaat]] op 5 Junie 1959 en die [[Universiteit van Stellenbosch]] op 29 Julie 1959. Die [[Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns]] ken in 1933 ’n Erepenning aan hom toe vir sy werk as taaladviseur met die eerste Afrikaanse Bybelvertaling, terwyl hulle ook die [[Stalsprys|Stalsprys vir Taalkunde]] in 1959 aan hom toeken. Hy word in 1963 tot erelid van die Akademie verkies. In 1968 verower hy die [[Federasie van Afrikaanse Kultuurverenigings]] (FAK) se erepenning vir volksdiens en die Afrikaanse Studentebond se erepenning word ook in hierdie jaar aan hom toegeken.

By verskeie geleenthede huldig instansies hom ook met feeste. Op sy sewentigste verjaarsdag in 1951 word hy op hierdie manier gehuldig deur die Afrikaanse Skrywerskring in Johannesburg, Bloemfontein en Pretoria, terwyl die eerste minister, advokaat [[Hans Strijdom|J.G. Strijdom]], die hoofspreker is op ’n soortgelyke fees ter geleentheid van sy 75e verjaarsdag wat op 8 Augustus 1956 by die Universiteit van die Witwatersrand gehou word. Op 7 April 1969 word hy op ’n huldigingsaand deur die Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns gehuldig as die persoon wat verantwoordelik was dat Afrikaans in die dertigerjare die amptelike voertaal aan die Universiteitskollege van die Oranje-Vrystaat geword het.

Verskeie doktorsgrade en meestersgrade word toegeken op grond van navorsing in sy letterkundige nalatenskap. Dit sluit in W.J. Badenhorst se ''D.F. Malherbe in arbeid en strewe'' (D.Litt.-graad, Universiteit van Pretoria, 1945), C.G. Botha se ''D.F. Malherbe – ’n beskouing van sy prosa met beklemtoning van die vernaamste kenmerke van sy kuns'' (M.A.-graad, Universiteit van Pretoria, 1941), S.W. Burger se ''Stilistiese beskouings oor die prosa van D.F. Malherbe'' (M.A.-graad Universiteit van Stellenbosch, 1938), Jacob Alexander de Coning se ''Stof en vorm: ’n ondersoek na die gebruik van die Bybelse dokumente in sekere dramas en romans van D.F. Malherbe'' (Ph.D.-graad, [[Universiteit van die Witwatersrand]], 1963), Theo Pauw se ''Woordsamestelling en taalvernuwing in die prosa van D.F. Malherbe'' (Universiteit van Stellenbosch, 1940) en W.H. Vos se ''Malherbe se Bybelromans'' ([[Universiteit van Suid-Afrika]], 1942).

Die Hoërskool D.F. Malherbe in [[Walmer]] in [[Port Elizabeth]] en die Laerskool D.F. Malherbe in [[Vanderbijlpark]] is na hom genoem.

== Publikasies&lt;ref&gt;http://www.dbnl.org/auteurs/auteur.php?id=malh002&lt;/ref&gt; ==
* 1909 ''Karroo blommetjies''
* 1913 ''Vergeet nie''
* 1914 ''Klokgrassies''
* 1917 ''Afrikaanse taalboek''
* 1919 ''Vir vryheid''
* 1921 ''Die timmerman'' en ''Koringboere''
* 1922 ''Rivier en veld''
* 1923 ''Die skaduwee van ’n vrou''
* 1925 ''Die mense van Groenkloof''
* 1926 ''Die meulenaar''
* 1927 ''Meester''
* 1928 ''Somerdae'' en ''Hans-die-skipper''
* 1931 ''Op die trekpad'' en ''Loutervure''
* 1933 ''Die seeman'' en ''Die hart van Moab''
* 1935 ''Amrach die tollenaar'' en ''Saul die worstelheld''
* 1937 ''Die profeet''
* 1938 ''Die siel van Suid-Afrika''
* 1939 ''Brood op die weg''
* 1940 ''Die bergstroom ruis''
* 1943 ''Die meul dreun en ander toneelwerk, Demetrios'' en ''Vlam van die suurveld''
* 1945 ''Moeder en seun'' en ''En die wawiele rol''
* 1948 ''Spore van Vlieland'' en ''Abimelech''
* 1950 ''Die uur van die rooi maan''
* 1951 ''Duine en pioniere'' en ''Hulle wat verbygaan''
* 1952 ''Die skeur van Vaalspruit''
* 1953 ''Goue appels, Hulle het ’n boom afgekap'' en ''Boerprofeet''
* 1954 ''Uitgesoekte gedigte van Malherbe'' (saamgestel deur [[C.M. van den Heever]])
* 1955 ''Spel van blank en swart''
* 1956 ''Silo is krank, Die Fariseër'' en ''Rooiland''
* 1957 ''Kruis en kraai''
* 1958 ''Sisera'' en ''Boeta van Skeurfontein''
* 1959 ''Kind van die sonde'' en ''Langs groen weivelde''
* 1961 ''Over-die-berge''
* 1965 ''Agterland''
* 1980 ''Die slagmes en ander nagelate verhale'', T''wee nagelate novelles'' en ''Uit my lewensboek''

=== Samesteller ===
* 1921 ''Afrikaanse letterkunde''
* 1926 ''Afrikaanse spreekwoorde en verwante vorme''
* 1935 ''Afrikaanse verse''

=== Vertalings ===
* 1919 ''Die skoonseun van meneer Poirier'' – Emile Augier en Jules Sandeau
* 1944 ''Wilhelm Tell'' – J.C.F. von Schiller
* 1949 ''Die koopman van Venesië'' – [[William Shakespeare]]

== Bronne ==

=== Boeke ===
* Antonissen, Rob. ''Die Afrikaanse letterkunde van aanvang tot hede''. Nasou Beperk Derde hersiene uitgawe Tweede druk 1964
* APB-Komitee vir Skoolboeke. ''Die junior digbundel.'' Afrikaanse Pers-Boekhandel Johannesburg Sesde druk 1963
* Askes, H. en Landman, J.N. (samestellers) ''Voorspraak''. Tafelberg-Uitgewers Beperk Kaapstad Eerste uitgawe Tiende druk 1994
* Baker. Eleanor. ''D.F. Malherbe: Mens en Meester.'' Juventus Eerste uitgawe Eerste druk 1981
* Beukes, Gerhard J. en Lategan, F.V. ''Skrywers en rigtings''. J.L. van Schaik Bpk. Pretoria Eerste uitgawe 1952
* Beukes, W.D. (red.) ''Boekewêreld: Die Nasionale Pers in die uitgewersbedryf tot 1990''. Nasionale Boekhandel Bpk. Kaapstad Eerste uitgawe eerste druk 1992
* Botha, Elize. ''Prosakroniek.'' Tafelberg Uitgewers Bpk. Kaapstad Eerste uitgawe 1987
* Buning, Tj. ''Uit ons digkuns''. J.L. van Schaik Bpk. Pretoria Nuwe omgewerkte druk 1960
* Dekker, G. ''Afrikaanse Literatuurgeskiedenis''. Nasou Beperk Kaapstad Elfde druk 1970
* De Villiers, Heidi. ''D.F. Malherbe (1881–1969)''. in Van Coller, H.P. (red.) ''Perspektief en Profiel Deel I.'' J.L. van Schaik-Uitgewers Pretoria Eerste uitgawe 1998
* Grobler, Hilda. ''Halfeeu''. Blokboeke 33 Academica Pretoria en Kaapstad Eerste uitgawe 1980
* Grobler, P. du P. ''Verkenning''. Human &amp; Rousseau Kaapstad 1962
* Grové, A.P. ''Letterkundige sakwoordeboek vir Afrikaans.'' Nasou Beperk Vyfde uitgawe Eerste druk 1988
* Hattingh, S.C. ''D.F. Malherbe''. in Nienaber, P.J. et al. ''Perspektief en Profiel.'' Afrikaanse Pers-Boekhandel Johannesburg Derde hersiene uitgawe 1969
* Kannemeyer, J.C. ''Geskiedenis van die Afrikaanse literatuur 1.'' Academica, Pretoria en Kaapstad Tweede druk 1984
* Kannemeyer, J.C. ''Die Afrikaanse literatuur 1652–2004.'' Human &amp; Rousseau Kaapstad en Pretoria Eerste uitgawe 2005
* Kok, B. (red.) ''D.F. Malherbe: Die mens en sy kuns.'' Nasionale Pers Bpk. Bloemfontein Eerste uitgawe 1941
* Kok, B. Lategan, F.V. en De Beer, R. D.F. ''Malherbe in beeld en woord''. Perskor Johannesburg en Kaapstad Eerste uitgawe Eerste druk 1981
* [[M.S.B. Kritzinger|Kritzinger, M.S.B.]] ''Ons jongste letterkunde.'' J.L. van Schaik Bpk. Pretoria Tweede druk 1940
* Lindenberg, E. (red.) ''Inleiding tot die Afrikaanse letterkunde.'' Academica Pretoria en Kaapstad Vierde uitgawe Eerste druk 1973
* Malherbe, D.F. ''Uit my lewensboek.'' Perskor-Uitgewery Johannesburg Eerste Uitgawe Eerste druk 1980
* Malherbe, F.E.J. ''Aspekte van Afrikaanse literatuur''. Nasionale Pers Bpk. Kaapstad, Bloemfontein en Port Elizabeth, Eerste uitgawe 1940
* Nasionale Pers Beperk ''Ons skrywers en hul werke: ’n Plate-album.'' Nasionale Pers Bpk. Kaapstad 1936
* Nienaber, P.J. en Lategan, F.V. ''Afrikaanse natuurpoësie.'' Afrikaanse Pers-Boekhandel Derde druk 1952
* Nienaber, P.J. (samesteller) ''Digters en digkuns.'' Afrikaanse Pers-Boekhandel Derde druk 1954
* Nienaber, P.J., Roodt, P.H. en Snyman, N.J (samestellers) ''Digters en digkuns''. Perskor-Uitgewers Kaapstad Vyfde uitgawe Sewende druk 2007
* Nienaber, P.J. ''Die Hertzogprys Vyftig Jaar''. Nasionale Boekhandel Kaapstad Eerste uitgawe 1965
* Nienaber, P.J. ''Hier is ons skrywers!'' Afrikaanse Pers-Boekhandel Johannesburg Eerste uitgawe 1949
* Nienaber, P.J.; Senekal, J.H en Bothma, T.C. ''Mylpale in die geskiedenis van die Afrikaanse letterkunde.'' Afrikaanse Pers-Boekhandel Tweede hersiene uitgawe 1963
* Nienaber, P.J. et al. ''Perspektief en Profiel.'' Afrikaanse Pers-Boekhandel Johannesburg Derde hersiene uitgawe 1969
* Nienaber, P.J. en Heyl, J.A. ''Pleidooie in belang van Afrikaans Deel II.'' Nasionale Boekhandel Beperk Kaapstad 1960
* Nienaber, P.J. (red.) ''Rapier en Knuppel''. Nasionale Boekhandel Kaapstad 1965
* Nienaber, P.J. ''Ses digters.'' J.L. van Schaik Beperk Pretoria 1964
* Nienaber, P.J.; Erasmus, M.C.; Du Plessis, W.K. en Du Plooy, J.L. ''Uit ons letterkunde''. Afrikaanse Pers-Boekhandel Sewende druk 1968
* Opperman, D.J. ''Junior verseboek.'' Nasionale Boekhandel Beperk Kaapstad Agste druk 1960
* Pienaar, E.C. ''Taal en poësie van die Twede Afrikaanse Taalbeweging''. Nasionale Pers Beperk Kaapstad, Stellenbosch en Bloemfontein Vierde vermeerderde druk 1931
* Schoonees, P.C. ''Die prosa van die tweede Afrikaanse beweging.'' J.H. de Bussy, Pretoria / Hollandsch-Afrikaansche Uitgevers Maatschappij v/h J. Dusseau &amp; Co, Kaapstad 1939 (derde druk)
* Schoonees, P.C. ''Tien jaar prosa''. Afrikaanse Pers-Boekhandel Johannesburg 1950
* Steyn, J.C. ''Trouwe Afrikaners''. Tafelberg-Uitgewers Beperk Kaapstad Eerste uitgawe 1987
* Van Coller, H.P. (red.) ''Perspektief en Profiel Deel I''. J.L. van Schaik-Uitgewers Pretoria Eerste uitgawe 1998
* Van den Heever, C.M. (samesteller) ''My Jeugland.'' Afrikaanse Pers-Boekhandel Johannesburg Eerste druk 1953

=== Vakkundige artikels ===
*Strauss, D.F.M. (2010) ’n Verwaarloosde faset van D.F. Malherbe se nalatenskap- Kuns – selfstandig en afhanklik, ''Koers''.
*Strauss, D.F.M. (2014) ‘n Sonderlinge wysgerig-estetiese verbindingslyn. Bilderdijk, Dooyeweerd en Malherbe, ''Tydskrif vir Geesteswetenskappe''.

=== Tydskrifte en koerante ===
* Anoniem. ''D.F. Malherbe: ’n biografiese skets''. Die Transvale, 9 Maart 1981
* Anoniem. ''D.F. Malherbe vertel van sy dae as kind.'' Die Transvaler, 11 Maart 1981
* Botha, Elize. ''D.F. Malherbe en Jochem van Bruggen in 1981.'' Tydskrif vir Geesteswetenskappe. Jaargang 21 no. 4, Desember 1981
* De Coning, J.A. ''Herhaling van motiewe in die Bybelromans en dramas van D.F. Malherbe.'' Standpunte. Nuwe reeks 68, Desember 1966
* De Coning, J.A. ''’Hans die skipper’ van D.F. Malherbe.'' Tydskrif vir Letterkunde, nuwe reeks 18 no. 3, Augustus 1980
* Dekker, Leendert. ''’Saul die worstelheld’ en die Bybel.'' Standpunte. Nuwe reeks 37, Oktober 1961
* Hattingh, S.C. D.F. ''Malherbe as prosa-kunstenaar.'' Helikon. Jaargang 3 no. 13 Oktober 1953
* Mocke, S. Ignatius. ''D.F. Malherbe as digter''. Helikon. Jaargang 3 no. 13 Oktober 1953
* Nienaber, G.S. ''D.F. Malherbe''. “Jaarboek van die Afrikaanse Skrywerskring Johannesburg. 1941
* Prins, M.J. ''‘Halfeeu’ byeengebring deur P.G. du Plessis''. Tydskrif vir Letterkunde. Nuwe reeks 19 no. 1, Februarie 1981
* Scholtz, H. van der Merwe. ''D.F. Malherbe.'' Die Huisgenoot, 1 Desember 1939
* Steyn, J.C. ''Tot lof van D.F. Malherbe''. Beeld, 17 Julie 1996
* Van Heerden, Ernst''. Die beste Afrikaanse prosawerke van die jaar.'' Jaarboek van die Afrikaanse Skrywerskring. Johannesburg 1941
* Verhage, J. ''Die bergstroom ruis''. Klasgids. Jaargang 2 no. 2, November 1966

== Verwysings ==
{{Verwysings}}

{{Normdata}}
{{DEFAULTSORT:Malherbe, D.F.}}

[[Kategorie:Suid-Afrikaanse digters]]
[[Kategorie:SA Akademie vir Wetenskap en Kuns]]
[[Kategorie:Afrikaanse digters]]
[[Kategorie:Afrikaanse skrywers]]
[[Kategorie:Suid-Afrikaanse dramaturge]]
[[Kategorie:Suid-Afrikaanse skrywers]]
[[Kategorie:Geboortes in 1881]]
[[Kategorie:Sterftes in 1969]]
[[Kategorie:Afrikaners]]</text>
      <sha1>7pvmmlrytgd6m4ivk385bdauh9npof5</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2977026</id>
      <parentid>2977017</parentid>
      <timestamp>2026-10-09T12:12:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>JMK</username>
        <id>649</id>
      </contributor>
      <comment>verw</comment>
      <origin>2977026</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="69957" sha1="b2ouzlbp2pv8yocqdur9ghjs96xdda6" xml:space="preserve">{{Inligtingskas Wetenskaplike
| naam                      = D.F. Malherbe
| beeld                     = D.F. Malherbe.jpg
| breedte                   = 240
| beeldbeskrywing           = 
| beeldonderskrif           = D.F. Malherbe
| geboortenaam              = Daniël François Malherbe
| geboortedatum             = 28 Mei 1881
| geboorteplek              = [[Paarl|Daljosafat]]
| sterftedatum              = {{SDEO|1881|5|28|1969|4|12}}
| sterfteplek               = [[Bloemfontein]]
| plek van graf             = 
| blyplek                   = Bloemfontein
| burgerskap                = Suid-Afrikaans
| nasionaliteit             = Suid-Afrikaans
| vakgebied                 = Tale ([[Afrikaans]])
| werkplek                  = [[Universiteit van die Vrystaat|Universiteit van die Oranje-Vrystaat]]
| alma mater                = [[Universiteit Stellenbosch|Victoria-kollege]]&lt;br /&gt;Universiteit van Halle&lt;br /&gt;Universiteit van Freiburg
| doktorale promotor        = 
| akademiese adviseurs      = 
| doktorale studente        = 
| ander studente            = 
| bekend vir                = 
| beïnvloed deur            = 
| invloed op                = 
| toekennings               = Verskeie [[Hertzogprys]]e
| handtekening              = 
| webblad                   = 
| voetnotas                 = 
}}

Prof. '''Daniël François Malherbe''' (28 Mei 1881 – 12 April 1969) was ’n bekende [[Afrikaans]]e digter, dramaturg en romanskrywer.  Hy is algemeen as ''D.F. Malherbe'' bekend en word veral onthou vir sy prosa asook ''Vergeet niet'', wat as die eerste roman met artistieke waarde in Afrikaans beskou word.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;http://esat.sun.ac.za/index.php/D.F._Malherbe&lt;/ref&gt;

== Biografie ==

=== Herkoms ===
Daniël François Malherbe is op 28 Mei 1881 in [[Daljosafat]] gebore. Hy is die seun van P.J. Malherbe, een van die stigterslede van die [[Genootskap van Regte Afrikaners]].

=== Kampvegter vir Afrikaans ===
Na sy studies aan die Victoria-kollege op [[Stellenbosch]] en die universiteite Halle en Freiburg in [[Duitsland]], waar hy in [[1905]] promoveer op ’n proefskrif oor ''Das Fremdword im Reformationszeitalter'', word hy lektor aan die Hugenote-Seminarie op [[Wellington, Wes-Kaap|Wellington]]. In Wellington lewer hy in Oktober [[1906]] in sy rede “Is Afrikaans ’n dialekt?”, ’n wetenskaplik gemotiveerde pleidooi vir die erkenning van Afrikaans.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;nie1&quot;/&gt;

In [[1906]] het hy deel aan die stigting van die [[Afrikaanse Taalvereniging]] in [[Kaapstad]],&lt;ref name=&quot;nie1&quot;&gt;{{cite book |last1=Nienaber |first1=P.J. |title=Ons Taalhelde | chapter = VIII: Dr. D.F. Malherbe |date=1964 |publisher=Nasou Beperk |location=Kaapstad |page=78}}&lt;/ref&gt; en die uitbreiding daarvan oor die hele [[Kaapkolonie]].  Hy is in [[1910]] as professor in ''Moderne Tale'' aan die [[Universiteit van die Vrystaat|Grey-Universiteitskollege]] in [[Bloemfontein]] aangestel. In 1918 word hy die eerste professor in Afrikaans.  Hy het ook ’n rol gespeel in die invoer van Afrikaans as voertaal in die Vrystaatse skole.  Malherbe dien van [[1929]] tot [[1934]] en weer in [[1941]] as rektor van die Grey-Universiteitskollege.  As akademikus tree hy op as adviseur vir die vertalers van die [[Bybel]] in Afrikaans en ook in verband met die vertaling van die Nederlandse Gesange.

As een van die grootste kampvegters van Afrikaans het hy woordelyste, spreekwoorde en baie ander stof versamel. Hy was die redakteur van die ''Tydskrif Vir Wetenskap en Kuns'' en ’n mede-outeur van die [[Afrikaanse Woordelys en Spelreëls]].

=== Skrywer ===
Hy het ook verskeie dramas en historiese romans geskryf. Sy Bybelse romans, ''Die Hart van Moab'' (1933), ''Saul die worstelheld'' (1935), en ''Die profeet'' (1937) het ’n parallel tussen die Afrikaners en die Israeliete van die [[Ou Testament]] getrek.  Sy prosa word gekenmerk deur romantiese verheerliking van die arbeid. In sy belangrikste romans behandel hy stof uit die vaderlandse verlede, die mens in sy verbondenheid aan die natuur en grepe uit die Ou Testament.

Op die gebied van drama publiseer hy van [[1921]] tot [[1959]] 19 stukke, waarvan sommige verwerkings van sy romans is.  Van sy drama's het ’n paar met Bybeltemas, soos ''Amrach die tollenaar'' ([[1935]]) en ''Moeder en seun'' ([[1945]]) die bekendste geword.  Sy werke het meer literêr-historiese kunswaarde.

As mens is hy volkome toegewyd aan sy volk en taal, met ’n kinderlike vertroue op God. Hy is ’n besielende openbare redenaar wat verskeie kere as geleentheidspreker by feeste en ander funksies optree. Hy is drie kere getroud. Sy eerste vrou is Mynie Mostert van die [[Paarl]] en hulle het vyf kinders, drie dogters naamlik Helene, Sonja en Elsa, en die twee seuns Pietie en Willie. Na sy eerste vrou se dood trou hy met Louisa (Lulu) Blignaut, wat eers getroud was met Willie Mostert, ’n broer van sy eerste vrou. Sy ontval hom na slegs ’n jaar en twee maande, waarna hy met die weduwee Ivy Lubbe van [[Pietersburg]] trou, wat hom oorleef.

Malherbe is sowel op taalkundige as literêre terrein aktief deur sy lidmaatskap van die [[Taalkommissie]], die Spellingkommissie (wat die eerste spelreëls in 1915 publiseer), redigering van die ''Tydskrif vir Wetenskap en Kuns'' vanaf 1922 tot 1939, advies aan die Bybelvertalers en aktiewe bystand met die beryming van die Gesange, resensies in heelparty tydskrifte, bloemlesings uit die Afrikaanse letterkunde, die versameling ''Afrikaanse spreekwoorde en verwante vorme'' (1926) en die publikasie van die eerste ''Afrikaanse Taalboek'' (1917). Vir die ''Tydskrif vir Wetenskap en Kuns'', ''Die Brandwag'', ''Nuwe Brandwag'', ''Die Huisgenoot'' en verskeie dagblaaie lewer hy gereeld boekbesprekings en taal en letterkundige artikels.

Op 12 April 1969 is hy in Bloemfontein aan ’n hartaanval oorlede.&lt;ref&gt;http://www.stellenboschwriters.com/100malherbedf.html&lt;/ref&gt;

== Lewe en werk ==

=== Opleiding ===
Saam met onder andere [[A.G. Visser]] en [[Totius]] ontvang hy vanaf [[1890]] op negejarige ouderdom onderrig aan die [[Gedenkschool der Hugenoten]], wat op sy geboorteplaas gevestig was, en groei op in die geestelike sfeer van die Patriotters. Hy woon in Januarie [[1896]] die Eerste Afrikaanse Taalkongres in die Paarlse stadsaal by. In 1896 slaag hy die standerd agt-eksamen (destyds die Skool Hoër-eksamen) aan die Gedenkschool der Hugenoten op Kleinbosch in [[Daljosafat]] en woon daarna vir twee jaar die Hoër Jongenskool in [[Wellington, Wes-Kaap|Wellington]] by, waar onderrig in Engels geskied. Op skool skryf hy die Taalbondeksamens met goeie gevolg. In [[1898]] slaag hy die matrikulasie-eksamen van die Universiteit van Kaap die Goeie Hoop en studeer dan vir ’n jaar aan Victoria-Kollege op [[Stellenbosch]], waar hy die Intermediêre eksamen slaag. Op universiteit is hy ’n geesdriftige krieketspeler. Hierna gee hy vir twee en ’n halfjaar onderwys op [[Montagu]]. In September [[1901]] besluit hy om verder te studeer en hy keer terug na die Universiteit van die Kaap die Goeie Hoop, waar hy aan die einde van 1901 die derde klas-onderwyserseksamen slaag en in [[1902]] die B.A.-graad behaal.

=== Oorsese studie ===
Sy vriende Abram Perold en Danie du Toit Malherbe vertrek aan die begin van 1902 na [[Duitsland]] vir verdere studie in [[Chemie]], wat hom laat besluit om ook in [[Duitsland]] verder  te studeer. Later in 1902 vertrek hy dan na [[Duitsland]] en studeer vanaf die begin van [[1903]] vir ’n jaar in Halle an der Saale, waar daar by sy aankoms ses [[Afrikaners]] is. Die minimum vereiste vir toelating tot die universiteit is vyf jaar [[Latyn]] en vyf jaar [[Grieks]], maar hy het slegs Latyn op skool en universiteit geleer en nooit Grieks nie. Ná dae se mooipraat word eindelik aan hom toestemming verleen om in te skryf, maar slegs as spesiale vergunning. Sy begeerte om Vergelykende Taalkunde te bestudeer word gekniehalter deur sy gebrek aan toepaslike agtergrond en ook gebrekkige kennis van [[Duits]] en vir ’n jaar bestudeer hy dan [[Frans]], Middel-Engels en Duits. In die vakansie besoek hy onder andere [[Parys]], [[Lyon]] en [[Genève]], waar hy ook spesiale kursusse volg. Omdat hy hoofsaaklik met sy landgenote omgaan, besef hy dat sy kennis van Duits só nooit voldoende sal ontwikkel nie en hy besluit dus om eerder weg te gaan en op sy eie verder te studeer. Vervolgens gaan hy dan na [[Freiburg im Breisgau]], waar hy onder die blinde professor Friedrich Kluge verder in [[Taalkunde]] studeer, met hoofvak Duits en byvakke Frans en Engels. In 1906 promoveer hy magna cum laude in die Duitse taal en lettere met ’n proefskrif oor “''Das Fremdwort im'' ''Reformationszeitalter''”. Hierdie studie handel oor die vasstelling van die ouderdom van ’n woord en sy oorsprong asook [[Martin Luther|Luther]] se standpunt teenoor die vreemde woord in sy Bybelvertaling. Dit gee ook ’n beeld van die groot instroming van vreemde woorde in Duits gedurende die eerste helfte van die [[16de eeu|sestiende eeu]]. Terwyl hy in Freiburg studeer spandeer president Steyn geruime tyd hier onder toesig van ’n Nederlandse arts en hy kuier dikwels by die president. Hiervandaan besoek hy ook gereeld die nabygeleë [[Switserland]], spandeer tyd in Lyon om Frans te bestudeer en besoek ook die Skandinawiese lande.

=== Begin van loopbaan ===
By sy terugkeer na [[Suid-Afrika]] in 1906 neem hy tydelik die B.A. Honneurs klas in Duits en Nederlands waar aan die Hugenote Universiteitskollege in [[Wellington, Wes-Kaap|Wellington]]. Hy word dan aangestel as skoolhoof op [[Carnarvon]], ’n pos wat hy vanaf Januarie 1907 tot April [[1909]] beklee, in dieselfde tyd wat [[A.G. Visser]] geneesheer op die dorp is. In 1909 doseer hy vir die res van hierdie jaar tydelik op Stellenbosch as plaasvervanger vir dr. [[Willem Jacobus Viljoen|W.J. Viljoen]], wat toe op sabbatsverlof was. In dieselfde jaar is hy ook ’n stigterslid van die [[Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns]]. Hy is later vir twee termyne van twee jaar elk voorsitter van die Akademie, is lid en voorsitter van die Akademie se [[Taalkommissie]] en behartig ook vanaf [[1923]] tot [[1939]] die redaksie van die Akademie se ''Tydskrif vir Wetenskap en Kuns''. Teen die einde van 1909 word ’n permanente pos as dosent in Frans en Duits aan die [[Universiteit Stellenbosch]] hom aangebied, maar hy wys eindelik hierdie aanbod van die hand. Hy word in 1910 benoem tot hoogleraar in moderne tale aan die Grey-Universiteitskollege te Bloemfontein, waar hy [[Nederlands]], Duits en [[Frans]] doseer. In die termyn 1917–1918 is hy voorsitter van die Kollege-senaat. In 1921 word hy lid van die Maatschappij der Nederlandse Letterkunde te Leiden en vanaf [[1937]] is hy korresponderende buitelandse lid van die Deutsche Akademie te [[München]].

=== Taalstryder ===
Hy het ’n leidende aandeel aan die taalstryd, onder meer met die rede ''Is Afrikaans een dialekt?'' wat hy op 12 Oktober 1906 in die Goodnow Hall op Wellington voor ’n gehoor van ongeveer vyfhonderd belangstellendes hou.&lt;ref name=&quot;nie1&quot;/&gt; Met voorbeelde uit die verskillende Europese tale toon hy aan dat [[Afrikaans]] ’n selfstandige taal is wat die reg het om as skryftaal gebruik te word. Hierdie rede word dan vanaf 27 Oktober 1906 in vyf opeenvolgende aflewerings in ''[[De Volkstem]]'' gepubliseer. Op 3 November 1906 is hy ook in Kaapstad stigterslid en die eerste voorsitter van die Afrikaanse Taalvereniging, met die doel om Afrikaans as spreektaal en skryftaal erken te kry. Op 19 Desember 1906 woon hy die jaarlikse kongres van die Z.A. Onderwijsunie in [[Strand, Wes-Kaap|Somerset-Strand]] by, waar die kongres besluit om ondersteuning te gee aan Afrikaans as spreektaal, maar hom nie uitspreek oor skryftaal nie.&lt;ref name=&quot;nie1&quot;/&gt; In tydskrifte soos ''De Unie'' en ''[[Ons Land]]'' verdedig Malherbe gereeld die waardigheid van die Afrikaanse taal, veral teen diegene wat ten gunste was van die behoud van Nederlands as volkstaal. Na sy vertrek na Carnarvon is hy steeds aktief betrokke in die taalstryd en is op 16 en 17 Desember 1907 in Kaapstad voorsitter van die Eerste Afrikaanse Taalkongres. Op hierdie kongres is ’n spellingkommissie aangestel, wat die volgende jaar verslag uitgebring het en wie se spelreëls in [[1915]] in hoofsaak nagevolg word deur die [[Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns|Suid-Afrikaanse Akademie]].

Na sy aankoms in [[Bloemfontein]] sluit Malherbe aan by die vereniging Onze Taal en word só aktief betrokke by die Vrystaatse Taalbeweging. Hy word in [[1911]] erevoorsitter van die Afrikaanse Studente Taalvereniging. Saam met ds. Willem Postma (Dr. O’Kulis) verander hy op 15 Junie [[1914]] die bewoording van die Vrystaatse Onderwysordonnansie sodat ook Afrikaans naas Nederlands onder die woord “huistaal” verstaan sou word, wat by die Provinsiale Raad aanvaar word en Afrikaans só tot skooltaal verhef. By die Grey-Universiteitskollege beywer hy hom dat Afrikaans as gebruikstaal aanvaar word en op 2 Augustus [[1918]] verskyn ’n kennisgewing in sy handskrif dat studente voortaan toegelaat sal word om al hulle eksamens in Afrikaans af te lê. Hy dien later ook op die Kottich-kommissie van ondersoek na die invoering van die tweede taal op skool. In 1916 word hy deur die Bybelvertalingkommisse van die drie [[Drie Susterskerke|Afrikaanse susterskerke]] aangewys as taaladviseur vir die paneel wat die [[Statebybel]] in Afrikaans moet vertaal. Die resultate van die eerste proewe van hierdie vertaling is egter teleurstellend en word gekritiseer dat dit nie Afrikaans is nie maar ook nie Nederlands nie. Hierdie paneel word dan ontbind en ’n besluit word geneem om die Bybel eerder uit die grondtale, [[Grieks]] en [[Hebreeus]], te vertaal. In [[1928]] is hy stigter van die Afrikaanse Kultuurbond in Bloemfontein, wat later saamsmelt met die Helpmekaar-beweging. Hy dien dan as voorsitter van die Bloemfonteinse Helpmekaar-tak en van die plaaslike Skakelkomitee.

Nadat die gebruik van Afrikaans op tersiêre vlak goedgekeur word, grootliks as gevolg van sy toedoen, word hy in 1918 aan die [[Grey-universiteitskollege|Grey-Universiteitskollege]] professor in Afrikaans, die eerste van sy soort in Suid-Afrika. Hy beklee hierdie leerstoel tot aan die begin van 1929 en weer van Junie 1934 tot met sy aftrede in 1941. Na die dood van Geo Hofmeyr is hy tydelik vir agt maande in 1928 en voltyds vanaf Januarie 1929 tot Mei 1934 rektor van hierdie universiteit. As taaladviseur speel hy ’n belangrike rol in die vertaling van die [[Bybel]] in Afrikaans en hy is ook lid van die kommissie vir die beryming van die Gesange in Afrikaans. Hy verdedig ten alle tye die Afrikaanse taal en kultuur en word in 1938 deur die rektor, R.B. Saayman, tydelik geskors oor wat hy sou gesê het in ’n toespraak aan ’n groep besoekende studente en bywoning van senaatvergaderings. Die redes vir sy skorsing lyk op die oog af na onbenullighede, maar was in werklikheid ’n resultaat van die botsing tussen twee opponerende denkrigtings op die kampus. Die een groep, verteenwoordig deur Malherbe, wou die universiteit in ’n Christelike en suiwer Afrikaanse rigting stuur, terwyl die ander groep ’n neutrale en tweetalige universiteit wou hê. Na oorweldigende steun deur die studente word die skorsing op 24 Augustus [[1938]] opgehef. Hy is in 1941 weer voorsitter van die senaat van die universiteit. In 1942 benoem die Raad van die Universiteitskollege van die Oranje-Vrystaat hom tot ereprofessor. Na sy aftrede vestig hy hom op die kleinhoewe Kleinbos op Estoire, ongeveer tien kilometer buite Bloemfontein. Hy het ook ’n strandhuis by [[Kleinmond]] wat hy Hans-die-Skipper noem, waar hy gereeld sy vakansies deurbring en baie van sy bekendste werke, soos ''Hans-die-skipper'' en ''Die meulenaar'', geskryf het.

== Skryfwerk ==

=== Prosa ===
Sy belangrikste bydrae tot die letterkunde maak hy met sy prosa. Algemeen kenmerkend is die uitgesponne aard van sy skryfstyl, waardeur hy meermale op afdraaipaadjies afdwaal wat nie noodwendig stukrag verleen of ingebind word in die tematiek nie, en die filosofiese bepeinsing van eenvoudige karakters wat nie noodwendig oortuigend is van die karakter se innerlike nie en baie keer eerder aan die werklike outeur toegeskryf kan word. Hy is hoofsaaklik romantikus en dit doen gevolglik afbreuk aan sy werklikheidsbeelding, terwyl baie van sy werk ook in diens van ’n idee of boodskap staan, eerder as om die werklikheid weer te gee. Hierdie romantiese aard lei tot ’n doelbewuste poging tot “mooiskryf”, met mooiklinkende woorde wat dikwels die betekenis verdoesel eerder as verhelder. Die lewensuitkyk wat uit sy werke spreek is nasionalisties en patriargaal, met anderskleuriges en vroue wat implisiet as ondergeskik aan die blanke man geskets word. Dit is insiggewend om te sien hoe die waarde van sy prosa met tyd geleidelik deur kritici al hoe laer aangeslaan word, in vergelyking met die hoë lof wat aan hom toegeswaai is by die verskyning daarvan, wat tiperend is van ’n styl en beelding wat nie die toets van die tyd deurstaan het nie. Ten spyte van hierdie gebreke lewer hy tog belangwekkende werk in ’n aantal romans, al is hierdie werk slegs goed in onderdele en nooit as geheel nie.

==== Romans ====
''Vergeet nie'' is sy eerste roman. Dit beeld die Kaapse burgers uit wat tydens die [[Anglo-Boereoorlog]] as rebelle aan die kant van die Boere teen die Engelse veg. Die Du Pré-familie (oom Willem, tant Annie en Bettie) woon op die plaas Rietfontein naby die Karoodorpie Steenburg. Met die uitbreek van die Anglo-Boereoorlog gaan Bettie se verloofde, die dokter Piet Marais, saam met die Boere-ambulans na die oorlog. Bester, die beroemde rebelle-kommandant (wat ooreenkomste toon met Gideon Scheepers), kom met sy manskappe op Rietfontein aan en raak verlief op Bettie. Sy herhaalde besoeke aan Rietfontein bring die Du Pré-familie in die moeilikheid en oom Willem en Bettie word gearresteer, terwyl tant Annie vrygelaat word op parool. Piet Marais kry dit reg om ’n brief vir Bettie aan Bester te gee, maar deur sy poging om die brief aan Bettie te besorg, word Bester gevang en word hy ter dood veroordeel. In die tronk kry hy geleentheid om Bettie te vertel dat Piet nog leef. Kort na Bester se teregstelling keer Bettie en haar moeder weer terug na Rietfontein, terwyl oom Willem kort na sy aankoms in die kamp op Port Alfred beswyk. Na die vrede kom Piet terug om sy bruid te trou. Die titel van die roman verwys na oom Willem se oproep op sy sterfbed dat ons nie die pyn en seerkry moet vergeet nie. Vergeleke met tydgenootlike werk is die gebeure veel meer verantwoord en realisties. Die karakters is egter nog oppervlakkig geteken en hulle handelinge word nie altyd gemotiveerd weergegee nie, hoewel die figuur van Bettie sterker omlyn is. Die Boere word as hoofsaaklik goed en die Engelse as hoofsaaklik boos geteken. Die moontlikhede van die konflik van opponerende politieke standpunte in eie geledere word nie in-diepte ontgin nie.

''Die meulenaar'' is een van die eerste werklike plaasromans in Afrikaans, ’n genre wat later op verskeie wyses deur ’n groot aantal skrywers ontgin word. Die hoofkarakter is die meulenaar Faans, wat uitgebeeld word in sy arbeid en belewenisse op Meulkloof, ’n tipiese Bolandse wynplaas van vervloë jare. Tys Theron is die eienaar van Meulkloof en die pa van die mooi Leonore en Faans is die swaksinnige bywoner, wat net lewe vir die meule en hopeloos verlief is op Leonore. Tys moet die plaas op vendusie verkoop wanneer hy bankrot speel nadat hy vir sy broer borg geteken het, maar die slinkse prokureur Louw red ter elfder ure die plaas uit die hande van die skuldeisers om so ’n houvas op Leonore te verkry. Faans se jaloesie veroorsaak dat hy vir Louw aanrand, waarna die familie die plaas kwyt is. Ook Faans kom eindelik tot die besef dat hy nou die meule kwyt is en dat Leonore nie in hom belangstel nie. Op die laaste dag kry hy weer die meule aan die gang, maar word duiselig en sterf in die plek waarvoor hy geleef het. Faans se verwarde gemoedstemminge en gebrekkige insig word goed geteken en hy word een van die eerste lewende karakters in die Afrikaanse prosa. Sy geestelike vermoëns is egter te beperk om werklik ’n tragiese bewussyn te huisves, terwyl die ander karakters onoortuigend geteken word. Louw is die tipiese romanskurk wat eensydig boos is en Leonore bly die tipies romantiese maar vae figuur, terwyl Tys en sy vrou en hulle verhouding slegs op die agtergrond beweeg. Die sterkste karakter naas Faans is die bruin Velbaadjie, wie se astrante geaardheid en bekkigheid as komiese afwisseling dien.

''Hans-die-Skipper'' verteenwoordig ’n hoogtepunt in sy werk. Hier is Hans die vader wat wil hê dat sy enigste seun Johan in sy voetspore moet volg, soos die tradisie dit vereis. Hans se pa was ’n seekaptein en hyself het ’n oneindige liefde vir die see, maar ekonomiese werklikhede het veroorsaak dat hy ’n eenvoudige visser en sukkelaar op ’n stranddorpie is. Wanneer hy ’n nuwe skuit met die hulp van Meester aanskaf, doop hy die skuit “Johan” as sy visioen van die toekoms. Johan verafsku egter die visserslewe en wil ’n ander rigting inslaan, terwyl hy in sy verhouding met Lenie ’n simpatieke oor kry vir sy ambisies. In Johan se eerste vaart op die nuwe skuit is daar ’n groot storm, wat Johan finaal laat besluit dat die seelewe nie vir hom is nie en sy eerste vaart op die nuwe skuit is dan ook sy laaste. Die onvermydelike aanloop tot die konflik tussen vader en seun word met fyn sielkundige ontwikkeling geteken en dit loop uit op ’n dramatiese botsing, waarna Johan sy eie lewensrigting inslaan en sy loopbaan by die smedery begin. Hierdie botsing tussen vader en seun is nie slegs ’n generasie-konflik nie, hoewel dit ’n rol speel, maar is ook die algemeen menslike botsing van ideale. Beide vader en seun is besiel met ’n drang tot diens in arbeid maar op verskillende maniere en dit maak die botsing meer kompleks en ook meer tragies van aard. Hans jaag Johan weg, maar Johan se vertrek is die einde van Hans se drome en lei tot sy fisiese en emosionele agteruitgang, maar sorg ook vir groter insig by die karakters. Die newekarakters word in hierdie roman meer oortuigend uitgebeeld, terwyl die sentrale motief van arbeidsverheerliking telkens uit ’n ander hoek belig word. Lenie is ’n geslaagde vrouefiguur, terwyl Rooi-Koos ook nie die tradisionele romanskurk word nie, maar deur sy toewyding aan die werk en sy opregte liefde vir Lenie meer realisties gesien word. Meester is ’n geloofwaardige leier wat sentraal staan in die gemeenskap.&lt;ref&gt;Kritzinger, M.S.B. ''Oor skrywers en boeke''. J.L. van Schaik Bpk. Pretoria Eerste uitgawe 1932&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Schoonees, P.C. ''Nuwe Brandwag''. Deel 2 no. 2, Mei 1930&lt;/ref&gt; Hierdie is een van die eerste Afrikaanse romans wat verfilm word. Die [[Hertzogprys]] word in 1930 aan ''Hans-die-skipper'' toegeken. In 1935 wys die lesers van beide ''[[Die Burger]]'' en ''[[Volksblad|Die Volksblad]]'' in ’n peiling vir ''Hans-die-Skipper'' aan as die derde beste Afrikaanse prosawerk tot op daardie stadium.

''Loutervure'' se sentrale gedagte is dat volk en godsdiens ’n eenheid moet wees en dat die Afrikaner ’n Godgegewe roeping het om te vervul. ’n Jong Afrikaanse advokaat, Hendrik, se lotgevalle en stryd om met integriteit te lewe, vorm die verhaalinhoud. Hendrik vestig hom na afloop van sy studies in [[Holland]] in ’n plattelandse regspraktyk met ’n verengelste vennoot, Myburgh, wat sy taal verloën vir besigheid. Vol jeugdige geesdrif werp Hendrik hom dadelik in die kultuurstryd en kom daardeur in botsing met sy vennoot en die magistraat. Hendrik vind uit dat sy waardige vader, Piet Vaalplaas, sy huis laat afbrand het sodat hy die versekeringsgeld kon gebruik vir Hendrik se studies en sy kind sterf onverwags nadat hy hom met die motor omry. Na hierdie terugslae, of die titel se vure wat louter, keer hy terug na die ou paaie en bekeer hom weer tot sy geloof en God. Die roman beklemtoon dat kultuuropbou sonder godsdiens as fondament waardeloos is. Die didaktiese boodskap is hoofsaak in hierdie roman, met verskeie gebeurtenisse wat onvoldoende gemotiveer is en karakters wat eerder verteenwoordigend is van tipes as lewende mense.&lt;ref&gt;Van den Heever, C.M. Nuwe Brandwag. Deel 4 no. 1, Februarie 1932&lt;/ref&gt;

==== Bybelromans ====
Malherbe se trilogie van Bybelromans behandel grepe uit die geskiedenis van [[Israel]], met die doel om dit as ’n spieëlbeeld vir die Afrikanervolk te wys en rigtinggewend te wees vir die bou en ontstaan van ’n volk. Hy wyk telkens af van die Bybelse gegewe wat as sentrale boustof vir sy verhale dien, sodat hy sy romanmotiewe dienstig kan wees. ''Die hart van Moab'' wys eer, wilskrag en doelgerigtheid uit as vernaamste lewensriglyne. Tussen die Moabiete en Hebreërs het daar ’n eeu-oue vete bestaan. Met wisselende sukses het hulle mekaar teengestaan, totdat die [[Hebreërs]] die groot Moabitiese koning, Eglon, op verraderlike wyse vermoor en sy leërmagte ’n beslissende neerlaag toegedien het (vgl. Rigters 3). Langsaam egter het die Moabiete weer op die been gekom en Azkar, ’n reusagtige Enakiet, word die draer van die nasionale wraakgedagte. Deur sy aansteeklike geesdrif slaag hy daarin om al die kragte van sy nasie te mobiliseer teen die erfvyand en in sy hart hoor hy “die onverwoesbare hartklop van Moab”. Azkar se grootse visioene van nasionale oorwinning en welvaart word egter wreed ontnugter deur die afvalligheid van die skone Ruth, dogter van die Moabitiese koning Eglon, vir wie hy lief is. Hy pleit egter tevergeefs by haar, want onder die invloed van Naomi het sy die ware God leer ken, en só afkerig geword van die heidense afgodediens dat sy ’n armoedige en onsekere bestaan in ’n vreemde land verkies het bo die hoogste eer in haar eie land. Azkar gaan na die land van die Hebreërs om Ruth met sy liefde terug te wen en om die sterkte van die vyand te verken. Op die bruilof van Boaz en Ruth word hy egter verneder en by sy terugkeer na Moab mobiliseer hy die leër vir die groot stryd teen die Hebreërs. Nog voor hy die sein vir die verenigde aanval op die Hebreërs kan gee, word ’n groot gedeelte van sy land oorrompel deur plunderende woestynhordes en Azkar en sy twee vernaamste hoofmanne sterf. Die aanhaling voor die titelblad is van belang vir volle begrip van die roman se boodskap: “Zou een volk kunnen geboren worden op eene eenige reize? Jes. 66:8”. Azkar het sy taak volbring, want hy het die Moabiete nasiebewus gemaak en hul vaderlandsliefde aangewakker. Al verdwyn hy van die toneel, en al word die vryheidsoorlog vertraag deur die onverwagte inval uit die woestyn, vroeër of later moet die stryd teen die Hebreërs losbars. ''Die hart van Moab'' word eervol vermeld tydens toekenning van die [[Hertzogprys]] vir 1933.  ''Saul die worstelheld'' behandel die stryd teen afvalligheid, ambisie en aanbidding van die vreemde, soos dit uiting vind in die tragiese figuur van die eerste Israelse koning Saul en sy worsteling met God en God se uitverkore koning, naamlik Dawid. Saul se innerlike worstelstryd is die sentrale tema van die roman. Die roman begin na die oorlog teen Amalek, wat ’n krisismoment in die lewe van Saul was. Hoewel hy die Amalekiete verslaan het, was hy ongehoorsaam en het vir Agag, die koning van die Amalekiete, laat leef. Saul kom ook onder die invloed van Tirsa, die vrou van Agag, met wie hy trou. Tirsa se invloed gee ’n sielkundige motivering vir Saul se afvalligheid. Hy word verwerp as koning en die besef dat God hom verstoot het, laat hom in buie van sombere neerslagtigheid verval. Dawid, die sanger van Bethlehem, word gehaal om vir hom genesing vir sy siel te bring, maar Dawid is ’n getroue dienaar van God wat Saul sodoende telkens herinner aan sy eie afvalligheid. Eindelik, na vele wanhopige dade om in beheer te probeer bly, vergaan Saul op tragiese wyse. Hierdie roman word tussen Junie 1935 en November 1935 as Saterdag vervolgverhaal in ''Die Volksblad'' gepubliseer. In 1939 word die [[Hertzogprys]] vir ''Saul die worstelheld'' en ''Die profeet'' toegeken. ''Die Profeet'' behandel die stryd teen morele insinking en politieke valsheid en beeld die tragiese gevolge van verkeerde leiding uit. Hierdie roman verwerk die Bybelse gegewe van Jeremia in die tyd toe koning Sedekia ’n bondgenootskap wou sluit met die aartsvyand Egipte teen die oorheersing van Babel. Teen geweldige teenstand in laat die profeet Jeremia sy boodskap hoor dat Jerusalem verwoes sal word weens Israel se afgode-aanbidding en goddeloosheid. Jeremia se profesie word waar wanneer Nebukadneser teen Jerusalem optrek en die grootste deel van die volk in bannelingskap saamneem, waarna ’n gedeelte ook na Egipte geneem word vir uitdiening van hulle straf daar. Die styl van hierdie roman is ietwat saakliker en meer beheers as die gedronge en swaargetinte styl van die vorige twee boeke in die drieluik, wat daarvan die hoogtepunt in die trilogie maak. Die [[Hertzogprys]] word in 1939 aan ''Die profeet'' en ''Saul die worstelheld'' toegeken.&lt;ref&gt;Nienaber, P.J. “Jaarboek van die Afrikaanse Skrywerskring”, 1937&lt;/ref&gt; Later sluit ''Boerprofeet'' by bostaande trilogie aan, deurdat die Bybelse profeet Amos as hoofkarakter se wedervaringe ook simbolies gelaai word in diens van die roeping van die Afrikaner en sy nasionalisme.

==== Groot Trek-romans ====
Malherbe skryf ook ’n aantal romans oor die [[Groot Trek]], waarin hy die strewe en probleme van die boere, die besluit om te trek en wedervaringe in verowering, uitbreiding en opbou van ’n eie grondgebied uitbeeld. Die tetralogie se gebeure word gebruik as simbolies van die eienskappe en motivering benodig vir volkswording, om daardeur die baanbrekersverlede te verheerlik. ''Die bergstroom ruis'' speel af in die vroeë jare van die nedersetting aan die Kaap, in die onbewoonde gebied tussen die Drakensteinberge en die [[Bergrivier]] teen die einde van die sewentiende eeu. Die hoofkarakter is die boer en gewese timmerman August Fenting, wat met sy wa en osse die onbekende intrek op soek na ’n woonplek vir sy afhanklikes. Hy word gedryf deur die geloof en leuse dat die Fentings altyd op die voorpunt moet wees, op soek na sy eie koninkryk waar hy die vrugte van sy arbeid kan pluk. Skaars het die gesin ’n geskikte woonplek gekry en Fentinghof met die grootste moeite aangelê of die oudste seun Kobus wil verder trek in diens van die leuse. Daar is etlike mooi beskrywings in die roman, veral van August se onverstoorbare werklus en gehegtheid aan die grond. Die mensbeelding is egter vaag, die onenigheid tussen veral August en sy vrou, Stien, groei nooit tot dramatiese konflik nie en August se siening van homself as iemand met ’n verhewe roeping doen afbreuk aan sy algemene menslikheid. Die fragment ''Dorstyd'' uit hierdie roman word opgeneem in die versamelbundel ''Tussen die engtes''. In ''Vlam van die Suurveld'' inspireer August se afstammeling Rooi-Willem van der Merwe (die Vlam van die titel) die inwoners van Suurveld aan die boloop van die Visrivier om deel te neem aan die stryd teen die Xhosas en Khoisan sodat die grensgebied langs die Visrivier bewoonbaar is vir die witmense. Die regering van die dag het egter baie meer simpatie met die Xhosas en Khoisan as met die wit boere se probleme. Dit spoor Rooi-Willem aan om die boere oor te haal om ’n eie republiek te stig. Die skrywer val in die strik om ’n heldhaftige soort supermens as hoofkarakter uit te beeld, wat hom eindelik tot simbool eerder as werklike mens brandmerk. ''En die wawiele rol'' beeld die begin van die Groot Trek uit. Groot Gert (die kleinseun van Rooi-Willem) verlaat weens die probleme aan die Oosgrens lank voor die begin van die Groot Trek die familieplaas. Hy vestig hom in die land van die [[Griekwas (stam)|Griekwas]] en sluit later by die Groot Trek aan. Groot Gert trek eers uit eiebelang, maar kom dan tot die besef dat dit eendragtigheid gaan kos van die boere as hulle wil oorleef in die vreemde. Hierdie geskiedenis word vertel saam met die verhaal van sy dogter Hester se liefdesverhouding met Jakob, die blinde seun van sy lamsak buurman oom Naas. Hulle deursettingsvermoë en vaste geloofsgrondslag is bedoel as inspirasie vir ander. ''Over-die-berge'' neem Groot Gert se verhaal verder en sluit hierdie reeks van romans oor die [[Groot Trek]] af. Die Trekkerlewe in [[Oranje-Vrystaat|Vrystaat]] en [[Natal]] word in hierdie laaste roman uitgebeeld.

==== Ander romans ====
Die res van sy romans kan beskou word as ’n daling in sy romankuns.

''Spore van Vlieland'' speel af kort voor en tydens die eerste Britse besetting van die Kaap. Die oud-seekaptein Jan Blankert vestig hom op die Bolandse plaas Vlieland saam met sy enigste dogter, Freda. Hy stel Floris Rog aan as plaasbestuurder en Floris wen sy vertroue en Freda se liefde. Hierdie ontwikkeling is egter die begin van ’n nuwe nagmerrie, wat Jan juis probeer ontvlug het toe hy Vlieland betrek het. Freda mag nie trou nie uit vrees vir die oorerflike kranksinnigheid by kindergeboorte wat ook haar moeder se lot was. Hierdie situasie veroorsaak dat die drie mense in spanning en ongeluk saamwoon. Uit geloof maak Freda dan die keuse om wel te trou en kinders te hê, met haar en Floris wat eindelik geluk vind in hulle kinders.

''Die skeur van Vaalspruit'' het die tydperk 1865–1881 in die Vaalstreek as agtergrond, met ander woorde tydens die Basoeto-oorloë en die eerste anneksasie van [[Transvaal]]. Hierdie gebeurtenisse dien as agtergrond vir die verhaal van die breuk tussen twee broers deur hulle liefde vir ’n vrou, met die sentrale tema die noodsaaklikheid van eenheid. Hierdie roman word later vir die verhoog verwerk en gepubliseer as ''Boeta van Skeurfontein''.

''Kind van die sonde'' is ’n probleemroman oor die ongelowige mens. Kobus is die eienaar van die plaas Kransfontein. Hy worstel met sy skuldgevoel dat sy seun Boet lam gebore is omdat hy as vader die kind nie wou hê nie. Sy ongelowige seun Jan keer na die [[Tweede Wêreldoorlog]] terug met ’n Italiaanse vrou, wat haar oor Boet ontferm en trag om deur gebed en behandeling sy herstel te verkry. Kobus en Jan is skepties, maar die ander glo tog in die moontlikheid van ’n wonderbaarlike genesing.

Sy ander romans is ''Hulle wat verbygaan'' (met die apostel Thomas as hoofkarakter) en ''Rooiland''. Laasgenoemde is die verhaal van ’n jong boer Johannes wat na die delwerye toe gaan om sodoende die familieplaas op Rooiland te probeer red. Op onwaarskynlike wyse verwerf hy sodoende ’n fortuin, wat hy aanwend tot die verbetering van sy hele kontrei se boerdery.&lt;ref name=&quot;ant1718&quot;&gt;Antonissen, Rob. Standpunte. Nuwe reeks 17 en 18, Mei-Desember 1957&lt;/ref&gt;

==== Novelles ====
Na Malherbe se dood word ''Twee nagelate novelles'' gepubliseer. ''Togganger en perdedief'' vertel van die godsdienstige togganger oom Koot wat ’n groot plan het met die vervoer van vee na die Kaapse mark. Tydens ’n tog na [[Calvinia]] ontmoet hy die perdedief Jenkins, wat in geestelike verwarring verkeer en ten spyte van sy eie twyfel lei oom Koot hom na geloof. ''Baron Terski'' se hoofkarakter is van adellike afkoms, maar sy seun se lewensuitkyk veroorsaak dat hy besin oor wie sy naaste werklik is en of dit slegs bloedverwante en mense van dieselfde maatskaplike stand is.&lt;ref name=&quot;zyl&quot;&gt;Van Zyl, Wium. Beeld, 17 November 1980&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;zyl191&quot;&gt;Van Zyl, Ia. Tydskrif vir Letterkunde. Nuwe reeks 19 no. 1, Februarie 1981&lt;/ref&gt;

==== Korter skryfwerk ====
Op prosagebied lê hy hom veral toe op die skryf van romans, maar ’n aantal van sy korter werk word ook gepubliseer. ''Langs groen weivelde'' bevat drie radiopraatjies oor die boer. Die eerste hiervan handel oor ’n jong boer wat van die familieplaas afskeid neem en as delwer gaan werk, wat Malherbe in staat stel om die pioniersfiguur en die arbeidsverheerliking, sentrale motiewe in sy prosa, met mekaar te verbind. Na sy dood verskyn die bundel ''Die slagmes en ander nagelate verhale'', waarin ’n paar kortverhale uit die Bybelse milieu geplaas word saam met ’n verskeidenheid ander verhale, meestal toegespits op die innerlike stryd van die karakters.&lt;ref name=&quot;zyl&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;zyl191&quot; /&gt;Meeste van die verhale is sedert 1933 in tydskrifte gepubliseer, maar vier was voorheen ongepubliseer.

===== Versamelbundels =====
Van sy kortverhale word opgeneem in verskeie versamelbundels, waaronder ''Buurman se ploeg'' in ''Kortpad'' onder redaksie van F.V. Lategan, ''Wingerdspit'' in ''Geseënd is julle'' onder redaksie van S.J. Malan en W.H. Vos en ''Die lamplig'' in ''Twaalf Afrikaanse Kortverhale'' en ''Vlugte'' onder redaksie van Sarel Marais. ''Die eerste vaart'' verskyn in ''Halfeeu'', waarin [[PG du Plessis]] hoogtepunte uit die eerste vyftig jaar van ''[[Huisgenoot|Die Huisgenoot]]'' saambundel. Dit is ’n uittreksel uit sy roman ''Hans-die-Skipper''. Ander versamelbundels waarin sy werk verskyn sluit in ''Afrikaanse letterkunde'' en ''Geeste en gedaantes''. Sy verhale verskyn ook in verskeie tydskrifte en koerante, waaronder ''[[Huisgenoot|Die Huisgenoot]]'', ''Die Huisgesin'', ''Die Landbouweekblad'', ''Tydskrif vir Letterkunde'' en [[Volksblad|''Die Volksblad'']].

=== Taalkundige werk ===
Op taalkundige gebied skryf hy ''Afrikaanse taalboek'', wat verskeie herdrukke beleef en ’n eerste poging is om die Afrikaanse grammatika te definieer. Gemeet aan latere standaarde is die boek vol leemtes, maar die belangrike baanbrekerswerk van hierdie publikasie kan nie ontken word nie. Verder stel hy ''Die Afrikaanse spreekwoorde en verwante vorme'' saam

=== Drama ===
Malherbe lewer ook ’n bydrae op toneelgebied deur veral toneelstukke vir die studente van die Dramavereniging aan [[Grey-universiteitskollege|Grey-Universiteitskollege]] te skryf, wat dan landswyd aangebied word en só die Afrikaanse taal en kultuur uitdra. Hy maak self hierdie reise mee. Per geleentheid vertolk hy self rolle in hierdie dramas, soos met die opvoering van ''Meester'' in 1929, waarvan hy ook die regisseur was. Sy dramas gaan oor die algemeen mank aan die gebrek aan ’n oortuigende spanningslyn, met oppervlakkige romantiek, onrealistiese blomryke taalgebruik en onoortuigende sielkundige uitbeelding, terwyl baie van sy karakters nie sterk genoeg omlyn word nie en blote tipes bly. Hierdie gebreke ten spyt voorsien dit in sy tyd aan ’n besondere behoefte aan opvoerbare stukke.

''Koringboere'' het die plaaslewe en vyandskap tussen twee broers as boustof, maar dit is in wese slegs ’n oppervlakkige intrige-verhaal in dialoogvorm. Die oudste broer Herman en sy jonger maar meer suksesvolle broer Jan boer op ’n Bolandse koringplaas. Onderlinge jaloesie, verskil in politieke sienswyses en ontevredenheid oor plaasverdeling lei tot vyandskap tussen die broers, wat daartoe lei dat Jan se koringmied afgebrand word. Jan wreek hom dan op Herman deur hom van sy deel van die plaas te laat afstand doen.

Ook in ''Die mense van Groenkloof'' bly die uiterlike gebeure hoofsaak en is daar nie juis sprake van sielkundige motivering vir optredes nie. Hier is die ekonomiese agteruitgang tydens die depressiejare en onwettige diamanthandel die verhaaltema. Die eienaar van Groenkloof, Willem van der Merwe, loop die gevaar om deur droogte en depressie sy plaas Groenkloof te verloor. Hierdie plaas is naby die diamantdelwerye. Sy seun en erfgenaam, Andries, beplan om benede sy stand met Grieta, die dogter van die bywoner Piet Prins, te trou. Andries probeer die plaas red deur onwettige diamanthandel en val so in die strik war speurder Louw, ’n mededinger om Grieta se hand, vir hom stel. Dan volg die onrealistiese ontknoping wat voordelig is vir al die mense van Groenkloof.

''Meester'' is meer geslaagd in sy uitbeelding van die ou Hollandse swerweronderwyser wat op sy swerftog die ewebeeld van sy oorlede vrou ontmoet en dan moet besluit of hy vir haar liefde moet veg of nie. Dit is in wese ’n botsing tussen droom en werklikheid, met die droom wat in de hoofkarakter se eensaamheid die enigste blywende werklikheid is. Die stuk speel af teen die einde van die agtiende eeu in die distrik Mosselbaai.&lt;ref&gt;[[F.C.L. Bosman|Bosman, F.C.L.]] Nuwe Brandwag. Deel 2 no. 1, Februarie 1930&lt;/ref&gt; ''Op die trekpad'' beeld teen die agtergrond van die groot droogte in die [[Karoo]] omstreeks [[1925]] die wedervaringe op trek uit, met die nasionale volkslewe as sentrale fokus. Die boodskap van loutering van die siel deur teenspoed word egter nie deur die handeling ondersteun nie. Die newemotief van die trekkerseun se liefdesverhouding met die dogter van die barmhartige uithelper doen afbreuk aan die sentrale tema.

''Die seeman'' is ’n verwerking van ''Hans-die-Skipper'' vir die verhoog, maar dit slaag nie daarin om die roman tot die essensie van die toneel te verwerk nie. Die noodwendige inkorting van die verhaalgebeure beteken dat belangrike agtergrondinligting deur middel van dialoog vertel moet word, waardeur die vertelelement baie belangriker word as die uitbeeldingselement.

''Die siel van Suid-Afrika'' is ’n volksangspel in twee bedrywe, waarin op allegoriese wyse die Groot Trek en die stryd om selfbehoud van die Afrikaner herdenk word.

''Die meul dreun en ander toneelwerk'' bevat onder andere die titelstuk, wat ’n verwerking is van sy roman ''Die meulenaar'', wat as een van sy beste dramas beskou kan word. Malherbe wil hier nie ’n verhaal vertel nie, maar ’n karakter uitbeeld en dit bring die karakter van Faans in groter fokus. Die bundel bevat ook die Bybelspel ''Demetrios'', ''Dala'', ''Die aandblom van Witsenberg'', ''Drakenstein'' en ’n vertaling van Schiller se ''Wilhelm Tell''. ''Dala'' is ’n poging om die adel van getrouheid aan die volk uit te beeld en ''Die aandblom van Witsenberg'' is ’n romantiese eenbedryf.

''Drakenstein'' word deur die skrywer getipeer as ’n “sangspelagtige stuk” en is ’n verwerking van sy sangspel.

''Die blom van Orleans'' uit die digbundel ''Rivier en veld'' vir die verhoog. Hierin word ’n konvensionele driehoek-intrige sonder veel variasie uitgebeeld.

Met die Bybeldramas ''Amrach, die tollenaar'', ''Demetrios'', ''Moeder en seun'' en ''Abimelech'' sluit hy by sy Bybelromans aan deur grepe uit die Bybelse geskiedenis te neem as voorbeeld van volkswording. “''Amrach die tollenaar''” behandel ’n Bybelse motief met ’n te bewuste boodskap van volkswording onder vreemde oorheersing. Die drama speel af in Amrach die tollenaar se huis enkele dae na die kruisiging van Christus. Amrach se vrou Miriam het tot bekering gekom, wat lei tot Amrach se vertwyfeling en innerlike stryd. Hierdie drama kom sterk in aanmerking by toekenning van die [[Hertzogprys]] vir drama in 1935. ''Demetrios'' verskyn aanvanklik in ''Die meul dreun en ander toneelwerk'', maar word later ook apart gepubliseer. Die drama behandel die handel in silwerbeeldjies van [[Artemis|Diana]] in [[Efese]], waar Demetrios deur die prediking van [[Paulus van Tarsus|Paulus]] tot bekering kom. Hierdie bekering geskied egter nie uit innerlike verandering nie, maar word van buite ingegee deur die siekte en genesing van sy kind. ''Moeder en seun'' is ’n versdrama uit die lewe van [[Asa]], koning van Juda, en sy moeder Maäga. Asa is getrou aan Jehova en Maäga is ’n afgodedienaar. Die beste kenmerk van hierdie drama is die innerlike stryd van die koning tussen eerbied en verering vir sy moeder en plig teenoor Jehova. Die versvorm veroorsaak dat die dialoog geforseerd en kunsmatig voorkom. ''Abimelech'' het as hoofkarakter die eersugtige seun van die [[Rigters|rigter]] Gideon uit die Bybel, wat al sewentig sy broers, op een na, doodmaak om so koning te word. Die ontsnapte broer Jotam veroorsaak sy ondergang en hy sterf deurdat ’n vrou ’n steen op hom werp. Intussen het Abimelech egter reeds begin walg aan sy eie wandade, sodat sy dood vir hom as ’n verlossing kom.

==== Eenbedrywe ====
''Die uur van die rooi maan en ander eenbedrywe'' bevat ’n aantal eenbedrywe, waarvan ''Macherus'' (’n uitbeelding van die Herodus-Salomé motief uit die Bybelse geskiedenis) en ''Krom stompe'' (waarin die monnik Rudolphus gekonfronteer word met sy jeugliefde Robina en dan bedenkings het oor sy keuse) die mees geslaagde is in hulle uitbeelding van die mens se stryd in die keuse tussen liggaamlike begeerte en geestelike verval. Ander eenbedrywe in hierdie bundel is ''Die uur van die rooi maan'' (waar ’n meisie met spiritistiese vermoëns saam met haar ontslape geliefde die hiernamaals binnegaan); ''Vader se naam'' (wat aantoon dat die skyn lelik kan bedrieg); ''Die aanbod'' (waarin ’n trotse weduwee broodnodige ekonomiese hulp weier van ’n man wat haar as jong meisie in die steek gelaat het); en ''Staf of kroon'' (waarin ’n monnik van Bologna, die ab Bernardo, die klooster opbou tot ’n instelling wat waardevolle diens aan die gemeenskap lewer, maar weggaan wanneer die stad hom daarvoor wil vereer omdat hy die gevare van mensehuldiging verstaan). ''Fariseër'' is ’n Bybelse drama wat die konflik behandel wat Jesus se lering in die huislike lewe inbring. ''Hulle het ’n boom afgekap'' is ’n nasionalistiese volksdrama met dieselfde tema as sy gedig ''Bosrand'' en hierdie bundel bevat ook die mitologiese eenbedryf ''Goue appels'', met karakters uit die Griekse mitologie. ''Spel van blank en swart'' is ’n uitbeelding van drie fases in die ontwikkeling van die rassewrywing in die land, uitgebeeld deur soliste en spreekkore.&lt;ref name=&quot;ant1718&quot; /&gt; ''Silo is krank'' bevat die titelstuk gebaseer op die Bybelse gebeure van Eli en sy seuns,&lt;ref name=&quot;ant1718&quot; /&gt; ''Van mense en gode'' (’n verwerking van Ovidius se verhaal oor die geskiedenis van Philemon en Baukis) en ''In die Namib'', beskryf as ’n tipe musiekspel van “fantasie en werklikheid”. ''Die fariseër'' is ’n Bybelspel.&lt;ref name=&quot;ant1718&quot; /&gt; ''Sisera'' is ’n Bybeldrama waarin die stryd tussen Israel en die Filistyne om die grondgebied by Safed die sentrum vorm. Dit word dan ook ’n stryd tussen die heidense god Baäl en die God van Israel soos verteenwoordig deur Barak, met die eenheid van godsdiens en volk as die sentrale gedagte. Fragmente uit sy dramas ''Koringboere'', ''Die mense van Groenkloof'' en ''Hans-die-Skipper'' word in die versamelbundel ''Afrikaanse letterkunde'' opgeneem.

==== Verwerkte romans ====
Benewens oorspronklike dramas verwerk hy ook van sy romans vir die verhoog, soos ''Hans-die-skipper'' wat ''Die seeman'' word, ''Die meulenaar'' wat ''Die meul dreun'' word en ''Die skeur van Vaalspruit'' wat ''Boeta van Skeurfontein'' word. Vertalings wat uit ander tale in Afrikaans van hom verskyn is die sosiaal-realistiese blyspel ''Die skoonseun van Mnr. Poirier'', na die Frans van Emile Augier en Jules Sandeau, [[William Shakespeare]] se ''Die koopman van Venesië'' en [[Friedrich Schiller]] se ''Wilhelm Tell'', laasgenoemde wat opgeneem word in ''Die meul dreun en ander toneelwerk''.

=== Poësie ===
Malherbe se digkuns se waarde is meer beperk, al maak hy ook sy publikasie debuut in hierdie medium. Veral hinderlik in sy digkuns is sy geneigdheid tot “mooiskryf”, waardeur hy die inhoud deurgaans versier met “mooi” woorde wat weinig bydra tot die essensie van die gedig en in talle gevalle eerder die betekenis versluier as toelig. Sy simboliek is ook selde werklik oorspronklik en treffend. Opvallend in veral sy eerste bundels is die afwesigheid van die vaderlandse verse wat sy tydgenote se digkuns kenmerk, waarskynlik beïnvloed deurdat hy tydens die Anglo-Boereoorlog nie binne die oorlogsone was nie en daarna baie tyd in die buiteland deurgebring het. Reeds in hierdie stadium wend hy hom dus tot meer romantiese temas. Sy eerste digpogings verskyn onder die skuilnaam Runo in ''De Goede Hoop'', waarna sy eerste bundel, ''Karroo blommetjies'', in 1909 verskyn. Soos die titel aandui bevat dit hoofsaaklik natuurverse, waarvan ’n aantal voorheen in ''De Goede Hoop'' verskyn het. Hierdie bundel wyk af van tydgenootlike bundels van Celliers, Totius en Leipoldt veral daarin dat dit nie die bewoë gebeure van die Anglo-Boereoorlog aanspreek nie. Dit is nog hoofsaaklik jeugwerk, vol moralisering en gekenmerk deur ’n sterk Nederlands georiënteerde taalgebruik, onegte beelding en rymdwang. ''Die berg''-siklus is gedigte oor die vroeë bewoners en eerste pioniers in Suid-Afrika, maar die romantiese inslag verdoesel die betekenis en die berg het as saambindende faktor nie genoeg simboliese waarde nie. ''Warrelwind'' bevat mooi ritmiese effekte, terwyl ''Die lied van die nagwind'' die stemming van die nagwind se geruis mooi weergee.&lt;ref&gt;Preller, Gustav S. ''Eerstelinge.'' Human &amp; Rousseau Kaapstad 1961&lt;/ref&gt; ''Klokgrassies'' is ietwat meer geslaag en bevat vanaf die tweede druk die sonnet “''Slaap''”, wat deur sommiges as sy beste enkele gedig beskou word en by herhaling in al die vernaamste versamelbundels uit die Afrikaanse digkuns opgeneem word. Die kind wat rustig in die veiligheid van die arms van die vader aan die slaap raak, lei tot die simboliek van die volwassene wat net so in die arms van sy hemelse vader wil sterf. Ook ''Die see is vol van ewigheid'' kan as een van sy beste gedigte gereken word, aangesien hy hier daarin slaag om die rustelose deining en klaaglied van die see mooi in woorde vas te vang.

''Vir vryheid'' is ’n eerste poging tot ’n epiese gedig in vrye verse met ongereelde rym. Dit beskryf die ontluikende liefde van Jan Bruwer en Gertruid de Kok met as agtergrond die einde van [[Piet Retief]] se geskiedenis uit die Groot Trek. Jan Bruwer het in die Kaap die hart van Sannie Jordaan gewen, maar die verhouding misluk omdat Jan en sy familie teen die trek gekant is. Later kom Jan op sy eie by die laer aan, waar beide Sannie en Gertruid is en ’n liefdesdriehoek ontstaan. Piet Jordaan, broer van Sannie, is ook verlief op Gertruid, wat die emosies verder aanwakker. Op ’n jagtog verongeluk Jan deur Piet se nalatigheid, waarna Gertruid vir Jan verpleeg en hulle liefde verseël word. Die afwagting wanneer Retief en sy burgers uitry na Dingaan se stat toe, die moord op Retief en sy manne en die daaropvolgende [[Bloukransmoorde|moorde]] op die Voortrekkerlaers word alles uitgebeeld. Jan sterf ’n heldedood in sy poging om die laers by Bloukrans te waarsku van die naderende gevaar. Hy word uitgebeeld as die jong boom wat om die ou stam strengel, waar die oue as wortel en beginpunt dien vir die nuwe. Hierdie epos het ’n tekort aan bindingselemente, met die verteller wat ook soms onnodige verklarings oor die verhaal lewer. Enkele landskapsketse is egter verdienstelik. Die bekende gedig ''Middernag'' wat die nadersluipende Zoeloemag rondom die weerlose laers van die [[Voortrekkers]] na die moord op Piet Retief uitbeeld, kom uit hierdie bundel.&lt;ref&gt;Grosskopf, J.F.W. in Kannemeyer, J.C. (red.) ''Kritiese aanloop''. Jutalit Kenwyn Eerste uitgawe 1989&lt;/ref&gt; ''Die timmerma''” is eweneens ’n poging tot ’n epos, waarin die arbeid verheerlik word, ’n tema wat later in sy romans ook ’n belangrike rol speel. Die timmerman Gysbert Gouws keer na die Anglo-Boereoorlog terug uit ballingskap en vind na ’n lang soektog sy dood gewaande dogter Sarie Gouws in ’n weeshuis. Mooi is die uitbeelding van die ongelukkige timmerman wat tydens sy soektog sy verdriet aand na aand in die hotel wil wegdrink en wat met sy besoek aan die kerk en die aanhoor van die predikant ’n beslissende wending in sy lewe bereik. Malherbe slaag daarin om op ’n eenvoudige wyse hierdie droewige lewensgang uit te beeld en die timmerman se emosies relevant voor te stel. ''Langsaam lui die koperklok'' is knap klanknabootsing. Die epos is heg gestruktureer en word in agt afdelings ingedeel, telkens ingelei deur ’n liriese voorspel. Hierdie is waarskynlik Malherbe se mees geslaagde lang gedig. ''Die skaduwee van ’n vrou'' is ’n minder geslaagde epos oor ’n liefdesdriehoek, waarin die ondergang beskryf word van twee vriende, Albert en Freek, wat saam op die plaas Ganskuil boer. Hulle stry om die liefde van dieselfde vrou, Emma. Freek kuier in die geheim by Emma, maar word siek en Emma kom hom besoek, waarna sy en Albert op mekaar verlief raak. Freek verneem dat hulle op troue staan en konfronteer vir Albert op die berg. In hulle geveg stort beide van die kranse af. Die romantiek seëvier in hierdie epos, met weinig sielkundige motivering vir die karakters se aksies.

''Rivier en veld'' is ruimer in tematiek as sy vorige bundels en bevat gedigte oor Bybelse insidente uit die lewe van Jesus (met ''Die Sabbat'' en ''Na die land van Gadara'' noemenswaardig), die plaaslewe en gehegtheid aan grond en arbeid en die natuurkragte. Hierdie is alles temas wat later meer uitvoerig ook in sy prosa tot uiting kom. Verder is daar die spook-ballade ''Antjie Somers'', terwyl die idille ''Bosrand'' die konflik uitbeeld tussen die bodemvaste vader oom Jakob en sy materialistiese seun Hendrik, laasgenoemde wat die erfplaas wil prysgee vir geld. Drie taferele beeld die lewe van die Paarlse Hugenote uit ongeveer 1701 uit. Hierdie bundel bevat ook die sangspel ''Die blom van Orleans'', wat eerder as drama getipeer kan word en later as ''Drakenstein'' verwerk is tot ’n geleentheidstuk vir die Hugenotefees in Bloemfontein in 1939 en daarna in ''Die meul dreun en ander toneelwerk'' opgeneem word. ''Somerdae'' bestaan uit twee afdelings, waarin die eerste stemmingsverse bevat. Hier is dit die seegedigte (veral ''Verby'') wat mooi is in hulle weergawe van die geruis van die branders en die kleurespel van die waters. Die tweede afdeling bevat ballades, waaronder die geslaagde ''Jakob Ontong'', wat beïndruk met sy treffende sienings en beelde, die nabootsing van die kitaarspel in die klank en die vars gebruik van ’n ou refrein. Jakob Ontong is vol wraakgedagtes nadat Saartjie Dawids hom bedrieg het en maak ’n verbond met die duiwel (Damoen) dat hy in ruil vir sy siel sal leer om ghitaar te speel en elke middernag vir Saartjie sal kan kwel. Ander noemenswaardige verse is ''Die versoeking'' (van Jesus), ''Die Wolfhuis'' (’n ballade oor Mintor se seun wat sterf omdat hy sy pa in die wolfhuis van honger laat sterf het) en ''Jan Gebhart'', terwyl ''Antjie Somers'' weereens hier opgeneem is. In ''Die rooivlerkspreeu'' word hierdie voël se lied die simbool van romantiese verdriet. Dekker beskou ''Somerdae'' as Malherbe se beste digbundel. ''Die siel van Suid-Afrika'' bevat nasionaal-godsdienstige sange, vol retoriek en woordversiering, geskryf as geleentheidstuk vir die Voortrekkerjaar in 1938. Die stuk bevat weinig of geen handeling nie en is ’n lang debat in rolverdeling oor die pad na die volksbestemming en die hindernisse daartoe. ''Brood op die weg'' is ’n bundel met vaderlandsverse, waarin slegs ''Padwerkers'', ''Lakeie'' en ’n paar godsdienstige gedigte soos ''Die sonde'' noemenswaardige poëtiese waarde het. Die bundel sluit af met ’n aantal proewe van Gesangbewerkings.

''Duine en pioniere'' se titel dui reeds aan dat die bundel hoofsaaklik natuurverse in die ''Duine'' afdeling bevat, terwyl die afdeling onder die titel ''Pioniere'' gedigte insluit oor die lewe en belang van die blanke pioniere in Suid-Afrika. In hierdie bundel is die versobering in taalgebruik opmerklik, hoewel dit steeds te woordryk is en oordadige beelde die betekenis verwar. Die verse in die eerste afdeling het dikwels ’n vae filosofiese gedagte en ondertoon van sondebesef as grondslag. Hier is dit slegs ''Deuskant die duine staan my kluis'' en ''Die aandlug val op vuil, gebreekte ruite'' wat noemenswaardig is, laasgenoemde ’n uitbeelding van ’n toneel uit die agterbuurte. Die tweede afdeling se gedagtegang is meer logies en direkter van segging. Die bundel sluit af met ’n ''Voorspel vir ’n drama'', waarin die geeste van die inheemse inwoners en die blankes redeneer oor hulle bestaansreg in Suid-Afrika, wat afsluit met ’n sombere waarskuwing aan die blanke heersers.&lt;ref&gt;Antonissen, Rob. Standpunte, No.20, Julie 1951&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Van Heerden, Ernst. Die Huisgenoot, 4 Mei 1951&lt;/ref&gt;In ''Kruis en kraai'' is die kruis simbool van liefde en opoffering, terwyl die kraai die draer is van onheil, dood en vernietiging. Die bundel bevat dan oorwegend verhalende en moraliserende gedigte oor Christus- en doodsmotiewe. In enkele gedigte word die rassetema en die naderende botsing tussen rasse ook aangespreek. ''Agterland'' sluit sy gepubliseerde digterlike arbeid af. In 1954 stel [[C.M. van den Heever]] ’n keur uit sy gedigte saam onder die titel ''Uitgesoekte gedigte van Malherbe''.

==== Bloemlesings/versamelbundels ====
Sy gedigte word in ’n menigte bloemlesings opgeneem, waaronder ''Groot verseboek'', ''Die Afrikaanse poësie in ’n duisend en enkele gedigte'', ''Digters en digkuns'', ''Digterstemme'', ''Digters en digsoorte'', ''Afrikaanse verse'', ''Afrikaanse letterkunde'', ''Uit ons digkuns'', ''Junior verseboek'', ''Die junior digbundel'', ''Nuwe klein verseboek'', ''Afrikaanse natuurpoësie'', ''Afrikaanse ballades'', ''Goudaar'', ''Uit ons letterkunde'', ''My Afrikaanse verseboek'', ''Voorspraak'' en ''Die tweede gerf''. Van sy gedigte verskyn ook in tydskrifte soos ''Die Brandwag'', ''De Goede Hoop'', ''Helikon'', ''Die Huisgenoot'', ''Jaarboek van die Afrikaanse Skrywerskring'', ''Die Kerkbode'', ''Die Ruiter'', ''Skoolblad'', ''Tydskrif vir Letterkunde'' en ''[[Volksblad|Die Volksblad]]''. Hy werk aktief mee aan die beryming van die gesange in Afrikaans en is onder andere verantwoordelik vir Gesang 168 (''Winter''), 171 (''Geloftedag''), 179 (''Moregesang'') en 180 (''Aandgesang''). Verder stel hy die bloemlesing ''Afrikaanse verse'' saam uit die Afrikaanse digkuns, wat na sy dood deur F.V. Lategan omgewerk en uitgebrei word, terwyl ''Afrikaanse letterkunde'' (telkens hersien en bygewerk) ’n versamelbundel uit Afrikaanse gedigte, prosa en drama is, wat op die skoolmark gerig is.&lt;ref&gt;Brink, André P. [[Rapport]]. 1 Junie 1975&lt;/ref&gt;

== Toekennings en eerbewyse ==
Ten tye van sy sestigste verjaarsdag in 1941 word die huldigingsbundel ''D.F. Malherbe, die mens en sy kuns'' aan hom oorhandig. Die koshuis Huis Malherbe van die Universiteit van die Oranje-Vrystaat word na hom vernoem en die beeldhoudster Daniella Geldenhuys maak later ook ’n borsbeeld van hom wat hier sy staanplek kry. Die Raad van hierdie universiteit benoem hom in 1942 as ereprofessor. Hy ontvang eredoktorate van die [[Potchefstroomse Universiteit vir Christelike Hoër Onderwys]] op 14 April 1957, die [[Universiteit van die Oranje-Vrystaat]] op 5 Junie 1959 en die [[Universiteit van Stellenbosch]] op 29 Julie 1959. Die [[Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns]] ken in 1933 ’n Erepenning aan hom toe vir sy werk as taaladviseur met die eerste Afrikaanse Bybelvertaling, terwyl hulle ook die [[Stalsprys|Stalsprys vir Taalkunde]] in 1959 aan hom toeken. Hy word in 1963 tot erelid van die Akademie verkies. In 1968 verower hy die [[Federasie van Afrikaanse Kultuurverenigings]] (FAK) se erepenning vir volksdiens en die Afrikaanse Studentebond se erepenning word ook in hierdie jaar aan hom toegeken.

By verskeie geleenthede huldig instansies hom ook met feeste. Op sy sewentigste verjaarsdag in 1951 word hy op hierdie manier gehuldig deur die Afrikaanse Skrywerskring in Johannesburg, Bloemfontein en Pretoria, terwyl die eerste minister, advokaat [[Hans Strijdom|J.G. Strijdom]], die hoofspreker is op ’n soortgelyke fees ter geleentheid van sy 75e verjaarsdag wat op 8 Augustus 1956 by die Universiteit van die Witwatersrand gehou word. Op 7 April 1969 word hy op ’n huldigingsaand deur die Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns gehuldig as die persoon wat verantwoordelik was dat Afrikaans in die dertigerjare die amptelike voertaal aan die Universiteitskollege van die Oranje-Vrystaat geword het.

Verskeie doktorsgrade en meestersgrade word toegeken op grond van navorsing in sy letterkundige nalatenskap. Dit sluit in W.J. Badenhorst se ''D.F. Malherbe in arbeid en strewe'' (D.Litt.-graad, Universiteit van Pretoria, 1945), C.G. Botha se ''D.F. Malherbe – ’n beskouing van sy prosa met beklemtoning van die vernaamste kenmerke van sy kuns'' (M.A.-graad, Universiteit van Pretoria, 1941), S.W. Burger se ''Stilistiese beskouings oor die prosa van D.F. Malherbe'' (M.A.-graad Universiteit van Stellenbosch, 1938), Jacob Alexander de Coning se ''Stof en vorm: ’n ondersoek na die gebruik van die Bybelse dokumente in sekere dramas en romans van D.F. Malherbe'' (Ph.D.-graad, [[Universiteit van die Witwatersrand]], 1963), Theo Pauw se ''Woordsamestelling en taalvernuwing in die prosa van D.F. Malherbe'' (Universiteit van Stellenbosch, 1940) en W.H. Vos se ''Malherbe se Bybelromans'' ([[Universiteit van Suid-Afrika]], 1942).

Die Hoërskool D.F. Malherbe in [[Walmer]] in [[Port Elizabeth]] en die Laerskool D.F. Malherbe in [[Vanderbijlpark]] is na hom genoem.

== Publikasies&lt;ref&gt;http://www.dbnl.org/auteurs/auteur.php?id=malh002&lt;/ref&gt; ==
* 1909 ''Karroo blommetjies''
* 1913 ''Vergeet nie''
* 1914 ''Klokgrassies''
* 1917 ''Afrikaanse taalboek''
* 1919 ''Vir vryheid''
* 1921 ''Die timmerman'' en ''Koringboere''
* 1922 ''Rivier en veld''
* 1923 ''Die skaduwee van ’n vrou''
* 1925 ''Die mense van Groenkloof''
* 1926 ''Die meulenaar''
* 1927 ''Meester''
* 1928 ''Somerdae'' en ''Hans-die-skipper''
* 1931 ''Op die trekpad'' en ''Loutervure''
* 1933 ''Die seeman'' en ''Die hart van Moab''
* 1935 ''Amrach die tollenaar'' en ''Saul die worstelheld''
* 1937 ''Die profeet''
* 1938 ''Die siel van Suid-Afrika''
* 1939 ''Brood op die weg''
* 1940 ''Die bergstroom ruis''
* 1943 ''Die meul dreun en ander toneelwerk, Demetrios'' en ''Vlam van die suurveld''
* 1945 ''Moeder en seun'' en ''En die wawiele rol''
* 1948 ''Spore van Vlieland'' en ''Abimelech''
* 1950 ''Die uur van die rooi maan''
* 1951 ''Duine en pioniere'' en ''Hulle wat verbygaan''
* 1952 ''Die skeur van Vaalspruit''
* 1953 ''Goue appels, Hulle het ’n boom afgekap'' en ''Boerprofeet''
* 1954 ''Uitgesoekte gedigte van Malherbe'' (saamgestel deur [[C.M. van den Heever]])
* 1955 ''Spel van blank en swart''
* 1956 ''Silo is krank, Die Fariseër'' en ''Rooiland''
* 1957 ''Kruis en kraai''
* 1958 ''Sisera'' en ''Boeta van Skeurfontein''
* 1959 ''Kind van die sonde'' en ''Langs groen weivelde''
* 1961 ''Over-die-berge''
* 1965 ''Agterland''
* 1980 ''Die slagmes en ander nagelate verhale'', T''wee nagelate novelles'' en ''Uit my lewensboek''

=== Samesteller ===
* 1921 ''Afrikaanse letterkunde''
* 1926 ''Afrikaanse spreekwoorde en verwante vorme''
* 1935 ''Afrikaanse verse''

=== Vertalings ===
* 1919 ''Die skoonseun van meneer Poirier'' – Emile Augier en Jules Sandeau
* 1944 ''Wilhelm Tell'' – J.C.F. von Schiller
* 1949 ''Die koopman van Venesië'' – [[William Shakespeare]]

== Bronne ==

=== Boeke ===
* Antonissen, Rob. ''Die Afrikaanse letterkunde van aanvang tot hede''. Nasou Beperk Derde hersiene uitgawe Tweede druk 1964
* APB-Komitee vir Skoolboeke. ''Die junior digbundel.'' Afrikaanse Pers-Boekhandel Johannesburg Sesde druk 1963
* Askes, H. en Landman, J.N. (samestellers) ''Voorspraak''. Tafelberg-Uitgewers Beperk Kaapstad Eerste uitgawe Tiende druk 1994
* Baker. Eleanor. ''D.F. Malherbe: Mens en Meester.'' Juventus Eerste uitgawe Eerste druk 1981
* Beukes, Gerhard J. en Lategan, F.V. ''Skrywers en rigtings''. J.L. van Schaik Bpk. Pretoria Eerste uitgawe 1952
* Beukes, W.D. (red.) ''Boekewêreld: Die Nasionale Pers in die uitgewersbedryf tot 1990''. Nasionale Boekhandel Bpk. Kaapstad Eerste uitgawe eerste druk 1992
* Botha, Elize. ''Prosakroniek.'' Tafelberg Uitgewers Bpk. Kaapstad Eerste uitgawe 1987
* Buning, Tj. ''Uit ons digkuns''. J.L. van Schaik Bpk. Pretoria Nuwe omgewerkte druk 1960
* Dekker, G. ''Afrikaanse Literatuurgeskiedenis''. Nasou Beperk Kaapstad Elfde druk 1970
* De Villiers, Heidi. ''D.F. Malherbe (1881–1969)''. in Van Coller, H.P. (red.) ''Perspektief en Profiel Deel I.'' J.L. van Schaik-Uitgewers Pretoria Eerste uitgawe 1998
* Grobler, Hilda. ''Halfeeu''. Blokboeke 33 Academica Pretoria en Kaapstad Eerste uitgawe 1980
* Grobler, P. du P. ''Verkenning''. Human &amp; Rousseau Kaapstad 1962
* Grové, A.P. ''Letterkundige sakwoordeboek vir Afrikaans.'' Nasou Beperk Vyfde uitgawe Eerste druk 1988
* Hattingh, S.C. ''D.F. Malherbe''. in Nienaber, P.J. et al. ''Perspektief en Profiel.'' Afrikaanse Pers-Boekhandel Johannesburg Derde hersiene uitgawe 1969
* Kannemeyer, J.C. ''Geskiedenis van die Afrikaanse literatuur 1.'' Academica, Pretoria en Kaapstad Tweede druk 1984
* Kannemeyer, J.C. ''Die Afrikaanse literatuur 1652–2004.'' Human &amp; Rousseau Kaapstad en Pretoria Eerste uitgawe 2005
* Kok, B. (red.) ''D.F. Malherbe: Die mens en sy kuns.'' Nasionale Pers Bpk. Bloemfontein Eerste uitgawe 1941
* Kok, B. Lategan, F.V. en De Beer, R. D.F. ''Malherbe in beeld en woord''. Perskor Johannesburg en Kaapstad Eerste uitgawe Eerste druk 1981
* [[M.S.B. Kritzinger|Kritzinger, M.S.B.]] ''Ons jongste letterkunde.'' J.L. van Schaik Bpk. Pretoria Tweede druk 1940
* Lindenberg, E. (red.) ''Inleiding tot die Afrikaanse letterkunde.'' Academica Pretoria en Kaapstad Vierde uitgawe Eerste druk 1973
* Malherbe, D.F. ''Uit my lewensboek.'' Perskor-Uitgewery Johannesburg Eerste Uitgawe Eerste druk 1980
* Malherbe, F.E.J. ''Aspekte van Afrikaanse literatuur''. Nasionale Pers Bpk. Kaapstad, Bloemfontein en Port Elizabeth, Eerste uitgawe 1940
* Nasionale Pers Beperk ''Ons skrywers en hul werke: ’n Plate-album.'' Nasionale Pers Bpk. Kaapstad 1936
* Nienaber, P.J. en Lategan, F.V. ''Afrikaanse natuurpoësie.'' Afrikaanse Pers-Boekhandel Derde druk 1952
* Nienaber, P.J. (samesteller) ''Digters en digkuns.'' Afrikaanse Pers-Boekhandel Derde druk 1954
* Nienaber, P.J., Roodt, P.H. en Snyman, N.J (samestellers) ''Digters en digkuns''. Perskor-Uitgewers Kaapstad Vyfde uitgawe Sewende druk 2007
* Nienaber, P.J. ''Die Hertzogprys Vyftig Jaar''. Nasionale Boekhandel Kaapstad Eerste uitgawe 1965
* Nienaber, P.J. ''Hier is ons skrywers!'' Afrikaanse Pers-Boekhandel Johannesburg Eerste uitgawe 1949
* Nienaber, P.J.; Senekal, J.H en Bothma, T.C. ''Mylpale in die geskiedenis van die Afrikaanse letterkunde.'' Afrikaanse Pers-Boekhandel Tweede hersiene uitgawe 1963
* Nienaber, P.J. et al. ''Perspektief en Profiel.'' Afrikaanse Pers-Boekhandel Johannesburg Derde hersiene uitgawe 1969
* Nienaber, P.J. en Heyl, J.A. ''Pleidooie in belang van Afrikaans Deel II.'' Nasionale Boekhandel Beperk Kaapstad 1960
* Nienaber, P.J. (red.) ''Rapier en Knuppel''. Nasionale Boekhandel Kaapstad 1965
* Nienaber, P.J. ''Ses digters.'' J.L. van Schaik Beperk Pretoria 1964
* Nienaber, P.J.; Erasmus, M.C.; Du Plessis, W.K. en Du Plooy, J.L. ''Uit ons letterkunde''. Afrikaanse Pers-Boekhandel Sewende druk 1968
* Opperman, D.J. ''Junior verseboek.'' Nasionale Boekhandel Beperk Kaapstad Agste druk 1960
* Pienaar, E.C. ''Taal en poësie van die Twede Afrikaanse Taalbeweging''. Nasionale Pers Beperk Kaapstad, Stellenbosch en Bloemfontein Vierde vermeerderde druk 1931
* Schoonees, P.C. ''Die prosa van die tweede Afrikaanse beweging.'' J.H. de Bussy, Pretoria / Hollandsch-Afrikaansche Uitgevers Maatschappij v/h J. Dusseau &amp; Co, Kaapstad 1939 (derde druk)
* Schoonees, P.C. ''Tien jaar prosa''. Afrikaanse Pers-Boekhandel Johannesburg 1950
* Steyn, J.C. ''Trouwe Afrikaners''. Tafelberg-Uitgewers Beperk Kaapstad Eerste uitgawe 1987
* Van Coller, H.P. (red.) ''Perspektief en Profiel Deel I''. J.L. van Schaik-Uitgewers Pretoria Eerste uitgawe 1998
* Van den Heever, C.M. (samesteller) ''My Jeugland.'' Afrikaanse Pers-Boekhandel Johannesburg Eerste druk 1953

=== Vakkundige artikels ===
*Strauss, D.F.M. (2010) ’n Verwaarloosde faset van D.F. Malherbe se nalatenskap- Kuns – selfstandig en afhanklik, ''Koers''.
*Strauss, D.F.M. (2014) ‘n Sonderlinge wysgerig-estetiese verbindingslyn. Bilderdijk, Dooyeweerd en Malherbe, ''Tydskrif vir Geesteswetenskappe''.

=== Tydskrifte en koerante ===
* Anoniem. ''D.F. Malherbe: ’n biografiese skets''. Die Transvale, 9 Maart 1981
* Anoniem. ''D.F. Malherbe vertel van sy dae as kind.'' Die Transvaler, 11 Maart 1981
* Botha, Elize. ''D.F. Malherbe en Jochem van Bruggen in 1981.'' Tydskrif vir Geesteswetenskappe. Jaargang 21 no. 4, Desember 1981
* De Coning, J.A. ''Herhaling van motiewe in die Bybelromans en dramas van D.F. Malherbe.'' Standpunte. Nuwe reeks 68, Desember 1966
* De Coning, J.A. ''’Hans die skipper’ van D.F. Malherbe.'' Tydskrif vir Letterkunde, nuwe reeks 18 no. 3, Augustus 1980
* Dekker, Leendert. ''’Saul die worstelheld’ en die Bybel.'' Standpunte. Nuwe reeks 37, Oktober 1961
* Hattingh, S.C. D.F. ''Malherbe as prosa-kunstenaar.'' Helikon. Jaargang 3 no. 13 Oktober 1953
* Mocke, S. Ignatius. ''D.F. Malherbe as digter''. Helikon. Jaargang 3 no. 13 Oktober 1953
* Nienaber, G.S. ''D.F. Malherbe''. “Jaarboek van die Afrikaanse Skrywerskring Johannesburg. 1941
* Prins, M.J. ''‘Halfeeu’ byeengebring deur P.G. du Plessis''. Tydskrif vir Letterkunde. Nuwe reeks 19 no. 1, Februarie 1981
* Scholtz, H. van der Merwe. ''D.F. Malherbe.'' Die Huisgenoot, 1 Desember 1939
* Steyn, J.C. ''Tot lof van D.F. Malherbe''. Beeld, 17 Julie 1996
* Van Heerden, Ernst''. Die beste Afrikaanse prosawerke van die jaar.'' Jaarboek van die Afrikaanse Skrywerskring. Johannesburg 1941
* Verhage, J. ''Die bergstroom ruis''. Klasgids. Jaargang 2 no. 2, November 1966

== Verwysings ==
{{Verwysings}}

{{Normdata}}
{{DEFAULTSORT:Malherbe, D.F.}}

[[Kategorie:Suid-Afrikaanse digters]]
[[Kategorie:SA Akademie vir Wetenskap en Kuns]]
[[Kategorie:Afrikaanse digters]]
[[Kategorie:Afrikaanse skrywers]]
[[Kategorie:Suid-Afrikaanse dramaturge]]
[[Kategorie:Suid-Afrikaanse skrywers]]
[[Kategorie:Geboortes in 1881]]
[[Kategorie:Sterftes in 1969]]
[[Kategorie:Afrikaners]]</text>
      <sha1>b2ouzlbp2pv8yocqdur9ghjs96xdda6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Verenigde Koninkyk van Groot-Brittanje</title>
    <ns>0</ns>
    <id>55180</id>
    <redirect title="Koninkryk Groot-Brittanje" />
    <revision>
      <id>2977177</id>
      <parentid>786396</parentid>
      <timestamp>2026-10-10T01:18:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Xqbot</username>
        <id>7405</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>dubbele aanstuur na [[Koninkryk Groot-Brittanje]] reggemaak</comment>
      <origin>2977177</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="39" sha1="r4jywj5425fjce6fe390qybjkzm688u" xml:space="preserve">#AANSTUUR [[Koninkryk Groot-Brittanje]]</text>
      <sha1>r4jywj5425fjce6fe390qybjkzm688u</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Willie Hofmeyr</title>
    <ns>0</ns>
    <id>56170</id>
    <revision>
      <id>2977014</id>
      <parentid>2924007</parentid>
      <timestamp>2026-10-09T12:02:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>JMK</username>
        <id>649</id>
      </contributor>
      <comment>+kat, skakel</comment>
      <origin>2977014</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2787" sha1="o00bz38qtytcfybrmbmek7orzkdjg8m" xml:space="preserve">[[Lêer:WA Hofmeyr 1917.jpg|duimnael|210px|regs|Willie Hofmeyr omstreeks 1917]]

'''William (Willie) Angus Hofmeyr''' ([[Montagu]] [[16 Maart]] [[1869]] – [[Stellenbosch]] [[18 Oktober]] [[1953]]) was 'n Afrikaanse kultuurleier en sakeman.

Willie Hofmeyr was die derde seun van ds. [[Servaas Hofmeyr]]. Sy oom was prof. [[Nicolaas Hofmeyr]], hoogleraar aan die Teologiese [[Kweekskool]] op [[Stellenbosch]]. Sy oudste broer was Henry John Hofmeyr, die Randse pionier, prokureur, opvoedkundige en vooraanstaande figuur in die openbare lewe.

Nadat Willie Hofmeyr sy [[Baccalaureus Artium|B.A.-graad]] in 1889 op [[Stellenbosch]] verwerf het, praktiseer hy in die regte in [[Johannesburg]] en ná die [[Anglo-Boereoorlog]] word hy vennoot in die firma Bisset en Hofmeyr in [[Kaapstad]]. Hy was medestigter en eerste sekretaris van die [[Afrikaanse Taalvereniging]] (A.T.V.) en ook een van die stigters van die Zuid-Afrikaanse Akademie voor Taal, Letteren en Kunste (nou die [[Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns]]) en die [[Hoërskool Jan van Riebeeck]] in Kaapstad.

In 1914 was hy een van die 14 manne wat besluit het om 'n [[Afrikaans]]e dagblad, ''[[Die Burger]]'' in Kaapstad te stig. Hy bly voorsitter van [[Naspers]], die uitgewersmaatskappy van die koerant, tot en met sy dood in die ouderdom van 84. Hy word in 1915 aangestel as organiseerder van die pasgestigte [[Nasionale Party]] in [[Kaapland]] en in 1929 word hy senator.

Hy het egter in veel meer as net die politiek belanggestel en hom veral die verarming van Afrikaanssprekendes vanweë die [[Anglo-Boereoorlog]] en die [[1914-Rebellie|Rebellie]] van 1914 ter harte geneem. Hofmeyr het besef iets sou aan die lewensomstandighede van sy volksgenote gedoen moes word en so speel hy 'n leiersrol in die stigting van die lewensversekeringsmaatskappy [[Sanlam]] in 1918 en in dieselfde jaar 'n filiaal, die korttermynassuransiemaatskappy [[Santam]]. Van albei dié instellings was hy die eerste voorsitter, poste wat hy lewenslank sou beklee. Hy was ook tot en met sy dood voorsitter van African Homes Trust, vir wie Santam uitgekoop het, en [[Bonuskor]].

Die [[Universiteit van Stellenbosch]] het hom in 1947 vereer met 'n eredoktorsgraad D.Com. Ná sy dood stel die [[Nasionale Pers]] die [[W.A. Hofmeyr-prys]] vir letterkunde tot sy nagedagtenis in.

== Bronne ==
*Potgieter, D.J. (ed.). 1971. ''[[Standard Encyclopaedia of Southern Africa]]''. Cape Town: Nasionale Opvoedkundige Uitgewery Bpk.

{{DEFAULTSORT:Hofney, W.A.}}
[[Kategorie:Afrikaanse Taalbeweging]]
[[Kategorie:Afrikaanse skrywers]]
[[Kategorie:Geskiedenis van Suid-Afrika]]
[[Kategorie:Geboortes in 1869]]
[[Kategorie:Sterftes in 1953]]
[[Kategorie:Afrikaners]]
[[Kategorie:Suid-Afrikaanse skrywers]]
[[Kategorie:Alumni van Hoërskool Nassau]]</text>
      <sha1>o00bz38qtytcfybrmbmek7orzkdjg8m</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Verenigde Koninkryk van Groot-Brittanje</title>
    <ns>0</ns>
    <id>56208</id>
    <redirect title="Koninkryk Groot-Brittanje" />
    <revision>
      <id>2977178</id>
      <parentid>806407</parentid>
      <timestamp>2026-10-10T01:18:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Xqbot</username>
        <id>7405</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>dubbele aanstuur na [[Koninkryk Groot-Brittanje]] reggemaak</comment>
      <origin>2977178</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="39" sha1="r4jywj5425fjce6fe390qybjkzm688u" xml:space="preserve">#AANSTUUR [[Koninkryk Groot-Brittanje]]</text>
      <sha1>r4jywj5425fjce6fe390qybjkzm688u</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Roofdier</title>
    <ns>0</ns>
    <id>61287</id>
    <revision>
      <id>2977031</id>
      <parentid>2900619</parentid>
      <timestamp>2026-10-09T12:26:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pynappel</username>
        <id>70858</id>
      </contributor>
      <origin>2977031</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8185" sha1="fnq66cuq6gobhjd0m7ki918wubjq3ar" xml:space="preserve">: ''Hierdie artikel handel oor die dier. Vir die aanlyn verskynsel onder mense, sien [[aanlyn roofdier]].''
{{Taksoboks
| name = Carnivora
| fossil_range =
| status =
| trend =
| status_system =
| status_ref =
| image = Carnivora.jpg
| image_width = 220px
| regnum = [[Animalia]]
| phylum = [[Chordata]]
| classis = [[Mammalia]]
| superordo = [[Laurasiatheria]]
| unranked_superordo = Ferae
| ordo = '''Carnivora'''
| familia =
| subfamilia =
| genus =
| genus_authority =
| species =
| binomial =
| binomial_authority =
| subdivision_ranks =
| subdivision =
| range_map =
| range_map_caption =
| type_species =
| type_species_authority =
}}

Die uiteenlopende [[Orde (biologie)|orde]] '''Carnivora''' (van [[Latyn]] ''carō'' (stam ''carn-'') &quot;vleis&quot;, + ''vorāre'' &quot;verslind&quot;) sluit meer as 260 spesies [[soogdiere]] in. Die diere word gewoonlik '''roofdiere''' genoem en is die mees uiteenlopende [[Orde (biologie)|orde]] van die soogdier wat grootte betref – van die [[wesel (dier)|wesel]] (''Mustela nivalis'') wat so klein as 25&amp;nbsp;g en 11&amp;nbsp;cm kan wees, tot die [[ysbeer]] (''Ursus maritimus''), wat tot 1&amp;nbsp;000&amp;nbsp;kg kan weeg en die [[suidelike see-olifant]] (''Mirounga leonina''), waarvan die mannetjies tot 5&amp;nbsp;000&amp;nbsp;kg kan weeg en 6,9&amp;nbsp;m lank kan wees.

Die meeste roofdiere eet vleis, hoewel sommige [[Omnivoor|omnivore]] en ander plantetend is.

&quot;Predator&quot; (uitspraak: pre-DA-tor) of die meervoud, &quot;predatore&quot; kan ook gebruik word i.p.v. &quot;roofdier&quot;, maar dit word afgeraai omdat dit [[anglisisme|anglisisties]] is.

== Indeling ==
Die vernaamste onderskeid binne die orde ''Carnivora'' word getref tussen die landlewende roofdiere (suborde ''Fissipedia'') en die seelewende roofdiere (suborde ''Pinnipedia''). Daar word egter algemeen aanvaar dat die seelewende roofdiere van vroeëre landlewende roofdiere afstam. 

Daar is byvoorbeeld deur navorsing vasgestel dat daar tussen die bloedserum van veral die bere ''(familie Ursidae)'' en die suborde ''Pinnipedia'' 'n groot ooreenkoms is. Ook die feit dat die kleintjies van seeroofdiere op land gebore word, is moontlik 'n aanduiding daarvan dat die seeroofdiere van landroofdiere afstam. 

Die [[fossiel]]e wat tot dusver gevind is, dui daarop dat die [[hondagtiges]] (familie ''Canidae'') waarskynlik in [[Verenigde State van Amerika|Amerika]] ontstaan het, terwyl die [[marteragtiges]] (familie ''Mustelidae'') en die beeragtiges (familie ''Ursidae'') in die [[Ou Wêreld]] ontstaan het. Oor die indeling van roofdiere in families en superfamilies bestaan nog heelwat meningsverskil.

== Bou en lewenswyse ==
Die aantal molare (kiestande) en premolare (vals kiestande) in die kake van verskillende roofdierspesies verskil, maar byna alle roofdiere het 3 snytande en 1 goed ontwikkelde oogtand (slagtand) in elke kaakhelfte. Die vergrote oogtande dien as wapen en om prooi mee vas te hou. 

Die aantal premolare wissel van 4 tot 2 in elke kaakhelfte en die molare van 2 bo en 3 onder tot 1 bo en onder. Die laaste premolaar van die bokaak en die eerste molaar van die onderkaak is dikwels vergroot, met skerp snyvlakke wat teen mekaar pas, en is as die skeurtande bekend. Hulle word gebruik om vleis mee te skeur. Sommige roofdiere eet ook plantaardige materiaal en by veral daardie roofdiere is die molare goed ontwikkel. 

Die kake van roofdiere kan egter slegs op en af beweeg en hulle is dus nie daartoe in staat om werklik te kou nie. Roofdiere het geen sleutelbeen nie, waardeur die voorste ledemate baie beweeglik is. Die meeste roofdiere is toongangers (slegs hul tone maak kontak met die grond wanneer hulle loop), maar soorte soos die bere is soolgangers (die hele voetsool maak kontak met die grond). Soorte soos die sivetkat (''Viverra civetta'', in werklikheid nie ŉ kat nie) is halfsoolgangers. 

Die sintuie van alle roofdiere is baie goed ontwikkel. Sommige soorte maak veral op hul gesigsvermoë staat, terwyl ander veral op hul reuk- of hoorvermoë staatmaak om hul prooi te vang. Die meeste roofdiere leef, soos die naam aandui, van ander diere, maar sommige kan ekologies as alleseters geklassifiseer word, terwyl die pandas van [[Asië]] en [[Australië]] planteters is. Heelparty roofdiere is ook aaseters. Leeus is byvoorbeeld normaalweg hoofsaaklik predatore en gevlekte [[hiëna]]s aasdiere, maar in sommige gevalle is die hiënas hoofsaaklik predatore en die leeus aasdiere. 

By roofdiere word 'n groot verskeidenheid jagmetodes aangetref wat ten nouste gekoppel is aan die vorm van die ledemate, die vorm van die kloue en die samestelling van die gebit. Die meeste roofdiere jag alleen en vang hul prooi deur dit te verras. In enkele gevalle word die prooi uitgegrawe. Die algemene jagtegniek van die sosiale hondagtiges soos die wolwe en die wildehonde bestaan daaruit dat die prooi agtervolg, van die res van sy trop geskei en uiteindelik gevang word wanneer dit van uitputting nie verder kan hardloop nie. 

Ook [[jagluiperd]] (''Acinonyx jubatus'') jaag hul prooi, maar meestal nie in 'n groep nie. Die meeste ander katagtiges bekruip hul prooi en verras hulle dan met 'n kort stormloop. Die intrekbare kloue word dikwels in die uiteindelike aanval gebruik. Die [[leeu]] (''Panthera leo'') is die enigste [[Katagtiges|katagtige]] wat in groepe jag. Sulke groepe omsingel dikwels ŉ kudde prooidiere en enkeles bekruip en bestorm dan die prooidier. In ander gevalle dryf 'n groep leeus hul prooi wind af na waar ŉ ander leeu of 'n paar leeus le en wag, en laasgenoemde doen dan die vangwerk. 

In byna alle gevalle word die werklike vang van die prooidier deur die wyfies gedoen. By baie van die roofdiere kom die mannetjies en die wyfies slegs gedurende die paarseisoen bymekaar en leef hulle die res van die tyd alleen. By soorte soos die wolwe kom blywende paarvorming egter wel voor, terwyl die mannetjies en die wyfies van soorte soos [[jakkals]]e en [[wildehond]]e ook dikwels meer as een seisoen bymekaar bly. Die kleintjies van roofdiere word meestal blind gebore en bly 'n geruime tyd in die [[nes]] voordat hulle dit verlaat. Die wyfie bly meestal by die kleintjies totdat hulle selfstandig kan jag, en soms nog langer. Tierwyfies bly meer as 18 maande by hul kleintjies.

== Verwantskap ==
Die Carnivora is een van die ses soogdierordes van die [[soogdier#Laurasiatheria|Laurasiatheria]] en die Pholidota (die [[ietermagog]]) is naverwant binne hierdie groep. Die verwantskap binne die Carnivora is geneties moeilik presies te bepaal omdat daar kort periodes gewees het waarin groot veranderings in die [[DNS]] plaasgevind het. Hierdie effek word ''Incomplete Lineage Sorting (ILS)'' genoem. Veral binne die Musteloidea is dit 'n probleem. Volgens Doronina et al. moet die stamboom ongeveer so uitgesien hê:&lt;ref&gt;''Exploring Massive Incomplete Lineage Sorting in Arctoids (Laurasiatheria, Carnivora)'' Mol Biol Evol (2015) 32 (12): 3194-3204. {{Outeur|Liliya Doronina, Gennady Churakov, Jingjing Shi, Jürgen Brosius, Robert Baertsch, Hiram Clawson en Jürgen Schmitz}}&lt;/ref&gt;

{{clade| style=font-size:80%; line-height:80%
|label1=[[Laurasiatheria]]
|1={{Clade
|label1=Ferae
|1={{clade
|1=- [[ietermagog]]
|label1=Pholidota
|label2='''Carnivora'''
|2={{clade
|label1=[[Feliformia]]
|label2=[[Caniformia]]
|1=[[Felidae]] (katte)
|2={{clade
|1=[[Canidae]] (honde, wolwe)
|label2=Arctoidea
|2={{clade
|1={{clade
|1=[[Ursidae]] (bere)
|2=Ailuropodinae - ([[panda]])}}
|2={{clade
|label1=[[Pinnipedia]]
|1={{clade
|1={{clade
|1=Odobenidae - ([[walrus]]se)
|2=Otariidae -([[pelsrob]]be)}}
|2=[[Phocidae]] - ([[seehond]]e)}}
|label2=Musteloidea
|2={{clade
|1=[[Ailuridae]] - ([[rooi panda]])
|2={{clade
|1=[[Mustelidae]] - ([[wesel (dier)|wesel]], [[ratel]])
|2=[[Procyonidae]] - (wasbeer)}}
|3=[[Memphitidae]] - (stinkdiere)}}
              }}}}}}}}}}
|2={{clade
|1=[[Cetartiodactyla]]
|2=[[Perissodactyla]]
|3=[[Vlermuis|Chiroptera]]
|4=[[Eulipotyphla]]}}}}
}}

== Verwysings ==
{{Verwysings}}

== Bronnelys ==
* [[Wêreldspektrum]], 1982, {{ISBN|0908409656}}, volume 24, bl. 103

[[Lêer:Crystal txt.png|20px|links]]&lt;small&gt;Hierdie artikel is vertaal van die [[:en:Carnivora|Engelse Wikipedia]]&lt;/small&gt;

{{Normdata}}

{{Taksonbalk}}
[[Kategorie:Roofdiere| ]]</text>
      <sha1>fnq66cuq6gobhjd0m7ki918wubjq3ar</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2977032</id>
      <parentid>2977031</parentid>
      <timestamp>2026-10-09T12:26:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pynappel</username>
        <id>70858</id>
      </contributor>
      <origin>2977032</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8195" sha1="dong8aktz2gqypv4yzwpmnxpqh5euwc" xml:space="preserve">: ''Hierdie artikel handel oor die orde van diere. Vir die aanlyn verskynsel onder mense, sien [[aanlyn roofdier]].''
{{Taksoboks
| name = Carnivora
| fossil_range =
| status =
| trend =
| status_system =
| status_ref =
| image = Carnivora.jpg
| image_width = 220px
| regnum = [[Animalia]]
| phylum = [[Chordata]]
| classis = [[Mammalia]]
| superordo = [[Laurasiatheria]]
| unranked_superordo = Ferae
| ordo = '''Carnivora'''
| familia =
| subfamilia =
| genus =
| genus_authority =
| species =
| binomial =
| binomial_authority =
| subdivision_ranks =
| subdivision =
| range_map =
| range_map_caption =
| type_species =
| type_species_authority =
}}

Die uiteenlopende [[Orde (biologie)|orde]] '''Carnivora''' (van [[Latyn]] ''carō'' (stam ''carn-'') &quot;vleis&quot;, + ''vorāre'' &quot;verslind&quot;) sluit meer as 260 spesies [[soogdiere]] in. Die diere word gewoonlik '''roofdiere''' genoem en is die mees uiteenlopende [[Orde (biologie)|orde]] van die soogdier wat grootte betref – van die [[wesel (dier)|wesel]] (''Mustela nivalis'') wat so klein as 25&amp;nbsp;g en 11&amp;nbsp;cm kan wees, tot die [[ysbeer]] (''Ursus maritimus''), wat tot 1&amp;nbsp;000&amp;nbsp;kg kan weeg en die [[suidelike see-olifant]] (''Mirounga leonina''), waarvan die mannetjies tot 5&amp;nbsp;000&amp;nbsp;kg kan weeg en 6,9&amp;nbsp;m lank kan wees.

Die meeste roofdiere eet vleis, hoewel sommige [[Omnivoor|omnivore]] en ander plantetend is.

&quot;Predator&quot; (uitspraak: pre-DA-tor) of die meervoud, &quot;predatore&quot; kan ook gebruik word i.p.v. &quot;roofdier&quot;, maar dit word afgeraai omdat dit [[anglisisme|anglisisties]] is.

== Indeling ==
Die vernaamste onderskeid binne die orde ''Carnivora'' word getref tussen die landlewende roofdiere (suborde ''Fissipedia'') en die seelewende roofdiere (suborde ''Pinnipedia''). Daar word egter algemeen aanvaar dat die seelewende roofdiere van vroeëre landlewende roofdiere afstam. 

Daar is byvoorbeeld deur navorsing vasgestel dat daar tussen die bloedserum van veral die bere ''(familie Ursidae)'' en die suborde ''Pinnipedia'' 'n groot ooreenkoms is. Ook die feit dat die kleintjies van seeroofdiere op land gebore word, is moontlik 'n aanduiding daarvan dat die seeroofdiere van landroofdiere afstam. 

Die [[fossiel]]e wat tot dusver gevind is, dui daarop dat die [[hondagtiges]] (familie ''Canidae'') waarskynlik in [[Verenigde State van Amerika|Amerika]] ontstaan het, terwyl die [[marteragtiges]] (familie ''Mustelidae'') en die beeragtiges (familie ''Ursidae'') in die [[Ou Wêreld]] ontstaan het. Oor die indeling van roofdiere in families en superfamilies bestaan nog heelwat meningsverskil.

== Bou en lewenswyse ==
Die aantal molare (kiestande) en premolare (vals kiestande) in die kake van verskillende roofdierspesies verskil, maar byna alle roofdiere het 3 snytande en 1 goed ontwikkelde oogtand (slagtand) in elke kaakhelfte. Die vergrote oogtande dien as wapen en om prooi mee vas te hou. 

Die aantal premolare wissel van 4 tot 2 in elke kaakhelfte en die molare van 2 bo en 3 onder tot 1 bo en onder. Die laaste premolaar van die bokaak en die eerste molaar van die onderkaak is dikwels vergroot, met skerp snyvlakke wat teen mekaar pas, en is as die skeurtande bekend. Hulle word gebruik om vleis mee te skeur. Sommige roofdiere eet ook plantaardige materiaal en by veral daardie roofdiere is die molare goed ontwikkel. 

Die kake van roofdiere kan egter slegs op en af beweeg en hulle is dus nie daartoe in staat om werklik te kou nie. Roofdiere het geen sleutelbeen nie, waardeur die voorste ledemate baie beweeglik is. Die meeste roofdiere is toongangers (slegs hul tone maak kontak met die grond wanneer hulle loop), maar soorte soos die bere is soolgangers (die hele voetsool maak kontak met die grond). Soorte soos die sivetkat (''Viverra civetta'', in werklikheid nie ŉ kat nie) is halfsoolgangers. 

Die sintuie van alle roofdiere is baie goed ontwikkel. Sommige soorte maak veral op hul gesigsvermoë staat, terwyl ander veral op hul reuk- of hoorvermoë staatmaak om hul prooi te vang. Die meeste roofdiere leef, soos die naam aandui, van ander diere, maar sommige kan ekologies as alleseters geklassifiseer word, terwyl die pandas van [[Asië]] en [[Australië]] planteters is. Heelparty roofdiere is ook aaseters. Leeus is byvoorbeeld normaalweg hoofsaaklik predatore en gevlekte [[hiëna]]s aasdiere, maar in sommige gevalle is die hiënas hoofsaaklik predatore en die leeus aasdiere. 

By roofdiere word 'n groot verskeidenheid jagmetodes aangetref wat ten nouste gekoppel is aan die vorm van die ledemate, die vorm van die kloue en die samestelling van die gebit. Die meeste roofdiere jag alleen en vang hul prooi deur dit te verras. In enkele gevalle word die prooi uitgegrawe. Die algemene jagtegniek van die sosiale hondagtiges soos die wolwe en die wildehonde bestaan daaruit dat die prooi agtervolg, van die res van sy trop geskei en uiteindelik gevang word wanneer dit van uitputting nie verder kan hardloop nie. 

Ook [[jagluiperd]] (''Acinonyx jubatus'') jaag hul prooi, maar meestal nie in 'n groep nie. Die meeste ander katagtiges bekruip hul prooi en verras hulle dan met 'n kort stormloop. Die intrekbare kloue word dikwels in die uiteindelike aanval gebruik. Die [[leeu]] (''Panthera leo'') is die enigste [[Katagtiges|katagtige]] wat in groepe jag. Sulke groepe omsingel dikwels ŉ kudde prooidiere en enkeles bekruip en bestorm dan die prooidier. In ander gevalle dryf 'n groep leeus hul prooi wind af na waar ŉ ander leeu of 'n paar leeus le en wag, en laasgenoemde doen dan die vangwerk. 

In byna alle gevalle word die werklike vang van die prooidier deur die wyfies gedoen. By baie van die roofdiere kom die mannetjies en die wyfies slegs gedurende die paarseisoen bymekaar en leef hulle die res van die tyd alleen. By soorte soos die wolwe kom blywende paarvorming egter wel voor, terwyl die mannetjies en die wyfies van soorte soos [[jakkals]]e en [[wildehond]]e ook dikwels meer as een seisoen bymekaar bly. Die kleintjies van roofdiere word meestal blind gebore en bly 'n geruime tyd in die [[nes]] voordat hulle dit verlaat. Die wyfie bly meestal by die kleintjies totdat hulle selfstandig kan jag, en soms nog langer. Tierwyfies bly meer as 18 maande by hul kleintjies.

== Verwantskap ==
Die Carnivora is een van die ses soogdierordes van die [[soogdier#Laurasiatheria|Laurasiatheria]] en die Pholidota (die [[ietermagog]]) is naverwant binne hierdie groep. Die verwantskap binne die Carnivora is geneties moeilik presies te bepaal omdat daar kort periodes gewees het waarin groot veranderings in die [[DNS]] plaasgevind het. Hierdie effek word ''Incomplete Lineage Sorting (ILS)'' genoem. Veral binne die Musteloidea is dit 'n probleem. Volgens Doronina et al. moet die stamboom ongeveer so uitgesien hê:&lt;ref&gt;''Exploring Massive Incomplete Lineage Sorting in Arctoids (Laurasiatheria, Carnivora)'' Mol Biol Evol (2015) 32 (12): 3194-3204. {{Outeur|Liliya Doronina, Gennady Churakov, Jingjing Shi, Jürgen Brosius, Robert Baertsch, Hiram Clawson en Jürgen Schmitz}}&lt;/ref&gt;

{{clade| style=font-size:80%; line-height:80%
|label1=[[Laurasiatheria]]
|1={{Clade
|label1=Ferae
|1={{clade
|1=- [[ietermagog]]
|label1=Pholidota
|label2='''Carnivora'''
|2={{clade
|label1=[[Feliformia]]
|label2=[[Caniformia]]
|1=[[Felidae]] (katte)
|2={{clade
|1=[[Canidae]] (honde, wolwe)
|label2=Arctoidea
|2={{clade
|1={{clade
|1=[[Ursidae]] (bere)
|2=Ailuropodinae - ([[panda]])}}
|2={{clade
|label1=[[Pinnipedia]]
|1={{clade
|1={{clade
|1=Odobenidae - ([[walrus]]se)
|2=Otariidae -([[pelsrob]]be)}}
|2=[[Phocidae]] - ([[seehond]]e)}}
|label2=Musteloidea
|2={{clade
|1=[[Ailuridae]] - ([[rooi panda]])
|2={{clade
|1=[[Mustelidae]] - ([[wesel (dier)|wesel]], [[ratel]])
|2=[[Procyonidae]] - (wasbeer)}}
|3=[[Memphitidae]] - (stinkdiere)}}
              }}}}}}}}}}
|2={{clade
|1=[[Cetartiodactyla]]
|2=[[Perissodactyla]]
|3=[[Vlermuis|Chiroptera]]
|4=[[Eulipotyphla]]}}}}
}}

== Verwysings ==
{{Verwysings}}

== Bronnelys ==
* [[Wêreldspektrum]], 1982, {{ISBN|0908409656}}, volume 24, bl. 103

[[Lêer:Crystal txt.png|20px|links]]&lt;small&gt;Hierdie artikel is vertaal van die [[:en:Carnivora|Engelse Wikipedia]]&lt;/small&gt;

{{Normdata}}

{{Taksonbalk}}
[[Kategorie:Roofdiere| ]]</text>
      <sha1>dong8aktz2gqypv4yzwpmnxpqh5euwc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Lêer:De Nieuwe Kerk.jpg</title>
    <ns>6</ns>
    <id>63987</id>
    <revision>
      <id>2977064</id>
      <parentid>1379612</parentid>
      <timestamp>2026-10-09T14:13:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>JMK</username>
        <id>649</id>
      </contributor>
      <comment>+kat</comment>
      <origin>2977064</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="513" sha1="6e193zrl9mnj2zd7lsrm2hozr6t6jhb" xml:space="preserve">== Opsomming ==
{{Beeldinligting
|beskrywing={{af|1=De Nieuwe Kerk, eerste kerkgebou van die latere [[NG gemeente Tamboerskloof]]}}
|bron=''Historisch Album van de Nederduitsche Gereformeerde Kerk in Zuid Afrika''
|datum=Omstreeks 1907
|daarsteller=Morné van Rooyen
|outeur=Onbekend
|ander_weergawes=Geen
}}
&lt;!-- VERPLIG: Moenie vergeet om n lisensie te kies ASOOK n bron EN n outeur in te vul nie! --&gt;
== Lisensiëring ==
{{PD-SA}}

[[Kategorie:Kerkgeboue in Suid-Afrika]]
[[Kategorie:Geskiedenis van Kaapstad]]</text>
      <sha1>6e193zrl9mnj2zd7lsrm2hozr6t6jhb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Afrikaanse Taalgenootskap</title>
    <ns>0</ns>
    <id>71086</id>
    <revision>
      <id>2977028</id>
      <parentid>2977003</parentid>
      <timestamp>2026-10-09T12:15:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>JMK</username>
        <id>649</id>
      </contributor>
      <comment>~kat</comment>
      <origin>2977028</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3468" sha1="mjhk5ryz3fuf7vo44qtopnyekjcqyp5" xml:space="preserve">[[Lêer:Gustav Preller.jpg|duimnael|270px|Gustav Preller, stigterslid van die Afrikaanse Taalgenootskap.]]
[[Lêer:Onze Jan.jpg|duimnael|270px|regs|Jan Hendrik Hofmeyr.]]

'''Afrikaanse Taalgenootskap''' (afgekort ATG) is op [[13 Desember]] [[1905]] op 'n kongres in [[Pretoria]] onder leiding van [[Gustav Preller]] gestig. Die doel van die Afrikaanse Taalgenootskap was om mense aan te moedig om [[Afrikaans]] te skryf en te praat, om [[Nederlands]] te leer en albei te kan lees. Die stigting van die Afrikaanse Taalgenootskap, saam met die [[Afrikaanse Taalvereniging]], is as die aanvang van die Tweede [[Afrikaanse Beweging|Afrikaanse Taalbeweging]] beskou. [[Die Volkstem]], waar Preller 'n assistentredakteur was, dokumenteer meeste van die genootskap se werksaamhede en vordering.

== Geskiedenis ==
Die toespraak wat [[Onze Jan Hofmeyr]] op 6 Maart 1905 voor ‘Ons Spreekuur’ op Stellenbosch gelewer het, het aanleiding gegee tot die stigting van die genootskap. Hierin het hy gevra: ‘Is 't ons Ernst?', en het 'n sterk pleidooi gelewer het vir die belange van Nederlands in die private en openbare lewe, in die onderwys en in die staatsdiens. Sy toespraak is in ''[[De Zuid-Afrikaan]]'' gepubliseer en ook in pamflette uitgegee. Dit het oral in die land groot belangstelling gaande gemaak.&lt;ref&gt;A. de Villiers: Die Hollandse Taalbeweging in Suid-Afrika. Kaapstad. Naspers, 1936, bl. 175.&lt;/ref&gt;

As teenreaksie hierop het dr. Gustav Preller 'n pleidooi gelewer vir [[Afrikaans]]. Preller het in ''De Volksstem'' van 19 April tot 14 Junie [[1905]] 'n reeks artikels geskryf onder die opskrif: &quot;Laat 't ons toch ernst wezen&quot;, en sy aksie teen Nederlands gerig met die leuse: &quot;Afrikaans schrijven en spreken, Hollands leren, albei lezen&quot;.&lt;ref&gt; A. de Villiers: Die Hollandse Taalbeweging in Suid-Afrika. Kaapstad. Nas-pers, 1936, bl. 179. &lt;/ref&gt; 

== Statute ==
Die volgende is uittreksels van die statute, soos goedgekeur op die eerste jaarvergadering in 1907:

=== Naam ===
Daar bestaan 'n vereniging met die naam van ''Die Afrikaanse Taalgenootskap''.

=== Doel ===
Doel van die Genootskap is:
# Afrikaners te oortuig dat Afrikaans deur Afrikaners as hul spreek- en skryftaal behoort gebruik te word;
# ontwikkeling van die Afrikaanse Taal in suiwere vorm;
# aankweking en ontwikkeling van 'n suiwere Suid-Afrikaanse nasionaliteitsgevoel.

=== Middele ===
Die Genootskap sal trag om sy doel te bereik:
# deur Afrikaners aan te moedig om Afrikaans te praat, te lees en te skryf;
# deur te werk vir die oprigting van 'n Afrikaanse tydskrif;
# deur aanmoediging van verenigings vir die studie van die Afrikaanse taal en geskiedenis;
# deur behulpsaam te wees met die uitgifte en verspreiding van goedkoop Afrikaanse boeke en ander geskrifte;
# deur pryse uit te loof of eervolle onderskeiding toe te ken vir opstelle en geskrifte in Afrikaans;
# deur die versameling van ou en hedendaagse Afrikaanse letterkunde en publikasie daarvan na gelang van omstandighede;
# deur die onderwys in die Nederlandse taal en Suid-Afrikaanse geskiedenis op die skole te help bevorder;
# deur samewerking met andere vereniginge wat dieselfde doel beoog;
# deur alle andere middele ter hand te neem wat kan help om die doel van die Genootskap op wetlike en behoorlike wyse te bevorder.

== Verwysings ==
{{Verwysings}}

== Sien ook ==
* [[Geskiedenis van Afrikaans]]
* [[Afrikaanse Taalbeweging]]

[[Kategorie:Afrikaanse Taalbeweging]]
[[Kategorie:Geskiedenis van Suid-Afrika]]</text>
      <sha1>mjhk5ryz3fuf7vo44qtopnyekjcqyp5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Lêer:Dr Tobie Muller Philippolis.jpg</title>
    <ns>6</ns>
    <id>84197</id>
    <revision>
      <id>2977037</id>
      <parentid>1235016</parentid>
      <timestamp>2026-10-09T12:50:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>JMK</username>
        <id>649</id>
      </contributor>
      <comment>+kat</comment>
      <origin>2977037</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="411" sha1="l7jgkf0ea6f1acraqef0bpgdmdoegm9" xml:space="preserve">== Opsomming ==
{{Beeldinligting
|beskrywing=Dr. [[Tobie Muller]] as predikant van die [[NG gemeente Philippolis]]
|bron=Eeufeesgedenkboek NG gemeente Philippolis
|datum=1916
|daarsteller=Morné van Rooyen
|outeur=Onbekend
|ander_weergawes=Geen
}}
&lt;!-- VERPLIG: Moenie vergeet om n lisensie te kies ASOOK n bron EN n outeur in te vul nie! --&gt;
== Lisensiëring ==
{{PD-SA}}

[[Kategorie:Afrikaanse Taalbeweging]]</text>
      <sha1>l7jgkf0ea6f1acraqef0bpgdmdoegm9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Lêer:Dr Tobie Muller Eeuwfeest-Album.jpg</title>
    <ns>6</ns>
    <id>84198</id>
    <revision>
      <id>2977038</id>
      <parentid>1235013</parentid>
      <timestamp>2026-10-09T12:50:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>JMK</username>
        <id>649</id>
      </contributor>
      <comment>+kat</comment>
      <origin>2977038</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="373" sha1="ppuw2bdwn04m23whl769stulxk8gqjg" xml:space="preserve">== Opsomming ==
{{Beeldinligting
|beskrywing=Dr. [[Tobie Muller]]
|bron=Eeuwfeest-Album van NG Kerk in Zuid-Afrika
|datum=Omstreeks 1916
|daarsteller=Morné van Rooyen
|outeur=Onbekend
|ander_weergawes=Geen
}}
&lt;!-- VERPLIG: Moenie vergeet om n lisensie te kies ASOOK n bron EN n outeur in te vul nie! --&gt;
== Lisensiëring ==
{{PD-SA}}

[[Kategorie:Afrikaanse Taalbeweging]]</text>
      <sha1>ppuw2bdwn04m23whl769stulxk8gqjg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Tobie Muller</title>
    <ns>0</ns>
    <id>84200</id>
    <revision>
      <id>2977041</id>
      <parentid>2973317</parentid>
      <timestamp>2026-10-09T12:53:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>JMK</username>
        <id>649</id>
      </contributor>
      <comment>+kat</comment>
      <origin>2977041</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="29792" sha1="3zol7q4u6aealdc46u031p3algl4dxs" xml:space="preserve">{{Inligtingskas Predikant
| Naam                      = Tobias Ballot Muller
| Beeld                     = Dr TB Muller.jpg
| Beeldbeskrywing           = Dr. Tobie Muller
| Beeldonderskrif           = Dr. Tobie Muller
| Geboortenaam              = Tobias Ballot Muller
| Geboortedatum             = [[13 Augustus]] [[1884]]
| Geboorteplek              = [[George]], [[Kaapkolonie]]
| Sterftedatum              = [[25 Oktober]] [[1918]]
| Sterfteplek               = [[Philippolis]], [[Oranje-Vrystaat]]
| Kerkverband               = [[Nederduitse Gereformeerde Kerk|Nederduits Gereformeerd]]
| Gemeente                  = [[NG gemeente Stellenbosch|Stellenbosch]], [[NG gemeente Philippolis|Philippolis]]
| Jare aktief               = 1914-1918
| Kweekskool                = [[Kweekskool]], [[Universiteit Stellenbosch]]
| Sendingwerk               = 
}}

Dr. '''Tobias Ballot Muller''' (noemnaam Tobie, [[George]], [[13 Augustus]] [[1884]] – [[Philippolis]], [[25 Oktober]] [[1918]]) was 'n predikant in die [[Nederduitse Gereformeerde Kerk]] en 'n Afrikaanse taalstryder.

Dr. Tobie Muller was 'n inspirerende studenteleier op [[Universiteit Stellenbosch|Stellenbosch]] en 'n kampvegter vir [[Afrikaans]]. Hy was die eerste voorsitter van die Afrikaanse Taalvereniging (ATV) in die Eikestad. Nadat hy in 1909 na Europa vertrek het, het hy sy doktorsgraad aan die Universiteit van Utrecht verwerf. Sy proefskrif, ''De kennisleer van het Anglo-Amerikaansch [[pragmatisme]]'' (1913), is van belang vir die geskiedenis van die filosofie in [[Suid-Afrika]].&lt;ref&gt;{{en}} C.F.J. Muller in Potgieter, D.J. (ed.) 1972. ''[[Standard Encyclopaedia of Southern Africa]]''. Cape Town: Nasionale Opvoedkundige Uitgewery (Nasou).&lt;/ref&gt; In Oktober 1913 het hy 'n belangrike lesing gelewer, ''Die geloofsbelydenis van 'n Nasionalis'', wat deur die ATV versprei is. In dié tyd het Muller hom vurig vir sy volk se regte begin beywer en 'n Afrikaanse maandblad, ''Ons Moedertaal'', opgerig',&lt;ref&gt;[http://152.111.1.88/argief/berigte/beeld/2013/08/14/B1/14/B1012-StoryG.html ''Afrikaans hou aan groei en bly altyd vars''], ''[[Beeld]]'', [[14 Augustus]] [[2013]].&lt;/ref&gt; waarvan hy redakteur geword het. (Dit is kort daarna by die ''[[Huisgenoot]]'' ingelyf.) Hy was 'n voorstander van die Afrikaanse Bybelvertaling en was lid van die eerste kommissie wat vir dié doel aangestel is. In 1916 het Muller 'n beroep na die [[NG gemeente Philippolis]] aangeneem, waar hy algemene sekretaris van die ATV gebly het tot aan sy dood twee jaar later.

== Afkoms en kinderjare ==
[[Beeld:Victoria-kollege eerste rugbyspan 1902.jpg|duimnael|regs|320px|Tobie Muller het in 1902 vir die Victoria-kollege se eerste rugbyspan gespeel. Hy sit voor regs. In die middel, tweede van links, sit [[Paul Roos]]. Muller was minstens in 1902 en '03 lid van dié span.]]
[[Lêer:George NG kerk.jpg|270px|duimnael|links|Die kerkgebou van die [[NG gemeente George]] waar Tobie Muller se pa predikant was tot hy sowat drie jaar oud was.]]
[[Lêer:Prof CFJ Muller Kweekskool.jpg|duimnael|links|160px|Dr. Muller se vader, prof. C.F.J. Muller, hoogleraar aan die [[Kweekskool]] op [[Stellenbosch]] van 1900 tot sy dood op [[13 Augustus]] [[1915]], op sy seun se 31ste verjaardag.]]
[[Beeld:Bennie Keet en Tobie Muller in Utrecht 1911.jpg|duimnael|regs|Tobie Muller en [[Bennie Keet]] (links), afgeneem in Utrecht in 1911.]]
[[Lêer:De Nieuwe Kerk.jpg|duimnael|links|230px|[[NG gemeente Tamboerskloof|De Nieuwe Kerk]] se hoeksteen is op [[18 April]] [[1832]] gelê ten aanskoue van 'n skare van 12&amp;nbsp;000. Dit is eers einde 1847 voltooi. Tobie Muller se vader was leraar van die [[NG gemeente Kaapstad|Groote Kerk]] met opdrag Nieuwe Kerk tot hy in 1891 die eerste leraar van die dogtergemeente geword het. In dié gemeente het die Mullers gebly tot Tobie sowat 16 jaar oud was en sy vader 'n hoogleraarskap aan die [[Kweekskool]] op [[Stellenbosch]] aanvaar het.]]
[[Beeld:Eerste verteenwoordigende studente raad Victoria-kollege 1903.jpg|duimnael|regs|320px|Tobie Muller het in 1903 in die Vctoria-kollege se heel eerste verteenwoordigende studenteraad gedien. Voor: Hendrik Daneel, W.J. van Zijl (voorsitter), Muller (sekr.) en Leo Fouché. Agter: C.F. Miijnhardt, H. Botes, T.C. Lochner, [[G.B.A. Gerdener]] en J. van Schalkwijk.]]

[[Beeld:Prof CFJ Muller en gesin.jpg|regs|320px|duimnael|Prof. C.F.J. Muller en sy gesin. Tobie staan links.]]
[[Lêer:TJ Herold.jpg|duimnael|regs|160px|Tobie Muller is deels genoem na ds. [[Tobias Johannes Herold]], [[NG gemeente George|George]] se eerste NG leraar en sy oorgrootvader aan moederskant.]]
[[Lêer:Tobie Muller 15 jaar oud.jpg|duimnael|regs|160px|Tobie Muller as 15-jarige in [[Skotland]], 1899.]]

Tobie Muller is in 1884 op George gebore as die jongste seun van ds. (later prof.) [[C.F.J. Muller]], wat van 1877 tot 1887 leraar van die [[NG gemeente George]] was. Hy was voorheen leraar van [[NG gemeente Swellendam|Swellendam]] vanaf 1872. Sy moeder was Johanna Louw, een van die sewe dogters van Adriaan Jacobus Louw van die [[Paarl]] wat elkeen met 'n predikant getrou het. Prof. Muller trou op [[15 November]] [[1871]] met Johanna Louw. Adriaan Louw se sewe dogters was: 1. Maria Magdalena (Miemie) met prof. [[Nicolaas Hofmeyr]]; 2. Louisa Adriana (Wiesie) met ds. Arend Hermanus Hofmeyr van [[Hanover]]; 3. Margaretha Johanna (Maggie) met ds. [[Johannes Rudolph Albertyn]]; 4. Catharina Johanna (Kitty) met ds. [[George Murray]]; 5. Johanna Hendrina met prof. C.F.J. Muller; 6. Charlotte met ds. J.C. Truter; 7. Susanna Maria met ds. [[Pieter Gerhardus Jacobus Meiring|P.G.J. Meiring]].

Tobie is genoem na die eerste twee NG predikante van [[NG gemeente George]], [[Tobias Johannes Herold]], sy oorgrootvader van moederskant, en Johan Stephen Simeon Ballot. Die gesin het in 1887 na [[Kaapstad]] verhuis toe Tobie se vader die beroep aanneem na die [[NG gemeente Kaapstad|Groote Kerk]] met werkkring Nieuwe Kerk. Dié deel van die ou moedergemeente, wat later sou bekendstaan as die [[NG gemeente Tamboerskloof]], het in 1891 afgestig en so word ds. Muller die dogtergemeente se eerste leraar. Hier in Kaapstad het die jong Tobie 'n reeks waar siektes deurgemaak, ten spyte van sy sterk liggaamsbou en goeie gesondheid. Volgens J.A. Bosch was dit reeds &quot;in hierdie tye van siektes dat hy die eerste tekens van sy besondere verstandelike vermoëns begin openbaar het&quot;.&lt;ref name=&quot;bosch&quot;&gt;{{af}} Bosch, J.A. 1962. ''Eeufeesgedenkboek van die N.G. gemeente Philippolis, 1862–1962''. Philippolis: Eeufeesreëlingskomitee.&lt;/ref&gt; Op agtjarige ouderdom het hy byvoorbeeld sy ouers verras met 'n geskrewe verhaal van 'n skip wat op see vergaan het.&lt;ref name=&quot;keet&quot;&gt;{{af}} [[Barend Bartholomeus Keet|Keet, B.B.]] en [[Gordon Tomlinson|Tomlinson, Gordon]]. 1925. ''Toby Muller. 'n Inspirasie vir Jong Suid-Afrika''. Kaapstad: Nasionale Pers.&lt;/ref&gt;

Op negejarige leeftyd het hy sy eerste skool besoek en van toe af het hy vinnig gevorder. Hy het besonder goed in al sy eksamens presteer sodat hy aan die einde van 1900 (of in 1901)&lt;ref name=&quot;kock&quot;&gt;{{af}} De Kock, W.J. 1968. ''[[Suid-Afrikaanse Biografiese Woordeboek]], deel I''. Kaapstad: Nasionale Boekhandel Beperk.&lt;/ref&gt; die matrikulasie-eksamen afgelê en derde (of tweede&lt;ref name=&quot;kock&quot; /&gt;) in die [[Kaapkolonie]] geplaas is.&lt;ref name=&quot;nien&quot;&gt;{{af}} [[P.J. Nienaber|Nienaber, P.J.]] 1949. ''Hier Is Ons Skrywers! Biografiese Sketse van Afrikaanse Skrywers''. Johannesburg: Afrikaanse Pers-Boekhandel.&lt;/ref&gt;

== Universiteitsopleiding ==
Aan die [[Universiteit Stellenbosch|Victoria-kollege]] het Muller hom op elke gebied onderskei en sy medestudente het hom dan ook in die hoogste posisies geplaas.&lt;ref name=&quot;nien&quot; /&gt;  Drie jaar nadat hy matriek geslaag het, het hy die B.A.-graad met onderskeiding behaal en hierdeur 'n beurs van £400 verwerf. Terselfdertyd is 'n [[Rhodes-beurs]] van £300&lt;ref name=&quot;bosch&quot; /&gt; aan hom toegeken vir driejarige studie aan die [[Universiteit van Oxford]]. Volgens dr. [[P.J. Nienaber|Nienaber]] het hy toe getoon dat hy &quot;deur en deur 'n Afrikaner was – nie alleen in teorie nie&quot;, want hy het die Rhodes-beurs van die hand gewys &quot;omdat hy nie geld kon aanneem van 'n man wie se politiek hy verfoei het nie&quot; en &quot;omdat hy hom nie met die Britse imperialisme kon vereenselwig waarvan [[Cecil John Rhodes|C.J. Rhodes]] vir hom die sinnebeeld was nie&quot;. Met hierdie besluit, &quot;waardeur hy ook aansienlike stoflike voordeel prysgegee het, tree die nasietrots en vaderlandsliefde wat steeds sy optrede sou kenmerk, reeds sterk te voorskyn en verwerf hy die agting van tydgenote en selfs van andersdenkendes&quot;.&lt;ref name=&quot;kock&quot; /&gt;

[[Lêer:Redaksie van Ons Moedertaal Fotograaf Watson prof JJ Smith dr Tobie Muller Gordon Tomlinson.jpg|links|300px|duimnael|Die redaksie van ''Ons Moedertaal'', Stellenbosch (van links): prof. [[Johannes J. Smith|J.J. Smith]], dr. Tobie Muller en [[Gordon Tomlinson]].]]

Dit was omstreeks dié tyd dat hy vir die eerste keer aan sy moeder sy besluit bekendgemaak het om sy lewe aan die evangeliebediening te wy.&lt;ref name=&quot;bosch&quot; /&gt; Hy het hom na die [[Kweekskool]] gewend waar hy aan die einde van 1905 die admissie-eksamen met die hoogste lof afgelê het. Aan die einde van die volgende jaar het hy ook nog die M.A.-graad in wysbegeerte verwerf aan die Universiteit van die Kaap die Goeie Hoop en in 1909 die B.D.-graad van die Londense universiteit.&lt;ref name=&quot;kock&quot; /&gt;

Intussen het hy ook in 1908 die kandidaatseksamen aan die teologiese kweekskool met lof afgelê. Hy het aan die begin van 1910 na Europa vertrek waar hy meer as drie jaar sou studeer. Eers het hy in 1909 die B.D.-graad aan die [[Universiteit van Londen]] verwerf. Aan die [[Universiteit van Utrecht]] het hy net 18 maande studeer tot hy in 1912 onder prof. H. Visscher met lof gepromoveer het tot doktor in die teologie met 'n proefskrif oor die pragmatisme. Omdat die onderwerp van sy dissertasie veral vir die Britse filosofie van belang was, het hy reeds 'n paar maande tevore as student aan die [[Universiteit van Edinburg]] ingeskryf, die proefskrif in Engels verwerk, en ook daar in Maart 1913 onder prof. H.S. Pringle-Pattison met lof in die wysbegeerte gepromoveer.

Sy lywige doktorale proefskrif in godgeleerdheid is deur sy vakgenote ontvang as &quot;'n belangrike bydrae tot die wysbegeerte&quot;.&lt;ref name=&quot;kock&quot; /&gt; Albei promotors het die kandidaat lof toegeswaai, en Visscher het hom beskou as verreweg die bekwaamste Afrikaner-student wat hy geken het.&lt;ref name=&quot;kock&quot; /&gt; J.A. Bosch skryf sy doelwit was nie die verwerwing van grade nie; daarvoor was hy te nederig en beskeie, maar &quot;elke eksamen was vir hom 'n doelwit en 'n prikkel tot gereelde en sistematiese studie. Sy verstandelike gawes en onvermoeide vlyt het altyd na 'n probleem gesoek waarop hy kon konsentreer, en in die verwerwing van 'n graad het hy die nodige gekry wat eenheid en kontinuïteit aan sy studie verleen het&quot;.&lt;ref name=&quot;bosch&quot; /&gt; Nietemin het hy hom nooit uitsluitlik by sy eksamenwerk bepaal nie, maar hy het ook wyer gelees. Hy het selfs 'n studie van [[Duits]] en [[Frans]] gemaak om die letterkunde in dié twee stamtale te kon geniet en waardeer.

Terwyl hy nog 'n student was, het Muller op sportgebied, veral in [[rugby]], uitgeblink en aktief aan die verenigingslewe deelgeneem. Hy was een van die ywerigste stryders van die Tweede Afrikaanse Taalbeweging. Hy was een van die stigters en eerste voorsitter van die Stellenbosse tak van die Afrikaanse Taalvereniging wat in Oktober 1907 gestig is en spoedig een van die belangrikste takke van die ATV geword het. Ná sy terugkeer uit Europa het hy dadelik weer die leiding in die beweging geneem waarin hy met groot bekwaamheid, diepe oortuiging en geesdrif vir die erkenning van Afrikaans op elke gebied geywer het. J.A. Bosch skryf: &quot;Hy was die inspirasie, die siel, die vurige kampvegter vir Afrikaans en sou trag om Afrikaans 'op elke gebied in ons maatskaplike en politieke lewe, in alle kringe van die laer en hoër onderwys, ja, ook in die eerbiedwaardigste heiligdomme tot sy reg te laat kom'
&quot;.&lt;ref name=&quot;keet&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;bosch&quot; /&gt;

== Taalstryder ==
[[Lêer:NG kerk Stellenbosch.jpg|duimnael|links|230px|Dr. Muller was drie jaar lank studenteleraar in die moederkerk op Stellenbosch.]]

As gevolg van sy oortuigende pleidooi het die ATV in 1914 die maandblad ''Ons Moedertaal'' opgerig met dr. Muleler, prof. [[Johannes J. Smith|J.J. Smith]] en [[Gordon Tomlinson]] (1889–1956) as die redaksie. Nadat dit van November 1914 tot Augustus 1915 weens binnelandse politieke omstandighede tydelik gestaak is, is hierdie tydskrif wat die saak van Afrikaans geesdriftig bepleit het, in Mei 1916 verenig met die nuwe maandblad ''[[Huisgenoot|Die Huisgenoot]]'' onder redaksie van prof. Smith.

In 1914 het dr. Muller baanbrekerswerk vir Afrikaans as kanseltaal verrig toe hy die eerste preek in Afrikaans op Stellenbosch lewer. Die verontwaardigde kerkraad het geëis dat hy voortaan in sy preke net Nederlands sou gebruik. Hierop het dr. Muller as predikant bedank. Die vrede is egter herstel met 'n vergelyk waardeur hy slegs by sekere geleenthede vir studente in Afrikaans sou preek. Daarmee is egter die eerste oorwinning teen vooroordeel en konserwatisme behaal.

Dr. Muller was in hierdie tyd op openbare vergaderings 'n gewilde spreker as kampvegter vir Afrikaans. Met sy buitengewone verstandelike gawes, sy geesdrif en sy bekoorlike persoonlikheid, het hy meer as iemand anders op Stellenbosch die voortou geneem om die beweging aan die gang te sit wat later op die triomf van Afrikaans as erkende taal van skool, kerk en staat sou uitloop.&lt;ref name=&quot;kock&quot; /&gt;

== Predikant ==
[[Lêer:Dr Tobie Muller Philippolis.jpg|duimnael|regs|170px|Dr. Tobie Muller as predikant van die [[NG gemeente Philippolis]].]]
[[Lêer:NG kerk Philippolis 1917.jpg|duimnael|regs|210px|Die NG kerk op Philippolis, hier afgeneem tydens dr. Muller se dienstyd (1916 tot 1918).]]

Ná sy terugkoms uit Europa het Tobie Muller in Desember 1913 die proponentseksamen afgelê en het hy op Stellenbosch as hulpprediker met spesiale arbeidsveld onder die studente opgetree. In Junie 1915 is hy georden. Hy was 'n besonder gelukkige keuse as studenteprediker, want die studente kon na hom opsien as erkende geleerde, wat nietemin in alles een van hulle was. Hoe groot die invloed was wat van hom uitgegaan het in die byna drie jaar dat hy op Stellenbosch gearbei het, kan haas nie bereken word nie.&lt;ref name=&quot;kock&quot; /&gt; In sy preke, wat van nougesette studie getuig het, het hy die diepste waarhede op die eenvoudigste manier sonder opskik voorgedra. Hy het onder meer 'n reeks preke gelewer oor godsdiens en nasionalisme, want ware nasionalisme was vir hom een van die uitinge sowel as een van die middele tot versterking van die godsdiens.

Ná byna drie jaar diens as hulpprediker is aan hom in Julie 1916 die leerstoel in die wysbegeerte aan die Victoria-kollege aangebied as opvolger van prof. Thomas Walker in wie se plek hy tevore reeds waargeneem het. Terselfdertyd is hy as predikant na die [[NG gemeente Philippolis|gemeente Philippolis]] beroep. Onder invloed van professore en studente kies hy aanvanklik die professoraat, maar ná 'n feile innerlike stryd neem hy die beroep na Philippolis aan. Dr. Muller, sy vrou, hul seuntjie, Christof, en dr. Muller se moeder (sy vader is op dr. Muller se verjaardag in 1915 oorlede), het in Oktober 1916 na [[Philippolis]] vertrek waar hy op [[14 Oktober]] [[1916]] deur ds. [[John Daniel Kestell|J.D. Kestell]] as leraar bevestig is. Op kerklike en politieke gebied was dit 'n moeilike tyd in die Vrystaat se geskiedenis. Dit was die gevolg van die [[Maritz-rebellie|Rebellie]], wat in talle gemeentes aanleiding gegee het tot 'n dreigende skeuring. Philippolis was geen uitsondering nie.

Toe dr. Muller daar aankom, was die gemeente reeds verdeeld en die spanning tussen die twee partye was hoog. Dit was dus by uitstek 'n geleentheid waarop 'n kerklike leier op die proef gestel sou word. Baie gemeentelede het gedink dat sy oortuigings te sterk was om versoenend op te tree en dat hy dus nie in staat sou wees om die eenheid in die gemeente te herstel nie. J.A. Bosch skryf egter: &quot;Hierdie menings het hy gou die nek ingeslaan deur te bewys dat kragtige oortuigings op enige gebied nie 'n hindernis nie, maar juis 'n hulpmiddel is vir die beoefening van die liefde wat bind.&quot;&lt;ref name=&quot;bosch&quot; /&gt;

Al sy boodskappe, soos sy intreepreek wat gelewer is na aanleiding van [[1 Korintiërs]] 13:13 (&quot;En nou bly geloof, hoop, liefde — hierdie drie; maar die grootste hiervan is die liefde&quot;&lt;ref&gt;{{af}} [http://bybel.co.za/search/search-detail.php?prev=-2&amp;book=1CO&amp;chapter=13&amp;version=0&amp;GO=Wys Die Bybel, 1953-vertaling.]&lt;/ref&gt;) het van hierdie verdraagsaamheid en kalmerende liefde getuig. Hy het daarin geslaag om broederlike liefde en samewerking tot stand te bring en sy gemeentelede die kostelike les geleer dat die Christelike liefde nogtans beoefen kan word, ook daar waar mense op politieke gebied ver van mekaar staan. Aanvanklik het sommige lidmate gedink hulle sou moeite hê om hierdie geleerde man, 'n professor in die filosofie te verstaan, maar hy het hulle aangenaam verras. J.A. Bosch skryf: &quot;Sy nederigheid, ongekunstelde natuurlikheid en warme menseliefde het almal na hom gelok. Al sy preke het diep en dringend tot elke siel gespreek en as 'n hoofdoel het hy die opbouing van die geestelike lewe van sy gemeente voorop gestel&quot;.&lt;ref name=&quot;bosch&quot; /&gt;

In kerkraadsvergaderings het hy deur beskeidenheid en lewenswysheid die korrekte leiding gegee. Met die ingebore adel van sy siel het hy nie vanweë sy posisie as voorsitter en leraar oorheers nie, maar altyd die nodige respek aan die oordeel van diakens en ouderlinge betoon wat ouer as hy was. Dit was hier dat die gees van broederliefde in dié moeilike tyd op [[Philippolis]] ontstaan en gegroei en mettertyd deur die gemeente gewerk het. By die katkisasie, huisbesoek en in al sy werksaamhede as predikant, was hy altyd die deeglike, vriendelike en vertroostende herder en leraar wat niemand weens sy jeugdigheid kon verag nie.&lt;ref name=&quot;bosch&quot; /&gt;

Ook in sy nuwe werkkring was hy nog altyd die kampvegter by uitnemendheid in die taalstryd en het hy byvoorbeeld dadelik Afrikaans by die kerkdienste ingevoer. Volgens dr. [[P.J. Nienaber]] was dit vir dr. Muller 'n groot vreugde om sy eie taal van die kansel te kon gebruik in plaas van &quot;amper-Nederlands&quot;. Afrikaans is waarskynlik die eerste deur hom gebruik by 'n huweliksplegtigheid in die [[Nederduitse Gereformeerde Kerk|NG Kerk]] by geleentheid van die huweliksbevestiging van [[Gordon Tomlinson]] toe die predikant en bruidegom gou voor die huweliksbevestiging die huweliksformulier in Afrikaans vertaal het.&lt;ref name=&quot;nien&quot; /&gt;&lt;ref&gt;[http://152.111.1.88/argief/berigte/beeld/2010/11/23/NW/3/philippolis-183.html ''Word verlei deur leivore, witgekalkte mure, groen dakke'' deur Jens Friis]{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, ''[[Beeld]]'', [[23 November]] [[2010]].&lt;/ref&gt;

Hoewel hy tydens sy bediening nie veel tyd gehad het om aan letterkundige werk te wy nie, het hy tog as lid van die kollege van vertalers van die Bybel in Afrikaans die proefvertaling van [[Hosea]] 3 tot 8 voltooi nadat hy benoem is as lid van die eerste kommissie wat aangestel is vir dié taak. Daarbenewens het hy hom aan 'n studie van die sektebewegings in Suid-Afrika gewy. Slegs twee jaar het dr. Muller in die gemeente Philippolis gearbei.

== Sy dood en begrafnis ==
Tot kort voor sy dood was dr. Muller en sy vrou intensief besig om krankes te besoek en orals in die dorp en distrik aan wit en swart hulp te verleen tydens die [[Spaanse griep in Suid-Afrika|Groot Griep]] totdat hy op [[13 Oktober]] [[1918]], nadat hy sy laaste erediens gelei het, die eerste simptome van die [[griep]] begin toon het. Hoewel hy reeds daardie Sondagmiddag koorsig en uitgeput gevoel het, het hy nogtans die landdros van Philippolis na 'n plaas, waar 'n hele gesin aan die griep siek gelê het, vergesel. Maandag het hy gaan lê om nie weer op te staan nie. J.A. Bosch skryf: &quot;Op 25 Oktober was sy worsteling oor en het sy gees teruggekeer tot God om daar die salige rus van ongestoorde en volmaakte aanbidding te geniet.&quot;

Die volgende dag het die eenvoudige begrafnisplegtigheid op Philippolis plaasgevind. Alles, selfs die eenvoudige plankkis deur gewillige hande aanmekaar getimmer, was so simbolies van sy lewe. 'n Klein groepie gemeentelede, slegs drie kerkraadslede en vier leraars kon die laaste eer aan hom bewys. Ds. A. Stockenström van die [[NG gemeente Bethulie]] het 'n diep roerende rede na aanleiding van Ps. 39:10 ([[Statebybel]]: &quot;Ik ben verstomd, ik zal mijn mond niet opendoen, want Gij hebt het gedaan.&quot;) gelewer. En so is die silwerdraad van 'n veelbelowende lewe ná slegs 34 jaar afgesny. Ter nagedagtenis van die oorledene is 'n gedenksuil op [[26 Oktober]] [[1922]] voor die kerkgebou op Philippolis onthul. Die geleentheid is onder andere bygewoon deur sy moeder, eggenote en twee kindertjies wat die toue van die doek om die suil ontknoop het en waardeur die monument, swyend in sy wit reinheid, 'n sinnebeeld van hul edel vader, onthul is. Die gemeente van Philippolis het mev. Muller en haar kinders nie vergeet nie, maar gereeld navraag gedoen of hul wat aardse middele betref, goed versorg is.

== Geloofsbelydenis van 'n Nasionalis ==
Dr. Muller se uiterste beskeidenheid het hom daarvan weerhou om wat hy geskryf het te publiseer, selfs sy proefskrif van groot verdienste.&lt;ref name=&quot;kock&quot; /&gt; In ''Die geloofsbelydenis van 'n Nasionalis'' het hy egter 'n treffende beeld nagelaat van sy dinamiese persoonlikheid toe hy skryf: &quot;Ek self sou my erfenis as lid van die Afrikaanse nasie vir geen ander burgerreg in die wêre1d wil verruil nie. Die grote nasies van Europa is wel oud en sterk en ervaringsryk, … maar hul dra ook reeds die spore van hul ouderdom, en rypheid begin al op meer dan een plek in afgeleefdheid oor te slaan … By ons is dit so anders. As 'n jong nasie sien ons amper ons hele loopbaan tegemoet. 'n Jong volk leef vorentoe. Sy leuse is die hoop; geduld en moed sy wagwoorde; 'n jeugdige entoesiasme sy dryfveer; en sy ywer is nog ongekoel deur die ontnugterings van mislukking. Vir my altans is dit veel heerliker om my druppeltjie te probeer bydra by die selfbewuswording en karaktervorming van 'n jong nasie dan om te help dokter aan die chroniese kwale van 'n oue … Misluk ons pogings en moet ons ondergaan, neergedruk deur 'n vrag van onoorkomelike moeilikhede, dan is dit in elk geval beter om te sterf as eerlike stryders op die slagveld, dan om te versink in 'n bedwelmende luilekker eentonigheid van niksdoen … Laat Jong Suid-Afrika sy nasionale geloofsbelydenis onderteken, nie met sy naam, maar met sy lewe en dan het ons niks te vrese vir die toekoms nie!&quot;

== Waardering ==
[[Lêer:Dr Tobie Muller Eeuwfeest-Album.jpg|duimnael|links|230px|Dr. Tobie Muller.]]

'n Gedenksuil ter herinnering aan die ontslape jong leraar is in 1922 op Philippolis deur sy gemeente opgerig. Eerw. [[Andries Dreyer]] beskryf Muller as &quot;een van Suid-Afrika se knapste seuns. Innige liefhebber van sy volk en Kerk … die beminlike en beminde dr. Tobie vir almal wat hom geken het.&quot; En sê: &quot;Sy kort dog geseënde loopbaan het die kenmerke van deeglikheid en gewydheid getoon.&quot;&lt;ref&gt;{{nl}} [[Andries Dreyer|Dreyer, eerw. A.]] 1924. ''Eeuwfeest-Album van de Nederduits Gereformeerde-Kerk in Zuid-Afrika 1824–1924''. Kaapstad: Publikatie-kommissie van de Z.A. Bijbelvereniging.&lt;/ref&gt; Dr. P.J. Nienader skryf dr. Muller se werkvermoë was &quot;enorm&quot;. Vandat hy van 1907 af in die Afrikaanse volkslewe begin optree het, het hy baie tyd aan die taalstryd gewy. &quot;Orals het hy hom laat geld – in die Studentekwartaalblad, in die openbare pers, en in die vereniginge.&quot;&lt;ref name=&quot;nien&quot; /&gt; J.A. Bosch skryf in die [[NG gemeente Philippolis]] se ''Eeufeesgedenkboek'' dr. Muller se skielike heengaan ná net twee bedieningsjare op Philippolis is as &quot;'n gevoelige verlies vir Kerk en Volk … Soos 'n meteoor het hy aan die volkshemel verskyn, maar helaas! in die tyd toe sy leiding vir 'n verbrokkelende volk so nodig was, is hy plotseling vir Hoër diens opgeroep.&lt;ref name=&quot;bosch&quot; /&gt;

Hoewel hy net vier-en-dertig jaar oud geword het, het hy in sy kort lewe &quot;as begaafde en patriotiese Christenmens 'n nederigheid van karakter geopenbaar wat vir hom in die hart van sy jong volksgenote 'n plek verower het. Hulle het sy leiding met gretigheid gevolg en hy was juis vir die jongmense van sy volk 'n inspirasie in 'n tyd toe hulle daarna gesoek het.&quot;&lt;ref name=&quot;kock&quot; /&gt; Prof. [[P.C. Schoonees]] skryf: &quot;Tobie Muller was gedurende sy studentejare al 'n merkwaardige figuur op Stellenbosch. Na 'n skitterende loopbaan aan die Victoriakollege en aan buitelandse universiteite het hy op 'n kritieke tydstip in die taalstryd die besielde woordvoerder van die jongere geword en deur sy veelsydige talente veel gedoen om die oorwinning vir Afrikaans te behaal.&quot;&lt;ref&gt;{{af}} [http://www.dbnl.org/tekst/scho120pros02_01/scho120pros02_01_0152.php Uittreksel uit ''Die prosa van die Tweede Afrikaanse Taalbeweging''.] URL besoek op 27 Januarie 2014.&lt;/ref&gt;

== Gesinslewe ==
Dr. Muller is op [[30 Maart]] [[1915]] met Elizabeth Jacoba (Bessie) Thom, dogter van ds. George Thom, NG predikant van Frankfort, getroud.&lt;ref name=&quot;kock&quot; /&gt;  Uit die huwelik is 'n seun, Christof, in 1916 gebore, en kort voor Dr. Muller se dood in 1918 'n dogter wat ná haar vader se dood sy noemnaam as haar doopnaam ontvang het. Dié dogter, Tobie, het as Medikus kwalifiseer en was Professor in Anatomie by die Universiteit van Pretoria, `n pos wat sy vir dekades lank tot met haar aftrede beklee het. Uit haar huwelik met dr. Christiaan Chrysostomus Pretorius (noemnaam CP), ’n ginekoloog, is drie dogters gebore: Elizabeth, Annina en Tobie Henriëtte.  Christof (Prof CFJ Muller), is na sy oupa vernoem en was 33 jaar as Geskiedenisprofessor aan die Universiteit van Suid Afrika verbonde. Na sy aftrede in Augustus 1979 het hy die fokus van sy navorsing van die Groot Trek na die geskiedenis van die [[Nasionale Pers]] verskuif en die resultaat was die verskyning van die boek ''Sonop in die Suide'' in 1990, slegs twee jaar voor sy skielike dood in 1992.  Uit Christof se huwelik met Liebet née Geldenhuys, argitek en dogter van Dr. Frans Eduard Geldenhuys (Landbou-ekonoom, eerste redakteur van Landbou Weekblad en Suid-Afrikaanse Ambassadeur in Den Haag), is vyf dogters gebore: Euna, Elsabe, Marie, Monica en Tobie. Prof Marie Muller was Leraar in die Politieke Wetenskappe en Dekaan van Menswetenskappe by die Universiteit van Pretoria tot kort voor haar heengaan in 2013 .

== Bronne ==
[[Beeld:Tobie Muller Philippolis konsistorie.JPG|duimnael|200px|regs|Dr. Muller se portret in die NG konsistorie op [[Philippolis]].]]
* {{af}} Böeseken, dr. A.J. 1966. ''Die Nuusbode''. Kaapstad: Nasou.
* {{af}} Bosch, J.A. 1962. ''Eeufeesgedenkboek van die N.G. gemeente Philippolis, 1862–1962''. Philippolis: Eeufeesreëlingskomitee.
* {{af}} De Kock, W.J. 1968. ''[[Suid-Afrikaanse Biografiese Woordeboek]], deel I''. Kaapstad: Nasionale Boekhandel Beperk.
* {{nl}} [[Andries Dreyer|Dreyer, eerw. A.]] 1924. ''Eeuwfeest-Album van de Nederduits Gereformeerde-Kerk in Zuid-Afrika 1824–1924''. Kaapstad: Publikatie-kommissie van de Z.A. Bijbelvereniging.
* {{af}} [[Frits Gaum|Gaum, Frits]] (hoofred.) 2008. ''Christelike Kernensiklopedie''. Wellington: Lux Verbi.Bm en Byblekor.
* {{af}} Hugo, dr. A.M. en Van der Bijl, J. 1963. ''Die kerk van Stellenbosch 1686–1963''. Kaapstad: Tafelberg-Uitgewers.
* {{nl}} [[Gustave Adolph Maeder|Maeder, ds. G.A.]] en Zinn, Christian. 1917. ''Ons Kerk Album''. Kaapstad: Ons Kerk Album Maatschappij Bpkt.
* {{af}} [[P.J. Nienaber|Nienaber, P.J.]] 1949. ''Hier Is Ons Skrywers! Biografiese Sketse van Afrikaanse Skrywers''. Johannesburg: Afrikaanse Pers-Boekhandel.
* {{en}} Potgieter, D.J. (ed.) 1972. ''[[Standard Encyclopaedia of Southern Africa]]''. Cape Town: Nasionale Opvoedkundige Uitgewery (Nasou).
* {{af}} Swart, prof. dr. M.J. (voors.). 1980. ''Afrikaanse Kultuuralmanak''. Aucklandpark: Federasie van Afrikaanse Kultuurvereniginge.

== Verwysings ==
{{Verwysings|3}}

== Eksterne skakels ==
* {{af}} [http://www.philippolis.org.za/ng%20kerk%20philippolis.html Inligting oor die NG gemeente Philippolis] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140129012606/http://www.philippolis.org.za/ng%20kerk%20philippolis.html |date=29 Januarie 2014 }}. URL besoek op 26 Januarie 2014.
* {{af}} [http://www.dbnl.org/tekst/scho120pros02_01/scho120pros02_01_0152.php Kritiek deur P.C. Schoonees in ''Die prosa van die tweede Afrikaanse beweging'' op die biografie oor Tobie Muller]. URL besoek op 27 Januarie 2014.
* {{af}} [http://blog.wimfourie.co.za/?p=1021 ''Op die spoor van Tobie Muller…'' op Wim Fourie Blog] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160906040717/http://blog.wimfourie.co.za/?p=1021 |date= 6 September 2016 }}. URL besoek op 27 Januarie 2014.
* {{af}} [http://152.111.11.6/argief/berigte/volksblad/2013/03/20/KV/3/ktphiltobie.html '' Op Tobie Muller se spoor. Straat se naam lei tot soektog na jong dominee se verhaal'']{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, ''[[Volksblad]]'', [[20 Maart]] [[2013]].
* {{af}} [http://152.111.1.87/argief/berigte/dieburger/1990/07/26/34/1.html '' 'Kinders' uit een straat'']{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, ''[[Die Burger]]'', [[26 Julie]] [[1990]].

{{DEFAULTSORT:Muller, Tobie}}
[[Kategorie:Suid-Afrikaanse predikante]]
[[Kategorie:Predikante van die Nederduitse Gereformeerde Kerk]]
[[Kategorie:Geboortes in 1884]]
[[Kategorie:Sterftes in 1918]]
[[Kategorie:Afrikaanse Taalbeweging]]</text>
      <sha1>3zol7q4u6aealdc46u031p3algl4dxs</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2977042</id>
      <parentid>2977041</parentid>
      <timestamp>2026-10-09T12:56:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>JMK</username>
        <id>649</id>
      </contributor>
      <comment>skakel, sp</comment>
      <origin>2977042</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="29793" sha1="b88ahxy334oko0pacu8tmdo9ksy2pt6" xml:space="preserve">{{Inligtingskas Predikant
| Naam                      = Tobias Ballot Muller
| Beeld                     = Dr TB Muller.jpg
| Beeldbeskrywing           = Dr. Tobie Muller
| Beeldonderskrif           = Dr. Tobie Muller
| Geboortenaam              = Tobias Ballot Muller
| Geboortedatum             = [[13 Augustus]] [[1884]]
| Geboorteplek              = [[George]], [[Kaapkolonie]]
| Sterftedatum              = [[25 Oktober]] [[1918]]
| Sterfteplek               = [[Philippolis]], [[Oranje-Vrystaat]]
| Kerkverband               = [[Nederduitse Gereformeerde Kerk|Nederduits Gereformeerd]]
| Gemeente                  = [[NG gemeente Stellenbosch|Stellenbosch]], [[NG gemeente Philippolis|Philippolis]]
| Jare aktief               = 1914-1918
| Kweekskool                = [[Kweekskool]], [[Universiteit Stellenbosch]]
| Sendingwerk               = 
}}

Dr. '''Tobias Ballot Muller''' (noemnaam Tobie, [[George]], [[13 Augustus]] [[1884]] – [[Philippolis]], [[25 Oktober]] [[1918]]) was 'n predikant in die [[Nederduitse Gereformeerde Kerk]] en 'n Afrikaanse taalstryder.

Dr. Tobie Muller was 'n inspirerende studenteleier op [[Universiteit Stellenbosch|Stellenbosch]] en 'n kampvegter vir [[Afrikaans]]. Hy was die eerste voorsitter van die Afrikaanse Taalvereniging (ATV) in die Eikestad. Nadat hy in 1909 na Europa vertrek het, het hy sy doktorsgraad aan die Universiteit van Utrecht verwerf. Sy proefskrif, ''De kennisleer van het Anglo-Amerikaansch [[pragmatisme]]'' (1913), is van belang vir die geskiedenis van die filosofie in [[Suid-Afrika]].&lt;ref&gt;{{en}} C.F.J. Muller in Potgieter, D.J. (ed.) 1972. ''[[Standard Encyclopaedia of Southern Africa]]''. Kaapstad: Nasionale Opvoedkundige Uitgewery (Nasou).&lt;/ref&gt; In Oktober 1913 het hy 'n belangrike lesing gelewer, ''Die geloofsbelydenis van 'n Nasionalis'', wat deur die ATV versprei is. In dié tyd het Muller hom vurig vir sy volk se regte begin beywer en 'n Afrikaanse maandblad, ''Ons Moedertaal'', opgerig',&lt;ref&gt;[http://152.111.1.88/argief/berigte/beeld/2013/08/14/B1/14/B1012-StoryG.html ''Afrikaans hou aan groei en bly altyd vars''], ''[[Beeld]]'', [[14 Augustus]] [[2013]].&lt;/ref&gt; waarvan hy redakteur geword het. (Dit is kort daarna by die ''[[Huisgenoot]]'' ingelyf.) Hy was 'n voorstander van die Afrikaanse Bybelvertaling en was lid van die eerste kommissie wat vir dié doel aangestel is. In 1916 het Muller 'n beroep na die [[NG gemeente Philippolis]] aangeneem, waar hy algemene sekretaris van die ATV gebly het tot aan sy dood twee jaar later.

== Afkoms en kinderjare ==
[[Beeld:Victoria-kollege eerste rugbyspan 1902.jpg|duimnael|regs|320px|Tobie Muller het in 1902 vir die Victoria-kollege se eerste rugbyspan gespeel. Hy sit voor regs. In die middel, tweede van links, sit [[Paul Roos]]. Muller was minstens in 1902 en '03 lid van dié span.]]
[[Lêer:George NG kerk.jpg|270px|duimnael|links|Die kerkgebou van die [[NG gemeente George]] waar Tobie Muller se pa predikant was tot hy sowat drie jaar oud was.]]
[[Lêer:Prof CFJ Muller Kweekskool.jpg|duimnael|links|160px|Dr. Muller se vader, prof. C.F.J. Muller, hoogleraar aan die [[Kweekskool]] op [[Stellenbosch]] van 1900 tot sy dood op [[13 Augustus]] [[1915]], op sy seun se 31ste verjaardag.]]
[[Beeld:Bennie Keet en Tobie Muller in Utrecht 1911.jpg|duimnael|regs|Tobie Muller en [[Bennie Keet]] (links), afgeneem in Utrecht in 1911.]]
[[Lêer:De Nieuwe Kerk.jpg|duimnael|links|230px|[[NG gemeente Tamboerskloof|De Nieuwe Kerk]] se hoeksteen is op [[18 April]] [[1832]] gelê ten aanskoue van 'n skare van 12&amp;nbsp;000. Dit is eers einde 1847 voltooi. Tobie Muller se vader was leraar van die [[NG gemeente Kaapstad|Groote Kerk]] met opdrag Nieuwe Kerk tot hy in 1891 die eerste leraar van die dogtergemeente geword het. In dié gemeente het die Mullers gebly tot Tobie sowat 16 jaar oud was en sy vader 'n hoogleraarskap aan die [[Kweekskool]] op [[Stellenbosch]] aanvaar het.]]
[[Beeld:Eerste verteenwoordigende studente raad Victoria-kollege 1903.jpg|duimnael|regs|320px|Tobie Muller het in 1903 in die Vctoria-kollege se heel eerste verteenwoordigende studenteraad gedien. Voor: Hendrik Daneel, W.J. van Zijl (voorsitter), Muller (sekr.) en Leo Fouché. Agter: C.F. Miijnhardt, H. Botes, T.C. Lochner, [[G.B.A. Gerdener]] en J. van Schalkwijk.]]

[[Beeld:Prof CFJ Muller en gesin.jpg|regs|320px|duimnael|Prof. C.F.J. Muller en sy gesin. Tobie staan links.]]
[[Lêer:TJ Herold.jpg|duimnael|regs|160px|Tobie Muller is deels genoem na ds. [[Tobias Johannes Herold]], [[NG gemeente George|George]] se eerste NG leraar en sy oorgrootvader aan moederskant.]]
[[Lêer:Tobie Muller 15 jaar oud.jpg|duimnael|regs|160px|Tobie Muller as 15-jarige in [[Skotland]], 1899.]]

Tobie Muller is in 1884 op George gebore as die jongste seun van ds. (later prof.) [[C.F.J. Muller]], wat van 1877 tot 1887 leraar van die [[NG gemeente George]] was. Hy was voorheen leraar van [[NG gemeente Swellendam|Swellendam]] vanaf 1872. Sy moeder was Johanna Louw, een van die sewe dogters van Adriaan Jacobus Louw van die [[Paarl]] wat elkeen met 'n predikant getrou het. Prof. Muller trou op [[15 November]] [[1871]] met Johanna Louw. Adriaan Louw se sewe dogters was: 1. Maria Magdalena (Miemie) met prof. [[Nicolaas Hofmeyr]]; 2. Louisa Adriana (Wiesie) met ds. Arend Hermanus Hofmeyr van [[Hanover]]; 3. Margaretha Johanna (Maggie) met ds. [[Johannes Rudolph Albertyn]]; 4. Catharina Johanna (Kitty) met ds. [[George Murray]]; 5. Johanna Hendrina met prof. C.F.J. Muller; 6. Charlotte met ds. J.C. Truter; 7. Susanna Maria met ds. [[Pieter Gerhardus Jacobus Meiring|P.G.J. Meiring]].

Tobie is genoem na die eerste twee NG predikante van [[NG gemeente George]], [[Tobias Johannes Herold]], sy oorgrootvader van moederskant, en Johan Stephen Simeon Ballot. Die gesin het in 1887 na [[Kaapstad]] verhuis toe Tobie se vader die beroep aanneem na die [[NG gemeente Kaapstad|Groote Kerk]] met werkkring Nieuwe Kerk. Dié deel van die ou moedergemeente, wat later sou bekendstaan as die [[NG gemeente Tamboerskloof]], het in 1891 afgestig en so word ds. Muller die dogtergemeente se eerste leraar. Hier in Kaapstad het die jong Tobie 'n reeks waar siektes deurgemaak, ten spyte van sy sterk liggaamsbou en goeie gesondheid. Volgens J.A. Bosch was dit reeds &quot;in hierdie tye van siektes dat hy die eerste tekens van sy besondere verstandelike vermoëns begin openbaar het&quot;.&lt;ref name=&quot;bosch&quot;&gt;{{af}} Bosch, J.A. 1962. ''Eeufeesgedenkboek van die N.G. gemeente Philippolis, 1862–1962''. Philippolis: Eeufeesreëlingskomitee.&lt;/ref&gt; Op agtjarige ouderdom het hy byvoorbeeld sy ouers verras met 'n geskrewe verhaal van 'n skip wat op see vergaan het.&lt;ref name=&quot;keet&quot;&gt;{{af}} [[Barend Bartholomeus Keet|Keet, B.B.]] en [[Gordon Tomlinson|Tomlinson, Gordon]]. 1925. ''Toby Muller. 'n Inspirasie vir Jong Suid-Afrika''. Kaapstad: Nasionale Pers.&lt;/ref&gt;

Op negejarige leeftyd het hy sy eerste skool besoek en van toe af het hy vinnig gevorder. Hy het besonder goed in al sy eksamens presteer sodat hy aan die einde van 1900 (of in 1901)&lt;ref name=&quot;kock&quot;&gt;{{af}} De Kock, W.J. 1968. ''[[Suid-Afrikaanse Biografiese Woordeboek]], deel I''. Kaapstad: Nasionale Boekhandel Beperk.&lt;/ref&gt; die matrikulasie-eksamen afgelê en derde (of tweede&lt;ref name=&quot;kock&quot; /&gt;) in die [[Kaapkolonie]] geplaas is.&lt;ref name=&quot;nien&quot;&gt;{{af}} [[P.J. Nienaber|Nienaber, P.J.]] 1949. ''Hier Is Ons Skrywers! Biografiese Sketse van Afrikaanse Skrywers''. Johannesburg: Afrikaanse Pers-Boekhandel.&lt;/ref&gt;

== Universiteitsopleiding ==
Aan die [[Universiteit Stellenbosch|Victoria-kollege]] het Muller hom op elke gebied onderskei en sy medestudente het hom dan ook in die hoogste posisies geplaas.&lt;ref name=&quot;nien&quot; /&gt;  Drie jaar nadat hy matriek geslaag het, het hy die B.A.-graad met onderskeiding behaal en hierdeur 'n beurs van £400 verwerf. Terselfdertyd is 'n [[Rhodes-beurs]] van £300&lt;ref name=&quot;bosch&quot; /&gt; aan hom toegeken vir driejarige studie aan die [[Universiteit van Oxford]]. Volgens dr. [[P.J. Nienaber|Nienaber]] het hy toe getoon dat hy &quot;deur en deur 'n Afrikaner was – nie alleen in teorie nie&quot;, want hy het die Rhodes-beurs van die hand gewys &quot;omdat hy nie geld kon aanneem van 'n man wie se politiek hy verfoei het nie&quot; en &quot;omdat hy hom nie met die Britse imperialisme kon vereenselwig waarvan [[Cecil John Rhodes|C.J. Rhodes]] vir hom die sinnebeeld was nie&quot;. Met hierdie besluit, &quot;waardeur hy ook aansienlike stoflike voordeel prysgegee het, tree die nasietrots en vaderlandsliefde wat steeds sy optrede sou kenmerk, reeds sterk te voorskyn en verwerf hy die agting van tydgenote en selfs van andersdenkendes&quot;.&lt;ref name=&quot;kock&quot; /&gt;

[[Lêer:Redaksie van Ons Moedertaal Fotograaf Watson prof JJ Smith dr Tobie Muller Gordon Tomlinson.jpg|links|300px|duimnael|Die redaksie van ''Ons Moedertaal'', Stellenbosch (van links): prof. [[Johannes J. Smith|J.J. Smith]], dr. Tobie Muller en [[Gordon Tomlinson]].]]

Dit was omstreeks dié tyd dat hy vir die eerste keer aan sy moeder sy besluit bekendgemaak het om sy lewe aan die evangeliebediening te wy.&lt;ref name=&quot;bosch&quot; /&gt; Hy het hom na die [[Kweekskool]] gewend waar hy aan die einde van 1905 die admissie-eksamen met die hoogste lof afgelê het. Aan die einde van die volgende jaar het hy ook nog die M.A.-graad in wysbegeerte verwerf aan die Universiteit van die Kaap die Goeie Hoop en in 1909 die B.D.-graad van die Londense universiteit.&lt;ref name=&quot;kock&quot; /&gt;

Intussen het hy ook in 1908 die kandidaatseksamen aan die teologiese kweekskool met lof afgelê. Hy het aan die begin van 1910 na Europa vertrek waar hy meer as drie jaar sou studeer. Eers het hy in 1909 die B.D.-graad aan die [[Universiteit van Londen]] verwerf. Aan die [[Universiteit van Utrecht]] het hy net 18 maande studeer tot hy in 1912 onder prof. H. Visscher met lof gepromoveer het tot doktor in die teologie met 'n proefskrif oor die pragmatisme. Omdat die onderwerp van sy dissertasie veral vir die Britse filosofie van belang was, het hy reeds 'n paar maande tevore as student aan die [[Universiteit van Edinburg]] ingeskryf, die proefskrif in Engels verwerk, en ook daar in Maart 1913 onder prof. H.S. Pringle-Pattison met lof in die wysbegeerte gepromoveer.

Sy lywige doktorale proefskrif in godgeleerdheid is deur sy vakgenote ontvang as &quot;'n belangrike bydrae tot die wysbegeerte&quot;.&lt;ref name=&quot;kock&quot; /&gt; Albei promotors het die kandidaat lof toegeswaai, en Visscher het hom beskou as verreweg die bekwaamste Afrikaner-student wat hy geken het.&lt;ref name=&quot;kock&quot; /&gt; J.A. Bosch skryf sy doelwit was nie die verwerwing van grade nie; daarvoor was hy te nederig en beskeie, maar &quot;elke eksamen was vir hom 'n doelwit en 'n prikkel tot gereelde en sistematiese studie. Sy verstandelike gawes en onvermoeide vlyt het altyd na 'n probleem gesoek waarop hy kon konsentreer, en in die verwerwing van 'n graad het hy die nodige gekry wat eenheid en kontinuïteit aan sy studie verleen het&quot;.&lt;ref name=&quot;bosch&quot; /&gt; Nietemin het hy hom nooit uitsluitlik by sy eksamenwerk bepaal nie, maar hy het ook wyer gelees. Hy het selfs 'n studie van [[Duits]] en [[Frans]] gemaak om die letterkunde in dié twee stamtale te kon geniet en waardeer.

Terwyl hy nog 'n student was, het Muller op sportgebied, veral in [[rugby]], uitgeblink en aktief aan die verenigingslewe deelgeneem. Hy was een van die ywerigste stryders van die Tweede Afrikaanse Taalbeweging. Hy was een van die stigters en eerste voorsitter van die Stellenbosse tak van die Afrikaanse Taalvereniging wat in Oktober 1907 gestig is en spoedig een van die belangrikste takke van die ATV geword het. Ná sy terugkeer uit Europa het hy dadelik weer die leiding in die beweging geneem waarin hy met groot bekwaamheid, diepe oortuiging en geesdrif vir die erkenning van Afrikaans op elke gebied geywer het. J.A. Bosch skryf: &quot;Hy was die inspirasie, die siel, die vurige kampvegter vir Afrikaans en sou trag om Afrikaans 'op elke gebied in ons maatskaplike en politieke lewe, in alle kringe van die laer en hoër onderwys, ja, ook in die eerbiedwaardigste heiligdomme tot sy reg te laat kom'&quot;.&lt;ref name=&quot;keet&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;bosch&quot; /&gt;

== Taalstryder ==
[[Lêer:NG kerk Stellenbosch.jpg|duimnael|links|230px|Dr. Muller was drie jaar lank studenteleraar in die moederkerk op Stellenbosch.]]

As gevolg van sy oortuigende pleidooi het die ATV in 1914 die maandblad ''Ons Moedertaal'' opgerig met dr. Muleler, prof. [[Johannes J. Smith|J.J. Smith]] en [[Gordon Tomlinson]] (1889–1956) as die redaksie. Nadat dit van November 1914 tot Augustus 1915 weens binnelandse politieke omstandighede tydelik gestaak is, is hierdie tydskrif wat die saak van Afrikaans geesdriftig bepleit het, in Mei 1916 verenig met die nuwe maandblad ''[[Huisgenoot|Die Huisgenoot]]'' onder redaksie van prof. Smith.

In 1914 het dr. Muller baanbrekerswerk vir Afrikaans as kanseltaal verrig toe hy die eerste preek in Afrikaans op Stellenbosch lewer. Die verontwaardigde kerkraad het geëis dat hy voortaan in sy preke net Nederlands sou gebruik. Hierop het dr. Muller as predikant bedank. Die vrede is egter herstel met 'n vergelyk waardeur hy slegs by sekere geleenthede vir studente in Afrikaans sou preek. Daarmee is egter die eerste oorwinning teen vooroordeel en konserwatisme behaal.

Dr. Muller was in hierdie tyd op openbare vergaderings 'n gewilde spreker as kampvegter vir Afrikaans. Met sy buitengewone verstandelike gawes, sy geesdrif en sy bekoorlike persoonlikheid, het hy meer as iemand anders op Stellenbosch die voortou geneem om die beweging aan die gang te sit wat later op die triomf van Afrikaans as erkende taal van skool, kerk en staat sou uitloop.&lt;ref name=&quot;kock&quot; /&gt;

== Predikant ==
[[Lêer:Dr Tobie Muller Philippolis.jpg|duimnael|regs|170px|Dr. Tobie Muller as predikant van die [[NG gemeente Philippolis]].]]
[[Lêer:NG kerk Philippolis 1917.jpg|duimnael|regs|210px|Die NG kerk op Philippolis, hier afgeneem tydens dr. Muller se dienstyd (1916 tot 1918).]]

Ná sy terugkoms uit Europa het Tobie Muller in Desember 1913 die proponentseksamen afgelê en het hy op Stellenbosch as hulpprediker met spesiale arbeidsveld onder die studente opgetree. In Junie 1915 is hy georden. Hy was 'n besonder gelukkige keuse as studenteprediker, want die studente kon na hom opsien as erkende geleerde, wat nietemin in alles een van hulle was. Hoe groot die invloed was wat van hom uitgegaan het in die byna drie jaar dat hy op Stellenbosch gearbei het, kan haas nie bereken word nie.&lt;ref name=&quot;kock&quot; /&gt; In sy preke, wat van nougesette studie getuig het, het hy die diepste waarhede op die eenvoudigste manier sonder opskik voorgedra. Hy het onder meer 'n reeks preke gelewer oor godsdiens en nasionalisme, want ware nasionalisme was vir hom een van die uitinge sowel as een van die middele tot versterking van die godsdiens.

Ná byna drie jaar diens as hulpprediker is aan hom in Julie 1916 die leerstoel in die wysbegeerte aan die Victoria-kollege aangebied as opvolger van prof. Thomas Walker in wie se plek hy tevore reeds waargeneem het. Terselfdertyd is hy as predikant na die [[NG gemeente Philippolis|gemeente Philippolis]] beroep. Onder invloed van professore en studente kies hy aanvanklik die professoraat, maar ná 'n feile innerlike stryd neem hy die beroep na Philippolis aan. Dr. Muller, sy vrou, hul seuntjie, Christof, en dr. Muller se moeder (sy vader is op dr. Muller se verjaardag in 1915 oorlede), het in Oktober 1916 na [[Philippolis]] vertrek waar hy op [[14 Oktober]] [[1916]] deur ds. [[John Daniel Kestell|J.D. Kestell]] as leraar bevestig is. Op kerklike en politieke gebied was dit 'n moeilike tyd in die Vrystaat se geskiedenis. Dit was die gevolg van die [[Maritz-rebellie|Rebellie]], wat in talle gemeentes aanleiding gegee het tot 'n dreigende skeuring. Philippolis was geen uitsondering nie.

Toe dr. Muller daar aankom, was die gemeente reeds verdeeld en die spanning tussen die twee partye was hoog. Dit was dus by uitstek 'n geleentheid waarop 'n kerklike leier op die proef gestel sou word. Baie gemeentelede het gedink dat sy oortuigings te sterk was om versoenend op te tree en dat hy dus nie in staat sou wees om die eenheid in die gemeente te herstel nie. J.A. Bosch skryf egter: &quot;Hierdie menings het hy gou die nek ingeslaan deur te bewys dat kragtige oortuigings op enige gebied nie 'n hindernis nie, maar juis 'n hulpmiddel is vir die beoefening van die liefde wat bind.&quot;&lt;ref name=&quot;bosch&quot; /&gt;

Al sy boodskappe, soos sy intreepreek wat gelewer is na aanleiding van [[1 Korintiërs]] 13:13 (&quot;En nou bly geloof, hoop, liefde — hierdie drie; maar die grootste hiervan is die liefde&quot;&lt;ref&gt;{{af}} [http://bybel.co.za/search/search-detail.php?prev=-2&amp;book=1CO&amp;chapter=13&amp;version=0&amp;GO=Wys Die Bybel, 1953-vertaling.]&lt;/ref&gt;) het van hierdie verdraagsaamheid en kalmerende liefde getuig. Hy het daarin geslaag om broederlike liefde en samewerking tot stand te bring en sy gemeentelede die kostelike les geleer dat die Christelike liefde nogtans beoefen kan word, ook daar waar mense op politieke gebied ver van mekaar staan. Aanvanklik het sommige lidmate gedink hulle sou moeite hê om hierdie geleerde man, 'n professor in die filosofie te verstaan, maar hy het hulle aangenaam verras. J.A. Bosch skryf: &quot;Sy nederigheid, ongekunstelde natuurlikheid en warme menseliefde het almal na hom gelok. Al sy preke het diep en dringend tot elke siel gespreek en as 'n hoofdoel het hy die opbouing van die geestelike lewe van sy gemeente voorop gestel&quot;.&lt;ref name=&quot;bosch&quot; /&gt;

In kerkraadsvergaderings het hy deur beskeidenheid en lewenswysheid die korrekte leiding gegee. Met die ingebore adel van sy siel het hy nie vanweë sy posisie as voorsitter en leraar oorheers nie, maar altyd die nodige respek aan die oordeel van diakens en ouderlinge betoon wat ouer as hy was. Dit was hier dat die gees van broederliefde in dié moeilike tyd op [[Philippolis]] ontstaan en gegroei en mettertyd deur die gemeente gewerk het. By die katkisasie, huisbesoek en in al sy werksaamhede as predikant, was hy altyd die deeglike, vriendelike en vertroostende herder en leraar wat niemand weens sy jeugdigheid kon verag nie.&lt;ref name=&quot;bosch&quot; /&gt;

Ook in sy nuwe werkkring was hy nog altyd die kampvegter by uitnemendheid in die taalstryd en het hy byvoorbeeld dadelik Afrikaans by die kerkdienste ingevoer. Volgens dr. [[P.J. Nienaber]] was dit vir dr. Muller 'n groot vreugde om sy eie taal van die kansel te kon gebruik in plaas van &quot;amper-Nederlands&quot;. Afrikaans is waarskynlik die eerste deur hom gebruik by 'n huweliksplegtigheid in die [[Nederduitse Gereformeerde Kerk|NG Kerk]] by geleentheid van die huweliksbevestiging van [[Gordon Tomlinson]] toe die predikant en bruidegom gou voor die huweliksbevestiging die huweliksformulier in Afrikaans vertaal het.&lt;ref name=&quot;nien&quot; /&gt;&lt;ref&gt;[http://152.111.1.88/argief/berigte/beeld/2010/11/23/NW/3/philippolis-183.html ''Word verlei deur leivore, witgekalkte mure, groen dakke'' deur Jens Friis]{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, ''[[Beeld]]'', [[23 November]] [[2010]].&lt;/ref&gt;

Hoewel hy tydens sy bediening nie veel tyd gehad het om aan letterkundige werk te wy nie, het hy tog as lid van die kollege van vertalers van die Bybel in Afrikaans die proefvertaling van [[Hosea]] 3 tot 8 voltooi nadat hy benoem is as lid van die eerste kommissie wat aangestel is vir dié taak. Daarbenewens het hy hom aan 'n studie van die sektebewegings in Suid-Afrika gewy. Slegs twee jaar het dr. Muller in die gemeente Philippolis gearbei.

== Sy dood en begrafnis ==
Tot kort voor sy dood was dr. Muller en sy vrou intensief besig om krankes te besoek en orals in die dorp en distrik aan wit en swart hulp te verleen tydens die [[Spaanse griep in Suid-Afrika|Groot Griep]] totdat hy op [[13 Oktober]] [[1918]], nadat hy sy laaste erediens gelei het, die eerste simptome van die [[griep]] begin toon het. Hoewel hy reeds daardie Sondagmiddag koorsig en uitgeput gevoel het, het hy nogtans die landdros van Philippolis na 'n plaas, waar 'n hele gesin aan die griep siek gelê het, vergesel. Maandag het hy gaan lê om nie weer op te staan nie. J.A. Bosch skryf: &quot;Op 25 Oktober was sy worsteling oor en het sy gees teruggekeer tot God om daar die salige rus van ongestoorde en volmaakte aanbidding te geniet.&quot;

Die volgende dag het die eenvoudige begrafnisplegtigheid op Philippolis plaasgevind. Alles, selfs die eenvoudige plankkis deur gewillige hande aanmekaar getimmer, was so simbolies van sy lewe. 'n Klein groepie gemeentelede, slegs drie kerkraadslede en vier leraars kon die laaste eer aan hom bewys. Ds. A. Stockenström van die [[NG gemeente Bethulie]] het 'n diep roerende rede na aanleiding van Ps. 39:10 ([[Statebybel]]: &quot;Ik ben verstomd, ik zal mijn mond niet opendoen, want Gij hebt het gedaan.&quot;) gelewer. En so is die silwerdraad van 'n veelbelowende lewe ná slegs 34 jaar afgesny. Ter nagedagtenis van die oorledene is 'n gedenksuil op [[26 Oktober]] [[1922]] voor die kerkgebou op Philippolis onthul. Die geleentheid is onder andere bygewoon deur sy moeder, eggenote en twee kindertjies wat die toue van die doek om die suil ontknoop het en waardeur die monument, swyend in sy wit reinheid, 'n sinnebeeld van hul edel vader, onthul is. Die gemeente van Philippolis het mev. Muller en haar kinders nie vergeet nie, maar gereeld navraag gedoen of hul wat aardse middele betref, goed versorg is.

== Geloofsbelydenis van 'n Nasionalis ==
Dr. Muller se uiterste beskeidenheid het hom daarvan weerhou om wat hy geskryf het te publiseer, selfs sy proefskrif van groot verdienste.&lt;ref name=&quot;kock&quot; /&gt; In ''Die geloofsbelydenis van 'n Nasionalis'' het hy egter 'n treffende beeld nagelaat van sy dinamiese persoonlikheid toe hy skryf: &quot;Ek self sou my erfenis as lid van die Afrikaanse nasie vir geen ander burgerreg in die wêre1d wil verruil nie. Die grote nasies van Europa is wel oud en sterk en ervaringsryk, … maar hul dra ook reeds die spore van hul ouderdom, en rypheid begin al op meer dan een plek in afgeleefdheid oor te slaan … By ons is dit so anders. As 'n jong nasie sien ons amper ons hele loopbaan tegemoet. 'n Jong volk leef vorentoe. Sy leuse is die hoop; geduld en moed sy wagwoorde; 'n jeugdige entoesiasme sy dryfveer; en sy ywer is nog ongekoel deur die ontnugterings van mislukking. Vir my altans is dit veel heerliker om my druppeltjie te probeer bydra by die selfbewuswording en karaktervorming van 'n jong nasie dan om te help dokter aan die chroniese kwale van 'n oue … Misluk ons pogings en moet ons ondergaan, neergedruk deur 'n vrag van onoorkomelike moeilikhede, dan is dit in elk geval beter om te sterf as eerlike stryders op die slagveld, dan om te versink in 'n bedwelmende luilekker eentonigheid van niksdoen … Laat Jong Suid-Afrika sy nasionale geloofsbelydenis onderteken, nie met sy naam, maar met sy lewe en dan het ons niks te vrese vir die toekoms nie!&quot;

== Waardering ==
[[Lêer:Dr Tobie Muller Eeuwfeest-Album.jpg|duimnael|links|230px|Dr. Tobie Muller.]]

'n Gedenksuil ter herinnering aan die ontslape jong leraar is in 1922 op Philippolis deur sy gemeente opgerig. Eerw. [[Andries Dreyer]] beskryf Muller as &quot;een van Suid-Afrika se knapste seuns. Innige liefhebber van sy volk en Kerk … die beminlike en beminde dr. Tobie vir almal wat hom geken het.&quot; En sê: &quot;Sy kort dog geseënde loopbaan het die kenmerke van deeglikheid en gewydheid getoon.&quot;&lt;ref&gt;{{nl}} [[Andries Dreyer|Dreyer, eerw. A.]] 1924. ''Eeuwfeest-Album van de Nederduits Gereformeerde-Kerk in Zuid-Afrika 1824–1924''. Kaapstad: Publikatie-kommissie van de Z.A. Bijbelvereniging.&lt;/ref&gt; Dr. P.J. Nienader skryf dr. Muller se werkvermoë was &quot;enorm&quot;. Vandat hy van 1907 af in die Afrikaanse volkslewe begin optree het, het hy baie tyd aan die taalstryd gewy. &quot;Orals het hy hom laat geld – in die Studentekwartaalblad, in die openbare pers, en in die vereniginge.&quot;&lt;ref name=&quot;nien&quot; /&gt; J.A. Bosch skryf in die [[NG gemeente Philippolis]] se ''Eeufeesgedenkboek'' dr. Muller se skielike heengaan ná net twee bedieningsjare op Philippolis is as &quot;'n gevoelige verlies vir Kerk en Volk … Soos 'n meteoor het hy aan die volkshemel verskyn, maar helaas! in die tyd toe sy leiding vir 'n verbrokkelende volk so nodig was, is hy plotseling vir Hoër diens opgeroep.&lt;ref name=&quot;bosch&quot; /&gt;

Hoewel hy net vier-en-dertig jaar oud geword het, het hy in sy kort lewe &quot;as begaafde en patriotiese Christenmens 'n nederigheid van karakter geopenbaar wat vir hom in die hart van sy jong volksgenote 'n plek verower het. Hulle het sy leiding met gretigheid gevolg en hy was juis vir die jongmense van sy volk 'n inspirasie in 'n tyd toe hulle daarna gesoek het.&quot;&lt;ref name=&quot;kock&quot; /&gt; Prof. [[P.C. Schoonees]] skryf: &quot;Tobie Muller was gedurende sy studentejare al 'n merkwaardige figuur op Stellenbosch. Na 'n skitterende loopbaan aan die Victoriakollege en aan buitelandse universiteite het hy op 'n kritieke tydstip in die taalstryd die besielde woordvoerder van die jongere geword en deur sy veelsydige talente veel gedoen om die oorwinning vir Afrikaans te behaal.&quot;&lt;ref&gt;{{af}} [http://www.dbnl.org/tekst/scho120pros02_01/scho120pros02_01_0152.php Uittreksel uit ''Die prosa van die Tweede Afrikaanse Taalbeweging''.] URL besoek op 27 Januarie 2014.&lt;/ref&gt;

== Gesinslewe ==
Dr. Muller is op [[30 Maart]] [[1915]] met Elizabeth Jacoba (Bessie) Thom, dogter van ds. George Thom, NG predikant van [[Frankfort]], getroud.&lt;ref name=&quot;kock&quot; /&gt;  Uit die huwelik is 'n seun, Christof, in 1916 gebore, en kort voor Dr. Muller se dood in 1918 'n dogter wat ná haar vader se dood sy noemnaam as haar doopnaam ontvang het. Dié dogter, Tobie, het as Medikus kwalifiseer en was Professor in Anatomie by die Universiteit van Pretoria, `n pos wat sy vir dekades lank tot met haar aftrede beklee het. Uit haar huwelik met dr. Christiaan Chrysostomus Pretorius (noemnaam CP), ’n ginekoloog, is drie dogters gebore: Elizabeth, Annina en Tobie Henriëtte.  Christof (Prof CFJ Muller), is na sy oupa vernoem en was 33 jaar as Geskiedenisprofessor aan die Universiteit van Suid Afrika verbonde. Na sy aftrede in Augustus 1979 het hy die fokus van sy navorsing van die Groot Trek na die geskiedenis van die [[Nasionale Pers]] verskuif en die resultaat was die verskyning van die boek ''Sonop in die Suide'' in 1990, slegs twee jaar voor sy skielike dood in 1992.  Uit Christof se huwelik met Liebet née Geldenhuys, argitek en dogter van Dr. Frans Eduard Geldenhuys (Landbou-ekonoom, eerste redakteur van Landbou Weekblad en Suid-Afrikaanse Ambassadeur in Den Haag), is vyf dogters gebore: Euna, Elsabe, Marie, Monica en Tobie. Prof Marie Muller was Leraar in die Politieke Wetenskappe en Dekaan van Menswetenskappe by die Universiteit van Pretoria tot kort voor haar heengaan in 2013 .

== Bronne ==
[[Beeld:Tobie Muller Philippolis konsistorie.JPG|duimnael|200px|regs|Dr. Muller se portret in die NG konsistorie op [[Philippolis]].]]
* {{af}} Böeseken, dr. A.J. 1966. ''Die Nuusbode''. Kaapstad: Nasou.
* {{af}} Bosch, J.A. 1962. ''Eeufeesgedenkboek van die N.G. gemeente Philippolis, 1862–1962''. Philippolis: Eeufeesreëlingskomitee.
* {{af}} De Kock, W.J. 1968. ''[[Suid-Afrikaanse Biografiese Woordeboek]], deel I''. Kaapstad: Nasionale Boekhandel Beperk.
* {{nl}} [[Andries Dreyer|Dreyer, eerw. A.]] 1924. ''Eeuwfeest-Album van de Nederduits Gereformeerde-Kerk in Zuid-Afrika 1824–1924''. Kaapstad: Publikatie-kommissie van de Z.A. Bijbelvereniging.
* {{af}} [[Frits Gaum|Gaum, Frits]] (hoofred.) 2008. ''Christelike Kernensiklopedie''. Wellington: Lux Verbi.Bm en Bybelkor.
* {{af}} Hugo, dr. A.M. en Van der Bijl, J. 1963. ''Die kerk van Stellenbosch 1686–1963''. Kaapstad: Tafelberg-Uitgewers.
* {{nl}} [[Gustave Adolph Maeder|Maeder, ds. G.A.]] en Zinn, Christian. 1917. ''Ons Kerk Album''. Kaapstad: Ons Kerk Album Maatschappij Bpkt.
* {{af}} [[P.J. Nienaber|Nienaber, P.J.]] 1949. ''Hier Is Ons Skrywers! Biografiese Sketse van Afrikaanse Skrywers''. Johannesburg: Afrikaanse Pers-Boekhandel.
* {{en}} Potgieter, D.J. (ed.) 1972. ''[[Standard Encyclopaedia of Southern Africa]]''. Kaapstad: Nasionale Opvoedkundige Uitgewery (Nasou).
* {{af}} Swart, prof. dr. M.J. (voors.). 1980. ''Afrikaanse Kultuuralmanak''. Aucklandpark: Federasie van Afrikaanse Kultuurvereniginge.

== Verwysings ==
{{Verwysings|3}}

== Eksterne skakels ==
* {{af}} [http://www.philippolis.org.za/ng%20kerk%20philippolis.html Inligting oor die NG gemeente Philippolis] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140129012606/http://www.philippolis.org.za/ng%20kerk%20philippolis.html |date=29 Januarie 2014 }}. URL besoek op 26 Januarie 2014.
* {{af}} [http://www.dbnl.org/tekst/scho120pros02_01/scho120pros02_01_0152.php Kritiek deur P.C. Schoonees in ''Die prosa van die tweede Afrikaanse beweging'' op die biografie oor Tobie Muller]. URL besoek op 27 Januarie 2014.
* {{af}} [http://blog.wimfourie.co.za/?p=1021 ''Op die spoor van Tobie Muller…'' op Wim Fourie Blog] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160906040717/http://blog.wimfourie.co.za/?p=1021 |date= 6 September 2016 }}. URL besoek op 27 Januarie 2014.
* {{af}} [http://152.111.11.6/argief/berigte/volksblad/2013/03/20/KV/3/ktphiltobie.html '' Op Tobie Muller se spoor. Straat se naam lei tot soektog na jong dominee se verhaal'']{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, ''[[Volksblad]]'', [[20 Maart]] [[2013]].
* {{af}} [http://152.111.1.87/argief/berigte/dieburger/1990/07/26/34/1.html '' 'Kinders' uit een straat'']{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, ''[[Die Burger]]'', [[26 Julie]] [[1990]].

{{DEFAULTSORT:Muller, Tobie}}
[[Kategorie:Suid-Afrikaanse predikante]]
[[Kategorie:Predikante van die Nederduitse Gereformeerde Kerk]]
[[Kategorie:Geboortes in 1884]]
[[Kategorie:Sterftes in 1918]]
[[Kategorie:Afrikaanse Taalbeweging]]</text>
      <sha1>b88ahxy334oko0pacu8tmdo9ksy2pt6</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2977048</id>
      <parentid>2977042</parentid>
      <timestamp>2026-10-09T13:13:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>JMK</username>
        <id>649</id>
      </contributor>
      <comment>skakel</comment>
      <origin>2977048</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="29797" sha1="oqmffpz0euzg5mnnsmrngyygf60tkrr" xml:space="preserve">{{Inligtingskas Predikant
| Naam                      = Tobias Ballot Muller
| Beeld                     = Dr TB Muller.jpg
| Beeldbeskrywing           = Dr. Tobie Muller
| Beeldonderskrif           = Dr. Tobie Muller
| Geboortenaam              = Tobias Ballot Muller
| Geboortedatum             = [[13 Augustus]] [[1884]]
| Geboorteplek              = [[George]], [[Kaapkolonie]]
| Sterftedatum              = [[25 Oktober]] [[1918]]
| Sterfteplek               = [[Philippolis]], [[Oranje-Vrystaat]]
| Kerkverband               = [[Nederduitse Gereformeerde Kerk|Nederduits Gereformeerd]]
| Gemeente                  = [[NG gemeente Stellenbosch|Stellenbosch]], [[NG gemeente Philippolis|Philippolis]]
| Jare aktief               = 1914-1918
| Kweekskool                = [[Kweekskool]], [[Universiteit Stellenbosch]]
| Sendingwerk               = 
}}

Dr. '''Tobias Ballot Muller''' (noemnaam Tobie, [[George]], [[13 Augustus]] [[1884]] – [[Philippolis]], [[25 Oktober]] [[1918]]) was 'n predikant in die [[Nederduitse Gereformeerde Kerk]] en 'n Afrikaanse taalstryder.

Dr. Tobie Muller was 'n inspirerende studenteleier op [[Universiteit Stellenbosch|Stellenbosch]] en 'n kampvegter vir [[Afrikaans]]. Hy was die eerste voorsitter van die [[Afrikaanse Taalvereniging]] (ATV) in die Eikestad. Nadat hy in 1909 na Europa vertrek het, het hy sy doktorsgraad aan die Universiteit van Utrecht verwerf. Sy proefskrif, ''De kennisleer van het Anglo-Amerikaansch [[pragmatisme]]'' (1913), is van belang vir die geskiedenis van die filosofie in [[Suid-Afrika]].&lt;ref&gt;{{en}} C.F.J. Muller in Potgieter, D.J. (ed.) 1972. ''[[Standard Encyclopaedia of Southern Africa]]''. Kaapstad: Nasionale Opvoedkundige Uitgewery (Nasou).&lt;/ref&gt; In Oktober 1913 het hy 'n belangrike lesing gelewer, ''Die geloofsbelydenis van 'n Nasionalis'', wat deur die ATV versprei is. In dié tyd het Muller hom vurig vir sy volk se regte begin beywer en 'n Afrikaanse maandblad, ''Ons Moedertaal'', opgerig',&lt;ref&gt;[http://152.111.1.88/argief/berigte/beeld/2013/08/14/B1/14/B1012-StoryG.html ''Afrikaans hou aan groei en bly altyd vars''], ''[[Beeld]]'', [[14 Augustus]] [[2013]].&lt;/ref&gt; waarvan hy redakteur geword het. (Dit is kort daarna by die ''[[Huisgenoot]]'' ingelyf.) Hy was 'n voorstander van die Afrikaanse Bybelvertaling en was lid van die eerste kommissie wat vir dié doel aangestel is. In 1916 het Muller 'n beroep na die [[NG gemeente Philippolis]] aangeneem, waar hy algemene sekretaris van die ATV gebly het tot aan sy dood twee jaar later.

== Afkoms en kinderjare ==
[[Beeld:Victoria-kollege eerste rugbyspan 1902.jpg|duimnael|regs|320px|Tobie Muller het in 1902 vir die Victoria-kollege se eerste rugbyspan gespeel. Hy sit voor regs. In die middel, tweede van links, sit [[Paul Roos]]. Muller was minstens in 1902 en '03 lid van dié span.]]
[[Lêer:George NG kerk.jpg|270px|duimnael|links|Die kerkgebou van die [[NG gemeente George]] waar Tobie Muller se pa predikant was tot hy sowat drie jaar oud was.]]
[[Lêer:Prof CFJ Muller Kweekskool.jpg|duimnael|links|160px|Dr. Muller se vader, prof. C.F.J. Muller, hoogleraar aan die [[Kweekskool]] op [[Stellenbosch]] van 1900 tot sy dood op [[13 Augustus]] [[1915]], op sy seun se 31ste verjaardag.]]
[[Beeld:Bennie Keet en Tobie Muller in Utrecht 1911.jpg|duimnael|regs|Tobie Muller en [[Bennie Keet]] (links), afgeneem in Utrecht in 1911.]]
[[Lêer:De Nieuwe Kerk.jpg|duimnael|links|230px|[[NG gemeente Tamboerskloof|De Nieuwe Kerk]] se hoeksteen is op [[18 April]] [[1832]] gelê ten aanskoue van 'n skare van 12&amp;nbsp;000. Dit is eers einde 1847 voltooi. Tobie Muller se vader was leraar van die [[NG gemeente Kaapstad|Groote Kerk]] met opdrag Nieuwe Kerk tot hy in 1891 die eerste leraar van die dogtergemeente geword het. In dié gemeente het die Mullers gebly tot Tobie sowat 16 jaar oud was en sy vader 'n hoogleraarskap aan die [[Kweekskool]] op [[Stellenbosch]] aanvaar het.]]
[[Beeld:Eerste verteenwoordigende studente raad Victoria-kollege 1903.jpg|duimnael|regs|320px|Tobie Muller het in 1903 in die Vctoria-kollege se heel eerste verteenwoordigende studenteraad gedien. Voor: Hendrik Daneel, W.J. van Zijl (voorsitter), Muller (sekr.) en Leo Fouché. Agter: C.F. Miijnhardt, H. Botes, T.C. Lochner, [[G.B.A. Gerdener]] en J. van Schalkwijk.]]

[[Beeld:Prof CFJ Muller en gesin.jpg|regs|320px|duimnael|Prof. C.F.J. Muller en sy gesin. Tobie staan links.]]
[[Lêer:TJ Herold.jpg|duimnael|regs|160px|Tobie Muller is deels genoem na ds. [[Tobias Johannes Herold]], [[NG gemeente George|George]] se eerste NG leraar en sy oorgrootvader aan moederskant.]]
[[Lêer:Tobie Muller 15 jaar oud.jpg|duimnael|regs|160px|Tobie Muller as 15-jarige in [[Skotland]], 1899.]]

Tobie Muller is in 1884 op George gebore as die jongste seun van ds. (later prof.) [[C.F.J. Muller]], wat van 1877 tot 1887 leraar van die [[NG gemeente George]] was. Hy was voorheen leraar van [[NG gemeente Swellendam|Swellendam]] vanaf 1872. Sy moeder was Johanna Louw, een van die sewe dogters van Adriaan Jacobus Louw van die [[Paarl]] wat elkeen met 'n predikant getrou het. Prof. Muller trou op [[15 November]] [[1871]] met Johanna Louw. Adriaan Louw se sewe dogters was: 1. Maria Magdalena (Miemie) met prof. [[Nicolaas Hofmeyr]]; 2. Louisa Adriana (Wiesie) met ds. Arend Hermanus Hofmeyr van [[Hanover]]; 3. Margaretha Johanna (Maggie) met ds. [[Johannes Rudolph Albertyn]]; 4. Catharina Johanna (Kitty) met ds. [[George Murray]]; 5. Johanna Hendrina met prof. C.F.J. Muller; 6. Charlotte met ds. J.C. Truter; 7. Susanna Maria met ds. [[Pieter Gerhardus Jacobus Meiring|P.G.J. Meiring]].

Tobie is genoem na die eerste twee NG predikante van [[NG gemeente George]], [[Tobias Johannes Herold]], sy oorgrootvader van moederskant, en Johan Stephen Simeon Ballot. Die gesin het in 1887 na [[Kaapstad]] verhuis toe Tobie se vader die beroep aanneem na die [[NG gemeente Kaapstad|Groote Kerk]] met werkkring Nieuwe Kerk. Dié deel van die ou moedergemeente, wat later sou bekendstaan as die [[NG gemeente Tamboerskloof]], het in 1891 afgestig en so word ds. Muller die dogtergemeente se eerste leraar. Hier in Kaapstad het die jong Tobie 'n reeks waar siektes deurgemaak, ten spyte van sy sterk liggaamsbou en goeie gesondheid. Volgens J.A. Bosch was dit reeds &quot;in hierdie tye van siektes dat hy die eerste tekens van sy besondere verstandelike vermoëns begin openbaar het&quot;.&lt;ref name=&quot;bosch&quot;&gt;{{af}} Bosch, J.A. 1962. ''Eeufeesgedenkboek van die N.G. gemeente Philippolis, 1862–1962''. Philippolis: Eeufeesreëlingskomitee.&lt;/ref&gt; Op agtjarige ouderdom het hy byvoorbeeld sy ouers verras met 'n geskrewe verhaal van 'n skip wat op see vergaan het.&lt;ref name=&quot;keet&quot;&gt;{{af}} [[Barend Bartholomeus Keet|Keet, B.B.]] en [[Gordon Tomlinson|Tomlinson, Gordon]]. 1925. ''Toby Muller. 'n Inspirasie vir Jong Suid-Afrika''. Kaapstad: Nasionale Pers.&lt;/ref&gt;

Op negejarige leeftyd het hy sy eerste skool besoek en van toe af het hy vinnig gevorder. Hy het besonder goed in al sy eksamens presteer sodat hy aan die einde van 1900 (of in 1901)&lt;ref name=&quot;kock&quot;&gt;{{af}} De Kock, W.J. 1968. ''[[Suid-Afrikaanse Biografiese Woordeboek]], deel I''. Kaapstad: Nasionale Boekhandel Beperk.&lt;/ref&gt; die matrikulasie-eksamen afgelê en derde (of tweede&lt;ref name=&quot;kock&quot; /&gt;) in die [[Kaapkolonie]] geplaas is.&lt;ref name=&quot;nien&quot;&gt;{{af}} [[P.J. Nienaber|Nienaber, P.J.]] 1949. ''Hier Is Ons Skrywers! Biografiese Sketse van Afrikaanse Skrywers''. Johannesburg: Afrikaanse Pers-Boekhandel.&lt;/ref&gt;

== Universiteitsopleiding ==
Aan die [[Universiteit Stellenbosch|Victoria-kollege]] het Muller hom op elke gebied onderskei en sy medestudente het hom dan ook in die hoogste posisies geplaas.&lt;ref name=&quot;nien&quot; /&gt;  Drie jaar nadat hy matriek geslaag het, het hy die B.A.-graad met onderskeiding behaal en hierdeur 'n beurs van £400 verwerf. Terselfdertyd is 'n [[Rhodes-beurs]] van £300&lt;ref name=&quot;bosch&quot; /&gt; aan hom toegeken vir driejarige studie aan die [[Universiteit van Oxford]]. Volgens dr. [[P.J. Nienaber|Nienaber]] het hy toe getoon dat hy &quot;deur en deur 'n Afrikaner was – nie alleen in teorie nie&quot;, want hy het die Rhodes-beurs van die hand gewys &quot;omdat hy nie geld kon aanneem van 'n man wie se politiek hy verfoei het nie&quot; en &quot;omdat hy hom nie met die Britse imperialisme kon vereenselwig waarvan [[Cecil John Rhodes|C.J. Rhodes]] vir hom die sinnebeeld was nie&quot;. Met hierdie besluit, &quot;waardeur hy ook aansienlike stoflike voordeel prysgegee het, tree die nasietrots en vaderlandsliefde wat steeds sy optrede sou kenmerk, reeds sterk te voorskyn en verwerf hy die agting van tydgenote en selfs van andersdenkendes&quot;.&lt;ref name=&quot;kock&quot; /&gt;

[[Lêer:Redaksie van Ons Moedertaal Fotograaf Watson prof JJ Smith dr Tobie Muller Gordon Tomlinson.jpg|links|300px|duimnael|Die redaksie van ''Ons Moedertaal'', Stellenbosch (van links): prof. [[Johannes J. Smith|J.J. Smith]], dr. Tobie Muller en [[Gordon Tomlinson]].]]

Dit was omstreeks dié tyd dat hy vir die eerste keer aan sy moeder sy besluit bekendgemaak het om sy lewe aan die evangeliebediening te wy.&lt;ref name=&quot;bosch&quot; /&gt; Hy het hom na die [[Kweekskool]] gewend waar hy aan die einde van 1905 die admissie-eksamen met die hoogste lof afgelê het. Aan die einde van die volgende jaar het hy ook nog die M.A.-graad in wysbegeerte verwerf aan die Universiteit van die Kaap die Goeie Hoop en in 1909 die B.D.-graad van die Londense universiteit.&lt;ref name=&quot;kock&quot; /&gt;

Intussen het hy ook in 1908 die kandidaatseksamen aan die teologiese kweekskool met lof afgelê. Hy het aan die begin van 1910 na Europa vertrek waar hy meer as drie jaar sou studeer. Eers het hy in 1909 die B.D.-graad aan die [[Universiteit van Londen]] verwerf. Aan die [[Universiteit van Utrecht]] het hy net 18 maande studeer tot hy in 1912 onder prof. H. Visscher met lof gepromoveer het tot doktor in die teologie met 'n proefskrif oor die pragmatisme. Omdat die onderwerp van sy dissertasie veral vir die Britse filosofie van belang was, het hy reeds 'n paar maande tevore as student aan die [[Universiteit van Edinburg]] ingeskryf, die proefskrif in Engels verwerk, en ook daar in Maart 1913 onder prof. H.S. Pringle-Pattison met lof in die wysbegeerte gepromoveer.

Sy lywige doktorale proefskrif in godgeleerdheid is deur sy vakgenote ontvang as &quot;'n belangrike bydrae tot die wysbegeerte&quot;.&lt;ref name=&quot;kock&quot; /&gt; Albei promotors het die kandidaat lof toegeswaai, en Visscher het hom beskou as verreweg die bekwaamste Afrikaner-student wat hy geken het.&lt;ref name=&quot;kock&quot; /&gt; J.A. Bosch skryf sy doelwit was nie die verwerwing van grade nie; daarvoor was hy te nederig en beskeie, maar &quot;elke eksamen was vir hom 'n doelwit en 'n prikkel tot gereelde en sistematiese studie. Sy verstandelike gawes en onvermoeide vlyt het altyd na 'n probleem gesoek waarop hy kon konsentreer, en in die verwerwing van 'n graad het hy die nodige gekry wat eenheid en kontinuïteit aan sy studie verleen het&quot;.&lt;ref name=&quot;bosch&quot; /&gt; Nietemin het hy hom nooit uitsluitlik by sy eksamenwerk bepaal nie, maar hy het ook wyer gelees. Hy het selfs 'n studie van [[Duits]] en [[Frans]] gemaak om die letterkunde in dié twee stamtale te kon geniet en waardeer.

Terwyl hy nog 'n student was, het Muller op sportgebied, veral in [[rugby]], uitgeblink en aktief aan die verenigingslewe deelgeneem. Hy was een van die ywerigste stryders van die Tweede Afrikaanse Taalbeweging. Hy was een van die stigters en eerste voorsitter van die Stellenbosse tak van die Afrikaanse Taalvereniging wat in Oktober 1907 gestig is en spoedig een van die belangrikste takke van die ATV geword het. Ná sy terugkeer uit Europa het hy dadelik weer die leiding in die beweging geneem waarin hy met groot bekwaamheid, diepe oortuiging en geesdrif vir die erkenning van Afrikaans op elke gebied geywer het. J.A. Bosch skryf: &quot;Hy was die inspirasie, die siel, die vurige kampvegter vir Afrikaans en sou trag om Afrikaans 'op elke gebied in ons maatskaplike en politieke lewe, in alle kringe van die laer en hoër onderwys, ja, ook in die eerbiedwaardigste heiligdomme tot sy reg te laat kom'&quot;.&lt;ref name=&quot;keet&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;bosch&quot; /&gt;

== Taalstryder ==
[[Lêer:NG kerk Stellenbosch.jpg|duimnael|links|230px|Dr. Muller was drie jaar lank studenteleraar in die moederkerk op Stellenbosch.]]

As gevolg van sy oortuigende pleidooi het die ATV in 1914 die maandblad ''Ons Moedertaal'' opgerig met dr. Muleler, prof. [[Johannes J. Smith|J.J. Smith]] en [[Gordon Tomlinson]] (1889–1956) as die redaksie. Nadat dit van November 1914 tot Augustus 1915 weens binnelandse politieke omstandighede tydelik gestaak is, is hierdie tydskrif wat die saak van Afrikaans geesdriftig bepleit het, in Mei 1916 verenig met die nuwe maandblad ''[[Huisgenoot|Die Huisgenoot]]'' onder redaksie van prof. Smith.

In 1914 het dr. Muller baanbrekerswerk vir Afrikaans as kanseltaal verrig toe hy die eerste preek in Afrikaans op Stellenbosch lewer. Die verontwaardigde kerkraad het geëis dat hy voortaan in sy preke net Nederlands sou gebruik. Hierop het dr. Muller as predikant bedank. Die vrede is egter herstel met 'n vergelyk waardeur hy slegs by sekere geleenthede vir studente in Afrikaans sou preek. Daarmee is egter die eerste oorwinning teen vooroordeel en konserwatisme behaal.

Dr. Muller was in hierdie tyd op openbare vergaderings 'n gewilde spreker as kampvegter vir Afrikaans. Met sy buitengewone verstandelike gawes, sy geesdrif en sy bekoorlike persoonlikheid, het hy meer as iemand anders op Stellenbosch die voortou geneem om die beweging aan die gang te sit wat later op die triomf van Afrikaans as erkende taal van skool, kerk en staat sou uitloop.&lt;ref name=&quot;kock&quot; /&gt;

== Predikant ==
[[Lêer:Dr Tobie Muller Philippolis.jpg|duimnael|regs|170px|Dr. Tobie Muller as predikant van die [[NG gemeente Philippolis]].]]
[[Lêer:NG kerk Philippolis 1917.jpg|duimnael|regs|210px|Die NG kerk op Philippolis, hier afgeneem tydens dr. Muller se dienstyd (1916 tot 1918).]]

Ná sy terugkoms uit Europa het Tobie Muller in Desember 1913 die proponentseksamen afgelê en het hy op Stellenbosch as hulpprediker met spesiale arbeidsveld onder die studente opgetree. In Junie 1915 is hy georden. Hy was 'n besonder gelukkige keuse as studenteprediker, want die studente kon na hom opsien as erkende geleerde, wat nietemin in alles een van hulle was. Hoe groot die invloed was wat van hom uitgegaan het in die byna drie jaar dat hy op Stellenbosch gearbei het, kan haas nie bereken word nie.&lt;ref name=&quot;kock&quot; /&gt; In sy preke, wat van nougesette studie getuig het, het hy die diepste waarhede op die eenvoudigste manier sonder opskik voorgedra. Hy het onder meer 'n reeks preke gelewer oor godsdiens en nasionalisme, want ware nasionalisme was vir hom een van die uitinge sowel as een van die middele tot versterking van die godsdiens.

Ná byna drie jaar diens as hulpprediker is aan hom in Julie 1916 die leerstoel in die wysbegeerte aan die Victoria-kollege aangebied as opvolger van prof. Thomas Walker in wie se plek hy tevore reeds waargeneem het. Terselfdertyd is hy as predikant na die [[NG gemeente Philippolis|gemeente Philippolis]] beroep. Onder invloed van professore en studente kies hy aanvanklik die professoraat, maar ná 'n feile innerlike stryd neem hy die beroep na Philippolis aan. Dr. Muller, sy vrou, hul seuntjie, Christof, en dr. Muller se moeder (sy vader is op dr. Muller se verjaardag in 1915 oorlede), het in Oktober 1916 na [[Philippolis]] vertrek waar hy op [[14 Oktober]] [[1916]] deur ds. [[John Daniel Kestell|J.D. Kestell]] as leraar bevestig is. Op kerklike en politieke gebied was dit 'n moeilike tyd in die Vrystaat se geskiedenis. Dit was die gevolg van die [[Maritz-rebellie|Rebellie]], wat in talle gemeentes aanleiding gegee het tot 'n dreigende skeuring. Philippolis was geen uitsondering nie.

Toe dr. Muller daar aankom, was die gemeente reeds verdeeld en die spanning tussen die twee partye was hoog. Dit was dus by uitstek 'n geleentheid waarop 'n kerklike leier op die proef gestel sou word. Baie gemeentelede het gedink dat sy oortuigings te sterk was om versoenend op te tree en dat hy dus nie in staat sou wees om die eenheid in die gemeente te herstel nie. J.A. Bosch skryf egter: &quot;Hierdie menings het hy gou die nek ingeslaan deur te bewys dat kragtige oortuigings op enige gebied nie 'n hindernis nie, maar juis 'n hulpmiddel is vir die beoefening van die liefde wat bind.&quot;&lt;ref name=&quot;bosch&quot; /&gt;

Al sy boodskappe, soos sy intreepreek wat gelewer is na aanleiding van [[1 Korintiërs]] 13:13 (&quot;En nou bly geloof, hoop, liefde — hierdie drie; maar die grootste hiervan is die liefde&quot;&lt;ref&gt;{{af}} [http://bybel.co.za/search/search-detail.php?prev=-2&amp;book=1CO&amp;chapter=13&amp;version=0&amp;GO=Wys Die Bybel, 1953-vertaling.]&lt;/ref&gt;) het van hierdie verdraagsaamheid en kalmerende liefde getuig. Hy het daarin geslaag om broederlike liefde en samewerking tot stand te bring en sy gemeentelede die kostelike les geleer dat die Christelike liefde nogtans beoefen kan word, ook daar waar mense op politieke gebied ver van mekaar staan. Aanvanklik het sommige lidmate gedink hulle sou moeite hê om hierdie geleerde man, 'n professor in die filosofie te verstaan, maar hy het hulle aangenaam verras. J.A. Bosch skryf: &quot;Sy nederigheid, ongekunstelde natuurlikheid en warme menseliefde het almal na hom gelok. Al sy preke het diep en dringend tot elke siel gespreek en as 'n hoofdoel het hy die opbouing van die geestelike lewe van sy gemeente voorop gestel&quot;.&lt;ref name=&quot;bosch&quot; /&gt;

In kerkraadsvergaderings het hy deur beskeidenheid en lewenswysheid die korrekte leiding gegee. Met die ingebore adel van sy siel het hy nie vanweë sy posisie as voorsitter en leraar oorheers nie, maar altyd die nodige respek aan die oordeel van diakens en ouderlinge betoon wat ouer as hy was. Dit was hier dat die gees van broederliefde in dié moeilike tyd op [[Philippolis]] ontstaan en gegroei en mettertyd deur die gemeente gewerk het. By die katkisasie, huisbesoek en in al sy werksaamhede as predikant, was hy altyd die deeglike, vriendelike en vertroostende herder en leraar wat niemand weens sy jeugdigheid kon verag nie.&lt;ref name=&quot;bosch&quot; /&gt;

Ook in sy nuwe werkkring was hy nog altyd die kampvegter by uitnemendheid in die taalstryd en het hy byvoorbeeld dadelik Afrikaans by die kerkdienste ingevoer. Volgens dr. [[P.J. Nienaber]] was dit vir dr. Muller 'n groot vreugde om sy eie taal van die kansel te kon gebruik in plaas van &quot;amper-Nederlands&quot;. Afrikaans is waarskynlik die eerste deur hom gebruik by 'n huweliksplegtigheid in die [[Nederduitse Gereformeerde Kerk|NG Kerk]] by geleentheid van die huweliksbevestiging van [[Gordon Tomlinson]] toe die predikant en bruidegom gou voor die huweliksbevestiging die huweliksformulier in Afrikaans vertaal het.&lt;ref name=&quot;nien&quot; /&gt;&lt;ref&gt;[http://152.111.1.88/argief/berigte/beeld/2010/11/23/NW/3/philippolis-183.html ''Word verlei deur leivore, witgekalkte mure, groen dakke'' deur Jens Friis]{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, ''[[Beeld]]'', [[23 November]] [[2010]].&lt;/ref&gt;

Hoewel hy tydens sy bediening nie veel tyd gehad het om aan letterkundige werk te wy nie, het hy tog as lid van die kollege van vertalers van die Bybel in Afrikaans die proefvertaling van [[Hosea]] 3 tot 8 voltooi nadat hy benoem is as lid van die eerste kommissie wat aangestel is vir dié taak. Daarbenewens het hy hom aan 'n studie van die sektebewegings in Suid-Afrika gewy. Slegs twee jaar het dr. Muller in die gemeente Philippolis gearbei.

== Sy dood en begrafnis ==
Tot kort voor sy dood was dr. Muller en sy vrou intensief besig om krankes te besoek en orals in die dorp en distrik aan wit en swart hulp te verleen tydens die [[Spaanse griep in Suid-Afrika|Groot Griep]] totdat hy op [[13 Oktober]] [[1918]], nadat hy sy laaste erediens gelei het, die eerste simptome van die [[griep]] begin toon het. Hoewel hy reeds daardie Sondagmiddag koorsig en uitgeput gevoel het, het hy nogtans die landdros van Philippolis na 'n plaas, waar 'n hele gesin aan die griep siek gelê het, vergesel. Maandag het hy gaan lê om nie weer op te staan nie. J.A. Bosch skryf: &quot;Op 25 Oktober was sy worsteling oor en het sy gees teruggekeer tot God om daar die salige rus van ongestoorde en volmaakte aanbidding te geniet.&quot;

Die volgende dag het die eenvoudige begrafnisplegtigheid op Philippolis plaasgevind. Alles, selfs die eenvoudige plankkis deur gewillige hande aanmekaar getimmer, was so simbolies van sy lewe. 'n Klein groepie gemeentelede, slegs drie kerkraadslede en vier leraars kon die laaste eer aan hom bewys. Ds. A. Stockenström van die [[NG gemeente Bethulie]] het 'n diep roerende rede na aanleiding van Ps. 39:10 ([[Statebybel]]: &quot;Ik ben verstomd, ik zal mijn mond niet opendoen, want Gij hebt het gedaan.&quot;) gelewer. En so is die silwerdraad van 'n veelbelowende lewe ná slegs 34 jaar afgesny. Ter nagedagtenis van die oorledene is 'n gedenksuil op [[26 Oktober]] [[1922]] voor die kerkgebou op Philippolis onthul. Die geleentheid is onder andere bygewoon deur sy moeder, eggenote en twee kindertjies wat die toue van die doek om die suil ontknoop het en waardeur die monument, swyend in sy wit reinheid, 'n sinnebeeld van hul edel vader, onthul is. Die gemeente van Philippolis het mev. Muller en haar kinders nie vergeet nie, maar gereeld navraag gedoen of hul wat aardse middele betref, goed versorg is.

== Geloofsbelydenis van 'n Nasionalis ==
Dr. Muller se uiterste beskeidenheid het hom daarvan weerhou om wat hy geskryf het te publiseer, selfs sy proefskrif van groot verdienste.&lt;ref name=&quot;kock&quot; /&gt; In ''Die geloofsbelydenis van 'n Nasionalis'' het hy egter 'n treffende beeld nagelaat van sy dinamiese persoonlikheid toe hy skryf: &quot;Ek self sou my erfenis as lid van die Afrikaanse nasie vir geen ander burgerreg in die wêre1d wil verruil nie. Die grote nasies van Europa is wel oud en sterk en ervaringsryk, … maar hul dra ook reeds die spore van hul ouderdom, en rypheid begin al op meer dan een plek in afgeleefdheid oor te slaan … By ons is dit so anders. As 'n jong nasie sien ons amper ons hele loopbaan tegemoet. 'n Jong volk leef vorentoe. Sy leuse is die hoop; geduld en moed sy wagwoorde; 'n jeugdige entoesiasme sy dryfveer; en sy ywer is nog ongekoel deur die ontnugterings van mislukking. Vir my altans is dit veel heerliker om my druppeltjie te probeer bydra by die selfbewuswording en karaktervorming van 'n jong nasie dan om te help dokter aan die chroniese kwale van 'n oue … Misluk ons pogings en moet ons ondergaan, neergedruk deur 'n vrag van onoorkomelike moeilikhede, dan is dit in elk geval beter om te sterf as eerlike stryders op die slagveld, dan om te versink in 'n bedwelmende luilekker eentonigheid van niksdoen … Laat Jong Suid-Afrika sy nasionale geloofsbelydenis onderteken, nie met sy naam, maar met sy lewe en dan het ons niks te vrese vir die toekoms nie!&quot;

== Waardering ==
[[Lêer:Dr Tobie Muller Eeuwfeest-Album.jpg|duimnael|links|230px|Dr. Tobie Muller.]]

'n Gedenksuil ter herinnering aan die ontslape jong leraar is in 1922 op Philippolis deur sy gemeente opgerig. Eerw. [[Andries Dreyer]] beskryf Muller as &quot;een van Suid-Afrika se knapste seuns. Innige liefhebber van sy volk en Kerk … die beminlike en beminde dr. Tobie vir almal wat hom geken het.&quot; En sê: &quot;Sy kort dog geseënde loopbaan het die kenmerke van deeglikheid en gewydheid getoon.&quot;&lt;ref&gt;{{nl}} [[Andries Dreyer|Dreyer, eerw. A.]] 1924. ''Eeuwfeest-Album van de Nederduits Gereformeerde-Kerk in Zuid-Afrika 1824–1924''. Kaapstad: Publikatie-kommissie van de Z.A. Bijbelvereniging.&lt;/ref&gt; Dr. P.J. Nienader skryf dr. Muller se werkvermoë was &quot;enorm&quot;. Vandat hy van 1907 af in die Afrikaanse volkslewe begin optree het, het hy baie tyd aan die taalstryd gewy. &quot;Orals het hy hom laat geld – in die Studentekwartaalblad, in die openbare pers, en in die vereniginge.&quot;&lt;ref name=&quot;nien&quot; /&gt; J.A. Bosch skryf in die [[NG gemeente Philippolis]] se ''Eeufeesgedenkboek'' dr. Muller se skielike heengaan ná net twee bedieningsjare op Philippolis is as &quot;'n gevoelige verlies vir Kerk en Volk … Soos 'n meteoor het hy aan die volkshemel verskyn, maar helaas! in die tyd toe sy leiding vir 'n verbrokkelende volk so nodig was, is hy plotseling vir Hoër diens opgeroep.&lt;ref name=&quot;bosch&quot; /&gt;

Hoewel hy net vier-en-dertig jaar oud geword het, het hy in sy kort lewe &quot;as begaafde en patriotiese Christenmens 'n nederigheid van karakter geopenbaar wat vir hom in die hart van sy jong volksgenote 'n plek verower het. Hulle het sy leiding met gretigheid gevolg en hy was juis vir die jongmense van sy volk 'n inspirasie in 'n tyd toe hulle daarna gesoek het.&quot;&lt;ref name=&quot;kock&quot; /&gt; Prof. [[P.C. Schoonees]] skryf: &quot;Tobie Muller was gedurende sy studentejare al 'n merkwaardige figuur op Stellenbosch. Na 'n skitterende loopbaan aan die Victoriakollege en aan buitelandse universiteite het hy op 'n kritieke tydstip in die taalstryd die besielde woordvoerder van die jongere geword en deur sy veelsydige talente veel gedoen om die oorwinning vir Afrikaans te behaal.&quot;&lt;ref&gt;{{af}} [http://www.dbnl.org/tekst/scho120pros02_01/scho120pros02_01_0152.php Uittreksel uit ''Die prosa van die Tweede Afrikaanse Taalbeweging''.] URL besoek op 27 Januarie 2014.&lt;/ref&gt;

== Gesinslewe ==
Dr. Muller is op [[30 Maart]] [[1915]] met Elizabeth Jacoba (Bessie) Thom, dogter van ds. George Thom, NG predikant van [[Frankfort]], getroud.&lt;ref name=&quot;kock&quot; /&gt;  Uit die huwelik is 'n seun, Christof, in 1916 gebore, en kort voor Dr. Muller se dood in 1918 'n dogter wat ná haar vader se dood sy noemnaam as haar doopnaam ontvang het. Dié dogter, Tobie, het as Medikus kwalifiseer en was Professor in Anatomie by die Universiteit van Pretoria, `n pos wat sy vir dekades lank tot met haar aftrede beklee het. Uit haar huwelik met dr. Christiaan Chrysostomus Pretorius (noemnaam CP), ’n ginekoloog, is drie dogters gebore: Elizabeth, Annina en Tobie Henriëtte.  Christof (Prof CFJ Muller), is na sy oupa vernoem en was 33 jaar as Geskiedenisprofessor aan die Universiteit van Suid Afrika verbonde. Na sy aftrede in Augustus 1979 het hy die fokus van sy navorsing van die Groot Trek na die geskiedenis van die [[Nasionale Pers]] verskuif en die resultaat was die verskyning van die boek ''Sonop in die Suide'' in 1990, slegs twee jaar voor sy skielike dood in 1992.  Uit Christof se huwelik met Liebet née Geldenhuys, argitek en dogter van Dr. Frans Eduard Geldenhuys (Landbou-ekonoom, eerste redakteur van Landbou Weekblad en Suid-Afrikaanse Ambassadeur in Den Haag), is vyf dogters gebore: Euna, Elsabe, Marie, Monica en Tobie. Prof Marie Muller was Leraar in die Politieke Wetenskappe en Dekaan van Menswetenskappe by die Universiteit van Pretoria tot kort voor haar heengaan in 2013 .

== Bronne ==
[[Beeld:Tobie Muller Philippolis konsistorie.JPG|duimnael|200px|regs|Dr. Muller se portret in die NG konsistorie op [[Philippolis]].]]
* {{af}} Böeseken, dr. A.J. 1966. ''Die Nuusbode''. Kaapstad: Nasou.
* {{af}} Bosch, J.A. 1962. ''Eeufeesgedenkboek van die N.G. gemeente Philippolis, 1862–1962''. Philippolis: Eeufeesreëlingskomitee.
* {{af}} De Kock, W.J. 1968. ''[[Suid-Afrikaanse Biografiese Woordeboek]], deel I''. Kaapstad: Nasionale Boekhandel Beperk.
* {{nl}} [[Andries Dreyer|Dreyer, eerw. A.]] 1924. ''Eeuwfeest-Album van de Nederduits Gereformeerde-Kerk in Zuid-Afrika 1824–1924''. Kaapstad: Publikatie-kommissie van de Z.A. Bijbelvereniging.
* {{af}} [[Frits Gaum|Gaum, Frits]] (hoofred.) 2008. ''Christelike Kernensiklopedie''. Wellington: Lux Verbi.Bm en Bybelkor.
* {{af}} Hugo, dr. A.M. en Van der Bijl, J. 1963. ''Die kerk van Stellenbosch 1686–1963''. Kaapstad: Tafelberg-Uitgewers.
* {{nl}} [[Gustave Adolph Maeder|Maeder, ds. G.A.]] en Zinn, Christian. 1917. ''Ons Kerk Album''. Kaapstad: Ons Kerk Album Maatschappij Bpkt.
* {{af}} [[P.J. Nienaber|Nienaber, P.J.]] 1949. ''Hier Is Ons Skrywers! Biografiese Sketse van Afrikaanse Skrywers''. Johannesburg: Afrikaanse Pers-Boekhandel.
* {{en}} Potgieter, D.J. (ed.) 1972. ''[[Standard Encyclopaedia of Southern Africa]]''. Kaapstad: Nasionale Opvoedkundige Uitgewery (Nasou).
* {{af}} Swart, prof. dr. M.J. (voors.). 1980. ''Afrikaanse Kultuuralmanak''. Aucklandpark: Federasie van Afrikaanse Kultuurvereniginge.

== Verwysings ==
{{Verwysings|3}}

== Eksterne skakels ==
* {{af}} [http://www.philippolis.org.za/ng%20kerk%20philippolis.html Inligting oor die NG gemeente Philippolis] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140129012606/http://www.philippolis.org.za/ng%20kerk%20philippolis.html |date=29 Januarie 2014 }}. URL besoek op 26 Januarie 2014.
* {{af}} [http://www.dbnl.org/tekst/scho120pros02_01/scho120pros02_01_0152.php Kritiek deur P.C. Schoonees in ''Die prosa van die tweede Afrikaanse beweging'' op die biografie oor Tobie Muller]. URL besoek op 27 Januarie 2014.
* {{af}} [http://blog.wimfourie.co.za/?p=1021 ''Op die spoor van Tobie Muller…'' op Wim Fourie Blog] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160906040717/http://blog.wimfourie.co.za/?p=1021 |date= 6 September 2016 }}. URL besoek op 27 Januarie 2014.
* {{af}} [http://152.111.11.6/argief/berigte/volksblad/2013/03/20/KV/3/ktphiltobie.html '' Op Tobie Muller se spoor. Straat se naam lei tot soektog na jong dominee se verhaal'']{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, ''[[Volksblad]]'', [[20 Maart]] [[2013]].
* {{af}} [http://152.111.1.87/argief/berigte/dieburger/1990/07/26/34/1.html '' 'Kinders' uit een straat'']{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, ''[[Die Burger]]'', [[26 Julie]] [[1990]].

{{DEFAULTSORT:Muller, Tobie}}
[[Kategorie:Suid-Afrikaanse predikante]]
[[Kategorie:Predikante van die Nederduitse Gereformeerde Kerk]]
[[Kategorie:Geboortes in 1884]]
[[Kategorie:Sterftes in 1918]]
[[Kategorie:Afrikaanse Taalbeweging]]</text>
      <sha1>oqmffpz0euzg5mnnsmrngyygf60tkrr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Lêer:Dr TB Muller.jpg</title>
    <ns>6</ns>
    <id>84262</id>
    <revision>
      <id>2977040</id>
      <parentid>1235297</parentid>
      <timestamp>2026-10-09T12:51:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>JMK</username>
        <id>649</id>
      </contributor>
      <comment>+kat</comment>
      <origin>2977040</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="339" sha1="lkfj17fhu73kjsh25e5rnn1uvb0q5rh" xml:space="preserve">== Opsomming ==
{{Beeldinligting
|beskrywing=Dr [[Tobie Muller]]
|bron=Ons Kerk Album
|datum=1916
|daarsteller=Morné van Rooyen
|outeur=Onbekend
|ander_weergawes=Verskeie
}}
&lt;!-- VERPLIG: Moenie vergeet om n lisensie te kies ASOOK n bron EN n outeur in te vul nie! --&gt;

== Lisensiëring ==
{{PD-SA}}

[[Kategorie:Afrikaanse Taalbeweging]]</text>
      <sha1>lkfj17fhu73kjsh25e5rnn1uvb0q5rh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Cleopatra VII</title>
    <ns>0</ns>
    <id>88017</id>
    <revision>
      <id>2977206</id>
      <parentid>2955329</parentid>
      <timestamp>2026-10-10T10:16:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>131157</id>
      </contributor>
      <comment>Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>2977206</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="106714" sha1="s15wkgi1x5xk2zge8xffow2969oj5b7" xml:space="preserve">{{Inligtingskas farao
| naam = Cleopatra VII
| lewe = Cleopatra VII Thea Filopator
| beeld = Bust of Cleopatra VII - Altes Museum - Berlin - Germany 2017.jpg
| onderskrif = Borsbeeld van Cleopatra VII (Altes Museum, [[Berlyn]]).
| beeldgrootte = 240px
| funksie = [[Farao]] van die [[Ptolemeïese Ryk|Ptolemeïese Dinastie]]
| periode = [[51 v.C.]] – [[10 Augustus]] [[30 v.C.]] (21 jaar)
| voorganger = [[Ptolemeus XII Auletes]]
| vader = Ptolemeus XII Auletes
| moeder = Cleopatra V (vermoedelik)
| gebore = 69&amp;nbsp;v.C. &lt;br /&gt;[[Alexandrië]], [[Egipte]]
| oorlede = 10 Augustus 30&amp;nbsp;v.C. (op 39) &lt;br /&gt;Alexandrië
}}

'''Cleopatra VII Filopator''' ([[Grieks]]: Κλεοπάτρα Φιλοπάτωρ; [[69&amp;nbsp;v.C.]] - 10 Augustus [[30&amp;nbsp;v.C.]]), in die geskiedenis bekend as '''Cleopatra''' of '''Kleopatra''', was van 51 tot 30&amp;nbsp;v.C. [[farao]] van die [[Ptolemeïese Ryk]] van [[Antieke Egipte|Egipte]] en sy laaste aktiewe heerser.&lt;ref name=Diplomaat group=&quot;nota&quot;&gt;Sy was ook 'n diplomaat, vlootaanvoerder, linguis en mediese skrywer; sien {{harvtxt|Roller|2010|p=1}} en {{harvtxt|Bradford|2000|p=13}}.&lt;/ref&gt; 

As lid van die Ptolemeïese dinastie was sy 'n afstammeling van sy stigter, [[Ptolemeus I Soter]], 'n [[Koninkryk Masedonië|Masedoniese]] generaal en vriend van [[Alexander die Grote]]. Ná Cleopatra se dood het Egipte [[Aegyptus (Romeinse provinsie)|'n provinsie van die Romeinse Ryk]] geword, en dit was die einde van die tweede laaste [[Hellenistiese tydperk|Hellenistiese]] staat en tydperk wat geduur het vanaf die bewind van Alexander (336-323&amp;nbsp;v.C.). Haar moedertaal was [[Koine]], en sy was die enigste Ptolemeïese heerser wat [[Egipties]] leer praat het.

In 58&amp;nbsp;v.C. het Cleopatra vermoedelik haar pa, [[Ptolemeus XII Auletes]], vergesel tydens sy verbanning na Rome ná 'n opstand in Egipte ('n Romeinse [[vasal]]staat) en dit het sy dogter [[Berenike IV]] in staat gestel om die troon op te eis. Berenike is in 55&amp;nbsp;v.C. vermoor toe Ptolemeus met Romeinse militêre hulp na Egipte terugkeer. Toe hy in 51&amp;nbsp;v.C sterf, het die gesamentlike bewind van Cleopatra en haar broer [[Ptolemeus XIII]] begin, maar 'n uitval tussen hulle het tot 'n [[burgeroorlog]] gelei. Nadat die Romeinse staatsman [[Pompeius]] in 48&amp;nbsp;v.C. 'n veldslag in [[Romeinse Griekeland|Griekeland]] teen sy teenstander [[Julius Caesar]] ('n Romeinse dikatator en konsul) in Caesar se burgeroorlog verloor het, het hy na Egipte gevlug. Pompeius was 'n politieke bondgenoot van Ptolemeus XII, maar Ptolemeus XIII het hom op aanbeveling van sy hofeunugs in 'n lokval gelei en vermoor voor Caesar se aankoms en besetting van [[Alexandrië]]. 
{{Hiero/3name |
| align = left
| naam     = Cleopatra | horus=&lt;hiero&gt;wr:r-nb-nfr-nfr-nfr-H2:x-O22&lt;/hiero&gt;| praenomen=&lt;hiero&gt;q:rw-W:p-d:r:t*H8-nTr-t:H8-R7:t-z:N36&lt;/hiero&gt;| nomen=&lt;hiero&gt;q:rw-i-wA-p-A-d:r-t-A-H8&lt;/hiero&gt;}}
Caesar het toe probeer om die mededingende Ptolemeïese sibbes te herenig, maar Ptolemeus se hoofraadgewer het gedink Caesar se voorwaardes bevoordeel Cleopatra, en daarom het Ptolemeus se magte haar en Caesar by die paleis beleër. Kort nadat die beleg deur versterkings opgehef is, is Ptolemeus XIII dood in die Slag van die Nyl. Cleopatra se halfsuster Arsinoe IV is eindelik na [[Efese]] verban vir haar rol in die beleg. Caesar het Cleopatra en haar broer [[Ptolemeus XIV]] tot medeheersers verklaar, maar het 'n verhouding met Cleopatra begin wat tot die geboorte van 'n seun, [[Ptolemeus XV Caesarion|Caesarion]], gelei het. Cleopatra het in 46 en 44&amp;nbsp;v.C. as 'n vasalkoningin na Rome gereis, waar sy in Caesar se villa gebly het. Ná die sluipmoord op Caesar en, op haar bevel, Ptolemeus XIV in 44&amp;nbsp;v.C., het sy Caesarion as Ptolemeus XV se medeheerser aangestel.

In die Bevrydersoorlog van 43-42&amp;nbsp;v.C. het Cleopatra haar aan die kant van die Tweede [[Triumviraat]] geskaar wat gevorm is deur Caesar se nefie en erfgenaam [[Augustus Octavianus|Octavianus]], [[Marcus Antonius]] en Marcus Aemilius Lepidus. Nadat hulle in 41&amp;nbsp;v.C. ontmoet het, het Cleopatra 'n verhouding met Antonius begin. Hy het Arsinoe op haar versoek laat teregstel en al hoe meer op Cleopatra begin steun vir befondsing en militêre hulp tydens sy invalle in die [[Partiese Ryk]] en [[Armenië|Koninkryk Armenië]]. Die [[#Skenkings van Alexandrië|Skenkings van Alexandrië]] het hulle kinders – Alexander Helios, Cleopatra Selene II en Ptolemeus Philadelphus – tot heersers van verskeie eertydse gebiede onder Antonius se gesag verklaar. Dit, tesame met hulle troue en Antonius se egskeiding van Octavianus se suster, het gelei tot die finale oorlog teen die [[Romeinse Republiek]]. Octavianus het 'n propagandaoorlog gevoer en Antonius se bondgenote in die Romeinse Senaat gedwing om in 32&amp;nbsp;v.C. uit Rome te vlug, en hy het oorlog teen Cleopatra verklaar. 

Nadat hy Antonius en Cleopatra se vloot in 31&amp;nbsp;v.C. in die [[Slag van Actium]] verslaan het, het Octavianus se magte Egipte in 30&amp;nbsp;v.C. binnegeval en Antonius verslaan. Dit het gelei tot Antonius se selfmoord en Cleopatra se dood nadat sy gif gedrink het.

==Etimologie==
Die [[Latyn|gelatiniseerde]] vorm Cleopatra kom van die antieke [[Grieks]]e Kleopátra (Κλεοπάτρα), wat beteken &quot;glorie van haar vader&quot;,{{sfnp|Royster|2003|p=48}} van κλέος (''kléos'', &quot;glorie&quot;) en πατήρ (patḗr, &quot;vader&quot;).{{sfnp|Muellner|}} Die manlike vorm sou geskryf gewees het as óf Kleópatros (Κλεόπατρος) óf Pátroklos (Πάτροκλος).{{sfnp|Muellner|}} 

Cleopatra was die naam van Alexander die Grote se suster sowel as van Cleopatra Alcyone, vrou van die held Meleager in die [[Griekse mitologie]].{{sfnp|Roller|2010|pp=15–16}} Deur die huwelik tussen [[Ptolemeus V Epiphanes]] en Cleopatra I Sira ('n [[Seleukidiese Ryk|Seleukidiese]] prinses) het die naam in die Ptolemeïese dinastie beland.{{sfnp|Roller|2010|pp=15–16, 39}}{{sfnp|Fletcher|2008|pp=55–57}} Cleopatra se aangenome titel, Theā́ Philopátōra (Θεᾱ́ Φιλοπάτωρα) beteken &quot;godin wat haar vader liefhet&quot;.{{sfnp|Burstein|2004|p=15}}{{sfnp|Fletcher|2008|pp=84, 215}}

==Biografie==
===Agtergrond===
[[Beeld:Diadokhoi240nbc.jpg|thumb|links|220px|Hellenistiese koninkryke wat ontstaan het ná die dood van Alexander die Grote.]]

Ptolemeïese farao's is deur die hoëpriester van [[Ptah]] in [[Memphis (Egipte)|Memphis]] gekroon, maar het in die multikulturele en grootliks Griekse stad [[Alexandrië]] gewoon wat deur Alexander die Grote van [[Koninkryk Masedonië|Masedonië]] gestig is.{{sfnp|Roller|2010|pp=32–33}}{{sfnp|Fletcher|2008|pp=1, 3, 11, 129}} Hulle het [[Grieks]] gepraat en as Hellenistiese monarge oor Egipte regeer. Hulle het geweier om [[Egipties]] te leer praat.{{sfnp|Roller|2010|pp=29–33}}{{sfnp|Fletcher|2008|pp=1, 5, 13–14, 88, 105–106}}&lt;ref name=Egipties group=&quot;nota&quot;&gt;Die weiering van Ptolemeïese heersers om Egipties te leer praat, is die rede hoekom antieke Grieks ([[Koine]]) saam met Egipties op amptelike hofdokumente soos die [[Rosettasteen]] gebruik is ({{cite web |url=https://www.bbc.co.uk/programmes/b00sbrz3 |title=Radio 4 Programmes – A History of the World in 100 Objects, Empire Builders (300 BC – 1 AD), Rosetta Stone |publisher=BBC |access-date=7 June 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100523105204/http://www.bbc.co.uk/programmes/b00sbrz3 |archive-date=23 May 2010 |url-status=live }}).&lt;/ref&gt; 

[[Beeld:Ptolemy XII Auletes Louvre Ma3449.jpg|thumb|180px|'n Hellenistiese borsbeeld van Ptolemeus&amp;nbsp;XII Auletes, die vader van Cleopatra ([[Louvre]], Parys).{{sfnp|Roller|2010|p=18}}]]
In teenstelling hiermee kon Cleopatra baie tale praat en sy was die eerste Ptolemeïese heerser wat Egipties geleer het.{{sfnp|Schiff|2011|p=35}}{{sfnp|Roller|2010|pp=46–48}} Volgens [[Plutarchus]] kon sy ook onder meer [[Hebreeus]] (of [[Aramees]]), [[Arabies]], [[Siries]], [[Parties]] en dalk selfs [[Latyn]] praat.&lt;ref name=Tale group=&quot;nota&quot;&gt;Vir die baie tale wat Cleopatra gepraat het, sien {{harvtxt|Roller|2010|pp=46–48}} en {{harvtxt|Burstein|2004|pp=11–12}}.&lt;/ref&gt; Van dié tale weerspieël Cleopatra se wens om die [[Wes-Asië|Wes-Asiatiese]] gebiede te herstel wat eens tot die Ptolemeïese Ryk behoort het.{{sfnp|Roller|2010|pp=46–48, 100}}

Romeinse inmenging in Egipte kom van voor Cleopatra se bewind.{{sfnp|Roller|2010|pp=38–42}}{{sfnp|Burstein|2004|pp=xviii, 10}} Toe Ptolemeus&amp;nbsp;IX Lathyros laat in 81&amp;nbsp;v.C. sterf, is hy deur sy dogter Berenike&amp;nbsp;III opgevolg.{{sfnp|Roller|2010|p=17}}{{sfnp|Grant|1972|pp=10–11}} Teenstand teen die bewind van 'n enkele vroulike heerser het haar egter gedwing om met haar neef en stiefseun Ptolemeus&amp;nbsp;XI Alexander&amp;nbsp;II te trou en hom as medeheerser te aanvaar.{{sfnp|Roller|2010|p=17}}{{sfnp|Grant|1972|pp=10–11}} Ptolemeus&amp;nbsp;XI het sy vrou kort ná die huwelik in 80&amp;nbsp;v.C. vermoor, maar is in die opstand oor die moord daaroor [[Lynch|gelynch]].{{sfnp|Roller|2010|p=17}}{{sfnp|Burstein|2004|p=xix}}{{sfnp|Grant|1972|p=11}} Ptolemus&amp;nbsp;XI, of dalk sy oom Ptolemy&amp;nbsp;IX of vader, Ptolemy&amp;nbsp;X Alexander&amp;nbsp;I, het die Ptolemeïese Ryk aan Rome nagelaat as kollateraal vir lenings. Daarom het die Romeine die wetlike reg gehad om Egipte, hulle [[vasal]]staat, oor te neem ná die moord op Ptolemeus&amp;nbsp;XI.{{sfnp|Roller|2010|p=17}}{{sfnp|Burstein|2004|p=12}}{{sfnp|Fletcher|2008|p=74}} 

Die Romeine het egter verkies om die Ptolemeïese Ryk tussen die wettige seuns van Ptolemeus&amp;nbsp;IX te verdeel. Hulle het [[Siprus]] aan Ptolemeus van Siprus gegee en Egipte aan Ptolemeus XII Auletes.{{sfnp|Roller|2010|p=17}}{{sfnp|Burstein|2004|p=xix}}

===Bewind en verbanning van Ptolemeus XII===
In 65&amp;nbsp;v.C. het die [[Romeinse sensor]] voor die Senaat gepleit Rome moet die Ptolemeïese Egipte annekseer, maar dit is verwerp.{{sfnp|Roller|2010|p=20}}{{sfnp|Burstein|2004|pp=xix, 12–13}} Ptolemeus&amp;nbsp;XII het op die bedreiging van 'n moontlike anneksasie gereageer deur vergoeding en groot geskenke aan magtige Romeinse staatsmanne te bied, soos aan [[Pompeius]] en eindelik [[Julius Caesar]] nadat hy in 59&amp;nbsp;v.C. Romeinse konsul geword het.{{sfnp|Roller|2010|pp=20–21}}{{sfnp|Burstein|2004|pp=xx, 12–13}} Ptolemeus se optrede het hom egter bankrot gemaak en hy moes noodgedwonge lenings van 'n Romeinse bankier kry.{{sfnp|Roller|2010|p=21}}{{sfnp|Fletcher|2008|p=76}}

[[Beeld:Retrato femenino (26771127162).jpg|thumb|links|180px|Waarskynlik 'n portret van Cleopatra wat ná haar dood geskilder is, met rooi hare en haar besonderse gelaatstrekke ([[Italië]], 1ste eeu&amp;nbsp;n.C.{{sfnp|Walker|Higgs|2001|pp=314–315}}{{sfnp|Fletcher|2008|loc=p. 87, beeldplate en byskrifte tussen pp. 246–247}}]]
In 58&amp;nbsp;v.C. het die Romeine Siprus geannekseer en Ptolemeus van Siprus, Ptolemeus&amp;nbsp;XII se broer, met aantygings van [[seerowery]] daartoe gedryf om selfmoord te pleeg eerder as om verban te word.{{sfnp|Roller|2010|p=22}}{{sfnp|Fletcher|2008|p=76}} Ptolemeus&amp;nbsp;XII het in die openbaar niks gesê oor sy broer se dood nie, en dié besluit en sy bemaking van tradisioneel Ptolemeïese grondgebied aan die Romeine het sy geloofwaardigheid geknou onder onderdane, wat reeds woedend was oor sy ekonomiese beleide.{{sfnp|Burstein|2004|pp=13, 75}}{{sfnp|Grant|1972|pp=14–15}} 

Ptolemeus&amp;nbsp;XII is toe uit Egipte verban. Hy het eers na [[Rhodos]], toe na [[Athene]] en eindelik na Pompeius se villa naby Praeneste, Italië, gevlug.{{sfnp|Roller|2010|p=22}}{{sfnp|Burstein|2004|pp=xx, 13, 75}} Hy het byna 'n jaar daar aan die buitewyke van Rome deurgebring, blykbaar vergesel van sy dogter Cleopatra, wat toe sowat 11 jaar oud was.&lt;ref name=Dogter group=&quot;nota&quot;&gt;Fletcher {{harvtxt|Fletcher|2008|pp=76–77}} het min twyfel hieroor: &quot;Auletes is in die somer van 58&amp;nbsp;v.C. van die troon gesit en omdat hy vir sy lewe gevrees het, het hy uit beide sy paleis en sy koninkryk gevlug, hoewel hy nie heeltemal alleen was nie. Een Griekse bron onthul hy is &quot;deur een van sy dogters&quot; vergesel. Aangesien die oudste, Berenike&amp;nbsp;IV, monarg was en die jongste, Arisone, nie veel ouer as 'n baba nie, word algemeen aanvaar dit moes sy middelste en gunstelingdogter, die 11-jarige Cleopatra, gewees het.&quot;&lt;/ref&gt; Berenike&amp;nbsp;IV het afgesante na Rome gestuur om voorspraak te maak vir haar bewind en die herinstelling van haar pa op die troon teen te staan, maar Ptolemeus het sluipmoordenaars gestuur om die leiers van die afgesante te vermoor, 'n voorval wat deur sy magtige Romeinse ondersteuners toegesmeer is.{{sfnp|Burstein|2004|p=13}}{{sfnp|Fletcher|2008|pp=77–78}} Toe die Romeinse Senaat weier om aan Ptolemeus&amp;nbsp;XII 'n gewapende eskort te verskaf om na Egipte terug te keer, het hy besluit om Rome laat in 57&amp;nbsp;v.C. te verlaat en het hy in [[Efese]] gaan bly.{{sfnp|Roller|2010|pp=23–24}}{{sfnp|Grant|1972|p=16}}

[[Beeld:Roman Republic in 40bC.svg|thumb|220px|Die Romeinse Republiek (groen) en Ptolemeïese Egipte (geel) in 40&amp;nbsp;v.C.]]
Ptolemeus&amp;nbsp;XII se Romeinse finansiers was vasbeslote om sy bewind te herstel.{{sfnp|Roller|2010|p=24}} Pompeius het Aulus Gabinius, die Romeinse goewerneur van [[Syria (Romeinse provinsie)|Syria]], omgekoop om Egipte binne te val en Ptolemeus op die troon terug te plaas. Gabinius het dit in die lente van 55&amp;nbsp;v.C. gedoen.{{sfnp|Roller|2010|p=24}}{{sfnp|Burstein|2004|pp=13, 76}} [[Marcus Antonius]] was as jong offisier onder Gabinius se bevel. Hy het hom onderskei deur Ptolemeus&amp;nbsp;XII te keer om die inwoners van Pelousion te vermoor en deur die lyk van Archelaos, Berenike&amp;nbsp;IV se man, te red nadat hy in 'n veldslag gesneuwel het om te verseker hy kry 'n koninklike begrafnis.{{sfnp|Roller|2010|pp=24–25}}{{sfnp|Burstein|2004|p=76}} Cleopatra, wat toe 14 jaar oud was, sou saam met die Romeinse ekspedisie na Egipte gereis het; jare later het Antonius erken hy het in dié tyd op haar verlief geraak.{{sfnp|Roller|2010|pp=24–25}}{{sfnp|Burstein|2004|pp=23, 73}}

Gabinius is in Rome verhoor omdat hy sy gesag oorskry het. Hy is onskuldig bevind, maar in sy tweede verhoor, vir die aanvaarding van omkoopgeld, is hy skuldig bevind en verban. Caesar sou dit sewe jaar later, in 48&amp;nbsp;v.C., herroep.{{sfnp|Roller|2010|p=25}}{{sfnp|Grant|1972|p=18}} Ptolemeus&amp;nbsp;XII het Berenike&amp;nbsp;IV en haar ryk ondersteuners laat teregstel en beslag op hulle eiendom gelê.{{sfnp|Roller|2010|pp=25–26}}{{sfnp|Burstein|2004|pp=13–14, 76}}  

Ptolemeus het 'n testament laat opstel waarin hy Cleopatra en sy seun Ptolemeus&amp;nbsp;XIII as sy gesamentlike erfgename aanwys en hy het die ekonomie gestabiliseer.{{sfnp|Burstein|2004|p=14}}{{sfnp|Fletcher|2008|pp=80, 85}} Op 31 Mei 52&amp;nbsp;v.C. is Cleopatra 'n regent van Ptolemeus gemaak.{{sfnp|Roller|2010|p=27}}{{sfnp|Fletcher|2008|pp=84–85}} Ptolemeus het nie al sy skuld afbetaal teen die tyd dat hy dood is nie, en die skuld is oorgedra aan sy opvolgers, Cleopatra en Ptolemeus&amp;nbsp;XIII.{{sfnp|Roller|2010|p=26}}{{sfnp|Grant|1972|p=18}}

===Troonbestyging===
{{Multibeeld
   | align = right
   | direction = horizontal
   | voetskrif   = Links: Cleopatra, aangetrek as 'n farao, bied offerandes aan die godin [[Isis]]. Op 'n [[stele]] van kalksteen uit 51&amp;nbsp;v.C. (Louvre, Parys).{{pb}}Regs: Die [[cartouche]]s van Cleopatra en Caesarion op 'n stele uit die Ptolemeïese tydperk. (Petrie-museum van Egiptiese Argeologie, Londen).
   | beeld1      = Stèle cintrée en grec - Cléopâtre VII et Isis - Musée du Louvre (E 27113).jpg
   | width1 = 120
   | beeld2      = Limestone stela of a high priest of god Ptah. It bears the cartouches of Cleopatra and Caesarion. From Egypt. Ptolemaic Period. The Petrie Museum of Egyptian Archaeology, London.jpg
   | width2 = 165
  }}

Ptolemeus XII is die een of ander tyd voor 22 Maart 51&amp;nbsp;v.C. oorlede. Verskeie dringende noodgevalle het Cleopatra kort ná haar troonbestyging in die gesig gestaar, soos [[hongersnood]] wat deur 'n droogte en 'n lae vloedvlak van die Nyl veroorsaak is en wetteloosheid wat aangehits is deur die Gabiniani, die nou werklose Romeinse soldate wat deur Gabinius in Egipte agtergelaat is om die land te beset.{{sfnp|Roller|2010|pp=53–54}}{{sfnp|Burstein|2004|pp=16–17}} Sy het ook haar pa se skuld geërf en die Romeinse Republiek baie geskuld.{{sfnp|Roller|2010|p=53}}

Teen 29 Augustus 51&amp;nbsp;v.C. het amptelike dokumente Cleopatra die enigste heerser begin noem. Dit is 'n bewys dat sy haar broer Ptolemeus XIII as medeheerser verwerp het.{{sfnp|Burstein|2004|p=16}}{{sfnp|Fletcher|2008|pp=91–92}} Sy het waarskynlik met hom getrou,{{sfnp|Burstein|2004|p=xx}} hoewel daar geen rekord daarvan is nie.{{sfnp|Hölbl|2001|p=231}} 

Die Ptolemeïese gebruik van huwelike tussen sibbes is deur [[Ptolemeus II Philadelphus|Ptolemeus II]] en sy suster Arsinoe II begin.{{sfnp|Roller|2010|pp=36–37}}{{sfnp|Burstein|2004|p=5}} Dit was lank reeds die gebruik in Egipte, maar het die Grieke gewalg.{{sfnp|Grant|1972|pp=26–27}} Teen die tyd van Cleopatra se bewind is dit egter as 'n normale reëling vir Ptolemeïese heersers beskou.{{sfnp|Burstein|2004|p=5}}

Ondanks Cleopatra se verwerping het Ptolemeus&amp;nbsp;XIII steeds magtige bondgenote gehad, veral die [[eunug]] Potheinos, sy kindertydse onderwyser en regent en die administrateur van sy eiendom.{{sfnp|Roller|2010|pp=56–57}}{{sfnp|Burstein|2004|pp=16–17}} Daar was ook ander wat Cleopatra teengestaan het en dit lyk of sy 'n kort bondgenootskap met 'n ander broer, Ptolemeus&amp;nbsp;XIV, gesluit het. 

Teen die herfs van 50&amp;nbsp;v.C. het Ptolemeus XIII egter die oorhand in hulle konflik gekry en het hy begin om dokumente te teken met sy naam voor dié van sy suster.{{sfnp|Hölbl|2001|p=231}}{{sfnp|Roller|2010|p=57}}

===Sluipmoord op Pompeius===
[[Beeld:(Venice) Pompey the Great, Museo Archeologico Nazionale.jpg|thumb|180px|'n Romeinse beeld van die gesig van Pompeius uit 27&amp;nbsp;v.C. - 14&amp;nbsp;n.C. ('n kopie van die oorspronklike beeld uit 70-60&amp;nbsp;v.C.]]

In die somer van 49&amp;nbsp;v.C. was Cleopatra en haar magte steeds in gevegte teen dié van Ptolemeus&amp;nbsp;XIII in Alexandrië betrokke toe Pompeius se seun, Gnaius Pompeius, militêre hulp namens sy pa kom vra.{{sfnp|Roller|2010|p=57}} Nadat Pompeius in Januarie 49&amp;nbsp;v.C. van die Galliese Oorloë na Italië teruggekeer het, het Caesar hom en sy ondersteuners gedwing om na [[Griekeland]] te vlug.{{sfnp|Roller|2010|p=58}}{{sfnp|Fletcher|2008|pp=94–95}} In dalk hulle laaste gesamentlike dekreet het Cleopatra en Ptolemeus ingestem om 60 skepe en 500 soldate, insluitende die Gabiniani, te stuur om Pompeius te help. Dit het waarskynlik gehelp om 'n deel van hulle skuld aan Rome terug te betaal.{{sfnp|Roller|2010|p=58}}{{sfnp|Fletcher|2008|p=95}} Cleopatra het intussen die geveg teen haar broer verloor en het na [[Thebe, Egipte|Thebe]] gevlug.{{sfnp|Roller|2010|pp=58–59}}{{sfnp|Fletcher|2008|pp=95–96}} 

Teen die lente van 48&amp;nbsp;v.C. het Cleopatra saam met haar jonger suster, Arsinoe IV, na Syria gereis om 'n mag op die been te bring wat Egipte kon inval.{{sfnp|Roller|2010|p=59}}{{sfnp|Burstein|2004|pp=xx, 17}} Sy het met 'n leër teruggekeer, maar haar optog na Alexandrië is gestuit deur haar broer se magte, en sy het buite Pelousion in die oostelike [[Nyldelta]] uitgekamp.{{sfnp|Roller|2010|pp=59–60}}{{sfnp|Burstein|2004|pp=xx, 17}}

In Griekeland is Pompeius se magte op 9 Augustus 48&amp;nbsp;v.C. deur Caesar s'n verwoes en hy het na [[Tirus]] gevlug.{{sfnp|Bringmann|2007|p=259}}{{sfnp|Burstein|2004|pp=xxi, 17}} Vanweë sy noue bande met die Ptolemeuse het Pompeius besluit om in Egipte te gaan skuil en sy magte daar aan te vul.{{sfnp|Roller|2010|p=60}}{{sfnp|Burstein|2004|pp=xxi, 17}} Ptolemeus&amp;nbsp;XIII se raadgewers was egter bang dat hy Egipte sou gebruik in 'n uitgerekte Romeinse burgeroorlog.{{sfnp|Roller|2010|p=60}}{{sfnp|Fletcher|2008|p=98}} Pompeius het Egipte eindelik naby Pelousion binnegekom nadat hy in 'n geskrewe brief genooi is, maar hy is op 28 September 48&amp;nbsp;v.C. in 'n lokval gelei en vermoor.{{sfnp|Roller|2010|p=60}}{{sfnp|Bringmann|2007|p=259}} 

Ptolemeus XIII het geglo hy het sy mag gedemonstreer en terselfdertyd die situasie ontlont deur Pompeius se afgesnyde kop na Caesar te stuur wat teen vroeg Oktober in Alexandrië aangekom en in die koninklike paleis gaan bly het.{{sfnp|Roller|2010|pp=60–61}}{{sfnp|Burstein|2004|pp=xxi, 18}} Caesar was egter woedend oor Pompeius se dood en het 'n beroep op Ptolemeus en Cleopatra gedoen om hulle troepe te ontbind en vrede te maak.{{sfnp|Roller|2010|pp=60–61}}{{sfnp|Bringmann|2007|p=260}}

===Verhouding met Julius Caesar===
[[Beeld:Retrato de Julio César (26724093101).jpg|thumb|180px|'n Romeinse beeld van Caesar uit sy tyd. Argeologiese Museum van Turyn, Italië.]]
Ptolemeus&amp;nbsp;XIII het aan die voorpunt van sy leër in Alexandrië aangekom, in duidelike uittarting van Caesar se opdrag om sy troepe te ontbind en sy leër te verlaat voor hy terugkom.{{sfnp|Roller|2010|p=61}} Cleopatra het aanvanklik gesante na Caesar gestuur, maar toe sy hoor hy is geneig om affairs met koninklike vroue te hê, het sy na Alexandrië gegaan om hom persoonlik te spreek.{{sfnp|Roller|2010|p=61}}{{sfnp|Burstein|2004|p=18}} Die historikus [[Dio Cassius]] vertel sy het dit gedoen sonder om haar broer te verwittig, dat sy uitlokkend aangetrek was en Caesar met haar spitsvondigheid bekoor het.{{sfnp|Roller|2010|p=61}}{{sfnp|Hölbl|2001|pp=234–235}} [[Plutarchus]] gee 'n heel ander, en dalk mitiese, prentjie oor hoe sy in die paleis ingesmokkel is om Caesar te ontmoet.{{sfnp|Roller|2010|p=61}}{{sfnp|Hölbl|2001|p=234}}{{sfnp|Jones|2006|pp=57–58}}

[[Beeld:Клеопатра VII.jpg|thumb|160px|links|'n Egiptiese standbeeld, waarskynlik van Cleopatra, in swart basalt uit die tweede helfte van die 1ste eeu&amp;nbsp;v.C. ([[Hermitage]], [[Sint Petersburg]]).]]
Toe Ptolemeus besef sy suster is in die paleis en praat persoonlik met Caesar, het hy die bevolking van Alexandrië probeer opsweep om in opstand te kom, maar Caesar het hom laat arresteer en die skare kalmeer.{{sfnp|Roller|2010|pp=61–62}}{{sfnp|Fletcher|2008|pp=112–113}} Caesar het Cleopatra en Ptolemeus toe voor die raad van Alexandrië geroep en die testament van Ptolemeus XII, wat voorheen in Pompeius se besit was, voorgelees waarin hy Cleopatra en Ptolemeus&amp;nbsp;XIII as sy gesamentlike erfgename aanwys.{{sfnp|Hölbl|2001|p=235}}{{sfnp|Burstein|2004|p=18}} Caesar het toe probeer om te reël dat die twee ander sibbes, Arsinoe&amp;nbsp;IV en Ptolemeus&amp;nbsp;XIV, saam oor Siprus regeer om so enige mededingende aanspraakmakers op die Egiptiese troon uit te skakel en sommer ook die Ptolemeïese onderdane te paai wat steeds bitter was omdat Siprus in 58&amp;nbsp;v.C. aan die Romeine afgestaan is.{{sfnp|Roller|2010|p=62}}{{sfnp|Hölbl|2001|p=235}}

Omdat die eunug Potheinos gedink het Cleopatra word bo Ptolemeus&amp;nbsp;XIII bevoordeel en dat laasgenoemde se leër van 20&amp;nbsp;000 Caesar se 4&amp;nbsp;000 troepe sonder steun maklik sou kon oorrompel, het hy besluit Ptolemeus se leër moet na Alexandrië opruk en beide Caesar en Cleopatra aanval.{{sfnp|Roller|2010|p=62}}{{sfnp|Hölbl|2001|p=235}} 

Nadat Caesar vir Potheinos laat teregstel het, het Arsinoe&amp;nbsp;IV by die leëraanvoerder Achillas aangesluit en is sy tot koningin verklaar, maar sy het kort daarna haar onderwyser Ganumedes vir Achillas laat vermoor om sy posisie as die aanvoerder van haar leër oor te neem.{{sfnp|Hölbl|2001|p=236}}{{sfnp|Fletcher|2008|pp=118–119}} Ganumedes het Caesar daarna om die bos gelei deur die teenwoordigheid van Ptolemeus XIII as onderhandelaar te versoek, sodat Ptolemeus by Arsinoe&amp;nbsp;IV se leër kon aansluit.{{sfnp|Roller|2010|p=63}}{{sfnp|Fletcher|2008|p=119}} Die daaropvolgende beleg van die paleis, met Caesar en Cleopatra binne-in vasgekeer, het tot in die volgende jaar, 47&amp;nbsp;v.C., geduur.{{sfnp|Bringmann|2007|p=260}}{{sfnp|Hölbl|2001|pp=235–236}}

In Januarie of Maart 47&amp;nbsp;v.C. het Caesar se versterkings opgedaag. Ptolemeus&amp;nbsp;XIII en Arsinoe&amp;nbsp;IV het hulle magte na die Nyl teruggetrek, waar Caesar hulle aangeval het. Ptolemeus het per boot probeer vlug, maar dit het omgeslaan en hy het verdrink.{{sfnp|Roller|2010|pp=63–64}}{{sfnp|Bringmann|2007|p=260}} Arsinoe is na die Tempel van [[Artemis]] in Efese verban.{{sfnp|Roller|2010|p=64}}{{sfnp|Fletcher|2008|p=172}} Cleopatra was afwesig tydens dié gebeure, moontlik omdat sy sedert September 48&amp;nbsp;v.C. swanger was met Caesar se kind.{{sfnp|Roller|2010|pp=64, 69}}{{sfnp|Burstein|2004|pp=xxi, 19–20}}{{sfnp|Fletcher|2008|p=120}}

[[Beeld:Cleopatra and Caesar by Jean-Leon-Gerome.jpg|thumb|180px|''Cleopatra en Caesar'' (1866), 'n skildery deur Jean-Léon Gérôme.]]
Caesar se termyn as konsul het aan die einde van 48&amp;nbsp;v.C. geëindig.{{sfnp|Roller|2010|p=64}} Antonius, 'n offisier van hom, het egter Caesar se aanstelling as diktator help verseker. Dit het 'n jaar geduur, tot Oktober 47&amp;nbsp;v.C., en aan Caesar die wetlike mag gegee om die dinastiese dispuut in Egipte op te klaar.{{sfnp|Roller|2010|p=64}} Omdat hy versigtig was om Cleopatra se ouer suster, Berenike&amp;nbsp;IV, wat alleen as vrou wou regeer,  se fout te herhaal het Caesar die 22-jarige Cleopatra en haar 12-jarige broer, Ptolemeus XIV, as gesamentlike heersers aangewys deur die twee in naam te laat trou. Cleopatra het egter steeds saam met Caesar gewoon.{{sfnp|Roller|2010|pp=64–65}}{{sfnp|Burstein|2004|p=19}}

Caesar het omstreeks April 47&amp;nbsp;v.C. uit Egipte vertrek, na bewering om na probleme in [[Anatolië]] om te sien. Dit kan ook wees dat Caesar, wat met die prominente Romeinse vrou Calpurnia getroud was, nie saam met Cleopatra gesien wou word terwyl sy die lewe aan hulle seun skenk nie.{{sfnp|Roller|2010|p=67}} Hy het drie legioene in Egipte agtergelaat, wat later tot vier vermeerder is, om Cleopatra se posisie te beskerm, maar ook dalk om 'n ogie oor haar te hou.{{sfnp|Burstein|2004|p=20}}{{sfnp|Fletcher|2008|p=153}}

[[Ptolemeus XV Caesarion|Caesarion]], wat na bewering Cleopatra se seun by Caesar was, is op 23 Junie 47&amp;nbsp;v.C. gebore en is oorspronklik &quot;Pharaoh Caesar&quot; genoem, soos in 'n [[stele]] van Memphis staan.{{sfnp|Bringmann|2007|p=260}}{{sfnp|Burstein|2004|pp=xxi, 20}} Hoewel hy steeds nie kinders by Calpurnia gehad het nie, het Caesar in die openbaar oor Caesarion geswyg (maar sy vaderskap dalk in privaatheid aanvaar).{{sfnp|Roller|2010|p=70}} Cleopatra het aan die ander kant herhaalde amptelike verklarings oor Caesarion se herkoms gemaak en genoem dat Caesar sy vader is.{{sfnp|Roller|2010|p=70}}{{sfnp|Fletcher|2008|pp=162–163}}

[[Beeld:Ptolemaic Queen (Cleopatra VII?), 50-30 B.C.E., 71.12.jpg|thumb|links|160px|'n Egiptiese portret van 'n Ptolemeïese koningin, moontlik Cleopatra, omstreeks 51-30&amp;nbsp;v.C.]]
Cleopatra en haar medeheerser in naam, Ptolemeus&amp;nbsp;XIV, het Rome iewers laat in 46&amp;nbsp;v.C. besoek, na veronderstelling sonder Caesarion, en het in 'n villa van Caesar oorgebly.{{sfnp|Roller|2010|p=71}}{{sfnp|Burstein|2004|pp=xxi, 20}} Soos met hulle pa, Ptolemeus&amp;nbsp;XII, het Caesar aan beide Cleopatra en Ptolemeus&amp;nbsp;XIV die wetlike status &quot;vriend en bondgenoot van die Romeinse volk&quot; gegee (''socius et amicus populi Romani'', eintlik &quot;vasalheersers lojaal aan Rome&quot;).{{sfnp|Burstein|2004|pp=xxi, 20, 64}} 

Cleopatra se besoekers in die villa sluit die senator [[Cicero]] in wat gedink het sy is arrogant.{{sfnp|Roller|2010|p=72}} 

Sosigenes van Alexandrië, een van die lede van Cleopatra se hof, het Caesar gehelp in die berekenings vir die nuwe [[Juliaanse kalender]], wat op 1 Januarie 45&amp;nbsp;v.C. in werking getree het.{{sfnp|Roller|2010|pp=72, 126}}{{sfnp|Burstein|2004|p=21}} 

Die Tempel van Venus Genetrix, wat op 25 September 46&amp;nbsp;v.C. in die Forum van Caesar opgerig is, het 'n goue standbeeld van Cleopatra bevat (wat minstens tot in die 3de eeu&amp;nbsp;n.C. daar gestaan het), wat die moeder van Caesar se kind regstreeks verbind het met die godin [[Venus (mitologie)|Venus]], moeder van die Romeine.{{sfnp|Roller|2010|pp=72, 175}}{{sfnp|Burstein|2004|p=21}} Die beeld het ook die Egiptiese godin [[Isis]] op 'n subtiele manier met die [[Romeinse mitologie|Romeinse godsdiens]] verbind.{{sfnp|Roller|2010|p=72}}

Caesar is op 15 Maart 44&amp;nbsp;v.C. in 'n sluipmoordaanval dood, maar Cleopatra het tot omstreeks middel April in Rome gebly, met die vae hoop dat Caesarion as Caesar se erfgenaam erken sou word.{{sfnp|Roller|2010|p=74}}{{sfnp|Burstein|2004|pp=xxi, 21}} In Caesar se testament is sy nefie [[Augustus Octavianus|Octavianus]] egter as sy hooferfgenaam aangewys, en dié het in Italië aangekom min of meer die tyd toe Cleopatra terug is na Egipte.{{sfnp|Roller|2010|p=74}} 

'n Paar maande later het Cleopatra Ptolemeus&amp;nbsp;XIV laat vergiftig en haar seun Caesarion as haar medeheerser aangestel.{{sfnp|Roller|2010|pp=74–75}}{{sfnp|Burstein|2004|pp=xxi, 22}}

===Cleopatra in die Bevrydersoorlog===
Octavianus, Antonius en Marcus Aemilius Lepidus het die Tweede [[Triumviraat]] in 43&amp;nbsp;v.C. gestig om orde in die Romeinse Republiek te herstel en Caesar se sluipmoordenaars (die sogenaamde Bevryders) te laat boet.{{sfnp|Roller|2010|p=75}}{{sfnp|Burstein|2004|pp=xxi, 21–22}} Cleopatra het boodskappe van beide Gaius Cassius Longinus, een van die sluipmoordenaars, en Publius Cornelius Dolabella, prokonsul van Syria en lojaal aan Caesar, gekry waarin hulle militêre hulp vra.{{sfnp|Roller|2010|p=75}} 

[[Beeld:Cleopatra Gate in Tarsus.JPG|thumb|Cleopatra se Poort in Tarsos (nou Tarsus, [[Turkye]]), waar sy Marcus Antonius in 41&amp;nbsp;v.C. ontmoet het.]]
Sy het aan Cassius geskryf met die verskoning dat Egipte te veel probleme het om te help, terwyl sy die vier legioene wat Caesar in Egipte agtergelaat het, na Dolabella gestuur het.{{sfnp|Roller|2010|p=75}} Dié troepe is egter in [[Palestina]] deur Cassius gevange geneem.{{sfnp|Roller|2010|p=75}}{{sfnp|Burstein|2004|p=22}} 

Cleopatra het haar eie vloot na Griekeland geneem om Octavianus en Antonius persoonlik te help, maar haar skepe is erg beskadig in 'n [[Mediterreense]] storm en sy het te laat opgedaag.{{sfnp|Roller|2010|p=75}}{{sfnp|Burstein|2004|pp=22–23}} Teen die herfs van 42&amp;nbsp;v.C. het Antonius die magte van Caesar se sluipmoordenaars in Griekeland verslaan, wat gelei het tot die selfmoord van Cassius en Marcus Junius Brutus.{{sfnp|Roller|2010|p=75}}{{sfnp|Burstein|2004|pp=xxi, 22–23}}

Teen einde 42&amp;nbsp;v.C. het Octavianus beheer oor 'n groot deel van die westelike helfte van die Romeinse Republiek gekry en Antonius oor die oostelike helfte, met Lepidus grootliks uitgeskakel.{{sfnp|Roller|2010|p=76}} In die somer van 41&amp;nbsp;v.C. het Antonius sy hoofkwartier in Tarsos in Anatolië gevestig en Cleopatra in verskeie briewe gevra om hom daar te besoek, maar sy het dit geïgnoreer todat Antonius se gesant Quintus Dellius haar oorreed het.{{sfnp|Roller|2010|pp=76–77}} Die ontmoeting sou Cleopatra die kans gee om die misverstand uit die weg te ruim dat sy Cassius ondersteun het, maar Antonius wou ongetwyfeld 'n persoonlike, romantiese verhouding met die koningin hê.{{sfnp|Roller|2010|p=77}}{{sfnp|Burstein|2004|pp=xxi, 23}} 

Cleopatra het na Taros geseil en Antonius en sy offisiere twee nagte lank op oorvloedige bankette aan boord van haar skip onthaal.{{sfnp|Roller|2010|pp=77–79}}{{sfnp|Burstein|2004|p=23}} Cleopatra het haar naam gesuiwer en Antonius oortuig om haar verbanne suster, Arsinoe&amp;nbsp;IV, in Efese te laat teregstel.{{sfnp|Roller|2010|p=79}}{{sfnp|Burstein|2004|pp=xxi, 24, 76}} 

===Verhouding met Marcus Antonius===
[[Beeld:Marcus Antonius marble bust in the Vatican Museums.jpg|thumb|180px|'n Romeinse marmerborsbeeld van die Romeinse konsul en [[triumvir]] [[Marcus Antonius]], laat 1ste eeu&amp;nbsp;n.C. (Vatikaanmuseums).]]
Cleopatra het Antonius genooi om na Egipte te kom voordat hy Tarsos verlaat, en hy het Alexandrië teen November 41&amp;nbsp;v.C. besoek.{{sfnp|Roller|2010|p=79}}{{sfnp|Burstein|2004|pp=xxii, 24}} Alexandrië het Antonius goed ontvang, beide vanweë sy heldhaftige optrede om Ptolemeus&amp;nbsp;XII terug te plaas op die troon en omdat hy na Egipte gekom het sonder 'n besettingsmag soos Caesar s'n.{{sfnp|Roller|2010|pp=79–80}}{{sfnp|Burstein|2004|p=25}} 

Cleopatra het hom versigtig gekies om die pa van nog erfgename te wees, want hy is beskou as die magtigste Romeinse figuur ná Caesar se dood.{{sfnp|Roller|2010|pp=81–82}} Met sy mag as [[triumvir]] het Antonius ook die outoriteit gehad om vorige Ptolemeïese gebiede aan Egipte terug te gee.{{sfnp|Roller|2010|pp=82–83}}{{sfnp|Bringmann|2007|p=301}} 

Teen die lente van 40&amp;nbsp;v.C. het Antonius Egipte verlaat weens probleme in Syria. Teen einde 40&amp;nbsp;v.C. het Cleopatra die lewe aan 'n tweeling geskenk: 'n seun met die naam Alexander Helios en 'n dogter met die naam Cleopatra Selene II, wat Antonius albei as sy kinders erken het.{{sfnp|Roller|2010|pp=83–84}}{{sfnp|Burstein|2004|pp=xxii, 25}} [[Son|Helios]] (die son) en [[Maan|Selene]] (die maan) was simbolies van 'n nuwe tydperk van gemeenskapsverjonging,{{sfnp|Roller|2010|p=84}} sowel as 'n aanduiding dat Cleopatra gehoop het Antonius sou in die voetspore van [[Alexander die Grote]] volg en die [[Partiese Ryk]] verower.{{sfnp|Burstein|2004|p=25}}

Marcus Antonius se Partiese veldtog in die ooste is onderbreek deur 'n burgeroorlog (41-40&amp;nbsp;v.C.) wat deur sy ambisieuse vrou, Fulvia, teen Octavianus begin is in die hoop dat haar man die onbetwiste leier van Rome sou word.{{sfnp|Roller|2010|p=84}}{{sfnp|Burstein|2004|p=73}} Daar is al voorgestel Fulvia wou Antonius by Cleopatra wegkry, maar die konflik het in Italië begin voor sy en Cleopatra se ontmoeting.{{sfnp|Roller|2010|pp=84–85}} 

[[Beeld:Sir Lawrence Alma-Tadema - The Meeting of Antony and Cleopatra.jpg|thumb|250px|links|''Die Ontmoeting tussen Antonius en Cleopatra'' (1885), deur Lawrence Alma-Tadema.]]
Fulvia en Antonius se broer Lucius Antonius is eindelik deur Octavianus beleër by Perusia en toe uit Italië verban. Fulvia is in Griekeland dood toe sy by Antonius probeer uitkom het.{{sfnp|Roller|2010|p=85}} Haar skielike dood het gelei tot 'n versoening tussen Octavianus en Antonius in September 40&amp;nbsp;v.C.{{sfnp|Roller|2010|p=85}}{{sfnp|Burstein|2004|p=25}} Die ooreenkoms wat tussen hulle bereik is, sluit in dat Antonius beheer oor die Romeinse Republiek se gebiede oos van die [[Ioniese See]] behou, maar dat hy sekere ander dele afstaan, asook dat hy met Octavianus se suster Octavia die Jongere trou.{{sfnp|Roller|2010|pp=85–86}}{{sfnp|Burstein|2004|pp=xxii, 25, 73}}

Die verhouding tussen Antonius en Cleopatra het dalk versuur toe hy nie net met Octavia trou nie, maar ook twee kinders, Antonia die Ouere in 39&amp;nbsp;v.C. en Antonia die Jongere in 36&amp;nbsp;v.C., by haar het en sy hoofkwartier na Athene skuif.{{sfnp|Roller|2010|p=89}} Met soldate wat Octavianus en Octavia gereël het, is Antonius na [[Antiogië]], waar hy hom voorberei het op sy oorlog teen die Parte.{{sfnp|Roller|2010|p=90}}

Antonius het Cleopatra na Antiogië ontbied om ernstige sake met haar te bespreek, soos finansiële steun van haar vir sy Partiese veldtog.{{sfnp|Roller|2010|p=90}}{{sfnp|Burstein|2004|pp=xxii, 25–26}} Cleopatra het haar tweeling, wat nou drie jaar oud was, na Antiogië gebring waar Antonius hulle die eerste keer gesien het en waar hulle waarskynlik hulle vanne, Helios en Selene, gekry het as deel van Antonius en Cleopatra se ambisieuse planne vir die toekoms.{{sfnp|Roller|2010|pp=90–91}}{{sfnp|Burstein|2004|p=77}} Om die ooste te stabiliseer het Antonius nie net Cleopatra se gebied vergroot nie,{{sfnp|Burstein|2004|pp=xxii, 25–26}} maar ook nuwe heersersdinastieë en vasalheersers geskep wat lojaal teenoor hom sou wees, maar hom eindelik oorleef het.{{sfnp|Roller|2010|pp=91–92}}{{sfnp|Bringmann|2007|p=301}}

[[Beeld:Antony with Octavian aureus.jpg|thumb|240px|Romeinse muntstukke met afbeedlings van Marcus Antonius (links) en Octavianus wat in 41&amp;nbsp;v.C. uitgereik is om die skepping van die Tweede Triumviraat in 43&amp;nbsp;v.C. te vier.]]
Cleopatra het groot voormalige Ptolemeïese gebiede in die [[Levant]] teruggekry, insluitende feitlik die hele [[Fenisië]] ([[Libanon]]) minus [[Tirus]] en [[Sidon]], wat in Romeinse hande gebly het.{{sfnp|Roller|2010|p=92}}{{sfnp|Bringmann|2007|p=301}} In die lig van haar familiebande met die [[Seleukidiese Ryk|Seleukiede]] het sy 'n deel van [[Syria (Romeinse provinsie)|Syria]] aan die Bo-[[Orontes]]rivier gekry.{{sfnp|Roller|2010|pp=92–93}}{{sfnp|Burstein|2004|pp=xxii, 25–26}} Onder die heelwat ander gebiede wat sy ontvang het, tel ook [[Jerigo]] in Palestina.{{sfnp|Roller|2010|pp=94, 142}}{{sfnp|Burstein|2004|p=26}} 

Antonius se uitbreiding van die Ptolemeïese Ryk deur grondgebied af te staan wat onder direkte Romeinse beheer was, is deur sy teenstander Octavianus uitgebuit. Dié het op die gevoel van die Romeinse burgers gespeel deur die aandag te vestig op die bemagtiging van 'n buitelandse koningin ten koste van hulle republiek.{{sfnp|Roller|2010|pp=94–95}} 

Octavianus het ook vertel Antonius verwaarloos sy vrou, Octavia. Hy het aan haar en sy eie vrou, Livia, die buitengewone voorreg van hoogheiligheid gegee.{{sfnp|Roller|2010|pp=94–95}} Die eerste standbeeld is 50 jaar tevore aan 'n lewende Romeinse vrou opgedra,{{sfnp|Roller|2010|p=95}} en Octavia en Livia het nou in haar voetspore gevolg. Hulle standbeelde is waarskynlik in Caesar se Forum opgerig om mee te ding met dié van Cleopatra wat deur Caesar opgerig is.{{sfnp|Roller|2010|p=95}}

In 36&amp;nbsp;v.C. het Cleopatra Antonius na die [[Eufraat]] vergesel op pad om die Partiese Ryk in te val.{{sfnp|Roller|2010|pp=95–96}} Sy het daarna na Egipte teruggekeer, moontlik omdat sy hoog swanger was.{{sfnp|Roller|2010|p=96}} Teen die somer van 36&amp;nbsp;v.C. het sy die lewe geskenk aan Ptolemeus Filadelfus, haar tweede seun by Antonius.{{sfnp|Roller|2010|p=96}}{{sfnp|Burstein|2004|pp=xxii, 25–26}}

Antonius se Partiese veldtog in 36&amp;nbsp;v.C. het om verskeie redes klaaglik misluk. Een rede was die verraad van Artavasdes II van Armenië, wat na die Partiese kant oorgeloop het.{{sfnp|Roller|2010|p=97}}{{sfnp|Bringmann|2007|p=301}} Nadat hy sowat 30&amp;nbsp;000 soldate verloor het, het Antonius eindelik in Desember by Leukokome naby die hedendaagse [[Beiroet]] aangekom en kwaai begin drink voordat Cleopatara opgedaag het met geld en klere vir sy manne.{{sfnp|Roller|2010|p=97}}{{sfnp|Burstein|2004|p=27}} Hy wou nie teruggaan huis toe nie en is saam met Cleopatra terug na Alexandrië om sy pasgebore seun te sien.{{sfnp|Roller|2010|p=97}}

===Skenkings van Alexandrië===
Terwyl Antonius in 35&amp;nbsp;v.C. vir nog 'n Partiese ekspedisie voorberei het, dié keer teen hulle bondgenoot Armenië, het Octavia met 2&amp;nbsp;000 soldate na Athene gereis om na bewering vir Antonius te help, maar waarskynliker in 'n plan wat deur Octavianus uitgedink is om Antonius in die verleentheid te stel oor sy militêre verliese.{{sfnp|Roller|2010|pp=97–98}}{{sfnp|Burstein|2004|pp=27–28}} Antonius het die soldate in ontvangs geneem, maar vir Octavia gesê om nie oos van Athene te kom nie omdat hy en Cleopatra saam na Antiogië sou reis. Hy het egter skielik en onverwags die militêre veldtog laat vaar en is terug na Alexandrië.{{sfnp|Roller|2010|pp=97–98}}{{sfnp|Burstein|2004|pp=27–28}} Toe Octavia na Rome terugkeer, het Octavianus haar uitgebeeld as 'n slagoffer wat verkeerd behandel is deur Antonius, hoewel sy geweier het om Antonius se huis te verlaat.{{sfnp|Roller|2010|p=98}}{{sfnp|Bringmann|2007|p=301}} Octavianus het al hoe meer selfvertoue gekry namate hy sy teenstanders in die weste uit die weg geruim het: selfs Lepidus, die derde lid van die triumviraat, wat in huisarres geplaas is nadat hy in Sisilië teen Octavianus in opstand gekom het.{{sfnp|Roller|2010|p=98}}{{sfnp|Bringmann|2007|p=301}}

[[Beeld:Papyrus document containing signature of Cleopatra VII of Egypt.jpg|thumb|240px|'n Papirusdokument van Februarie 33&amp;nbsp;v.C. wat belastingskwytskelding aan iemand in Egipte verleen. Cleopatra se handtekening is deur 'n amptenaar aangebring, maar die woorde &quot;γινέσθωι&quot; (''ginésthōi'', &quot;laat dit gebeur&quot;){{sfnp|Burstein|2004|p=33}} wat in Grieks bygevoeg is, is moontlik in Cleopatra se eie handskrif.{{sfnp|Roller|2010|pp=133–134}}]]
Antonius se gesant Quintus Dellius is in 34&amp;nbsp;v.C. na Artavasdes II gestuur om 'n huwelik te reël tussen die Armeense koning se dogter en Alexander Helios, die seun van Antonius en Cleopatra.{{sfnp|Roller|2010|p=99}}{{sfnp|Burstein|2004|p=28}} Toe dit van die hand gewys word, het Antonius en sy leër Armenië binnegeval, hulle magte verslaan en die koning en sy familie gevange geneem.{{sfnp|Roller|2010|p=99}}{{sfnp|Burstein|2004|pp=xxii, 28}} Antonius het toe 'n militêre parade in Alexandrië gehou in die vorm van 'n Romeinse oorwinning. Hy was aangetrek soos [[Dionusos]] en het die stad op 'n strydwa binnegery om die koninklike gevangenes aan Cleopatra te wys. Sy het op 'n goue troon gesit.{{sfnp|Roller|2010|p=99}}{{sfnp|Burstein|2004|pp=28–29}} Nuus oor die voorval is kwaai in Rome gekritiseer as 'n verdraaiing van geëerde Romeinse rites en rituele vir 'n Egiptiese koningin.{{sfnp|Roller|2010|p=99}}

Op 'n geleentheid wat kort daarna gehou is, het Cleopatra soos [[Isis]] aangetrek en verklaar sy is die koningin van konings en haar seun Caesarion die koning van konings, terwyl Alexander Helios verklaar is tot koning van Armenië, [[Medië]] en Partië, en die tweejarige Ptolemeus Filadelfos tot koning van Sirië en Silisië.{{sfnp|Roller|2010|pp=99–100}}{{sfnp|Bringmann|2007|pp=301–302}} Cleopatra Selene&amp;nbsp;II is die koningin van Kreta en Sirene gemaak.{{sfnp|Roller|2010|p=100}}{{sfnp|Burstein|2004|p=29}} Antonius en Cleopatra kon tydens dié seremonie getrou het.{{sfnp|Roller|2010|p=100}}{{sfnp|Burstein|2004|pp=xxii, 29}} Antonius het 'n verslag na Rome gestuur vir die bekragtiging van dié grondeise, wat nou bekend is as die Skenkings van Alexandrië. Octavianus wou dit vir propaganda laat publiseer, maar die twee konsuls, albei ondersteuners van Antonius, het dit uit die openbare oog gehou.{{sfnp|Roller|2010|pp=100–101}}{{sfnp|Burstein|2004|p=29}}

Laat in 34&amp;nbsp;v.C. het Antonius en Octavianus in 'n hete propagandaoorlog betrokke geraak wat jare geduur het.{{sfnp|Roller|2010|pp=129–130}}{{sfnp|Burstein|2004|p=29}} Antonius het beweer sy teenstander het Lepidus onwettig uit hulle triumviraat geskop en hom verhinder om troepe in Italië bymekaar te maak. Octavianus het Antonius weer daarvan beskuldig dat hy die koning van Armenië onwettig aangehou het, met Cleopatra getrou het al was hy nog met sy suster Octavia getroud, en Caesarion in plaas van Octavianus as Caesar se erfgenaam verklaar het.{{sfnp|Roller|2010|pp=129–130}}{{sfnp|Burstein|2004|p=29}} 

Die beskuldigings en skinderstories van dié propagandaoorlog het baie gewilde persepsies van Cleopatra geskep.{{sfnp|Roller|2010|p=130}}{{sfnp|Burstein|2004|pp=65–66}} Sy sou Marcus Antonius glo gebreinspoel het met heksery en towery en was so gevaarlik soos [[Homeros]] se [[Helena van Troje]] om die beskawing te verwoes.{{sfnp|Roller|2010|pp=130–131}} [[Plinius die ouere]] het beweer Cleopatra het eenkeer 'n pêrel wat tienmiljoene [[sestersie]]s werd was, in asyn opgelos net om 'n weddenskap op 'n partytjie te wen.&lt;ref&gt;Plinius die ouere, ''Natural History'' [https://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus%3Atext%3A1999.02.0137%3Abook%3D9%3Achapter%3D58 9.58] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200620043122/http://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus%3Atext%3A1999.02.0137%3Abook%3D9%3Achapter%3D58 |date=20 Junie 2020 }}&lt;/ref&gt;{{sfnp|Roller|2010|p=132}} 

===Slag van Actium===
[[Beeld:Augustus Statue.JPG|thumb|180px|'n Gerekonstrueerde standbeeld van [[Augustus Octavianus|Augustus]] as 'n jonger Octavianus, 30&amp;nbsp;v.C.]]

In 'n toespraak voor die Romeinse Senaat op sy eerste dag as konsul op 1&amp;nbsp;Januarie 33&amp;nbsp;v.C., het Octavianus Antonius daarvan beskuldig dat hy probeer om Romeinse vryhede en territoriale integriteit te ondermyn as 'n slaaf van sy Oosterse koningin.{{sfnp|Bringmann|2007|p=302}} Voordat Antonius en Octavianus se gesamentlike ''imperium'' op 31 Desember 33&amp;nbsp;v.C. verval het, het Antonius vir Caesarion tot Caesar se ware erfgenaam verklaar in 'n poging om Octavianus te ondermyn.{{sfnp|Bringmann|2007|p=302}} In 32&amp;nbsp;v.C. het twee ondersteuners van Antonius, Gaius Sosius en Gnaeus Domitius Ahenobarbus, konsuls geword. Eersgenoemde het 'n vurige toespraak gelewer waarin hy Octavianus, wat nou 'n privaat burger sonder 'n openbare amp was, veroordeel het.{{sfnp|Roller|2010|p=134}}{{sfnp|Bringmann|2007|pp=302–303}} Tydens die volgende senaatsessie het Octavianus die Senaatshuis met gewapende wagte binngegaan en sy eie beskuldigings teen die konsuls geopper.{{sfnp|Roller|2010|p=134}}{{sfnp|Bringmann|2007|p=303}} Die konsuls en meer as 200 senatore wat Antonius steeds ondersteun het, was hierdeur geïntimideer en het die volgende dag uit Rome gevlug om by Antonius aan te sluit.{{sfnp|Roller|2010|p=134}}{{sfnp|Bringmann|2007|p=303}}

[[Beeld:Castro Battle of Actium.jpg|thumb|291px|links|Die [[Slag van Actium]], 1672, deur Lorenzo A. Castro.]]
Antonius en Cleopatra het in 32&amp;nbsp;v.C. na Efese gereis, waar sy 200 van die 800 skepe wat hy bymekaar kon maak, aan hom verskaf het.{{sfnp|Roller|2010|p=134}} Ahenobarbus, wat bang was dat Octavianus se propaganda aan die publiek sou uitlek, het Antonius probeer oorreed om Cleopatra uit te sluit uit die veldtog teen Octavianus.{{sfnp|Roller|2010|p=135}}{{sfnp|Burstein|2004|p=30}} Publius Canidius Crassus het weer gemeen Cleopatra befonds die oorlog en was 'n bevoegde monarg.{{sfnp|Roller|2010|p=135}}{{sfnp|Burstein|2004|p=30}} Cleopatra het geweier om na Egipte terug te keer en het gedink sy kan Egipte makliker verdedig as sy Octavianus in Griekeland afkeer.{{sfnp|Roller|2010|p=135}}{{sfnp|Burstein|2004|p=30}} Haar besluit het daartoe gelei dat prominente Romeine soos Ahenobarbus en Lucius Munatius Plancus die groep verlaat het.

In die lente van 32&amp;nbsp;v.C. het Antonius en Cleopatra na Athene gereis, waar sy Antonius oorreed het om 'n amptelike egskeidingsbrief aan Octavia te stuur.{{sfnp|Bringmann|2007|p=303}}{{sfnp|Burstein|2004|pp=xxii, 29}} Plancus het Octavianus aangeraai om beslag te lê op Antonius se testament, wat deur die [[Vestaalse maagd]]e gehou is.{{sfnp|Roller|2010|p=135}}{{sfnp|Bringmann|2007|p=303}} Hoewel dit 'n verbreking van heilige en wetlike regte was, het Octavianus die dokument met geweld by die Tempel van Vesta gekry, en dit het 'n nuttige wapen geword in die propagandaoorlog teen Antonius en Cleopatra.{{sfnp|Roller|2010|p=135}}{{sfnp|Burstein|2004|p=29}} Octavianus het dele van die testament uitgelig, soos dat Caesarion as Caesar se erfgenaam genoem word, dat die Skenkings van Alexandrië wettig was, dat Antonius langs Cleopatra in Egipte begrawe moet word in plaas van in Rome, en dat Alexandrië die nuwe hoofstad van die Romeinse Republiek sal word.{{sfnp|Roller|2010|p=136}}{{sfnp|Bringmann|2007|p=303}} 

As 'n bewys van lojaliteit aan Rome het Octavianus besluit om sy eie [[mausoleum]] by die Marsveld te bou.{{sfnp|Bringmann|2007|p=303}} Octavianus se regsposisie is ook verbeter deurdat hy in 31&amp;nbsp;v.C. tot konsul verkies is.{{sfnp|Bringmann|2007|p=303}} Met die inhoud van Antonius se testament wat bekend gemaak is, het Octavianus 'n wetlike rede gehad om oorlog teen Cleopatra te verklaar{{sfnp|Roller|2010|p=136}}{{sfnp|Burstein|2004|pp=xxii, 30}} (nie teen Antonius nie).&lt;ref name=Oorlog group=&quot;nota&quot;&gt;Soos Jones {{harvtxt|Jones|2006|p=147}} verduidelik, moes Octavianus twee keer dink voordat hy teen Antonius optree. Hy moes versigtig wees om 'n verbintenis met burgeroorlog te vermy, want die Romeine was moeg vir oorlog en Octavianus kon steun verloor as hy teen 'n mede-Romein oorlog verklaar.&lt;/ref&gt; Die wetlike rede vir oorlog was nie soseer Cleopatra se territoriale uitbreiding en voormalige Romeinse gebiede wat deur haar kinders saam met Antonius regeer word nie, maar eerder dat sy militêre steun aan 'n privaat burger verskaf het nadat Antonius se mag as triumvir verval het.{{sfnp|Roller|2010|pp=136–137}}
{{Multibeeld
   | align = left
   | direction = horizontal
   | background color  = 
   | voetskrif   = Silwermunte met Cleopatra se kop op uit Sirië (links) en uit Israel.
   | beeld1      = Cleopatra VII tetradrachm Syria mint.jpg
   | width1 = 143
   | beeld2      = Cleopatra VII tetradrachm Ascalon mint.jpg
   | width2 = 148
  }}

Antonius en Cleopatra het 'n groter vloot as Octavianus gehad, maar hulle bemanning was nie almal goed opgelei nie en was dalk soms van handelskepe, terwyl Octavianus 'n ten volle professionale mag gehad het.{{sfnp|Roller|2010|pp=137, 139}}{{sfnp|Burstein|2004|p=30}} Antonius wou die [[Adriatiese See]] oorsteek en Octavianus by óf Tarentum óf Brundisium voorkeer,{{sfnp|Bringmann|2007|pp=303–304}} maar Cleopatra, wat hoofsaaklik die verdediging van Egipte in gedagte gehad het, wou Italië nie direk aanval nie.{{sfnp|Roller|2010|p=137}}{{sfnp|Burstein|2004|p=30}} Antonius en Cleopatra het by Patrai in Griekeland oorwinter en het teen die lente van 31&amp;nbsp;v.C. na Actium, een die suidekant van die Golf van Actium, beweeg.{{sfnp|Roller|2010|p=137}}{{sfnp|Bringmann|2007|pp=303–304}}

Cleopatra en Antonius het in die somer verskeie gevegte om Actium teen Octavianus verloor, en soldate het na Octavianus se kamp oorgeloop, insluitende Antonius se jare lange vriend Dellius{{sfnp|Roller|2010|p=138}} en verskeie konings.{{sfnp|Roller|2010|p=138}} Terwyl sommige in Antonius se kamp aanbeveel het dat hulle die seekonflik beëindig en in die binneland veg, het Cleopatra 'n seestryd verkies om Octavianus se vloot van Egipte af weg te hou.{{sfnp|Roller|2010|p=139}}

Op 2 September 31&amp;nbsp;v.C. het Octavianus se magte, onder leiding van [[Marcus Vipsanius Agrippa]], in die [[Slag van Actium]] teen die magte van Antonius en Cleopatra te staan gekom.{{sfnp|Roller|2010|p=139}}{{sfnp|Bringmann|2007|pp=303–304}} Antonius se swaar skepe het probeer om naby die meer mobiele vaartuie van Octavianus te bly om hulle te verpletter met swaar artillerie. Octavianus se ligter skepe het hulle egter suksesvol bly ontwyk. Cleopatra se skepe het skielik uit die seeslag onttrek en Antonius het op een van haar skepe geklim. Saam het hulle na Tainaron gevlug.{{sfnp|Roller|2010|pp=139–140}} Die Slag van Actium het voortgeduur sonder Antonius en Cleopatra tot op die oggend van 3 September, en dit is gevolg deur 'n groot oorlopery van offisiere en ander soldate na Octavianus se kant.{{sfnp|Roller|2010|p=140}}{{sfnp|Bringmann|2007|p=304}}

===Ondergang en dood===
[[Beeld:Roman Wall painting from the House of Giuseppe II, Pompeii, 1st century AD, death of Sophonisba, but more likely Cleopatra VII of Egypt consuming poison.jpg|thumb|240px|'n Romeinse skildery uit die huis van Giuseppe II in [[Pompeji]], vroeg 1ste eeu&amp;nbsp;n.C., wat heel waarskynlik Cleopatra uitbeeld wat gif drink, terwyl haar seun Caesarion agter haar staan.{{sfnp|Roller|2010|pp=178–179}}{{sfnp|Elia|1956|pp=3–7}}]]

Terwyl Octavianus Athene verower het, het Antonius en Cleopatra by Paraitonion in Egipte geland.{{sfnp|Roller|2010|p=140}} Die paartjie het toe uiteengegaan: Antonius na Cirene om nog troepe bymekaar te maak en Cleopatra na die hawe van Alexandrië in 'n poging om die opposisie te mislei en die gebeure in Griekeland as 'n oorwinning voor te stel.{{sfnp|Roller|2010|p=140}} Sy was bang nuus oor die uitslag van die geveg by Actium sou tot 'n rebellie lei.{{sfnp|Brambach|1996|p=312}}

Lucius Pinarius, Antonio se goewerneur van Cirene, het nuus ontvang dat Octavianus die Slag van Actium gewen het voordat Antonius se boodskappers sy hof kon bereik.{{sfnp|Roller|2010|p=141}} Pinarius het dié boodskappers laat teregstel en toe oorgeloop na Octavianus se kant. Hy het ook die vier legioene wat Antonius wou hê, aan Octavianus gegee.{{sfnp|Roller|2010|p=141}} Antonius het byna selfmoord gepleeg nadat hy dié nuus gehoor het, maar is deur sy offisiere gekeer.{{sfnp|Roller|2010|p=141}}  

Teen die laat somer van 31&amp;nbsp;v.C. het Cleopatra dalk Antonius as 'n verantwoordelikheid begin beskou terwyl sy voorberei het om Egipte aan haar seun Caesarion te bemaak.{{sfnp|Roller|2010|p=142}} Sy het beplan om die troon aan hom oor te gee, haar vloot uit die [[Middellandse See]] na die [[Rooisee]] te neem en na 'n buitelandse hawe te vaar, miskien [[Indië]], waar sy tyd wou bestee om te herstel.{{sfnp|Roller|2010|p=142}}{{sfnp|Burstein|2004|p=31}} Malichus I het egter haar vloot afgebrand en sy het geen ander opsie gehad as om in Egipte te bly en met Octavianus te onderhandel nie.{{sfnp|Roller|2010|p=142}} 

Cleopatra het nou haar seun voorberei om die alleenheerser van Egipte te word.{{sfnp|Roller|2010|pp=142–143}} Sy het Octavianus gevra of haar kinders Egipte kon erf en of Antonius in bannelingskap in Egipte kon bly. Sy het vir hom uitspattige geskenke gestuur en geld in die toekoms belowe.{{sfnp|Roller|2010|p=143}}{{sfnp|Burstein|2004|p=31}} 

[[Beeld:The Death of Cleopatra arthur.jpg|thumb|links|250px|''Die dood van Cleopatra'' (1892), deur Reginald Arthur.]]
Ná lang onderhandelings sonder enige resultate het Octavianus in die lente van 30&amp;nbsp;v.C. na Egipte vertrek  om dit in te val.{{sfnp|Burstein|2004|pp=xxiii, 31}} Hy het Pelousion oorgeneem terwyl Cornelius Gallus die magte van Antonius naby Paraitonion verslaan het.{{sfnp|Roller|2010|p=145}}{{sfnp|Southern|2009|p=153}} Octavianus het vinnig na Alexandrië beweeg, waar Antonius se vloot op 1 Augustus 30&amp;nbsp;v.C. aan hom oorgegee het, gevolg deur sy kavallerie.{{sfnp|Roller|2010|p=145}}{{sfnp|Bringmann|2007|p=304}} Cleopatra het in haar graftombe gaan wegkruip en 'n boodskap aan Antonius laat stuur dat sy selfmoord gepleeg het.{{sfnp|Roller|2010|p=145}}{{sfnp|Jones|2006|p=184}} In desperaatheid het Antonius homself in die maag gesteek en so op 53-jarige ouderdom selfmoord gepleeg.{{sfnp|Roller|2010|p=145}}{{sfnp|Burstein|2004|p=31}} Intussen het Proculeius Cleopatra se graftombe met 'n leer binnegegaan, haar aangehou en gekeer dat sy haarself saam met haar skatte verbrand.{{sfnp|Roller|2010|p=146}}{{sfnp|Jones|2006|pp=185–186}} Sy is toegelaat om Antonius se lyk te balsem en in haar graftombe te begrawe voordat sy na die paleis begelei is.{{sfnp|Roller|2010|p=146}}{{sfnp|Burstein|2004|p=31}}

Octavianus het Alexandrië binnegegaan, die paleis beset en Cleopatra se jongste drie kinders gevange geneem.{{sfnp|Roller|2010|p=146}}{{sfnp|Southern|2009|p=155}} Toe 'n spioen vir Cleopatra sê Octavianus beplan om haar en haar kinders drie dae later na Rome te neem, het sy haar selfmoord begin beplan omdat sy nie in Rome as deel van Octavianus se oorwinning geparadeer wou word soos haar suster Arsinoe&amp;nbsp;IV nie.{{sfnp|Roller|2010|p=147}}{{sfnp|Bringmann|2007|p=304}} Dit is onduidelik of sy in haar paleis of in haar graftombe selfmoord gepleeg het.{{sfnp|Roller|2010|pp=147–148}} Dit is ook onseker hoe sy dit gedoen het: haar deur 'n slang laat pik of die gif met 'n naald ingepuit het.{{sfnp|Roller|2010|p=148}}{{sfnp|Anderson|2003|p=56}}

Ná haar dood sou Caesarion, nou Ptolemeus&amp;nbsp;XV, net 18 dae lank regeer voordat hy op bevel van Octavianus op 29&amp;nbsp;Augustus 30&amp;nbsp;v.C. tereggestel is.{{sfnp|Roller|2010|pp=149–150}}{{sfnp|Skeat|1953|pp=99–100}} Met die val van die Ptolemeïese Ryk het Egipte die Romeinse provinsie [[Aegyptus (Romeinse provinsie)|Aegyptus]] geword,{{sfnp|Roller|2010|pp=150–151}}{{sfnp|Bringmann|2007|p=304}} en dit was die einde van die Hellenistiese tydperk.{{sfnp|Burstein|2004|pp=xxiii, 1}} In Januarie 27&amp;nbsp;v.C. is Octavianus hernoem tot Augustus (&quot;die geëerde&quot;) en het hy die eerste Romeinse keiser geword. Dit was die begin van die [[Romeinse Ryk]].{{sfnp|Bringmann|2007|pp=304–307}}

==Nalatenskap==
===Kinders en opvolgers===
{{Multibeeld
   | align = left
   | direction = horizontal
   | background color  = 
   | voetskrif   = Links: 'n Romeinse kopbeeld van óf Cleopatra óf haar dogter Cleopatra Selene II, koningin van [[Mauretanië]], uit die laat 1ste eeu&amp;nbsp;v.C. (Argeologiemuseum van Cherchell, Algerië.{{sfnp|Roller|2003|p=139}}{{sfnp|Ferroukhi|2001a|p=219}}{{pb}}Regs: 'n Waarskynlike beeld van Cleopatra Selene II, 1ste eeu&amp;nbsp;n.C.{{sfnp|Roller|2003|pp=141–142}}{{sfnp|Walker|2001|pp=312–313}}
   | beeld1      = Cleopatra Selene II bust, Cherchell, Algeria 4.jpg
   | width1 = 212
   | onderskrif1 = 
   | beeld2      = Allégorie de la province romaine d'Afrique - Grand Palais, Paris 2014.jpg
   | width2 = 120
   | onderskrif2 = 
  }}

Ná haar selfmoord is Cleopatra se drie oorlewende kinders – Cleopatra Selene&amp;nbsp;II, Alexander Helios en Ptolemeus Filadelfos – na Rome gestuur saam met Octavianus se suster Octavia die Jongere, 'n voormalige vrou van hulle vader, as hulle voog.{{sfnp|Roller|2010|p=153}}{{sfnp|Burstein|2004|pp=32, 76–77}} Cleopatra Selene&amp;nbsp;II en Alexander Helios was teenwoordig in die Romeinse triomf van Octavianus in 29&amp;nbsp;v.C.{{sfnp|Roller|2010|p=153}}{{sfnp|Burstein|2004|p=77}} Die lot van Alexander Helios en Ptolemeus Filadelfus hierna is onbekend.{{sfnp|Roller|2010|p=153}}{{sfnp|Burstein|2004|p=77}} 

Octavia het gereël dat Cleopatra Selene&amp;nbsp;II met [[Juba&amp;nbsp;II]], seun van [[Juba&amp;nbsp;I]] van [[Numidië]], trou.{{sfnp|Roller|2010|pp=153–154}}{{sfnp|Burstein|2004|pp=32, 76–77}} Keiser Augustus het Juba&amp;nbsp;II en Cleopatra Selene&amp;nbsp;II ná hulle troue in 25&amp;nbsp;v.C. aangestel as die nuwe heersers van [[Mauretanië]], waar hulle die ou [[Kartago|Kartaagse]] stad Iol hulle nuwe hoofstad gemaak het, met die naam Caesarea Mauretaniae (die moderne Cherchell in [[Algerië]]).{{sfnp|Roller|2010|pp=153–154}}{{sfnp|Burstein|2004|p=77}} Cleopatra Selene&amp;nbsp;II het baie geleerdes, kunstenaars en raadgewers van haar ma se koninklike hof in Alexandrië ingevoer om haar in Caesarea te dien.{{sfnp|Roller|2010|pp=154–155}} Sy het ook haar seun, Ptolemeus van Mauritanië, so genoem ter ere van haar Ptolemeïese erfenis.{{sfnp|Roller|2010|p=155}}{{sfnp|Burstein|2004|pp=32, 77}}

Cleopatra Selene&amp;nbsp;II is omstreeks 5&amp;nbsp;v.C. oorlede en toe Juba&amp;nbsp;II in 23/24&amp;nbsp;n.C. sterf, is hy deur sy seun Ptolemeus opgevolg.{{sfnp|Roller|2010|p=155}} Dié is egter eindelik in 40&amp;nbsp;n.C. deur die Romeinse keiser [[Caligula]] tereggestel, dalk onder die voorwendsel dat Ptolemeus sy eie koninklike geld onwettig laat munt het en regalia gebruik het wat vir die Romeinse keiser alleen bedoel was.{{sfnp|Roller|2010|pp=155–156}}{{sfnp|Burstein|2004|pp=xxiii, 32, 77–78}} 

Ptolemeus was die laaste bekende monarg van die Ptolemeïese dinastie. 'n Kultus wat aan Cleopatra gewy is, het tot minstens 373&amp;nbsp;n.C. bestaan toe Petesenufe, 'n Egiptiese [[skriba]] van die boek ''Isis'', verduidelik het dat hy &quot;die figuur van Cleopatra in goud bedek het&quot;.{{sfnp|Roller|2010|p=151}}

===Cleopatra in antieke letterkunde en kuns===
====Romeinse kuns====
Hoewel amper 50 antieke werke van Romeinse geskiedenis Cleopatra noem, bevat hulle dikwels net kort weergawes van die Slag van Actium, haar selfmoord of Romeinse propaganda oor haar persoonlike tekortkominge.{{sfnp|Roller|2010|p=7}} Hoewel dit nie 'n biografie van Cleopatra is nie, skets die ''Lewe van Antonius'', wat in die 1ste eeu&amp;nbsp;n.C. deur [[Plutarchus]] geskryf is, die beste prentjie van Cleopatra se lewe.{{sfnp|Roller|2010|pp=7–8}}{{sfnp|Burstein|2004|pp=67, 93}} Die ''Romeinse Geskiedenis'', wat in die 3de eeu&amp;nbsp;n.C. deur die historikus [[Cassius Dio]] gepubliseer is, verskaf 'n aaneenlopende geskiedenis van die tydperk van Cleopatra se bewind.{{sfnp|Roller|2010|p=8}}

Die skryfwerk van Marcus Tullius Cicero, wat haar persoonlik geken het, skep 'n onvleiende beeld van haar.{{sfnp|Roller|2010|pp=8–9}} Die skrywers uit die Augustynse tyd [[Vergilius]], [[Horatius]], [[Propertius]] en [[Ovidius]] herhaal net die negatiewe sienings wat die regerende Romeinse regime van die tyd goedgekeur het,{{sfnp|Roller|2010|pp=8–9}}{{sfnp|Burstein|2004|p=67}} hoewel Vergilius die idee van Cleopatra as 'n figuur van romanse en epiese melodrama skilder.{{sfnp|Gurval|2011|pp=66–70}}

Die historici [[Strabo]], [[Valerius Maximus]], [[Plinius die ouere]] en [[Appianus]] skryf nie so volledig oor haar nie, maar sommige verskaf besonderhede van haar lewe wat nie in ander historiese rekords bewaar gebly het nie.{{sfnp|Roller|2010|pp=8–9}} Inskripsies wat haar mening weergee, is baie skaars.{{sfnp|Roller|2010|pp=8–9}} Die fragmente van ''Libyka'', wat deur Cleopatra se skoonseun Juba II laat skryf is, verskaf 'n kykie in 'n moontlike historiese werk wat dalk Cleopatra se perspektief verduidelik.{{sfnp|Roller|2010|pp=8–9}}

Cleopatra is in talle kunswerke uitgebeeld, in sowel Egiptiese as Griekse en Romeinse style.{{sfnp|Sabino|Gross-Diaz|2016|}} Werk wat bewaar gebly het, sluit in standbeelde, borsbeelde, reliëfs en muntstukke.{{sfnp|Sabino|Gross-Diaz|2016|}} Beelde van haar uit haar tyd is beide in en buite die Ptolemeïese Ryk geskep. Plutarchus beweer die openbare beelde van Antonius is deur Augustus laat vernietig, maar dié van Cleopatra is ná haar dood bewaar danksy haar vriend Archibius wat die keiser betaal het om dit nie te verwoes nie.{{sfnp|Grout|2017a|}}{{sfnp|Roller|2010|p=151}}

Van die Grieks-Romeinse kopbeelde van Cleopatra wat bewaar gebly het, het die &quot;Berlynse Cleopatra&quot;, in die Altes Museum, haar hele neus, terwyl die neus van die &quot;Vatikaanse Cleopatra&quot;, in die Vatikaanmuseums, weg is.{{sfnp|Roller|2010|pp=174–175}}{{sfnp|Pina Polo|2013|pp=185–186}} Die twee beelde lyk baie eenders, kom albei uit die 1ste eeu&amp;nbsp;v.C. en is in Romeinse villas in Italië ontdek. Nog 'n moontlike kopbeeld van Cleopatra is in die [[Britse Museum]] in [[Londen]], maar dit kan ook iemand anders in haar geselskap wees tydens 'n besoek aan Rome.{{sfnp|Raia|Sebesta|2017}}{{sfnp|Walker|Higgs|2017|}} Die vrou het dieselfde gelaatstrekke as op die ander twee beelde, maar het 'n ander haarstyl en geen kroon nie.{{sfnp|Raia|Sebesta|2017}}{{sfnp|Walker|Higgs|2017|}} Dit kon egter gemaak gewees het in 'n ander tydperk van Cleopatra se lewe.{{sfnp|Walker|Higgs|2017|}}

&lt;gallery widths=&quot;130px&quot; heights=&quot;200px&quot; perrow=&quot;6&quot;&gt;
Beeld:Cleopatra VII, Marble, 40-30 BC, Vatican Museums 001.jpg|Cleopatra, middel 1ste eeu v.C., met 'n Hellenistiese kroon (Vatikaanmuseums).{{sfnp|Raia|Sebesta|2017}}{{sfnp|Grout|2017b|}}{{sfnp|Roller|2010|pp=174–175}}
Beeld:Cleopatra VII, Marble, 40-30 BC, Vatican Museums 003.jpg|Profiel van die &quot;Vatikaanse Cleopatra&quot;.
Beeld:-0035 Altes Museum Portrait Kleopatra VII anagoria.JPG|Cleopatra, middel 1ste eeu v.C., met 'n Hellenistiese kroon (Altes Museum).{{sfnp|Raia|Sebesta|2017}}{{sfnp|Grout|2017b|}}
Beeld:Bust of Cleopatra VII - Altes Museum - Berlin - Germany 2017 (3).jpg|'n Profiel van die &quot;Berlynse Cleopatra&quot;.
Beeld:Cleopatra bust in the British Museum.jpg|'n Antieke Romeinse kopbeeld uit 50-30 v.C., (nou in die [[Britse Museum]], Londen).
Beeld:Cleopatra_bust_in_the_British_Museum,_side_view.jpg|'n Profiel van die Londense beeld.
&lt;/gallery&gt;

{{Multibeeld
   | align = right
   | direction = horizontal
   | voetskrif   = 'n Romeinse skildery wat gevind is in die huis van Marcus Fabius Rufus in [[Pompeji]], Italië, wat Cleopatra as Venus Genetrix en haar seun Caesarion as [[Kupido]] uitbeeld (middel 1ste eeu v.C.).
   | beeld1      = Venus and Cupid from the House of Marcus Fabius Rufus at Pompeii, most likely a depiction of Cleopatra VII (2).jpg
   | width1 = 230
   | onderskrif1 = 
   | beeld2      = Venus and Cupid from the House of Marcus Fabius Rufus at Pompeii, most likely a depiction of Cleopatra VII (5).jpg
   | width2 = 159
   | onderskrif2 = 
}}

'n Skildery van [[Venus (mitologie)|Venus Geneterix]] en [[Kupido]] wat in [[Pompeji]] in die huis van Marcus Fabius Rufus gekry is op 'n muurskildery uit die middel 1ste eeu&amp;nbsp;v.C., is waarskynlik 'n uitbeelding van Cleopatra en haar seun [[Ptolemeus XV Caesarion|Caesarion]].{{sfnp|Roller|2010|p=175}}{{sfnp|Walker|2008|pp=35, 42–44}} Dit is moontlik geskilder in die tyd toe die Tempel van [[Venus (mitologie)|Venus Genetrix]] (&quot;Venus die moeder&quot;) in die Forum van Caesar in September 46&amp;nbsp;v.C. gebou is, waar Caesar 'n vergulde standbeeld van Cleopatra laat oprig het.{{sfnp|Roller|2010|p=175}}{{sfnp|Walker|2008|pp=35, 42–44}} Die kamer met die skildery is deur die eienaar afgesper, dalk uit reaksie op die teregstelling van Caesarion in 30&amp;nbsp;v.C. op bevel van Octavianus. Uitbeeldings van Cleopatra se seun sou toe nie byval gevind het by die nuwe Romeinse regering nie.{{sfnp|Roller|2010|p=175}}{{sfnp|Walker|2008|pp=43–44}} 

{{Multibeeld
   | align = left
   | direction = horizontal
   | background color  = 
   | voetskrif   = 'n Antieke Romeinse [[fresko]], moontlik van Cleopatra, uit die Huis van die Boord in Pompeji, Italië, middel 1ste eeu n.C.
   | beeld1      = Fresco of a woman in profile, possibly Cleopatra VII of Ptolemaic Egypt, from the House of the Orchard at Pompeii.jpg
   | width1 = 120
   | onderskrif1 = 
   | beeld2      = Fresco of a woman in profile, possible portrait bust of Cleopatra VII of Egypt, from the House of the Orchard at Pompeii.jpg
   | width2 = 181
   | onderskrif2 = 
  }}

'n Romeinse paneelskildery uit [[Herculaneum]], Italië, wat uit die 8ste eeu&amp;nbsp;n.C. dateer, beeld ook moontlik Cleopatra uit.{{sfnp|Walker|Higgs|2001|pp=314–315}}{{sfnp|Fletcher|2008|loc=p. 87, image plates and captions between pp. 246–247}} Daarin is haar rooibruin hare agteroorgekam in 'n bolla. 'n Baie soortgelyke gevefde borsbeeld van 'n vrou met 'n blou kopband in die Huis van die Boord in Pompeji is in 'n Egiptiese styl, soos 'n [[Groot Sfinks van Giza|sfinks]] in 'n Griekse styl, en is dalk deur dieselfde kunstenaar geskep.{{sfnp|Walker|Higgs|2001|pp=314–315}}

====Portland-vaas====
[[Beeld:Portland Vase BM Gem4036 n6.jpg|200px|thumb|'n Moontlike uitbeelding op die Portland-vaas van [[Marcus Antonius]] wat deur Cleopatra gelok word terwyl sy op 'n slang sit. Anton, Antonius se vermeende voorouer, kyk toe en [[Eros]] vlieg daarbo.{{sfnp|Roller|2010|p=178}}{{sfnp|Caygill|2009|p=146}}]]

Die Portlandvaas, 'n Romeinse kameeglasvaas wat uit die tyd van Augustus kom en nou in die Britse Museum is, sluit 'n moontlike uitbeelding in van Cleopatra en Antonius.{{sfnp|Roller|2010|p=178}}{{sfnp|Walker|2004|pp=41–59}} Cleopatra gryp Antonius se arm en trek hom nader terwyl 'n slang tussen haar bene uitsteek, [[Eros]] vlieg bo die toneel en Anton, die vermeende voorvader van die Antoniusfamilie, kyk in wanhoop toe hoe Antonius na sy ondergang gelei word.{{sfnp|Roller|2010|p=178}}{{sfnp|Caygill|2009|p=146}} 

Die ander kant van die vaas beeld moontlik 'n toneel uit met Octavia, wat deur haar man, Antonius, verlaat word. By haar is haar broer, keiser Augustus.{{sfnp|Roller|2010|p=178}}{{sfnp|Caygill|2009|p=146}} Die vaas is dus nie voor 35&amp;nbsp;v.C. geskep nie toe Antonius sy vrou teruggestuur het na Italië terwyl hy saam met Cleopatra in Alexandrië gebly het.{{sfnp|Roller|2010|p=178}}

====Egiptiese kuns====
Die ''Borsbeeld van Cleopatra'' in die Koninklike Museum van Ontario is 'n borsbeeld van Cleopatra in die Egiptiese styl.{{sfnp|Ashton|2002|p=39}} Dit dateer van die 1ste eeu&amp;nbsp;v.C. en is dalk die vroegste uitbeelding van Cleopatra as beide 'n [[godin]] en 'n regerende [[farao]] van Egipte.{{sfnp|Ashton|2002|p=39}} 

Die Tempel van Dendera in Egipte bevat reliëfbeelde in 'n Egiptiese styl van Cleopatra en haar jong seun Caesarion as 'n volwasse man en regerende farao wat offerandes aan die gode bring.{{sfnp|Kleiner|2005|p=87}} Augustus het sy naam daarby laat graveer ná Cleopatra se dood.

&lt;gallery widths=&quot;200px&quot; heights=&quot;200px&quot; perrow=&quot;4&quot;&gt;
Beeld:Bust of Cleopatra at the Royal Ontario Museum.jpg|'n Egiptiese borbeeld van Cleopatra in die Koninklike Museum van Ontario, 1ste eeu&amp;nbsp;v.C.
Beeld:Denderah3 Cleopatra Cesarion.jpg|Cleopatra en haar seun Caesarion in die Tempel van Dendera.
Beeld:Statue of a Ptolemaic Queen, perhaps Cleopatra VII MET 89.2.660 EGDP013678.jpg|'n Marmerbeeld van Cleopatra met haar [[cartouche]] op haar regterboarm en 'n kroon op haar kop, in die Metropolitan-kunsmuseum, [[New York]].{{sfnp|Ashton|2001b|p=165}}
&lt;/gallery&gt;

====Moderne uitbeeldings====
[[Lêer:Taylor and Burton Cleopatra.jpg|duimnael|links|200px|[[Richard Burton]] as [[Marcus Antonius|Mark Antony]] en [[Elizabeth Taylor]] as Cleopatra in ''Cleopatra'' (1963).]]
In [[Victoriaanse tydperk|Victoriaanse Brittanje]] is Cleopatra verbind met baie aspekte van die Egiptiese kultuur en haar beeld is gebruik op verskeie huishoudelike produkte, soos olielampe, poskaarte en sigarette.{{sfnp|Wyke|Montserrat|2011|pp=173–174}} Romans soos H. Rider Haggard se ''Cleopatra'' (1889) en Théophile Gautier se ''One of Cleopatra's Nights'' (1838) beeld die koningin uit as 'n sensuele en mistieke Oosterling, terwyl die [[Egiptoloog]] Georg Ebers se ''Cleopatra'' (1894) meer op historiese feite gegrond is.{{sfnp|Wyke|Montserrat|2011|pp=173–174}}{{sfnp|Pucci|2011|p=201}} 

Ander skrywers soos [[George Bernard Shaw]] het toneelstukke oor Cleopatra geskryf, terwyl [[Shakespeare]] se ''Antonius en Cleopatra'' teen die Victoriaanse tydperk as 'n kanonieke werk beskou is.{{sfnp|Wyke|Montserrat|2011|p=173}} In sy onvoltooide kortverhaal van 1825 ''Die Egiptese Nagte'' het [[Aleksander Poesjkin]] die 4de-eeuse Romeinse historikus Aurelius Victor se bewerings, wat voorheen grootliks geïgnoreer is, gewild gemaak dat Cleopatra haar as [[prostituut]] aan mans aangebied het in ruil vir hulle lewens.{{sfnp|Jones|2006|pp=260–263}}{{sfnp|Pucci|2011|pp=198, 201}} 

[[Georges Méliès]] se ''[[Robbing Cleopatra's Tomb]]'', 'n Franse [[stilrolprent]] en [[riller]] van 1899, was die eerste [[rolprent]] wat Cleopatra uitgebeeld het.{{sfnp|Jones|2006|p=325}} Talle aktrise het Cleopatara daarna in prente uitgebeeld, soos [[Theda Bara]] in 1917, [[Claudette Colbert]] in 1934 en [[Elizabeth Taylor]] in 1963.{{sfnp|Wyke|Montserrat|2011|pp=172–173, 178}} Voordat Taylor in die prent ''Cleopatra'' verskyn het, het [[Tydskrif|vrouetydskrifte]] van die vroeë 1960's geadverteer hoe om grimering, klere, juweliersware en haarstyle te gebruik om die &quot;Egiptiese&quot; voorkoms te kry soos dié van Cleopatra en [[Nefertiti]].{{sfnp|Wyke|Montserrat|2011|pp=172–173}} 

Teen die einde van die 20ste eeu was daar 43 rolprente, 200 toneelstukke en romans, 45 operas en 5 ballette wat met Cleopatra verbind is.{{sfnp|Pucci|2011|p=195}}

===Stamboon===
{{Multibeeld
   | align = right
   | direction = horizontal
   | voetskrif   = Links: 'n Hellenistiese borsbeeld van [[Ptolemeus I Soter]], nou in die [[Louvre]].{{pb}}Regs: 'n Borsbeeld van [[Seleukos I Nikator]], nou in die Nasionale Argeologiese Museum, [[Napels]].
   | beeld1      = Ptolemy I Soter Louvre Ma849.jpg
   | width1 = 108
   | onderskrif1 = 
   | beeld2      = Seleuco I 2.JPG
   | width2 = 113
   | onderskrif2 = 
  }}
{{Multibeeld
   | align = right
   | direction = horizontal
   | voetskrif   = 'n Waarskynlike beeld van Cleopatra V Trifaina, 1ste eeu&amp;nbsp;v.C., van Benede-Egipte.
   | beeld1      = MSR-Ra80-c-MSR.jpg
   | width1 = 112
   | onderskrif1 = 
   | beeld2      = MSR-Ra80-b-MSR.jpg
   | width2 = 110
   | onderskrif2 = 
  }}

Cleopatra het tot die Masedoniese Ptolemeïese dinastie behoort.{{sfnp|Roller|2010|pp=15–16}}{{sfnp|Jones|2006|pp=xiii, 3, 279}} Deur haar vader, [[Ptolemeus XII Auletes]], was sy 'n afstammeling van twee prominente vriende van [[Alexander die Grote]] van [[Koninkryk Masedonië|Masedonië]]: die generaal [[Ptolemeus I Soter]], die stigter van die Ptolemeïese Ryk van Egipte, en [[Seleukos I Nikator]], die Masedoniese Griekse stigter van die [[Seleukidiese Ryk]] van [[Wes-Asië]].{{sfnp|Roller|2010|pp=15–16}}{{sfnp|Burstein|2004|pp=3, 34, 36, 51}} Terwyl Cleopatra se vaderlike lyn teruggespeur kan word, is haar moederlike lyn onbekend.{{sfnp|Roller|2010|pp=15–16, 164–166}}{{sfnp|Jones|2006|p=xiii}} Sy was vermoedelik die dogter van Cleopatra VI Trifaina (ook bekend as Cleopatra V Trifaina).

Cleopatra I Sira was die enigste lid van die Ptolemeïese dinastie wat vir seker 'n nie-Griekse afstamming gehad het.{{sfnp|Grant|1972|p=5}}{{sfnp|Fletcher|2008|pp=56, 73}} Haar moeder was die dogter van 'n koning van die Mitridatiese dinastie en sy vrou, wat 'n gemengde Grieks-Persiese herkoms gehad het.{{sfnp|McGing|2016}} Cleopatra I Sira se pa was Antiogus III die Grote, 'n afstammeling van koningin Apama, die Sogdiese Irannese vrou van Seleukos I Nikator.{{sfnp|Grant|1972|p=5}}{{sfnp|Fletcher|2008|pp=56, 73}} Daar word algemeen geglo die Ptolemeuse het nie in die inheemse Egiptenare ingetrou nie.{{sfnp|Fletcher|2008|p=73}}{{sfnp|Burstein|2004|pp=69–70}} Michael Grant meen daar is net een bekende Egiptiese minnares en geen vrou nie van 'n Ptolemeus. Volgens hom het Cleopatra waarskynlik geen Egiptiese herkoms gehad nie en &quot;sou sy haarself as Grieks beskryf het&quot;.{{sfnp|Grant|1972|p=5}} Bewerings dat Cleopatra 'n buite-egtelike kind was, is nooit geopper in Romeinse propaganda teen haar nie.{{sfnp|Grant|1972|p=4}}{{sfnp|Roller|2010|p=165}} Cleopatra V (of VI) is verban uit die hof van Ptolemeus&amp;nbsp;XII laat in 69&amp;nbsp;v.C., 'n paar maande ná die geboorte van Cleopatra, terwyl Ptolemeus&amp;nbsp;XII se drie jonger kinders almal gebore is tydens die afwesigheid van sy vrou.{{sfnp|Roller|2010|pp=18–19}} 

{{Stamboom/begin}}
{{Stamboom | | | | | | | | | | P12  | | |787| | |C6
|P12 = {{farao-ikoon}}&lt;br /&gt;'''[[Ptolemeus XII]]'''
|C6 = Cleopatra VI Trifaina
|787 = Egiptiese of Masedoniese houvrou}}
{{Stamboom | | | | | | |,|-|-|-|+|-|-|-|v|^|-|-|v|-|^|-|.}}
{{Stamboom | | | | | | P13 |-| CL7 |-|P14| |AR4| |BE4 
|BE4 = ''Berenike IV'' | P13 = {{farao-ikoon}}&lt;br /&gt;'''[[Ptolemeus XIII]]''' | CL7 = {{farao-ikoon}}&lt;br /&gt;''Cleopatra VII'' | P14 = {{farao-ikoon}}&lt;br /&gt;'''[[Ptolemeus XIV]]''' | AR4 = ''Arsinoe IV''}}
{{Stamboom | | | | | | | | | | |!| | | |}}
{{Stamboom | | | | CES | | | | |!| | | | | MAR | | CES = [[Julius Caesar]] | MAR = [[Marcus Antonius]]}}
{{Stamboom | | | | |`|-|-|v|-|-|^|-|-|v|-|-|'| | |}}
{{Stamboom | | | | | | | |!| | | | |,|^|-|-|v|-|-|-|-|-|-|-|.| |}}
{{Stamboom | | | | | | | P15 | | | ALE | | CLS |v| JUB | | PTP | | P15 = {{farao-ikoon}}&lt;br /&gt;'''[[Ptolemeus XV Caesarion|Ptolemeus XV]]''' | ALE = Alexander Helios | CLS = ''Cleopatra Selene II'' | JUB = Juba II&lt;br /&gt;van Mauritanië | PTP = Ptolemeus Filadelfus }}
{{Stamboom | | | | | | | | | | | | | | | | | | |!| |}}
{{Stamboom | | | | | | | | | | | | | | | | | | PTM 
| PTM = Ptolemeus&lt;br /&gt;van Mauritanië
| boxstyle18 = ;border:1px dashed }}
{{Stamboom/einde}}

==Notas==
{{Reflist|group=&quot;nota&quot;}}

==Verwysings==
{{Verwysings|4}}

===Bronne===
====Aanlyn====
{{refbegin|2}}
* {{Citation|last=Brown|first=Chip|title=The Search for Cleopatra|journal=National Geographic|date=July 2011|url=https://www.nationalgeographic.com/magazine/2011/07/Cleopatra/|access-date=27 December 2018|postscript=.|archive-date=10 March 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180310120357/https://www.nationalgeographic.com/magazine/2011/07/Cleopatra/|url-status=live}}
* {{Citation|last=Grout|first=James|title=Basalt Statue of Cleopatra|encyclopedia=Encyclopaedia Romana|publisher=University of Chicago|date=1 April 2017a|url=http://penelope.uchicago.edu/~grout/encyclopaedia_romana/miscellanea/cleopatra/basalt.html|access-date=7 March 2018|postscript=.}}
* {{Citation|last=Grout|first=James|title=Was Cleopatra Beautiful?|encyclopedia=Encyclopaedia Romana|publisher=University of Chicago|date=1 April 2017b|url=http://penelope.uchicago.edu/~grout/encyclopaedia_romana/miscellanea/cleopatra/bust.html|access-date=6 March 2018|postscript=.|archive-date=24 June 2013|archive-url=https://www.webcitation.org/6HcjSrfMz?url=http://penelope.uchicago.edu/~grout/encyclopaedia_romana/miscellanea/cleopatra/bust.html|url-status=live}}
* {{Citation|last=Lendering|first=Jona|title=Apame I|url=https://www.livius.org/articles/person/apame-i/|date=10 August 2020|access-date=25 September 2020|website=Livius.org|archive-date=1 October 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201001172745/https://www.livius.org/articles/person/apame-i/|url-status=live}}
* {{Citation|last=McGing|first=Brian|title=PONTUS|url=https://www.iranicaonline.org/articles/pontus|date=20 September 2016|access-date=21 October 2020|website=Encyclopædia Iranica|archive-date=2 November 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201102081631/https://iranicaonline.org/articles/pontus|url-status=live}}
* {{Citation|last=Muellner|first=Leonard|title=A Poetic Etymology of Pietas in the Aeneid|url=https://chs.harvard.edu/CHS/article/display/4817|publisher=Center for Hellenic Studies, Harvard University|access-date=9 April 2018|postscript=.|archive-date=9 April 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180409171543/https://chs.harvard.edu/CHS/article/display/4817|url-status=live|archivedate=9 April 2018|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180409171543/https://chs.harvard.edu/CHS/article/display/4817}}
* {{Citation|last=Plutarch|title=Plutarch's Lives|translator=Bernadotte Perrin|year=1920|publisher=Harvard University Press (Perseus Digital Library, Tufts University)|location=Cambridge, MA|url=https://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=urn:cts:greekLit:tlg0007.tlg058.perseus-eng1:54|access-date=8 March 2018|postscript=.|archive-date=7 March 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180307225745/http://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=urn:cts:greekLit:tlg0007.tlg058.perseus-eng1:54|url-status=live}}
* {{Citation|title=Portrait féminin (mère de Cléopâtre ?)|url=https://saintraymond.toulouse.fr/Portrait-feminin-mere-de-Cleopatre_a629.html|access-date=29 July 2021|language=French|website=|publisher=Musée Saint-Raymond|ref={{sfnref|Musée Saint-Raymond}}|archivedate=20 September 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150920032651/http://www.saintraymond.toulouse.fr/Portrait-feminin-mere-de-Cleopatre_a629.html}}
* {{Citation|url=https://www.bbc.co.uk/programmes/b00sbrz3|title=Radio 4 Programmes – A History of the World in 100 Objects, Empire Builders (300 BC – 1 AD), Rosetta Stone|publisher=BBC|access-date=7 June 2010|postscript=.|archive-date=23 May 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20100523105204/http://www.bbc.co.uk/programmes/b00sbrz3|url-status=live}}
* {{Citation|last1=Raia|first1=Ann R.|last2=Sebesta|first2=Judith Lynn|title=The World of State|publisher=College of New Rochelle|date=September 2017|url=https://www2.cnr.edu/home/sas/araia/state.html|access-date=6 March 2018|postscript=.|archive-url=https://web.archive.org/web/20180306202531/https://www2.cnr.edu/home/sas/araia/state.html|archive-date=6 March 2018|url-status=dead}}
* {{Citation|author-last=Reece|author-first=Steve|year=2017|chapter=Cleopatra Couldn't Spell (And Neither Can We!)|chapter-url=https://www.academia.edu/32565047|editor-last=Groton|editor-first=Anne Harmar|title=Ab Omni Parte Beatus: Classical Essays in Honor of James M. May|publisher=Bolchazy-Carducci Publishers|location=Mundelein, IL|pages=201–220|isbn=978-0-86516-843-5|lccn=2017002236|oclc=969973660|access-date=2 September 2018|postscript=.}}
* {{Citation|last1=Sabino|first1=Rachel|last2=Gross-Diaz|first2=Theresa|year=2016|title=Cat. 22 Tetradrachm Portraying Queen Cleopatra VII|publisher=Art Institute of Chicago|url=https://publications.artic.edu/roman/api/epub/480/510/print_view|doi=10.13140/RG.2.2.23475.22560|access-date=6 March 2018|postscript=.|archive-date=6 March 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180306142846/https://publications.artic.edu/roman/api/epub/480/510/print_view|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180306142846/https://publications.artic.edu/roman/api/epub/480/510/print_view|archivedate= 6 Maart 2018}}
* {{Citation|last=Tyldesley|first=Joyce|title=Cleopatra, Queen of Egypt|date=6 December 2017|encyclopedia=[[Encyclopædia Britannica]]|url=https://www.britannica.com/biography/Cleopatra-queen-of-Egypt|access-date=18 May 2018|postscript=.|archive-date=30 June 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190630012353/https://www.britannica.com/biography/Cleopatra-queen-of-Egypt|url-status=live}}
* {{Citation|last1=Walker|first1=Susan|last2=Higgs|first2=Peter|title=Portrait Head|publisher=British Museum|year=2017|orig-year=2001|url=http://www.britishmuseum.org/research/collection_online/collection_object_details.aspx?objectId=465561&amp;partId=1|access-date=6 March 2018|postscript=.|archive-date=6 March 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180306155419/http://www.britishmuseum.org/research/collection_online/collection_object_details.aspx?objectId=465561&amp;partId=1|url-status=live}}
{{refend}}

====In druk====
{{refbegin|2}}
* {{Citation|last=Anderson|first=Jaynie|title=Tiepolo's Cleopatra|location=Melbourne|publisher=Macmillan|year=2003|url=https://books.google.com/books?id=K_zR2mHWPmoC|isbn=978-1-876832-44-5|postscript=.|access-date=15 November 2015|archive-date=7 October 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191007111829/https://books.google.com/books?id=K_zR2mHWPmoC|url-status=live}}
* {{Citation|last=Ashton|first=Sally-Ann|editor-surname1=Walker|editor-given1=Susan|editor-surname2=Higgs|editor-given2=Peter|title=Cleopatra of Egypt: from History to Myth|location=Princeton, NJ|chapter=194 Marble head of a Ptolemaic queen with vulture headdress|publisher=Princeton University Press (British Museum Press)|year=2001a|page=[https://archive.org/details/cleopatraofegypt0000unse/page/217 217]|isbn=978-0-691-08835-8|postscript=.|chapter-url=https://archive.org/details/cleopatraofegypt0000unse/page/217}}
* {{Citation|last=Ashton|first=Sally-Ann|editor-surname1=Walker|editor-given1=Susan|editor-surname2=Higgs|editor-given2=Peter|title=Cleopatra of Egypt: from History to Myth|location=Princeton, NJ|chapter=163 Limestone head of Cleopatra VII|publisher=Princeton University Press (British Museum Press)|year=2001b|page=[https://archive.org/details/cleopatraofegypt0000unse/page/164 164]|isbn=978-0-691-08835-8|postscript=.|chapter-url=https://archive.org/details/cleopatraofegypt0000unse/page/164}}
* {{Citation|last=Ashton|first=Sally-Ann|title=Identifying the ROM's 'Cleopatra'|journal=Rotunda|date=Spring 2002|url=https://books.google.com/books?id=J9keAQAAMAAJ|pages=36–39|postscript=.|access-date=27 March 2018|archive-date=19 May 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200519072347/https://books.google.com/books?id=J9keAQAAMAAJ|url-status=live}}
* {{Citation|last=Ashton|first=Sally-Ann|title=Cleopatra and Egypt|location=Oxford|publisher=Blackwell|year=2008|url=https://books.google.com/books?id=RD5yAAAAMAAJ|isbn=978-1-4051-1390-8|postscript=.|access-date=18 June 2020|archive-date=12 August 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200812145957/https://books.google.com/books?id=RD5yAAAAMAAJ|url-status=live}}
* {{Citation|last=Bivar|first=A.D.H.|chapter=The Political History of Iran Under the Arsacids|chapter-url=https://books.google.com/books?id=Ko_RafMSGLkC&amp;pg=PA21|pages=21–99|title=Cambridge History of Iran, Volume 3(1): The Seleucid, Parthian, and Sasanian periods|year=1983|publisher=Cambridge University Press|location=Cambridge|editor-last=Yarshater|editor-first=Ehsan|isbn=978-0-521-20092-9|postscript=.|access-date=19 April 2018|archive-date=16 February 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200216223124/https://books.google.com/books?id=Ko_RafMSGLkC&amp;pg=PA21|url-status=live}}
* {{Citation|last=Bradford|first=Ernle|title=Cleopatra|year=2000|orig-year=1971|publisher=Penguin Group|isbn=978-0-14-139014-7|postscript=.}}
* {{Citation|last=Brambach|first=Joachim|author-link=|title=Kleopatra|year=1996|orig-year=1991|publisher=Diederichs|location=Munich|isbn=3-424-01239-4|postscript=.}}
* {{Citation|last=Bringmann|first=Klaus|title=A History of the Roman Republic|year=2007|orig-year=2002|location=Cambridge|publisher=Polity Press|isbn=978-0-7456-3371-8|translator=W. J. Smyth|language=en|url=http://politybooks.com/bookdetail/?isbn=9780745633701|postscript=.|access-date=7 June 2018|archive-date=12 June 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180612140850/http://politybooks.com/bookdetail/?isbn=9780745633701|url-status=live}}
* {{Citation|last=Brosius|first=Maria|title=The Persians: An Introduction|year=2006|publisher=Routledge|location=London &amp; New York|isbn=978-0-415-32089-4|postscript=.}}
* {{Citation|last=Burstein|first=Stanley M.|title=The Reign of Cleopatra|location=Westport, CT|publisher=Greenwood Press|year=2004|url=https://archive.org/stream/ReignOfCleopatra/Reign%20of%20cleopatra_djvu.txt|isbn=978-0-313-32527-4|postscript=.}}
* {{Citation|last=Caygill|first=Marjorie|title=Treasures of the British Museum|location=London|publisher=British Museum Press (Trustees of the British Museum)|year=2009|isbn=978-0-7141-5062-8|postscript=.}}
* {{Citation|last=Chauveau|first=Michel|title=Egypt in the Age of Cleopatra: History and Society Under the Ptolemies|location=Ithaca, NY|publisher=Cornell University Press|year=2000|orig-year=1997|translator=David Lorton|language=en|url=https://books.google.com/books?id=a5U-8b-fVNgC|isbn=978-0-8014-8576-3|postscript=.|access-date=12 April 2018|archive-date=19 May 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200519044719/https://books.google.com/books?id=a5U-8b-fVNgC|url-status=live}}
* {{Citation|last=Crawford|first=Michael|title=The Roman Republican Coinage|location=Cambridge|publisher=Cambridge University Press|year=1974|isbn=978-0-521-07492-6|postscript=.}}
* {{Citation|last=Curtius|first=Ludwig|title=Ikonographische Beitrage zum Portrar der romischen Republik und der Julisch-Claudischen Familie|language=de|journal=RM|volume=48|year=1933|oclc=633408511|pages=182–243|postscript=.}}
* {{Citation|last=DeMaria Smith|first=Margaret Mary|editor-given1=Margaret M.|editor-surname1=Miles|chapter=HRH Cleopatra: the Last of the Ptolemies and the Egyptian Paintings of Sir Lawrence Alma-Tadema|title=Cleopatra : a sphinx revisited|year=2011|publisher=University of California Press|location=Berkeley|isbn=978-0-520-24367-5|chapter-url=https://books.google.com/books?id=ND9DQF2mOnkC|pages=150–171|postscript=.}}
* {{Citation|last1=Dodson|first1=Aidan|last2=Hilton|first2=Dyan|title=The Complete Royal Families of Ancient Egypt|year=2004|publisher=Thames &amp; Hudson|location=London|isbn=978-0-500-05128-3|url=https://archive.org/stream/AidanDodsonTheCompleteRoyalFamiliesOfAncientEgypt/|postscript=.}}
* {{Citation|last=Dudley|first=Donald|title=The Civilization of Rome|year=1960|publisher=New American Library|location=New York|isbn=978-1-258-45054-0|postscript=.}}
* {{Citation|last=Elia|first=Olga|title=La tradizione della morte di Cleopatra nella pittura pompeiana|journal=Rendiconti dell'Accademia di Archeologia, Lettere e Belle Arti|volume=30|year=1956|orig-year=1955|language=it|pages=3–7|oclc=848857115|postscript=.}}
* {{Citation|last=Ferroukhi|first=Mafoud|editor-surname1=Walker|editor-given1=Susan|editor-surname2=Higgs|editor-given2=Peter|title=Cleopatra of Egypt: from History to Myth|location=Princeton, NJ|chapter=197 Marble portrait, perhaps of Cleopatra VII's daughter, Cleopatra Selene, Queen of Mauretania|publisher=Princeton University Press (British Museum Press)|year=2001a|page=[https://archive.org/details/cleopatraofegypt0000unse/page/219 219]|isbn=978-0-691-08835-8|postscript=.|chapter-url=https://archive.org/details/cleopatraofegypt0000unse/page/219}}
* {{Citation|last=Ferroukhi|first=Mafoud|editor-surname1=Walker|editor-given1=Susan|editor-surname2=Higgs|editor-given2=Peter|title=Cleopatra of Egypt: from History to Myth|location=Princeton, NJ|chapter=262 Veiled head from a marble portrait statue|publisher=Princeton University Press (British Museum Press)|year=2001b|page=[https://archive.org/details/cleopatraofegypt0000unse/page/242 242]|isbn=978-0-691-08835-8|postscript=.|chapter-url=https://archive.org/details/cleopatraofegypt0000unse/page/242}}
* {{Citation|last=Fletcher|first=Joann|title=Cleopatra the Great: The Woman Behind the Legend|year=2008|publisher=Harper|location=New York|isbn=978-0-06-058558-7|url=https://archive.org/details/cleopatragreatwo00flet|postscript=.}}
* {{Citation|last=Goldsworthy|first=Adrian Keith|title=Antony and Cleopatra|year=2010|publisher=Yale University Press|location=New Haven, CT|isbn=978-0-300-16534-0}}.
* {{Citation|last=Grant|first=Michael|title=Cleopatra|url=https://archive.org/stream/in.ernet.dli.2015.524570/2015.524570.Cleopatra#page/n1/mode/2up|year=1972|location=London|publisher=Weidenfeld and Nicolson; Richard Clay (the Chaucer Press)|isbn=978-0-297-99502-9|postscript=.}}
* {{Citation|last=Gurval|first=Robert A.|editor-given1=Margaret M.|editor-surname1=Miles|chapter=Dying Like a Queen: the Story of Cleopatra and the Asp(s) in Antiquity|title=Cleopatra : a sphinx revisited|year=2011|publisher=University of California Press|location=Berkeley|isbn=978-0-520-24367-5|chapter-url=https://books.google.com/books?id=ND9DQF2mOnkC|pages=54–77|postscript=.}}
* {{Citation|last=Higgs|first=Peter|editor-surname1=Walker|editor-given1=Susan|editor-surname2=Higgs|editor-given2=Peter|title=Cleopatra of Egypt: from History to Myth|location=Princeton, NJ|chapter=Searching for Cleopatra's image: classical portraits in stone|publisher=Princeton University Press (British Museum Press)|year=2001|pages=[https://archive.org/details/cleopatraofegypt0000unse/page/200 200–209]|isbn=978-0-691-08835-8|postscript=.|chapter-url=https://archive.org/details/cleopatraofegypt0000unse/page/200}}
* {{Citation|last=Holt|first=Frank L.|title=Alexander the Great and Bactria: the Formation of a Greek Frontier in Central Asia|year=1989|publisher=E.J. Brill|location=Leiden|isbn=978-90-04-08612-8|url=https://books.google.com/books?id=VSA4AAAAIAAJ|postscript=.|access-date=30 March 2018|archive-date=7 October 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191007111753/https://books.google.com/books?id=VSA4AAAAIAAJ|url-status=live}}
* {{Citation|last=Hölbl|first=Günther|title=A History of the Ptolemaic Empire|translator=Tina Saavedra|year=2001|orig-year=1994|publisher=Routledge|location=London|isbn=978-0-415-20145-2|postscript=.}}
* {{Citation|last=Hsia|first=Chih-tsing|title=C.T. Hsia on Chinese Literature|year=2004|publisher=Columbia University Press|location=New York|isbn=978-0-231-12990-9|url=https://books.google.com/books?id=5skzCgAAQBAJ|postscript=.|access-date=29 March 2018|archive-date=19 May 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200519155543/https://books.google.com/books?id=5skzCgAAQBAJ|url-status=live}}
* {{Citation|last=Jeffreys|first=David|chapter=Memphis|chapter-url=https://books.google.com/books?id=AWSGAgAAQBAJ|pages=488–490|title=Encyclopedia of the Archaeology of Ancient Egypt|year=1999|publisher=Routledge|location=London|editor-last=Bard|editor-first=Kathryn A.|isbn=978-0-415-18589-9|postscript=.|access-date=2 November 2018|archive-date=1 November 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171101174007/https://books.google.com/books?id=AWSGAgAAQBAJ|url-status=live}}
* {{Citation|last=Johnson|first=Janet H.|chapter=Late and Ptolemaic periods, overview|chapter-url=https://books.google.com/books?id=AWSGAgAAQBAJ|pages=66–72|title=Encyclopedia of the Archaeology of Ancient Egypt|year=1999|publisher=Routledge|location=London|editor-last=Bard|editor-first=Kathryn A.|isbn=978-0-415-18589-9|postscript=.|access-date=2 November 2018|archive-date=1 November 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171101174007/https://books.google.com/books?id=AWSGAgAAQBAJ|url-status=live}}
* {{Citation|last=Jones|first=Prudence J.|title=Cleopatra: a sourcebook|year=2006|publisher=University of Oklahoma Press|location=Norman, OK|isbn=978-0-8061-3741-4|url=https://books.google.com/books?id=GQZB28EegT4C|postscript=.|access-date=27 March 2018|archive-date=24 December 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191224025741/https://books.google.com/books?id=GQZB28EegT4C|url-status=live}}
* {{Citation|last=Kennedy|first=David L.|editor-given1=David L.|editor-surname1=Kennedy|editor-given2=David|editor-surname2=Braund|chapter=Parthia and Rome: eastern perspectives|pages=67–90|title=The Roman Army in the East|year=1996|location=Ann Arbor|publisher=Cushing Malloy Inc., Journal of Roman Archaeology: Supplementary Series Number Eighteen|isbn=978-1-887829-18-2}}
* {{Citation|last=Kleiner|first=Diana E. E.|title=Cleopatra and Rome|year=2005|publisher=Belknap Press of Harvard University Press|location=Cambridge, MA|isbn=978-0-674-01905-8|url=https://books.google.com/books?id=NkwEQAyx3_4C|postscript=.|access-date=6 March 2018|archive-date=11 May 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200511073042/https://books.google.com/books?id=NkwEQAyx3_4C|url-status=live}}
* {{Citation|last=Lippold|first=Georg|title=Die Skulpturen des Vaticanischen Museums|language=de|volume=3|year=1936|publisher=Walter de Gruyter &amp; Co.|location=Berlin|oclc=803204281|url=http://arachne.uni-koeln.de/item/buch/975|postscript=.}}
* {{Citation|last1=Meadows|first1=Andrew|last2=Ashton|first2=Sally-Ann|editor-surname1=Walker|editor-given1=Susan|editor-surname2=Higgs|editor-given2=Peter|title=Cleopatra of Egypt: from History to Myth|location=Princeton, NJ|chapter=186 Bronze coin of Cleopatra VII|publisher=Princeton University Press (British Museum Press)|year=2001|page=[https://archive.org/details/cleopatraofegypt0000unse/page/178 178]|isbn=978-0-691-08835-8|postscript=.|chapter-url=https://archive.org/details/cleopatraofegypt0000unse/page/178}}
* {{Citation|last=Newman|first=Robert |title=A Dialogue of Power in the Coinage of Antony and Octavian (44–30 B.C.)|journal=American Journal of Numismatics|volume=2 |pages=37–63 |date=1990|postscript=.|jstor=43580166 }}
* {{Citation|last1=Pfrommer|first1=Michael|last2=Towne-Markus|first2=Elana|title=Greek Gold from Hellenistic Egypt|year=2001|publisher=Getty Publications (J. Paul Getty Trust)|series=Getty Museum Studies on Art|location=Los Angeles|isbn=978-0-89236-633-0|url=http://www.getty.edu/publications/virtuallibrary/0892366338.html|postscript=.|access-date=22 June 2018|archive-date=22 June 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180622041533/http://www.getty.edu/publications/virtuallibrary/0892366338.html|url-status=live}}
* {{Citation|last=Pina Polo|first=Francisco|editor-given1=Silke|editor-surname1=Knippschild|editor-given2=Marta|editor-surname2=García Morcillo|chapter=The Great Seducer: Cleopatra, Queen and Sex Symbol|title=Seduction and Power: Antiquity in the Visual and Performing Arts|year=2013|publisher=Bloomsbury Academic|location=London|isbn=978-1-4411-9065-9|chapter-url=https://books.google.com/books?id=uaIdAAAAQBAJ|pages=183–197|postscript=.|access-date=9 March 2018|archive-date=23 June 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190623003836/https://books.google.com/books?id=uaIdAAAAQBAJ|url-status=live}}
* {{Citation |last=Plant |first=Ian Michael |chapter-url=https://books.google.com/books?id=rJpGIrUUPPMC&amp;dq=%22cleopatra+the+physician%22&amp;pg=PA135 |title=Women Writers of Ancient Greece and Rome: An Anthology |date=2004 |publisher=Equinox |isbn=978-1-904768-02-9 |pages=135–144 |language=en |chapter=39. Cleopatra (fl. after AD 64)}}
* {{Citation|last1=Pratt|first1=Frances|last2=Fizel|first2=Becca|title=Encaustic Materials and Methods|year=1949|publisher=Lear Publishers|location=New York|oclc=560769|url=https://babel.hathitrust.org/cgi/pt?id=mdp.39015020374446;view=1up;seq=23;size=125|postscript=.|access-date=7 March 2018|archive-date=19 May 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200519141046/https://babel.hathitrust.org/cgi/pt?id=mdp.39015020374446;view=1up;seq=23;size=125|url-status=live}}
* {{Citation|last=Preston|first=Diana|title=Cleopatra and Antony: Power, Love, and Politics in the Ancient World|year=2009|publisher=Walker and Company|location=New York|isbn=978-0-8027-1738-2|url=https://books.google.com/books?id=0WZQ27r3TUQC|postscript=.|access-date=18 June 2018|archive-date=19 May 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200519051635/https://books.google.com/books?id=0WZQ27r3TUQC|url-status=live}}
* {{Citation|last=Pucci|first=Giuseppe|editor-given1=Margaret M.|editor-surname1=Miles|chapter=Every Man's Cleopatra|title=Cleopatra : a sphinx revisited|year=2011|publisher=University of California Press|location=Berkeley|isbn=978-0-520-24367-5|chapter-url=https://books.google.com/books?id=ND9DQF2mOnkC|pages=195–207|postscript=.}}
* {{Citation|last=Roller|first=Duane W.|title=The World of Juba II and Kleopatra Selene: Royal Scholarship on Rome's African Frontier|year=2003|publisher=Routledge|location=New York|isbn=978-0-415-30596-9|postscript=.}}
* {{Citation|last=Roller|first=Duane W.|title=Cleopatra: a biography|year=2010|publisher=Oxford University Press|location=Oxford|isbn=978-0-19-536553-5|url=https://archive.org/details/cleopatrabiograp00roll_0|postscript=.}}
* {{Citation|last=Rowland|first=Ingrid D.|editor-given1=Margaret M.|editor-surname1=Miles|chapter=The Amazing Afterlife of Cleopatra's Love Potions|title=Cleopatra : a sphinx revisited|year=2011|publisher=University of California Press|location=Berkeley|isbn=978-0-520-24367-5|chapter-url=https://books.google.com/books?id=ND9DQF2mOnkC|pages=132–149|postscript=.}}
* {{Citation|last=Royster|first=Francesca T.|title=Becoming Cleopatra: The Shifting Image of an Icon|year=2003|publisher=Palgrave MacMillan|location=New York|isbn=978-1-4039-6109-9}}
* {{Citation|last=Sartain|first=John|title=On the Antique Painting in Encaustic of Cleopatra: Discovered in 1818|year=1885|publisher=George Gebbie &amp; Co.|location=Philadelphia|oclc=3806143|url=https://archive.org/stream/cu31924008637112#page/n7/mode/1up|postscript=.}}
* {{Citation|last=Schiff|first=Stacy|title=Cleopatra: A Life|year=2011|publisher=Random House|location=UK|isbn=978-0-7535-3956-9|postscript=.}}
* {{Citation|last=Skeat|first=T. C.|title=The Last Days of Cleopatra: A Chronological Problem|journal=The Journal of Roman Studies|volume=43|issue=1–2|year=1953|jstor=297786|pages=98–100|doi=10.2307/297786|s2cid=162835002 |postscript=.}}
* {{Citation|last=Southern|first=Patricia|title=Augustus|edition=2nd|year=2014|orig-year=1998|publisher=Routledge|location=London|isbn=978-0-415-62838-9|url=https://books.google.com/books?id=9QsiAQAAQBAJ|postscript=.|access-date=19 April 2018|archive-date=19 May 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200519140023/https://books.google.com/books?id=9QsiAQAAQBAJ|url-status=live}}
* {{Citation|last=Southern|first=Patricia|title=Antony and Cleopatra: The Doomed Love Affair That United Ancient Rome and Egypt|year=2009|orig-year=2007|publisher=Amberley Publishing|location=Stroud, Gloucestershire|isbn=978-1-84868-324-2|url=https://books.google.com/books?id=aQaLPAAIzzkC|postscript=.|access-date=22 April 2018|archive-date=19 May 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200519065153/https://books.google.com/books?id=aQaLPAAIzzkC|url-status=live}}
* {{Citation|last=Varner|first=Eric R.|title=Mutilation and Transformation: Damnatio Memoriae and Roman Imperial Portraiture|year=2004|publisher=Brill|location=Leiden|isbn=978-90-04-13577-2|url=https://books.google.com/books?id=5IpPhTqnDJkC|postscript=.|access-date=6 March 2018|archive-date=26 April 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170426055847/https://books.google.com/books?id=5IpPhTqnDJkC|url-status=live}}
* {{Citation|last=Walker|first=Susan|title=The Portland Vase|series=British Museum Objects in Focus|publisher=British Museum Press|year=2004|isbn=978-0-7141-5022-2|url=https://books.google.com/books?id=8jrrAAAAMAAJ|postscript=.|access-date=27 March 2018|archive-date=19 May 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200519073847/https://books.google.com/books?id=8jrrAAAAMAAJ|url-status=live}}
* {{Citation|last=Walker|first=Susan|title=Cleopatra in Pompeii?|journal=Papers of the British School at Rome|volume=76|year=2008|jstor=40311128|pages=35–46, 345–348|postscript=.|doi=10.1017/S0068246200000404|doi-access=free}}
* {{Citation|last=Walker|first=Susan|editor-surname1=Walker|editor-given1=Susan|editor-surname2=Higgs|editor-given2=Peter|title=Cleopatra of Egypt: from History to Myth|location=Princeton, NJ|chapter=324 Gilded silver dish, decorated with a bust perhaps representing Cleopatra Selene|publisher=Princeton University Press (British Museum Press)|year=2001|pages=[https://archive.org/details/cleopatraofegypt0000unse/page/312 312–313]|isbn=978-0-691-08835-8|postscript=.|chapter-url=https://archive.org/details/cleopatraofegypt0000unse/page/312}}
* {{Citation|last1=Walker|first1=Susan|last2=Higgs|first2=Peter|editor-surname1=Walker|editor-given1=Susan|editor-surname2=Higgs|editor-given2=Peter|title=Cleopatra of Egypt: from History to Myth|location=Princeton, NJ|chapter=325 Painting with a portrait of a woman in profile|publisher=Princeton University Press (British Museum Press)|year=2001|pages=[https://archive.org/details/cleopatraofegypt0000unse/page/314 314–315]|isbn=978-0-691-08835-8|postscript=.|chapter-url=https://archive.org/details/cleopatraofegypt0000unse/page/314}}
* {{Citation|last=Whitehorne|first=John|title=Cleopatras|location=London|publisher=Routledge|year=1994|isbn=978-0-415-05806-3}}
* {{Citation|last1=Woodstra|first1=Chris|last2=Brennan|first2=Gerald|last3=Schrott|first3=Allen|title=All Music Guide to Classical Music: The Definitive Guide to Classical Music|year=2005|publisher=All Media Guide (Backbeat Books)|location=Ann Arbor, MI|isbn=978-0-87930-865-0|url=https://books.google.com/books?id=nlDOICBmhbkC|postscript=.|access-date=27 March 2018|archive-date=19 May 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200519143558/https://books.google.com/books?id=nlDOICBmhbkC|url-status=live}}
* {{Citation|last1=Wyke|first1=Maria|last2=Montserrat|first2=Dominic|editor-given1=Margaret M.|editor-surname1=Miles|chapter=Glamour Girls: Cleomania in Mass Culture|title=Cleopatra : a sphinx revisited|year=2011|publisher=University of California Press|location=Berkeley|isbn=978-0-520-24367-5|chapter-url=https://books.google.com/books?id=ND9DQF2mOnkC|pages=172–194|postscript=.}}
{{refend}}

==Nog leesstof==
{{refbegin|2}}
* {{cite book|last=Chauveau|first=Michel|title=Cleopatra: Beyond the Myth|publisher=Cornell University Press|year=2004|isbn=978-0-8014-8953-2}}
* {{Cite book|last=Flamarion|first=Edith|translator-last=Bonfante-Warren|translator-first=Alexandra|title=Cleopatra: The Life and Death of a Pharaoh|series=&quot;Abrams Discoveries&quot; series|publisher=Harry N. Abrams|location=New York|year=1997|isbn=978-0-8109-2805-3|url=https://archive.org/details/cleopatralifedea00flam}}
* {{cite book|last=Foss|first=Michael|title=The Search for Cleopatra|url=https://archive.org/details/searchforcleopat0000mich|publisher=Arcade Publishing|year=1999|isbn=978-1-55970-503-5}}
* {{cite book|last=Fraser|first=P.M.|title=Ptolemaic Alexandria|volume=1-3|year=1985|publisher=Oxford University Press|location=Oxford|isbn=978-0-19-814278-2|edition=reprint}}
* {{cite book|last=Lindsay|first=Jack |title=Cleopatra|year=1972|publisher=Coward-McCann|location=New York|oclc=671705946}}
* {{cite book|last=Hughes-Hallett|first=Lucy|title=Cleopatra: Histories, Dreams and Distortions |url=https://archive.org/details/cleopatrahistori0000hugh_k2y9|publisher= HarperCollins|year=1991|isbn=978-0060920937}}
* {{cite book|last=Nardo|first=Don|title=Cleopatra|url=https://archive.org/details/cleopatra0000nard|publisher=Lucent Books|year=1994|isbn=978-1-56006-023-9}}
* {{cite book|last=Pomeroy|first=Sarah B.|title=Women in Hellenistic Egypt: from Alexander to Cleopatra|url=https://archive.org/details/womeninhellenist0000pome_i2i3|year=1984|publisher=Schocken Books|location=New York|isbn=978-0-8052-3911-9}}
* {{cite book|last=Samson|first=Julia|title=Nefertiti &amp; Cleopatra|url=https://archive.org/details/nefertiticleopat0000sams|publisher=Stacey International|year=1990|isbn=978-0-948695-18-6}}
* {{cite book|last=Southern|first=Pat|title=Cleopatra|publisher=Tempus|year=2000|isbn=978-0-7524-1494-2}}
* {{cite book|last=Syme|first=Ronald |title=The Roman Revolution|url=https://archive.org/details/romanrevolution0000syme|url-access=registration|publisher=Oxford University Press|year=1962|orig-year=1939|oclc=404094}}
* {{cite book|last=Tyldesley|first=Joyce|title=Cleopatra: Last Queen of Egypt|url=https://archive.org/details/cleopatralastque00joyc|url-access=registration|publisher=Basic Books|year=2008|isbn=978-0-465-01892-5}}
* {{cite book|last=Volkmann|first=Hans|title=Cleopatra: a Study in Politics and Propaganda|url=https://archive.org/details/cleopatrastudyin0000hans|year=1958|publisher=Sagamore Press|location=New York|others=T.J. Cadoux, trans|oclc=899077769}}
* {{cite book|last=Watterson|first=Barbara|title=Cleopatra: Fact and Fiction|url=https://archive.org/details/cleopatrafactfic0000watt|publisher=Amberley Publishing|year=2020|isbn=978-1-445-66965-6}}
* {{cite book|last=Weigall|first=Arthur E. P. Brome|title=The Life and Times of Cleopatra, Queen of Egypt |url=https://archive.org/details/ajl1424.0001.001.umich.edu|year=1914|publisher=Blackwood|location=Edinburgh|oclc=316294139 }}
{{refend}}

==Skakels==
* [https://www.youtube.com/watch?v=boQOXk9ZEoc Antieke Romeinse uitbeeldings van Cleopatra VII], op [[YouTube]]
* [http://www.gutenberg.org/ebooks/10992 ''Cleopatra''] (1852), 'n Victoriaanse kinderboek deur Jacob Abbott, Project Gutenberg-uitgawe
* [https://web.archive.org/web/20060811000057/http://www.discoverychannelasia.com/ontv_egyptweek/death_cleopatra/index.shtml &quot;Geheimdinnige dood van Cleopatra&quot;] op die Discovery-kanaal
* [https://web.archive.org/web/20030208021301/http://www.bbc.co.uk/history/historic_figures/cleopatra_vii.shtml Cleopatra VII] by [https://www.bbc.co.uk/history/ BBC History]
* [https://www.worldhistory.org/Cleopatra_VII/ Cleopatra VII] in World History Encyclopedia
* Jarus, Owen (13 Maart 2014). &quot;[https://www.livescience.com/44071-cleopatra-biography.html Cleopatra: feite en biografir]&quot;. ''Live Science''.
* Watkins, Thayer. &quot;[http://www.sjsu.edu/faculty/watkins/cleopatra.htm Die tydlyn van Cleopatra se lewe].&quot; San Jose State University.
{{CommonsKategorie-inlyn|Cleopatra VII of Egypt}}
* [[Lêer:Crystal txt.png|15px]] Hierdie artikel is vertaal uit die [[:en:Cleopatra VII|Engelse Wikipedia]]

{{Normdata}}
{{Voorbladster}}

[[Kategorie:Farao's van Egipte]]
[[Kategorie:Geboortes in 69 v.C.]]
[[Kategorie:Mense in die 1ste eeu v.C.]]
[[Kategorie:Sterftes in 30 v.C.]]</text>
      <sha1>s15wkgi1x5xk2zge8xffow2969oj5b7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kwadratiese vergelyking</title>
    <ns>0</ns>
    <id>88563</id>
    <revision>
      <id>2977201</id>
      <parentid>2041664</parentid>
      <timestamp>2026-10-10T08:57:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>PJ Geest</username>
        <id>9003</id>
      </contributor>
      <comment>Replace raster graph with SVG reconstruction: Quadratic equation coefficients.svg</comment>
      <origin>2977201</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2841" sha1="mqqc3iaemh76yf6pjvdvsvq7wrk62g7" xml:space="preserve">[[Lêer:Quadratic equation coefficients.svg|duimnael|300px|Grafieke van die reële waardes van die kwadratiese vergelyking ''ax''&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt; + ''bx'' + ''c'' ([[parabool]])]]

'n '''Kwadratiese vergelyking''' (of vierkantsvergelyking) is 'n [[vergelyking (wiskunde)|wiskundige vergelyking]] in die vorm:

&lt;math&gt;y = ax^2 + bx + c&lt;/math&gt;

'n Kwadratiese vergelyking gee 'n [[parabool]] op 'n grafiek.

== Oplossing van 'n kwadratiese vergelyking ==

'n Kwadratiese vergelyking kan op drie maniere opgelos word:
# Faktorisering
# Kwadratiese formule
# [[Iteratiewe metode]]

=== Faktorisering van 'n kwadratiese vergelyking ===

'''Standaard vorme:'''

&lt;math&gt;1) \quad ax^2 - b = \left (\sqrt{a}x - \sqrt{b} \right )^2&lt;/math&gt;

&lt;math&gt;2) \quad x^2 + 2ax + a^2 = \left ( x + a \right )^2&lt;/math&gt; {{spaces|10}} of {{spaces|10}} &lt;math&gt;x^2 + Ax + \left (\frac{A}{2} \right)^2 = \left ( x + \frac{A}{2} \right )^2&lt;/math&gt;

&lt;math&gt;3) \quad a^2x^2 + 2abx + b^2 = \left ( ax + b \right )^2&lt;/math&gt;

'''Voorbeeld 1'''

&lt;math&gt;x^2 + x - 6 = 0&lt;/math&gt; {{spaces|5}} kan ook soos volg geskryf word:

&lt;math&gt;(x+3)(x-2) = 0&lt;/math&gt;

Dus is {{spaces|5}} &lt;math&gt;x+3 = 0&lt;/math&gt; {{spaces|5}} of {{spaces|5}} &lt;math&gt;x-2 = 0&lt;/math&gt;

Dus is {{spaces|5}} &lt;math&gt;x = -3&lt;/math&gt; {{spaces|5}} of {{spaces|5}} &lt;math&gt;x = 2&lt;/math&gt;

'''Voorbeeld 2'''

&lt;math&gt;4x^2 - 9 = 0&lt;/math&gt; kan ook soos volg geskryf word:

&lt;math&gt;\left (\sqrt{4}x - \sqrt{9} \right )^2 = (2x - 3 )^2 = 0&lt;/math&gt;

Dus is {{spaces|5}} &lt;math&gt;2x - 3 = 0 \qquad \Rightarrow \qquad x=\frac{3}{2}&lt;/math&gt;

=== Kwadratiese formule ===

Om die kwadratiese formule af te lei, kyk ons na die volgende voorbeeld:

:&lt;math&gt;1) \ 2x^2 + 4x - 4 = 0&lt;/math&gt;

Deel elke term nou met 2:

:&lt;math&gt;2) \ x^2+2x-2=0&lt;/math&gt;
:&lt;math&gt;3) \ x^2+2x=2&lt;/math&gt;
:&lt;math&gt;4) \ x^2+2x+1=2+1&lt;/math&gt;
:&lt;math&gt;5) \ \left(x+1 \right)^2=3&lt;/math&gt;
:&lt;math&gt;6) \ x+1=\pm\sqrt{3}&lt;/math&gt;
:&lt;math&gt;7) \ x=-1\pm\sqrt{3}&lt;/math&gt;

Doen nou dieselfde vir die algemene vergelyking:

:&lt;math&gt;1) \ ax^2 + bx + c = 0&lt;/math&gt;

Deel elke term nou met a:

:&lt;math&gt;2) \ x^2 + \frac{b}{a}x + \frac{c}{a} = 0&lt;/math&gt;
:&lt;math&gt;3) \ x^2 + \frac{b}{a}x = -\frac{c}{a}&lt;/math&gt;

As {{spaces|15}} &lt;math&gt;x^2 + Ax + \left (\frac{A}{2} \right)^2 = \left ( x + \frac{A}{2} \right )^2&lt;/math&gt; {{spaces|5}} (kyk standaard vorme), skryf dan die formule soos volg:

:&lt;math&gt;4) \ x^2 + \frac{b}{a}x + \left (\frac{b}{2a} \right )^2  = \left (\frac{b}{2a} \right )^2 -\frac{c}{a} = \frac{b^2}{4a^2} - \frac{c}{a}&lt;/math&gt;

:&lt;math&gt;5) \ \left(x+\frac{b}{2a}\right)^2=\frac{b^2-4ac}{4a^2}&lt;/math&gt;

:&lt;math&gt;6) \ x + \frac{b}{2a} = \pm\sqrt{\frac{b^2-4ac}{4a^2}}&lt;/math&gt;
:&lt;math&gt;7) \ x=\frac{-b\pm\sqrt{b^2-4ac\ }}{2a}&lt;/math&gt;

== Kyk ook ==
* [[Vergelyking (wiskunde)]]
* [[Polinoom]]
* [[Lineêre vergelyking]]
* [[Derdegraadse vergelyking]]

{{Saadjie}}
{{Normdata}}

[[Kategorie:Algebra]]
[[Kategorie:Wiskundige vergelykings]]</text>
      <sha1>mqqc3iaemh76yf6pjvdvsvq7wrk62g7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Gebruikerbespreking:Dumbassman</title>
    <ns>3</ns>
    <id>93218</id>
    <revision>
      <id>2977050</id>
      <parentid>2909339</parentid>
      <timestamp>2026-10-09T13:19:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>CeylonChingu</username>
        <id>215912</id>
      </contributor>
      <comment>/* Welcome to Wiki Project Med! */ nuwe afdeling</comment>
      <origin>2977050</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6521" sha1="ri40zp7apxz52hlr8d0vhhxhdddb9db" xml:space="preserve">{{argiefboks|4
| argief1 = [[/argief2018/19|2018/19]]
| argief2 = [[/argief2020/21|2020/21]]
| argief3 = [[/argief2022/23|2022/23]]
| argief4 = [[/argief2024/25|2024/25]]
}}
== King Parrot ==

{{ping|Dumbassman}}, die enigste bron wat jy verskaf het bespreek net hulle video. Daar is geen bronne vir die ander inligting nie. Die Engelse Wiki het 14 bronne. Help asb! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 17:00, 27 Augustus 2025 (UTC)
:Ja baas [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 06:32, 28 Augustus 2025 (UTC)

== Weesblaaie ==

Jy is welkom om artikels soos [[Marilyn Knowlden]], wat wees is, se geboortedatums en sterftedatums by te werk sodat hulle nie meer wees is nie. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 17:52, 21 September 2025 (UTC)

:Yes mnr, maak sin, dankie. [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 17:53, 21 September 2025 (UTC)

== Vertaler ==

{{ping|Dumbassman}}, watse vertaler/KI gebruik jy tans? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 16:50, 20 Oktober 2025 (UTC)

:@[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]]  Google translate [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 16:55, 20 Oktober 2025 (UTC)

== You may be an eligible candidate for the U4C election ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
Greetings,

The [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C)]] seeks candidates for the 2026 election. The U4C is the global committee responsible for overseeing enforcement of the [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Universal Code of Conduct|Universal Code of Conduct]]. Elections are held annually, if elected a committee member serves for two years.

This year the U4C requires candidates to hold administrator rights on at least one wiki, which is why you are being contacted as you appear to hold this right. There are other requirements, such as candidates must be at least 18 years old and may not be employed by the Wikimedia Foundation or other related chapters and affiliates. You can find more information in the [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026#Call_for_Candidates|call for candidates on Meta-wiki]]. Additionally, the committee's working language is English; some ability to communicate in English is required.

The election opens on 18 May, if you are eligible and interested you have until 10 May to submit your candidacy. There will week between for candidates to answer questions from the community. Voting takes place privately in [[m:Special:MyLanguage/SecurePoll|SecurePoll]], successful candidates must receive at least 60% support. More information is available on [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026|the 2026 Elections page]], including timelines and other candidacy information. If you read over the material and consider yourself qualified, please consider submitting your name to run for the committee. If you think someone else in your community might be interested and qualified, please encourage them to run.

In partnership with the U4C -- [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User_talk:Keegan (WMF)|talk]]) 18:29, 28 April 2026 (UTC) &lt;/div&gt;
&lt;!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Keegan_(WMF)/test&amp;oldid=30471712 --&gt;

== Last week was very good! ==

Howzit @[[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] aka Rossouw. I did enjoy our session last week. and have been thinking that it may be more helpful to give people both presentations and tasks. Now if you check out this onboarding [https://web-learning.github.io/WIR/onboarding/| slideshow], and put it alongside this ZU [https://zu.wikipedia.org/wiki/User:Derek_J_Moore| onboarding self guided tour], then perhaps we might get more people signing up on all the vernacular platforms? Another question. I'm keen to send out a regular email to the folks who might want to do fun stuff with Wikipedia. I am worried at the moment about technical debt. I'm doing things, but documentation needs to be in vernacular. Would you be keen to be a part of this group? Thanks. [[Gebruiker:Derek J Moore|Derek J Moore]] ([[Gebruikerbespreking:Derek J Moore|kontak]]) 15:00, 4 Junie 2026 (UTC)

:Sure thing my friend. Let me know where I can help. Cheers [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 17:22, 4 Junie 2026 (UTC)
:Just have a look, can't seem to access links. Thanks [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 17:25, 4 Junie 2026 (UTC)
::Grr. Just emailed them to you [[Gebruiker:Derek J Moore|Derek J Moore]] ([[Gebruikerbespreking:Derek J Moore|kontak]]) 17:28, 4 Junie 2026 (UTC)

== Welcome to Wiki Project Med!  ==
{| cellspacing=&quot;8&quot; cellpadding=&quot;0&quot; style=&quot;width:100%; clear:both; margin:0.5em auto; background-color:#EAF2FF; border:1px solid #4a0000;&quot;
| [[File:Medical translation.svg|250x250px]]
|
Hi '''{{PAGENAME}}'''!

Thank you for your recent contributions to [[mdwiki:WikiProjectMed:Wiki_Project_Med_Foundation|Wiki Project Med]].
We are glad to have you as part of our translation task force, helping make reliable medical information accessible to more people worldwide, both online and offline.

Please check this onboarding course [https://sites.google.com/wikiprojectmed.org/mdwiki-onboarding-course/] to learn more about our translation process.

'''After every translation, please ensure the following steps are done:'''

*Confirm that you have chosen the best title or properly translated the title.
*Add suitable categories.
*Check that the infobox is correctly translated and complete.
*Make sure you have followed your language-specific Wikipedia guidelines.
*After publishing your translation, if you receive any comments from the reviewers please reply and coordinate with them.

Following this checklist helps us collaborate positively and effectively with local Wikipedia reviewers. If you have any questions or need support, please feel free to get in touch. 

Thank you for contributing your time and skills to this important work.

-- '''[[m:WikiProject_Med|Wiki Project Med Foundation]]''' Team

|} [[Gebruiker:CeylonChingu|CeylonChingu]] ([[Gebruikerbespreking:CeylonChingu|kontak]]) 13:19, 9 Oktober 2026 (UTC)</text>
      <sha1>ri40zp7apxz52hlr8d0vhhxhdddb9db</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Islamitiese Staat</title>
    <ns>0</ns>
    <id>93540</id>
    <revision>
      <id>2977167</id>
      <parentid>2976941</parentid>
      <timestamp>2026-10-09T21:20:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>SpesBona</username>
        <id>2720</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>+ Seël</comment>
      <origin>2977167</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12109" sha1="lxugm4egrq651pzswcnqnv11ol2owij" xml:space="preserve">{{Inligtingskas Land
|noem_naam               = Islamitiese Staat in Irak en die Levant
|volle_naam              = &lt;small&gt;الدولة الإسلامية في العراق والشام&lt;br /&gt;''ad-Dawlah al-Islāmīyah fil 'Irāq wa ash-Shām'' ([[Arabies]])&lt;/small&gt;
|algemene_naam           = die Islamitiese Staat
|beeld_vlag              = Islamic State flag.svg
|beeld_wapen             = IS seal.svg
|simbool_tipe            = Seël
|beeld_kaart             = Territorial control of the ISIS.svg
|leuse                   = باقية وتتمدد&lt;br /&gt;''Bāqiyah wa-Tatamaddad''&lt;br /&gt;&lt;small&gt;''([[Arabies]] vir: &quot;Oorblywend en uitbreiding&quot;)''&lt;/small&gt;&lt;ref name=&quot;national11june&quot;&gt;{{en}} {{cite news |work=The National |last=Hassan |first=Hassan |url=http://www.thenational.ae/thenationalconversation/comment/political-reform-in-iraq-will-stem-the-rise-of-islamists#full |title=Political reform in Iraq will stem the rise of Islamists |date=11 Junie 2014 |accessdate=18 Junie 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170206144939/http://www.thenational.ae/thenationalconversation/comment/political-reform-in-iraq-will-stem-the-rise-of-islamists |archive-date=6 Februarie 2017 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;carnegie12june&quot;&gt;{{en}} {{cite news |publisher=Carnegie Endowment for International Peace |last=Khatib |first=Lina |date=12 Junie 2014 |url=http://carnegieendowment.org/2014/06/12/what-takeover-of-mosul-means-for-isis/hdng |title=What the Takeover of Mosul Means for ISIS |accessdate=18 Junie 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200504231121/https://carnegieendowment.org/2014/06/12/what-takeover-of-mosul-means-for-isis/hdng |archive-date=4 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;
|volkslied               = ''geen''
|amptelike_tale          = [[Arabies]]
|hoofstad                = [[Ar-Raqqah]], Sirië ''([[de facto]])''&lt;ref&gt;{{en}} {{cite news |publisher=Al-Monitor |url=http://www.al-monitor.com/pulse/security/2014/06/syria-iraq-isis-invasions-strength.html |title=ISIS on offense in Iraq |date=10 Junie 2014 |accessdate=11 Junie 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190622154517/https://www.al-monitor.com/pulse/security/2014/06/syria-iraq-isis-invasions-strength.html |archive-date=22 Junie 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.businessinsider.com/how-did-isis-kidnap-james-foley-2014-8 |title=One Big Question Surrounds The Murder Of US Journalist James Foley By ISIS |work=Business Insider |last=Kelley |first=Michael B. |date=20 Augustus 2014 |accessdate=20 Augustus 2014 |quote=&quot;...the de facto ISIS capital of Raqqa, Syria...&quot; |archive-url=https://web.archive.org/web/20191009121855/https://www.businessinsider.com/how-did-isis-kidnap-james-foley-2014-8 |archive-date=9 Oktober 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;
{{Koördinate|35|57|N|39|1|O}}
|latd                    = 35
|latm                    = 57
|latNS                   = N
|longd                   = 39
|longm                   = 1
|longEW                  = O
|grootste_stad           = [[Ar-Raqqah]]
|regeringsvorm           = Selfverklaarde [[kalifaat]]
|leiertitels             = • Selfverklaarde kalief
|leiername               = &quot;Ibrahim&quot; Abu Bakr&lt;br /&gt;al-Baghdadi&lt;ref name=&quot;Caliph Ibrahim&quot;&gt;{{en}} {{cite news |last1=Rubin |first1=Alissa J. |title=Militant Leader in Rare Appearance in Iraq |url=http://www.nytimes.com/2014/07/06/world/asia/iraq-abu-bakr-al-baghdadi-sermon-video.html |accessdate=6 Julie 2014 |work=The New York Times |date=5 Julie 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200320094524/https://www.nytimes.com/2014/07/06/world/asia/iraq-abu-bakr-al-baghdadi-sermon-video.html |archive-date=20 Maart 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Ibrahim&quot;&gt;{{en}} {{cite news |url=http://news.siteintelgroup.com/Jihadist-News/isis-spokesman-declares-caliphate-rebrands-group-as-islamic-state.html |title=ISIS Spokesman Declares Caliphate, Rebrands Group as Islamic State |date=29 Junie 2014 |accessdate=29 Junie 2014 |publisher=SITE Institute |archive-url=https://web.archive.org/web/20200504231318/https://news.siteintelgroup.com/Jihadist-News/isis-spokesman-declares-caliphate-rebrands-group-as-islamic-state.html |archive-date=4 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;
|oppervlak_rang          = 
|oppervlak_grootte       = 
|oppervlak               = ''onbekend''
|oppervlakmi²            = 
|persent_water           = 
|bevolking_skatting      = ''onbekend''
|bevolking_skatting_jaar = 
|bevolking_rang          = 
|bevolking_sensus        = 
|bevolking_sensus_jaar   = 
|bevolkingsdigtheid      = 
|bevolkingsdigtheidmi²   = 
|bevolkingsdigtheidrang  = 
|BBP_PPP                 = 
|BBP_PPP_rang            = 
|BBP_PPP_jaar            = 
|BBP_PPP_per_kapita      = 
|BBP_PPP_per_kapita_rang = 
|BBP                     = 
|BBP_rang                = 
|BBP_jaar                = 
|BBP_per_kapita          = 
|BBP_per_kapita_rang     = 
|onafhanklikheidstipe    = Vorming
|onafhanklikheidsgebeure = • Islamitiese Staat verklaar&lt;br /&gt;• Kalifaat verklaar
|onafhanklikheidsdatums  = &lt;br /&gt;&lt;br /&gt;[[3 Januarie]] [[2014]]&lt;ref name=&quot;Voice of America&quot;&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.voanews.com/content/iraqi-city-in-hands-of-alqaidalinked-militants/1823591.html |title=Iraqi City in Hands of Al-Qaida-Linked Militants |publisher=Voice of America |date=4 Januarie 2014 |accessdate=16 Januarie 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160404051127/http://www.voanews.com/content/iraqi-city-in-hands-of-alqaidalinked-militants/1823591.html |archive-date=4 April 2016 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;United Muslim Association of America&quot;&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.umaamerica.net/sites/default/files/2014_06_19_UADV_TheIraqCrisis_FINAL.pdf |title=The Crisis in Iraq |publisher=UMAA |date=18 Junie 2014 |accessdate=29 Augustus 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140903095038/http://www.umaamerica.net/sites/default/files/2014_06_19_UADV_TheIraqCrisis_FINAL.pdf |archive-date=3 September 2014 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;&lt;br /&gt;[[29 Junie]] [[2014]]
|MOI                     = 
|MOI_rang                = 
|MOI_jaar                = 
|MOI_kategorie           = 
|Gini                    = 
|Gini_rang               = 
|Gini_jaar               = 
|Gini_kategorie          = 
|geldeenheid             = ''onbekend''
|geldeenheid_kode        = -
|land_kode               = 
|tydsone                 = OAT
|utc_afwyking            = [[UTC+03:00|+3]]
|tydsone_somer           = nie toegepas nie
|utc_afwyking_DST        = [[UTC+03:00|+3]]
|internet_domein         = ''geen''
|skakelkode              = ''geen''
|voetskrif               = 
}}

Die '''Islamitiese Staat in Irak en die Levant''' (ISIL), ook soms die '''Islamitiese Staat in Irak en Sirië''' (ISIS) of slegs die '''Islamitiese Staat''' (IS) genoem, is 'n [[djihad]]iese militêre groep en 'n voorheen selfbenoemde staat oor dele van [[Sirië]] en [[Irak]]. Die gebied waar ISIS aktief is, het vroeër die [[Levant]] geheet. ISIS streef na 'n [[kalifaat]], 'n staat wat deur 'n [[kalief]], dit wil sê 'n opvolger van die [[Islam]]itiese profeet [[Mohammed]], regeer word. Die oorspronklike Islamitiese kalifaat is in 1924 ontbind toe die [[Ottomaanse Ryk]] ontbind is.

ISIS is in 1999 as 'n splintergroep van [[Al-Kaïda]] gestig na die omverwerping van [[Saddam Hoesein]] in Irak. Al-Kaïda het hom later van die groep gedistansieer omdat dit volgens hulle te ekstremisties is. Hulle pas sjaria-wette streng toe (kap diewe se hande af, lyfstraf vir mans wat drink en vroue sonder kopdoeke). Hulle het ook verskeie video's vrygestel waarin hulle joernaliste en ander gevangenes onthoof, soos van die [[onthoofding van 21 Koptiese Christene in Libië, 2015]].

Die organisasie is deur die [[Verenigde Nasies]], die [[Verenigde State van Amerika]], die [[Verenigde Koninkryk]] en verskeie ander lande as 'n terroriste-organisasie verklaar. Volgens [[Amnestie Internasionaal]] is die groep skuldig aan etniese suiwering op 'n historiese skaal. Teen Junie 2014 het meer as een miljoen Irakiërs al as gevolg van ISIS se gewelddadige aanslag uit hulle huise gevlug.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite news |url=http://www.youtube.com/watch?v=85afLXzwVF0 |title=1,000,000 Iraqis Have Fled Their Homes As ISIS Continues Armed Siege |author=[[YouTube]] |date=20 Junie 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190416011414/https://www.youtube.com/watch?v=85afLXzwVF0 |archive-date=16 April 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{nl}} {{cite news |url=http://nos.nl/video/662193-miljoen-irakezen-vluchten-voor-isis.html |title=Miljoen Irakezen vluchten voor ISIS |author=Nederlandse Omroep Stichting |date=17 Junie 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191009121900/https://nos.nl/video/662193-miljoen-irakezen-vluchten-voor-isis.html |archive-date=9 Oktober 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;

In Julie 2017 het die groep beheer oor sy grootste stad, [[Mosoel]], aan die Irakse weermag afgestaan.&lt;ref name=&quot;:6&quot;&gt;{{en}} {{cite news |url=http://www.presstv.ir/Detail/2017/07/11/528164/Lebanon-Hezbollah-Nasrallah-Mosul-liberation-Daesh-terrorists-Middle-East |title=PressTV-'US created, allowed regional funding of Daesh' |date=11 Julie 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170815124708/http://presstv.ir/Detail/2017/07/11/528164/Lebanon-Hezbollah-Nasrallah-Mosul-liberation-Daesh-terrorists-Middle-East |archive-date=15 Augustus 2017 |url-status=live |df=dmy-all |accessdate=26 Maart 2019 }}&lt;/ref&gt;  Na aanleiding van hierdie groot nederlaag het ISIL grondgebied aan die verskillende state en ander militêre magte wat daaraan gekoppel is, verloor, totdat dit teen November 2017 geen betekenisvolle grondgebied beheer het nie.&lt;ref name=&quot;territorial-losses&quot;&gt;[http://iswresearch.blogspot.ca/2017/08/russian-airstrikes-in-syria-july-17.html Russia's Syria Mirage] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180304172513/http://iswresearch.blogspot.ca/2017/08/russian-airstrikes-in-syria-july-17.html |date= 4 Maart 2018 }} Institute for Study of War website. By Matti Suomenaro, et al.  13 Augustus 2017. Besoek op 3 Maart 2018.&lt;/ref&gt; Amerikaanse militêre amptenare en gelyktydige militêre ontledings het in Desember 2017 gerapporteer dat die groep net 2 persent van die grondgebied wat hulle voorheen gehad het, behou het.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.fox32chicago.com/news/dont-miss/isis-has-lost-98-percent-of-its-territory-officials-say |title=ISIS has lost 98 percent of its territory, officials say |last=FOX |archive-url=https://web.archive.org/web/20190401044309/http://www.fox32chicago.com/news/dont-miss/isis-has-lost-98-percent-of-its-territory-officials-say |archive-date=1 April 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Op 10 Desember 2017 het Irak se eerste minister, Haider al-Abadi, gesê dat Irakse magte die laaste oorblyfsels van die Islamitiese staat van die land verdryf het, drie jaar nadat die militante groep omtrent 'n derde van die gebied van Irak beset het.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.theage.com.au/world/islamic-state-completely-evicted-from-iraq-iraqi-pm-says-20171210-h01x2r.html |title=Islamic State completely 'evicted' from Iraq, Iraqi PM says |date=9 Desember 2017 |website=The Age |archive-url=https://web.archive.org/web/20200515232118/https://www.theage.com.au/world/islamic-state-completely-evicted-from-iraq-iraqi-pm-says-20171210-h01x2r.html |archive-date=15 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Teen 23 Maart 2019 het ISIL hul finale stukke beheerde gebied verloor en hul &quot;tentstad&quot; en gebiede in Al-Baghuz Fawqani aan die einde van die Slag van Baghuz Fawqani oorgegee.&lt;ref&gt;Philip Issa, Andrea Rosa en Maya Alleruzzo, ''US-allied Syrian force declares victory over Islamic State'', [[The Washington Post]]. 23 March 2019.&lt;/ref&gt;

== Verwysings ==
{{Verwysings|2}}

{{Normdata}}

[[Kategorie:Geskiedenis van Irak]]
[[Kategorie:Geskiedenis van Sirië]]
[[Kategorie:Islam in Sirië]]
[[Kategorie:Islamitiese groepe]]
[[Kategorie:Omstrede gebiede]]
[[Kategorie:Palmyra]]
[[Kategorie:Terrorisme]]</text>
      <sha1>lxugm4egrq651pzswcnqnv11ol2owij</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Johannes J. Smith</title>
    <ns>0</ns>
    <id>94206</id>
    <revision>
      <id>2977036</id>
      <parentid>2887860</parentid>
      <timestamp>2026-10-09T12:47:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>JMK</username>
        <id>649</id>
      </contributor>
      <comment>+kat</comment>
      <origin>2977036</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2558" sha1="di7pvjbs1iaud11jkncztkmxnt22hv4" xml:space="preserve">{{Inligtingskas Persoon
| naam             = Johannes J. Smith
| bynaam           = 
| beeld            = Prof JJ Smith.jpg
| beeldbeskrywing  = 
| onderskrif       = 
| geboortenaam     = Johannes Jacobus Smith
| geboortedatum    = [[5 Oktober]] [[1883]]
| geboorteplek     = [[Tulbagh]]
| sterfdatum       = [[18 Junie]] [[1949]]
| sterfteplek      = 
| ouers            = 
| titel            = 
| nasionaliteit    = [[Suid-Afrika]]
| beroep           = Taalkundige
| ander            = 
| bekend           = Redigeer eerste Afrikaanse woordeboek
| salaris          = 
| termyn           = 
| voorganger       = 
| opvolger         = 
| eerbewyse        = 
| party            = 
| religie          = 
| huweliksmaat     = 
| kinders          = 
| webblad          = 
| handtekening     = 
}}

[[Beeld:JJ Smith student.jpg|duimnael|links|170px|J.J. Smith as student op [[Stellenbosch]], 1905.]]

Professor '''Johannes Jacobus Smith''' ([[5 Oktober]] [[1883]] - [[18 Junie]] [[1949]]) was 'n Suid-Afrikaanse taalkundige en eerste redakteur van die amptelike [[Woordeboek van die Afrikaanse Taal|Afrikaanse Woordeboek]]. Hy is naby [[Tulbagh]] gebore en ontvang sy opleiding in die [[Paarl]] en [[Stellenbosch]] voordat hy sy studies in die buiteland voortsit. Hier spesialiseer hy in die Germaanse tale. In [[Londen]] word hy tot die balie toegelaat en behaal die hoogste punte in [[Engeland]]. In 1914 word hy dekaan van die fakulteit Duits en Frans aan die destydse Victoria-kollege. Nadat dié kollege sy naam verander na die [[Universiteit van Stellenbosch]] in 1919 word hy professor in [[Afrikaans]]. Tussendeur was hy die redakteur van ''Ons Moedertaal'' en ''[[Die Huisgenoot]]'' van 1917 tot 1924. Hy was 'n lid van die [[Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns|SA Akademie]] en het gehelp om spelreëls te standaardiseer. Van 1925 tot 1943 was hy die redakteur van die ''[[Woordeboek van die Afrikaanse Taal|Afrikaanse Woordeboek]]'' en hier het hy reusewerk verrig. Hy was ook betrokke in die geskil met die Akademie oor spelreëls totdat 'n kompromis bereik is in 1932. Hy was ook lid van die Pleknamekommissie en van die Gesamentlike Matrikulasieraad en ook 'n trustee van die Suid-Afrikaanse Kunsgalery. Hy tree in 1943 af as redakteur van die Woordeboek en is oorlede in 1949.

== Bron ==
* ''[[Ensiklopedie van Suidelike Afrika]]'', [[Eric Rosenthal]], 1967.

{{DEFAULTSORT:Smith, Johannes}}
[[Kategorie:Suid-Afrikaanse taalkundiges]]
[[Kategorie:Afrikaanse Taalbeweging]]
[[Kategorie:Geboortes in 1883]]
[[Kategorie:Sterftes in 1949]]</text>
      <sha1>di7pvjbs1iaud11jkncztkmxnt22hv4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Lêer:Tobie Muller Philippolis konsistorie.JPG</title>
    <ns>6</ns>
    <id>95634</id>
    <revision>
      <id>2977039</id>
      <parentid>1317059</parentid>
      <timestamp>2026-10-09T12:51:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>JMK</username>
        <id>649</id>
      </contributor>
      <comment>+kat</comment>
      <origin>2977039</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="490" sha1="shoph7y8tta69vz84svyho406xq8je8" xml:space="preserve">== Opsomming ==
{{Beeldinligting
|beskrywing=Dr. [[Tobie Muller]] se portret in die konsistorie van die [[NG gemeente Philippolis]].
|bron=[http://philippolis.blogspot.com/2012_02_01_archive.html Gebruik met verlof]
|datum=2012
|daarsteller=Morné van Rooyen
|outeur=Jens Friis
|ander_weergawes=Geen
}}
&lt;!-- VERPLIG: Moenie vergeet om n lisensie te kies ASOOK n bron EN n outeur in te vul nie! --&gt;
== Lisensiëring ==
{{Kopiereg-erkenning|Jens Friis}}

[[Kategorie:Afrikaanse Taalbeweging]]</text>
      <sha1>shoph7y8tta69vz84svyho406xq8je8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Lêer:Ds JA Joubert.jpg</title>
    <ns>6</ns>
    <id>99410</id>
    <revision>
      <id>2977096</id>
      <parentid>2919787</parentid>
      <timestamp>2026-10-09T16:23:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>JMK</username>
        <id>649</id>
      </contributor>
      <comment>weergawe</comment>
      <origin>2977096</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="506" sha1="06g7frjjvsq4kbvvv3bpwwfv3z5d2he" xml:space="preserve">== Opsomming ==
{{Beeldinligting
|beskrywing={{af|1=Ds. J.A. Joubert, vader van die [[Kaapland]]se administrateur [[Frank Joubert]]}}
|bron=''Ons Kerk Album''
|datum=Omstreeks 1890
|daarsteller=Morné van Rooyen
|outeur=Onbekend
|ander_weergawes=[Lêer:Ds JA Joubert, valskleur-KI-herskepping.jpg|85px|KI-konsep]
}}
&lt;!-- VERPLIG: Moenie vergeet om n lisensie te kies ASOOK n bron EN n outeur in te vul nie! --&gt;

== Lisensiëring ==
{{PD-SA}}

[[Kategorie:Predikante van die Nederduitse Gereformeerde Kerk]]</text>
      <sha1>06g7frjjvsq4kbvvv3bpwwfv3z5d2he</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2977097</id>
      <parentid>2977096</parentid>
      <timestamp>2026-10-09T16:24:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>JMK</username>
        <id>649</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Opsomming */</comment>
      <origin>2977097</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="508" sha1="do4go15707qx8drp4wjh0z1ka1jslgr" xml:space="preserve">== Opsomming ==
{{Beeldinligting
|beskrywing={{af|1=Ds. J.A. Joubert, vader van die [[Kaapland]]se administrateur [[Frank Joubert]]}}
|bron=''Ons Kerk Album''
|datum=Omstreeks 1890
|daarsteller=Morné van Rooyen
|outeur=Onbekend
|ander_weergawes=[[Lêer:Ds JA Joubert, valskleur-KI-herskepping.jpg|85px|KI-konsep]]
}}
&lt;!-- VERPLIG: Moenie vergeet om n lisensie te kies ASOOK n bron EN n outeur in te vul nie! --&gt;

== Lisensiëring ==
{{PD-SA}}

[[Kategorie:Predikante van die Nederduitse Gereformeerde Kerk]]</text>
      <sha1>do4go15707qx8drp4wjh0z1ka1jslgr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Homeriese kwessie</title>
    <ns>0</ns>
    <id>100612</id>
    <revision>
      <id>2977122</id>
      <parentid>2955997</parentid>
      <timestamp>2026-10-09T17:53:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pynappel</username>
        <id>70858</id>
      </contributor>
      <origin>2977122</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="19579" sha1="8h57r355x9uipiqtmlua79ywdi9duq5" xml:space="preserve">[[Lêer:Rembrandt Harmensz. van Rijn 061.jpg|duimnael|[[Rembrandt]] se ''Homeros'' (1663)]]

Die '''Homeriese kwessie''' is gemoeid met die onsekerheid en gevolglike debat rondom die identiteit van [[Homeros]], die outeurskap van die ''[[Ilias]]'' en ''[[Odusseia]]'' asook die historiese egtheid van vernaam die ''Ilias''. Die vakgebied se wortels lê in die [[Klassieke Oudheid]] en  [[Hellenisme]], maar kom eers werklik tot sy reg onder die Homeriese vakgeleerdes van die 19de en 20ste eeu.

Die belangrikste onderafdelings rakende die Homeriese kwessie is:

*&quot;Wie is Homeros?&quot;&lt;ref&gt;{{citation | first = Ahuvia | last = Kahane | title = Diachronic Dialogues: Authority and Continuity in Homer and the Homeric Tradition | year = 2005 | publisher = Rowman &amp; Littlefield Publishers | isbn = 0-7391-1134-5 | page=1}}&lt;/ref&gt;
*&quot;Is die ''Ilias'' en die ''Odusseia'' deur ŉ enkele of meerdere outeurs neergepen?&quot;&lt;ref&gt;{{citation | first = Minna Skafte | last = Jensen | title = The Homeric Question and the Oral-Formulaic Theory | year = 1980 | publisher = D. Appleton and Company |page=10}} Die vraag het verskeie intellektuele uit die breë samelewing geboei, onder andere William Ewart Gladstone, wat in sy vrye tyd ŉ foliant geskryf het ter uitbreiding van die siening dat Homeros een persoon was en op sy eentjie verantwoordelik was vir beide die ''Ilias'' en die ''Odussee''.&lt;/ref&gt;
*&quot;Deur wie, waar, wanneer en onder watter omstandighede is die gedigte saamgestel&quot;&lt;ref&gt;{{citation | first = Harold North | last = Fowler | title = A History of Ancient Greek Literature | year = 1903 | publisher = Museum Tusculanum Press | isbn = 87-7289-096-7 |page=23}}&lt;/ref&gt;

Die moontlikhede van moderne [[tekskritiek]] asook argeologiese antwoorde het ŉ paar ekstra vrae tot gevolg:

*&quot;Hoe betroubaar is die tradisies soos beliggaam in die Homeriese gedigte?&quot;&lt;ref&gt;{{cite book | first = J.V. | last = Luce | title = Homer and the Homeric Age | url = https://archive.org/details/homerheroicage00luce | year = 1975 | publisher = Harper &amp; Row | isbn = 0-06-012722-8 |page=[https://archive.org/details/homerheroicage00luce/page/15 15]}}&lt;/ref&gt;
*&quot;Hoe oud is die oudste elemente in Homeriese digkuns wat met sekerheid gedateer kan word?&quot;&lt;ref&gt;{{citation | first = Martin P. | last = Nilsson | title = The Mycenaean Origin of Greek Mythology | year = 1972 | publisher = University of California Press | isbn = 0-520-01951-2 |page=11}}&lt;/ref&gt;

== Homeros as manifestasie van ŉ mondelinge tradisie ==
Na die gedagteryke werk van [[Milman Parry]] is meeste klassici dit eens dat die meeste gedigte aan Homeros toegewys, of hy as digter bestaan het of nie, tot ŉ sekere mate van mondelinge tradisie afhanklik is – ŉ geslagte-oue tegniek wat die erfgoed van velerlei sanger-digters (of ''aoidoi'') was. ŉ Ontleding van die struktuur en [[woordeskat]] in die ''Ilias'' en ''Odusseia'' toon aan dat die gedigte heelwat gereelde en herhalende frases bevat; selfs volledige verse word herhaal. Kon die ''Ilias'' en ''Oddussee'' die produk gewees het van mondeling-voorskriftelike komposisie, daar en dan deur ŉ digter saamgestel deur gebruik te maak van ŉ versameling gememoriseerde tradisionele verse en frases? [[Milman Parry]] en Albert Lord wys dat sulke uitvoerige mondelinge tradisie, hoewel vreemd in hedendaagse literêre kulture, tipies is van [[Epiek|epiese digkuns]] in ŉ uitsluitlike mondelinge kultuur. Die kernwoorde hier is &quot;mondeling&quot; en &quot;tradisioneel&quot;. Parry begin met die eersgenoemde: die herhalende taalstukke is volgens hom deur die sanger-digter by sy voorgangers oorgeneem, en was nuttig in die komposisie van gedigte. Parry noem die herhalende taalstukke &quot;formules&quot;.&lt;ref&gt;{{citation |author=Gibson, Twyla |title=Milman Parry: The Oral-Formulaic Style of the Homeric Tradition. |url=http://www.utoronto.ca/mcluhan/tsc_parry_homeric_tradition.htm |accessdate=6 Desember 2007 |archivedate=20 Januarie 2011 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110120005302/http://www.utoronto.ca/mcluhan/tsc_parry_homeric_tradition.htm }}&lt;/ref&gt;

Heelwat geleerdes stem saam dat die ''Ilias'' en ''Odusseia'' ŉ proses van standaardisering en verfyning ondergaan het vanuit ouer bronne, beginnende by die agtste eeu v.C. Hierdie proses wat soms na verwys word as die &quot;miljoen klein stukkies&quot; ontwerp, ondersteun oënskynlik die gees van mondelinge tradisie. Albert Lord vermeld in sy ''magnum opus'', ''The singer of tales'', dat digters binne ŉ mondelinge tradisie, soos Homeros, geneig is om hulle verhale aan te pas en te skep soos hulle dit uitvoer. Hoewel die gevolgtrekking dan gemaak kan word dat hy van ander sangerdigters ''geleen'' het, maak hy dit feitlik seker sy eie.&lt;ref&gt;{{citation | first = Albert | last = Lord | title = The Singer of Tales | year = 1960 | publisher = Harvard University Press}}&lt;/ref&gt;

Die 1960 uitgawe van Lord se boek, wat fokus op die probleme en vrae wat ontstaan het in oorleg met die toepassing van die mondeling-voorskriftelike teorie vir probleemtekste soos die ''Ilias'', ''Odusseia'' en selfs ''[[Beowulf]]'', beïnvloed bykans al die daaropvolgende werke oor Homeros en mondeling-voorskriftelike komposisie. In antwoord op dié grondverskuiwende werk publiseer Geoffrey Kirk ŉ boek getiteld ''The Songs of Homer''. Daarin bevraagteken hy Lord se uitbreiding van die mondeling-voorskriftelike wese van Serwiese letterkunde (die gebied waarin die teorie oorspronklik ontwikkel is) tot die Homeriese epos. Kirk betoog dat Homeriese gedigte van daardie tradisies verskil in hul &quot;metriese dissipline&quot;, &quot;vormlike strukture&quot; en [[kreatiwiteit]]. Hy argumenteer dat Homeriese gedigte binne ŉ stelsel voorgedra is wat die voordraer heelwat meer vryheid gee om woorde en frases te kies om dieselfde doel te bereik as die Serwiese digter, wat basies net &quot;reproduserend&quot; is.&lt;ref&gt;{{citation | first = Geoffrey S. | last = Kirk | title = The Songs of Homer | year = 1962 | publisher = Cambridge University Press |page=88-91}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=Foley1985&gt;{{citation | first = John M. | last = Foley | title = Oral-Formulaic Theory and Research: An Introduction and Annotated Bibliography | year = 1985 | publisher = Garland}}&lt;/ref&gt;{{rp|35}}

Kort hierna hervorm Eric A. Havelok se boek ''Preface to Plato'' geheel en al hoe geleerdes na Homeriese digkuns kyk, deur te argumenteer dat dit nie net die gevolg van mondelinge tradisie is nie, maar dat die mondelinge voorskrifte daarin ŉ manier was vir antieke [[Grieke]] om kulturele kennis oor baie geslagte heen te bewaar.&lt;ref name= Foley1985/&gt;{{rp|36}} In sy werk van 1966, ''Have we Homer’s ''Iliad''? '', teoretiseer Adam Parry die bestaan van die mees volledig ontwikkelde digter tot nog toe, ŉ persoon wat kreatief en intellektueel (op eie diskresie) genuanseerde karakters kon skep binne die konteks van die aanvaarde tradisionele storie; om die waarheid te sê het Parry die [[Serwies|Serwiese]] tradisie ongelukkig geheel en al uitgeskuif en gekies om die Griekse model hoër as die ander te ag.&lt;ref name=Foley1985/&gt;{{rp|36, 505}}&lt;ref&gt;{{citation |last=Parry |first=Adam |title=Have we Homer's Iliad? |publisher=Yale Classical Studies |edition=20 |year=1966 |pages=177–216}}&lt;/ref&gt; Lord reageer op Kirk en Parry se onderskeie standpunte met sy 1968 publikasie, ''Homer as Oral Poet'', en herbevestig sy vertroue in die relevansie van Serwiese epiese digkuns en die ooreenkomste met Homeros. Hy onderspeel ook die literêre en intellektuele rol van die voordraers van Homeriese heldegedigte.&lt;ref name= Foley1985/&gt;{{rp|40, 406}}

As verdere ondersteuning vir die teorie dat Homeros in werklikheid die naam van ŉ reeks mondelinge voorskrifte was, of gelykstaande aan die &quot;sangerdigter&quot; soos van toepassing op [[William Shakespeare|Shakespeare]], is die Griekse naam ''Homēros'' etimologies noemenswaardig. Die naam is identies aan die Griekse woord vir &quot;gyselaar&quot;. Daar is al gepostuleer dat sy naam ŉ ekserp is van die naam van ŉ groep digters wat die Homeridae genoem is. Dit beteken letterlik &quot;seuns van gyselaars&quot;, afstammelinge van [[krygsgevangene]]s. Aangesien die mans nie oorlog toe gestuur is nie, oor daar twyfel bestaan in hul lojaliteit op die slagveld, en dus nie in skermutselinge sou omkom nie, is die onthou van die omgewing se gebruiklike heldegedigte aan hulle toevertrou in ŉ era voor geletterdheid.&lt;ref&gt;{{citation |author=Harris, William |title=Homer the Hostage  |url=http://community.middlebury.edu/~harris/hostage.html Online |accessdate= 6 Desember 2007}}&lt;/ref&gt;

Binne dieselfde denkrigting kan die woord &quot;Homeros&quot; eenvoudig ŉ ontlening wees aan die woordeskat van [[Middellandse See|Mediterreense]] seevaarders vir die [[Semitiese taalfamilie|Semitiese]] woordbasis ‘MR’, wat &quot;sê&quot; of &quot;vertel&quot; beteken. &quot;Homeros&quot; is heel moontlik dalk die Mediterreense weergawe van &quot;sage&quot;. Psuedo-Plutarchos het voorgestel dat die naam afkomstig is uit ŉ woord wat &quot;om te volg&quot; of ook &quot;blind&quot; kan beteken. Ander bronne verbind weer Homeros se naam vir verskillende etimologiese redes met [[Smirna]].&lt;ref&gt;{{citation | first = Barbara | last = Graziosi | title = Inventing Homer: The Early Reception of Epic | year = 2002 | publisher =Cambridge University Press |page=79-81}}&lt;/ref&gt;

== Homeros se tydvak ==
Presies wanneer die gedigte ŉ vaste geskrewe vorm aangeneem het, is oop vir bespreking. Die tradisionele oplossing staan bekend as die &quot;transkripsie [[hipotese]]&quot;. Binne die hipotese dikteer ŉ nie-geletterde sanger die gedig aan ŉ geletterde skrifgeleerde in die 6de eeu v.C. of selfs vroeër. Die oudheid verklaar eenstemmig dat [[Peisistratos]] die [[Athene|Atheense]] tiran eerste was om Homeros se gedigte op skrif vas te lê en in die volgorde te plaas soos ons dit vandag ken. Meer radikale Homeros-kenners, soos Gregory Nagy, voer aan dat ŉ kanonieke teks van die Homeriese gedigte egter vir die eerste keer die lig gesien het met die [[Aleksandrië|Aleksandrynse]] redakteurs tydens die Hellenistiese era (3de tot 1ste eeu v.C.)

Die moderne debat skop af met die ''Prolegomena'' van [[Frederich August Wolf]] in 1795. Volgens Wolf is die skryfdatum onder een van die eerste vrae in die [[tekskritiek]] van Homeros. Wolf, nadat hy homself oortuig het dat Homeros nie geskryf het nie, oorweeg dat die werklike oordragmetode by die [[Rapsodis]]te, waarvan die Homeridae ŉ erfskool was, lê. Hy kom tot die gevolgtrekking dat die ''Ilias'' en ''Odusseia'' nie in die vorm soos ons dit ken saamgestel kon gewees het sonder die hulp van skryfkuns nie. Dit moes dus, soos Bentley gesê het, ŉ reeks van liedere en rapsodies gewees het wat eers 500 jaar na hul oorspronklike komposisie in ŉ epiese gedig vervat is. Wolf versterk sy gevolgtrekking met die karakteristieke toegewys aan die sikliese gedigte (wat se gebrek aan eenheid toon dat die struktuur van die ''Ilias'' en ''Odusseia'' werke uit ŉ latere era was), die een of twee aanduidings van gebrekkige verbinding en die twyfel deur antieke kritici oor die egtheid van sekere gedeeltes.

Die siening word verder gevoer deur die ingewikkelde faktor van die tydperk wat nou na verwys word as die &quot;[[Griekse Donker Eeue]]&quot;. Die tydperk, wat strek van 1250 tot 750 v.C., volg na skatting direk na die geskiedkundige ekwivalent van Homeros se [[Trojaanse Oorlog]]. Die samestelling van die ''Ilias'' word weer geplaas as direk na die Griekse Donker Eeue.

Verder is daar ook ŉ geskil rondom die skryfdatums tussen die ''Ilias'' en die ''Odusseia''. Dit blyk dat laasgenoemde op ŉ latere datum saamgestel is as eersgenoemde as gevolg van die verskil in die werke se onderskeie karakteriserings van die Fenisiërs tussen die 8ste en 7de eeu v.C. Die Fenisiërs se bedrewenheid het begin om Griekse handel te benadeel. Homeros se beskrywing van [[Achilles]] se skild in die ''Ilias'' dui op fyn gedetailleerde metaalwerk wat Fenisiese vaardigheid karakteriseer, terwyl hulle in die ''Odusseia'' uitgekryt word as &quot;menigvuldige gemene poetsbakkers&quot;.&lt;ref&gt;{{citation |url=http://www.readprint.com/author-47/-Homer |title=Homer - Books, Biography, Quotes - Read Print |access-date=12 Junie 2015 |archivedate= 4 Maart 2016 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160304025340/http://www.readprint.com/author-47/-Homer }} Martin Litchfield West gebruik in sy 210 kommentaar op die ''Ilias'' vergelykbare bewyse en die letterkunde Skild van Achilles as een van vele data wat volgens hom die komposisiedatum vasstel as tussen 680 tot 650 v.C.&lt;/ref&gt;

== Polemiek oor Homeros se identiteit ==
Wolf se spekulasies was in harmonie met die idees en sentimente van sy tyd. Sy geskiedkundige argumente, veral sy uitgebreide reeks bewyse van [[Peisistratos]] se werk, is amper nooit uitgedaag nie. Die uitwerking van Wolf se ''Prolegomena'' was so oorweldigend en die vasberadenheid so beslissend dat, hoewel ŉ mate van protes in die tydperk aangeteken is, die werklike Homeriese polemiek eers na sy dood in 1824 afgeskop het.

Die eerste beduidende antagonis van die Wolfiaanse skool was Gregor Wilhelm Nitzsch. Sy werk geskied in die tydvak tussen 1828 en 1862 en bekyk alle kante van die kwessie. Met die aanvang van sy ''Metetemata'' (1830) opper Nitsch die vraag van geskrewe of ongeskrewe literatuur, dit waarop Wolf se hele argument rus, en toon aan dat die skryfkuns Peisistratos voorafgegaan het. In ŉ latere gedeelte van dieselfde reeks besprekings (1837), asook in sy vernaamste werk (''Die Sagenpoesie der Griechen'', 1852), ondersoek hy die struktuur van die Homeriese gedigte asook hul verhouding tot ander epiese gedigte van die Trojaanse siklus.

Hierdie heldedigte het intussen ook die onderwerp geword van die [[Epiese Siklus|Epiese siklus]] van Friedrich Gottlieb Welcker – ŉ werk met amper geen gelyke in die geskiedenis van [[filologie]] nie. Die verwarring wat deur vorige akademici veroorsaak is tussen die antieke post-Homeriese digters (soos Arktinos van Milete of Lesches) en die geleerde mitologiese digters (soos die ''scriptor cyclicus'' van [[Horatius]]) is eerste deur Welcker opgeklaar. Wolf het betoog dat indien die Epiese siklusskrywers die ''Ilias'' en ''Odusseia'' soos dit tans daar uitsien geken het, sou hulle die eenheid van struktuur wat die twee gedigte onderskei, nageboots het. Welcker se doel was om aan te toon dat die Homeriese gedigte beide die vorm en inhoud van epiese digkuns beïnvloed het.

Gevolglik vloei daar ŉ konserwatiewe denkskool hieruit wat min of meer vrylik die absorbering van voorafbestaande gedigte in die ''Ilias'' en ''Odusseia'' erken, asook die bestaan van heelwat interpolasies, maar die vernaamste samestalling van die werk in prehistoriese tye plaas en toeken aan ŉ geniale digter.&lt;ref&gt;{{citation | first = Harry Stratford | last = Caldecott | title = Our English Homer; or, the Bacon-Shakespeare Controversy | year = 1896 | publisher = Johannesburg Times | page=1}}&lt;/ref&gt; Die vraag of die twee heldedigte deur dieselfde outeur neergepen is bly staan; die denkskool neig egter na meerdere outeurs. Verder heers daar nie eenstemmigheid oor die neerpen van die gedigte nie. Karl Otfried Müller ondersteun byvoorbeeld Wolf se siening van die kwessie hoewel hy erg kapsie maak teen die gevolgtrekkings wat Wolf daaruit maak.

Die ''Prolegomena'' het die woorde &quot;Volumen I&quot; op die titelblad hoewel ŉ tweede volume nooit die lig gesien het nie; daar was ook geen poging vanaf Wolf self om dit saam te stel of sy teorie verder te neem nie. Die eerste belangrike treë in daardie rigting is deur Johann Gottfried Jakob Hermann geneem. Sy twee proefskrifte, ''De interpolationibus Homeri'' ([[Leipzig]], 1832), en ''De iteratis apud Homerum'' (Leipzig, 1840), word in Nitsch se skrywes uitgelig. Soos die woord &quot;interpolasie&quot; benadruk het Hermann nie die hipotese van ŉ samesmelting van onafhanklike gedigte ondersteun nie. Die komplikasies met die aanname dat al die antieke minstrele gesing het oor die wraak van Achilles of Odusseus se terugkoms (met selfs die inname van Troje uitgelaat) het Hermann gelei tot die aanname dat twee gedigte van geringe bestek, wat oor die twee temas handel, so bekend geraak het in ŉ vroëere tydperk dat dit die ander gedeeltes van die Trojaanse storie op die agtergrond geskuif het. Dit is verder versterk deur daaropvolgende generasies rapsodiste. Bowendien blyk dit volgens hom dat sekere gedeeltes van die ''Ilias'' ouer is as die wraak van Achilles. Gevolglik onderskei Hermann bo en behalwe die Homeriese en post-Homeriese gedeeltes ook ŉ pre-Homeriese element.

Die veronderstellings van Hermann, waarbinne die Wolfiaanse teorie ŉ aangepaste en tydelike toepassing gekry het, is teenswoordig op die agtergrond geskuif deur Karl Lachmann se van-krag-wordende diepgrawende metode. Lachmann het (in twee referate voorgelees aan die Berlynse akademie in 1837 en 1841) probeer aantoon dat die ''Ilias'' saamgestel is uit sestien onafhanklike gedigte, met verskeie uitbreidings en invoegings, wat finaal deur Peisistratos tot orde gereduseer is. Die eerste boek bevat byvoorbeeld ŉ gedig oor Achilles se woede (1-347) en twee verlengstukke, die terugkeer van [[Chruseïs]] (430-492) en die tonele in Olimpus (348–429, 493–611). Die tweede boek vorm ŉ tweede gedig, maar verskeie uittreksels, onder anderse [[Odusseus]] se toespraak (278-332), is ingevoeg. In die derde boek is die tonele waarin [[Helena_(mitologie)|Helena]] en [[Priamos]] verskyn, insluitende die sluit van die wapenstilstand, byvoorbeeld uitgewys as invoegings.

Nuwe metodes poog ook om die kwessie op te klaar. Met die kombinering van informasietegnologieë en statistieke laat Stylometrie die skandering van verskeie linguistiese eenhede toe: onder andere woorde, woordsoorte en klanke. ŉ Eerste studie van Dietmar Najock&lt;ref&gt;{{citation |author=Najock, Dietmar |year=1995 |url=http://promethee.philo.ulg.ac.be/RISSHpdf/Annee1995/Articles/DNajock.pdf |title=Letter Distribution and Authorship in Early Greek Epics |journal=Revue informatique et Statistique dans les Sciences Humaines |volume=XXXI, 1 à 4 |page=129–154 |access-date=12 Junie 2015 |archivedate= 5 September 2012 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120905045703/http://promethee.philo.ulg.ac.be/RISSHpdf/Annee1995/Articles/DNajock.pdf }}&lt;/ref&gt; wat geskoei is op die frekwensie van Griekse letters, toon spesifiek die interne verband aan tussen die ''Ilias'' en ''Odusseia''. ŉ Onlangse studie van Stephen Vonfelt&lt;ref&gt;{{citation |author=Vonfelt, Stephan |year=2010 |url=http://graphoscopie.free.fr/corpus/Arch.pdf |title=Archéologie numérique de la poésie grecque |publisher=Université de Toulouse |access-date=12 Junie 2015 |archivedate=17 Desember 2013 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20131217002555/http://graphoscopie.free.fr/corpus/Arch.pdf }}&lt;/ref&gt; wat die herhaling van letters in ag neem, belig die eenheid in Homeros se werke teenoor die van [[Hesiodos]]. Terwyl die tesis van moderne analiste nog bevraagteken word, bly die kwessie oop vir verdere debat.

== Verwysings ==
{{reflist|2}}
*{{citation |author=Varsos, Georges Jean |url=http://www.unige.ch/cyberdocuments/theses2002/VarsosG/these.pdf |title=The Persistence of the Homeric Question, Ph.D. thesis |publisher=University of Geneva |date=Julie 2002 |access-date=12 Junie 2015 |archivedate= 6 Maart 2009 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090306115050/http://www.unige.ch/cyberdocuments/theses2002/VarsosG/these.pdf }}
*{{citation | first = Martin L. |last = West | title = The Making of the Iliad | year = 2010 | publisher = Oxford University Press | isbn = 978-0199590070 }}

{{En-vertaal|Homeric Question}}

[[Kategorie:Ou Griekse skrywers|*]]
[[Kategorie:Letterkundige kritici]]</text>
      <sha1>8h57r355x9uipiqtmlua79ywdi9duq5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Lêer:JJ Smith student.jpg</title>
    <ns>6</ns>
    <id>103237</id>
    <revision>
      <id>2977044</id>
      <parentid>2975638</parentid>
      <timestamp>2026-10-09T13:01:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>JMK</username>
        <id>649</id>
      </contributor>
      <comment>+kat</comment>
      <origin>2977044</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="370" sha1="56jn7r79ceq4vszb9r9pk0n81a9kekd" xml:space="preserve">== Opsomming ==
{{Beeldinligting
|beskrywing=[[Johannes J. Smith]]
|bron=Stellenbosch 1866-1966
|datum=1905
|daarsteller=Morné van Rooyen
|outeur=Onbekend
|ander_weergawes=Geen
|lisensiëring={{PD-SA}}

}}
&lt;!-- VERPLIG: Moenie vergeet om n lisensie te kies ASOOK n bron EN n outeur in te vul nie! --&gt;
== Lisensiëring ==
{{PD-SA}}

[[Kategorie:Afrikaanse Taalbeweging]]</text>
      <sha1>56jn7r79ceq4vszb9r9pk0n81a9kekd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Lêer:Prof JJ Smith.jpg</title>
    <ns>6</ns>
    <id>103254</id>
    <revision>
      <id>2977043</id>
      <parentid>1382058</parentid>
      <timestamp>2026-10-09T13:00:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>JMK</username>
        <id>649</id>
      </contributor>
      <comment>+kat</comment>
      <origin>2977043</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="355" sha1="qmvfntru3wya9upnp9kybjfe4suhg43" xml:space="preserve">== Opsomming ==
{{Beeldinligting
|beskrywing=Prof. [[Johannes J. Smith]]
|bron=Stellenbosch 1866-1966
|datum=Voor 1940
|daarsteller=Morné van Rooyen
|outeur=Onbekend
|ander_weergawes=Geen
}}
&lt;!-- VERPLIG: Moenie vergeet om n lisensie te kies ASOOK n bron EN n outeur in te vul nie! --&gt;
== Lisensiëring ==
{{PD-SA}}

[[Kategorie:Afrikaanse Taalbeweging]]</text>
      <sha1>qmvfntru3wya9upnp9kybjfe4suhg43</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Watersnoodramp</title>
    <ns>0</ns>
    <id>106933</id>
    <revision>
      <id>2977084</id>
      <parentid>2976965</parentid>
      <timestamp>2026-10-09T15:13:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jcwf</username>
        <id>4</id>
      </contributor>
      <comment>so beter?</comment>
      <origin>2977084</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="26194" sha1="04qx8yghxytoakj85gfioe38xeodivc" xml:space="preserve">[[Lêer:Watersnood 1820 oosterhout.jpg|duimnael|400px|'n Huis verwoes in 1820 se watersnood]]

[[Nederland]] het 'n lang geskiedenis van [[oorstroming]]s, wat '''watersnoodrampe''' genoem word. Keer op keer het duisende mense gesterf en dorpe en stede het verdwyn. Land het see geword en het later weer verslik of is ingepolder.

Ondergenoemde jare is bekend vir 'n watersnood wat plaasgevind het:&lt;ref&gt;Bron: [[:nl:Sjabloon:Navigatie stormvloeden Nederland]]&lt;/ref&gt;

{|class=&quot;wikitable&quot;
|-
| 838 • 1014 • 1042 • 1134 • 1163 • 1164 • 1170 • 1196 • 1212 • 1214 • 1219 • 1220 • 1221 • 1248/1249 • 1277 • 1280 • 1282 • 1287 • 1288 (I) • 1288 (II) • 1322 • 1334 • 1362 • 1374 • 1375 • 1377 • 1404 • 1421 • 1424 • 1468 • 1477 • 1509 • 1514 • 1530 • 1532 • 1552 • 1566 • 1570 • 1610 • 1643 • 1651 • 1675 • 1682 • 1686 • 1703 • 1717 • 1809 • 1820 • 1825 • 1855 • 1861 (I) • 1861 (II) • 1877 • 1906 • 1916 • 1926 • 1953 • 1962 • 1993 • 1995 • 2006.
|}ooreind

Dié gebeurtenisse het hulle stempel op die geskiedenis van die land afgedruk en ook die kultuur en die politieke strukture beïnvloed. Nederland het byvoorbeeld nie net 'n departement van verdediging teen vyandelike aanvalle nie, maar ook 'n organisasie wat ''Rijkswaterstaat'' genoem word en verantwoordelik is vir die bevolking se beveiliging teen oorstromings. &lt;!-- SUBJEKTIEWE STELLING: 'n Beskuldiging dat 'n politikus die onderhoud van dyke verwaarloos is nie gesond vir sy politieke loopbaan nie.--&gt;

Die oorstromingsgevaar kan van twee kante af kom:
# Die [[Noordsee]], wat die dele van die land kan oorstroom as dit stormagtig is
# Die groot riviere [[Ryn]] en [[Maas]] wat die land kan oorstroom ná ’n groot reënval in [[Duitsland]] en [[Frankryk]]

Tradisioneel is die rampe genoem na die naamdae van heiliges van die [[Katolieke Kerk]], maar sedert 1953 is dit nie meer gebruiklik nie.

== Die Weichsel-ystyd ==
[[Lêer:Doggerland3er.png|duimnael|400px|Die ystyd se einde en die gevolge vir die kaart van Europa]]
Sedert die einde van die laaste [[Ystydperk]] het die Noordsee se vlak gestyg en die bodem van die land gedaal deur die isostatiese verhouding met [[Skandinawië]]. Die druk van die yskap op Skandinawië het verdwyn en die gevolg is dat Nederland daal en Skandinawië styg.

In die Weichsel-ystyd het die landys nie die gebied van Nederland bereik soos in die voorlaaste Ries-ystyd die geval was nie. Nederland was 'n [[toendra]] waar mense [[mammoet]]e gejag het. Toe die ys verdwyn, was Engeland nog verbind aan die vasteland en in die middel van die huidige Noordsee was 'n heuwellandskap wat nou die [[Doggersbank]] is.

== Doggersland ==
[[Lêer:Doggerland-af.svg|duimnael|Die tyd van Doggersland|links]]
Ná die smelting van die ys in die vroeë [[Holoseen]] was dele van die Noordsee wat die latere Engeland en Nederland verbind nog droë grond. Die [[Teems]] was 'n syrivier van die Ryn, wat na die suide vloei en in die [[Engelse Kanaal]] uitmond. Noord van 'n ou binnemeer lê die heuwels van [[Doggersland]]. Aanvanklik was dit nog deel van die vasteland, maar die seevlak het gestyg en dit het 'n bewoonde eiland geword. Ongeveer 6000&amp;nbsp;v.C. het die laaste verbinding tussen Dover en Calais deurgebreek en het ook Brittanje 'n eiland geword.  Ongeveer 5500&amp;nbsp;v.C. was daar moontlik 'n groot [[tsoenami]] wat 'n groot gebied oorstroom het. Doggersland het onder die golwe verdwyn.

In die vroeë Holoseen (9000 – 7000&amp;nbsp;v.C.) maak die oop landskap van die [[Pleistoseen]] plek vir bebossing, eers met [[berk]] en [[denneboom|dennebome]] (Preboreaal), later ook [[eike]], [[iep]] en [[haselaar]] (Boreaal). In die Atlantikum vanaf 7000&amp;nbsp;v.C. oorheers [[Els (boom)|els]] en eik. Ongeveer 6200&amp;nbsp;v.C. volg 'n koel tyd. Dit is moontlik veroorsaak deur die [[Agassiz-meer]] in Noord-Amerika, wat heelwat soet water na die [[Atlantiese Oseaan]] laat stroom het.&lt;ref&gt;{{Outeur|H.J.A. Berendsen}} De vorming van het land, 2004, {{ISBN|90-232-4075-8}}&lt;/ref&gt;

Die Noordsee is 'n vlak epikontinentale see met 'n sanderige bodem wat tydens storms in beweging kan kom. Dit het gelei tot die vorming van 'n [[strandwal]] wat strek van Cap Gris Nez by [[Duinkerken]] tot by Grenen, die noordelikste punt van [[Jutland]] by [[Skagen]]. Die strandwal vorm 'n lang reeks [[duin]]e, maar hulle word onderbreek deur riviere soos die [[Skelde]], [[Ryn]], [[Maas]], [[Vlie]], [[Eems]], [[Weser]] en [[Elbe]]. Die minerale wat hulle vervoer, gee aanleiding tot sedimentasie van leem en sand, maar hul mondings is ook swak punte in die strandwal, waar met stormvloede oorstromings kan ontstaan. Agter die strandwal lê 'n vlak [[lagune]] waar die reste van plantegroei ophoop en laagveen vorm. By oorstromings kan dit weggespoel word, maar partykeer word dit vervang deur klei wat aanslib.

== Die Romeine ==
[[Lêer:Nederland-50AD-af.svg|duimnael|Die kaart van Nederland in 50&amp;nbsp;n.C. In bruin die veen, in geelgroen die seekleigebiede, in blougroen die rivierklei]]
Die Romeine begin met [[Julius Caesar|Caesar]] se verowering van [[Gallië]] om belangstelling in hierdie gebied te toon. Die kus lê destyds op ongeveer op dieselfde plek as vandag, maar die landskap is baie verskillend. 'n Groot deel van die gebied bestaan uit [[veenmos|veenmoerasse]], wat onvrugbaar en taamlik ontoeganklik is. In die middel lê 'n soetwatermeer wat die Romeine ''Flevo'' noem; 'n ander, latere naam is ''Aelmere''. Die Vlie voer sy soet water na die sout Noordsee. Die Romeinse politiek, om gebiede te koloniseer deur aan veterane grond in die verowerde gebied aan te bied, faal. Die soldate wil nie hier bly nie. Dis koud, nat en gevaarlik. Tog wil die Romeine die mondings van ''Scaldis'' (Skelde), Mosa (Maas) en Rhenus (Ryn) en die riviere self oorheers. Hulle heg groot waarde aan handel en is ook militêr strategies, veral toe [[Britannia (provinsie)|Britannia]] ook 'n Romeinse provinsie word. In die noorde tussen Vlie en Eems breek die Noordsee deur baie plekke aan die strandwal. Die [[veen]] spoel weg en 'n gebied vorm wat in Friesland die ''wad'' genoem word. Dit is land wat by eb drooglê en by vloed oorstroom. Dele word deur sedimentasie van klei. Die kleigronde is baie vrugbaar, maar ook gevaarlik. Die [[Friese]] wat daar woon, bou heuwels wat ''terp'' genoem word om oorstromings te oorleef. In die winter bind hulle skerp geslypte bene onder hul voete om oor die ysvlakte van een terp na die ander te beweeg. Dit is die begin van [[skaats]]e. Aanvanklik probeer die Romeine die Friese onderwerp, maar die ontoeganklikheid van die gebied maak dit moeilik.

Die groot riviere Maas en Ryn bly die noordgrens van ''Germania Inferior'' en aanvanklik maak die Romeine die ''Batavi'', wat op die kleigebied tussen die riviere (die [[Betuwe]]) woon, tot bondgenote. Hierdie gebied is ook vrugbaar, maar kan ook oorstroom – veral in die winter en indien daar stroomop baie reën val. Die hooggeleë sandgrond van die Veluwe noord van die riviere of van ''Toxandria'', die latere Brabant in die suide, is veiliger maar ook minder vrugbaar.

== Die eerste meldings ==
Prudentius van Troyes skryf in sy annale dat die hele ''Frisia'' op 26 Desember 838 deur die see oorstroom is. Met Frisia word in dié tyd die hele Nederlandse kusgebied bedoel. Die water het tot die toppe van die duine gestyg en 2&amp;nbsp;437 lewens geëis. Ook uit die ''Annales Xantenses'' word vir hierdie dag 'n ramp vermeld, maar ook genoem dat dit deur 'n groot werwelwind veroorsaak is.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.deltawerken.com/227 |title=Webwerf Deltawerken |language=nl |archive-url=https://web.archive.org/web/20190903112737/http://www.deltawerken.com/227 |archive-date= 3 September 2019 |url-status=live |df=dmy-all |access-date= 4 Februarie 2016 }}&lt;/ref&gt;

== Ontstaan van die Suidersee ==
[[Lêer:Allerheiligen1170.svg|duimnael|Die ontstaan van die Suidersee.]]
Daar word van graaf Floris II van Holland gemeld dat hy in 1119 gaan jag het in die bos van Creil, wat tussen die huidige [[Enkhuizen]] en [[Stavoren]] geleë is. Dit is eintlik Friesgebied; hy word in 'n tweegeveg met 'n Friese edelman, Galama, gewond en in 1121 sterf hy aan sy wonde. Hierdie Creilse bos word waarskynlik in die Allerheiligevloed van 1 en 2 November 1170 weggespoel.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.flevolanderfgoed.nl/home/kunst/noordoostpolder/creil.html |title=Flevoland erfgoed |language=nl |archive-url=https://web.archive.org/web/20191009125043/http://www.flevolanderfgoed.nl/home/kunst/noordoostpolder/creil.html |archive-date=9 Oktober 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Die Vlie en die Marsdiep (tussen Texel en Den Helder) word breë seearms en die vars Aelmere word die sout [[Suidersee]]. Hierdie verandering op die kaart het ook belangrike gevolge vir die konflik tussen Holland en Friesland. Wes-Friesland, die gebied wes van die Vlie, word afgesny van die res van Friesland en ná 'n reeks oorloë word die gebied in 1297 vir goed deel van Holland. Die taal verander van Fries na 'n Nederlandse dialek met 'n Friese grondslag.

== Die waterskappe ==
[[Lêer:Holland1350-af.svg|duimnael|links|450px|De graafskap Holland in 1350]]
Middeleeuse dokumente meld dat keer op keer tydens oorstromings tienduisende mense verdrink en dat gebiede verlore gaan. Die huidige Dollard, Lauwerssee, die westelike [[Waddesee]], die Suidersee, die Biesbosch, die Braakman en die Verdronke Lande van Suid-Beveland en van Saeftinghe ontstaan so ná rampe. Aanvanklik word die oppervlakte van die land net kleiner. Die dieptepunt word omstreeks 1200 bereik. In die tweede helfte van die 12de eeu begin die bevolking groei en daar ontstaan 'n geldekonomie wat investerings in waterbeheer moontlik maak. Die graaf van Holland kan in die 13de eeu ''waterskappe'' vestig. Hulle kry bevoegdhede om plaaslik besluite te neem om die water te beheer.&lt;ref name=&quot;Borger&quot;&gt;''Waterschap en fysische omgeving'' {{Outeur|G.J. Borger}}in: Waterschappen in Nederland: een bestuurskundige verkenning van de institutionele ontwikkeling, Uitgeverij Verloren, 1993,
{{ISBN|906550365X}}, {{ISBN|9789065503657}}&lt;/ref&gt; Die waterskappe speel sedert hierdie tyd 'n groot rol in die land. Hulle begin polders aanlê, stukke land omring met 'n dyk waarbinne die watervlak gereël kan word. Stadig begin hulle verlore gebied terug verower. Dié gebiede het gewoonlik hulle veen verloor en is nou kleigronde, wat baie vrugbaarder is. 'n Voorbeeld van herwonne gebied is ''Rotta'', 'n nedersetting aan die rivier Rotte wat in die 10de eeu onstaan, maar in die 11de eeu oorstroom is. Omstreeks 1250 word die rivier weer afgesluit met 'n dam en ontstaan op die plek die stad [[Rotterdam]]&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.rijnmond.nl/nieuws/96454/Rotta-onder-de-markthal |title=Radio Rynmond |language=nl |archive-url=https://web.archive.org/web/20191009123559/https://www.rijnmond.nl/nieuws/96454/Rotta-onder-de-markthal |archive-date=9 Oktober 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;

In die 15de eeu word hierdie proses aangehelp met die bou van meulens, wat dit moontlik maak om dieper geleë land te ontwater. Die bou van dyke het egter ook onverwagte en ongewenste gevolge. In die polder Oud Rockanje op Voorne blyk byvoorbeeld dat 'n dyk met sy gewig die veenlaag daaronder 60&amp;nbsp;cm ingedruk het. Dat wil sê dat hierdie dyk telkens verhoog moet word. 'n Ander gevolg is dat indien op die een plek 'n dyk gebou word, op ander plekke die vloed hoër en by eb die stroming sterker word. Daardeur word geule dieper gemaak.&lt;ref name=&quot;Borger&quot; /&gt;

Die laagveen is nie net deur die see weggespoel nie. Mense het ook hul aandeel gelewer en dit as turf geoes. Dit is 'n gewilde brandstof, maar by uitgrawing van laagveen onstaan 'n vlak meertjie. Dit is die verskil met hoogveen, wat droë land oplewer. In die binneland van Holland het groot mere so ontstaan, soos die Purmer, Beemster en Haarlemmermeer. Dit het die gevaar van oorstroming deur die see net nog groter gemaak.

== Elisabetsvloede ==
Die naamdag van St. Elisabet is 19 November en op dié dag in die 15de eeu vind daar drie maal 'n groot watersnood plaas wat ook politieke gevolge het. Dit val saam met 'n stryd om die politieke mag wat die &quot;Hoekse en Kabeljauwse Twisten&quot; genoem word. Die &quot;Kabeljauwe&quot; is die party van die laaste onafhanklike Hollandse gravin, Jakoba van Beiere, en die Hoeke steun haar neef die hertog van Boergondië wat haar graafskap opeis.

=== 1404 ===
Die eerste Elisabetsvloed tref veral die suidweste. In Vlaandere en Seeland is groot skade. Die gravin van Vlaandere gee opdrag om 'n seewerende dyk aan te lê.

=== 1421 ===
[[Lêer:Sint Elisabethsvloed 1421.jpg|duimnael|Die Elisabetsvloed van 1421]]

Die dyke van die &quot;Grote Waard&quot; of &quot;Hollandse Waard&quot; breek op talle plekke deur. Hierdie ''waard'' – 'n lae gebied tussen die riviere – verander in 'n binnesee, die [[Biesbosch]], en sal nooit weer heeltemal herstel nie. Dit is 'n ramp vir die graafskap Holland omdat hierdie gebied tussen Dordrecht, Geertruidenberg en Heusden die kerngebied van die graafskap vorm.&lt;ref&gt;''Van natuurlandschap tot risicomaatschappij: de geografie van de relatie tussen mens en milieu'',
OAPEN (Open Access Publishing in European Networks), {{Outeur|Ton Dietz, Frank den Hertog, Herman van der Wusten}} Amsterdam University Press, 2008, {{ISBN|9053567984}}, {{ISBN|9789053567982}}, 299 bls&lt;/ref&gt; Die stad Dordrecht is die belangrikste stad van die graafskap en word eeue lank 'n eilandstad omring deur water.

Dordrecht was Kabeljauws, Geertruidenberg was Hoeks en die Grote Waard was 'n strydtoneel. In 1418 word Dordrecht deur die Hoeke beleër en in 1420 Geertruidenberg deur die Kabeljauwe. Tog word ná die ramp probeer om alle deurgebreekte dyke weer te herstel.

=== 1424 ===
Die dyke van die Grote Waard is nou herstel, maar opnuut is daar 'n Elisabetsvloed. Alle pogings om die skade van die vorige een te herstel, spoel weg en die geldmiddele om dit opnuut te herstel ontbreek. Die pogings om die Grote Waard terug te verower word gestaak.

Dordrecht verloor hiermee sy posisie as eerste stad van Holland omdat skepe nie meer hul goed in dié stad op die mark hoef aan te bied nie. Hierdie ou &quot;stapelreg&quot; het sy betekenis verloor.

&lt;!--
Dijken

Reimerswaal--&gt;

== Die Allerheiligevloed van 1570 ==
Allerheiligeaand was in 1570 op 'n tydstip toe daar kwaai storms was, en baie slagoffers se lewe is geëis. Die politieke leierskap was nou in [[Madrid]] gesetel, waar [[Filips II van Spanje|Filips II]], die graaf van Holland en Seeland, wat ook koning van Spanje was, gewoon het. Sy voorgangers die hertoë van Boergondië het by watersnode partykeer hul bevolking gesteun in hul nood. Maar Filips het ander sorge, soos oorloë met die Turke. Die volgende jaar kondig hy, pleks van te help, nuwe belastings aan. Toe 'n paar seerowers in 1572 die stad Brielle inneem, word hulle as bevryders ontvang. Dit is die begin van 'n opstand wat in 1648 die Spaanse koning dwing om die Nederlandse Republiek se onafhanklikheid te erken. Vier jaar later stig [[Jan van Riebeeck]] [[Kaapstad]] aan die suidpunt van [[Afrika]].

&lt;!-- == Die meulens ==
Landaanwins...  HIER KORT IETS
--&gt;
== Haarlemmermeer ==
In die 19de eeu het dit moontlik geword om stoom te gebruik om die gemale baie sterker te maak. Een van die grootste mere, die Haarlemmermeer, is nou drooggelê. Dit is waar die lughawe [[Schiphol]] nou geleë is.

== Lely ==
[[Lêer:Lely-Havermans-kleur.jpg|duimnael|Lely, geteken deur H.J. Haverman (1899)]]
[[Lêer:Overstroomde gebieden 1916.jpg|duimnael|links|250px|Die oorstromings van 1916]]
In 1891 kom [[Cornelis Lely]], ingenieur en minister van waterstaat, handel en Nywerheid, met 'n plan vorendag om die Suidersee af te sluit met 'n dyk wat die soutwater sou vervang deur soetwater van die Yssel en ander, kleinere riviere. Die plan behels 'n inpoldering van 225&amp;nbsp;000&amp;nbsp;ha (2&amp;nbsp;250&amp;nbsp;km²) nuwe landbougrond. Die land is aan die industrialiseer, maar landbou is nog 'n belangrike komponent van sy ekonomie. Die parlement is egter nie geesdriftig nie, want dit gaan baie geld kos.&lt;ref name=&quot;ABC&quot;&gt;Encyclopedia of Architectural and Engineering Feats,{{Outeur|Donald Langmead, Christine Garnaut}}, ABC-CLIO, 2001, {{ISBN|1-57607-112-X}}, {{ISBN|978-1-57607-112-0}}&lt;/ref&gt;

In die nag van 13 en 14 Januarie 1916 is daar 'n storm wat op talle plekke die dyke van die Suidersee deurbreek. Dit eis ’n paar dosyn lewens en maak opnuut duidelik Nederland se lang kuslyn is 'n groot swak plek. Dit kos ook baie geld om alle dyke aan die lang kus goed te onderhou. [[Wilhelmina van Nederland|Koningin Wilhelmina]] besoek die gebiede wat oorstroom het.

Ná die watersnood van 1916 – in die middel van die [[Eerste Wêreldoorlog]] waarin Nederland neutraal bly – verander die stemming in die Nederlandse parlement. Daar word besef sterker bande tussen Holland en Friesland sal die land sterker maak en dat die projek van Lely, nou die Zuiderzeewerken genoem, die verdediging teen watersnode sal versterk en nie net meer landbougrond oplewer nie. In 1918 word die Zuiderzeewet aangeneem. Die eerste projek, in 1920, is 'n klein afsluitdyk wat die eiland Wieringen met Noord-Holland verbind. Dié dyk is in 1926 gereed. Van 1927–1930 word 'n dyk van Wieringen na die suide aangelê en die Wieringermeer met sy oppervlakte van meer as 200&amp;nbsp;km² word vir die eerste keer sedert die 12de eeu droë land.&lt;ref name=&quot;ABC&quot; /&gt;

Op 28 Mei 1932 volg die [[Afsluitdyk|afsluiting]] van die [[Suidersee]]. Hierdie projek is 'n welkome bron van werkgeleenthede in die Depressie van die 1930's. Die plan is om 'n treinbaan op die dyk aan te lê, maar omdat die vervoer op die paaie vinnig toeneem, word dit 'n pad met vier bane.&lt;ref name=&quot;ABC&quot; /&gt; Nie almal is tevrede met die uitkoms nie. Die vissers wat eeue lank op die Suidersee en die Waddesee gevis het, sien hul toekoms bedreig.
[[Lêer:Karte Zuiderzeewerke.png|duimnael|Die Zuiderzeewerken|links|250px]]
In 1927 begin die werk aan die eerste groot polder in die nuwe [[Ysselmeer]], die Noordoostpolder. Die werk duur 15 jaar en voor dit voltooi is, word Nederland deur die Duitsers beset. Die Duitsers poog in die Slag om die Afsluitdyk die Nederlandse stelling by Kornwerderzand aan die Friese kant van die dyk inneem, maar hulle faal. ’n Paar dae later moet Nederland sy gebied prysgee, maar hy veg deur ballingskap in Londen. In 1942 is die Noordoostpolder (NOP) gereed en ontstaan 'n rietvlakte van 460&amp;nbsp;km². Die eilande Urk en Schokland word deel van die vasteland. Vinnig kry die afkorting NOP 'n ander betekenis&quot; ''Nederlands Onderduikers Paradijs'', die paradys vir mense wat vir die Nazi's moet wegkruip. Aan die einde van die besetting gaan Wieringermeer opnuut verlore. Die Duitser blaas 'n groot gat in die dyk om luglandings van die [[Geallieerdes van die Tweede Wêreldoorlog|Geallieerde magte]] te verhinder en die water vul die polder binne twee dae. Alle gewasse en geboue word verwoes, maar in Desember 1945 word die dyk gedig en die polder droog.

Die gevolge van die inpoldering van die Noordoostpolder is nie heeltemaal positief nie. Die grondwatervlak in die aangrensende provinsies Friesland en Overyssel daal en dit skep vir die boere uitdrogingsprobleme. Die planne word verander en die twee volgende polders, Oos- en Suid-Flevoland, word los van die vasteland aangelê met die ''Randmere'' tussen polder en vasteland. Ook hierdie plan gee later probleme met groot algebloei in die randmere.

In 1968 is die laaste polder gereed en is dit duidelik Nederland het nie regtig die nuwe landbougrond nodig nie. Die westelike deel van die nuwe polder is effens dieper geleë en het minder goeie grond. Die natuur reageer op opsienbarende wyse op die nuwe situasie en die Oostvaardersplassen-gebied word 'n pragtige natuurgebied, wat deur die owerheid erken word. Heftige diskussies oor die ekologiese gevolge van die inpolderings word gevoer en daar word besluit die laaste groot polder, die Markerwaard, gaan nie gebou word nie. Alle planne om die Waddesee in te polder word ook gestaak.

== Die watersnood van 1953 ==
[[Lêer:StormTrack.png|duimnael|Die storm van 1953]]
Tydens 'n swaar storm uit die noordweste wat op 31 Januarie die waters van die Noordsee na Nederland se kus opstu, was dit ook [[springgety]]. Dit is 'n kombinasie wat bitter selde voorkom. Nederland het moeilike tye beleef: Eers die depressie van die jare dertig, toe die oorlog en sy besetting (1940-'45) en daarna die koloniale oorlog in Indonesië (1945-'49) het die dyke verwaarloos gelaat, veral in die suidweste, Seeland, die eilande van Suid-Holland en die weste van Noord-Brabant. Die aandag (en geld) het ook jare lank veral na die gebied van die nuwe Ysselmeer gegaan. In die suidweste is daar net twee klein projekte wat voor 1953 voltooi is: die dyke wat die Brielse Maas op Voorne (1 op die kaart hieronder) en die Braakman (2) in Zeeuse Vlaandere afgesluit het. Hierdie twee gebiede bly grotendeels ongeskonde te midde van die natuurgeweld wat nou losbars.

Die res van die suidweste word 'n rampgebied.

=== Ontruiming ===
&lt;br clear=&quot;all&quot; /&gt;
{|class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;float:right&quot;
|-
!Provinsie!! Aantal ontruimde mense
|-
|Suid-Holland || 29 778
|-
|Noord-Brabant|| 19 082
|-
|Seeland|| 10 992
|-
|Utrecht|| 6 262
|-
|Noord-Holland||2 540
|-
|Gelderland||2 283
|-
|Overyssel||690
|-
|Groningen||267
|-
|Drente||200
|-
|Friesland||196
|}
Talle mense, dikwels uit geïsoleerde gemeenskappe van die eilande se dorpe, word ná die ramp van 1953 ontruim. Soms is dit na gemeenskappe in die omgewing, maar ander kere na stede of provinsies in ander dele van die land.

Nederland is nog 'n baie sektariese land en talle mense beland in gemeenskappe wat 'n ander geloof en dialek het of gaan van 'n dorpie na die stad.&lt;ref&gt;''Studies in Holland Flood Disaster 1953, Volumes 1-4'', Studies in Holland Flood Disaster 1953, {{Outeur|Instituut voor Sociaal Onderzoek van het Nederlandse Volk}} National Academies, 1955&lt;/ref&gt; Vir mense van byvoorbeeld Schouwen kan dit ook lank duur. Die laaste dyk op dié eiland is net nege maande tevore gedig en die eb en vloed wat die eiland twee maal per dag bereik het, het alles weggevee.

== Die Delta-plan ==
[[Lêer:Deltawerke-af.svg|450px|links|duimnael|Die Deltawerke &lt;br /&gt;
1=Brielse Maasdam (1950)*&lt;br /&gt;
2=Braakmandam (1952)*&lt;br /&gt;
3=Stormvloedkering Hollandsche IJssel (1954)&lt;br /&gt;
4=Zandkreekdam (1960)&lt;br /&gt;
5=Veerse Gatdam (1961)&lt;br /&gt;
6=Zeelandbrug (1965)&lt;br /&gt;
7=Grevelingendam (1965)&lt;br /&gt;
8=Volkerakdam (1969)&lt;br /&gt;
9=Haringvlietdam (1971)&lt;br /&gt;
10=Brouwersdam (1971)&lt;br /&gt;
11=Krabbenkreekdam (1972)&lt;br /&gt;
12=Markiezaatskade (1983)&lt;br /&gt;
13=Oesterdam (1986)&lt;br /&gt;
14=Oosterscheldekering (1986)&lt;br /&gt;
15=Philipsdam (1987)&lt;br /&gt;
16=Europoortkering (Maeslant) (1997)&lt;br /&gt;
17=Europoortkering (Hartel) (1997)&lt;br /&gt;
18=Westerscheldetunnel (2003)*&lt;br /&gt;
* Amptelik nie deel van die Deltawerke nie.]]

:: Sien die [[Deltawerke]] vir die hoofartikel.

Ná die ramp van 1953 is daar groot eensgesindheid dat die veiligheid vergroot moet word. Hoewel die tegnologie om dit te verwesenlik nog nie bestaan nie, word besluit om alle see-arms van die suidweste af af te sluit, behalwe die twee wat toegang gee tot die hawens van Rotterdam en Antwerpen. Nederland het 'n verdrag met België oor die Westerskelde wat die laaste ook verbied. Waar nie afgesluit kan word nie, word die dyke op ''deltahoogte'' gebring. Die projek sal ongeveer 'n halwe eeu duur en groot tegnologiese ontwikkeling en finansiële opofferings van die hele bevolking eis. Die doel is om die oorstromingskans te verminder tot een in 10&amp;nbsp;000 jaar. Hoewel tydens die projek veral ekologiese probleme ontstaan en die projek daardeur nog duurder en tegnologies veeleisender word, word die doel eindelik bereik, maar intussen is die seevlak aan die styg, wat die kans op rampe opnuut verhoog.

== Die riviere ==
Die Deltaplan het die aandag van die Ysselmeer na die suidweste verskuif en in 1993 en 1995 ervaar Nederland dat die aandag daardeur opnuut van 'n ander probleem afgelei is: die rivierdyke. Daar is uitsonderlike reënval in Frankryk en Duitsland en 'n golf rivierwater in die Ryn kom na Nederland se kant. Hoewel dit die land 'n paar dae tyd gee vir voorbereidings, is die situasie op sommige plekke kritiek en dit lei opnuut tot grootskaalse ontruiming. Uiteindelik spring Nederland 'n oorstroming vry.

== Grondteruggawe ==
Ná die byna-ramp van 31 Januarie 1995 groei die besef dat dyke soms die probleme net verplaas en nie oplos nie. Soms vergroot dit net die probleme. Dit is veral by riviere die geval. Indien die dyke aan 'n rivier te min ruimte bied, sal die water by hoë vlakke geen uitweg hê nie en dit veroorsaak groot ellende. Ná 1995 is daar gebiede aan die natuur teruggegee deur dyke deur te breek en te verplaas. Dit het nadele omdat boere en ander inwoners hul grond verloor, maar daar is ook voordele. Die veiligheid word verbeter en 'n nuwe natuurgebied onstaan in 'n digbevolkte land waar die natuur ly onder die bevolkingsdruk en die bevolking behoefte het aan ontspanningsmoontlikhede. 'n Voorbeeld van 'n teruggawe is die eiland Tiengemeten in die Haringvliet.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.natuurmonumenten.nl/natuurgebied/tiengemeten/veelgestelde-vragen |title=Natuurmonumenten Tiengemeten |language=nl |archive-url=https://web.archive.org/web/20160221184133/https://www.natuurmonumenten.nl/natuurgebied/tiengemeten/veelgestelde-vragen |archive-date=21 Februarie 2016 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;Die ses boere kry geld vir hul grond en hulp om ander grond te koop. Die oudste polder word drooggehou om aan besoekers te toon hoe hier geboer is. Die res van die eiland word weer aan die soetwatergetye blootgestel en word weer 'n ''kwelder'' pleks van 'n polder. Skotse Hoogland-beeste word gebruik as vervanging van die uitgestorwe oerosse wat oorspronklik hier voorgekom het. Die gebied lok baie besoekers en dit maak die projek ook ekonomies aantreklik.

&lt;!-- == Aardverwarming ==
VOLTOOI ASB
--&gt;
== Verwysings ==
{{Verwysings}}

[[Kategorie:Geografie van Nederland]]
[[Kategorie:Geskiedenis van Nederland]]
[[Kategorie:Oorstromings]]</text>
      <sha1>04qx8yghxytoakj85gfioe38xeodivc</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2977085</id>
      <parentid>2977084</parentid>
      <timestamp>2026-10-09T15:20:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aliwal2012</username>
        <id>39067</id>
      </contributor>
      <origin>2977085</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="26196" sha1="70bxwjewb68u6aco578d34qp4qsjhzl" xml:space="preserve">[[Lêer:Watersnood 1820 oosterhout.jpg|duimnael|400px|'n Huis wat verwoes is tydens 1820 se watersnood]]

[[Nederland]] het 'n lang geskiedenis van [[oorstroming]]s, wat '''watersnoodrampe''' genoem word. Keer op keer het duisende mense gesterf en dorpe en stede het verdwyn. Land het see geword en het later weer verslik of is ingepolder.

Ondergenoemde jare is bekend vir 'n watersnood wat plaasgevind het:&lt;ref&gt;Bron: [[:nl:Sjabloon:Navigatie stormvloeden Nederland]]&lt;/ref&gt;

{|class=&quot;wikitable&quot;
|-
| 838 • 1014 • 1042 • 1134 • 1163 • 1164 • 1170 • 1196 • 1212 • 1214 • 1219 • 1220 • 1221 • 1248/1249 • 1277 • 1280 • 1282 • 1287 • 1288 (I) • 1288 (II) • 1322 • 1334 • 1362 • 1374 • 1375 • 1377 • 1404 • 1421 • 1424 • 1468 • 1477 • 1509 • 1514 • 1530 • 1532 • 1552 • 1566 • 1570 • 1610 • 1643 • 1651 • 1675 • 1682 • 1686 • 1703 • 1717 • 1809 • 1820 • 1825 • 1855 • 1861 (I) • 1861 (II) • 1877 • 1906 • 1916 • 1926 • 1953 • 1962 • 1993 • 1995 • 2006.
|}


Dié gebeurtenisse het hulle stempel op die land se geskiedenis afgedruk en ook die kultuur en die politieke strukture beïnvloed. Nederland het byvoorbeeld nie net 'n departement van verdediging teen vyandelike aanvalle nie, maar ook 'n organisasie wat ''Rijkswaterstaat'' genoem word en verantwoordelik is vir die bevolking se beveiliging teen oorstromings. &lt;!-- SUBJEKTIEWE STELLING: 'n Beskuldiging dat 'n politikus die onderhoud van dyke verwaarloos is nie gesond vir sy politieke loopbaan nie.--&gt;

Die oorstromingsgevaar kan van twee kante af kom:
# Die [[Noordsee]], wat groot dele van die land kan oorstroom as dit stormagtig is
# Die groot riviere [[Ryn]] en [[Maas]] wat die land kan oorstroom ná ’n groot reënval in [[Duitsland]] en [[Frankryk]]

Tradisioneel is die rampe genoem na die naamdae van heiliges van die [[Katolieke Kerk]], maar sedert 1953 is dit nie meer gebruiklik nie.

== Die Weichsel-ystyd ==
[[Lêer:Doggerland3er.png|duimnael|400px|Die ystyd se einde en die gevolge vir die kaart van Europa]]
Sedert die einde van die laaste [[Ystydperk]] het die Noordsee se vlak gestyg en die bodem van die land gedaal deur die isostatiese verhouding met [[Skandinawië]]. Die druk van die yskap op Skandinawië het verdwyn en die gevolg is dat Nederland daal en Skandinawië styg.

In die Weichsel-ystyd het die landys nie die gebied van Nederland bereik soos in die voorlaaste Ries-ystyd die geval was nie. Nederland was 'n [[toendra]] waar mense [[mammoet]]e gejag het. Toe die ys verdwyn, was Engeland nog verbind aan die vasteland en in die middel van die huidige Noordsee was 'n heuwellandskap wat nou die [[Doggersbank]] is.

== Doggersland ==
[[Lêer:Doggerland-af.svg|duimnael|Die tyd van Doggersland|links]]
Ná die smelting van die ys in die vroeë [[Holoseen]] was dele van die Noordsee wat die latere Engeland en Nederland verbind nog droë grond. Die [[Teems]] was 'n syrivier van die Ryn, wat na die suide vloei en in die [[Engelse Kanaal]] uitmond. Noord van 'n ou binnemeer lê die heuwels van [[Doggersland]]. Aanvanklik was dit nog deel van die vasteland, maar die seevlak het gestyg en dit het 'n bewoonde eiland geword. Ongeveer 6000&amp;nbsp;v.C. het die laaste verbinding tussen Dover en Calais deurgebreek en het ook Brittanje 'n eiland geword.  Ongeveer 5500&amp;nbsp;v.C. was daar moontlik 'n groot [[tsoenami]] wat 'n groot gebied oorstroom het. Doggersland het onder die golwe verdwyn.

In die vroeë Holoseen (9000 – 7000&amp;nbsp;v.C.) maak die oop landskap van die [[Pleistoseen]] plek vir bebossing, eers met [[berk]] en [[denneboom|dennebome]] (Preboreaal), later ook [[eike]], [[iep]] en [[haselaar]] (Boreaal). In die Atlantikum vanaf 7000&amp;nbsp;v.C. oorheers [[Els (boom)|els]] en eik. Ongeveer 6200&amp;nbsp;v.C. volg 'n koel tyd. Dit is moontlik veroorsaak deur die [[Agassiz-meer]] in Noord-Amerika, wat heelwat soet water na die [[Atlantiese Oseaan]] laat stroom het.&lt;ref&gt;{{Outeur|H.J.A. Berendsen}} De vorming van het land, 2004, {{ISBN|90-232-4075-8}}&lt;/ref&gt;

Die Noordsee is 'n vlak epikontinentale see met 'n sanderige bodem wat tydens storms in beweging kan kom. Dit het gelei tot die vorming van 'n [[strandwal]] wat strek van Cap Gris Nez by [[Duinkerken]] tot by Grenen, die noordelikste punt van [[Jutland]] by [[Skagen]]. Die strandwal vorm 'n lang reeks [[duin]]e, maar hulle word onderbreek deur riviere soos die [[Skelde]], [[Ryn]], [[Maas]], [[Vlie]], [[Eems]], [[Weser]] en [[Elbe]]. Die minerale wat hulle vervoer, gee aanleiding tot sedimentasie van leem en sand, maar hul mondings is ook swak punte in die strandwal, waar met stormvloede oorstromings kan ontstaan. Agter die strandwal lê 'n vlak [[lagune]] waar die reste van plantegroei ophoop en laagveen vorm. By oorstromings kan dit weggespoel word, maar partykeer word dit vervang deur klei wat aanslib.

== Die Romeine ==
[[Lêer:Nederland-50AD-af.svg|duimnael|Die kaart van Nederland in 50&amp;nbsp;n.C. In bruin die veen, in geelgroen die seekleigebiede, in blougroen die rivierklei]]
Die Romeine begin met [[Julius Caesar|Caesar]] se verowering van [[Gallië]] om belangstelling in hierdie gebied te toon. Die kus lê destyds op ongeveer op dieselfde plek as vandag, maar die landskap is baie verskillend. 'n Groot deel van die gebied bestaan uit [[veenmos|veenmoerasse]], wat onvrugbaar en taamlik ontoeganklik is. In die middel lê 'n soetwatermeer wat die Romeine ''Flevo'' noem; 'n ander, latere naam is ''Aelmere''. Die Vlie voer sy soet water na die sout Noordsee. Die Romeinse politiek, om gebiede te koloniseer deur aan veterane grond in die verowerde gebied aan te bied, faal. Die soldate wil nie hier bly nie. Dis koud, nat en gevaarlik. Tog wil die Romeine die mondings van ''Scaldis'' (Skelde), Mosa (Maas) en Rhenus (Ryn) en die riviere self oorheers. Hulle heg groot waarde aan handel en is ook militêr strategies, veral toe [[Britannia (provinsie)|Britannia]] ook 'n Romeinse provinsie word. In die noorde tussen Vlie en Eems breek die Noordsee deur baie plekke aan die strandwal. Die [[veen]] spoel weg en 'n gebied vorm wat in Friesland die ''wad'' genoem word. Dit is land wat by eb drooglê en by vloed oorstroom. Dele word deur sedimentasie van klei. Die kleigronde is baie vrugbaar, maar ook gevaarlik. Die [[Friese]] wat daar woon, bou heuwels wat ''terp'' genoem word om oorstromings te oorleef. In die winter bind hulle skerp geslypte bene onder hul voete om oor die ysvlakte van een terp na die ander te beweeg. Dit is die begin van [[skaats]]e. Aanvanklik probeer die Romeine die Friese onderwerp, maar die ontoeganklikheid van die gebied maak dit moeilik.

Die groot riviere Maas en Ryn bly die noordgrens van ''Germania Inferior'' en aanvanklik maak die Romeine die ''Batavi'', wat op die kleigebied tussen die riviere (die [[Betuwe]]) woon, tot bondgenote. Hierdie gebied is ook vrugbaar, maar kan ook oorstroom – veral in die winter en indien daar stroomop baie reën val. Die hooggeleë sandgrond van die Veluwe noord van die riviere of van ''Toxandria'', die latere Brabant in die suide, is veiliger maar ook minder vrugbaar.

== Die eerste meldings ==
Prudentius van Troyes skryf in sy annale dat die hele ''Frisia'' op 26 Desember 838 deur die see oorstroom is. Met Frisia word in dié tyd die hele Nederlandse kusgebied bedoel. Die water het tot die toppe van die duine gestyg en 2&amp;nbsp;437 lewens geëis. Ook uit die ''Annales Xantenses'' word vir hierdie dag 'n ramp vermeld, maar ook genoem dat dit deur 'n groot werwelwind veroorsaak is.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.deltawerken.com/227 |title=Webwerf Deltawerken |language=nl |archive-url=https://web.archive.org/web/20190903112737/http://www.deltawerken.com/227 |archive-date= 3 September 2019 |url-status=live |df=dmy-all |access-date= 4 Februarie 2016 }}&lt;/ref&gt;

== Ontstaan van die Suidersee ==
[[Lêer:Allerheiligen1170.svg|duimnael|Die ontstaan van die Suidersee.]]
Daar word van graaf Floris II van Holland gemeld dat hy in 1119 gaan jag het in die bos van Creil, wat tussen die huidige [[Enkhuizen]] en [[Stavoren]] geleë is. Dit is eintlik Friesgebied; hy word in 'n tweegeveg met 'n Friese edelman, Galama, gewond en in 1121 sterf hy aan sy wonde. Hierdie Creilse bos word waarskynlik in die Allerheiligevloed van 1 en 2 November 1170 weggespoel.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.flevolanderfgoed.nl/home/kunst/noordoostpolder/creil.html |title=Flevoland erfgoed |language=nl |archive-url=https://web.archive.org/web/20191009125043/http://www.flevolanderfgoed.nl/home/kunst/noordoostpolder/creil.html |archive-date=9 Oktober 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Die Vlie en die Marsdiep (tussen Texel en Den Helder) word breë seearms en die vars Aelmere word die sout [[Suidersee]]. Hierdie verandering op die kaart het ook belangrike gevolge vir die konflik tussen Holland en Friesland. Wes-Friesland, die gebied wes van die Vlie, word afgesny van die res van Friesland en ná 'n reeks oorloë word die gebied in 1297 vir goed deel van Holland. Die taal verander van Fries na 'n Nederlandse dialek met 'n Friese grondslag.

== Die waterskappe ==
[[Lêer:Holland1350-af.svg|duimnael|links|450px|De graafskap Holland in 1350]]
Middeleeuse dokumente meld dat keer op keer tydens oorstromings tienduisende mense verdrink en dat gebiede verlore gaan. Die huidige Dollard, Lauwerssee, die westelike [[Waddesee]], die Suidersee, die Biesbosch, die Braakman en die Verdronke Lande van Suid-Beveland en van Saeftinghe ontstaan so ná rampe. Aanvanklik word die oppervlakte van die land net kleiner. Die dieptepunt word omstreeks 1200 bereik. In die tweede helfte van die 12de eeu begin die bevolking groei en daar ontstaan 'n geldekonomie wat investerings in waterbeheer moontlik maak. Die graaf van Holland kan in die 13de eeu ''waterskappe'' vestig. Hulle kry bevoegdhede om plaaslik besluite te neem om die water te beheer.&lt;ref name=&quot;Borger&quot;&gt;''Waterschap en fysische omgeving'' {{Outeur|G.J. Borger}}in: Waterschappen in Nederland: een bestuurskundige verkenning van de institutionele ontwikkeling, Uitgeverij Verloren, 1993,
{{ISBN|906550365X}}, {{ISBN|9789065503657}}&lt;/ref&gt; Die waterskappe speel sedert hierdie tyd 'n groot rol in die land. Hulle begin polders aanlê, stukke land omring met 'n dyk waarbinne die watervlak gereël kan word. Stadig begin hulle verlore gebied terug verower. Dié gebiede het gewoonlik hulle veen verloor en is nou kleigronde, wat baie vrugbaarder is. 'n Voorbeeld van herwonne gebied is ''Rotta'', 'n nedersetting aan die rivier Rotte wat in die 10de eeu onstaan, maar in die 11de eeu oorstroom is. Omstreeks 1250 word die rivier weer afgesluit met 'n dam en ontstaan op die plek die stad [[Rotterdam]]&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.rijnmond.nl/nieuws/96454/Rotta-onder-de-markthal |title=Radio Rynmond |language=nl |archive-url=https://web.archive.org/web/20191009123559/https://www.rijnmond.nl/nieuws/96454/Rotta-onder-de-markthal |archive-date=9 Oktober 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;

In die 15de eeu word hierdie proses aangehelp met die bou van meulens, wat dit moontlik maak om dieper geleë land te ontwater. Die bou van dyke het egter ook onverwagte en ongewenste gevolge. In die polder Oud Rockanje op Voorne blyk byvoorbeeld dat 'n dyk met sy gewig die veenlaag daaronder 60&amp;nbsp;cm ingedruk het. Dat wil sê dat hierdie dyk telkens verhoog moet word. 'n Ander gevolg is dat indien op die een plek 'n dyk gebou word, op ander plekke die vloed hoër en by eb die stroming sterker word. Daardeur word geule dieper gemaak.&lt;ref name=&quot;Borger&quot; /&gt;

Die laagveen is nie net deur die see weggespoel nie. Mense het ook hul aandeel gelewer en dit as turf geoes. Dit is 'n gewilde brandstof, maar by uitgrawing van laagveen onstaan 'n vlak meertjie. Dit is die verskil met hoogveen, wat droë land oplewer. In die binneland van Holland het groot mere so ontstaan, soos die Purmer, Beemster en Haarlemmermeer. Dit het die gevaar van oorstroming deur die see net nog groter gemaak.

== Elisabetsvloede ==
Die naamdag van St. Elisabet is 19 November en op dié dag in die 15de eeu vind daar drie maal 'n groot watersnood plaas wat ook politieke gevolge het. Dit val saam met 'n stryd om die politieke mag wat die &quot;Hoekse en Kabeljauwse Twisten&quot; genoem word. Die &quot;Kabeljauwe&quot; is die party van die laaste onafhanklike Hollandse gravin, Jakoba van Beiere, en die Hoeke steun haar neef die hertog van Boergondië wat haar graafskap opeis.

=== 1404 ===
Die eerste Elisabetsvloed tref veral die suidweste. In Vlaandere en Seeland is groot skade. Die gravin van Vlaandere gee opdrag om 'n seewerende dyk aan te lê.

=== 1421 ===
[[Lêer:Sint Elisabethsvloed 1421.jpg|duimnael|Die Elisabetsvloed van 1421]]

Die dyke van die &quot;Grote Waard&quot; of &quot;Hollandse Waard&quot; breek op talle plekke deur. Hierdie ''waard'' – 'n lae gebied tussen die riviere – verander in 'n binnesee, die [[Biesbosch]], en sal nooit weer heeltemal herstel nie. Dit is 'n ramp vir die graafskap Holland omdat hierdie gebied tussen Dordrecht, Geertruidenberg en Heusden die kerngebied van die graafskap vorm.&lt;ref&gt;''Van natuurlandschap tot risicomaatschappij: de geografie van de relatie tussen mens en milieu'',
OAPEN (Open Access Publishing in European Networks), {{Outeur|Ton Dietz, Frank den Hertog, Herman van der Wusten}} Amsterdam University Press, 2008, {{ISBN|9053567984}}, {{ISBN|9789053567982}}, 299 bls&lt;/ref&gt; Die stad Dordrecht is die belangrikste stad van die graafskap en word eeue lank 'n eilandstad omring deur water.

Dordrecht was Kabeljauws, Geertruidenberg was Hoeks en die Grote Waard was 'n strydtoneel. In 1418 word Dordrecht deur die Hoeke beleër en in 1420 Geertruidenberg deur die Kabeljauwe. Tog word ná die ramp probeer om alle deurgebreekte dyke weer te herstel.

=== 1424 ===
Die dyke van die Grote Waard is nou herstel, maar opnuut is daar 'n Elisabetsvloed. Alle pogings om die skade van die vorige een te herstel, spoel weg en die geldmiddele om dit opnuut te herstel ontbreek. Die pogings om die Grote Waard terug te verower word gestaak.

Dordrecht verloor hiermee sy posisie as eerste stad van Holland omdat skepe nie meer hul goed in dié stad op die mark hoef aan te bied nie. Hierdie ou &quot;stapelreg&quot; het sy betekenis verloor.

&lt;!--
Dijken

Reimerswaal--&gt;

== Die Allerheiligevloed van 1570 ==
Allerheiligeaand was in 1570 op 'n tydstip toe daar kwaai storms was, en baie slagoffers se lewe is geëis. Die politieke leierskap was nou in [[Madrid]] gesetel, waar [[Filips II van Spanje|Filips II]], die graaf van Holland en Seeland, wat ook koning van Spanje was, gewoon het. Sy voorgangers die hertoë van Boergondië het by watersnode partykeer hul bevolking gesteun in hul nood. Maar Filips het ander sorge, soos oorloë met die Turke. Die volgende jaar kondig hy, pleks van te help, nuwe belastings aan. Toe 'n paar seerowers in 1572 die stad Brielle inneem, word hulle as bevryders ontvang. Dit is die begin van 'n opstand wat in 1648 die Spaanse koning dwing om die Nederlandse Republiek se onafhanklikheid te erken. Vier jaar later stig [[Jan van Riebeeck]] [[Kaapstad]] aan die suidpunt van [[Afrika]].

&lt;!-- == Die meulens ==
Landaanwins...  HIER KORT IETS
--&gt;
== Haarlemmermeer ==
In die 19de eeu het dit moontlik geword om stoom te gebruik om die gemale baie sterker te maak. Een van die grootste mere, die Haarlemmermeer, is nou drooggelê. Dit is waar die lughawe [[Schiphol]] nou geleë is.

== Lely ==
[[Lêer:Lely-Havermans-kleur.jpg|duimnael|Lely, geteken deur H.J. Haverman (1899)]]
[[Lêer:Overstroomde gebieden 1916.jpg|duimnael|links|250px|Die oorstromings van 1916]]
In 1891 kom [[Cornelis Lely]], ingenieur en minister van waterstaat, handel en Nywerheid, met 'n plan vorendag om die Suidersee af te sluit met 'n dyk wat die soutwater sou vervang deur soetwater van die Yssel en ander, kleinere riviere. Die plan behels 'n inpoldering van 225&amp;nbsp;000&amp;nbsp;ha (2&amp;nbsp;250&amp;nbsp;km²) nuwe landbougrond. Die land is aan die industrialiseer, maar landbou is nog 'n belangrike komponent van sy ekonomie. Die parlement is egter nie geesdriftig nie, want dit gaan baie geld kos.&lt;ref name=&quot;ABC&quot;&gt;Encyclopedia of Architectural and Engineering Feats,{{Outeur|Donald Langmead, Christine Garnaut}}, ABC-CLIO, 2001, {{ISBN|1-57607-112-X}}, {{ISBN|978-1-57607-112-0}}&lt;/ref&gt;

In die nag van 13 en 14 Januarie 1916 is daar 'n storm wat op talle plekke die dyke van die Suidersee deurbreek. Dit eis ’n paar dosyn lewens en maak opnuut duidelik Nederland se lang kuslyn is 'n groot swak plek. Dit kos ook baie geld om alle dyke aan die lang kus goed te onderhou. [[Wilhelmina van Nederland|Koningin Wilhelmina]] besoek die gebiede wat oorstroom het.

Ná die watersnood van 1916 – in die middel van die [[Eerste Wêreldoorlog]] waarin Nederland neutraal bly – verander die stemming in die Nederlandse parlement. Daar word besef sterker bande tussen Holland en Friesland sal die land sterker maak en dat die projek van Lely, nou die Zuiderzeewerken genoem, die verdediging teen watersnode sal versterk en nie net meer landbougrond oplewer nie. In 1918 word die Zuiderzeewet aangeneem. Die eerste projek, in 1920, is 'n klein afsluitdyk wat die eiland Wieringen met Noord-Holland verbind. Dié dyk is in 1926 gereed. Van 1927–1930 word 'n dyk van Wieringen na die suide aangelê en die Wieringermeer met sy oppervlakte van meer as 200&amp;nbsp;km² word vir die eerste keer sedert die 12de eeu droë land.&lt;ref name=&quot;ABC&quot; /&gt;

Op 28 Mei 1932 volg die [[Afsluitdyk|afsluiting]] van die [[Suidersee]]. Hierdie projek is 'n welkome bron van werkgeleenthede in die Depressie van die 1930's. Die plan is om 'n treinbaan op die dyk aan te lê, maar omdat die vervoer op die paaie vinnig toeneem, word dit 'n pad met vier bane.&lt;ref name=&quot;ABC&quot; /&gt; Nie almal is tevrede met die uitkoms nie. Die vissers wat eeue lank op die Suidersee en die Waddesee gevis het, sien hul toekoms bedreig.
[[Lêer:Karte Zuiderzeewerke.png|duimnael|Die Zuiderzeewerken|links|250px]]
In 1927 begin die werk aan die eerste groot polder in die nuwe [[Ysselmeer]], die Noordoostpolder. Die werk duur 15 jaar en voor dit voltooi is, word Nederland deur die Duitsers beset. Die Duitsers poog in die Slag om die Afsluitdyk die Nederlandse stelling by Kornwerderzand aan die Friese kant van die dyk inneem, maar hulle faal. ’n Paar dae later moet Nederland sy gebied prysgee, maar hy veg deur ballingskap in Londen. In 1942 is die Noordoostpolder (NOP) gereed en ontstaan 'n rietvlakte van 460&amp;nbsp;km². Die eilande Urk en Schokland word deel van die vasteland. Vinnig kry die afkorting NOP 'n ander betekenis&quot; ''Nederlands Onderduikers Paradijs'', die paradys vir mense wat vir die Nazi's moet wegkruip. Aan die einde van die besetting gaan Wieringermeer opnuut verlore. Die Duitser blaas 'n groot gat in die dyk om luglandings van die [[Geallieerdes van die Tweede Wêreldoorlog|Geallieerde magte]] te verhinder en die water vul die polder binne twee dae. Alle gewasse en geboue word verwoes, maar in Desember 1945 word die dyk gedig en die polder droog.

Die gevolge van die inpoldering van die Noordoostpolder is nie heeltemaal positief nie. Die grondwatervlak in die aangrensende provinsies Friesland en Overyssel daal en dit skep vir die boere uitdrogingsprobleme. Die planne word verander en die twee volgende polders, Oos- en Suid-Flevoland, word los van die vasteland aangelê met die ''Randmere'' tussen polder en vasteland. Ook hierdie plan gee later probleme met groot algebloei in die randmere.

In 1968 is die laaste polder gereed en is dit duidelik Nederland het nie regtig die nuwe landbougrond nodig nie. Die westelike deel van die nuwe polder is effens dieper geleë en het minder goeie grond. Die natuur reageer op opsienbarende wyse op die nuwe situasie en die Oostvaardersplassen-gebied word 'n pragtige natuurgebied, wat deur die owerheid erken word. Heftige diskussies oor die ekologiese gevolge van die inpolderings word gevoer en daar word besluit die laaste groot polder, die Markerwaard, gaan nie gebou word nie. Alle planne om die Waddesee in te polder word ook gestaak.

== Die watersnood van 1953 ==
[[Lêer:StormTrack.png|duimnael|Die storm van 1953]]
Tydens 'n swaar storm uit die noordweste wat op 31 Januarie die waters van die Noordsee na Nederland se kus opstu, was dit ook [[springgety]]. Dit is 'n kombinasie wat bitter selde voorkom. Nederland het moeilike tye beleef: Eers die depressie van die jare dertig, toe die oorlog en sy besetting (1940-'45) en daarna die koloniale oorlog in Indonesië (1945-'49) het die dyke verwaarloos gelaat, veral in die suidweste, Seeland, die eilande van Suid-Holland en die weste van Noord-Brabant. Die aandag (en geld) het ook jare lank veral na die gebied van die nuwe Ysselmeer gegaan. In die suidweste is daar net twee klein projekte wat voor 1953 voltooi is: die dyke wat die Brielse Maas op Voorne (1 op die kaart hieronder) en die Braakman (2) in Zeeuse Vlaandere afgesluit het. Hierdie twee gebiede bly grotendeels ongeskonde te midde van die natuurgeweld wat nou losbars.

Die res van die suidweste word 'n rampgebied.

=== Ontruiming ===
&lt;br clear=&quot;all&quot; /&gt;
{|class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;float:right&quot;
|-
!Provinsie!! Aantal ontruimde mense
|-
|Suid-Holland || 29 778
|-
|Noord-Brabant|| 19 082
|-
|Seeland|| 10 992
|-
|Utrecht|| 6 262
|-
|Noord-Holland||2 540
|-
|Gelderland||2 283
|-
|Overyssel||690
|-
|Groningen||267
|-
|Drente||200
|-
|Friesland||196
|}
Talle mense, dikwels uit geïsoleerde gemeenskappe van die eilande se dorpe, word ná die ramp van 1953 ontruim. Soms is dit na gemeenskappe in die omgewing, maar ander kere na stede of provinsies in ander dele van die land.

Nederland is nog 'n baie sektariese land en talle mense beland in gemeenskappe wat 'n ander geloof en dialek het of gaan van 'n dorpie na die stad.&lt;ref&gt;''Studies in Holland Flood Disaster 1953, Volumes 1-4'', Studies in Holland Flood Disaster 1953, {{Outeur|Instituut voor Sociaal Onderzoek van het Nederlandse Volk}} National Academies, 1955&lt;/ref&gt; Vir mense van byvoorbeeld Schouwen kan dit ook lank duur. Die laaste dyk op dié eiland is net nege maande tevore gedig en die eb en vloed wat die eiland twee maal per dag bereik het, het alles weggevee.

== Die Delta-plan ==
[[Lêer:Deltawerke-af.svg|450px|links|duimnael|Die Deltawerke &lt;br /&gt;
1=Brielse Maasdam (1950)*&lt;br /&gt;
2=Braakmandam (1952)*&lt;br /&gt;
3=Stormvloedkering Hollandsche IJssel (1954)&lt;br /&gt;
4=Zandkreekdam (1960)&lt;br /&gt;
5=Veerse Gatdam (1961)&lt;br /&gt;
6=Zeelandbrug (1965)&lt;br /&gt;
7=Grevelingendam (1965)&lt;br /&gt;
8=Volkerakdam (1969)&lt;br /&gt;
9=Haringvlietdam (1971)&lt;br /&gt;
10=Brouwersdam (1971)&lt;br /&gt;
11=Krabbenkreekdam (1972)&lt;br /&gt;
12=Markiezaatskade (1983)&lt;br /&gt;
13=Oesterdam (1986)&lt;br /&gt;
14=Oosterscheldekering (1986)&lt;br /&gt;
15=Philipsdam (1987)&lt;br /&gt;
16=Europoortkering (Maeslant) (1997)&lt;br /&gt;
17=Europoortkering (Hartel) (1997)&lt;br /&gt;
18=Westerscheldetunnel (2003)*&lt;br /&gt;
* Amptelik nie deel van die Deltawerke nie.]]

:: Sien die [[Deltawerke]] vir die hoofartikel.

Ná die ramp van 1953 is daar groot eensgesindheid dat die veiligheid vergroot moet word. Hoewel die tegnologie om dit te verwesenlik nog nie bestaan nie, word besluit om alle see-arms van die suidweste af af te sluit, behalwe die twee wat toegang gee tot die hawens van Rotterdam en Antwerpen. Nederland het 'n verdrag met België oor die Westerskelde wat die laaste ook verbied. Waar nie afgesluit kan word nie, word die dyke op ''deltahoogte'' gebring. Die projek sal ongeveer 'n halwe eeu duur en groot tegnologiese ontwikkeling en finansiële opofferings van die hele bevolking eis. Die doel is om die oorstromingskans te verminder tot een in 10&amp;nbsp;000 jaar. Hoewel tydens die projek veral ekologiese probleme ontstaan en die projek daardeur nog duurder en tegnologies veeleisender word, word die doel eindelik bereik, maar intussen is die seevlak aan die styg, wat die kans op rampe opnuut verhoog.

== Die riviere ==
Die Deltaplan het die aandag van die Ysselmeer na die suidweste verskuif en in 1993 en 1995 ervaar Nederland dat die aandag daardeur opnuut van 'n ander probleem afgelei is: die rivierdyke. Daar is uitsonderlike reënval in Frankryk en Duitsland en 'n golf rivierwater in die Ryn kom na Nederland se kant. Hoewel dit die land 'n paar dae tyd gee vir voorbereidings, is die situasie op sommige plekke kritiek en dit lei opnuut tot grootskaalse ontruiming. Uiteindelik spring Nederland 'n oorstroming vry.

== Grondteruggawe ==
Ná die byna-ramp van 31 Januarie 1995 groei die besef dat dyke soms die probleme net verplaas en nie oplos nie. Soms vergroot dit net die probleme. Dit is veral by riviere die geval. Indien die dyke aan 'n rivier te min ruimte bied, sal die water by hoë vlakke geen uitweg hê nie en dit veroorsaak groot ellende. Ná 1995 is daar gebiede aan die natuur teruggegee deur dyke deur te breek en te verplaas. Dit het nadele omdat boere en ander inwoners hul grond verloor, maar daar is ook voordele. Die veiligheid word verbeter en 'n nuwe natuurgebied onstaan in 'n digbevolkte land waar die natuur ly onder die bevolkingsdruk en die bevolking behoefte het aan ontspanningsmoontlikhede. 'n Voorbeeld van 'n teruggawe is die eiland Tiengemeten in die Haringvliet.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.natuurmonumenten.nl/natuurgebied/tiengemeten/veelgestelde-vragen |title=Natuurmonumenten Tiengemeten |language=nl |archive-url=https://web.archive.org/web/20160221184133/https://www.natuurmonumenten.nl/natuurgebied/tiengemeten/veelgestelde-vragen |archive-date=21 Februarie 2016 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;Die ses boere kry geld vir hul grond en hulp om ander grond te koop. Die oudste polder word drooggehou om aan besoekers te toon hoe hier geboer is. Die res van die eiland word weer aan die soetwatergetye blootgestel en word weer 'n ''kwelder'' pleks van 'n polder. Skotse Hoogland-beeste word gebruik as vervanging van die uitgestorwe oerosse wat oorspronklik hier voorgekom het. Die gebied lok baie besoekers en dit maak die projek ook ekonomies aantreklik.

&lt;!-- == Aardverwarming ==
VOLTOOI ASB
--&gt;
== Verwysings ==
{{Verwysings}}

[[Kategorie:Geografie van Nederland]]
[[Kategorie:Geskiedenis van Nederland]]
[[Kategorie:Oorstromings]]</text>
      <sha1>70bxwjewb68u6aco578d34qp4qsjhzl</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2977107</id>
      <parentid>2977085</parentid>
      <timestamp>2026-10-09T16:55:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Oesjaar</username>
        <id>7467</id>
      </contributor>
      <comment>/* Die Weichsel-ystyd */ Skakel</comment>
      <origin>2977107</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="26200" sha1="gcc5jlh2jbnqui4kz6j2xwckingv3ct" xml:space="preserve">[[Lêer:Watersnood 1820 oosterhout.jpg|duimnael|400px|'n Huis wat verwoes is tydens 1820 se watersnood]]

[[Nederland]] het 'n lang geskiedenis van [[oorstroming]]s, wat '''watersnoodrampe''' genoem word. Keer op keer het duisende mense gesterf en dorpe en stede het verdwyn. Land het see geword en het later weer verslik of is ingepolder.

Ondergenoemde jare is bekend vir 'n watersnood wat plaasgevind het:&lt;ref&gt;Bron: [[:nl:Sjabloon:Navigatie stormvloeden Nederland]]&lt;/ref&gt;

{|class=&quot;wikitable&quot;
|-
| 838 • 1014 • 1042 • 1134 • 1163 • 1164 • 1170 • 1196 • 1212 • 1214 • 1219 • 1220 • 1221 • 1248/1249 • 1277 • 1280 • 1282 • 1287 • 1288 (I) • 1288 (II) • 1322 • 1334 • 1362 • 1374 • 1375 • 1377 • 1404 • 1421 • 1424 • 1468 • 1477 • 1509 • 1514 • 1530 • 1532 • 1552 • 1566 • 1570 • 1610 • 1643 • 1651 • 1675 • 1682 • 1686 • 1703 • 1717 • 1809 • 1820 • 1825 • 1855 • 1861 (I) • 1861 (II) • 1877 • 1906 • 1916 • 1926 • 1953 • 1962 • 1993 • 1995 • 2006.
|}


Dié gebeurtenisse het hulle stempel op die land se geskiedenis afgedruk en ook die kultuur en die politieke strukture beïnvloed. Nederland het byvoorbeeld nie net 'n departement van verdediging teen vyandelike aanvalle nie, maar ook 'n organisasie wat ''Rijkswaterstaat'' genoem word en verantwoordelik is vir die bevolking se beveiliging teen oorstromings. &lt;!-- SUBJEKTIEWE STELLING: 'n Beskuldiging dat 'n politikus die onderhoud van dyke verwaarloos is nie gesond vir sy politieke loopbaan nie.--&gt;

Die oorstromingsgevaar kan van twee kante af kom:
# Die [[Noordsee]], wat groot dele van die land kan oorstroom as dit stormagtig is
# Die groot riviere [[Ryn]] en [[Maas]] wat die land kan oorstroom ná ’n groot reënval in [[Duitsland]] en [[Frankryk]]

Tradisioneel is die rampe genoem na die naamdae van heiliges van die [[Katolieke Kerk]], maar sedert 1953 is dit nie meer gebruiklik nie.

== Die Weichsel-ystyd ==
[[Lêer:Doggerland3er.png|duimnael|400px|Die ystyd se einde en die gevolge vir die kaart van Europa]]
Sedert die einde van die laaste [[Ystydperk]] het die Noordsee se vlak gestyg en die bodem van die land gedaal deur die isostatiese verhouding met [[Skandinawië]]. Die druk van die yskap op Skandinawië het verdwyn en die gevolg is dat Nederland daal en Skandinawië styg.

In die Weichsel-ystyd het die landys nie die gebied van Nederland bereik soos in die voorlaaste Ries-ystyd die geval was nie. Nederland was 'n [[toendra]] waar mense [[mammoet]]e gejag het. Toe die ys verdwyn, was [[Engeland]] nog verbind aan die vasteland en in die middel van die huidige Noordsee was 'n heuwellandskap wat nou die [[Doggersbank]] is.

== Doggersland ==
[[Lêer:Doggerland-af.svg|duimnael|Die tyd van Doggersland|links]]
Ná die smelting van die ys in die vroeë [[Holoseen]] was dele van die Noordsee wat die latere Engeland en Nederland verbind nog droë grond. Die [[Teems]] was 'n syrivier van die Ryn, wat na die suide vloei en in die [[Engelse Kanaal]] uitmond. Noord van 'n ou binnemeer lê die heuwels van [[Doggersland]]. Aanvanklik was dit nog deel van die vasteland, maar die seevlak het gestyg en dit het 'n bewoonde eiland geword. Ongeveer 6000&amp;nbsp;v.C. het die laaste verbinding tussen Dover en Calais deurgebreek en het ook Brittanje 'n eiland geword.  Ongeveer 5500&amp;nbsp;v.C. was daar moontlik 'n groot [[tsoenami]] wat 'n groot gebied oorstroom het. Doggersland het onder die golwe verdwyn.

In die vroeë Holoseen (9000 – 7000&amp;nbsp;v.C.) maak die oop landskap van die [[Pleistoseen]] plek vir bebossing, eers met [[berk]] en [[denneboom|dennebome]] (Preboreaal), later ook [[eike]], [[iep]] en [[haselaar]] (Boreaal). In die Atlantikum vanaf 7000&amp;nbsp;v.C. oorheers [[Els (boom)|els]] en eik. Ongeveer 6200&amp;nbsp;v.C. volg 'n koel tyd. Dit is moontlik veroorsaak deur die [[Agassiz-meer]] in Noord-Amerika, wat heelwat soet water na die [[Atlantiese Oseaan]] laat stroom het.&lt;ref&gt;{{Outeur|H.J.A. Berendsen}} De vorming van het land, 2004, {{ISBN|90-232-4075-8}}&lt;/ref&gt;

Die Noordsee is 'n vlak epikontinentale see met 'n sanderige bodem wat tydens storms in beweging kan kom. Dit het gelei tot die vorming van 'n [[strandwal]] wat strek van Cap Gris Nez by [[Duinkerken]] tot by Grenen, die noordelikste punt van [[Jutland]] by [[Skagen]]. Die strandwal vorm 'n lang reeks [[duin]]e, maar hulle word onderbreek deur riviere soos die [[Skelde]], [[Ryn]], [[Maas]], [[Vlie]], [[Eems]], [[Weser]] en [[Elbe]]. Die minerale wat hulle vervoer, gee aanleiding tot sedimentasie van leem en sand, maar hul mondings is ook swak punte in die strandwal, waar met stormvloede oorstromings kan ontstaan. Agter die strandwal lê 'n vlak [[lagune]] waar die reste van plantegroei ophoop en laagveen vorm. By oorstromings kan dit weggespoel word, maar partykeer word dit vervang deur klei wat aanslib.

== Die Romeine ==
[[Lêer:Nederland-50AD-af.svg|duimnael|Die kaart van Nederland in 50&amp;nbsp;n.C. In bruin die veen, in geelgroen die seekleigebiede, in blougroen die rivierklei]]
Die Romeine begin met [[Julius Caesar|Caesar]] se verowering van [[Gallië]] om belangstelling in hierdie gebied te toon. Die kus lê destyds op ongeveer op dieselfde plek as vandag, maar die landskap is baie verskillend. 'n Groot deel van die gebied bestaan uit [[veenmos|veenmoerasse]], wat onvrugbaar en taamlik ontoeganklik is. In die middel lê 'n soetwatermeer wat die Romeine ''Flevo'' noem; 'n ander, latere naam is ''Aelmere''. Die Vlie voer sy soet water na die sout Noordsee. Die Romeinse politiek, om gebiede te koloniseer deur aan veterane grond in die verowerde gebied aan te bied, faal. Die soldate wil nie hier bly nie. Dis koud, nat en gevaarlik. Tog wil die Romeine die mondings van ''Scaldis'' (Skelde), Mosa (Maas) en Rhenus (Ryn) en die riviere self oorheers. Hulle heg groot waarde aan handel en is ook militêr strategies, veral toe [[Britannia (provinsie)|Britannia]] ook 'n Romeinse provinsie word. In die noorde tussen Vlie en Eems breek die Noordsee deur baie plekke aan die strandwal. Die [[veen]] spoel weg en 'n gebied vorm wat in Friesland die ''wad'' genoem word. Dit is land wat by eb drooglê en by vloed oorstroom. Dele word deur sedimentasie van klei. Die kleigronde is baie vrugbaar, maar ook gevaarlik. Die [[Friese]] wat daar woon, bou heuwels wat ''terp'' genoem word om oorstromings te oorleef. In die winter bind hulle skerp geslypte bene onder hul voete om oor die ysvlakte van een terp na die ander te beweeg. Dit is die begin van [[skaats]]e. Aanvanklik probeer die Romeine die Friese onderwerp, maar die ontoeganklikheid van die gebied maak dit moeilik.

Die groot riviere Maas en Ryn bly die noordgrens van ''Germania Inferior'' en aanvanklik maak die Romeine die ''Batavi'', wat op die kleigebied tussen die riviere (die [[Betuwe]]) woon, tot bondgenote. Hierdie gebied is ook vrugbaar, maar kan ook oorstroom – veral in die winter en indien daar stroomop baie reën val. Die hooggeleë sandgrond van die Veluwe noord van die riviere of van ''Toxandria'', die latere Brabant in die suide, is veiliger maar ook minder vrugbaar.

== Die eerste meldings ==
Prudentius van Troyes skryf in sy annale dat die hele ''Frisia'' op 26 Desember 838 deur die see oorstroom is. Met Frisia word in dié tyd die hele Nederlandse kusgebied bedoel. Die water het tot die toppe van die duine gestyg en 2&amp;nbsp;437 lewens geëis. Ook uit die ''Annales Xantenses'' word vir hierdie dag 'n ramp vermeld, maar ook genoem dat dit deur 'n groot werwelwind veroorsaak is.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.deltawerken.com/227 |title=Webwerf Deltawerken |language=nl |archive-url=https://web.archive.org/web/20190903112737/http://www.deltawerken.com/227 |archive-date= 3 September 2019 |url-status=live |df=dmy-all |access-date= 4 Februarie 2016 }}&lt;/ref&gt;

== Ontstaan van die Suidersee ==
[[Lêer:Allerheiligen1170.svg|duimnael|Die ontstaan van die Suidersee.]]
Daar word van graaf Floris II van Holland gemeld dat hy in 1119 gaan jag het in die bos van Creil, wat tussen die huidige [[Enkhuizen]] en [[Stavoren]] geleë is. Dit is eintlik Friesgebied; hy word in 'n tweegeveg met 'n Friese edelman, Galama, gewond en in 1121 sterf hy aan sy wonde. Hierdie Creilse bos word waarskynlik in die Allerheiligevloed van 1 en 2 November 1170 weggespoel.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.flevolanderfgoed.nl/home/kunst/noordoostpolder/creil.html |title=Flevoland erfgoed |language=nl |archive-url=https://web.archive.org/web/20191009125043/http://www.flevolanderfgoed.nl/home/kunst/noordoostpolder/creil.html |archive-date=9 Oktober 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Die Vlie en die Marsdiep (tussen Texel en Den Helder) word breë seearms en die vars Aelmere word die sout [[Suidersee]]. Hierdie verandering op die kaart het ook belangrike gevolge vir die konflik tussen Holland en Friesland. Wes-Friesland, die gebied wes van die Vlie, word afgesny van die res van Friesland en ná 'n reeks oorloë word die gebied in 1297 vir goed deel van Holland. Die taal verander van Fries na 'n Nederlandse dialek met 'n Friese grondslag.

== Die waterskappe ==
[[Lêer:Holland1350-af.svg|duimnael|links|450px|De graafskap Holland in 1350]]
Middeleeuse dokumente meld dat keer op keer tydens oorstromings tienduisende mense verdrink en dat gebiede verlore gaan. Die huidige Dollard, Lauwerssee, die westelike [[Waddesee]], die Suidersee, die Biesbosch, die Braakman en die Verdronke Lande van Suid-Beveland en van Saeftinghe ontstaan so ná rampe. Aanvanklik word die oppervlakte van die land net kleiner. Die dieptepunt word omstreeks 1200 bereik. In die tweede helfte van die 12de eeu begin die bevolking groei en daar ontstaan 'n geldekonomie wat investerings in waterbeheer moontlik maak. Die graaf van Holland kan in die 13de eeu ''waterskappe'' vestig. Hulle kry bevoegdhede om plaaslik besluite te neem om die water te beheer.&lt;ref name=&quot;Borger&quot;&gt;''Waterschap en fysische omgeving'' {{Outeur|G.J. Borger}}in: Waterschappen in Nederland: een bestuurskundige verkenning van de institutionele ontwikkeling, Uitgeverij Verloren, 1993,
{{ISBN|906550365X}}, {{ISBN|9789065503657}}&lt;/ref&gt; Die waterskappe speel sedert hierdie tyd 'n groot rol in die land. Hulle begin polders aanlê, stukke land omring met 'n dyk waarbinne die watervlak gereël kan word. Stadig begin hulle verlore gebied terug verower. Dié gebiede het gewoonlik hulle veen verloor en is nou kleigronde, wat baie vrugbaarder is. 'n Voorbeeld van herwonne gebied is ''Rotta'', 'n nedersetting aan die rivier Rotte wat in die 10de eeu onstaan, maar in die 11de eeu oorstroom is. Omstreeks 1250 word die rivier weer afgesluit met 'n dam en ontstaan op die plek die stad [[Rotterdam]]&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.rijnmond.nl/nieuws/96454/Rotta-onder-de-markthal |title=Radio Rynmond |language=nl |archive-url=https://web.archive.org/web/20191009123559/https://www.rijnmond.nl/nieuws/96454/Rotta-onder-de-markthal |archive-date=9 Oktober 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;

In die 15de eeu word hierdie proses aangehelp met die bou van meulens, wat dit moontlik maak om dieper geleë land te ontwater. Die bou van dyke het egter ook onverwagte en ongewenste gevolge. In die polder Oud Rockanje op Voorne blyk byvoorbeeld dat 'n dyk met sy gewig die veenlaag daaronder 60&amp;nbsp;cm ingedruk het. Dat wil sê dat hierdie dyk telkens verhoog moet word. 'n Ander gevolg is dat indien op die een plek 'n dyk gebou word, op ander plekke die vloed hoër en by eb die stroming sterker word. Daardeur word geule dieper gemaak.&lt;ref name=&quot;Borger&quot; /&gt;

Die laagveen is nie net deur die see weggespoel nie. Mense het ook hul aandeel gelewer en dit as turf geoes. Dit is 'n gewilde brandstof, maar by uitgrawing van laagveen onstaan 'n vlak meertjie. Dit is die verskil met hoogveen, wat droë land oplewer. In die binneland van Holland het groot mere so ontstaan, soos die Purmer, Beemster en Haarlemmermeer. Dit het die gevaar van oorstroming deur die see net nog groter gemaak.

== Elisabetsvloede ==
Die naamdag van St. Elisabet is 19 November en op dié dag in die 15de eeu vind daar drie maal 'n groot watersnood plaas wat ook politieke gevolge het. Dit val saam met 'n stryd om die politieke mag wat die &quot;Hoekse en Kabeljauwse Twisten&quot; genoem word. Die &quot;Kabeljauwe&quot; is die party van die laaste onafhanklike Hollandse gravin, Jakoba van Beiere, en die Hoeke steun haar neef die hertog van Boergondië wat haar graafskap opeis.

=== 1404 ===
Die eerste Elisabetsvloed tref veral die suidweste. In Vlaandere en Seeland is groot skade. Die gravin van Vlaandere gee opdrag om 'n seewerende dyk aan te lê.

=== 1421 ===
[[Lêer:Sint Elisabethsvloed 1421.jpg|duimnael|Die Elisabetsvloed van 1421]]

Die dyke van die &quot;Grote Waard&quot; of &quot;Hollandse Waard&quot; breek op talle plekke deur. Hierdie ''waard'' – 'n lae gebied tussen die riviere – verander in 'n binnesee, die [[Biesbosch]], en sal nooit weer heeltemal herstel nie. Dit is 'n ramp vir die graafskap Holland omdat hierdie gebied tussen Dordrecht, Geertruidenberg en Heusden die kerngebied van die graafskap vorm.&lt;ref&gt;''Van natuurlandschap tot risicomaatschappij: de geografie van de relatie tussen mens en milieu'',
OAPEN (Open Access Publishing in European Networks), {{Outeur|Ton Dietz, Frank den Hertog, Herman van der Wusten}} Amsterdam University Press, 2008, {{ISBN|9053567984}}, {{ISBN|9789053567982}}, 299 bls&lt;/ref&gt; Die stad Dordrecht is die belangrikste stad van die graafskap en word eeue lank 'n eilandstad omring deur water.

Dordrecht was Kabeljauws, Geertruidenberg was Hoeks en die Grote Waard was 'n strydtoneel. In 1418 word Dordrecht deur die Hoeke beleër en in 1420 Geertruidenberg deur die Kabeljauwe. Tog word ná die ramp probeer om alle deurgebreekte dyke weer te herstel.

=== 1424 ===
Die dyke van die Grote Waard is nou herstel, maar opnuut is daar 'n Elisabetsvloed. Alle pogings om die skade van die vorige een te herstel, spoel weg en die geldmiddele om dit opnuut te herstel ontbreek. Die pogings om die Grote Waard terug te verower word gestaak.

Dordrecht verloor hiermee sy posisie as eerste stad van Holland omdat skepe nie meer hul goed in dié stad op die mark hoef aan te bied nie. Hierdie ou &quot;stapelreg&quot; het sy betekenis verloor.

&lt;!--
Dijken

Reimerswaal--&gt;

== Die Allerheiligevloed van 1570 ==
Allerheiligeaand was in 1570 op 'n tydstip toe daar kwaai storms was, en baie slagoffers se lewe is geëis. Die politieke leierskap was nou in [[Madrid]] gesetel, waar [[Filips II van Spanje|Filips II]], die graaf van Holland en Seeland, wat ook koning van Spanje was, gewoon het. Sy voorgangers die hertoë van Boergondië het by watersnode partykeer hul bevolking gesteun in hul nood. Maar Filips het ander sorge, soos oorloë met die Turke. Die volgende jaar kondig hy, pleks van te help, nuwe belastings aan. Toe 'n paar seerowers in 1572 die stad Brielle inneem, word hulle as bevryders ontvang. Dit is die begin van 'n opstand wat in 1648 die Spaanse koning dwing om die Nederlandse Republiek se onafhanklikheid te erken. Vier jaar later stig [[Jan van Riebeeck]] [[Kaapstad]] aan die suidpunt van [[Afrika]].

&lt;!-- == Die meulens ==
Landaanwins...  HIER KORT IETS
--&gt;
== Haarlemmermeer ==
In die 19de eeu het dit moontlik geword om stoom te gebruik om die gemale baie sterker te maak. Een van die grootste mere, die Haarlemmermeer, is nou drooggelê. Dit is waar die lughawe [[Schiphol]] nou geleë is.

== Lely ==
[[Lêer:Lely-Havermans-kleur.jpg|duimnael|Lely, geteken deur H.J. Haverman (1899)]]
[[Lêer:Overstroomde gebieden 1916.jpg|duimnael|links|250px|Die oorstromings van 1916]]
In 1891 kom [[Cornelis Lely]], ingenieur en minister van waterstaat, handel en Nywerheid, met 'n plan vorendag om die Suidersee af te sluit met 'n dyk wat die soutwater sou vervang deur soetwater van die Yssel en ander, kleinere riviere. Die plan behels 'n inpoldering van 225&amp;nbsp;000&amp;nbsp;ha (2&amp;nbsp;250&amp;nbsp;km²) nuwe landbougrond. Die land is aan die industrialiseer, maar landbou is nog 'n belangrike komponent van sy ekonomie. Die parlement is egter nie geesdriftig nie, want dit gaan baie geld kos.&lt;ref name=&quot;ABC&quot;&gt;Encyclopedia of Architectural and Engineering Feats,{{Outeur|Donald Langmead, Christine Garnaut}}, ABC-CLIO, 2001, {{ISBN|1-57607-112-X}}, {{ISBN|978-1-57607-112-0}}&lt;/ref&gt;

In die nag van 13 en 14 Januarie 1916 is daar 'n storm wat op talle plekke die dyke van die Suidersee deurbreek. Dit eis ’n paar dosyn lewens en maak opnuut duidelik Nederland se lang kuslyn is 'n groot swak plek. Dit kos ook baie geld om alle dyke aan die lang kus goed te onderhou. [[Wilhelmina van Nederland|Koningin Wilhelmina]] besoek die gebiede wat oorstroom het.

Ná die watersnood van 1916 – in die middel van die [[Eerste Wêreldoorlog]] waarin Nederland neutraal bly – verander die stemming in die Nederlandse parlement. Daar word besef sterker bande tussen Holland en Friesland sal die land sterker maak en dat die projek van Lely, nou die Zuiderzeewerken genoem, die verdediging teen watersnode sal versterk en nie net meer landbougrond oplewer nie. In 1918 word die Zuiderzeewet aangeneem. Die eerste projek, in 1920, is 'n klein afsluitdyk wat die eiland Wieringen met Noord-Holland verbind. Dié dyk is in 1926 gereed. Van 1927–1930 word 'n dyk van Wieringen na die suide aangelê en die Wieringermeer met sy oppervlakte van meer as 200&amp;nbsp;km² word vir die eerste keer sedert die 12de eeu droë land.&lt;ref name=&quot;ABC&quot; /&gt;

Op 28 Mei 1932 volg die [[Afsluitdyk|afsluiting]] van die [[Suidersee]]. Hierdie projek is 'n welkome bron van werkgeleenthede in die Depressie van die 1930's. Die plan is om 'n treinbaan op die dyk aan te lê, maar omdat die vervoer op die paaie vinnig toeneem, word dit 'n pad met vier bane.&lt;ref name=&quot;ABC&quot; /&gt; Nie almal is tevrede met die uitkoms nie. Die vissers wat eeue lank op die Suidersee en die Waddesee gevis het, sien hul toekoms bedreig.
[[Lêer:Karte Zuiderzeewerke.png|duimnael|Die Zuiderzeewerken|links|250px]]
In 1927 begin die werk aan die eerste groot polder in die nuwe [[Ysselmeer]], die Noordoostpolder. Die werk duur 15 jaar en voor dit voltooi is, word Nederland deur die Duitsers beset. Die Duitsers poog in die Slag om die Afsluitdyk die Nederlandse stelling by Kornwerderzand aan die Friese kant van die dyk inneem, maar hulle faal. ’n Paar dae later moet Nederland sy gebied prysgee, maar hy veg deur ballingskap in Londen. In 1942 is die Noordoostpolder (NOP) gereed en ontstaan 'n rietvlakte van 460&amp;nbsp;km². Die eilande Urk en Schokland word deel van die vasteland. Vinnig kry die afkorting NOP 'n ander betekenis&quot; ''Nederlands Onderduikers Paradijs'', die paradys vir mense wat vir die Nazi's moet wegkruip. Aan die einde van die besetting gaan Wieringermeer opnuut verlore. Die Duitser blaas 'n groot gat in die dyk om luglandings van die [[Geallieerdes van die Tweede Wêreldoorlog|Geallieerde magte]] te verhinder en die water vul die polder binne twee dae. Alle gewasse en geboue word verwoes, maar in Desember 1945 word die dyk gedig en die polder droog.

Die gevolge van die inpoldering van die Noordoostpolder is nie heeltemaal positief nie. Die grondwatervlak in die aangrensende provinsies Friesland en Overyssel daal en dit skep vir die boere uitdrogingsprobleme. Die planne word verander en die twee volgende polders, Oos- en Suid-Flevoland, word los van die vasteland aangelê met die ''Randmere'' tussen polder en vasteland. Ook hierdie plan gee later probleme met groot algebloei in die randmere.

In 1968 is die laaste polder gereed en is dit duidelik Nederland het nie regtig die nuwe landbougrond nodig nie. Die westelike deel van die nuwe polder is effens dieper geleë en het minder goeie grond. Die natuur reageer op opsienbarende wyse op die nuwe situasie en die Oostvaardersplassen-gebied word 'n pragtige natuurgebied, wat deur die owerheid erken word. Heftige diskussies oor die ekologiese gevolge van die inpolderings word gevoer en daar word besluit die laaste groot polder, die Markerwaard, gaan nie gebou word nie. Alle planne om die Waddesee in te polder word ook gestaak.

== Die watersnood van 1953 ==
[[Lêer:StormTrack.png|duimnael|Die storm van 1953]]
Tydens 'n swaar storm uit die noordweste wat op 31 Januarie die waters van die Noordsee na Nederland se kus opstu, was dit ook [[springgety]]. Dit is 'n kombinasie wat bitter selde voorkom. Nederland het moeilike tye beleef: Eers die depressie van die jare dertig, toe die oorlog en sy besetting (1940-'45) en daarna die koloniale oorlog in Indonesië (1945-'49) het die dyke verwaarloos gelaat, veral in die suidweste, Seeland, die eilande van Suid-Holland en die weste van Noord-Brabant. Die aandag (en geld) het ook jare lank veral na die gebied van die nuwe Ysselmeer gegaan. In die suidweste is daar net twee klein projekte wat voor 1953 voltooi is: die dyke wat die Brielse Maas op Voorne (1 op die kaart hieronder) en die Braakman (2) in Zeeuse Vlaandere afgesluit het. Hierdie twee gebiede bly grotendeels ongeskonde te midde van die natuurgeweld wat nou losbars.

Die res van die suidweste word 'n rampgebied.

=== Ontruiming ===
&lt;br clear=&quot;all&quot; /&gt;
{|class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;float:right&quot;
|-
!Provinsie!! Aantal ontruimde mense
|-
|Suid-Holland || 29 778
|-
|Noord-Brabant|| 19 082
|-
|Seeland|| 10 992
|-
|Utrecht|| 6 262
|-
|Noord-Holland||2 540
|-
|Gelderland||2 283
|-
|Overyssel||690
|-
|Groningen||267
|-
|Drente||200
|-
|Friesland||196
|}
Talle mense, dikwels uit geïsoleerde gemeenskappe van die eilande se dorpe, word ná die ramp van 1953 ontruim. Soms is dit na gemeenskappe in die omgewing, maar ander kere na stede of provinsies in ander dele van die land.

Nederland is nog 'n baie sektariese land en talle mense beland in gemeenskappe wat 'n ander geloof en dialek het of gaan van 'n dorpie na die stad.&lt;ref&gt;''Studies in Holland Flood Disaster 1953, Volumes 1-4'', Studies in Holland Flood Disaster 1953, {{Outeur|Instituut voor Sociaal Onderzoek van het Nederlandse Volk}} National Academies, 1955&lt;/ref&gt; Vir mense van byvoorbeeld Schouwen kan dit ook lank duur. Die laaste dyk op dié eiland is net nege maande tevore gedig en die eb en vloed wat die eiland twee maal per dag bereik het, het alles weggevee.

== Die Delta-plan ==
[[Lêer:Deltawerke-af.svg|450px|links|duimnael|Die Deltawerke &lt;br /&gt;
1=Brielse Maasdam (1950)*&lt;br /&gt;
2=Braakmandam (1952)*&lt;br /&gt;
3=Stormvloedkering Hollandsche IJssel (1954)&lt;br /&gt;
4=Zandkreekdam (1960)&lt;br /&gt;
5=Veerse Gatdam (1961)&lt;br /&gt;
6=Zeelandbrug (1965)&lt;br /&gt;
7=Grevelingendam (1965)&lt;br /&gt;
8=Volkerakdam (1969)&lt;br /&gt;
9=Haringvlietdam (1971)&lt;br /&gt;
10=Brouwersdam (1971)&lt;br /&gt;
11=Krabbenkreekdam (1972)&lt;br /&gt;
12=Markiezaatskade (1983)&lt;br /&gt;
13=Oesterdam (1986)&lt;br /&gt;
14=Oosterscheldekering (1986)&lt;br /&gt;
15=Philipsdam (1987)&lt;br /&gt;
16=Europoortkering (Maeslant) (1997)&lt;br /&gt;
17=Europoortkering (Hartel) (1997)&lt;br /&gt;
18=Westerscheldetunnel (2003)*&lt;br /&gt;
* Amptelik nie deel van die Deltawerke nie.]]

:: Sien die [[Deltawerke]] vir die hoofartikel.

Ná die ramp van 1953 is daar groot eensgesindheid dat die veiligheid vergroot moet word. Hoewel die tegnologie om dit te verwesenlik nog nie bestaan nie, word besluit om alle see-arms van die suidweste af af te sluit, behalwe die twee wat toegang gee tot die hawens van Rotterdam en Antwerpen. Nederland het 'n verdrag met België oor die Westerskelde wat die laaste ook verbied. Waar nie afgesluit kan word nie, word die dyke op ''deltahoogte'' gebring. Die projek sal ongeveer 'n halwe eeu duur en groot tegnologiese ontwikkeling en finansiële opofferings van die hele bevolking eis. Die doel is om die oorstromingskans te verminder tot een in 10&amp;nbsp;000 jaar. Hoewel tydens die projek veral ekologiese probleme ontstaan en die projek daardeur nog duurder en tegnologies veeleisender word, word die doel eindelik bereik, maar intussen is die seevlak aan die styg, wat die kans op rampe opnuut verhoog.

== Die riviere ==
Die Deltaplan het die aandag van die Ysselmeer na die suidweste verskuif en in 1993 en 1995 ervaar Nederland dat die aandag daardeur opnuut van 'n ander probleem afgelei is: die rivierdyke. Daar is uitsonderlike reënval in Frankryk en Duitsland en 'n golf rivierwater in die Ryn kom na Nederland se kant. Hoewel dit die land 'n paar dae tyd gee vir voorbereidings, is die situasie op sommige plekke kritiek en dit lei opnuut tot grootskaalse ontruiming. Uiteindelik spring Nederland 'n oorstroming vry.

== Grondteruggawe ==
Ná die byna-ramp van 31 Januarie 1995 groei die besef dat dyke soms die probleme net verplaas en nie oplos nie. Soms vergroot dit net die probleme. Dit is veral by riviere die geval. Indien die dyke aan 'n rivier te min ruimte bied, sal die water by hoë vlakke geen uitweg hê nie en dit veroorsaak groot ellende. Ná 1995 is daar gebiede aan die natuur teruggegee deur dyke deur te breek en te verplaas. Dit het nadele omdat boere en ander inwoners hul grond verloor, maar daar is ook voordele. Die veiligheid word verbeter en 'n nuwe natuurgebied onstaan in 'n digbevolkte land waar die natuur ly onder die bevolkingsdruk en die bevolking behoefte het aan ontspanningsmoontlikhede. 'n Voorbeeld van 'n teruggawe is die eiland Tiengemeten in die Haringvliet.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.natuurmonumenten.nl/natuurgebied/tiengemeten/veelgestelde-vragen |title=Natuurmonumenten Tiengemeten |language=nl |archive-url=https://web.archive.org/web/20160221184133/https://www.natuurmonumenten.nl/natuurgebied/tiengemeten/veelgestelde-vragen |archive-date=21 Februarie 2016 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;Die ses boere kry geld vir hul grond en hulp om ander grond te koop. Die oudste polder word drooggehou om aan besoekers te toon hoe hier geboer is. Die res van die eiland word weer aan die soetwatergetye blootgestel en word weer 'n ''kwelder'' pleks van 'n polder. Skotse Hoogland-beeste word gebruik as vervanging van die uitgestorwe oerosse wat oorspronklik hier voorgekom het. Die gebied lok baie besoekers en dit maak die projek ook ekonomies aantreklik.

&lt;!-- == Aardverwarming ==
VOLTOOI ASB
--&gt;
== Verwysings ==
{{Verwysings}}

[[Kategorie:Geografie van Nederland]]
[[Kategorie:Geskiedenis van Nederland]]
[[Kategorie:Oorstromings]]</text>
      <sha1>gcc5jlh2jbnqui4kz6j2xwckingv3ct</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2977108</id>
      <parentid>2977107</parentid>
      <timestamp>2026-10-09T16:56:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Oesjaar</username>
        <id>7467</id>
      </contributor>
      <comment>/* Doggersland */ Skakels</comment>
      <origin>2977108</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="26208" sha1="2ogxjz20ib9xyc6h7lclfpz39smfw19" xml:space="preserve">[[Lêer:Watersnood 1820 oosterhout.jpg|duimnael|400px|'n Huis wat verwoes is tydens 1820 se watersnood]]

[[Nederland]] het 'n lang geskiedenis van [[oorstroming]]s, wat '''watersnoodrampe''' genoem word. Keer op keer het duisende mense gesterf en dorpe en stede het verdwyn. Land het see geword en het later weer verslik of is ingepolder.

Ondergenoemde jare is bekend vir 'n watersnood wat plaasgevind het:&lt;ref&gt;Bron: [[:nl:Sjabloon:Navigatie stormvloeden Nederland]]&lt;/ref&gt;

{|class=&quot;wikitable&quot;
|-
| 838 • 1014 • 1042 • 1134 • 1163 • 1164 • 1170 • 1196 • 1212 • 1214 • 1219 • 1220 • 1221 • 1248/1249 • 1277 • 1280 • 1282 • 1287 • 1288 (I) • 1288 (II) • 1322 • 1334 • 1362 • 1374 • 1375 • 1377 • 1404 • 1421 • 1424 • 1468 • 1477 • 1509 • 1514 • 1530 • 1532 • 1552 • 1566 • 1570 • 1610 • 1643 • 1651 • 1675 • 1682 • 1686 • 1703 • 1717 • 1809 • 1820 • 1825 • 1855 • 1861 (I) • 1861 (II) • 1877 • 1906 • 1916 • 1926 • 1953 • 1962 • 1993 • 1995 • 2006.
|}


Dié gebeurtenisse het hulle stempel op die land se geskiedenis afgedruk en ook die kultuur en die politieke strukture beïnvloed. Nederland het byvoorbeeld nie net 'n departement van verdediging teen vyandelike aanvalle nie, maar ook 'n organisasie wat ''Rijkswaterstaat'' genoem word en verantwoordelik is vir die bevolking se beveiliging teen oorstromings. &lt;!-- SUBJEKTIEWE STELLING: 'n Beskuldiging dat 'n politikus die onderhoud van dyke verwaarloos is nie gesond vir sy politieke loopbaan nie.--&gt;

Die oorstromingsgevaar kan van twee kante af kom:
# Die [[Noordsee]], wat groot dele van die land kan oorstroom as dit stormagtig is
# Die groot riviere [[Ryn]] en [[Maas]] wat die land kan oorstroom ná ’n groot reënval in [[Duitsland]] en [[Frankryk]]

Tradisioneel is die rampe genoem na die naamdae van heiliges van die [[Katolieke Kerk]], maar sedert 1953 is dit nie meer gebruiklik nie.

== Die Weichsel-ystyd ==
[[Lêer:Doggerland3er.png|duimnael|400px|Die ystyd se einde en die gevolge vir die kaart van Europa]]
Sedert die einde van die laaste [[Ystydperk]] het die Noordsee se vlak gestyg en die bodem van die land gedaal deur die isostatiese verhouding met [[Skandinawië]]. Die druk van die yskap op Skandinawië het verdwyn en die gevolg is dat Nederland daal en Skandinawië styg.

In die Weichsel-ystyd het die landys nie die gebied van Nederland bereik soos in die voorlaaste Ries-ystyd die geval was nie. Nederland was 'n [[toendra]] waar mense [[mammoet]]e gejag het. Toe die ys verdwyn, was [[Engeland]] nog verbind aan die vasteland en in die middel van die huidige Noordsee was 'n heuwellandskap wat nou die [[Doggersbank]] is.

== Doggersland ==
[[Lêer:Doggerland-af.svg|duimnael|Die tyd van Doggersland|links]]
Ná die smelting van die ys in die vroeë [[Holoseen]] was dele van die Noordsee wat die latere Engeland en Nederland verbind nog droë grond. Die [[Teems]] was 'n syrivier van die Ryn, wat na die suide vloei en in die [[Engelse Kanaal]] uitmond. Noord van 'n ou binnemeer lê die heuwels van [[Doggersland]]. Aanvanklik was dit nog deel van die vasteland, maar die seevlak het gestyg en dit het 'n bewoonde eiland geword. Ongeveer 6000&amp;nbsp;v.C. het die laaste verbinding tussen [[Dover]] en [[Calais]] deurgebreek en het ook Brittanje 'n eiland geword.  Ongeveer 5500&amp;nbsp;v.C. was daar moontlik 'n groot [[tsoenami]] wat 'n groot gebied oorstroom het. Doggersland het onder die golwe verdwyn.

In die vroeë Holoseen (9000 – 7000&amp;nbsp;v.C.) maak die oop landskap van die [[Pleistoseen]] plek vir bebossing, eers met [[berk]] en [[denneboom|dennebome]] (Preboreaal), later ook [[eike]], [[iep]] en [[haselaar]] (Boreaal). In die Atlantikum vanaf 7000&amp;nbsp;v.C. oorheers [[Els (boom)|els]] en eik. Ongeveer 6200&amp;nbsp;v.C. volg 'n koel tyd. Dit is moontlik veroorsaak deur die [[Agassiz-meer]] in Noord-Amerika, wat heelwat soet water na die [[Atlantiese Oseaan]] laat stroom het.&lt;ref&gt;{{Outeur|H.J.A. Berendsen}} De vorming van het land, 2004, {{ISBN|90-232-4075-8}}&lt;/ref&gt;

Die Noordsee is 'n vlak epikontinentale see met 'n sanderige bodem wat tydens storms in beweging kan kom. Dit het gelei tot die vorming van 'n [[strandwal]] wat strek van Cap Gris Nez by [[Duinkerken]] tot by Grenen, die noordelikste punt van [[Jutland]] by [[Skagen]]. Die strandwal vorm 'n lang reeks [[duin]]e, maar hulle word onderbreek deur riviere soos die [[Skelde]], [[Ryn]], [[Maas]], [[Vlie]], [[Eems]], [[Weser]] en [[Elbe]]. Die minerale wat hulle vervoer, gee aanleiding tot sedimentasie van leem en sand, maar hul mondings is ook swak punte in die strandwal, waar met stormvloede oorstromings kan ontstaan. Agter die strandwal lê 'n vlak [[lagune]] waar die reste van plantegroei ophoop en laagveen vorm. By oorstromings kan dit weggespoel word, maar partykeer word dit vervang deur klei wat aanslib.

== Die Romeine ==
[[Lêer:Nederland-50AD-af.svg|duimnael|Die kaart van Nederland in 50&amp;nbsp;n.C. In bruin die veen, in geelgroen die seekleigebiede, in blougroen die rivierklei]]
Die Romeine begin met [[Julius Caesar|Caesar]] se verowering van [[Gallië]] om belangstelling in hierdie gebied te toon. Die kus lê destyds op ongeveer op dieselfde plek as vandag, maar die landskap is baie verskillend. 'n Groot deel van die gebied bestaan uit [[veenmos|veenmoerasse]], wat onvrugbaar en taamlik ontoeganklik is. In die middel lê 'n soetwatermeer wat die Romeine ''Flevo'' noem; 'n ander, latere naam is ''Aelmere''. Die Vlie voer sy soet water na die sout Noordsee. Die Romeinse politiek, om gebiede te koloniseer deur aan veterane grond in die verowerde gebied aan te bied, faal. Die soldate wil nie hier bly nie. Dis koud, nat en gevaarlik. Tog wil die Romeine die mondings van ''Scaldis'' (Skelde), Mosa (Maas) en Rhenus (Ryn) en die riviere self oorheers. Hulle heg groot waarde aan handel en is ook militêr strategies, veral toe [[Britannia (provinsie)|Britannia]] ook 'n Romeinse provinsie word. In die noorde tussen Vlie en Eems breek die Noordsee deur baie plekke aan die strandwal. Die [[veen]] spoel weg en 'n gebied vorm wat in Friesland die ''wad'' genoem word. Dit is land wat by eb drooglê en by vloed oorstroom. Dele word deur sedimentasie van klei. Die kleigronde is baie vrugbaar, maar ook gevaarlik. Die [[Friese]] wat daar woon, bou heuwels wat ''terp'' genoem word om oorstromings te oorleef. In die winter bind hulle skerp geslypte bene onder hul voete om oor die ysvlakte van een terp na die ander te beweeg. Dit is die begin van [[skaats]]e. Aanvanklik probeer die Romeine die Friese onderwerp, maar die ontoeganklikheid van die gebied maak dit moeilik.

Die groot riviere Maas en Ryn bly die noordgrens van ''Germania Inferior'' en aanvanklik maak die Romeine die ''Batavi'', wat op die kleigebied tussen die riviere (die [[Betuwe]]) woon, tot bondgenote. Hierdie gebied is ook vrugbaar, maar kan ook oorstroom – veral in die winter en indien daar stroomop baie reën val. Die hooggeleë sandgrond van die Veluwe noord van die riviere of van ''Toxandria'', die latere Brabant in die suide, is veiliger maar ook minder vrugbaar.

== Die eerste meldings ==
Prudentius van Troyes skryf in sy annale dat die hele ''Frisia'' op 26 Desember 838 deur die see oorstroom is. Met Frisia word in dié tyd die hele Nederlandse kusgebied bedoel. Die water het tot die toppe van die duine gestyg en 2&amp;nbsp;437 lewens geëis. Ook uit die ''Annales Xantenses'' word vir hierdie dag 'n ramp vermeld, maar ook genoem dat dit deur 'n groot werwelwind veroorsaak is.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.deltawerken.com/227 |title=Webwerf Deltawerken |language=nl |archive-url=https://web.archive.org/web/20190903112737/http://www.deltawerken.com/227 |archive-date= 3 September 2019 |url-status=live |df=dmy-all |access-date= 4 Februarie 2016 }}&lt;/ref&gt;

== Ontstaan van die Suidersee ==
[[Lêer:Allerheiligen1170.svg|duimnael|Die ontstaan van die Suidersee.]]
Daar word van graaf Floris II van Holland gemeld dat hy in 1119 gaan jag het in die bos van Creil, wat tussen die huidige [[Enkhuizen]] en [[Stavoren]] geleë is. Dit is eintlik Friesgebied; hy word in 'n tweegeveg met 'n Friese edelman, Galama, gewond en in 1121 sterf hy aan sy wonde. Hierdie Creilse bos word waarskynlik in die Allerheiligevloed van 1 en 2 November 1170 weggespoel.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.flevolanderfgoed.nl/home/kunst/noordoostpolder/creil.html |title=Flevoland erfgoed |language=nl |archive-url=https://web.archive.org/web/20191009125043/http://www.flevolanderfgoed.nl/home/kunst/noordoostpolder/creil.html |archive-date=9 Oktober 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Die Vlie en die Marsdiep (tussen Texel en Den Helder) word breë seearms en die vars Aelmere word die sout [[Suidersee]]. Hierdie verandering op die kaart het ook belangrike gevolge vir die konflik tussen Holland en Friesland. Wes-Friesland, die gebied wes van die Vlie, word afgesny van die res van Friesland en ná 'n reeks oorloë word die gebied in 1297 vir goed deel van Holland. Die taal verander van Fries na 'n Nederlandse dialek met 'n Friese grondslag.

== Die waterskappe ==
[[Lêer:Holland1350-af.svg|duimnael|links|450px|De graafskap Holland in 1350]]
Middeleeuse dokumente meld dat keer op keer tydens oorstromings tienduisende mense verdrink en dat gebiede verlore gaan. Die huidige Dollard, Lauwerssee, die westelike [[Waddesee]], die Suidersee, die Biesbosch, die Braakman en die Verdronke Lande van Suid-Beveland en van Saeftinghe ontstaan so ná rampe. Aanvanklik word die oppervlakte van die land net kleiner. Die dieptepunt word omstreeks 1200 bereik. In die tweede helfte van die 12de eeu begin die bevolking groei en daar ontstaan 'n geldekonomie wat investerings in waterbeheer moontlik maak. Die graaf van Holland kan in die 13de eeu ''waterskappe'' vestig. Hulle kry bevoegdhede om plaaslik besluite te neem om die water te beheer.&lt;ref name=&quot;Borger&quot;&gt;''Waterschap en fysische omgeving'' {{Outeur|G.J. Borger}}in: Waterschappen in Nederland: een bestuurskundige verkenning van de institutionele ontwikkeling, Uitgeverij Verloren, 1993,
{{ISBN|906550365X}}, {{ISBN|9789065503657}}&lt;/ref&gt; Die waterskappe speel sedert hierdie tyd 'n groot rol in die land. Hulle begin polders aanlê, stukke land omring met 'n dyk waarbinne die watervlak gereël kan word. Stadig begin hulle verlore gebied terug verower. Dié gebiede het gewoonlik hulle veen verloor en is nou kleigronde, wat baie vrugbaarder is. 'n Voorbeeld van herwonne gebied is ''Rotta'', 'n nedersetting aan die rivier Rotte wat in die 10de eeu onstaan, maar in die 11de eeu oorstroom is. Omstreeks 1250 word die rivier weer afgesluit met 'n dam en ontstaan op die plek die stad [[Rotterdam]]&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.rijnmond.nl/nieuws/96454/Rotta-onder-de-markthal |title=Radio Rynmond |language=nl |archive-url=https://web.archive.org/web/20191009123559/https://www.rijnmond.nl/nieuws/96454/Rotta-onder-de-markthal |archive-date=9 Oktober 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;

In die 15de eeu word hierdie proses aangehelp met die bou van meulens, wat dit moontlik maak om dieper geleë land te ontwater. Die bou van dyke het egter ook onverwagte en ongewenste gevolge. In die polder Oud Rockanje op Voorne blyk byvoorbeeld dat 'n dyk met sy gewig die veenlaag daaronder 60&amp;nbsp;cm ingedruk het. Dat wil sê dat hierdie dyk telkens verhoog moet word. 'n Ander gevolg is dat indien op die een plek 'n dyk gebou word, op ander plekke die vloed hoër en by eb die stroming sterker word. Daardeur word geule dieper gemaak.&lt;ref name=&quot;Borger&quot; /&gt;

Die laagveen is nie net deur die see weggespoel nie. Mense het ook hul aandeel gelewer en dit as turf geoes. Dit is 'n gewilde brandstof, maar by uitgrawing van laagveen onstaan 'n vlak meertjie. Dit is die verskil met hoogveen, wat droë land oplewer. In die binneland van Holland het groot mere so ontstaan, soos die Purmer, Beemster en Haarlemmermeer. Dit het die gevaar van oorstroming deur die see net nog groter gemaak.

== Elisabetsvloede ==
Die naamdag van St. Elisabet is 19 November en op dié dag in die 15de eeu vind daar drie maal 'n groot watersnood plaas wat ook politieke gevolge het. Dit val saam met 'n stryd om die politieke mag wat die &quot;Hoekse en Kabeljauwse Twisten&quot; genoem word. Die &quot;Kabeljauwe&quot; is die party van die laaste onafhanklike Hollandse gravin, Jakoba van Beiere, en die Hoeke steun haar neef die hertog van Boergondië wat haar graafskap opeis.

=== 1404 ===
Die eerste Elisabetsvloed tref veral die suidweste. In Vlaandere en Seeland is groot skade. Die gravin van Vlaandere gee opdrag om 'n seewerende dyk aan te lê.

=== 1421 ===
[[Lêer:Sint Elisabethsvloed 1421.jpg|duimnael|Die Elisabetsvloed van 1421]]

Die dyke van die &quot;Grote Waard&quot; of &quot;Hollandse Waard&quot; breek op talle plekke deur. Hierdie ''waard'' – 'n lae gebied tussen die riviere – verander in 'n binnesee, die [[Biesbosch]], en sal nooit weer heeltemal herstel nie. Dit is 'n ramp vir die graafskap Holland omdat hierdie gebied tussen Dordrecht, Geertruidenberg en Heusden die kerngebied van die graafskap vorm.&lt;ref&gt;''Van natuurlandschap tot risicomaatschappij: de geografie van de relatie tussen mens en milieu'',
OAPEN (Open Access Publishing in European Networks), {{Outeur|Ton Dietz, Frank den Hertog, Herman van der Wusten}} Amsterdam University Press, 2008, {{ISBN|9053567984}}, {{ISBN|9789053567982}}, 299 bls&lt;/ref&gt; Die stad Dordrecht is die belangrikste stad van die graafskap en word eeue lank 'n eilandstad omring deur water.

Dordrecht was Kabeljauws, Geertruidenberg was Hoeks en die Grote Waard was 'n strydtoneel. In 1418 word Dordrecht deur die Hoeke beleër en in 1420 Geertruidenberg deur die Kabeljauwe. Tog word ná die ramp probeer om alle deurgebreekte dyke weer te herstel.

=== 1424 ===
Die dyke van die Grote Waard is nou herstel, maar opnuut is daar 'n Elisabetsvloed. Alle pogings om die skade van die vorige een te herstel, spoel weg en die geldmiddele om dit opnuut te herstel ontbreek. Die pogings om die Grote Waard terug te verower word gestaak.

Dordrecht verloor hiermee sy posisie as eerste stad van Holland omdat skepe nie meer hul goed in dié stad op die mark hoef aan te bied nie. Hierdie ou &quot;stapelreg&quot; het sy betekenis verloor.

&lt;!--
Dijken

Reimerswaal--&gt;

== Die Allerheiligevloed van 1570 ==
Allerheiligeaand was in 1570 op 'n tydstip toe daar kwaai storms was, en baie slagoffers se lewe is geëis. Die politieke leierskap was nou in [[Madrid]] gesetel, waar [[Filips II van Spanje|Filips II]], die graaf van Holland en Seeland, wat ook koning van Spanje was, gewoon het. Sy voorgangers die hertoë van Boergondië het by watersnode partykeer hul bevolking gesteun in hul nood. Maar Filips het ander sorge, soos oorloë met die Turke. Die volgende jaar kondig hy, pleks van te help, nuwe belastings aan. Toe 'n paar seerowers in 1572 die stad Brielle inneem, word hulle as bevryders ontvang. Dit is die begin van 'n opstand wat in 1648 die Spaanse koning dwing om die Nederlandse Republiek se onafhanklikheid te erken. Vier jaar later stig [[Jan van Riebeeck]] [[Kaapstad]] aan die suidpunt van [[Afrika]].

&lt;!-- == Die meulens ==
Landaanwins...  HIER KORT IETS
--&gt;
== Haarlemmermeer ==
In die 19de eeu het dit moontlik geword om stoom te gebruik om die gemale baie sterker te maak. Een van die grootste mere, die Haarlemmermeer, is nou drooggelê. Dit is waar die lughawe [[Schiphol]] nou geleë is.

== Lely ==
[[Lêer:Lely-Havermans-kleur.jpg|duimnael|Lely, geteken deur H.J. Haverman (1899)]]
[[Lêer:Overstroomde gebieden 1916.jpg|duimnael|links|250px|Die oorstromings van 1916]]
In 1891 kom [[Cornelis Lely]], ingenieur en minister van waterstaat, handel en Nywerheid, met 'n plan vorendag om die Suidersee af te sluit met 'n dyk wat die soutwater sou vervang deur soetwater van die Yssel en ander, kleinere riviere. Die plan behels 'n inpoldering van 225&amp;nbsp;000&amp;nbsp;ha (2&amp;nbsp;250&amp;nbsp;km²) nuwe landbougrond. Die land is aan die industrialiseer, maar landbou is nog 'n belangrike komponent van sy ekonomie. Die parlement is egter nie geesdriftig nie, want dit gaan baie geld kos.&lt;ref name=&quot;ABC&quot;&gt;Encyclopedia of Architectural and Engineering Feats,{{Outeur|Donald Langmead, Christine Garnaut}}, ABC-CLIO, 2001, {{ISBN|1-57607-112-X}}, {{ISBN|978-1-57607-112-0}}&lt;/ref&gt;

In die nag van 13 en 14 Januarie 1916 is daar 'n storm wat op talle plekke die dyke van die Suidersee deurbreek. Dit eis ’n paar dosyn lewens en maak opnuut duidelik Nederland se lang kuslyn is 'n groot swak plek. Dit kos ook baie geld om alle dyke aan die lang kus goed te onderhou. [[Wilhelmina van Nederland|Koningin Wilhelmina]] besoek die gebiede wat oorstroom het.

Ná die watersnood van 1916 – in die middel van die [[Eerste Wêreldoorlog]] waarin Nederland neutraal bly – verander die stemming in die Nederlandse parlement. Daar word besef sterker bande tussen Holland en Friesland sal die land sterker maak en dat die projek van Lely, nou die Zuiderzeewerken genoem, die verdediging teen watersnode sal versterk en nie net meer landbougrond oplewer nie. In 1918 word die Zuiderzeewet aangeneem. Die eerste projek, in 1920, is 'n klein afsluitdyk wat die eiland Wieringen met Noord-Holland verbind. Dié dyk is in 1926 gereed. Van 1927–1930 word 'n dyk van Wieringen na die suide aangelê en die Wieringermeer met sy oppervlakte van meer as 200&amp;nbsp;km² word vir die eerste keer sedert die 12de eeu droë land.&lt;ref name=&quot;ABC&quot; /&gt;

Op 28 Mei 1932 volg die [[Afsluitdyk|afsluiting]] van die [[Suidersee]]. Hierdie projek is 'n welkome bron van werkgeleenthede in die Depressie van die 1930's. Die plan is om 'n treinbaan op die dyk aan te lê, maar omdat die vervoer op die paaie vinnig toeneem, word dit 'n pad met vier bane.&lt;ref name=&quot;ABC&quot; /&gt; Nie almal is tevrede met die uitkoms nie. Die vissers wat eeue lank op die Suidersee en die Waddesee gevis het, sien hul toekoms bedreig.
[[Lêer:Karte Zuiderzeewerke.png|duimnael|Die Zuiderzeewerken|links|250px]]
In 1927 begin die werk aan die eerste groot polder in die nuwe [[Ysselmeer]], die Noordoostpolder. Die werk duur 15 jaar en voor dit voltooi is, word Nederland deur die Duitsers beset. Die Duitsers poog in die Slag om die Afsluitdyk die Nederlandse stelling by Kornwerderzand aan die Friese kant van die dyk inneem, maar hulle faal. ’n Paar dae later moet Nederland sy gebied prysgee, maar hy veg deur ballingskap in Londen. In 1942 is die Noordoostpolder (NOP) gereed en ontstaan 'n rietvlakte van 460&amp;nbsp;km². Die eilande Urk en Schokland word deel van die vasteland. Vinnig kry die afkorting NOP 'n ander betekenis&quot; ''Nederlands Onderduikers Paradijs'', die paradys vir mense wat vir die Nazi's moet wegkruip. Aan die einde van die besetting gaan Wieringermeer opnuut verlore. Die Duitser blaas 'n groot gat in die dyk om luglandings van die [[Geallieerdes van die Tweede Wêreldoorlog|Geallieerde magte]] te verhinder en die water vul die polder binne twee dae. Alle gewasse en geboue word verwoes, maar in Desember 1945 word die dyk gedig en die polder droog.

Die gevolge van die inpoldering van die Noordoostpolder is nie heeltemaal positief nie. Die grondwatervlak in die aangrensende provinsies Friesland en Overyssel daal en dit skep vir die boere uitdrogingsprobleme. Die planne word verander en die twee volgende polders, Oos- en Suid-Flevoland, word los van die vasteland aangelê met die ''Randmere'' tussen polder en vasteland. Ook hierdie plan gee later probleme met groot algebloei in die randmere.

In 1968 is die laaste polder gereed en is dit duidelik Nederland het nie regtig die nuwe landbougrond nodig nie. Die westelike deel van die nuwe polder is effens dieper geleë en het minder goeie grond. Die natuur reageer op opsienbarende wyse op die nuwe situasie en die Oostvaardersplassen-gebied word 'n pragtige natuurgebied, wat deur die owerheid erken word. Heftige diskussies oor die ekologiese gevolge van die inpolderings word gevoer en daar word besluit die laaste groot polder, die Markerwaard, gaan nie gebou word nie. Alle planne om die Waddesee in te polder word ook gestaak.

== Die watersnood van 1953 ==
[[Lêer:StormTrack.png|duimnael|Die storm van 1953]]
Tydens 'n swaar storm uit die noordweste wat op 31 Januarie die waters van die Noordsee na Nederland se kus opstu, was dit ook [[springgety]]. Dit is 'n kombinasie wat bitter selde voorkom. Nederland het moeilike tye beleef: Eers die depressie van die jare dertig, toe die oorlog en sy besetting (1940-'45) en daarna die koloniale oorlog in Indonesië (1945-'49) het die dyke verwaarloos gelaat, veral in die suidweste, Seeland, die eilande van Suid-Holland en die weste van Noord-Brabant. Die aandag (en geld) het ook jare lank veral na die gebied van die nuwe Ysselmeer gegaan. In die suidweste is daar net twee klein projekte wat voor 1953 voltooi is: die dyke wat die Brielse Maas op Voorne (1 op die kaart hieronder) en die Braakman (2) in Zeeuse Vlaandere afgesluit het. Hierdie twee gebiede bly grotendeels ongeskonde te midde van die natuurgeweld wat nou losbars.

Die res van die suidweste word 'n rampgebied.

=== Ontruiming ===
&lt;br clear=&quot;all&quot; /&gt;
{|class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;float:right&quot;
|-
!Provinsie!! Aantal ontruimde mense
|-
|Suid-Holland || 29 778
|-
|Noord-Brabant|| 19 082
|-
|Seeland|| 10 992
|-
|Utrecht|| 6 262
|-
|Noord-Holland||2 540
|-
|Gelderland||2 283
|-
|Overyssel||690
|-
|Groningen||267
|-
|Drente||200
|-
|Friesland||196
|}
Talle mense, dikwels uit geïsoleerde gemeenskappe van die eilande se dorpe, word ná die ramp van 1953 ontruim. Soms is dit na gemeenskappe in die omgewing, maar ander kere na stede of provinsies in ander dele van die land.

Nederland is nog 'n baie sektariese land en talle mense beland in gemeenskappe wat 'n ander geloof en dialek het of gaan van 'n dorpie na die stad.&lt;ref&gt;''Studies in Holland Flood Disaster 1953, Volumes 1-4'', Studies in Holland Flood Disaster 1953, {{Outeur|Instituut voor Sociaal Onderzoek van het Nederlandse Volk}} National Academies, 1955&lt;/ref&gt; Vir mense van byvoorbeeld Schouwen kan dit ook lank duur. Die laaste dyk op dié eiland is net nege maande tevore gedig en die eb en vloed wat die eiland twee maal per dag bereik het, het alles weggevee.

== Die Delta-plan ==
[[Lêer:Deltawerke-af.svg|450px|links|duimnael|Die Deltawerke &lt;br /&gt;
1=Brielse Maasdam (1950)*&lt;br /&gt;
2=Braakmandam (1952)*&lt;br /&gt;
3=Stormvloedkering Hollandsche IJssel (1954)&lt;br /&gt;
4=Zandkreekdam (1960)&lt;br /&gt;
5=Veerse Gatdam (1961)&lt;br /&gt;
6=Zeelandbrug (1965)&lt;br /&gt;
7=Grevelingendam (1965)&lt;br /&gt;
8=Volkerakdam (1969)&lt;br /&gt;
9=Haringvlietdam (1971)&lt;br /&gt;
10=Brouwersdam (1971)&lt;br /&gt;
11=Krabbenkreekdam (1972)&lt;br /&gt;
12=Markiezaatskade (1983)&lt;br /&gt;
13=Oesterdam (1986)&lt;br /&gt;
14=Oosterscheldekering (1986)&lt;br /&gt;
15=Philipsdam (1987)&lt;br /&gt;
16=Europoortkering (Maeslant) (1997)&lt;br /&gt;
17=Europoortkering (Hartel) (1997)&lt;br /&gt;
18=Westerscheldetunnel (2003)*&lt;br /&gt;
* Amptelik nie deel van die Deltawerke nie.]]

:: Sien die [[Deltawerke]] vir die hoofartikel.

Ná die ramp van 1953 is daar groot eensgesindheid dat die veiligheid vergroot moet word. Hoewel die tegnologie om dit te verwesenlik nog nie bestaan nie, word besluit om alle see-arms van die suidweste af af te sluit, behalwe die twee wat toegang gee tot die hawens van Rotterdam en Antwerpen. Nederland het 'n verdrag met België oor die Westerskelde wat die laaste ook verbied. Waar nie afgesluit kan word nie, word die dyke op ''deltahoogte'' gebring. Die projek sal ongeveer 'n halwe eeu duur en groot tegnologiese ontwikkeling en finansiële opofferings van die hele bevolking eis. Die doel is om die oorstromingskans te verminder tot een in 10&amp;nbsp;000 jaar. Hoewel tydens die projek veral ekologiese probleme ontstaan en die projek daardeur nog duurder en tegnologies veeleisender word, word die doel eindelik bereik, maar intussen is die seevlak aan die styg, wat die kans op rampe opnuut verhoog.

== Die riviere ==
Die Deltaplan het die aandag van die Ysselmeer na die suidweste verskuif en in 1993 en 1995 ervaar Nederland dat die aandag daardeur opnuut van 'n ander probleem afgelei is: die rivierdyke. Daar is uitsonderlike reënval in Frankryk en Duitsland en 'n golf rivierwater in die Ryn kom na Nederland se kant. Hoewel dit die land 'n paar dae tyd gee vir voorbereidings, is die situasie op sommige plekke kritiek en dit lei opnuut tot grootskaalse ontruiming. Uiteindelik spring Nederland 'n oorstroming vry.

== Grondteruggawe ==
Ná die byna-ramp van 31 Januarie 1995 groei die besef dat dyke soms die probleme net verplaas en nie oplos nie. Soms vergroot dit net die probleme. Dit is veral by riviere die geval. Indien die dyke aan 'n rivier te min ruimte bied, sal die water by hoë vlakke geen uitweg hê nie en dit veroorsaak groot ellende. Ná 1995 is daar gebiede aan die natuur teruggegee deur dyke deur te breek en te verplaas. Dit het nadele omdat boere en ander inwoners hul grond verloor, maar daar is ook voordele. Die veiligheid word verbeter en 'n nuwe natuurgebied onstaan in 'n digbevolkte land waar die natuur ly onder die bevolkingsdruk en die bevolking behoefte het aan ontspanningsmoontlikhede. 'n Voorbeeld van 'n teruggawe is die eiland Tiengemeten in die Haringvliet.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.natuurmonumenten.nl/natuurgebied/tiengemeten/veelgestelde-vragen |title=Natuurmonumenten Tiengemeten |language=nl |archive-url=https://web.archive.org/web/20160221184133/https://www.natuurmonumenten.nl/natuurgebied/tiengemeten/veelgestelde-vragen |archive-date=21 Februarie 2016 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;Die ses boere kry geld vir hul grond en hulp om ander grond te koop. Die oudste polder word drooggehou om aan besoekers te toon hoe hier geboer is. Die res van die eiland word weer aan die soetwatergetye blootgestel en word weer 'n ''kwelder'' pleks van 'n polder. Skotse Hoogland-beeste word gebruik as vervanging van die uitgestorwe oerosse wat oorspronklik hier voorgekom het. Die gebied lok baie besoekers en dit maak die projek ook ekonomies aantreklik.

&lt;!-- == Aardverwarming ==
VOLTOOI ASB
--&gt;
== Verwysings ==
{{Verwysings}}

[[Kategorie:Geografie van Nederland]]
[[Kategorie:Geskiedenis van Nederland]]
[[Kategorie:Oorstromings]]</text>
      <sha1>2ogxjz20ib9xyc6h7lclfpz39smfw19</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2977169</id>
      <parentid>2977108</parentid>
      <timestamp>2026-10-09T22:21:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jcwf</username>
        <id>4</id>
      </contributor>
      <origin>2977169</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="29285" sha1="iy3wwoz9cvxx1jcxfdj90txra0g8uap" xml:space="preserve">[[Lêer:Watersnood 1820 oosterhout.jpg|duimnael|400px|'n Huis wat verwoes is tydens 1820 se watersnood]]

[[Nederland]] het 'n lang geskiedenis van [[oorstroming]]s, wat '''watersnoodrampe''' genoem word. Keer op keer het duisende mense gesterf en dorpe en stede het verdwyn. Land het see geword en het later weer verslik of is ingepolder.

Ondergenoemde jare is bekend vir 'n watersnood wat plaasgevind het:&lt;ref&gt;Bron: [[:nl:Sjabloon:Navigatie stormvloeden Nederland]]&lt;/ref&gt;

{|class=&quot;wikitable&quot;
|-
| 838 • 1014 • 1042 • 1134 • 1163 • 1164 • 1170 • 1196 • 1212 • 1214 • 1219 • 1220 • 1221 • 1248/1249 • 1277 • 1280 • 1282 • 1287 • 1288 (I) • 1288 (II) • 1322 • 1334 • 1362 • 1374 • 1375 • 1377 • 1404 • 1421 • 1424 • 1468 • 1477 • 1509 • 1514 • 1530 • 1532 • 1552 • 1566 • 1570 • 1610 • 1643 • 1651 • 1675 • 1682 • 1686 • 1703 • 1717 • 1809 • 1820 • 1825 • 1855 • 1861 (I) • 1861 (II) • 1877 • 1906 • 1916 • 1926 • 1953 • 1962 • 1993 • 1995 • 2006.
|}


Dié gebeurtenisse het hulle stempel op die land se geskiedenis afgedruk en ook die kultuur en die politieke strukture beïnvloed. Nederland het byvoorbeeld nie net 'n departement van verdediging teen vyandelike aanvalle nie, maar ook 'n organisasie wat ''Rijkswaterstaat'' genoem word en verantwoordelik is vir die bevolking se beveiliging teen oorstromings. &lt;!-- SUBJEKTIEWE STELLING: 'n Beskuldiging dat 'n politikus die onderhoud van dyke verwaarloos is nie gesond vir sy politieke loopbaan nie.--&gt;

Die oorstromingsgevaar kan van twee kante af kom:
# Die [[Noordsee]], wat groot dele van die land kan oorstroom as dit stormagtig is
# Die groot riviere [[Ryn]] en [[Maas]] wat die land kan oorstroom ná ’n groot reënval in [[Duitsland]] en [[Frankryk]]

Tradisioneel is die rampe genoem na die naamdae van heiliges van die [[Katolieke Kerk]], maar sedert 1953 is dit nie meer gebruiklik nie.

== Die Weichsel-ystyd ==
[[Lêer:Doggerland3er.png|duimnael|400px|Die ystyd se einde en die gevolge vir die kaart van Europa]]
Sedert die einde van die laaste [[Ystydperk]] het die Noordsee se vlak gestyg en die bodem van die land gedaal deur die isostatiese verhouding met [[Skandinawië]]. Die druk van die yskap op Skandinawië het verdwyn en die gevolg is dat Nederland daal en Skandinawië styg.

In die Weichsel-ystyd het die landys nie die gebied van Nederland bereik soos in die voorlaaste Ries-ystyd die geval was nie. Nederland was 'n [[toendra]] waar mense [[mammoet]]e gejag het. Toe die ys verdwyn, was [[Engeland]] nog verbind aan die vasteland en in die middel van die huidige Noordsee was 'n heuwellandskap wat nou die [[Doggersbank]] is.

== Doggersland ==
[[Lêer:Doggerland-af.svg|duimnael|Die tyd van Doggersland|links]]
Ná die smelting van die ys in die vroeë [[Holoseen]] was dele van die Noordsee wat die latere Engeland en Nederland verbind nog droë grond. Die [[Teems]] was 'n syrivier van die Ryn, wat na die suide vloei en in die [[Engelse Kanaal]] uitmond. Noord van 'n ou binnemeer lê die heuwels van [[Doggersland]]. Aanvanklik was dit nog deel van die vasteland, maar die seevlak het gestyg en dit het 'n bewoonde eiland geword. Ongeveer 6000&amp;nbsp;v.C. het die laaste verbinding tussen [[Dover]] en [[Calais]] deurgebreek en het ook Brittanje 'n eiland geword.  Ongeveer 5500&amp;nbsp;v.C. was daar moontlik 'n groot [[tsoenami]] wat 'n groot gebied oorstroom het. Doggersland het onder die golwe verdwyn.

In die vroeë Holoseen (9000 – 7000&amp;nbsp;v.C.) maak die oop landskap van die [[Pleistoseen]] plek vir bebossing, eers met [[berk]] en [[denneboom|dennebome]] (Preboreaal), later ook [[eike]], [[iep]] en [[haselaar]] (Boreaal). In die Atlantikum vanaf 7000&amp;nbsp;v.C. oorheers [[Els (boom)|els]] en eik. Ongeveer 6200&amp;nbsp;v.C. volg 'n koel tyd. Dit is moontlik veroorsaak deur die [[Agassiz-meer]] in Noord-Amerika, wat heelwat soet water na die [[Atlantiese Oseaan]] laat stroom het.&lt;ref&gt;{{Outeur|H.J.A. Berendsen}} De vorming van het land, 2004, {{ISBN|90-232-4075-8}}&lt;/ref&gt;

Die Noordsee is 'n vlak epikontinentale see met 'n sanderige bodem wat tydens storms in beweging kan kom. Dit het gelei tot die vorming van 'n [[strandwal]] wat strek van Cap Gris Nez by [[Duinkerken]] tot by Grenen, die noordelikste punt van [[Jutland]] by [[Skagen]]. Die strandwal vorm 'n lang reeks [[duin]]e, maar hulle word onderbreek deur riviere soos die [[Skelde]], [[Ryn]], [[Maas]], [[Vlie]], [[Eems]], [[Weser]] en [[Elbe]]. Die minerale wat hulle vervoer, gee aanleiding tot sedimentasie van leem en sand, maar hul mondings is ook swak punte in die strandwal, waar met stormvloede oorstromings kan ontstaan. Agter die strandwal lê 'n vlak [[lagune]] waar die reste van plantegroei ophoop en laagveen vorm. By oorstromings kan dit weggespoel word, maar partykeer word dit vervang deur klei wat aanslib.

== Die Romeine ==
[[Lêer:Nederland-50AD-af.svg|duimnael|Die kaart van Nederland in 50&amp;nbsp;n.C. In bruin die veen, in geelgroen die seekleigebiede, in blougroen die rivierklei]]
Die Romeine begin met [[Julius Caesar|Caesar]] se verowering van [[Gallië]] om belangstelling in hierdie gebied te toon. Die kus lê destyds op ongeveer op dieselfde plek as vandag, maar die landskap is baie verskillend. 'n Groot deel van die gebied bestaan uit [[veenmos|veenmoerasse]], wat onvrugbaar en taamlik ontoeganklik is. In die middel lê 'n soetwatermeer wat die Romeine ''Flevo'' noem; 'n ander, latere naam is ''Aelmere''. Die Vlie voer sy soet water na die sout Noordsee. Die Romeinse politiek, om gebiede te koloniseer deur aan veterane grond in die verowerde gebied aan te bied, faal. Die soldate wil nie hier bly nie. Dis koud, nat en gevaarlik. Tog wil die Romeine die mondings van ''Scaldis'' (Skelde), Mosa (Maas) en Rhenus (Ryn) en die riviere self oorheers. Hulle heg groot waarde aan handel en is ook militêr strategies, veral toe [[Britannia (provinsie)|Britannia]] ook 'n Romeinse provinsie word. In die noorde tussen Vlie en Eems breek die Noordsee deur baie plekke aan die strandwal. Die [[veen]] spoel weg en 'n gebied vorm wat in Friesland die ''wad'' genoem word. Dit is land wat by eb drooglê en by vloed oorstroom. Dele word deur sedimentasie van klei. Die kleigronde is baie vrugbaar, maar ook gevaarlik. Die [[Friese]] wat daar woon, bou heuwels wat ''terp'' genoem word om oorstromings te oorleef. In die winter bind hulle skerp geslypte bene onder hul voete om oor die ysvlakte van een terp na die ander te beweeg. Dit is die begin van [[skaats]]e. Aanvanklik probeer die Romeine die Friese onderwerp, maar die ontoeganklikheid van die gebied maak dit moeilik.

Die groot riviere Maas en Ryn bly die noordgrens van ''Germania Inferior'' en aanvanklik maak die Romeine die ''Batavi'', wat op die kleigebied tussen die riviere (die [[Betuwe]]) woon, tot bondgenote. Hierdie gebied is ook vrugbaar, maar kan ook oorstroom – veral in die winter en indien daar stroomop baie reën val. Die hooggeleë sandgrond van die Veluwe noord van die riviere of van ''Toxandria'', die latere Brabant in die suide, is veiliger maar ook minder vrugbaar.

== Die eerste meldings ==
Prudentius van Troyes skryf in sy annale dat die hele ''Frisia'' op 26 Desember 838 deur die see oorstroom is. Met Frisia word in dié tyd die hele Nederlandse kusgebied bedoel. Die water het tot die toppe van die duine gestyg en 2&amp;nbsp;437 lewens geëis. Ook uit die ''Annales Xantenses'' word vir hierdie dag 'n ramp vermeld, maar ook genoem dat dit deur 'n groot werwelwind veroorsaak is.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.deltawerken.com/227 |title=Webwerf Deltawerken |language=nl |archive-url=https://web.archive.org/web/20190903112737/http://www.deltawerken.com/227 |archive-date= 3 September 2019 |url-status=live |df=dmy-all |access-date= 4 Februarie 2016 }}&lt;/ref&gt;

== Ontstaan van die Suidersee ==
[[Lêer:Allerheiligen1170.svg|duimnael|Die ontstaan van die Suidersee.]]
Daar word van graaf Floris II van Holland gemeld dat hy in 1119 gaan jag het in die bos van Creil, wat tussen die huidige [[Enkhuizen]] en [[Stavoren]] geleë is. Dit is eintlik Friesgebied; hy word in 'n tweegeveg met 'n Friese edelman, Galama, gewond en in 1121 sterf hy aan sy wonde. Hierdie Creilse bos word waarskynlik in die Allerheiligevloed van 1 en 2 November 1170 weggespoel.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.flevolanderfgoed.nl/home/kunst/noordoostpolder/creil.html |title=Flevoland erfgoed |language=nl |archive-url=https://web.archive.org/web/20191009125043/http://www.flevolanderfgoed.nl/home/kunst/noordoostpolder/creil.html |archive-date=9 Oktober 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Die Vlie en die Marsdiep (tussen Texel en Den Helder) word breë seearms en die vars Aelmere word die sout [[Suidersee]]. Hierdie verandering op die kaart het ook belangrike gevolge vir die konflik tussen Holland en Friesland. Wes-Friesland, die gebied wes van die Vlie, word afgesny van die res van Friesland en ná 'n reeks oorloë word die gebied in 1297 vir goed deel van Holland. Die taal verander van Fries na 'n Nederlandse dialek met 'n Friese grondslag.

== Die waterskappe ==
[[Lêer:Holland1350-af.svg|duimnael|links|450px|De graafskap Holland in 1350]]
Middeleeuse dokumente meld dat keer op keer tydens oorstromings tienduisende mense verdrink en dat gebiede verlore gaan. Die huidige Dollard, Lauwerssee, die westelike [[Waddesee]], die Suidersee, die Biesbosch, die Braakman en die Verdronke Lande van Suid-Beveland en van Saeftinghe ontstaan so ná rampe. Aanvanklik word die oppervlakte van die land net kleiner. Die dieptepunt word omstreeks 1200 bereik. In die tweede helfte van die 12de eeu begin die bevolking groei en daar ontstaan 'n geldekonomie wat investerings in waterbeheer moontlik maak. Die graaf van Holland kan in die 13de eeu ''waterskappe'' vestig. Hulle kry bevoegdhede om plaaslik besluite te neem om die water te beheer.&lt;ref name=&quot;Borger&quot;&gt;''Waterschap en fysische omgeving'' {{Outeur|G.J. Borger}}in: Waterschappen in Nederland: een bestuurskundige verkenning van de institutionele ontwikkeling, Uitgeverij Verloren, 1993,
{{ISBN|906550365X}}, {{ISBN|9789065503657}}&lt;/ref&gt; Die waterskappe speel sedert hierdie tyd 'n groot rol in die land. Hulle begin polders aanlê, stukke land omring met 'n dyk waarbinne die watervlak gereël kan word. Stadig begin hulle verlore gebied terug verower. Dié gebiede het gewoonlik hulle veen verloor en is nou kleigronde, wat baie vrugbaarder is. 'n Voorbeeld van herwonne gebied is ''Rotta'', 'n nedersetting aan die rivier Rotte wat in die 10de eeu onstaan, maar in die 11de eeu oorstroom is. Omstreeks 1250 word die rivier weer afgesluit met 'n dam en ontstaan op die plek die stad [[Rotterdam]]&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.rijnmond.nl/nieuws/96454/Rotta-onder-de-markthal |title=Radio Rynmond |language=nl |archive-url=https://web.archive.org/web/20191009123559/https://www.rijnmond.nl/nieuws/96454/Rotta-onder-de-markthal |archive-date=9 Oktober 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;

In die 15de eeu word hierdie proses aangehelp met die bou van meulens, wat dit moontlik maak om dieper geleë land te ontwater. Die bou van dyke het egter ook onverwagte en ongewenste gevolge. In die polder Oud Rockanje op Voorne blyk byvoorbeeld dat 'n dyk met sy gewig die veenlaag daaronder 60&amp;nbsp;cm ingedruk het. Dat wil sê dat hierdie dyk telkens verhoog moet word. 'n Ander gevolg is dat indien op die een plek 'n dyk gebou word, op ander plekke die vloed hoër en by eb die stroming sterker word. Daardeur word geule dieper gemaak.&lt;ref name=&quot;Borger&quot; /&gt;

Die laagveen is nie net deur die see weggespoel nie. Mense het ook hul aandeel gelewer en dit as turf geoes. Dit is 'n gewilde brandstof, maar by uitgrawing van laagveen onstaan 'n vlak meertjie. Dit is die verskil met hoogveen, wat droë land oplewer. In die binneland van Holland het groot mere so ontstaan, soos die Purmer, Beemster en Haarlemmermeer. Dit het die gevaar van oorstroming deur die see net nog groter gemaak.

== Elisabetsvloede ==
Die naamdag van St. Elisabet is 19 November en op dié dag in die 15de eeu vind daar drie maal 'n groot watersnood plaas wat ook politieke gevolge het. Dit val saam met 'n stryd om die politieke mag wat die &quot;Hoekse en Kabeljauwse Twisten&quot; genoem word. Die &quot;Kabeljauwe&quot; is die party van die laaste onafhanklike Hollandse gravin, Jakoba van Beiere, en die Hoeke steun haar neef die hertog van Boergondië wat haar graafskap opeis.

=== 1404 ===
Die eerste Elisabetsvloed tref veral die suidweste. In Vlaandere en Seeland is groot skade. Die gravin van Vlaandere gee opdrag om 'n seewerende dyk aan te lê.

=== 1421 ===
[[Lêer:Sint Elisabethsvloed 1421.jpg|duimnael|Die Elisabetsvloed van 1421]]

Die dyke van die &quot;Grote Waard&quot; of &quot;Hollandse Waard&quot; breek op talle plekke deur. Hierdie ''waard'' – 'n lae gebied tussen die riviere – verander in 'n binnesee, die [[Biesbosch]], en sal nooit weer heeltemal herstel nie. Dit is 'n ramp vir die graafskap Holland omdat hierdie gebied tussen Dordrecht, Geertruidenberg en Heusden die kerngebied van die graafskap vorm.&lt;ref&gt;''Van natuurlandschap tot risicomaatschappij: de geografie van de relatie tussen mens en milieu'',
OAPEN (Open Access Publishing in European Networks), {{Outeur|Ton Dietz, Frank den Hertog, Herman van der Wusten}} Amsterdam University Press, 2008, {{ISBN|9053567984}}, {{ISBN|9789053567982}}, 299 bls&lt;/ref&gt; Die stad Dordrecht is die belangrikste stad van die graafskap en word eeue lank 'n eilandstad omring deur water.

Dordrecht was Kabeljauws, Geertruidenberg was Hoeks en die Grote Waard was 'n strydtoneel. In 1418 word Dordrecht deur die Hoeke beleër en in 1420 Geertruidenberg deur die Kabeljauwe. Tog word ná die ramp probeer om alle deurgebreekte dyke weer te herstel.

=== 1424 ===
Die dyke van die Grote Waard is nou herstel, maar opnuut is daar 'n Elisabetsvloed. Alle pogings om die skade van die vorige een te herstel, spoel weg en die geldmiddele om dit opnuut te herstel ontbreek. Die pogings om die Grote Waard terug te verower word gestaak.

Dordrecht verloor hiermee sy posisie as eerste stad van Holland omdat skepe nie meer hul goed in dié stad op die mark hoef aan te bied nie. Hierdie ou &quot;stapelreg&quot; het sy betekenis verloor.

&lt;!--
Dijken

Reimerswaal--&gt;

== Die Allerheiligevloed van 1570 ==
Allerheiligeaand was in 1570 op 'n tydstip toe daar kwaai storms was, en baie slagoffers se lewe is geëis. Die politieke leierskap was nou in [[Madrid]] gesetel, waar [[Filips II van Spanje|Filips II]], die graaf van Holland en Seeland, wat ook koning van Spanje was, gewoon het. Sy voorgangers die hertoë van Boergondië het by watersnode partykeer hul bevolking gesteun in hul nood. Maar Filips het ander sorge, soos oorloë met die Turke. Die volgende jaar kondig hy, pleks van te help, nuwe belastings aan. Toe 'n paar seerowers in 1572 die stad Brielle inneem, word hulle as bevryders ontvang. Dit is die begin van 'n opstand wat in 1648 die Spaanse koning dwing om die Nederlandse Republiek se onafhanklikheid te erken. Vier jaar later stig [[Jan van Riebeeck]] [[Kaapstad]] aan die suidpunt van [[Afrika]].

&lt;!-- == Die meulens ==
Landaanwins...  HIER KORT IETS
--&gt;
== Haarlemmermeer ==
In die 19de eeu het dit moontlik geword om stoom te gebruik om die gemale baie sterker te maak. Een van die grootste mere, die Haarlemmermeer, is nou drooggelê. Dit is waar die lughawe [[Schiphol]] nou geleë is.

== Lely ==
[[Lêer:Lely-Havermans-kleur.jpg|duimnael|Lely, geteken deur H.J. Haverman (1899)]]
[[Lêer:Overstroomde gebieden 1916.jpg|duimnael|links|250px|Die oorstromings van 1916]]
In 1891 kom [[Cornelis Lely]], ingenieur en minister van waterstaat, handel en Nywerheid, met 'n plan vorendag om die Suidersee af te sluit met 'n dyk wat die soutwater sou vervang deur soetwater van die Yssel en ander, kleinere riviere. Die plan behels 'n inpoldering van 225&amp;nbsp;000&amp;nbsp;ha (2&amp;nbsp;250&amp;nbsp;km²) nuwe landbougrond. Die land is aan die industrialiseer, maar landbou is nog 'n belangrike komponent van sy ekonomie. Die parlement is egter nie geesdriftig nie, want dit gaan baie geld kos.&lt;ref name=&quot;ABC&quot;&gt;Encyclopedia of Architectural and Engineering Feats,{{Outeur|Donald Langmead, Christine Garnaut}}, ABC-CLIO, 2001, {{ISBN|1-57607-112-X}}, {{ISBN|978-1-57607-112-0}}&lt;/ref&gt;

In die nag van 13 en 14 Januarie 1916 is daar 'n storm wat op talle plekke die dyke van die Suidersee deurbreek. Dit eis ’n paar dosyn lewens en maak opnuut duidelik Nederland se lang kuslyn is 'n groot swak plek. Dit kos ook baie geld om alle dyke aan die lang kus goed te onderhou. [[Wilhelmina van Nederland|Koningin Wilhelmina]] besoek die gebiede wat oorstroom het.

Ná die watersnood van 1916 – in die middel van die [[Eerste Wêreldoorlog]] waarin Nederland neutraal bly – verander die stemming in die Nederlandse parlement. Daar word besef sterker bande tussen Holland en Friesland sal die land sterker maak en dat die projek van Lely, nou die Zuiderzeewerken genoem, die verdediging teen watersnode sal versterk en nie net meer landbougrond oplewer nie. In 1918 word die Zuiderzeewet aangeneem. Die eerste projek, in 1920, is 'n klein afsluitdyk wat die eiland Wieringen met Noord-Holland verbind. Dié dyk is in 1926 gereed. Van 1927–1930 word 'n dyk van Wieringen na die suide aangelê en die Wieringermeer met sy oppervlakte van meer as 200&amp;nbsp;km² word vir die eerste keer sedert die 12de eeu droë land.&lt;ref name=&quot;ABC&quot; /&gt;

Op 28 Mei 1932 volg die [[Afsluitdyk|afsluiting]] van die [[Suidersee]]. Hierdie projek is 'n welkome bron van werkgeleenthede in die Depressie van die 1930's. Die plan is om 'n treinbaan op die dyk aan te lê, maar omdat die vervoer op die paaie vinnig toeneem, word dit 'n pad met vier bane.&lt;ref name=&quot;ABC&quot; /&gt; Nie almal is tevrede met die uitkoms nie. Die vissers wat eeue lank op die Suidersee en die Waddesee gevis het, sien hul toekoms bedreig.
[[Lêer:Karte Zuiderzeewerke.png|duimnael|Die Zuiderzeewerken|links|250px]]
In 1927 begin die werk aan die eerste groot polder in die nuwe [[Ysselmeer]], die Noordoostpolder. Die werk duur 15 jaar en voor dit voltooi is, word Nederland deur die Duitsers beset. Die Duitsers poog in die Slag om die Afsluitdyk die Nederlandse stelling by Kornwerderzand aan die Friese kant van die dyk inneem, maar hulle faal. ’n Paar dae later moet Nederland sy gebied prysgee, maar hy veg deur ballingskap in Londen. In 1942 is die Noordoostpolder (NOP) gereed en ontstaan 'n rietvlakte van 460&amp;nbsp;km². Die eilande Urk en Schokland word deel van die vasteland. Vinnig kry die afkorting NOP 'n ander betekenis&quot; ''Nederlands Onderduikers Paradijs'', die paradys vir mense wat vir die Nazi's moet wegkruip. Aan die einde van die besetting gaan Wieringermeer opnuut verlore. Die Duitser blaas 'n groot gat in die dyk om luglandings van die [[Geallieerdes van die Tweede Wêreldoorlog|Geallieerde magte]] te verhinder en die water vul die polder binne twee dae. Alle gewasse en geboue word verwoes, maar in Desember 1945 word die dyk gedig en die polder droog.

Die gevolge van die inpoldering van die Noordoostpolder is nie heeltemaal positief nie. Die grondwatervlak in die aangrensende provinsies Friesland en Overyssel daal en dit skep vir die boere uitdrogingsprobleme. Die planne word verander en die twee volgende polders, Oos- en Suid-Flevoland, word los van die vasteland aangelê met die ''Randmere'' tussen polder en vasteland. Ook hierdie plan gee later probleme met groot algebloei in die randmere.

In 1968 is die laaste polder gereed en is dit duidelik Nederland het nie regtig die nuwe landbougrond nodig nie. Die westelike deel van die nuwe polder is effens dieper geleë en het minder goeie grond. Die natuur reageer op opsienbarende wyse op die nuwe situasie en die Oostvaardersplassen-gebied word 'n pragtige natuurgebied, wat deur die owerheid erken word. Heftige diskussies oor die ekologiese gevolge van die inpolderings word gevoer en daar word besluit die laaste groot polder, die Markerwaard, gaan nie gebou word nie. Alle planne om die Waddesee in te polder word ook gestaak.

== Die watersnood van 1953 ==
[[Lêer:StormTrack.png|duimnael|Die storm van 1953]]
Tydens 'n swaar storm uit die noordweste wat op 31 Januarie die waters van die Noordsee na Nederland se kus opstu, was dit ook [[springgety]]. Dit is 'n kombinasie wat bitter selde voorkom. Nederland het moeilike tye beleef: Eers die depressie van die jare dertig, toe die oorlog en sy besetting (1940-'45) en daarna die koloniale oorlog in Indonesië (1945-'49) het die dyke verwaarloos gelaat, veral in die suidweste, Seeland, die eilande van Suid-Holland en die weste van Noord-Brabant. Die aandag (en geld) het ook jare lank veral na die gebied van die nuwe Ysselmeer gegaan. In die suidweste is daar net twee klein projekte wat voor 1953 voltooi is: die dyke wat die Brielse Maas op Voorne (1 op die kaart hieronder) en die Braakman (2) in Zeeuse Vlaandere afgesluit het. Hierdie twee gebiede bly grotendeels ongeskonde te midde van die natuurgeweld wat nou losbars.

Die res van die suidweste word 'n rampgebied.

=== Ontruiming ===
&lt;br clear=&quot;all&quot; /&gt;
{|class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;float:right&quot;
|-
!Provinsie!! Aantal ontruimde mense
|-
|Suid-Holland || 29 778
|-
|Noord-Brabant|| 19 082
|-
|Seeland|| 10 992
|-
|Utrecht|| 6 262
|-
|Noord-Holland||2 540
|-
|Gelderland||2 283
|-
|Overyssel||690
|-
|Groningen||267
|-
|Drente||200
|-
|Friesland||196
|}
Talle mense, dikwels uit geïsoleerde gemeenskappe van die eilande se dorpe, word ná die ramp van 1953 ontruim. Soms is dit na gemeenskappe in die omgewing, maar ander kere na stede of provinsies in ander dele van die land.

Nederland is nog 'n baie sektariese land en talle mense beland in gemeenskappe wat 'n ander geloof en dialek het of gaan van 'n dorpie na die stad.&lt;ref&gt;''Studies in Holland Flood Disaster 1953, Volumes 1-4'', Studies in Holland Flood Disaster 1953, {{Outeur|Instituut voor Sociaal Onderzoek van het Nederlandse Volk}} National Academies, 1955&lt;/ref&gt; Vir mense van byvoorbeeld Schouwen kan dit ook lank duur. Die laaste dyk op dié eiland is net nege maande tevore gedig en die eb en vloed wat die eiland twee maal per dag bereik het, het alles weggevee.

== Die Delta-plan ==
[[Lêer:Deltawerke-af.svg|450px|links|duimnael|Die Deltawerke &lt;br /&gt;
1=Brielse Maasdam (1950)*&lt;br /&gt;
2=Braakmandam (1952)*&lt;br /&gt;
3=Stormvloedkering Hollandsche IJssel (1954)&lt;br /&gt;
4=Zandkreekdam (1960)&lt;br /&gt;
5=Veerse Gatdam (1961)&lt;br /&gt;
6=Zeelandbrug (1965)&lt;br /&gt;
7=Grevelingendam (1965)&lt;br /&gt;
8=Volkerakdam (1969)&lt;br /&gt;
9=Haringvlietdam (1971)&lt;br /&gt;
10=Brouwersdam (1971)&lt;br /&gt;
11=Krabbenkreekdam (1972)&lt;br /&gt;
12=Markiezaatskade (1983)&lt;br /&gt;
13=Oesterdam (1986)&lt;br /&gt;
14=Oosterscheldekering (1986)&lt;br /&gt;
15=Philipsdam (1987)&lt;br /&gt;
16=Europoortkering (Maeslant) (1997)&lt;br /&gt;
17=Europoortkering (Hartel) (1997)&lt;br /&gt;
18=Westerscheldetunnel (2003)*&lt;br /&gt;
* Amptelik nie deel van die Deltawerke nie.]]

:: Sien die [[Deltawerke]] vir die hoofartikel.

Ná die ramp van 1953 is daar groot eensgesindheid dat die veiligheid vergroot moet word. Hoewel die tegnologie om dit te verwesenlik nog nie bestaan nie, word besluit om alle see-arms van die suidweste af af te sluit, behalwe die twee wat toegang gee tot die hawens van Rotterdam en Antwerpen. Nederland het 'n verdrag met België oor die Westerskelde wat die laaste ook verbied. Waar nie afgesluit kan word nie, word die dyke op ''deltahoogte'' gebring. Die projek sal ongeveer 'n halwe eeu duur en groot tegnologiese ontwikkeling en finansiële opofferings van die hele bevolking eis. Die doel is om die oorstromingskans te verminder tot een in 10&amp;nbsp;000 jaar. Hoewel tydens die projek veral ekologiese probleme ontstaan en die projek daardeur nog duurder en tegnologies veeleisender word, word die doel eindelik bereik, maar intussen is die seevlak aan die styg, wat die kans op rampe opnuut verhoog.

== Die riviere ==
Die Deltaplan het die aandag van die Ysselmeer na die suidweste verskuif en in 1993 en 1995 ervaar Nederland dat die aandag daardeur opnuut van 'n ander probleem afgelei is: die rivierdyke. Daar is uitsonderlike reënval in Frankryk en Duitsland en 'n golf rivierwater in die Ryn kom na Nederland se kant. Hoewel dit die land 'n paar dae tyd gee vir voorbereidings, is die situasie op sommige plekke kritiek en dit lei opnuut tot grootskaalse ontruiming. Uiteindelik spring Nederland 'n oorstroming vry.

== Grondteruggawe ==
Ná die byna-ramp van 31 Januarie 1995 groei die besef dat dyke soms die probleme net verplaas en nie oplos nie. Soms vergroot dit net die probleme. Dit is veral by riviere die geval. Indien die dyke aan 'n rivier te min ruimte bied, sal die water by hoë vlakke geen uitweg hê nie en dit veroorsaak groot ellende. Ná 1995 is daar gebiede aan die natuur teruggegee deur dyke deur te breek en te verplaas. Dit het nadele omdat boere en ander inwoners hul grond verloor, maar daar is ook voordele. Die veiligheid word verbeter en 'n nuwe natuurgebied onstaan in 'n digbevolkte land waar die natuur ly onder die bevolkingsdruk en die bevolking behoefte het aan ontspanningsmoontlikhede. 'n Voorbeeld van 'n teruggawe is die eiland Tiengemeten in die Haringvliet.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.natuurmonumenten.nl/natuurgebied/tiengemeten/veelgestelde-vragen |title=Natuurmonumenten Tiengemeten |language=nl |archive-url=https://web.archive.org/web/20160221184133/https://www.natuurmonumenten.nl/natuurgebied/tiengemeten/veelgestelde-vragen |archive-date=21 Februarie 2016 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;Die ses boere kry geld vir hul grond en hulp om ander grond te koop. Die oudste polder word drooggehou om aan besoekers te toon hoe hier geboer is. Die res van die eiland word weer aan die soetwatergetye blootgestel en word weer 'n ''kwelder'' pleks van 'n polder. Skotse Hoogland-beeste word gebruik as vervanging van die uitgestorwe oerosse wat oorspronklik hier voorgekom het. Die gebied lok baie besoekers en dit maak die projek ook ekonomies aantreklik.

==Die nuwe bedreiging: klimaatsverandering==
Seevlakstyging versnel, wêreldwyd en ook langs die Nederlandse kus. Dit is een van die gevolge van klimaatsverandering.&lt;ref name=&quot;nl26&quot;/&gt; 

Ongeveer 26% van Nederland lê onder seevlak en 60% van die land is kwesbaar vir oorstromings. Tegnies is dit moontlik om Nederland teen 'n seevlakstyging van tot 3 meter te beskerm. In die ergste geval, volgens voorspellings, sal daardie styging kort na 2100 bereik word. In die beste geval sal daardie styging nie teen 2300 bereik word nie.&lt;ref name=&quot;n23&quot;&gt;[https://www.rijksoverheid.nl/actueel/nieuws/2023/11/09/nederland-voorlopig-veilig-voor-stijgende-zee-maar-moet-leren-omgaan-met-verzilting Nederlandse regering; 2023]&lt;/ref&gt;

Omdat seevlakstyging groot gevolge vir die laagliggende Nederland kan hê, het die Minister van Infrastruktuur en Waterbestuur en die Deltakommissaris in 2019 die inisiatief geneem vir die Kennisprogram oor Seevlakstyging. Die belangrikste vraag wat beantwoord moet word, is: kan Nederland vir die komende eeue veilig en leefbaar gehou word?

Die kort antwoord op hierdie vraag is: vir eers ja, maar onder sekere voorwaardes. Werk aan vloedbeskerming moet voortduur, en die land moet bereid wees om blywende beleggings hierin te maak. Die land moet ook met minder vars water saamleef: versouting, wat reeds toeneem, neem toe as gevolg van stygende seevlakke.&lt;ref name=&quot;nl26&quot;&gt;[https://www.deltaprogramma.nl/documenten/2026/06/18/zeespiegelstijging-en-nederland-hoe-houden-we-het-veilig-en-leefbaar Deltaprogramma; Nederlandse regering; 2026]&lt;/ref&gt;

Die somer van 2026 het getoon dat riviere ook aan klimaatsprobleme blootgestel is. Die watervlak in die Ryn was so laag dat die skeepvaart in Duitsland feitlik tot stilstand gekom het. Die lae vlak het ook baie gevolge vir Nederland.&lt;ref&gt;[https://www.deltares.nl/verhalen/17-vragen-droogte-en-laag-water-in-de-rijn-en-maas Deltares]&lt;/ref&gt;

==Die Hernuwing van die Afsluitdyk==

As deel van die voortgesette sorg vir waterbestuur, is 'n grootskaalse versterking en hernuwing van die Afsluitdyk in 2025 voltooi. Met die inbedryfstelling van die nuwe pompstasie en die nuwe sluise, is Nederland beter beskerm teen hoogwater uit die see. Die kapasiteit om water uit die IJsselmeer na die Waddensee af te voer, is ook verhoog.&lt;ref name=&quot;delta26&quot;&gt;[https://www.deltaprogramma.nl/actueel/nieuws/2026/10/01/versterking-afsluitdijk-officieel-afgerond Deltaprogramma; Nederlandse regering; 2026 ]&lt;/ref&gt;

Die inbedryfstelling van die pompstasie en die sluise is die laaste fase van een van die grootste hidrouliese ingenieursprojekte in Nederland in onlangse jare. Die Afsluitdyk is oor sy volle lengte van 32 km verleng. Benewens die konstruksie van die pompstasie en nuwe sluise, is die vloedverdediging verhoog en versterk. Verder is nuwe versperringssluise by Den Oever en Kornwerderzand gebou wat gange in die dyk afsluit tydens uiters hoogwater. 'n Opening) is ook in die dyk by Kornwerderzand gebou vir 'n vismigrasierivier. Dit is bedoel om die negatiewe ekologiese gevolge van die konstruksie van die dyk 'n eeu gelede teen te werk.&lt;ref name=&quot;delta26&quot;/&gt;

== Verwysings ==
{{Verwysings}}

[[Kategorie:Geografie van Nederland]]
[[Kategorie:Geskiedenis van Nederland]]
[[Kategorie:Oorstromings]]</text>
      <sha1>iy3wwoz9cvxx1jcxfdj90txra0g8uap</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2977191</id>
      <parentid>2977169</parentid>
      <timestamp>2026-10-10T06:48:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jcwf</username>
        <id>4</id>
      </contributor>
      <comment>/* Die Allerheiligevloed van 1570 */</comment>
      <origin>2977191</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="29710" sha1="4jhaw8fljgkofwnfhotykeww21gsent" xml:space="preserve">[[Lêer:Watersnood 1820 oosterhout.jpg|duimnael|400px|'n Huis wat verwoes is tydens 1820 se watersnood]]

[[Nederland]] het 'n lang geskiedenis van [[oorstroming]]s, wat '''watersnoodrampe''' genoem word. Keer op keer het duisende mense gesterf en dorpe en stede het verdwyn. Land het see geword en het later weer verslik of is ingepolder.

Ondergenoemde jare is bekend vir 'n watersnood wat plaasgevind het:&lt;ref&gt;Bron: [[:nl:Sjabloon:Navigatie stormvloeden Nederland]]&lt;/ref&gt;

{|class=&quot;wikitable&quot;
|-
| 838 • 1014 • 1042 • 1134 • 1163 • 1164 • 1170 • 1196 • 1212 • 1214 • 1219 • 1220 • 1221 • 1248/1249 • 1277 • 1280 • 1282 • 1287 • 1288 (I) • 1288 (II) • 1322 • 1334 • 1362 • 1374 • 1375 • 1377 • 1404 • 1421 • 1424 • 1468 • 1477 • 1509 • 1514 • 1530 • 1532 • 1552 • 1566 • 1570 • 1610 • 1643 • 1651 • 1675 • 1682 • 1686 • 1703 • 1717 • 1809 • 1820 • 1825 • 1855 • 1861 (I) • 1861 (II) • 1877 • 1906 • 1916 • 1926 • 1953 • 1962 • 1993 • 1995 • 2006.
|}


Dié gebeurtenisse het hulle stempel op die land se geskiedenis afgedruk en ook die kultuur en die politieke strukture beïnvloed. Nederland het byvoorbeeld nie net 'n departement van verdediging teen vyandelike aanvalle nie, maar ook 'n organisasie wat ''Rijkswaterstaat'' genoem word en verantwoordelik is vir die bevolking se beveiliging teen oorstromings. &lt;!-- SUBJEKTIEWE STELLING: 'n Beskuldiging dat 'n politikus die onderhoud van dyke verwaarloos is nie gesond vir sy politieke loopbaan nie.--&gt;

Die oorstromingsgevaar kan van twee kante af kom:
# Die [[Noordsee]], wat groot dele van die land kan oorstroom as dit stormagtig is
# Die groot riviere [[Ryn]] en [[Maas]] wat die land kan oorstroom ná ’n groot reënval in [[Duitsland]] en [[Frankryk]]

Tradisioneel is die rampe genoem na die naamdae van heiliges van die [[Katolieke Kerk]], maar sedert 1953 is dit nie meer gebruiklik nie.

== Die Weichsel-ystyd ==
[[Lêer:Doggerland3er.png|duimnael|400px|Die ystyd se einde en die gevolge vir die kaart van Europa]]
Sedert die einde van die laaste [[Ystydperk]] het die Noordsee se vlak gestyg en die bodem van die land gedaal deur die isostatiese verhouding met [[Skandinawië]]. Die druk van die yskap op Skandinawië het verdwyn en die gevolg is dat Nederland daal en Skandinawië styg.

In die Weichsel-ystyd het die landys nie die gebied van Nederland bereik soos in die voorlaaste Ries-ystyd die geval was nie. Nederland was 'n [[toendra]] waar mense [[mammoet]]e gejag het. Toe die ys verdwyn, was [[Engeland]] nog verbind aan die vasteland en in die middel van die huidige Noordsee was 'n heuwellandskap wat nou die [[Doggersbank]] is.

== Doggersland ==
[[Lêer:Doggerland-af.svg|duimnael|Die tyd van Doggersland|links]]
Ná die smelting van die ys in die vroeë [[Holoseen]] was dele van die Noordsee wat die latere Engeland en Nederland verbind nog droë grond. Die [[Teems]] was 'n syrivier van die Ryn, wat na die suide vloei en in die [[Engelse Kanaal]] uitmond. Noord van 'n ou binnemeer lê die heuwels van [[Doggersland]]. Aanvanklik was dit nog deel van die vasteland, maar die seevlak het gestyg en dit het 'n bewoonde eiland geword. Ongeveer 6000&amp;nbsp;v.C. het die laaste verbinding tussen [[Dover]] en [[Calais]] deurgebreek en het ook Brittanje 'n eiland geword.  Ongeveer 5500&amp;nbsp;v.C. was daar moontlik 'n groot [[tsoenami]] wat 'n groot gebied oorstroom het. Doggersland het onder die golwe verdwyn.

In die vroeë Holoseen (9000 – 7000&amp;nbsp;v.C.) maak die oop landskap van die [[Pleistoseen]] plek vir bebossing, eers met [[berk]] en [[denneboom|dennebome]] (Preboreaal), later ook [[eike]], [[iep]] en [[haselaar]] (Boreaal). In die Atlantikum vanaf 7000&amp;nbsp;v.C. oorheers [[Els (boom)|els]] en eik. Ongeveer 6200&amp;nbsp;v.C. volg 'n koel tyd. Dit is moontlik veroorsaak deur die [[Agassiz-meer]] in Noord-Amerika, wat heelwat soet water na die [[Atlantiese Oseaan]] laat stroom het.&lt;ref&gt;{{Outeur|H.J.A. Berendsen}} De vorming van het land, 2004, {{ISBN|90-232-4075-8}}&lt;/ref&gt;

Die Noordsee is 'n vlak epikontinentale see met 'n sanderige bodem wat tydens storms in beweging kan kom. Dit het gelei tot die vorming van 'n [[strandwal]] wat strek van Cap Gris Nez by [[Duinkerken]] tot by Grenen, die noordelikste punt van [[Jutland]] by [[Skagen]]. Die strandwal vorm 'n lang reeks [[duin]]e, maar hulle word onderbreek deur riviere soos die [[Skelde]], [[Ryn]], [[Maas]], [[Vlie]], [[Eems]], [[Weser]] en [[Elbe]]. Die minerale wat hulle vervoer, gee aanleiding tot sedimentasie van leem en sand, maar hul mondings is ook swak punte in die strandwal, waar met stormvloede oorstromings kan ontstaan. Agter die strandwal lê 'n vlak [[lagune]] waar die reste van plantegroei ophoop en laagveen vorm. By oorstromings kan dit weggespoel word, maar partykeer word dit vervang deur klei wat aanslib.

== Die Romeine ==
[[Lêer:Nederland-50AD-af.svg|duimnael|Die kaart van Nederland in 50&amp;nbsp;n.C. In bruin die veen, in geelgroen die seekleigebiede, in blougroen die rivierklei]]
Die Romeine begin met [[Julius Caesar|Caesar]] se verowering van [[Gallië]] om belangstelling in hierdie gebied te toon. Die kus lê destyds op ongeveer op dieselfde plek as vandag, maar die landskap is baie verskillend. 'n Groot deel van die gebied bestaan uit [[veenmos|veenmoerasse]], wat onvrugbaar en taamlik ontoeganklik is. In die middel lê 'n soetwatermeer wat die Romeine ''Flevo'' noem; 'n ander, latere naam is ''Aelmere''. Die Vlie voer sy soet water na die sout Noordsee. Die Romeinse politiek, om gebiede te koloniseer deur aan veterane grond in die verowerde gebied aan te bied, faal. Die soldate wil nie hier bly nie. Dis koud, nat en gevaarlik. Tog wil die Romeine die mondings van ''Scaldis'' (Skelde), Mosa (Maas) en Rhenus (Ryn) en die riviere self oorheers. Hulle heg groot waarde aan handel en is ook militêr strategies, veral toe [[Britannia (provinsie)|Britannia]] ook 'n Romeinse provinsie word. In die noorde tussen Vlie en Eems breek die Noordsee deur baie plekke aan die strandwal. Die [[veen]] spoel weg en 'n gebied vorm wat in Friesland die ''wad'' genoem word. Dit is land wat by eb drooglê en by vloed oorstroom. Dele word deur sedimentasie van klei. Die kleigronde is baie vrugbaar, maar ook gevaarlik. Die [[Friese]] wat daar woon, bou heuwels wat ''terp'' genoem word om oorstromings te oorleef. In die winter bind hulle skerp geslypte bene onder hul voete om oor die ysvlakte van een terp na die ander te beweeg. Dit is die begin van [[skaats]]e. Aanvanklik probeer die Romeine die Friese onderwerp, maar die ontoeganklikheid van die gebied maak dit moeilik.

Die groot riviere Maas en Ryn bly die noordgrens van ''Germania Inferior'' en aanvanklik maak die Romeine die ''Batavi'', wat op die kleigebied tussen die riviere (die [[Betuwe]]) woon, tot bondgenote. Hierdie gebied is ook vrugbaar, maar kan ook oorstroom – veral in die winter en indien daar stroomop baie reën val. Die hooggeleë sandgrond van die Veluwe noord van die riviere of van ''Toxandria'', die latere Brabant in die suide, is veiliger maar ook minder vrugbaar.

== Die eerste meldings ==
Prudentius van Troyes skryf in sy annale dat die hele ''Frisia'' op 26 Desember 838 deur die see oorstroom is. Met Frisia word in dié tyd die hele Nederlandse kusgebied bedoel. Die water het tot die toppe van die duine gestyg en 2&amp;nbsp;437 lewens geëis. Ook uit die ''Annales Xantenses'' word vir hierdie dag 'n ramp vermeld, maar ook genoem dat dit deur 'n groot werwelwind veroorsaak is.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.deltawerken.com/227 |title=Webwerf Deltawerken |language=nl |archive-url=https://web.archive.org/web/20190903112737/http://www.deltawerken.com/227 |archive-date= 3 September 2019 |url-status=live |df=dmy-all |access-date= 4 Februarie 2016 }}&lt;/ref&gt;

== Ontstaan van die Suidersee ==
[[Lêer:Allerheiligen1170.svg|duimnael|Die ontstaan van die Suidersee.]]
Daar word van graaf Floris II van Holland gemeld dat hy in 1119 gaan jag het in die bos van Creil, wat tussen die huidige [[Enkhuizen]] en [[Stavoren]] geleë is. Dit is eintlik Friesgebied; hy word in 'n tweegeveg met 'n Friese edelman, Galama, gewond en in 1121 sterf hy aan sy wonde. Hierdie Creilse bos word waarskynlik in die Allerheiligevloed van 1 en 2 November 1170 weggespoel.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.flevolanderfgoed.nl/home/kunst/noordoostpolder/creil.html |title=Flevoland erfgoed |language=nl |archive-url=https://web.archive.org/web/20191009125043/http://www.flevolanderfgoed.nl/home/kunst/noordoostpolder/creil.html |archive-date=9 Oktober 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Die Vlie en die Marsdiep (tussen Texel en Den Helder) word breë seearms en die vars Aelmere word die sout [[Suidersee]]. Hierdie verandering op die kaart het ook belangrike gevolge vir die konflik tussen Holland en Friesland. Wes-Friesland, die gebied wes van die Vlie, word afgesny van die res van Friesland en ná 'n reeks oorloë word die gebied in 1297 vir goed deel van Holland. Die taal verander van Fries na 'n Nederlandse dialek met 'n Friese grondslag.

== Die waterskappe ==
[[Lêer:Holland1350-af.svg|duimnael|links|450px|De graafskap Holland in 1350]]
Middeleeuse dokumente meld dat keer op keer tydens oorstromings tienduisende mense verdrink en dat gebiede verlore gaan. Die huidige Dollard, Lauwerssee, die westelike [[Waddesee]], die Suidersee, die Biesbosch, die Braakman en die Verdronke Lande van Suid-Beveland en van Saeftinghe ontstaan so ná rampe. Aanvanklik word die oppervlakte van die land net kleiner. Die dieptepunt word omstreeks 1200 bereik. In die tweede helfte van die 12de eeu begin die bevolking groei en daar ontstaan 'n geldekonomie wat investerings in waterbeheer moontlik maak. Die graaf van Holland kan in die 13de eeu ''waterskappe'' vestig. Hulle kry bevoegdhede om plaaslik besluite te neem om die water te beheer.&lt;ref name=&quot;Borger&quot;&gt;''Waterschap en fysische omgeving'' {{Outeur|G.J. Borger}}in: Waterschappen in Nederland: een bestuurskundige verkenning van de institutionele ontwikkeling, Uitgeverij Verloren, 1993,
{{ISBN|906550365X}}, {{ISBN|9789065503657}}&lt;/ref&gt; Die waterskappe speel sedert hierdie tyd 'n groot rol in die land. Hulle begin polders aanlê, stukke land omring met 'n dyk waarbinne die watervlak gereël kan word. Stadig begin hulle verlore gebied terug verower. Dié gebiede het gewoonlik hulle veen verloor en is nou kleigronde, wat baie vrugbaarder is. 'n Voorbeeld van herwonne gebied is ''Rotta'', 'n nedersetting aan die rivier Rotte wat in die 10de eeu onstaan, maar in die 11de eeu oorstroom is. Omstreeks 1250 word die rivier weer afgesluit met 'n dam en ontstaan op die plek die stad [[Rotterdam]]&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.rijnmond.nl/nieuws/96454/Rotta-onder-de-markthal |title=Radio Rynmond |language=nl |archive-url=https://web.archive.org/web/20191009123559/https://www.rijnmond.nl/nieuws/96454/Rotta-onder-de-markthal |archive-date=9 Oktober 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;

In die 15de eeu word hierdie proses aangehelp met die bou van meulens, wat dit moontlik maak om dieper geleë land te ontwater. Die bou van dyke het egter ook onverwagte en ongewenste gevolge. In die polder Oud Rockanje op Voorne blyk byvoorbeeld dat 'n dyk met sy gewig die veenlaag daaronder 60&amp;nbsp;cm ingedruk het. Dat wil sê dat hierdie dyk telkens verhoog moet word. 'n Ander gevolg is dat indien op die een plek 'n dyk gebou word, op ander plekke die vloed hoër en by eb die stroming sterker word. Daardeur word geule dieper gemaak.&lt;ref name=&quot;Borger&quot; /&gt;

Die laagveen is nie net deur die see weggespoel nie. Mense het ook hul aandeel gelewer en dit as turf geoes. Dit is 'n gewilde brandstof, maar by uitgrawing van laagveen onstaan 'n vlak meertjie. Dit is die verskil met hoogveen, wat droë land oplewer. In die binneland van Holland het groot mere so ontstaan, soos die Purmer, Beemster en Haarlemmermeer. Dit het die gevaar van oorstroming deur die see net nog groter gemaak.

== Elisabetsvloede ==
Die naamdag van St. Elisabet is 19 November en op dié dag in die 15de eeu vind daar drie maal 'n groot watersnood plaas wat ook politieke gevolge het. Dit val saam met 'n stryd om die politieke mag wat die &quot;Hoekse en Kabeljauwse Twisten&quot; genoem word. Die &quot;Kabeljauwe&quot; is die party van die laaste onafhanklike Hollandse gravin, Jakoba van Beiere, en die Hoeke steun haar neef die hertog van Boergondië wat haar graafskap opeis.

=== 1404 ===
Die eerste Elisabetsvloed tref veral die suidweste. In Vlaandere en Seeland is groot skade. Die gravin van Vlaandere gee opdrag om 'n seewerende dyk aan te lê.

=== 1421 ===
[[Lêer:Sint Elisabethsvloed 1421.jpg|duimnael|Die Elisabetsvloed van 1421]]

Die dyke van die &quot;Grote Waard&quot; of &quot;Hollandse Waard&quot; breek op talle plekke deur. Hierdie ''waard'' – 'n lae gebied tussen die riviere – verander in 'n binnesee, die [[Biesbosch]], en sal nooit weer heeltemal herstel nie. Dit is 'n ramp vir die graafskap Holland omdat hierdie gebied tussen Dordrecht, Geertruidenberg en Heusden die kerngebied van die graafskap vorm.&lt;ref&gt;''Van natuurlandschap tot risicomaatschappij: de geografie van de relatie tussen mens en milieu'',
OAPEN (Open Access Publishing in European Networks), {{Outeur|Ton Dietz, Frank den Hertog, Herman van der Wusten}} Amsterdam University Press, 2008, {{ISBN|9053567984}}, {{ISBN|9789053567982}}, 299 bls&lt;/ref&gt; Die stad Dordrecht is die belangrikste stad van die graafskap en word eeue lank 'n eilandstad omring deur water.

Dordrecht was Kabeljauws, Geertruidenberg was Hoeks en die Grote Waard was 'n strydtoneel. In 1418 word Dordrecht deur die Hoeke beleër en in 1420 Geertruidenberg deur die Kabeljauwe. Tog word ná die ramp probeer om alle deurgebreekte dyke weer te herstel.

=== 1424 ===
Die dyke van die Grote Waard is nou herstel, maar opnuut is daar 'n Elisabetsvloed. Alle pogings om die skade van die vorige een te herstel, spoel weg en die geldmiddele om dit opnuut te herstel ontbreek. Die pogings om die Grote Waard terug te verower word gestaak.

Dordrecht verloor hiermee sy posisie as eerste stad van Holland omdat skepe nie meer hul goed in dié stad op die mark hoef aan te bied nie. Hierdie ou &quot;stapelreg&quot; het sy betekenis verloor.

&lt;!--
Dijken

Reimerswaal--&gt;

== Die Allerheiligevloed van 1570 ==
Allerheiligeaand was in 1570 op 'n tydstip toe daar kwaai storms was, en baie slagoffers se lewe is geëis. Die politieke leierskap was nou in [[Madrid]] gesetel, waar [[Filips II van Spanje|Filips II]], die graaf van Holland en Seeland, wat ook koning van Spanje was, gewoon het. Sy voorgangers die hertoë van Boergondië het by watersnode partykeer hul bevolking gesteun in hul nood. Maar Filips het ander sorge, soos oorloë met die Turke. Die volgende jaar kondig hy, pleks van te help, nuwe belastings aan. Toe 'n paar seerowers in 1572 die stad Brielle inneem, word hulle as bevryders ontvang. Dit is die begin van 'n opstand wat in 1648 die Spaanse koning dwing om die Nederlandse Republiek se onafhanklikheid te erken. Vier jaar later stig [[Jan van Riebeeck]] [[Kaapstad]] aan die suidpunt van [[Afrika]].

== Die meulens ==
[[Lêer:Netherlands_Kinderdike_1996.png|duimnael|left|Die meulens van Kinderdijk]]
Veral in die 18de eeu is baie grond herwin of geskikter gemaak vir landbou en veeteelt deur windkrag te benut. Dit het dit moontlik gemaak om gebiede wat onder seevlak lê en oorstroom was, weer bewoonbaar te maak. Die meulens van Kinderdijk is gebruik om water uit die laagliggende polder van die Albasserwaard te pomp. Hulle is nou 'n Wêrelderfenisgebied wat baie toeriste lok.

== Haarlemmermeer ==
In die 19de eeu het dit moontlik geword om stoom te gebruik om die gemale baie sterker te maak. Een van die grootste mere, die Haarlemmermeer, is nou drooggelê. Dit is waar die lughawe [[Schiphol]] nou geleë is.

== Lely ==
[[Lêer:Lely-Havermans-kleur.jpg|duimnael|Lely, geteken deur H.J. Haverman (1899)]]
[[Lêer:Overstroomde gebieden 1916.jpg|duimnael|links|250px|Die oorstromings van 1916]]
In 1891 kom [[Cornelis Lely]], ingenieur en minister van waterstaat, handel en Nywerheid, met 'n plan vorendag om die Suidersee af te sluit met 'n dyk wat die soutwater sou vervang deur soetwater van die Yssel en ander, kleinere riviere. Die plan behels 'n inpoldering van 225&amp;nbsp;000&amp;nbsp;ha (2&amp;nbsp;250&amp;nbsp;km²) nuwe landbougrond. Die land is aan die industrialiseer, maar landbou is nog 'n belangrike komponent van sy ekonomie. Die parlement is egter nie geesdriftig nie, want dit gaan baie geld kos.&lt;ref name=&quot;ABC&quot;&gt;Encyclopedia of Architectural and Engineering Feats,{{Outeur|Donald Langmead, Christine Garnaut}}, ABC-CLIO, 2001, {{ISBN|1-57607-112-X}}, {{ISBN|978-1-57607-112-0}}&lt;/ref&gt;

In die nag van 13 en 14 Januarie 1916 is daar 'n storm wat op talle plekke die dyke van die Suidersee deurbreek. Dit eis ’n paar dosyn lewens en maak opnuut duidelik Nederland se lang kuslyn is 'n groot swak plek. Dit kos ook baie geld om alle dyke aan die lang kus goed te onderhou. [[Wilhelmina van Nederland|Koningin Wilhelmina]] besoek die gebiede wat oorstroom het.

Ná die watersnood van 1916 – in die middel van die [[Eerste Wêreldoorlog]] waarin Nederland neutraal bly – verander die stemming in die Nederlandse parlement. Daar word besef sterker bande tussen Holland en Friesland sal die land sterker maak en dat die projek van Lely, nou die Zuiderzeewerken genoem, die verdediging teen watersnode sal versterk en nie net meer landbougrond oplewer nie. In 1918 word die Zuiderzeewet aangeneem. Die eerste projek, in 1920, is 'n klein afsluitdyk wat die eiland Wieringen met Noord-Holland verbind. Dié dyk is in 1926 gereed. Van 1927–1930 word 'n dyk van Wieringen na die suide aangelê en die Wieringermeer met sy oppervlakte van meer as 200&amp;nbsp;km² word vir die eerste keer sedert die 12de eeu droë land.&lt;ref name=&quot;ABC&quot; /&gt;

Op 28 Mei 1932 volg die [[Afsluitdyk|afsluiting]] van die [[Suidersee]]. Hierdie projek is 'n welkome bron van werkgeleenthede in die Depressie van die 1930's. Die plan is om 'n treinbaan op die dyk aan te lê, maar omdat die vervoer op die paaie vinnig toeneem, word dit 'n pad met vier bane.&lt;ref name=&quot;ABC&quot; /&gt; Nie almal is tevrede met die uitkoms nie. Die vissers wat eeue lank op die Suidersee en die Waddesee gevis het, sien hul toekoms bedreig.
[[Lêer:Karte Zuiderzeewerke.png|duimnael|Die Zuiderzeewerken|links|250px]]
In 1927 begin die werk aan die eerste groot polder in die nuwe [[Ysselmeer]], die Noordoostpolder. Die werk duur 15 jaar en voor dit voltooi is, word Nederland deur die Duitsers beset. Die Duitsers poog in die Slag om die Afsluitdyk die Nederlandse stelling by Kornwerderzand aan die Friese kant van die dyk inneem, maar hulle faal. ’n Paar dae later moet Nederland sy gebied prysgee, maar hy veg deur ballingskap in Londen. In 1942 is die Noordoostpolder (NOP) gereed en ontstaan 'n rietvlakte van 460&amp;nbsp;km². Die eilande Urk en Schokland word deel van die vasteland. Vinnig kry die afkorting NOP 'n ander betekenis&quot; ''Nederlands Onderduikers Paradijs'', die paradys vir mense wat vir die Nazi's moet wegkruip. Aan die einde van die besetting gaan Wieringermeer opnuut verlore. Die Duitser blaas 'n groot gat in die dyk om luglandings van die [[Geallieerdes van die Tweede Wêreldoorlog|Geallieerde magte]] te verhinder en die water vul die polder binne twee dae. Alle gewasse en geboue word verwoes, maar in Desember 1945 word die dyk gedig en die polder droog.

Die gevolge van die inpoldering van die Noordoostpolder is nie heeltemaal positief nie. Die grondwatervlak in die aangrensende provinsies Friesland en Overyssel daal en dit skep vir die boere uitdrogingsprobleme. Die planne word verander en die twee volgende polders, Oos- en Suid-Flevoland, word los van die vasteland aangelê met die ''Randmere'' tussen polder en vasteland. Ook hierdie plan gee later probleme met groot algebloei in die randmere.

In 1968 is die laaste polder gereed en is dit duidelik Nederland het nie regtig die nuwe landbougrond nodig nie. Die westelike deel van die nuwe polder is effens dieper geleë en het minder goeie grond. Die natuur reageer op opsienbarende wyse op die nuwe situasie en die Oostvaardersplassen-gebied word 'n pragtige natuurgebied, wat deur die owerheid erken word. Heftige diskussies oor die ekologiese gevolge van die inpolderings word gevoer en daar word besluit die laaste groot polder, die Markerwaard, gaan nie gebou word nie. Alle planne om die Waddesee in te polder word ook gestaak.

== Die watersnood van 1953 ==
[[Lêer:StormTrack.png|duimnael|Die storm van 1953]]
Tydens 'n swaar storm uit die noordweste wat op 31 Januarie die waters van die Noordsee na Nederland se kus opstu, was dit ook [[springgety]]. Dit is 'n kombinasie wat bitter selde voorkom. Nederland het moeilike tye beleef: Eers die depressie van die jare dertig, toe die oorlog en sy besetting (1940-'45) en daarna die koloniale oorlog in Indonesië (1945-'49) het die dyke verwaarloos gelaat, veral in die suidweste, Seeland, die eilande van Suid-Holland en die weste van Noord-Brabant. Die aandag (en geld) het ook jare lank veral na die gebied van die nuwe Ysselmeer gegaan. In die suidweste is daar net twee klein projekte wat voor 1953 voltooi is: die dyke wat die Brielse Maas op Voorne (1 op die kaart hieronder) en die Braakman (2) in Zeeuse Vlaandere afgesluit het. Hierdie twee gebiede bly grotendeels ongeskonde te midde van die natuurgeweld wat nou losbars.

Die res van die suidweste word 'n rampgebied.

=== Ontruiming ===
&lt;br clear=&quot;all&quot; /&gt;
{|class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;float:right&quot;
|-
!Provinsie!! Aantal ontruimde mense
|-
|Suid-Holland || 29 778
|-
|Noord-Brabant|| 19 082
|-
|Seeland|| 10 992
|-
|Utrecht|| 6 262
|-
|Noord-Holland||2 540
|-
|Gelderland||2 283
|-
|Overyssel||690
|-
|Groningen||267
|-
|Drente||200
|-
|Friesland||196
|}
Talle mense, dikwels uit geïsoleerde gemeenskappe van die eilande se dorpe, word ná die ramp van 1953 ontruim. Soms is dit na gemeenskappe in die omgewing, maar ander kere na stede of provinsies in ander dele van die land.

Nederland is nog 'n baie sektariese land en talle mense beland in gemeenskappe wat 'n ander geloof en dialek het of gaan van 'n dorpie na die stad.&lt;ref&gt;''Studies in Holland Flood Disaster 1953, Volumes 1-4'', Studies in Holland Flood Disaster 1953, {{Outeur|Instituut voor Sociaal Onderzoek van het Nederlandse Volk}} National Academies, 1955&lt;/ref&gt; Vir mense van byvoorbeeld Schouwen kan dit ook lank duur. Die laaste dyk op dié eiland is net nege maande tevore gedig en die eb en vloed wat die eiland twee maal per dag bereik het, het alles weggevee.

== Die Delta-plan ==
[[Lêer:Deltawerke-af.svg|450px|links|duimnael|Die Deltawerke &lt;br /&gt;
1=Brielse Maasdam (1950)*&lt;br /&gt;
2=Braakmandam (1952)*&lt;br /&gt;
3=Stormvloedkering Hollandsche IJssel (1954)&lt;br /&gt;
4=Zandkreekdam (1960)&lt;br /&gt;
5=Veerse Gatdam (1961)&lt;br /&gt;
6=Zeelandbrug (1965)&lt;br /&gt;
7=Grevelingendam (1965)&lt;br /&gt;
8=Volkerakdam (1969)&lt;br /&gt;
9=Haringvlietdam (1971)&lt;br /&gt;
10=Brouwersdam (1971)&lt;br /&gt;
11=Krabbenkreekdam (1972)&lt;br /&gt;
12=Markiezaatskade (1983)&lt;br /&gt;
13=Oesterdam (1986)&lt;br /&gt;
14=Oosterscheldekering (1986)&lt;br /&gt;
15=Philipsdam (1987)&lt;br /&gt;
16=Europoortkering (Maeslant) (1997)&lt;br /&gt;
17=Europoortkering (Hartel) (1997)&lt;br /&gt;
18=Westerscheldetunnel (2003)*&lt;br /&gt;
* Amptelik nie deel van die Deltawerke nie.]]

:: Sien die [[Deltawerke]] vir die hoofartikel.

Ná die ramp van 1953 is daar groot eensgesindheid dat die veiligheid vergroot moet word. Hoewel die tegnologie om dit te verwesenlik nog nie bestaan nie, word besluit om alle see-arms van die suidweste af af te sluit, behalwe die twee wat toegang gee tot die hawens van Rotterdam en Antwerpen. Nederland het 'n verdrag met België oor die Westerskelde wat die laaste ook verbied. Waar nie afgesluit kan word nie, word die dyke op ''deltahoogte'' gebring. Die projek sal ongeveer 'n halwe eeu duur en groot tegnologiese ontwikkeling en finansiële opofferings van die hele bevolking eis. Die doel is om die oorstromingskans te verminder tot een in 10&amp;nbsp;000 jaar. Hoewel tydens die projek veral ekologiese probleme ontstaan en die projek daardeur nog duurder en tegnologies veeleisender word, word die doel eindelik bereik, maar intussen is die seevlak aan die styg, wat die kans op rampe opnuut verhoog.

== Die riviere ==
Die Deltaplan het die aandag van die Ysselmeer na die suidweste verskuif en in 1993 en 1995 ervaar Nederland dat die aandag daardeur opnuut van 'n ander probleem afgelei is: die rivierdyke. Daar is uitsonderlike reënval in Frankryk en Duitsland en 'n golf rivierwater in die Ryn kom na Nederland se kant. Hoewel dit die land 'n paar dae tyd gee vir voorbereidings, is die situasie op sommige plekke kritiek en dit lei opnuut tot grootskaalse ontruiming. Uiteindelik spring Nederland 'n oorstroming vry.

== Grondteruggawe ==
Ná die byna-ramp van 31 Januarie 1995 groei die besef dat dyke soms die probleme net verplaas en nie oplos nie. Soms vergroot dit net die probleme. Dit is veral by riviere die geval. Indien die dyke aan 'n rivier te min ruimte bied, sal die water by hoë vlakke geen uitweg hê nie en dit veroorsaak groot ellende. Ná 1995 is daar gebiede aan die natuur teruggegee deur dyke deur te breek en te verplaas. Dit het nadele omdat boere en ander inwoners hul grond verloor, maar daar is ook voordele. Die veiligheid word verbeter en 'n nuwe natuurgebied onstaan in 'n digbevolkte land waar die natuur ly onder die bevolkingsdruk en die bevolking behoefte het aan ontspanningsmoontlikhede. 'n Voorbeeld van 'n teruggawe is die eiland Tiengemeten in die Haringvliet.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.natuurmonumenten.nl/natuurgebied/tiengemeten/veelgestelde-vragen |title=Natuurmonumenten Tiengemeten |language=nl |archive-url=https://web.archive.org/web/20160221184133/https://www.natuurmonumenten.nl/natuurgebied/tiengemeten/veelgestelde-vragen |archive-date=21 Februarie 2016 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;Die ses boere kry geld vir hul grond en hulp om ander grond te koop. Die oudste polder word drooggehou om aan besoekers te toon hoe hier geboer is. Die res van die eiland word weer aan die soetwatergetye blootgestel en word weer 'n ''kwelder'' pleks van 'n polder. Skotse Hoogland-beeste word gebruik as vervanging van die uitgestorwe oerosse wat oorspronklik hier voorgekom het. Die gebied lok baie besoekers en dit maak die projek ook ekonomies aantreklik.

==Die nuwe bedreiging: klimaatsverandering==
Seevlakstyging versnel, wêreldwyd en ook langs die Nederlandse kus. Dit is een van die gevolge van klimaatsverandering.&lt;ref name=&quot;nl26&quot;/&gt; 

Ongeveer 26% van Nederland lê onder seevlak en 60% van die land is kwesbaar vir oorstromings. Tegnies is dit moontlik om Nederland teen 'n seevlakstyging van tot 3 meter te beskerm. In die ergste geval, volgens voorspellings, sal daardie styging kort na 2100 bereik word. In die beste geval sal daardie styging nie teen 2300 bereik word nie.&lt;ref name=&quot;n23&quot;&gt;[https://www.rijksoverheid.nl/actueel/nieuws/2023/11/09/nederland-voorlopig-veilig-voor-stijgende-zee-maar-moet-leren-omgaan-met-verzilting Nederlandse regering; 2023]&lt;/ref&gt;

Omdat seevlakstyging groot gevolge vir die laagliggende Nederland kan hê, het die Minister van Infrastruktuur en Waterbestuur en die Deltakommissaris in 2019 die inisiatief geneem vir die Kennisprogram oor Seevlakstyging. Die belangrikste vraag wat beantwoord moet word, is: kan Nederland vir die komende eeue veilig en leefbaar gehou word?

Die kort antwoord op hierdie vraag is: vir eers ja, maar onder sekere voorwaardes. Werk aan vloedbeskerming moet voortduur, en die land moet bereid wees om blywende beleggings hierin te maak. Die land moet ook met minder vars water saamleef: versouting, wat reeds toeneem, neem toe as gevolg van stygende seevlakke.&lt;ref name=&quot;nl26&quot;&gt;[https://www.deltaprogramma.nl/documenten/2026/06/18/zeespiegelstijging-en-nederland-hoe-houden-we-het-veilig-en-leefbaar Deltaprogramma; Nederlandse regering; 2026]&lt;/ref&gt;

Die somer van 2026 het getoon dat riviere ook aan klimaatsprobleme blootgestel is. Die watervlak in die Ryn was so laag dat die skeepvaart in Duitsland feitlik tot stilstand gekom het. Die lae vlak het ook baie gevolge vir Nederland.&lt;ref&gt;[https://www.deltares.nl/verhalen/17-vragen-droogte-en-laag-water-in-de-rijn-en-maas Deltares]&lt;/ref&gt;

==Die Hernuwing van die Afsluitdyk==

As deel van die voortgesette sorg vir waterbestuur, is 'n grootskaalse versterking en hernuwing van die Afsluitdyk in 2025 voltooi. Met die inbedryfstelling van die nuwe pompstasie en die nuwe sluise, is Nederland beter beskerm teen hoogwater uit die see. Die kapasiteit om water uit die IJsselmeer na die Waddensee af te voer, is ook verhoog.&lt;ref name=&quot;delta26&quot;&gt;[https://www.deltaprogramma.nl/actueel/nieuws/2026/10/01/versterking-afsluitdijk-officieel-afgerond Deltaprogramma; Nederlandse regering; 2026 ]&lt;/ref&gt;

Die inbedryfstelling van die pompstasie en die sluise is die laaste fase van een van die grootste hidrouliese ingenieursprojekte in Nederland in onlangse jare. Die Afsluitdyk is oor sy volle lengte van 32 km verleng. Benewens die konstruksie van die pompstasie en nuwe sluise, is die vloedverdediging verhoog en versterk. Verder is nuwe versperringssluise by Den Oever en Kornwerderzand gebou wat gange in die dyk afsluit tydens uiters hoogwater. 'n Opening) is ook in die dyk by Kornwerderzand gebou vir 'n vismigrasierivier. Dit is bedoel om die negatiewe ekologiese gevolge van die konstruksie van die dyk 'n eeu gelede teen te werk.&lt;ref name=&quot;delta26&quot;/&gt;

== Verwysings ==
{{Verwysings}}

[[Kategorie:Geografie van Nederland]]
[[Kategorie:Geskiedenis van Nederland]]
[[Kategorie:Oorstromings]]</text>
      <sha1>4jhaw8fljgkofwnfhotykeww21gsent</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2977192</id>
      <parentid>2977191</parentid>
      <timestamp>2026-10-10T07:03:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jcwf</username>
        <id>4</id>
      </contributor>
      <comment>/* Lely */</comment>
      <origin>2977192</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="29931" sha1="204wmojxpptx07d1jz3968z67m5ejrf" xml:space="preserve">[[Lêer:Watersnood 1820 oosterhout.jpg|duimnael|400px|'n Huis wat verwoes is tydens 1820 se watersnood]]

[[Nederland]] het 'n lang geskiedenis van [[oorstroming]]s, wat '''watersnoodrampe''' genoem word. Keer op keer het duisende mense gesterf en dorpe en stede het verdwyn. Land het see geword en het later weer verslik of is ingepolder.

Ondergenoemde jare is bekend vir 'n watersnood wat plaasgevind het:&lt;ref&gt;Bron: [[:nl:Sjabloon:Navigatie stormvloeden Nederland]]&lt;/ref&gt;

{|class=&quot;wikitable&quot;
|-
| 838 • 1014 • 1042 • 1134 • 1163 • 1164 • 1170 • 1196 • 1212 • 1214 • 1219 • 1220 • 1221 • 1248/1249 • 1277 • 1280 • 1282 • 1287 • 1288 (I) • 1288 (II) • 1322 • 1334 • 1362 • 1374 • 1375 • 1377 • 1404 • 1421 • 1424 • 1468 • 1477 • 1509 • 1514 • 1530 • 1532 • 1552 • 1566 • 1570 • 1610 • 1643 • 1651 • 1675 • 1682 • 1686 • 1703 • 1717 • 1809 • 1820 • 1825 • 1855 • 1861 (I) • 1861 (II) • 1877 • 1906 • 1916 • 1926 • 1953 • 1962 • 1993 • 1995 • 2006.
|}


Dié gebeurtenisse het hulle stempel op die land se geskiedenis afgedruk en ook die kultuur en die politieke strukture beïnvloed. Nederland het byvoorbeeld nie net 'n departement van verdediging teen vyandelike aanvalle nie, maar ook 'n organisasie wat ''Rijkswaterstaat'' genoem word en verantwoordelik is vir die bevolking se beveiliging teen oorstromings. &lt;!-- SUBJEKTIEWE STELLING: 'n Beskuldiging dat 'n politikus die onderhoud van dyke verwaarloos is nie gesond vir sy politieke loopbaan nie.--&gt;

Die oorstromingsgevaar kan van twee kante af kom:
# Die [[Noordsee]], wat groot dele van die land kan oorstroom as dit stormagtig is
# Die groot riviere [[Ryn]] en [[Maas]] wat die land kan oorstroom ná ’n groot reënval in [[Duitsland]] en [[Frankryk]]

Tradisioneel is die rampe genoem na die naamdae van heiliges van die [[Katolieke Kerk]], maar sedert 1953 is dit nie meer gebruiklik nie.

== Die Weichsel-ystyd ==
[[Lêer:Doggerland3er.png|duimnael|400px|Die ystyd se einde en die gevolge vir die kaart van Europa]]
Sedert die einde van die laaste [[Ystydperk]] het die Noordsee se vlak gestyg en die bodem van die land gedaal deur die isostatiese verhouding met [[Skandinawië]]. Die druk van die yskap op Skandinawië het verdwyn en die gevolg is dat Nederland daal en Skandinawië styg.

In die Weichsel-ystyd het die landys nie die gebied van Nederland bereik soos in die voorlaaste Ries-ystyd die geval was nie. Nederland was 'n [[toendra]] waar mense [[mammoet]]e gejag het. Toe die ys verdwyn, was [[Engeland]] nog verbind aan die vasteland en in die middel van die huidige Noordsee was 'n heuwellandskap wat nou die [[Doggersbank]] is.

== Doggersland ==
[[Lêer:Doggerland-af.svg|duimnael|Die tyd van Doggersland|links]]
Ná die smelting van die ys in die vroeë [[Holoseen]] was dele van die Noordsee wat die latere Engeland en Nederland verbind nog droë grond. Die [[Teems]] was 'n syrivier van die Ryn, wat na die suide vloei en in die [[Engelse Kanaal]] uitmond. Noord van 'n ou binnemeer lê die heuwels van [[Doggersland]]. Aanvanklik was dit nog deel van die vasteland, maar die seevlak het gestyg en dit het 'n bewoonde eiland geword. Ongeveer 6000&amp;nbsp;v.C. het die laaste verbinding tussen [[Dover]] en [[Calais]] deurgebreek en het ook Brittanje 'n eiland geword.  Ongeveer 5500&amp;nbsp;v.C. was daar moontlik 'n groot [[tsoenami]] wat 'n groot gebied oorstroom het. Doggersland het onder die golwe verdwyn.

In die vroeë Holoseen (9000 – 7000&amp;nbsp;v.C.) maak die oop landskap van die [[Pleistoseen]] plek vir bebossing, eers met [[berk]] en [[denneboom|dennebome]] (Preboreaal), later ook [[eike]], [[iep]] en [[haselaar]] (Boreaal). In die Atlantikum vanaf 7000&amp;nbsp;v.C. oorheers [[Els (boom)|els]] en eik. Ongeveer 6200&amp;nbsp;v.C. volg 'n koel tyd. Dit is moontlik veroorsaak deur die [[Agassiz-meer]] in Noord-Amerika, wat heelwat soet water na die [[Atlantiese Oseaan]] laat stroom het.&lt;ref&gt;{{Outeur|H.J.A. Berendsen}} De vorming van het land, 2004, {{ISBN|90-232-4075-8}}&lt;/ref&gt;

Die Noordsee is 'n vlak epikontinentale see met 'n sanderige bodem wat tydens storms in beweging kan kom. Dit het gelei tot die vorming van 'n [[strandwal]] wat strek van Cap Gris Nez by [[Duinkerken]] tot by Grenen, die noordelikste punt van [[Jutland]] by [[Skagen]]. Die strandwal vorm 'n lang reeks [[duin]]e, maar hulle word onderbreek deur riviere soos die [[Skelde]], [[Ryn]], [[Maas]], [[Vlie]], [[Eems]], [[Weser]] en [[Elbe]]. Die minerale wat hulle vervoer, gee aanleiding tot sedimentasie van leem en sand, maar hul mondings is ook swak punte in die strandwal, waar met stormvloede oorstromings kan ontstaan. Agter die strandwal lê 'n vlak [[lagune]] waar die reste van plantegroei ophoop en laagveen vorm. By oorstromings kan dit weggespoel word, maar partykeer word dit vervang deur klei wat aanslib.

== Die Romeine ==
[[Lêer:Nederland-50AD-af.svg|duimnael|Die kaart van Nederland in 50&amp;nbsp;n.C. In bruin die veen, in geelgroen die seekleigebiede, in blougroen die rivierklei]]
Die Romeine begin met [[Julius Caesar|Caesar]] se verowering van [[Gallië]] om belangstelling in hierdie gebied te toon. Die kus lê destyds op ongeveer op dieselfde plek as vandag, maar die landskap is baie verskillend. 'n Groot deel van die gebied bestaan uit [[veenmos|veenmoerasse]], wat onvrugbaar en taamlik ontoeganklik is. In die middel lê 'n soetwatermeer wat die Romeine ''Flevo'' noem; 'n ander, latere naam is ''Aelmere''. Die Vlie voer sy soet water na die sout Noordsee. Die Romeinse politiek, om gebiede te koloniseer deur aan veterane grond in die verowerde gebied aan te bied, faal. Die soldate wil nie hier bly nie. Dis koud, nat en gevaarlik. Tog wil die Romeine die mondings van ''Scaldis'' (Skelde), Mosa (Maas) en Rhenus (Ryn) en die riviere self oorheers. Hulle heg groot waarde aan handel en is ook militêr strategies, veral toe [[Britannia (provinsie)|Britannia]] ook 'n Romeinse provinsie word. In die noorde tussen Vlie en Eems breek die Noordsee deur baie plekke aan die strandwal. Die [[veen]] spoel weg en 'n gebied vorm wat in Friesland die ''wad'' genoem word. Dit is land wat by eb drooglê en by vloed oorstroom. Dele word deur sedimentasie van klei. Die kleigronde is baie vrugbaar, maar ook gevaarlik. Die [[Friese]] wat daar woon, bou heuwels wat ''terp'' genoem word om oorstromings te oorleef. In die winter bind hulle skerp geslypte bene onder hul voete om oor die ysvlakte van een terp na die ander te beweeg. Dit is die begin van [[skaats]]e. Aanvanklik probeer die Romeine die Friese onderwerp, maar die ontoeganklikheid van die gebied maak dit moeilik.

Die groot riviere Maas en Ryn bly die noordgrens van ''Germania Inferior'' en aanvanklik maak die Romeine die ''Batavi'', wat op die kleigebied tussen die riviere (die [[Betuwe]]) woon, tot bondgenote. Hierdie gebied is ook vrugbaar, maar kan ook oorstroom – veral in die winter en indien daar stroomop baie reën val. Die hooggeleë sandgrond van die Veluwe noord van die riviere of van ''Toxandria'', die latere Brabant in die suide, is veiliger maar ook minder vrugbaar.

== Die eerste meldings ==
Prudentius van Troyes skryf in sy annale dat die hele ''Frisia'' op 26 Desember 838 deur die see oorstroom is. Met Frisia word in dié tyd die hele Nederlandse kusgebied bedoel. Die water het tot die toppe van die duine gestyg en 2&amp;nbsp;437 lewens geëis. Ook uit die ''Annales Xantenses'' word vir hierdie dag 'n ramp vermeld, maar ook genoem dat dit deur 'n groot werwelwind veroorsaak is.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.deltawerken.com/227 |title=Webwerf Deltawerken |language=nl |archive-url=https://web.archive.org/web/20190903112737/http://www.deltawerken.com/227 |archive-date= 3 September 2019 |url-status=live |df=dmy-all |access-date= 4 Februarie 2016 }}&lt;/ref&gt;

== Ontstaan van die Suidersee ==
[[Lêer:Allerheiligen1170.svg|duimnael|Die ontstaan van die Suidersee.]]
Daar word van graaf Floris II van Holland gemeld dat hy in 1119 gaan jag het in die bos van Creil, wat tussen die huidige [[Enkhuizen]] en [[Stavoren]] geleë is. Dit is eintlik Friesgebied; hy word in 'n tweegeveg met 'n Friese edelman, Galama, gewond en in 1121 sterf hy aan sy wonde. Hierdie Creilse bos word waarskynlik in die Allerheiligevloed van 1 en 2 November 1170 weggespoel.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.flevolanderfgoed.nl/home/kunst/noordoostpolder/creil.html |title=Flevoland erfgoed |language=nl |archive-url=https://web.archive.org/web/20191009125043/http://www.flevolanderfgoed.nl/home/kunst/noordoostpolder/creil.html |archive-date=9 Oktober 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Die Vlie en die Marsdiep (tussen Texel en Den Helder) word breë seearms en die vars Aelmere word die sout [[Suidersee]]. Hierdie verandering op die kaart het ook belangrike gevolge vir die konflik tussen Holland en Friesland. Wes-Friesland, die gebied wes van die Vlie, word afgesny van die res van Friesland en ná 'n reeks oorloë word die gebied in 1297 vir goed deel van Holland. Die taal verander van Fries na 'n Nederlandse dialek met 'n Friese grondslag.

== Die waterskappe ==
[[Lêer:Holland1350-af.svg|duimnael|links|450px|De graafskap Holland in 1350]]
Middeleeuse dokumente meld dat keer op keer tydens oorstromings tienduisende mense verdrink en dat gebiede verlore gaan. Die huidige Dollard, Lauwerssee, die westelike [[Waddesee]], die Suidersee, die Biesbosch, die Braakman en die Verdronke Lande van Suid-Beveland en van Saeftinghe ontstaan so ná rampe. Aanvanklik word die oppervlakte van die land net kleiner. Die dieptepunt word omstreeks 1200 bereik. In die tweede helfte van die 12de eeu begin die bevolking groei en daar ontstaan 'n geldekonomie wat investerings in waterbeheer moontlik maak. Die graaf van Holland kan in die 13de eeu ''waterskappe'' vestig. Hulle kry bevoegdhede om plaaslik besluite te neem om die water te beheer.&lt;ref name=&quot;Borger&quot;&gt;''Waterschap en fysische omgeving'' {{Outeur|G.J. Borger}}in: Waterschappen in Nederland: een bestuurskundige verkenning van de institutionele ontwikkeling, Uitgeverij Verloren, 1993,
{{ISBN|906550365X}}, {{ISBN|9789065503657}}&lt;/ref&gt; Die waterskappe speel sedert hierdie tyd 'n groot rol in die land. Hulle begin polders aanlê, stukke land omring met 'n dyk waarbinne die watervlak gereël kan word. Stadig begin hulle verlore gebied terug verower. Dié gebiede het gewoonlik hulle veen verloor en is nou kleigronde, wat baie vrugbaarder is. 'n Voorbeeld van herwonne gebied is ''Rotta'', 'n nedersetting aan die rivier Rotte wat in die 10de eeu onstaan, maar in die 11de eeu oorstroom is. Omstreeks 1250 word die rivier weer afgesluit met 'n dam en ontstaan op die plek die stad [[Rotterdam]]&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.rijnmond.nl/nieuws/96454/Rotta-onder-de-markthal |title=Radio Rynmond |language=nl |archive-url=https://web.archive.org/web/20191009123559/https://www.rijnmond.nl/nieuws/96454/Rotta-onder-de-markthal |archive-date=9 Oktober 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;

In die 15de eeu word hierdie proses aangehelp met die bou van meulens, wat dit moontlik maak om dieper geleë land te ontwater. Die bou van dyke het egter ook onverwagte en ongewenste gevolge. In die polder Oud Rockanje op Voorne blyk byvoorbeeld dat 'n dyk met sy gewig die veenlaag daaronder 60&amp;nbsp;cm ingedruk het. Dat wil sê dat hierdie dyk telkens verhoog moet word. 'n Ander gevolg is dat indien op die een plek 'n dyk gebou word, op ander plekke die vloed hoër en by eb die stroming sterker word. Daardeur word geule dieper gemaak.&lt;ref name=&quot;Borger&quot; /&gt;

Die laagveen is nie net deur die see weggespoel nie. Mense het ook hul aandeel gelewer en dit as turf geoes. Dit is 'n gewilde brandstof, maar by uitgrawing van laagveen onstaan 'n vlak meertjie. Dit is die verskil met hoogveen, wat droë land oplewer. In die binneland van Holland het groot mere so ontstaan, soos die Purmer, Beemster en Haarlemmermeer. Dit het die gevaar van oorstroming deur die see net nog groter gemaak.

== Elisabetsvloede ==
Die naamdag van St. Elisabet is 19 November en op dié dag in die 15de eeu vind daar drie maal 'n groot watersnood plaas wat ook politieke gevolge het. Dit val saam met 'n stryd om die politieke mag wat die &quot;Hoekse en Kabeljauwse Twisten&quot; genoem word. Die &quot;Kabeljauwe&quot; is die party van die laaste onafhanklike Hollandse gravin, Jakoba van Beiere, en die Hoeke steun haar neef die hertog van Boergondië wat haar graafskap opeis.

=== 1404 ===
Die eerste Elisabetsvloed tref veral die suidweste. In Vlaandere en Seeland is groot skade. Die gravin van Vlaandere gee opdrag om 'n seewerende dyk aan te lê.

=== 1421 ===
[[Lêer:Sint Elisabethsvloed 1421.jpg|duimnael|Die Elisabetsvloed van 1421]]

Die dyke van die &quot;Grote Waard&quot; of &quot;Hollandse Waard&quot; breek op talle plekke deur. Hierdie ''waard'' – 'n lae gebied tussen die riviere – verander in 'n binnesee, die [[Biesbosch]], en sal nooit weer heeltemal herstel nie. Dit is 'n ramp vir die graafskap Holland omdat hierdie gebied tussen Dordrecht, Geertruidenberg en Heusden die kerngebied van die graafskap vorm.&lt;ref&gt;''Van natuurlandschap tot risicomaatschappij: de geografie van de relatie tussen mens en milieu'',
OAPEN (Open Access Publishing in European Networks), {{Outeur|Ton Dietz, Frank den Hertog, Herman van der Wusten}} Amsterdam University Press, 2008, {{ISBN|9053567984}}, {{ISBN|9789053567982}}, 299 bls&lt;/ref&gt; Die stad Dordrecht is die belangrikste stad van die graafskap en word eeue lank 'n eilandstad omring deur water.

Dordrecht was Kabeljauws, Geertruidenberg was Hoeks en die Grote Waard was 'n strydtoneel. In 1418 word Dordrecht deur die Hoeke beleër en in 1420 Geertruidenberg deur die Kabeljauwe. Tog word ná die ramp probeer om alle deurgebreekte dyke weer te herstel.

=== 1424 ===
Die dyke van die Grote Waard is nou herstel, maar opnuut is daar 'n Elisabetsvloed. Alle pogings om die skade van die vorige een te herstel, spoel weg en die geldmiddele om dit opnuut te herstel ontbreek. Die pogings om die Grote Waard terug te verower word gestaak.

Dordrecht verloor hiermee sy posisie as eerste stad van Holland omdat skepe nie meer hul goed in dié stad op die mark hoef aan te bied nie. Hierdie ou &quot;stapelreg&quot; het sy betekenis verloor.

&lt;!--
Dijken

Reimerswaal--&gt;

== Die Allerheiligevloed van 1570 ==
Allerheiligeaand was in 1570 op 'n tydstip toe daar kwaai storms was, en baie slagoffers se lewe is geëis. Die politieke leierskap was nou in [[Madrid]] gesetel, waar [[Filips II van Spanje|Filips II]], die graaf van Holland en Seeland, wat ook koning van Spanje was, gewoon het. Sy voorgangers die hertoë van Boergondië het by watersnode partykeer hul bevolking gesteun in hul nood. Maar Filips het ander sorge, soos oorloë met die Turke. Die volgende jaar kondig hy, pleks van te help, nuwe belastings aan. Toe 'n paar seerowers in 1572 die stad Brielle inneem, word hulle as bevryders ontvang. Dit is die begin van 'n opstand wat in 1648 die Spaanse koning dwing om die Nederlandse Republiek se onafhanklikheid te erken. Vier jaar later stig [[Jan van Riebeeck]] [[Kaapstad]] aan die suidpunt van [[Afrika]].

== Die meulens ==
[[Lêer:Netherlands_Kinderdike_1996.png|duimnael|left|Die meulens van Kinderdijk]]
Veral in die 18de eeu is baie grond herwin of geskikter gemaak vir landbou en veeteelt deur windkrag te benut. Dit het dit moontlik gemaak om gebiede wat onder seevlak lê en oorstroom was, weer bewoonbaar te maak. Die meulens van Kinderdijk is gebruik om water uit die laagliggende polder van die Albasserwaard te pomp. Hulle is nou 'n Wêrelderfenisgebied wat baie toeriste lok.

== Haarlemmermeer ==
In die 19de eeu het dit moontlik geword om stoom te gebruik om die gemale baie sterker te maak. Een van die grootste mere, die Haarlemmermeer, is nou drooggelê. Dit is waar die lughawe [[Schiphol]] nou geleë is.

== Lely ==
[[Lêer:Lely-Havermans-kleur.jpg|duimnael|Lely, geteken deur H.J. Haverman (1899)]]
[[Lêer:Overstroomde gebieden 1916.jpg|duimnael|links|250px|Die oorstromings van 1916]]
In 1891 kom [[Cornelis Lely]], ingenieur en minister van waterstaat, handel en Nywerheid, met 'n plan vorendag om die Suidersee af te sluit met 'n dyk wat die soutwater sou vervang deur soetwater van die Yssel en ander, kleinere riviere. Die plan behels 'n inpoldering van 225&amp;nbsp;000&amp;nbsp;ha (2&amp;nbsp;250&amp;nbsp;km²) nuwe landbougrond. Die land is aan die industrialiseer, maar landbou is nog 'n belangrike komponent van sy ekonomie. Die parlement is egter nie geesdriftig nie, want dit gaan baie geld kos.&lt;ref name=&quot;ABC&quot;&gt;Encyclopedia of Architectural and Engineering Feats,{{Outeur|Donald Langmead, Christine Garnaut}}, ABC-CLIO, 2001, {{ISBN|1-57607-112-X}}, {{ISBN|978-1-57607-112-0}}&lt;/ref&gt;

==Die watersnoodramp van 1916==
In die nag van 13 en 14 Januarie 1916 is daar 'n storm wat op talle plekke die dyke van die Suidersee deurbreek. Dit eis ’n paar dosyn lewens en maak opnuut duidelik Nederland se lang kuslyn is 'n groot swak plek. Dit kos ook baie geld om alle dyke aan die lang kus goed te onderhou. [[Wilhelmina van Nederland|Koningin Wilhelmina]] besoek die gebiede wat oorstroom het.

Ná die watersnood van 1916 – in die middel van die [[Eerste Wêreldoorlog]] waarin Nederland neutraal bly – verander die stemming in die Nederlandse parlement. Daar word besef sterker bande tussen Holland en Friesland sal die land sterker maak en dat die projek van Lely, nou die Zuiderzeewerken genoem, die verdediging teen watersnode sal versterk en nie net meer landbougrond oplewer nie. In 1918 word die Zuiderzeewet aangeneem. Die eerste projek, in 1920, is 'n klein afsluitdyk wat die eiland Wieringen met Noord-Holland verbind. Dié dyk is in 1926 gereed. Van 1927–1930 word 'n dyk van Wieringen na die suide aangelê en die Wieringermeer met sy oppervlakte van meer as 200&amp;nbsp;km² word vir die eerste keer sedert die 12de eeu droë land.&lt;ref name=&quot;ABC&quot; /&gt;

==Die Alsluitdyk==

Op 28 Mei 1932 volg die [[Afsluitdyk|afsluiting]] van die [[Suidersee]]. Hierdie projek is 'n welkome bron van werkgeleenthede in die Depressie van die 1930's. Die plan is om 'n treinbaan op die dyk aan te lê, maar omdat die vervoer op die paaie vinnig toeneem, word dit 'n pad met vier bane.&lt;ref name=&quot;ABC&quot; /&gt; Nie almal is tevrede met die uitkoms nie. Die vissers wat eeue lank op die Suidersee en die Waddesee gevis het, sien hul toekoms bedreig.
[[Lêer:Karte Zuiderzeewerke.png|duimnael|Die Zuiderzeewerken|links|250px]]
In 1927 begin die werk aan die eerste groot polder in die nuwe [[Ysselmeer]], die Noordoostpolder. Die werk duur 15 jaar en voor dit voltooi is, word Nederland deur die Duitsers beset. Die Duitsers poog in die Slag om die Afsluitdyk die Nederlandse stelling by Kornwerderzand aan die Friese kant van die dyk inneem, maar hulle faal. ’n Paar dae later moet Nederland sy gebied prysgee, maar hy veg deur ballingskap in Londen. In 1942 is die Noordoostpolder (NOP) gereed en ontstaan 'n rietvlakte van 460&amp;nbsp;km². Die eilande Urk en Schokland word deel van die vasteland. Vinnig kry die afkorting NOP 'n ander betekenis&quot; ''Nederlands Onderduikers Paradijs'', die paradys vir mense wat vir die Nazi's moet wegkruip. Aan die einde van die besetting gaan Wieringermeer opnuut verlore. Die Duitser blaas 'n groot gat in die dyk om luglandings van die [[Geallieerdes van die Tweede Wêreldoorlog|Geallieerde magte]] te verhinder en die water vul die polder binne twee dae. Alle gewasse en geboue word verwoes, maar in Desember 1945 word die dyk gedig en die polder droog.
 
=='n Nuwe provinsie: Flevoland==
Die gevolge van die inpoldering van die Noordoostpolder is nie heeltemaal positief nie. Die grondwatervlak in die aangrensende provinsies Friesland en Overyssel daal en dit skep vir die boere uitdrogingsprobleme. Die planne word verander en die twee volgende polders, Oos- en Suid-Flevoland, word los van die vasteland aangelê met die ''Randmere'' tussen polder en vasteland. Ook hierdie plan gee later probleme met groot algebloei in die randmere.

In 1968 is die laaste polder gereed en is dit duidelik Nederland het nie regtig die nuwe landbougrond nodig nie. Die westelike deel van die nuwe polder is effens dieper geleë en het minder goeie grond. Die natuur reageer op opsienbarende wyse op die nuwe situasie en die Oostvaardersplassen-gebied word 'n pragtige natuurgebied, wat deur die owerheid erken word. Heftige diskussies oor die ekologiese gevolge van die inpolderings word gevoer en daar word besluit die laaste groot polder, die Markerwaard, gaan nie gebou word nie. Alle planne om die Waddesee in te polder word ook gestaak. Die drie bestaande polders, die Noordoostpolder en Oos- en Suid-Flevoland, word later saamgevoeg in die twaalfde provinsie: Flevoland.

== Die watersnood van 1953 ==
[[Lêer:StormTrack.png|duimnael|Die storm van 1953]]
Tydens 'n swaar storm uit die noordweste wat op 31 Januarie die waters van die Noordsee na Nederland se kus opstu, was dit ook [[springgety]]. Dit is 'n kombinasie wat bitter selde voorkom. Nederland het moeilike tye beleef: Eers die depressie van die jare dertig, toe die oorlog en sy besetting (1940-'45) en daarna die koloniale oorlog in Indonesië (1945-'49) het die dyke verwaarloos gelaat, veral in die suidweste, Seeland, die eilande van Suid-Holland en die weste van Noord-Brabant. Die aandag (en geld) het ook jare lank veral na die gebied van die nuwe Ysselmeer gegaan. In die suidweste is daar net twee klein projekte wat voor 1953 voltooi is: die dyke wat die Brielse Maas op Voorne (1 op die kaart hieronder) en die Braakman (2) in Zeeuse Vlaandere afgesluit het. Hierdie twee gebiede bly grotendeels ongeskonde te midde van die natuurgeweld wat nou losbars.

Die res van die suidweste word 'n rampgebied.

=== Ontruiming ===
&lt;br clear=&quot;all&quot; /&gt;
{|class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;float:right&quot;
|-
!Provinsie!! Aantal ontruimde mense
|-
|Suid-Holland || 29 778
|-
|Noord-Brabant|| 19 082
|-
|Seeland|| 10 992
|-
|Utrecht|| 6 262
|-
|Noord-Holland||2 540
|-
|Gelderland||2 283
|-
|Overyssel||690
|-
|Groningen||267
|-
|Drente||200
|-
|Friesland||196
|}
Talle mense, dikwels uit geïsoleerde gemeenskappe van die eilande se dorpe, word ná die ramp van 1953 ontruim. Soms is dit na gemeenskappe in die omgewing, maar ander kere na stede of provinsies in ander dele van die land.

Nederland is nog 'n baie sektariese land en talle mense beland in gemeenskappe wat 'n ander geloof en dialek het of gaan van 'n dorpie na die stad.&lt;ref&gt;''Studies in Holland Flood Disaster 1953, Volumes 1-4'', Studies in Holland Flood Disaster 1953, {{Outeur|Instituut voor Sociaal Onderzoek van het Nederlandse Volk}} National Academies, 1955&lt;/ref&gt; Vir mense van byvoorbeeld Schouwen kan dit ook lank duur. Die laaste dyk op dié eiland is net nege maande tevore gedig en die eb en vloed wat die eiland twee maal per dag bereik het, het alles weggevee.

== Die Delta-plan ==
[[Lêer:Deltawerke-af.svg|450px|links|duimnael|Die Deltawerke &lt;br /&gt;
1=Brielse Maasdam (1950)*&lt;br /&gt;
2=Braakmandam (1952)*&lt;br /&gt;
3=Stormvloedkering Hollandsche IJssel (1954)&lt;br /&gt;
4=Zandkreekdam (1960)&lt;br /&gt;
5=Veerse Gatdam (1961)&lt;br /&gt;
6=Zeelandbrug (1965)&lt;br /&gt;
7=Grevelingendam (1965)&lt;br /&gt;
8=Volkerakdam (1969)&lt;br /&gt;
9=Haringvlietdam (1971)&lt;br /&gt;
10=Brouwersdam (1971)&lt;br /&gt;
11=Krabbenkreekdam (1972)&lt;br /&gt;
12=Markiezaatskade (1983)&lt;br /&gt;
13=Oesterdam (1986)&lt;br /&gt;
14=Oosterscheldekering (1986)&lt;br /&gt;
15=Philipsdam (1987)&lt;br /&gt;
16=Europoortkering (Maeslant) (1997)&lt;br /&gt;
17=Europoortkering (Hartel) (1997)&lt;br /&gt;
18=Westerscheldetunnel (2003)*&lt;br /&gt;
* Amptelik nie deel van die Deltawerke nie.]]

:: Sien die [[Deltawerke]] vir die hoofartikel.

Ná die ramp van 1953 is daar groot eensgesindheid dat die veiligheid vergroot moet word. Hoewel die tegnologie om dit te verwesenlik nog nie bestaan nie, word besluit om alle see-arms van die suidweste af af te sluit, behalwe die twee wat toegang gee tot die hawens van Rotterdam en Antwerpen. Nederland het 'n verdrag met België oor die Westerskelde wat die laaste ook verbied. Waar nie afgesluit kan word nie, word die dyke op ''deltahoogte'' gebring. Die projek sal ongeveer 'n halwe eeu duur en groot tegnologiese ontwikkeling en finansiële opofferings van die hele bevolking eis. Die doel is om die oorstromingskans te verminder tot een in 10&amp;nbsp;000 jaar. Hoewel tydens die projek veral ekologiese probleme ontstaan en die projek daardeur nog duurder en tegnologies veeleisender word, word die doel eindelik bereik, maar intussen is die seevlak aan die styg, wat die kans op rampe opnuut verhoog.

== Die riviere ==
Die Deltaplan het die aandag van die Ysselmeer na die suidweste verskuif en in 1993 en 1995 ervaar Nederland dat die aandag daardeur opnuut van 'n ander probleem afgelei is: die rivierdyke. Daar is uitsonderlike reënval in Frankryk en Duitsland en 'n golf rivierwater in die Ryn kom na Nederland se kant. Hoewel dit die land 'n paar dae tyd gee vir voorbereidings, is die situasie op sommige plekke kritiek en dit lei opnuut tot grootskaalse ontruiming. Uiteindelik spring Nederland 'n oorstroming vry.

== Grondteruggawe ==
Ná die byna-ramp van 31 Januarie 1995 groei die besef dat dyke soms die probleme net verplaas en nie oplos nie. Soms vergroot dit net die probleme. Dit is veral by riviere die geval. Indien die dyke aan 'n rivier te min ruimte bied, sal die water by hoë vlakke geen uitweg hê nie en dit veroorsaak groot ellende. Ná 1995 is daar gebiede aan die natuur teruggegee deur dyke deur te breek en te verplaas. Dit het nadele omdat boere en ander inwoners hul grond verloor, maar daar is ook voordele. Die veiligheid word verbeter en 'n nuwe natuurgebied onstaan in 'n digbevolkte land waar die natuur ly onder die bevolkingsdruk en die bevolking behoefte het aan ontspanningsmoontlikhede. 'n Voorbeeld van 'n teruggawe is die eiland Tiengemeten in die Haringvliet.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.natuurmonumenten.nl/natuurgebied/tiengemeten/veelgestelde-vragen |title=Natuurmonumenten Tiengemeten |language=nl |archive-url=https://web.archive.org/web/20160221184133/https://www.natuurmonumenten.nl/natuurgebied/tiengemeten/veelgestelde-vragen |archive-date=21 Februarie 2016 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;Die ses boere kry geld vir hul grond en hulp om ander grond te koop. Die oudste polder word drooggehou om aan besoekers te toon hoe hier geboer is. Die res van die eiland word weer aan die soetwatergetye blootgestel en word weer 'n ''kwelder'' pleks van 'n polder. Skotse Hoogland-beeste word gebruik as vervanging van die uitgestorwe oerosse wat oorspronklik hier voorgekom het. Die gebied lok baie besoekers en dit maak die projek ook ekonomies aantreklik.

==Die nuwe bedreiging: klimaatsverandering==
Seevlakstyging versnel, wêreldwyd en ook langs die Nederlandse kus. Dit is een van die gevolge van klimaatsverandering.&lt;ref name=&quot;nl26&quot;/&gt; 

Ongeveer 26% van Nederland lê onder seevlak en 60% van die land is kwesbaar vir oorstromings. Tegnies is dit moontlik om Nederland teen 'n seevlakstyging van tot 3 meter te beskerm. In die ergste geval, volgens voorspellings, sal daardie styging kort na 2100 bereik word. In die beste geval sal daardie styging nie teen 2300 bereik word nie.&lt;ref name=&quot;n23&quot;&gt;[https://www.rijksoverheid.nl/actueel/nieuws/2023/11/09/nederland-voorlopig-veilig-voor-stijgende-zee-maar-moet-leren-omgaan-met-verzilting Nederlandse regering; 2023]&lt;/ref&gt;

Omdat seevlakstyging groot gevolge vir die laagliggende Nederland kan hê, het die Minister van Infrastruktuur en Waterbestuur en die Deltakommissaris in 2019 die inisiatief geneem vir die Kennisprogram oor Seevlakstyging. Die belangrikste vraag wat beantwoord moet word, is: kan Nederland vir die komende eeue veilig en leefbaar gehou word?

Die kort antwoord op hierdie vraag is: vir eers ja, maar onder sekere voorwaardes. Werk aan vloedbeskerming moet voortduur, en die land moet bereid wees om blywende beleggings hierin te maak. Die land moet ook met minder vars water saamleef: versouting, wat reeds toeneem, neem toe as gevolg van stygende seevlakke.&lt;ref name=&quot;nl26&quot;&gt;[https://www.deltaprogramma.nl/documenten/2026/06/18/zeespiegelstijging-en-nederland-hoe-houden-we-het-veilig-en-leefbaar Deltaprogramma; Nederlandse regering; 2026]&lt;/ref&gt;

Die somer van 2026 het getoon dat riviere ook aan klimaatsprobleme blootgestel is. Die watervlak in die Ryn was so laag dat die skeepvaart in Duitsland feitlik tot stilstand gekom het. Die lae vlak het ook baie gevolge vir Nederland.&lt;ref&gt;[https://www.deltares.nl/verhalen/17-vragen-droogte-en-laag-water-in-de-rijn-en-maas Deltares]&lt;/ref&gt;

==Die Hernuwing van die Afsluitdyk==

As deel van die voortgesette sorg vir waterbestuur, is 'n grootskaalse versterking en hernuwing van die Afsluitdyk in 2025 voltooi. Met die inbedryfstelling van die nuwe pompstasie en die nuwe sluise, is Nederland beter beskerm teen hoogwater uit die see. Die kapasiteit om water uit die IJsselmeer na die Waddensee af te voer, is ook verhoog.&lt;ref name=&quot;delta26&quot;&gt;[https://www.deltaprogramma.nl/actueel/nieuws/2026/10/01/versterking-afsluitdijk-officieel-afgerond Deltaprogramma; Nederlandse regering; 2026 ]&lt;/ref&gt;

Die inbedryfstelling van die pompstasie en die sluise is die laaste fase van een van die grootste hidrouliese ingenieursprojekte in Nederland in onlangse jare. Die Afsluitdyk is oor sy volle lengte van 32 km verleng. Benewens die konstruksie van die pompstasie en nuwe sluise, is die vloedverdediging verhoog en versterk. Verder is nuwe versperringssluise by Den Oever en Kornwerderzand gebou wat gange in die dyk afsluit tydens uiters hoogwater. 'n Opening) is ook in die dyk by Kornwerderzand gebou vir 'n vismigrasierivier. Dit is bedoel om die negatiewe ekologiese gevolge van die konstruksie van die dyk 'n eeu gelede teen te werk.&lt;ref name=&quot;delta26&quot;/&gt;

== Verwysings ==
{{Verwysings}}

[[Kategorie:Geografie van Nederland]]
[[Kategorie:Geskiedenis van Nederland]]
[[Kategorie:Oorstromings]]</text>
      <sha1>204wmojxpptx07d1jz3968z67m5ejrf</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2977193</id>
      <parentid>2977192</parentid>
      <timestamp>2026-10-10T07:07:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jcwf</username>
        <id>4</id>
      </contributor>
      <comment>/* Die meulens */</comment>
      <origin>2977193</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="30045" sha1="5pefa0a7s46ytnfj8d2gpfkmghgnghf" xml:space="preserve">[[Lêer:Watersnood 1820 oosterhout.jpg|duimnael|400px|'n Huis wat verwoes is tydens 1820 se watersnood]]

[[Nederland]] het 'n lang geskiedenis van [[oorstroming]]s, wat '''watersnoodrampe''' genoem word. Keer op keer het duisende mense gesterf en dorpe en stede het verdwyn. Land het see geword en het later weer verslik of is ingepolder.

Ondergenoemde jare is bekend vir 'n watersnood wat plaasgevind het:&lt;ref&gt;Bron: [[:nl:Sjabloon:Navigatie stormvloeden Nederland]]&lt;/ref&gt;

{|class=&quot;wikitable&quot;
|-
| 838 • 1014 • 1042 • 1134 • 1163 • 1164 • 1170 • 1196 • 1212 • 1214 • 1219 • 1220 • 1221 • 1248/1249 • 1277 • 1280 • 1282 • 1287 • 1288 (I) • 1288 (II) • 1322 • 1334 • 1362 • 1374 • 1375 • 1377 • 1404 • 1421 • 1424 • 1468 • 1477 • 1509 • 1514 • 1530 • 1532 • 1552 • 1566 • 1570 • 1610 • 1643 • 1651 • 1675 • 1682 • 1686 • 1703 • 1717 • 1809 • 1820 • 1825 • 1855 • 1861 (I) • 1861 (II) • 1877 • 1906 • 1916 • 1926 • 1953 • 1962 • 1993 • 1995 • 2006.
|}


Dié gebeurtenisse het hulle stempel op die land se geskiedenis afgedruk en ook die kultuur en die politieke strukture beïnvloed. Nederland het byvoorbeeld nie net 'n departement van verdediging teen vyandelike aanvalle nie, maar ook 'n organisasie wat ''Rijkswaterstaat'' genoem word en verantwoordelik is vir die bevolking se beveiliging teen oorstromings. &lt;!-- SUBJEKTIEWE STELLING: 'n Beskuldiging dat 'n politikus die onderhoud van dyke verwaarloos is nie gesond vir sy politieke loopbaan nie.--&gt;

Die oorstromingsgevaar kan van twee kante af kom:
# Die [[Noordsee]], wat groot dele van die land kan oorstroom as dit stormagtig is
# Die groot riviere [[Ryn]] en [[Maas]] wat die land kan oorstroom ná ’n groot reënval in [[Duitsland]] en [[Frankryk]]

Tradisioneel is die rampe genoem na die naamdae van heiliges van die [[Katolieke Kerk]], maar sedert 1953 is dit nie meer gebruiklik nie.

== Die Weichsel-ystyd ==
[[Lêer:Doggerland3er.png|duimnael|400px|Die ystyd se einde en die gevolge vir die kaart van Europa]]
Sedert die einde van die laaste [[Ystydperk]] het die Noordsee se vlak gestyg en die bodem van die land gedaal deur die isostatiese verhouding met [[Skandinawië]]. Die druk van die yskap op Skandinawië het verdwyn en die gevolg is dat Nederland daal en Skandinawië styg.

In die Weichsel-ystyd het die landys nie die gebied van Nederland bereik soos in die voorlaaste Ries-ystyd die geval was nie. Nederland was 'n [[toendra]] waar mense [[mammoet]]e gejag het. Toe die ys verdwyn, was [[Engeland]] nog verbind aan die vasteland en in die middel van die huidige Noordsee was 'n heuwellandskap wat nou die [[Doggersbank]] is.

== Doggersland ==
[[Lêer:Doggerland-af.svg|duimnael|Die tyd van Doggersland|links]]
Ná die smelting van die ys in die vroeë [[Holoseen]] was dele van die Noordsee wat die latere Engeland en Nederland verbind nog droë grond. Die [[Teems]] was 'n syrivier van die Ryn, wat na die suide vloei en in die [[Engelse Kanaal]] uitmond. Noord van 'n ou binnemeer lê die heuwels van [[Doggersland]]. Aanvanklik was dit nog deel van die vasteland, maar die seevlak het gestyg en dit het 'n bewoonde eiland geword. Ongeveer 6000&amp;nbsp;v.C. het die laaste verbinding tussen [[Dover]] en [[Calais]] deurgebreek en het ook Brittanje 'n eiland geword.  Ongeveer 5500&amp;nbsp;v.C. was daar moontlik 'n groot [[tsoenami]] wat 'n groot gebied oorstroom het. Doggersland het onder die golwe verdwyn.

In die vroeë Holoseen (9000 – 7000&amp;nbsp;v.C.) maak die oop landskap van die [[Pleistoseen]] plek vir bebossing, eers met [[berk]] en [[denneboom|dennebome]] (Preboreaal), later ook [[eike]], [[iep]] en [[haselaar]] (Boreaal). In die Atlantikum vanaf 7000&amp;nbsp;v.C. oorheers [[Els (boom)|els]] en eik. Ongeveer 6200&amp;nbsp;v.C. volg 'n koel tyd. Dit is moontlik veroorsaak deur die [[Agassiz-meer]] in Noord-Amerika, wat heelwat soet water na die [[Atlantiese Oseaan]] laat stroom het.&lt;ref&gt;{{Outeur|H.J.A. Berendsen}} De vorming van het land, 2004, {{ISBN|90-232-4075-8}}&lt;/ref&gt;

Die Noordsee is 'n vlak epikontinentale see met 'n sanderige bodem wat tydens storms in beweging kan kom. Dit het gelei tot die vorming van 'n [[strandwal]] wat strek van Cap Gris Nez by [[Duinkerken]] tot by Grenen, die noordelikste punt van [[Jutland]] by [[Skagen]]. Die strandwal vorm 'n lang reeks [[duin]]e, maar hulle word onderbreek deur riviere soos die [[Skelde]], [[Ryn]], [[Maas]], [[Vlie]], [[Eems]], [[Weser]] en [[Elbe]]. Die minerale wat hulle vervoer, gee aanleiding tot sedimentasie van leem en sand, maar hul mondings is ook swak punte in die strandwal, waar met stormvloede oorstromings kan ontstaan. Agter die strandwal lê 'n vlak [[lagune]] waar die reste van plantegroei ophoop en laagveen vorm. By oorstromings kan dit weggespoel word, maar partykeer word dit vervang deur klei wat aanslib.

== Die Romeine ==
[[Lêer:Nederland-50AD-af.svg|duimnael|Die kaart van Nederland in 50&amp;nbsp;n.C. In bruin die veen, in geelgroen die seekleigebiede, in blougroen die rivierklei]]
Die Romeine begin met [[Julius Caesar|Caesar]] se verowering van [[Gallië]] om belangstelling in hierdie gebied te toon. Die kus lê destyds op ongeveer op dieselfde plek as vandag, maar die landskap is baie verskillend. 'n Groot deel van die gebied bestaan uit [[veenmos|veenmoerasse]], wat onvrugbaar en taamlik ontoeganklik is. In die middel lê 'n soetwatermeer wat die Romeine ''Flevo'' noem; 'n ander, latere naam is ''Aelmere''. Die Vlie voer sy soet water na die sout Noordsee. Die Romeinse politiek, om gebiede te koloniseer deur aan veterane grond in die verowerde gebied aan te bied, faal. Die soldate wil nie hier bly nie. Dis koud, nat en gevaarlik. Tog wil die Romeine die mondings van ''Scaldis'' (Skelde), Mosa (Maas) en Rhenus (Ryn) en die riviere self oorheers. Hulle heg groot waarde aan handel en is ook militêr strategies, veral toe [[Britannia (provinsie)|Britannia]] ook 'n Romeinse provinsie word. In die noorde tussen Vlie en Eems breek die Noordsee deur baie plekke aan die strandwal. Die [[veen]] spoel weg en 'n gebied vorm wat in Friesland die ''wad'' genoem word. Dit is land wat by eb drooglê en by vloed oorstroom. Dele word deur sedimentasie van klei. Die kleigronde is baie vrugbaar, maar ook gevaarlik. Die [[Friese]] wat daar woon, bou heuwels wat ''terp'' genoem word om oorstromings te oorleef. In die winter bind hulle skerp geslypte bene onder hul voete om oor die ysvlakte van een terp na die ander te beweeg. Dit is die begin van [[skaats]]e. Aanvanklik probeer die Romeine die Friese onderwerp, maar die ontoeganklikheid van die gebied maak dit moeilik.

Die groot riviere Maas en Ryn bly die noordgrens van ''Germania Inferior'' en aanvanklik maak die Romeine die ''Batavi'', wat op die kleigebied tussen die riviere (die [[Betuwe]]) woon, tot bondgenote. Hierdie gebied is ook vrugbaar, maar kan ook oorstroom – veral in die winter en indien daar stroomop baie reën val. Die hooggeleë sandgrond van die Veluwe noord van die riviere of van ''Toxandria'', die latere Brabant in die suide, is veiliger maar ook minder vrugbaar.

== Die eerste meldings ==
Prudentius van Troyes skryf in sy annale dat die hele ''Frisia'' op 26 Desember 838 deur die see oorstroom is. Met Frisia word in dié tyd die hele Nederlandse kusgebied bedoel. Die water het tot die toppe van die duine gestyg en 2&amp;nbsp;437 lewens geëis. Ook uit die ''Annales Xantenses'' word vir hierdie dag 'n ramp vermeld, maar ook genoem dat dit deur 'n groot werwelwind veroorsaak is.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.deltawerken.com/227 |title=Webwerf Deltawerken |language=nl |archive-url=https://web.archive.org/web/20190903112737/http://www.deltawerken.com/227 |archive-date= 3 September 2019 |url-status=live |df=dmy-all |access-date= 4 Februarie 2016 }}&lt;/ref&gt;

== Ontstaan van die Suidersee ==
[[Lêer:Allerheiligen1170.svg|duimnael|Die ontstaan van die Suidersee.]]
Daar word van graaf Floris II van Holland gemeld dat hy in 1119 gaan jag het in die bos van Creil, wat tussen die huidige [[Enkhuizen]] en [[Stavoren]] geleë is. Dit is eintlik Friesgebied; hy word in 'n tweegeveg met 'n Friese edelman, Galama, gewond en in 1121 sterf hy aan sy wonde. Hierdie Creilse bos word waarskynlik in die Allerheiligevloed van 1 en 2 November 1170 weggespoel.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.flevolanderfgoed.nl/home/kunst/noordoostpolder/creil.html |title=Flevoland erfgoed |language=nl |archive-url=https://web.archive.org/web/20191009125043/http://www.flevolanderfgoed.nl/home/kunst/noordoostpolder/creil.html |archive-date=9 Oktober 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Die Vlie en die Marsdiep (tussen Texel en Den Helder) word breë seearms en die vars Aelmere word die sout [[Suidersee]]. Hierdie verandering op die kaart het ook belangrike gevolge vir die konflik tussen Holland en Friesland. Wes-Friesland, die gebied wes van die Vlie, word afgesny van die res van Friesland en ná 'n reeks oorloë word die gebied in 1297 vir goed deel van Holland. Die taal verander van Fries na 'n Nederlandse dialek met 'n Friese grondslag.

== Die waterskappe ==
[[Lêer:Holland1350-af.svg|duimnael|links|450px|De graafskap Holland in 1350]]
Middeleeuse dokumente meld dat keer op keer tydens oorstromings tienduisende mense verdrink en dat gebiede verlore gaan. Die huidige Dollard, Lauwerssee, die westelike [[Waddesee]], die Suidersee, die Biesbosch, die Braakman en die Verdronke Lande van Suid-Beveland en van Saeftinghe ontstaan so ná rampe. Aanvanklik word die oppervlakte van die land net kleiner. Die dieptepunt word omstreeks 1200 bereik. In die tweede helfte van die 12de eeu begin die bevolking groei en daar ontstaan 'n geldekonomie wat investerings in waterbeheer moontlik maak. Die graaf van Holland kan in die 13de eeu ''waterskappe'' vestig. Hulle kry bevoegdhede om plaaslik besluite te neem om die water te beheer.&lt;ref name=&quot;Borger&quot;&gt;''Waterschap en fysische omgeving'' {{Outeur|G.J. Borger}}in: Waterschappen in Nederland: een bestuurskundige verkenning van de institutionele ontwikkeling, Uitgeverij Verloren, 1993,
{{ISBN|906550365X}}, {{ISBN|9789065503657}}&lt;/ref&gt; Die waterskappe speel sedert hierdie tyd 'n groot rol in die land. Hulle begin polders aanlê, stukke land omring met 'n dyk waarbinne die watervlak gereël kan word. Stadig begin hulle verlore gebied terug verower. Dié gebiede het gewoonlik hulle veen verloor en is nou kleigronde, wat baie vrugbaarder is. 'n Voorbeeld van herwonne gebied is ''Rotta'', 'n nedersetting aan die rivier Rotte wat in die 10de eeu onstaan, maar in die 11de eeu oorstroom is. Omstreeks 1250 word die rivier weer afgesluit met 'n dam en ontstaan op die plek die stad [[Rotterdam]]&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.rijnmond.nl/nieuws/96454/Rotta-onder-de-markthal |title=Radio Rynmond |language=nl |archive-url=https://web.archive.org/web/20191009123559/https://www.rijnmond.nl/nieuws/96454/Rotta-onder-de-markthal |archive-date=9 Oktober 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;

In die 15de eeu word hierdie proses aangehelp met die bou van meulens, wat dit moontlik maak om dieper geleë land te ontwater. Die bou van dyke het egter ook onverwagte en ongewenste gevolge. In die polder Oud Rockanje op Voorne blyk byvoorbeeld dat 'n dyk met sy gewig die veenlaag daaronder 60&amp;nbsp;cm ingedruk het. Dat wil sê dat hierdie dyk telkens verhoog moet word. 'n Ander gevolg is dat indien op die een plek 'n dyk gebou word, op ander plekke die vloed hoër en by eb die stroming sterker word. Daardeur word geule dieper gemaak.&lt;ref name=&quot;Borger&quot; /&gt;

Die laagveen is nie net deur die see weggespoel nie. Mense het ook hul aandeel gelewer en dit as turf geoes. Dit is 'n gewilde brandstof, maar by uitgrawing van laagveen onstaan 'n vlak meertjie. Dit is die verskil met hoogveen, wat droë land oplewer. In die binneland van Holland het groot mere so ontstaan, soos die Purmer, Beemster en Haarlemmermeer. Dit het die gevaar van oorstroming deur die see net nog groter gemaak.

== Elisabetsvloede ==
Die naamdag van St. Elisabet is 19 November en op dié dag in die 15de eeu vind daar drie maal 'n groot watersnood plaas wat ook politieke gevolge het. Dit val saam met 'n stryd om die politieke mag wat die &quot;Hoekse en Kabeljauwse Twisten&quot; genoem word. Die &quot;Kabeljauwe&quot; is die party van die laaste onafhanklike Hollandse gravin, Jakoba van Beiere, en die Hoeke steun haar neef die hertog van Boergondië wat haar graafskap opeis.

=== 1404 ===
Die eerste Elisabetsvloed tref veral die suidweste. In Vlaandere en Seeland is groot skade. Die gravin van Vlaandere gee opdrag om 'n seewerende dyk aan te lê.

=== 1421 ===
[[Lêer:Sint Elisabethsvloed 1421.jpg|duimnael|Die Elisabetsvloed van 1421]]

Die dyke van die &quot;Grote Waard&quot; of &quot;Hollandse Waard&quot; breek op talle plekke deur. Hierdie ''waard'' – 'n lae gebied tussen die riviere – verander in 'n binnesee, die [[Biesbosch]], en sal nooit weer heeltemal herstel nie. Dit is 'n ramp vir die graafskap Holland omdat hierdie gebied tussen Dordrecht, Geertruidenberg en Heusden die kerngebied van die graafskap vorm.&lt;ref&gt;''Van natuurlandschap tot risicomaatschappij: de geografie van de relatie tussen mens en milieu'',
OAPEN (Open Access Publishing in European Networks), {{Outeur|Ton Dietz, Frank den Hertog, Herman van der Wusten}} Amsterdam University Press, 2008, {{ISBN|9053567984}}, {{ISBN|9789053567982}}, 299 bls&lt;/ref&gt; Die stad Dordrecht is die belangrikste stad van die graafskap en word eeue lank 'n eilandstad omring deur water.

Dordrecht was Kabeljauws, Geertruidenberg was Hoeks en die Grote Waard was 'n strydtoneel. In 1418 word Dordrecht deur die Hoeke beleër en in 1420 Geertruidenberg deur die Kabeljauwe. Tog word ná die ramp probeer om alle deurgebreekte dyke weer te herstel.

=== 1424 ===
Die dyke van die Grote Waard is nou herstel, maar opnuut is daar 'n Elisabetsvloed. Alle pogings om die skade van die vorige een te herstel, spoel weg en die geldmiddele om dit opnuut te herstel ontbreek. Die pogings om die Grote Waard terug te verower word gestaak.

Dordrecht verloor hiermee sy posisie as eerste stad van Holland omdat skepe nie meer hul goed in dié stad op die mark hoef aan te bied nie. Hierdie ou &quot;stapelreg&quot; het sy betekenis verloor.

&lt;!--
Dijken

Reimerswaal--&gt;

== Die Allerheiligevloed van 1570 ==
Allerheiligeaand was in 1570 op 'n tydstip toe daar kwaai storms was, en baie slagoffers se lewe is geëis. Die politieke leierskap was nou in [[Madrid]] gesetel, waar [[Filips II van Spanje|Filips II]], die graaf van Holland en Seeland, wat ook koning van Spanje was, gewoon het. Sy voorgangers die hertoë van Boergondië het by watersnode partykeer hul bevolking gesteun in hul nood. Maar Filips het ander sorge, soos oorloë met die Turke. Die volgende jaar kondig hy, pleks van te help, nuwe belastings aan. Toe 'n paar seerowers in 1572 die stad Brielle inneem, word hulle as bevryders ontvang. Dit is die begin van 'n opstand wat in 1648 die Spaanse koning dwing om die Nederlandse Republiek se onafhanklikheid te erken. Vier jaar later stig [[Jan van Riebeeck]] [[Kaapstad]] aan die suidpunt van [[Afrika]].

== Die meulens ==
[[Lêer:Netherlands_Kinderdike_1996.png|duimnael|left|Die meulens van Kinderdijk]]
Veral in die 18de eeu is baie grond herwin of geskikter gemaak vir landbou en veeteelt deur windkrag te benut. Dit het dit moontlik gemaak om gebiede wat onder seevlak lê en oorstroom was, weer bewoonbaar te maak. Mere wat gevorm was deur die uitgrawing van turf, soos die Purmer, die Beemster en die Bijlmer, word drooggepomp. Die meulens van Kinderdijk is gebruik om water uit die laagliggende polder van die Albasserwaard te pomp. Hulle is nou 'n Wêrelderfenisgebied wat baie toeriste lok.

== Haarlemmermeer ==
In die 19de eeu het dit moontlik geword om stoom te gebruik om die gemale baie sterker te maak. Een van die grootste mere, die Haarlemmermeer, is nou drooggelê. Dit is waar die lughawe [[Schiphol]] nou geleë is.

== Lely ==
[[Lêer:Lely-Havermans-kleur.jpg|duimnael|Lely, geteken deur H.J. Haverman (1899)]]
[[Lêer:Overstroomde gebieden 1916.jpg|duimnael|links|250px|Die oorstromings van 1916]]
In 1891 kom [[Cornelis Lely]], ingenieur en minister van waterstaat, handel en Nywerheid, met 'n plan vorendag om die Suidersee af te sluit met 'n dyk wat die soutwater sou vervang deur soetwater van die Yssel en ander, kleinere riviere. Die plan behels 'n inpoldering van 225&amp;nbsp;000&amp;nbsp;ha (2&amp;nbsp;250&amp;nbsp;km²) nuwe landbougrond. Die land is aan die industrialiseer, maar landbou is nog 'n belangrike komponent van sy ekonomie. Die parlement is egter nie geesdriftig nie, want dit gaan baie geld kos.&lt;ref name=&quot;ABC&quot;&gt;Encyclopedia of Architectural and Engineering Feats,{{Outeur|Donald Langmead, Christine Garnaut}}, ABC-CLIO, 2001, {{ISBN|1-57607-112-X}}, {{ISBN|978-1-57607-112-0}}&lt;/ref&gt;

==Die watersnoodramp van 1916==
In die nag van 13 en 14 Januarie 1916 is daar 'n storm wat op talle plekke die dyke van die Suidersee deurbreek. Dit eis ’n paar dosyn lewens en maak opnuut duidelik Nederland se lang kuslyn is 'n groot swak plek. Dit kos ook baie geld om alle dyke aan die lang kus goed te onderhou. [[Wilhelmina van Nederland|Koningin Wilhelmina]] besoek die gebiede wat oorstroom het.

Ná die watersnood van 1916 – in die middel van die [[Eerste Wêreldoorlog]] waarin Nederland neutraal bly – verander die stemming in die Nederlandse parlement. Daar word besef sterker bande tussen Holland en Friesland sal die land sterker maak en dat die projek van Lely, nou die Zuiderzeewerken genoem, die verdediging teen watersnode sal versterk en nie net meer landbougrond oplewer nie. In 1918 word die Zuiderzeewet aangeneem. Die eerste projek, in 1920, is 'n klein afsluitdyk wat die eiland Wieringen met Noord-Holland verbind. Dié dyk is in 1926 gereed. Van 1927–1930 word 'n dyk van Wieringen na die suide aangelê en die Wieringermeer met sy oppervlakte van meer as 200&amp;nbsp;km² word vir die eerste keer sedert die 12de eeu droë land.&lt;ref name=&quot;ABC&quot; /&gt;

==Die Alsluitdyk==

Op 28 Mei 1932 volg die [[Afsluitdyk|afsluiting]] van die [[Suidersee]]. Hierdie projek is 'n welkome bron van werkgeleenthede in die Depressie van die 1930's. Die plan is om 'n treinbaan op die dyk aan te lê, maar omdat die vervoer op die paaie vinnig toeneem, word dit 'n pad met vier bane.&lt;ref name=&quot;ABC&quot; /&gt; Nie almal is tevrede met die uitkoms nie. Die vissers wat eeue lank op die Suidersee en die Waddesee gevis het, sien hul toekoms bedreig.
[[Lêer:Karte Zuiderzeewerke.png|duimnael|Die Zuiderzeewerken|links|250px]]
In 1927 begin die werk aan die eerste groot polder in die nuwe [[Ysselmeer]], die Noordoostpolder. Die werk duur 15 jaar en voor dit voltooi is, word Nederland deur die Duitsers beset. Die Duitsers poog in die Slag om die Afsluitdyk die Nederlandse stelling by Kornwerderzand aan die Friese kant van die dyk inneem, maar hulle faal. ’n Paar dae later moet Nederland sy gebied prysgee, maar hy veg deur ballingskap in Londen. In 1942 is die Noordoostpolder (NOP) gereed en ontstaan 'n rietvlakte van 460&amp;nbsp;km². Die eilande Urk en Schokland word deel van die vasteland. Vinnig kry die afkorting NOP 'n ander betekenis&quot; ''Nederlands Onderduikers Paradijs'', die paradys vir mense wat vir die Nazi's moet wegkruip. Aan die einde van die besetting gaan Wieringermeer opnuut verlore. Die Duitser blaas 'n groot gat in die dyk om luglandings van die [[Geallieerdes van die Tweede Wêreldoorlog|Geallieerde magte]] te verhinder en die water vul die polder binne twee dae. Alle gewasse en geboue word verwoes, maar in Desember 1945 word die dyk gedig en die polder droog.
 
=='n Nuwe provinsie: Flevoland==
Die gevolge van die inpoldering van die Noordoostpolder is nie heeltemaal positief nie. Die grondwatervlak in die aangrensende provinsies Friesland en Overyssel daal en dit skep vir die boere uitdrogingsprobleme. Die planne word verander en die twee volgende polders, Oos- en Suid-Flevoland, word los van die vasteland aangelê met die ''Randmere'' tussen polder en vasteland. Ook hierdie plan gee later probleme met groot algebloei in die randmere.

In 1968 is die laaste polder gereed en is dit duidelik Nederland het nie regtig die nuwe landbougrond nodig nie. Die westelike deel van die nuwe polder is effens dieper geleë en het minder goeie grond. Die natuur reageer op opsienbarende wyse op die nuwe situasie en die Oostvaardersplassen-gebied word 'n pragtige natuurgebied, wat deur die owerheid erken word. Heftige diskussies oor die ekologiese gevolge van die inpolderings word gevoer en daar word besluit die laaste groot polder, die Markerwaard, gaan nie gebou word nie. Alle planne om die Waddesee in te polder word ook gestaak. Die drie bestaande polders, die Noordoostpolder en Oos- en Suid-Flevoland, word later saamgevoeg in die twaalfde provinsie: Flevoland.

== Die watersnood van 1953 ==
[[Lêer:StormTrack.png|duimnael|Die storm van 1953]]
Tydens 'n swaar storm uit die noordweste wat op 31 Januarie die waters van die Noordsee na Nederland se kus opstu, was dit ook [[springgety]]. Dit is 'n kombinasie wat bitter selde voorkom. Nederland het moeilike tye beleef: Eers die depressie van die jare dertig, toe die oorlog en sy besetting (1940-'45) en daarna die koloniale oorlog in Indonesië (1945-'49) het die dyke verwaarloos gelaat, veral in die suidweste, Seeland, die eilande van Suid-Holland en die weste van Noord-Brabant. Die aandag (en geld) het ook jare lank veral na die gebied van die nuwe Ysselmeer gegaan. In die suidweste is daar net twee klein projekte wat voor 1953 voltooi is: die dyke wat die Brielse Maas op Voorne (1 op die kaart hieronder) en die Braakman (2) in Zeeuse Vlaandere afgesluit het. Hierdie twee gebiede bly grotendeels ongeskonde te midde van die natuurgeweld wat nou losbars.

Die res van die suidweste word 'n rampgebied.

=== Ontruiming ===
&lt;br clear=&quot;all&quot; /&gt;
{|class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;float:right&quot;
|-
!Provinsie!! Aantal ontruimde mense
|-
|Suid-Holland || 29 778
|-
|Noord-Brabant|| 19 082
|-
|Seeland|| 10 992
|-
|Utrecht|| 6 262
|-
|Noord-Holland||2 540
|-
|Gelderland||2 283
|-
|Overyssel||690
|-
|Groningen||267
|-
|Drente||200
|-
|Friesland||196
|}
Talle mense, dikwels uit geïsoleerde gemeenskappe van die eilande se dorpe, word ná die ramp van 1953 ontruim. Soms is dit na gemeenskappe in die omgewing, maar ander kere na stede of provinsies in ander dele van die land.

Nederland is nog 'n baie sektariese land en talle mense beland in gemeenskappe wat 'n ander geloof en dialek het of gaan van 'n dorpie na die stad.&lt;ref&gt;''Studies in Holland Flood Disaster 1953, Volumes 1-4'', Studies in Holland Flood Disaster 1953, {{Outeur|Instituut voor Sociaal Onderzoek van het Nederlandse Volk}} National Academies, 1955&lt;/ref&gt; Vir mense van byvoorbeeld Schouwen kan dit ook lank duur. Die laaste dyk op dié eiland is net nege maande tevore gedig en die eb en vloed wat die eiland twee maal per dag bereik het, het alles weggevee.

== Die Delta-plan ==
[[Lêer:Deltawerke-af.svg|450px|links|duimnael|Die Deltawerke &lt;br /&gt;
1=Brielse Maasdam (1950)*&lt;br /&gt;
2=Braakmandam (1952)*&lt;br /&gt;
3=Stormvloedkering Hollandsche IJssel (1954)&lt;br /&gt;
4=Zandkreekdam (1960)&lt;br /&gt;
5=Veerse Gatdam (1961)&lt;br /&gt;
6=Zeelandbrug (1965)&lt;br /&gt;
7=Grevelingendam (1965)&lt;br /&gt;
8=Volkerakdam (1969)&lt;br /&gt;
9=Haringvlietdam (1971)&lt;br /&gt;
10=Brouwersdam (1971)&lt;br /&gt;
11=Krabbenkreekdam (1972)&lt;br /&gt;
12=Markiezaatskade (1983)&lt;br /&gt;
13=Oesterdam (1986)&lt;br /&gt;
14=Oosterscheldekering (1986)&lt;br /&gt;
15=Philipsdam (1987)&lt;br /&gt;
16=Europoortkering (Maeslant) (1997)&lt;br /&gt;
17=Europoortkering (Hartel) (1997)&lt;br /&gt;
18=Westerscheldetunnel (2003)*&lt;br /&gt;
* Amptelik nie deel van die Deltawerke nie.]]

:: Sien die [[Deltawerke]] vir die hoofartikel.

Ná die ramp van 1953 is daar groot eensgesindheid dat die veiligheid vergroot moet word. Hoewel die tegnologie om dit te verwesenlik nog nie bestaan nie, word besluit om alle see-arms van die suidweste af af te sluit, behalwe die twee wat toegang gee tot die hawens van Rotterdam en Antwerpen. Nederland het 'n verdrag met België oor die Westerskelde wat die laaste ook verbied. Waar nie afgesluit kan word nie, word die dyke op ''deltahoogte'' gebring. Die projek sal ongeveer 'n halwe eeu duur en groot tegnologiese ontwikkeling en finansiële opofferings van die hele bevolking eis. Die doel is om die oorstromingskans te verminder tot een in 10&amp;nbsp;000 jaar. Hoewel tydens die projek veral ekologiese probleme ontstaan en die projek daardeur nog duurder en tegnologies veeleisender word, word die doel eindelik bereik, maar intussen is die seevlak aan die styg, wat die kans op rampe opnuut verhoog.

== Die riviere ==
Die Deltaplan het die aandag van die Ysselmeer na die suidweste verskuif en in 1993 en 1995 ervaar Nederland dat die aandag daardeur opnuut van 'n ander probleem afgelei is: die rivierdyke. Daar is uitsonderlike reënval in Frankryk en Duitsland en 'n golf rivierwater in die Ryn kom na Nederland se kant. Hoewel dit die land 'n paar dae tyd gee vir voorbereidings, is die situasie op sommige plekke kritiek en dit lei opnuut tot grootskaalse ontruiming. Uiteindelik spring Nederland 'n oorstroming vry.

== Grondteruggawe ==
Ná die byna-ramp van 31 Januarie 1995 groei die besef dat dyke soms die probleme net verplaas en nie oplos nie. Soms vergroot dit net die probleme. Dit is veral by riviere die geval. Indien die dyke aan 'n rivier te min ruimte bied, sal die water by hoë vlakke geen uitweg hê nie en dit veroorsaak groot ellende. Ná 1995 is daar gebiede aan die natuur teruggegee deur dyke deur te breek en te verplaas. Dit het nadele omdat boere en ander inwoners hul grond verloor, maar daar is ook voordele. Die veiligheid word verbeter en 'n nuwe natuurgebied onstaan in 'n digbevolkte land waar die natuur ly onder die bevolkingsdruk en die bevolking behoefte het aan ontspanningsmoontlikhede. 'n Voorbeeld van 'n teruggawe is die eiland Tiengemeten in die Haringvliet.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.natuurmonumenten.nl/natuurgebied/tiengemeten/veelgestelde-vragen |title=Natuurmonumenten Tiengemeten |language=nl |archive-url=https://web.archive.org/web/20160221184133/https://www.natuurmonumenten.nl/natuurgebied/tiengemeten/veelgestelde-vragen |archive-date=21 Februarie 2016 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;Die ses boere kry geld vir hul grond en hulp om ander grond te koop. Die oudste polder word drooggehou om aan besoekers te toon hoe hier geboer is. Die res van die eiland word weer aan die soetwatergetye blootgestel en word weer 'n ''kwelder'' pleks van 'n polder. Skotse Hoogland-beeste word gebruik as vervanging van die uitgestorwe oerosse wat oorspronklik hier voorgekom het. Die gebied lok baie besoekers en dit maak die projek ook ekonomies aantreklik.

==Die nuwe bedreiging: klimaatsverandering==
Seevlakstyging versnel, wêreldwyd en ook langs die Nederlandse kus. Dit is een van die gevolge van klimaatsverandering.&lt;ref name=&quot;nl26&quot;/&gt; 

Ongeveer 26% van Nederland lê onder seevlak en 60% van die land is kwesbaar vir oorstromings. Tegnies is dit moontlik om Nederland teen 'n seevlakstyging van tot 3 meter te beskerm. In die ergste geval, volgens voorspellings, sal daardie styging kort na 2100 bereik word. In die beste geval sal daardie styging nie teen 2300 bereik word nie.&lt;ref name=&quot;n23&quot;&gt;[https://www.rijksoverheid.nl/actueel/nieuws/2023/11/09/nederland-voorlopig-veilig-voor-stijgende-zee-maar-moet-leren-omgaan-met-verzilting Nederlandse regering; 2023]&lt;/ref&gt;

Omdat seevlakstyging groot gevolge vir die laagliggende Nederland kan hê, het die Minister van Infrastruktuur en Waterbestuur en die Deltakommissaris in 2019 die inisiatief geneem vir die Kennisprogram oor Seevlakstyging. Die belangrikste vraag wat beantwoord moet word, is: kan Nederland vir die komende eeue veilig en leefbaar gehou word?

Die kort antwoord op hierdie vraag is: vir eers ja, maar onder sekere voorwaardes. Werk aan vloedbeskerming moet voortduur, en die land moet bereid wees om blywende beleggings hierin te maak. Die land moet ook met minder vars water saamleef: versouting, wat reeds toeneem, neem toe as gevolg van stygende seevlakke.&lt;ref name=&quot;nl26&quot;&gt;[https://www.deltaprogramma.nl/documenten/2026/06/18/zeespiegelstijging-en-nederland-hoe-houden-we-het-veilig-en-leefbaar Deltaprogramma; Nederlandse regering; 2026]&lt;/ref&gt;

Die somer van 2026 het getoon dat riviere ook aan klimaatsprobleme blootgestel is. Die watervlak in die Ryn was so laag dat die skeepvaart in Duitsland feitlik tot stilstand gekom het. Die lae vlak het ook baie gevolge vir Nederland.&lt;ref&gt;[https://www.deltares.nl/verhalen/17-vragen-droogte-en-laag-water-in-de-rijn-en-maas Deltares]&lt;/ref&gt;

==Die Hernuwing van die Afsluitdyk==

As deel van die voortgesette sorg vir waterbestuur, is 'n grootskaalse versterking en hernuwing van die Afsluitdyk in 2025 voltooi. Met die inbedryfstelling van die nuwe pompstasie en die nuwe sluise, is Nederland beter beskerm teen hoogwater uit die see. Die kapasiteit om water uit die IJsselmeer na die Waddensee af te voer, is ook verhoog.&lt;ref name=&quot;delta26&quot;&gt;[https://www.deltaprogramma.nl/actueel/nieuws/2026/10/01/versterking-afsluitdijk-officieel-afgerond Deltaprogramma; Nederlandse regering; 2026 ]&lt;/ref&gt;

Die inbedryfstelling van die pompstasie en die sluise is die laaste fase van een van die grootste hidrouliese ingenieursprojekte in Nederland in onlangse jare. Die Afsluitdyk is oor sy volle lengte van 32 km verleng. Benewens die konstruksie van die pompstasie en nuwe sluise, is die vloedverdediging verhoog en versterk. Verder is nuwe versperringssluise by Den Oever en Kornwerderzand gebou wat gange in die dyk afsluit tydens uiters hoogwater. 'n Opening) is ook in die dyk by Kornwerderzand gebou vir 'n vismigrasierivier. Dit is bedoel om die negatiewe ekologiese gevolge van die konstruksie van die dyk 'n eeu gelede teen te werk.&lt;ref name=&quot;delta26&quot;/&gt;

== Verwysings ==
{{Verwysings}}

[[Kategorie:Geografie van Nederland]]
[[Kategorie:Geskiedenis van Nederland]]
[[Kategorie:Oorstromings]]</text>
      <sha1>5pefa0a7s46ytnfj8d2gpfkmghgnghf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Bulhoek</title>
    <ns>0</ns>
    <id>109657</id>
    <revision>
      <id>2977208</id>
      <parentid>1756663</parentid>
      <timestamp>2026-10-10T11:49:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aliwal2012</username>
        <id>39067</id>
      </contributor>
      <origin>2977208</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1380" sha1="6aqyur3tliru2qju74rj4ehciwhh5ry" xml:space="preserve">[[Lêer:Bulhoek Steynsburg (2).jpg|duimnael|regs|270px|Die gerestoureerde opstal op die plaas Bulhoek, distrik [[Steynsburg]].]]
[[Beeld:Ella Eloff-van der Walt (mev ds Van der Walt) speld die Kruger-medalje op die bors van dr De Vos Malan tydens die drie dae lange fees op die plaas Bulhoek, distrik Steynsburg, as deel van die Simboliese Ossewatrek, 1938.jpg|duimnael|regs|300px|[[Ella Eloff-van der Walt]] speld die Kruger-medalje op die bors van dr. De Vos Malan tydens die drie dae lange fees op die plaas Bulhoek as deel van die Simboliese Ossewatrek, 1938.]]

'''Bulhoek''' is 'n geskiedkundige plaas in die [[Oos-Kaap]], [[Suid-Afrika]].

Op hierdie plaas het Elsie Steyn, pres. [[Paul Kruger]] se moeder, haar jeugjare deurgebring. Ná haar huwelik met Casper Kruger in September 1820 het die egpaar van tyd tot tyd hier gewoon. Volgens oorlewering is Paul Kruger op [[10 Oktober]] [[1825]] hier gebore. 

Elsie Kruger se broer A.P.J. Steyn was die siel van die onderneming om 'n dorp en gemeente van die [[Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika|Gereformeerde Kerk]] in die omgewing van [[Steynsburg]] gestig te kry. Die dorp Steynsburg en [[Gereformeerde kerk Steynsburg]] is dan ook na hom genoem.

== Bron ==
* {{af}} Van der Vyver, G.C.P. en Jooste, J.P. 1972. In: ''Gereformeerde Kerk Steynsburg 1872–1972''. Steynsburg: Gereformeerde Kerkraad.

[[Kategorie:Oos-Kaap]]</text>
      <sha1>6aqyur3tliru2qju74rj4ehciwhh5ry</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Prince</title>
    <ns>0</ns>
    <id>110095</id>
    <revision>
      <id>2977023</id>
      <parentid>2942889</parentid>
      <timestamp>2026-10-09T12:10:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dumbassman</username>
        <id>62009</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>2977023</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8274" sha1="385alzjprifefrli6y3jppfxre43a6f" xml:space="preserve">{{Inligtingskas Musikale kunstenaar
| naam            = Prince
| beeld           = Prince.jpg
| beeldgrootte    = 
| dwarsformaat    = 
| beeldbeskrywing = 
| beeldonderskrif = Prince in Parys, 2009
| agtergrondkleur = solo
| geboortenaam    = Prince Rogers Nelson
| alias           = TAFKAP&lt;br /&gt;''His Royal Badness''
| geboortedatum   = [[7 Junie]] [[1958]]
| geboorteplek    = [[Minneapolis]], [[Minnesota]], [[Verenigde State]]
| oorsprong       = 
| sterfdatum      = {{Death date and age|1958|06|07|2016|04|21|df=yes}}
| sterfplek       = Chanhassen, Minnesota, Verenigde State
| genre           = Pop
| beroep          = Musikant, akteur
| instrument      = Stem
| jare_aktief     = 1976–2016
| etiket          = 
| assosiasies     = 
| webwerf         = 
| huidige_lede    = 
| gewese_lede     = 
}}

'''Prince Rogers Nelson''' ([[7 Junie]] [[1958]]–[[21 April]] [[2016]]), beter bekend onder sy verhoognaam '''Prince''', was 'n Amerikaanse popster, liedjieskrywer, multi-instrumentalis en akteur. Prince het in 1979 bekendheid verwerf met die liedjie ''I wanna be your lover'', waarna treffers soos ''Purple Rain'', ''Kiss'' en ''When Doves Cry'' gevolg het. Hy was ewe bekend vir sy flambojante verhoogpersoonlikheid.

Prince het erotiese lirieke met funkrock en tegnologie vermeng. Tien van sy albums het platinumstatus behaal en dertig van sy enkelspelers het die top 40-treffersparade gehaal.&lt;ref name=&quot;books.google.com&quot;&gt;{{cite book|url=http://books.google.com/books?id=vGJ7XmA8rjIC&amp;pg=PA243&amp;dq=formerly+known+as+Prince#v=onepage&amp;q=formerly%20known%20as%20Prince&amp;f=false |title=History of Rock and Roll, Thomas Larsen, page 243 |publisher=Google Books |accessdate=18 Maart 2010}}&lt;/ref&gt; Wêreldwyd het hy meer as 100 miljoen albums verkoop, wat hom een van die besverkoper-kunstenaars van alle tye maak.&lt;ref&gt;{{cite news |url=http://amsterdamnews.com/news/2011/apr/12/prince-brings-early-valentines-day-gift-to-nyc/ |title=Prince brings early Valentine's Day gift to NYC |last=Misani |work=New York Amsterdam News |date=12 April 2011 |access-date=19 Junie 2012 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20190207215435/http://amsterdamnews.com/news/2011/apr/12/prince-brings-early-valentines-day-gift-to-nyc/ |archive-date=7 Februarie 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/entertainment/6899478.stm |title=Newspaper gives away Prince CDs |publisher=BBC news |date=15 Julie 2007 |access-date=25 April 2010 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20191118043735/http://news.bbc.co.uk/2/hi/entertainment/6899478.stm |archive-date=18 November 2019 |url-status=live |df=dmy-all }}&lt;/ref&gt; Hy het in totaal sewe [[Grammy]]-,&lt;ref&gt;{{cite web |title=Grammy search database |publisher=National Academy of Recording Arts and Sciences |url=http://www2.grammy.com/GRAMMY_Awards/Winners/ |access-date=27 Februarie 2010 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20101110014430/http://www2.grammy.com/grammy%5Fawards/winners/ |archive-date=10 November 2010 |url-status=dead |df=dmy-all }}&lt;/ref&gt; 'n [[Golden Globe]]-,&lt;ref&gt;{{cite web |title=Golden Globe Awards |work=goldenglobes.org |url=http://www.goldenglobes.org/browse/film/26062 |access-date=27 Februarie 2010 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20121014064117/http://www.goldenglobes.org/browse/film/26062 |archive-date=14 Oktober 2012 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; en 'n [[Academy Award]] ingepalm.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Nominees &amp; Winners for the 57th Academy Awards |publisher=Academy of Motion Picture Arts and Sciences |url=http://www.oscars.org/awards/academyawards/oscarlegacy/1980-1989/57nominees.html |access-date=27 Februarie 2010 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20140102193921/http://www.oscars.org/awards/academyawards/oscarlegacy/1980-1989/57nominees.html |archive-date=2 Januarie 2014 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;smiley&quot;&gt;{{cite web| title = Tavis Smiley| work = pbs.org| date = 27 April 2009| url = http://www.pbs.org/kcet/tavissmiley/archive/200904/20090427.html| access-date = 22 April 2016| archive-date =  5 Mei 2009| archive-url = https://web.archive.org/web/20090505210657/http://www.pbs.org/kcet/tavissmiley/archive/200904/20090427.html| url-status = dead}}&lt;/ref&gt; Die [[Rolling Stone]]-tydskrif het Prince 27ste op sy lys van die 100 Grootste Kunstenaars van Alle Tye geplaas.&lt;ref name=&quot;rollingstone2004&quot;&gt;{{cite web|last= Thompson |first= Ahmir |title=100 Greatest Artists |work=Rolling Stone| date = 24 Maart 2004| url = http://www.rollingstone.com/music/lists/100-greatest-artists-of-all-time-19691231/prince-20110419}}&lt;/ref&gt; en in 2004 is hy op die [[Rock and Roll Hall of Fame]] vereer.&lt;ref name=&quot;smiley&quot; /&gt;

Van 1993 tot 2000 het hy sy naam na 'n simbool, wat soos ''O(+&gt;'' lyk, verander. Aangesien hierdie simbool nie uitgespreek kan word nie, is hy &quot;''die kunstenaar voorheen bekend as Prince''&quot; genoem. Behalwe sy musikale loopbaan, was hy ook 'n &quot;talentpromotor&quot; vir kunstenaars soos ''Sheila E.'', ''Carmen Electra'', ''The Time'' en ''Vanity 6''.&lt;ref name=&quot;books.google.com&quot; /&gt;

== Lewensloop ==
[[Lêer:Prince Brussels 1986.jpg|duimnael|links|Prince tydens 'n konsert in 1986 in Brussels.]]

Prince is op [[7 Junie]] [[1958]] in [[Minneapolis]], [[Minnesota]] in die [[Verenigde State van Amerika]] gebore. Sy ma was Mattie Shaw, 'n jazz-sanger, en sy pa, John L. Nelson, 'n liriekskrywer en pianis. Sy ouers was albei van Afro-Amerikaanse families in die Amerikaanse Suide afkomstig. Hulle is tydens sy jeug geskei en hy moes die heeltyd tussen hulle rondtrek. Hy het nie met sy skoonpa oor die weg gekom nie, en het later van die huis af weggeloop, waarna hy deur 'n Anderson-gesin aangeneem is. Hy het met hul seun, André Anderson (Cymone), bevriend geraak. Hulle het saam met Charles Smith 'n musiekgroep genaamd ''Grand Central'' gestig. Die groep het later hul naam na ''Champagne'' verander, hulle was redelik suksesvol, maar het egter kort daarna ontbind.

Op agtien begin hy om demo-snitte saam met Chris Moon op te neem. Dit lei tot die ondertekening van 'n platekontrak met Warner Brothers Records, waarna sy debuutalbum, ''For You'' in 1978 vrygestel is. Die album was nie besonder suksesvol nie, maar sy daaropvolgende enkelspelers, ''Why You Wanna Treat Me So Bad?'' en ''I Wanna Be Your Lover'' in 1979 het beter gevaar. Hy het egter eers die hoofstroom-media se aandag getrek met die vrystelling van sy enkelsnit ''1999'', wat op M.T.V. gebeeldsend is.

Prince is op [[21 April]] [[2016]] in die ouderdom van 57 by sy huis in Chanhassen oorlede. Die oorsaak van sy dood was skynbaar 'n oordosis [[fentaniel]], 'n verslawende intraveneuse opiaat.

== Diskografie ==
[[Lêer:Prince by jimieye-crop.jpg|duimnael|Prince in Mei 2007]]

Prince het 'n omvangryk [[oeuvre]] nagelaat. Hieronder volg 'n lys van sy albums. Kompilasie-, lewendige en Internetalbums is uitgelaat:

* ''For You'' (1978)
* ''Prince'' (1979)
* ''Dirty Mind'' (1980)
* ''Controversy'' (1981)
* ''1999'' (1982)
* ''Purple Rain'' (met ''The Revolution'') (1984)
* ''Around the World in a Day'' (met ''The Revolution'') (1985)
* ''Parade'' (met ''The Revolution'') (1986)
* ''Sign “☮” the Times'' (1987)
* ''Lovesexy'' (1988)
* ''Batman'' (1989)
* ''Graffiti Bridge'' (1990)
* ''Diamonds and Pearls'' (met die ''New Power Generation''-groep) (1991)
* ''Love Symbol Album'' (met ''New Power Generation'') (1992)
* ''Come'' (1994)
* ''The Black Album'' (1994)
* ''The Gold Experience'' (1995)
* ''Chaos and Disorder'' (1996)
* ''Emancipation'' (1996)
* ''Crystal Ball'' (1998)
* ''The Truth'' (1998)
* ''The Vault... Old Friends 4 Sale'' (1999)
* ''Rave Un2 the Joy Fantastic'' (1999)
* ''The Rainbow Children'' (2001)
* ''N.E.W.S'' (2003)
* ''Musicology'' (2004)
* ''3121'' (2006)
* ''Planet Earth'' (2007)
* ''LOtUSFLOW3R&amp;nbsp;/&amp;nbsp;MPLSoUND'' (2009)
* ''20Ten'' (2010)
* ''PLECTRUMELECTRUM'' (met 3REDEYEGIRL) (2014)
* ''ART OFFICIAL AGE'' (2014)
* ''HITnRUN Phase One'' (2015)
* ''HITnRUN Phase Two'' (2015)

== Verwysings ==
{{Verwysings}}

== Eksterne skakels ==
* {{Commonskat-inlyn|Prince (musician)}}
* {{IMDb naam|2239|Prince}}

{{Normdata}}

[[Kategorie:Amerikaanse musici]]
[[Kategorie:Geboortes in 1958]]
[[Kategorie:Sterftes in 2016]]</text>
      <sha1>385alzjprifefrli6y3jppfxre43a6f</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Navi Pillay</title>
    <ns>0</ns>
    <id>119604</id>
    <revision>
      <id>2977131</id>
      <parentid>2976990</parentid>
      <timestamp>2026-10-09T18:00:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>SpesBona</username>
        <id>2720</id>
      </contributor>
      <comment>Bygewerk</comment>
      <origin>2977131</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7138" sha1="5aylqnx53egfje7ue0ocm36dlswvm8i" xml:space="preserve">{{Inligtingskas Ampsbekleër
| naam            = Navi Pillay [[Lêer:Nobel prize medal.svg|20px]]
| beeld           = Navi Pillay June 2014.jpg
| beeldonderskrif = Navi Pillay in 2014
| orde            = [[Verenigde Nasies]] se Hoë Kommissaris vir Menseregte
| termynaanvang   = [[1 September]] [[2008]]
| termyneinde     = [[31 Augustus]] [[2014]]
| vise            = Kang Kyung-wha&lt;br /&gt;Flavia Pansieri
| voorganger      = [[Louise Arbour]]
| opvolger        = [[Prins Zeid bin Ra'ad]]
| geboortenaam    = Navanethem Pillay
| geboortejaar    = 1941
| geboortemaand   = 9
| geboortedag     = 23
| geboorteplek    = [[Durban]], [[Natal (provinsie)|Natalprovinsie]], [[Unie van Suid-Afrika]]
| sterftedatum    = 
| sterfteplek     = 
| party           = 
| orde2           = [[Internasionale Strafhof]]-regter
| termynaanvang2  = [[11 Maart]] [[2003]]
| termyneinde2    = [[31 Augustus]] [[2008]]
| voorganger2     = 
| opvolger2       = 
| orde3           = President van die Internasionale Straftribunaal vir Rwanda
| termynaanvang3  = [[1999]]
| termyneinde3    = [[2003]]
| voorganger3     = [[Laity Kama]]
| opvolger3       = [[Erik Møse]]
| orde4           = Regter van die Internasionale Straftribunaal vir Rwanda
| termynaanvang4  = [[1995]]
| termyneinde4    = [[2003]]
| voorganger4     = 
| opvolger4       = 
| orde5           = Regter van die [[Hooggeregshof van Suid-Afrika]]
| termynaanvang5  = [[1995]]
| termyneinde5    = [[1995]]
| voorganger5     = 
| opvolger5       = 
| eggenoot        = Gaby Pillay
| kinders         = 
| alma_mater      = [[Universiteit van KwaZulu-Natal|Universiteit van Natal]]&lt;br /&gt;Harvard Law School
| religie         = 
| handtekening    = 
| militer         = 
| lojaliteit      = 
| tak             = 
| diensjare       = 
| rang            = 
| eenheid         = 
| oorloe          = 
| toekennings     = [[Nobelprys vir Vrede]] (2026)
}}

'''Navanethem &quot;Navi&quot; Pillay''' (gebore [[23 September]] [[1941]]) is 'n [[Suid-Afrika]]anse juris wat van 2008 tot 2014 as die [[Verenigde Nasies]] se Hoë Kommissaris vir [[Menseregte]] gedien het. Sy is 'n Suid-Afrikaner van [[Asiatiese Suid-Afrikaners|Indies]]-[[Tamils]]e oorsprong en was die eerste niewit vroulike regter van die [[Hooggeregshof van Suid-Afrika]].

Sy het ook as 'n regter van die [[Internasionale Strafhof]] en president van die Internasionale Straftribunaal vir [[Rwanda]] gedien. As die Verenigde Nasies se Hoë Kommissaris vir Menseregte is Pillay in September 2014 deur Prins Zeid bin Ra'ad opgevolg. In April 2015 het Pillay die 16de Kommissaris van die Internasionale Kommissie teen die [[doodstraf]] geword.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.icomdp.org/2015/04/navanethem-pillay-new-icdp-commissioner/ |title=Navanethem Pillay new ICDP Commissioner |publisher=Internasionale Kommissie teen die Doodstraf |accessdate=29 Mei 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170529105458/http://www.icomdp.org/2015/04/navanethem-pillay-new-icdp-commissioner/ |archive-date=29 Mei 2017 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;

In 2026 is die [[Nobelprys vir Vrede]] aan haar toegeken &quot;vir haar pogings om [[vrede]] en [[internasionale reg]] te bevorder&quot;.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.nobelprize.org/prizes/peace/2026/summary/ |title=The Nobel Peace Prize 2026 |accessdate=9 Oktober 2026}}&lt;/ref&gt;

== Vroeë lewe ==
Pillay is gebore in 1941 in 'n verarmde omgewing van [[Durban]], [[Natal (provinsie)|Natalprovinsie]], in die destydse [[Unie van Suid-Afrika]].&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://uk.reuters.com/article/latestCrisis/idUKL843084620080728 |title=FACTBOX-South Africa's Pillay is new human rights chief |publisher=[[Reuters]] |date=28 Julie 2008 |accessdate=20 Maart 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200320125248/http://uk.reuters.com/article/latestCrisis/idUKL843084620080728 |archive-date=20 Maart 2020 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Sy is van [[Tamils]]e afkoms en haar vader was 'n busbestuurder. In Januarie 1965 het sy met medeprokureur Gaby Pillay getrou.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://scnc.ukzn.ac.za/doc/Audio/VOR/PillayNavi/PillayNavi%20transcript.htm |title=Interview with Vino Reddy |publisher=Voices of Resistance |date=11 Augustus 2002 |accessdate=23 Januarie 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210123110554/http://scnc.ukzn.ac.za/doc/Audio/VOR/PillayNavi/PillayNavi%20transcript.htm |archive-date=23 Januarie 2021 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Hulle het twee dogters.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.un.org/sg/management/senstaff_details.asp?smgID=139 |title=Navanethem (Navi) Pillay |publisher=Verenigde Nasies se Hoë Kommissaris vir Menseregte |accessdate=21 Maart 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160321094957/http://www.un.org/sg/management/senstaff_details.asp?smgID=139 |archive-date=21 Maart 2016 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;

As gevolg van skenkings van haar plaaslike Indiese gemeenskap verwerf Pillay 'n [[Baccalaureus Artium|BA]] in 1963 en 'n LLB in 1965 aan die [[Universiteit van KwaZulu-Natal|Universiteit van Natal]].&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.smh.com.au/news/world/human-rights-commissioner-fought-a-long-battle-for-her-own-rights/2008/07/25/1216492734171.html |title=Human rights commissioner fought a long battle for her own rights |publisher=The Sydney Morning Herald |author=Maggie Farley |date=26 Julie 2008 |accessdate=30 Julie 2008}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.ru.ac.za/academic/graduation/addresses_and_citations/2005/Judge_Pillay_citation.doc |title=Citation for honorary doctorate |publisher=[[Rhodes-universiteit]] |author=Paul Walters |date=1 April 2005 |accessdate=26 September 2006 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060926231120/http://www.ru.ac.za/academic/graduation/addresses_and_citations/2005/Judge_Pillay_citation.doc |archive-date=26 September 2006 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;

Sy het later die Harvard Law School bygewoon, waaraan sy in 1982 'n LLM en in 1988 'n doktorsgraad in regswetenskap verwerf het. Pillay is die eerste Suid-Afrikaner wat 'n doktorsgraad in reg aan die Harvard Law School verwerf het.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite book |title=Women Marching Into the 21st Century: Wathint' Abafazi, Wathint' Imbokodo |author=Human Sciences Research Council. Group: Democracy and Governance |date=2000 |publisher=Human Sciences Research Council |isbn=9780796919663 |url=https://books.google.com/books?id=YgzGqNhLY1UC}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.law.harvard.edu/news/bulletin/2006/spring/feature_3.php |title=The bus driver's daughter |publisher=Harvard Law Bulletin |author=Emily Newburger |date=2006 |accessdate=30 Julie 2008}}&lt;/ref&gt;

== Verwysings ==
{{Verwysings|2}}

== Eksterne skakels ==
{{CommonsKategorie-inlyn|Navanethem Pillay}}

{{Wenners van die Nobelprys vir Vrede}}
{{Normdata}}

{{DEFAULTSORT:Pillay, Navanethem}}
[[Kategorie:Geboortes in 1941]]
[[Kategorie:Lewende mense]]
[[Kategorie:Menseregte-aktiviste]]
[[Kategorie:Suid-Afrikaanse anti-apartheidsaktiviste]]
[[Kategorie:Suid-Afrikaanse Nobelpryswenners]]
[[Kategorie:Suid-Afrikaanse regters]]
[[Kategorie:Wenners van die Nobelprys vir Vrede]]</text>
      <sha1>5aylqnx53egfje7ue0ocm36dlswvm8i</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Tonium</title>
    <ns>0</ns>
    <id>122038</id>
    <revision>
      <id>2977185</id>
      <parentid>2631157</parentid>
      <timestamp>2026-10-10T05:54:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jcwf</username>
        <id>4</id>
      </contributor>
      <origin>2977185</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2367" sha1="pil4iob5cxiqfezjmgngbrj4yx76u7y" xml:space="preserve">{{Proterosoïese Eon}}
Die '''Tonium''' is 'n periode van die Neoproterosoïkum wat van ongeveer 1000 - 720 miljoen jaar gelede geduur het.

Tydens hierde periode het die kontinente 'n superkontinent, Rodinia, gevorm, wat begin het om uitmekaar te val.

== Meerselligheid ==
[[Lêer:Rodinya.png|duimnael|Rodinia]]
Daar is aanwysings dat aan die begin van die Tonium tot ongeveer 900 mj gelede die suurstofgehalte van die atmosfeer steeds baie laag was, amper 0,1%. Later het dit toegeneem (in fase 4 van die [[Groot Suurstofkatastrofe]]) en dit het dalk die ontstaan van groter meersellige organismes moontlik gemaak.&lt;ref&gt;Low Mid-Proterozoic atmospheric oxygen levels and the delayed rise of animals {{Outeur|Noah J. Planavsky et al.}} Science  31 Okt 2014, 346(6209), bls. 635-638, DOI: 10.1126/science.1258410 &lt;/ref&gt; Meersellige organismes met sagte weefsels is bekend uit die [[Ediacarium]], maar hulle het waarskynlik reeds vroeër ontstaan. Uit die [[Kriogenium]] is min bekend behalwe dat die Aarde aan ekstreme glasiasie blootgestel was. Daar is aanduidings dat meerselligheid van [[eukarioot|eukariote]] reeds in die Tonium teenwoordig was. Qing Tang et a. berig in 2016 dat hulle dit m.b.v. elektronmikroskopie op fossiele, ''Chuaria'' genoem, aangetoon het.&lt;ref&gt;{{webaanhaling|url=http://geology.gsapubs.org/content/early/2016/11/21/G38680.1|titel=Electron microscopy reveals evidence for simple multicellularity in the Proterozoic fossil Chuaria {{Outeur|Qing Tang, Ke Pang, Xunlai Yuan en Shuhai Xiao}}}}&lt;/ref&gt; In die Atar/Mreïti-groep van die Taoudeni Bekken in [[Mauretanië]] is 48 verskillende mikrofossiele gevind wat uiters goed gefossiliseer is. Hulle ouderdom is ongeveer 1,1 miljard jaar. (Die oorgang van die Mesoproterosoïkum na die Tonium). Beghin et al. berig in 2107 dat 11 daarvan seker Eukariote is, 9 waarskynlik Eurkarioot 6 dalk Prokarioot en 22 wat nie duidelik is nie.&lt;ref&gt;Microfossils from the late Mesoproterozoic – early Neoproterozoic Atar/El Mreïti Group, Taoudeni Basin, Mauritania, northwestern Africa {{Outeur|Jérémie Beghina, Jean-Yves Storme, Christian Blanpied, Nur Gueneli, Jochen J. Brocks, Simon W. Poulton, Emmanuelle J. Javauxa}}Precambrian Research 291, 2017, bls 63–82&lt;/ref&gt;

== Verwysings ==
{{Verwysings}}

== Eksterne skakels ==
* {{Wikt-inlyn|Tonium}}

[[Kategorie:Geologie]]
[[Kategorie:Paleontologie]]</text>
      <sha1>pil4iob5cxiqfezjmgngbrj4yx76u7y</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2977186</id>
      <parentid>2977185</parentid>
      <timestamp>2026-10-10T05:54:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jcwf</username>
        <id>4</id>
      </contributor>
      <comment>/* Meerselligheid */</comment>
      <origin>2977186</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2372" sha1="5ciaco3vusn70dhnzb61ubz7bybnaxa" xml:space="preserve">{{Proterosoïese Eon}}
Die '''Tonium''' is 'n periode van die Neoproterosoïkum wat van ongeveer 1000 - 720 miljoen jaar gelede geduur het.

Tydens hierde periode het die kontinente 'n superkontinent, Rodinia, gevorm, wat begin het om uitmekaar te val.

== Meerselligheid ==
[[Lêer:Rodinya.png|duimnael|left|Rodinia]]
Daar is aanwysings dat aan die begin van die Tonium tot ongeveer 900 mj gelede die suurstofgehalte van die atmosfeer steeds baie laag was, amper 0,1%. Later het dit toegeneem (in fase 4 van die [[Groot Suurstofkatastrofe]]) en dit het dalk die ontstaan van groter meersellige organismes moontlik gemaak.&lt;ref&gt;Low Mid-Proterozoic atmospheric oxygen levels and the delayed rise of animals {{Outeur|Noah J. Planavsky et al.}} Science  31 Okt 2014, 346(6209), bls. 635-638, DOI: 10.1126/science.1258410 &lt;/ref&gt; Meersellige organismes met sagte weefsels is bekend uit die [[Ediacarium]], maar hulle het waarskynlik reeds vroeër ontstaan. Uit die [[Kriogenium]] is min bekend behalwe dat die Aarde aan ekstreme glasiasie blootgestel was. Daar is aanduidings dat meerselligheid van [[eukarioot|eukariote]] reeds in die Tonium teenwoordig was. Qing Tang et a. berig in 2016 dat hulle dit m.b.v. elektronmikroskopie op fossiele, ''Chuaria'' genoem, aangetoon het.&lt;ref&gt;{{webaanhaling|url=http://geology.gsapubs.org/content/early/2016/11/21/G38680.1|titel=Electron microscopy reveals evidence for simple multicellularity in the Proterozoic fossil Chuaria {{Outeur|Qing Tang, Ke Pang, Xunlai Yuan en Shuhai Xiao}}}}&lt;/ref&gt; In die Atar/Mreïti-groep van die Taoudeni Bekken in [[Mauretanië]] is 48 verskillende mikrofossiele gevind wat uiters goed gefossiliseer is. Hulle ouderdom is ongeveer 1,1 miljard jaar. (Die oorgang van die Mesoproterosoïkum na die Tonium). Beghin et al. berig in 2107 dat 11 daarvan seker Eukariote is, 9 waarskynlik Eurkarioot 6 dalk Prokarioot en 22 wat nie duidelik is nie.&lt;ref&gt;Microfossils from the late Mesoproterozoic – early Neoproterozoic Atar/El Mreïti Group, Taoudeni Basin, Mauritania, northwestern Africa {{Outeur|Jérémie Beghina, Jean-Yves Storme, Christian Blanpied, Nur Gueneli, Jochen J. Brocks, Simon W. Poulton, Emmanuelle J. Javauxa}}Precambrian Research 291, 2017, bls 63–82&lt;/ref&gt;

== Verwysings ==
{{Verwysings}}

== Eksterne skakels ==
* {{Wikt-inlyn|Tonium}}

[[Kategorie:Geologie]]
[[Kategorie:Paleontologie]]</text>
      <sha1>5ciaco3vusn70dhnzb61ubz7bybnaxa</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Suider-Afrikaanse Doeane-unie</title>
    <ns>0</ns>
    <id>130203</id>
    <revision>
      <id>2977174</id>
      <parentid>2215502</parentid>
      <timestamp>2026-10-10T00:19:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>JohanvdH</username>
        <id>215910</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Aksynsreg is die regte woord vir belasting op plaaslike produkte.</comment>
      <origin>2977174</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4409" sha1="8wuqk2z0d19zm82o2m37bp16rd8mdwu" xml:space="preserve">[[Lêer:Southern African Customs Union.svg|duimnael|Lidlande van die Suider-Afrikaanse Doeane-unie]]
[[Lêer:Supranational African Bodies-en.svg|duimnael|'n Euler-diagram van Afrika se interregeringsorganisasies]]

Die '''Suider-Afrikaanse Doeane-unie''', kort '''SADU''' ([[Engels]]: ''Southern African Customs Union'', ''SACU''), is 'n [[doeane-unie]] tussen die [[Suider-Afrika]]anse lande [[Botswana]], [[Lesotho]], [[Namibië]], [[Suid-Afrika]] en [[eSwatini]]. Dit is in 1910 gestig en die hoofkantoor is in die Namibiese hoofstad [[Windhoek]] geleë. Die Suider-Afrikaanse Doeane-unie se [[amptelike taal]] is Engels.

== Geskiedenis ==
Die Suider-Afrikaanse Doeane-unie is die wêreld se oudste doeane-unie wat nog bestaan.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.wto.org/English/tratop_e/tpr_e/tp213_e.htm |title=WTO Trade Policy Review: Southern African Customs Union 2003 |publisher=[[Wêreldhandelsorganisasie]] |date=25 April 2003 |access-date=30 Desember 2017 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20170808000807/https://www.wto.org/English/tratop_e/tpr_e/tp213_e.htm |archive-date=8 Augustus 2017 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Dit is in 1910&lt;ref&gt;{{en}} Ali M. El-Agraa, ''The European Union economics and policies'', Ed. Cambridge University Press, Cambridge, 2007, bl. 7.&lt;/ref&gt; deur 'n doeane-unie-ooreenkoms tussen die destydse [[Unie van Suid-Afrika]] asook die Hoëkommissarisgebiede [[Brits-Betsjoeanaland]], [[Basoetoland]] en Swaziland opgerig. Nadat hierdie gebiede hul onafhanklikheid van die [[Verenigde Koninkryk]] bereik het, is die ooreenkoms hersien en, op 11 Desember 1969, met die ondertekening deur Suid-Afrika, Botswana, Lesotho en Swaziland as die SADU herbekendgestel. Die hersiende doeane-unie het amptelik op 1 Maart 1970 in werking getree. Na Namibië se onafhanklikheid van Suid-Afrika in 1990, het dié land die vyfde lidland van die SADU geword. Histories is die SADU met die ooreenkomste van 1910 en 1969 deur Suid-Afrika geadministreer. Die doeane-unie hef aksynsreg op plaaslike produksie en doeaneregte op lede se invoere van buite die SADU.

Terwyl die Suider-Afrikaanse Doeane-unie op 1 Julie 2006 'n vryhandelsooreenkoms met die [[Europese Vryhandelsvereniging]] onderteken het, is die onderhandelinge met die [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]] gestaak (soos op 8 Januarie 2008).&lt;ref&gt;{{en}} [http://ustr.gov/Trade_Agreements/Bilateral/Southern_Africa_FTA/Section_Index.html USTR - Southern African Customs Union Free Trade Agreement&lt;!-- Bot generated title --&gt;] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090420102658/http://www.ustr.gov/Trade_Agreements/Bilateral/Southern_Africa_FTA/Section_Index.html |date=20 April 2009 }}&lt;/ref&gt;

== Lidlande ==
{|class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;margin-left: auto; margin-right: auto; border: none;&quot;
|+Lidlande volgens oppervlakte en bevolking&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://unstats.un.org/unsd/demographic/products/dyb/dyb2012/Table03.pdf |title=3. Population by sex, annual rate of population increase, surface area and density |publisher=United Nations Statistics Division |pages=1–2 |access-date=30 Desember 2017 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200529091704/https://unstats.un.org/unsd/demographic/products/dyb/dyb2012/Table03.pdf |archive-date=29 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;
!Land
!Oppervlakte
(km²)
!Bevolking
|-
|{{vlagland|Botswana}}
|582&amp;nbsp;000
|2&amp;nbsp;024&amp;nbsp;904
|-
|{{vlagland|eSwatini}}
|17&amp;nbsp;363
|844&amp;nbsp;223
|-
|{{vlagland|Lesotho}}
|30&amp;nbsp;355
|1&amp;nbsp;741&amp;nbsp;406
|-
|{{vlagland|Namibië}}
|824&amp;nbsp;268
|2&amp;nbsp;104&amp;nbsp;900
|-
|{{vlagland|Suid-Afrika}}
|1&amp;nbsp;221&amp;nbsp;037
|56&amp;nbsp;000&amp;nbsp;000
|}

== Sien ook ==
* [[Gemeenskaplike Monetêre Gebied]]
* [[Suider-Afrikaanse Ontwikkelingsgemeenskap]]

== Verwysings ==
{{Verwysings|2}}

== Eksterne skakels ==
{{Commons-kategorie inlyn|Southern African Customs Union}}
* {{en}} [http://www.sacu.int/ Amptelike webwerf]

{{Suider-Afrikaanse Ontwikkelingsgemeenskap}}
{{Normdata}}

[[Kategorie:Buitelandse beleid van Namibië]]
[[Kategorie:Buitelandse beleid van Suid-Afrika]]
[[Kategorie:Ekonomie van Botswana]]
[[Kategorie:Ekonomie van Lesotho]]
[[Kategorie:Ekonomie van Namibië]]
[[Kategorie:Ekonomie van Suid-Afrika]]
[[Kategorie:Ekonomie van Eswatini]]
[[Kategorie:Internasionale ekonomiese organisasies]]
[[Kategorie:Buitelandse beleid van Botswana]]
[[Kategorie:Afrika-unie]]</text>
      <sha1>8wuqk2z0d19zm82o2m37bp16rd8mdwu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Tweede kabinet van P.W. Botha</title>
    <ns>0</ns>
    <id>139183</id>
    <revision>
      <id>2977165</id>
      <parentid>2957415</parentid>
      <timestamp>2026-10-09T21:03:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-54393-73</username>
        <id>215946</id>
      </contributor>
      <comment>corrected dep name</comment>
      <origin>2977165</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4581" sha1="3gbl2bigqt23b6znkhe78mp5vnuov3g" xml:space="preserve">{| class=toccolours align=&quot;right&quot; width=&quot;300px&quot; cellspacing=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;4&quot; style=&quot;border: 1px solid #999; border-right: 2px solid #999; border-bottom: 2px solid #999; margin: 0 0 1em 1em; text-align: center;&quot;
| style=&quot;background:none&quot; |
{| width=&quot;100%&quot; cellspacing=&quot;0&quot;
| style=&quot;background:none&quot; | '''[[Kabinet van Suid-Afrika]]'''&lt;br /&gt;[[Lêer:Flag of South Africa (1928-1994).svg|70px]]
|}
|-
| style=&quot;border-top: 1px solid #999&quot; | {{Teksgrootte|120%|'''Tweede kabinet van P.W. Botha'''}}&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;[[Lêer:PW Botha 1962.jpg|180px|P.W. Botha]]&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;
|-
| style=&quot;border-top: 1px solid #999&quot; | '''Premier''' (1978–1984)&lt;br /&gt; opgevolg deur '''President''' (1984–1989):&lt;br /&gt; [[Pieter Willem Botha]]&lt;br /&gt;'''Party''':&lt;br /&gt;''[[Nasionale Party]]''
|-
| style=&quot;border-top: 1px solid #999&quot; | '''Periode''':1978 – 1989&lt;br /&gt;[[Republiek van Suid-Afrika]] – [[Apartheid]]
|}

Die '''Tweede kabinet van P.W. Botha''' was vanaf [[14 September]] [[1984]] tot [[6 September]] [[1989]] in [[Suid-Afrika]] aan bewind.&lt;ref&gt;{{Cite book|title=Tomorrow is Another Country: The Inside Story of South Africa's Road to Change|url=https://archive.org/details/tomorrowisanothe0000spar_v6i8|last=Sparks|first=Allister|publisher=Chicago University Press|year=1996|isbn=0-226-76855-4|location=Chicago|pages=[https://archive.org/details/tomorrowisanothe0000spar_v6i8/page/97 97]}}&lt;/ref&gt;

== Samestelling van tweede kabinet ==

{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! Ministerspos !! naam !! party !! periode
|-
| [[Lys van Suid-Afrikaanse staatshoofde|President]] || [[Pieter Willem Botha]] || [[Nasionale Party|NP]] || 1984–1989
|-
| Minister van Binnelandse Sake || {{nowrap|[[Frederik Willem de Klerk]]}}&lt;br /&gt; [[Stoffel Botha]] || NP || 1984–1985&lt;br /&gt;1985–1989
|-
| Minister van Buitelandse Sake || [[Pik Botha]]&lt;ref name=&quot;G&quot;&gt;{{Cite book|title=The End of Apartheid: Diary of a Revolution|url=https://archive.org/details/endofapartheiddi0000renw|last=Renwick|first=Robin|publisher=Biteback Publishing|year=2015|isbn=978-1-84954-792-5|location=Londen|pages=[https://archive.org/details/endofapartheiddi0000renw/page/34 34]}}&lt;/ref&gt;|| NP || 1984–1989
|-
| Minister van Ekonomiese Sake en Tegnologie || [[Daniel Steyn]] || NP || 1986–1989
|-
| Minister van Finansies || [[Barend du Plessis]] || NP || 1984–1989
|-
| Minister van Gesondheid en Bevolkingsontwikkeling || [[Cornelis van der Merwe]]&lt;br /&gt; [[Willie van Niekerk]] || NP || 1984–1985&lt;br /&gt;1985–1989
|-
| Minister van Handel en Nywerheid || [[Dawie de Villiers]] || NP || 1984–1986
|-
| Minister van Indiërsake || [[Amichand Rajbansi]] || [[National People's Party|NPP]] || 1984–1989
|-
| Minister van Justisie || [[Kobie Coetsee]] || NP || 1984–1989
|-
| Minister van Kleurlingsake || [[Allan Hendrickse]] || [[Arbeidersparty (Suid-Afrika, 1969)|LP]] || 1984–1989
|-
| Minister van Konstitusionele Ontwikkeling en Beplanning || [[Chris Heunis]] || NP || 1984–1989
|-
| Minister van Kultuur || [[Piet Clase]] || NP || 1984–1989
|-
| Minister van Landbou en Visserye || [[Greyling Wentzel]] || NP || 1984–1989
|-
| Minister van Mannekrag en Openbare Werke|| [[Pietie du Plessis]] || NP || 1984–1989
|-
| Minister van Minerale en Energie Sake || [[Daniel Steyn]] || NP || 1984–1989
|-
| Minister van Omgewingsake en Waterwese || [[John Wiley]]&lt;br /&gt;[[Gert Kotzé]] || NP || 1984–1986&lt;br /&gt;1986–1989
|-
| Minister van Onderwys, Samewerking en Ontwikkeling || [[Gerrit Viljoen]] || NP || 1984–1989
|-
| Minister van Openbare Werke, Behuising en Plaaslike Administrasie || [[Amie Venter]] || NP || 1984 - 1989
|-
| Minister van Poswese en Telekommunikasie || [[L.A.P.A. Munnik]] || NP || 1984 - 1986
|-
| Minister van Verdediging || Genl. [[Magnus Malan]] &lt;ref name=&quot;G&quot;/&gt;|| NP || 1984–1989
|-
| Minister van Vervoer || [[Hendrik Schoeman]]&lt;br /&gt;[[Eli Louw]] || NP || 1984–1986&lt;br /&gt;1986–1989
|-
| Minister van Wet en Orde || [[Louis le Grange]]&lt;br /&gt; [[Adriaan Vlok]] || NP || 1984–1986&lt;br /&gt;1986–1989
|}

== Sien ook ==
* [[Nasionale Party]]

== Verwysings ==
{{Verwysings}}

&lt;center&gt;
{| border=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;5&quot;
|bgcolor=&quot;magenta&quot; width=&quot;25%&quot; align=&quot;center&quot; | '''vorige''':&lt;br /&gt;
[[Eerste kabinet van P.W. Botha]]
|bgcolor=&quot;0080FF&quot; width=&quot;50%&quot; align=&quot;center&quot; | '''Tweede kabinet van P.W. Botha'''&lt;br /&gt;[[Lêer:Coat of Arms of South Africa (1932-2000).svg|50px]]&lt;br /&gt;September 1978 – Augustus 1989
|bgcolor=&quot;yellow&quot; width=&quot;25%&quot; align=&quot;center&quot; | '''volgende''':&lt;br /&gt;
[[Kabinet van F.W. de Klerk]]
|}
&lt;/center&gt;

{{Kabinette van Suid-Afrika}}

[[Kategorie:Kabinette van Suid-Afrika|Botha, PW]]</text>
      <sha1>3gbl2bigqt23b6znkhe78mp5vnuov3g</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2977168</id>
      <parentid>2977165</parentid>
      <timestamp>2026-10-09T21:20:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>SpesBona</username>
        <id>2720</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Wysiging deur [[Special:Contributions/~2026-54393-73|~2026-54393-73]] teruggerol na laaste weergawe deur [[User:InternetArchiveBot|InternetArchiveBot]]</comment>
      <origin>2957415</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4574" sha1="potprn1oqp919wwa2ti6rpi3gwut4yl" xml:space="preserve">{| class=toccolours align=&quot;right&quot; width=&quot;300px&quot; cellspacing=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;4&quot; style=&quot;border: 1px solid #999; border-right: 2px solid #999; border-bottom: 2px solid #999; margin: 0 0 1em 1em; text-align: center;&quot;
| style=&quot;background:none&quot; |
{| width=&quot;100%&quot; cellspacing=&quot;0&quot;
| style=&quot;background:none&quot; | '''[[Kabinet van Suid-Afrika]]'''&lt;br /&gt;[[Lêer:Flag of South Africa (1928-1994).svg|70px]]
|}
|-
| style=&quot;border-top: 1px solid #999&quot; | {{Teksgrootte|120%|'''Tweede kabinet van P.W. Botha'''}}&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;[[Lêer:PW Botha 1962.jpg|180px|P.W. Botha]]&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;
|-
| style=&quot;border-top: 1px solid #999&quot; | '''Premier''' (1978–1984)&lt;br /&gt; opgevolg deur '''President''' (1984–1989):&lt;br /&gt; [[Pieter Willem Botha]]&lt;br /&gt;'''Party''':&lt;br /&gt;''[[Nasionale Party]]''
|-
| style=&quot;border-top: 1px solid #999&quot; | '''Periode''':1978 – 1989&lt;br /&gt;[[Republiek van Suid-Afrika]] – [[Apartheid]]
|}

Die '''Tweede kabinet van P.W. Botha''' was vanaf [[14 September]] [[1984]] tot [[6 September]] [[1989]] in [[Suid-Afrika]] aan bewind.&lt;ref&gt;{{Cite book|title=Tomorrow is Another Country: The Inside Story of South Africa's Road to Change|url=https://archive.org/details/tomorrowisanothe0000spar_v6i8|last=Sparks|first=Allister|publisher=Chicago University Press|year=1996|isbn=0-226-76855-4|location=Chicago|pages=[https://archive.org/details/tomorrowisanothe0000spar_v6i8/page/97 97]}}&lt;/ref&gt;

== Samestelling van tweede kabinet ==

{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! Ministerspos !! naam !! party !! periode
|-
| [[Lys van Suid-Afrikaanse staatshoofde|President]] || [[Pieter Willem Botha]] || [[Nasionale Party|NP]] || 1984–1989
|-
| Minister van Binnelandse Sake || {{nowrap|[[Frederik Willem de Klerk]]}}&lt;br /&gt; [[Stoffel Botha]] || NP || 1984–1985&lt;br /&gt;1985–1989
|-
| Minister van Buitelandse Sake || [[Pik Botha]]&lt;ref name=&quot;G&quot;&gt;{{Cite book|title=The End of Apartheid: Diary of a Revolution|url=https://archive.org/details/endofapartheiddi0000renw|last=Renwick|first=Robin|publisher=Biteback Publishing|year=2015|isbn=978-1-84954-792-5|location=Londen|pages=[https://archive.org/details/endofapartheiddi0000renw/page/34 34]}}&lt;/ref&gt;|| NP || 1984–1989
|-
| Minister van Ekonomiese Sake en Tegnologie || [[Daniel Steyn]] || NP || 1986–1989
|-
| Minister van Finansies || [[Barend du Plessis]] || NP || 1984–1989
|-
| Minister van Gesondheid en Bevolkingsontwikkeling || [[Cornelis van der Merwe]]&lt;br /&gt; [[Willie van Niekerk]] || NP || 1984–1985&lt;br /&gt;1985–1989
|-
| Minister van Handel en Nywerheid || [[Dawie de Villiers]] || NP || 1984–1986
|-
| Minister van Indiërsake || [[Amichand Rajbansi]] || [[National People's Party|NPP]] || 1984–1989
|-
| Minister van Justisie || [[Kobie Coetsee]] || NP || 1984–1989
|-
| Minister van Kleurlingsake || [[Allan Hendrickse]] || [[Arbeidersparty (Suid-Afrika, 1969)|LP]] || 1984–1989
|-
| Minister van Konstitusionele Ontwikkeling en Beplanning || [[Chris Heunis]] || NP || 1984–1989
|-
| Minister van Kultuur || [[Piet Clase]] || NP || 1984–1989
|-
| Minister van Landbou en Visserye || [[Greyling Wentzel]] || NP || 1984–1989
|-
| Minister van Mannekrag en Openbare Werke|| [[Pietie du Plessis]] || NP || 1984–1989
|-
| Minister van Mynbou en Energie || [[Daniel Steyn]] || NP || 1984–1989
|-
| Minister van Omgewingsake en Waterwese || [[John Wiley]]&lt;br /&gt;[[Gert Kotzé]] || NP || 1984–1986&lt;br /&gt;1986–1989
|-
| Minister van Onderwys, Samewerking en Ontwikkeling || [[Gerrit Viljoen]] || NP || 1984–1989
|-
| Minister van Openbare Werke, Behuising en Plaaslike Administrasie || [[Amie Venter]] || NP || 1984 - 1989
|-
| Minister van Poswese en Telekommunikasie || [[L.A.P.A. Munnik]] || NP || 1984 - 1986
|-
| Minister van Verdediging || Genl. [[Magnus Malan]] &lt;ref name=&quot;G&quot;/&gt;|| NP || 1984–1989
|-
| Minister van Vervoer || [[Hendrik Schoeman]]&lt;br /&gt;[[Eli Louw]] || NP || 1984–1986&lt;br /&gt;1986–1989
|-
| Minister van Wet en Orde || [[Louis le Grange]]&lt;br /&gt; [[Adriaan Vlok]] || NP || 1984–1986&lt;br /&gt;1986–1989
|}

== Sien ook ==
* [[Nasionale Party]]

== Verwysings ==
{{Verwysings}}

&lt;center&gt;
{| border=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;5&quot;
|bgcolor=&quot;magenta&quot; width=&quot;25%&quot; align=&quot;center&quot; | '''vorige''':&lt;br /&gt;
[[Eerste kabinet van P.W. Botha]]
|bgcolor=&quot;0080FF&quot; width=&quot;50%&quot; align=&quot;center&quot; | '''Tweede kabinet van P.W. Botha'''&lt;br /&gt;[[Lêer:Coat of Arms of South Africa (1932-2000).svg|50px]]&lt;br /&gt;September 1978 – Augustus 1989
|bgcolor=&quot;yellow&quot; width=&quot;25%&quot; align=&quot;center&quot; | '''volgende''':&lt;br /&gt;
[[Kabinet van F.W. de Klerk]]
|}
&lt;/center&gt;

{{Kabinette van Suid-Afrika}}

[[Kategorie:Kabinette van Suid-Afrika|Botha, PW]]</text>
      <sha1>potprn1oqp919wwa2ti6rpi3gwut4yl</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Hillswolk</title>
    <ns>0</ns>
    <id>140111</id>
    <revision>
      <id>2977144</id>
      <parentid>2976997</parentid>
      <timestamp>2026-10-09T18:30:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>SpesBona</username>
        <id>2720</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Lyk my daar is 'n goeie Afrikaanse weergawe</comment>
      <origin>2977144</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="18939" sha1="lq2796vtdzyn78164qgy9fop6xx5ptk" xml:space="preserve">[[Beeld:OortCloud P-sys-af.png|thumb|280px|’n 3D-diagram van die Oort- en Hillswolk in vergelyking met die res van die Sonnestelsel.]]
Die '''Hillswolk''' (ook die '''binneste Oortwolk''' genoem) is ’n groot teoretiese skyf aan die binnekant van die [[Oortwolk]]. Die verste grens sal sowat 20&amp;nbsp;000 tot 30&amp;nbsp;000&amp;nbsp;[[AE]] van die [[Son]] af wees en sy naaste grens tussen rofweg 250 en 1&amp;nbsp;500&amp;nbsp;AE, ver anderkant die [[planete]] en [[Kuipergordel]]voorwerpe. Afstande kan egter veel groter wees. 

As dit bestaan, bevat die Hillswolk rofweg vyf keer soveel [[komete]] as die Oortwolk.&lt;ref name=SOA&gt;{{cite journal|title= The Formation and Extent of the Solar System Comet Cloud|journal= The Astronomical Journal|volume= 94|pages= 1330 |date= 1987|bibcode = 1987AJ.....94.1330D|last1 = Duncan|first1 = M.|last2= Quinn|first2= T.|last3= Tremaine|first3= S.|doi= 10.1086/114571}}&lt;/ref&gt; Oortwolkkomete word voortdurend deur hulle omgewing versteur. ’n Taamlike deel verlaat die [[Sonnestelsel]] of beweeg na die binneste Sonnestelsel. Dié voorraad komete moes dus al lank gelede uitgeput gewees het, maar dit is nie. 

Die Hillswolkteorie verduidelik die duursaamheid van die Oortwolk, want daarvolgens word laasgenoemde wolk deur die Hillswolk aangevul. Voorwerpe wat uit die Hillswolk geskiet word, beland waarskynlik eindelik in die klassieke Oortwolkstreek en bevolk dit op dié manier.&lt;ref&gt;{{Cite magazine| title= The Formation of the Oort cloud and the Primitive Galactic Environment
 | author= J. A. Fernandez
 | journal= Icarus
 | volume= 129
 | issue= 1
 | pages= 106–119
 | year= 1997
 | doi= 10.1006/icar.1997.5754
 |bibcode = 1997Icar..129..106F }}&lt;/ref&gt; Die Hillswolk het moontlik die grootste konsentrasie komete in die hele Sonnestelsel.

Die bestaan van die Hillswolk is geloofwaardig, want baie sulke voorwerpe is al ontdek. Dit kan digter as die Oortwolk wees.&lt;ref name=&quot;hills1981&quot;&gt;{{cite journal
 |author= Jack G. Hills
 |date= 1981
 |title= Comet showers and the steady-state infall of comets from the Oort Cloud
 |journal= Astronomical Journal
 |volume= 86 |pages= 1730–1740
 |bibcode= 1981AJ.....86.1730H
 |doi= 10.1086/113058
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web
 |url        = http://fermat.nap.edu/books/0309043336/html/251.html
 |title        = Planetary Sciences: American and Soviet Research, Proceedings from the U.S.-U.S.S.R. Workshop on Planetary Sciences, p. 251
 |date        = 1991
 |accessdate        = 7 November 2007
 }}{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; [[Swaartekrag]]wisselwerkings met die naaste [[ster]]re en [[gety]]kragte in die Melkweg het veroorsaak dat die voorwerpe in die Oortwolk ronde wentelbane het. Dit is dalk nie die geval met die Hillswolk nie. Die Hillswolk se totale massa is onbekend, maar sommige wetenskaplikes meen dit kan groter as dié van die Oortwolk wees.

==Geskiedenis==
===Oorspronklike Oortwolkmodel===
[[Beeld:ErnstJuliusOpik.jpg|thumb|100px|Ernst Öpik.]]
Tussen 1932 en 1981 het sterrekundiges geglo die Oortwolk, wat die teorie van [[Ernst Öpik]] en [[Jan Oort]] was, en die Kuipergordel was die enigste bronne van komete in die Sonnestelsel.

In 1932 het die [[Estland|Estiese]] sterrekundige Ernst Öpik voorgestel die oorsprong van komete is ’n wolk wat om die buitenste grens van die Sonnestelsel wentel.&lt;ref&gt;{{Cite article
 | title=Note on Stellar Perturbations of Nearby Parabolic Orbits
 | author=Ernst Öpik
 | journal=Proceedings of the American Academy of Arts and Sciences
 | volume=67
 | pages=169–182
 | date=1932
 }}&lt;/ref&gt; In 1950 is die idee onafhanklik deur die [[Holland]]se sterrekundige Jan Oort gebruik om ’n oënskynlike teenstelling te verduidelik: Komete word ná ’n paar besoeke aan die binneste Sonnestelsel vernietig, en as hulle miljarde jare lank al bestaan (sedert die begin van die Sonnestelsel), sou geen van hulle meer bestaan het nie.&lt;ref&gt;{{Cite journal
 | title=The Structure of the Cloud of Comets Surrounding the Solar System and a Hypothesis Concerning its Origin
 | author=Jan Oort
 | journal=Bull. Astron. Inst. Neth.
 | volume=11
 | pages=91–110
 | date=1950
 | bibcode=1950BAN....11...91O
 }}&lt;/ref&gt;

Oort het 46 komete vir sy studie gekies wat tussen 1850 en 1952 die beste waarneembaar was. Die verspreiding van die omgekeerde van die liggame se [[Ellips|lengteas]] het ’n maksimum frekwensie aangedui wat op die bestaan van ’n [[Oortwolk|reservoir van komete]] gewys het tussen 40&amp;nbsp;000 en 150&amp;nbsp;000&amp;nbsp;AE van die Son af. Hierdie reservoir, geleë by die grense van die Son se invloedsfeer (astrodinamika), sou blootgestel wees aan versteurings deur sterre, wat moontlik komete uit die wolk na binne of buite sou slinger.

===Nuwe model===
[[Beeld:Hills.gif|thumb|links|150px|Jack G. Hills, wat eerste die Hillswolk voorgestel het.]]
In die 1980's het sterrekundiges besef die hoofwolk het dalk ’n binneste deel wat kon begin by sowat 3&amp;nbsp;000&amp;nbsp;AE van die Son af en kon strek tot die klassieke wolk by 20&amp;nbsp;000&amp;nbsp;AE. Volgens die meeste ramings het die Hillswolk ’n bevolking van sowat 20&amp;nbsp;biljoen&lt;!-- biljoen is reg hier --&gt; (omtrent vyf tot tien keer dié van die buitenste wolk), hoewel die hoeveelheid tot tien keer soveel kan wees.&lt;ref&gt;{{Cite article
| url=http://young-earth-creationism.blogspot.com/2012/05/oung-earth-evidence-short-period-comets.html
| title=Young Earth Evidence – Short-period Comets
| author=Dave E. Matson
| date=Mei 2012
| publisher=Young Earth Creationism
}}&lt;/ref&gt;

Die hoofmodel van ’n &quot;binneste wolk&quot; is in 1981 deur die sterrekundige [[Jack G. Hills|J.G. Hills]] voorgestel (die Hillswolk is na hom genoem). Hy het bereken die verbygang van ’n ster naby aan die Sonnestelsel kon uitwissings op Aarde veroorsaak en ’n &quot;komeettrein&quot; veroorsaak het. Sy navorsing het juis gewys die wentelbaan van die meeste wolkkomete het ’n [[Ellips|halwe lengteas]] van 10&amp;nbsp;000&amp;nbsp;AE, baie nader aan die Son as die voorgestelde afstand van die Oortwolk.&lt;ref name=&quot;hills1981&quot;/&gt; Boonop sou die invloed van die nabygeleë sterre en galaktiese getykragte die komete van die Oortwolk óf nader aan die Son óf na buite die sonnestelsel geslinger het. Om vir hierdie kwessies voorsiening te maak, het hy die bestaan van ’n binneste wolk voorgestel wat tienhonderde soveel komete kon bevat as die buitenste halo.&lt;ref name=&quot;hills1981&quot;/&gt; Die binneste wolk sou dus die buitenste wolk kon aanvul.

In die jare wat gevolg het, het ander sterrekundiges na die Hillswolk gesoek en [[Komeet#Lang periode|langtermynkomete]] bestudeer. Sidney van den Bergh en Mark E. Bailey het die struktuur van die Hillswolk onderskeidelik in 1982 en 1983 voorgestel.&lt;ref name=&quot;Inner oort cloud&quot;&gt;{{Cite journal |bibcode = 1988MNRAS.235....1B|title = Cratering constraints on the inner Oort cloud : Steady-state models|url = https://archive.org/details/sim_monthly-notices-of-the-royal-astronomical-society_1988-11-01_235_1/page/1|journal = Monthly Notices of the Royal Astronomical Society|volume = 235|pages = 1–32|last1 = Bailey|first1 = M. E.|last2 = Stagg|first2 = C. R.|year = 1988|doi = 10.1093/mnras/235.1.1}}&lt;/ref&gt; In 1986 het Bailey verklaar die meeste komete in die Sonnestelsel kom nie van die Oortwolk af nie, maar nader aan die Son, van ’n binneste wolk met ’n wentelbaan met ’n halwe lengteas van 5&amp;nbsp;000&amp;nbsp;AE.&lt;ref name=&quot;Inner oort cloud2&quot;&gt;{{Cite journal |bibcode = 1988MNRAS.235....1B|title = Cratering constraints on the inner Oort cloud : Steady-state models|url = https://archive.org/details/sim_monthly-notices-of-the-royal-astronomical-society_1988-11-01_235_1/page/1|journal = Monthly Notices of the Royal Astronomical Society|volume = 235|pages = 1–32|last1 = Bailey|first1 = M. E.|last2 = Stagg|first2 = C. R.|year = 1988|doi = 10.1093/mnras/235.1.1}}&lt;/ref&gt; Victor Clube en Bill Napier het in 1987 en RB Stothers in 1988 op dié navorsing uitgebrei.&lt;ref name=&quot;Inner oort cloud&quot; /&gt;

==Eienskappe==
===Struktuur en samestelling===
[[Beeld:Kuiper Oort-wolk.jpg|300px|thumb|’n Kunstenaar se voorstelling van die Oort- en Hillswolk en die Kuipergordel (inlas).]]
Komete in die Oortwolk word voortdurend deur hulle omgewing en verafgeleë voorwerpe versteur. ’n Ansienlike hoeveelheid word óf na buite die Sonnestelsel óf na binne geslinger. Die Oortwolk sou dus lank gelede al uitgeput moes gewees het, maar dit bestaan steeds. Die Hillswolkteorie kan dit verklaar. J.G. Hills en ander wetenskaplikes het voorgestel die wolk word deur komete uit die Hillswolk aangevul.&lt;ref&gt;{{Cite article
 | title=The Formation of the Oort Cloud and the Primitive Galactic Environment
 | author=J. A. Fernandez
 | journal=Icarus
 | volume=129
 | number=1
 | pages=106–119
 | date=September 1997
 | doi=10.1006/icar.1997.5754
 |bibcode = 1997Icar..129..106F }}&lt;/ref&gt;

Dit is ook moontlik dat die Hillswolk die grootste konsentrasie komete in die Sonnestelsel is.&lt;ref name=&quot;Inner oort cloud&quot; /&gt; Dit is baie digter as die buitenste Oortwolk; dit is na raming sowat 5&amp;nbsp;000 tot 20&amp;nbsp;000&amp;nbsp;AE groot. In teenstelling daarmee is die Oortwolk tussen 20&amp;nbsp;000 en 50&amp;nbsp;000&amp;nbsp;AE groot.&lt;ref&gt;{{Cite article|url=http://www.universetoday.com/32522/oort-cloud/|title=What is the Oort Cloud?|date=10 Augustus 2015|author=Matt Williams|publisher=Universe Today|accessdate=20 Februarie 2016}}&lt;/ref&gt;

Die Hillswolk se massa is onbekend. Sommige wetenskaplikes glo dit kan vyf keer so groot as dié van die Oortwolk wees.&lt;ref&gt;[http://articles.adsabs.harvard.edu/cgi-bin/nph-iarticle_query?bibcode=1987AJ.....94.1330D&amp;db_key=AST&amp;page_ind=0&amp;data_type=GIF&amp;type=SCREEN_VIEW&amp;classic=YES The Formation and Extent of the Solar System Comet Cloud]&lt;/ref&gt; Mark E. Bailey raam die massa op 13,8&amp;nbsp;[[aardmassa]]s – as die meeste liggame by 10&amp;nbsp;000&amp;nbsp;AE geleë is.&lt;ref name=&quot;Inner oort cloud2&quot; /&gt;

As die ontleding van komete verteenwoordigend van die hele wolk is, bestaan die meeste Hillswolkvoorwerpe uit verskeie yse, soos [[water]], [[metaan]], [[etaan]], [[koolstofmonoksied]] en [[blousuur]].&lt;ref&gt;E.L. Gibb, M.J. Mumma, N. Dello Russo, M.A. DiSanti en K. Magee-Sauer (2003). &quot;Methane in Oort Cloud comets&quot;.&lt;/ref&gt; Die ontdekking van die voorwerp 1996&amp;nbsp;PW, ’n [[asteroïde]] in die tipiese wentelbaan van ’n langtermynkomeet, dui egter daarop dat die wolk ook rotsagtige liggame kan bevat.&lt;ref&gt;{{Cite article
 | title=Origin and Evolution of the Unusual Object 1996 PW: Asteroids from the Oort Cloud?
 | author1=P.R. Weissman |author2=H.F. Levison
 | journal=Astrophysical Journal Letters
 | volume=488
 | pages=L133
 | date=Oktober 1997
 | doi=10.1086/310940
 |bibcode = 1997ApJ...488L.133W }}&lt;/ref&gt;

Die koolstofontleding en isotoopverhoudings van [[stikstof]] in eerstens die komete van die families van die Oortwolk en tweedens in die liggame in die [[Jupiter]]streek wys min verskille, al is hulle so ver van mekaar af. Dit dui daarop dat albei uit ’n [[protoplanetêre skyf]] gevrom het,&lt;ref&gt;D. Hutsemekers, J. Manfroid, E. Jehin, C. Arpigny, A. Cochran, R. Schulz, J.A. Stüwe, and J.M. Zucconi (2005). &quot;Isotopic abundances of carbon and nitrogen in Jupiter-family and Oort Cloud comets&quot;.&lt;/ref&gt; ’n gevolgtrekking wat ondersteun word deur studies van komeetwolkgroottes en die onlangse impakstudie van [[Tempel 1|Komeet Tempel 1]].&lt;ref&gt;Michael J. Mumma, Michael A. DiSanti, Karen Magee-Sauer et al. (2005). &quot;Parent Volatiles in Comet 9P/Tempel 1: Before and After Impact&quot;. Science Express 310 (5746): 270–274.&lt;/ref&gt;

===Vorming===
Baie wetenskaplikes glo die Hillswolk het ontstaan uit ’n nabye wisselwerking (800&amp;nbsp;AE) tussen die Son en ’n ander ster binne die eerste 800&amp;nbsp;miljoen jaar van die Sonnestelsel, wat die vreemde wentelbaan van [[90377 Sedna]] kan verduidelik. Dié liggaam behoort nie te wees waar dit is nie, want dit word nie deur Jupiter, [[Neptunus]] of getykragte beïnvloed nie.&lt;ref&gt;Ciel et espace, Januarie 2006&lt;/ref&gt; Dit is dan moontlik dat die Hillswolk &quot;jonger&quot; as die Oortwolk is. Maar net Sedna het dié afwykende eienskappe; vir [[(87269) 2000 OO67|{{mp|2000 OO|67}}]] en [[(308933) 2006 SQ372|{{mp|2006 SQ|372}}]] is dié teorie nie nodig nie, want albei wentel naby aan die Sonnestelsel se [[reuseplanete]].

==Moontlike Hillswolkvoorwerpe==

{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;float: right; margin-right: 0; margin-left: 1em; text-align: center;&quot;
|-
! Naam || Deursnee&lt;br /&gt;(km) || [[Perihelium]]&lt;br /&gt;(AE) || [[Afelium]]&lt;br /&gt;(AE) || Ontdekking
|-
| align=&quot;left&quot; | 2012 VP113 || 315 tot 640 || 80,5 || 445 || 2012
|-
| align=&quot;left&quot; | (90377) Sedna || 995 tot 1 060 || 76,1 || 935 || 2003
|-
| align=&quot;left&quot; | {{mp|2000 OO|67}} || 28 tot 87  || 20,8 || 1 014,2 || 2000
|-
| align=&quot;left&quot; | {{mp|2006 SQ|372}}|| 50 tot 100  || 24,17 || 2 005,38  || 2006
|}

Liggame in die Hillswolk bestaan hoofsaaklik uit waterys, metaan en ammoniak. Sterrekundiges glo langtermynkomete kom uit die Hillswolk, soos Komeet Hyakutake.

In hulle artikel om die ontdekking van Sedna aan te kondig het Mike Brown en kollegas beweer hulle het die eerste Oortwolkvoorwerp waargeneem. Hulle het bevind dat Sedna se [[perihelium]] (76&amp;nbsp;AE), anders as dié van [[Verstrooide skyf|verstrooideskyfvoorwerpe]] soos [[Eris (dwergplaneet)|Eris]], te ver was dat die swaartekrag van [[Neptunus]] ’n invloed op sy evolusie kon gehad het.&lt;ref name=Mike&gt;{{Cite article| title=Discovery of a Candidate Inner Oort Cloud Planetoid |author1=Mike Brown |author2=David Rabinowitz |author3=Chad Trujillo |journal=Astrophysical Journal| bibcode=2004ApJ...617..645B| date=2004| volume=617| pages=645–649| number=1|doi=10.1086/422095|arxiv = astro-ph/0404456 }}&lt;/ref&gt; Die skrywers het Sedna beskou as ’n &quot;binne-Oortwolkvoorwerp&quot;.&lt;ref name=&quot;Swiss&quot;&gt;{{Cite book|author1=David Jewitt |author2=Alessandro Morbidelli |author3=Heike Rauer |title= Trans-Neptunian Objects and Comets: Saas-Fee Advanced Course 35. Swiss Society for Astrophysics and Astronomy |number= 1 |editor=Berlin: Springer |place=Berlyn |date=2007|isbn=978-3-540-71957-1 |lccn=2007934029 |pages=86}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;LykDyn&quot;&gt;{{Cite article|author1=Patryk Sofia Lykawka|author2=Mukai Tadashi|date=2007|title=Dynamical Classification of Trans-Neptunian Objects: Probing their Origin, Evolution, and Interrelation|journal=Icarus|volume=189|number=1|pages=213–232 |bibcode=2007Icar..189..213L|doi=10.1016/j.icarus.2007.01.001}}&lt;/ref&gt; Sedna is egter heeltemal te naby aan die Son om ’n Hillswolkvoorwerp te wees en sy [[ashelling]] is byna dieselfde as dié van die planete en die Kuipergordel.

Aansienlike geheimsinnigheid omhul {{mpl|2008 KV|42}}, met sy [[Retrograde en prograde beweging|retrograde wentelbaan]], wat kan beteken dit kom uit die Hillswolk of dalk die Oortwolk.&lt;ref&gt;[http://www.futura-sciences.com/fr/news/t/astronomie/d/2008-kv42-lasteroide-qui-tourne-a-lenvers_16593/ Actualité &gt; 2008 KV42, l'astéroïde qui tourne à l'envers&lt;!-- Bot generated title --&gt;]&lt;/ref&gt; Dieselfde geld vir [[damokloïde]]s, wat ’n twyfelagtige oorsprong het, soos die voorwerp waarna dié kategorie genoem is, 5335&amp;nbsp;Damokles.

[[Beeld:Comet P1 McNaught02 - 23-01-07.jpg|thumb|240px|Komeet McNaught.]]
===Komete===
Sterrekundiges glo baie komete kom uit dieselfde streek as die Hillswolk; hulle fokus veral op dié met ’n [[afelium]] van groter as 1&amp;nbsp;000&amp;nbsp;AE (wat dus uit ’n verder bron as die Kuipergordel kom), maar kleiner as 10&amp;nbsp;000&amp;nbsp;AE (anders is hulle te naby aan die Oortwolk).

’n Paar bekende komete lê groot afstande af en is kandidate vir Hillswolkvoorwerpe. Komeet Lovejoy, wat in Maart 2007 ontdek is, het ’n afelium van 2&amp;nbsp;850&amp;nbsp;AE.&lt;ref&gt;[http://ssd.jpl.nasa.gov/sbdb.cgi?sstr=C%2F2007+E2 JPL Small-Body Database Browser C/2007 E2 (Lovejoy)]&lt;/ref&gt; Komeet Hyakutake, wat in 1996 ontdek is, se afelium is 3&amp;nbsp;410&amp;nbsp;AE en Komeet Machholz, wat in 2004 ontdek is, gaan selfs verder: tot by 4&amp;nbsp;787&amp;nbsp;AE.

Komeet McNaught, wat in 2006 ontdek is, was een van die helderste komete in onlangse jare en het ’n afelium van 4&amp;nbsp;100&amp;nbsp;AE. Een van die verste bekende komete is Komeet West, wat in 1975 ontdek is; dit gaan tot by 13&amp;nbsp;560&amp;nbsp;AE.

===Sedna, die eerste kandidaat===
[[Beeld:Planetoid 90377 sedna animation location.gif|thumb|320px|Animasie met Sedna se wentelbaan in rooi en die Hillswolk in blou.]]
[[Beeld:Artist's conception of Sedna.jpg|thumb|220px|links|’n Kunstenaar se voorstelling van Sedna.]]
[[90377 Sedna|Sedna]] is ’n [[kleinplaneet]] wat op 14 November 2003 ontdek is. [[Spektroskopie]]se metings wys sy oppervlaksamestelling is soortgelyk aan dié van ander [[trans-Neptunus-voorwerp]]e: Dit bestaan hoofsaaklik uit ’n mengsel van waterys, metaan en stikstof met [[tolien]]. Dit het een van die rooiste oppervlakke in die Sonnestelsel.

Dit kan dalk een van die eerste Hillsvoorwerpe wees wat waargeneem is. Sedna is egter baie nader as die voorgestelde afstand van die Hillswolk. Die voorwerp, wat op ’n afstand van sowat 90&amp;nbsp;AE van die Son ontdek is, beweeg in ’n [[Ellips|elliptiese]] wentelbaan van 11&amp;nbsp;400 jaar, met ’n perihelium (naaste afstand) van net 76&amp;nbsp;AE van die Son af (die volgende perihelium is in 2076). Sy afelium (verste afstand) is 936&amp;nbsp;AE.

Sedna kan egter ook nie as ’n Kuipergordelvoorwerp beskou word nie, want sy baan kom nie naby die Kuipergordel by 50&amp;nbsp;AE nie. Sedna is ’n losliggende voorwerp en is dus nie in ’n [[Baanresonansie|resonansie]] met Neptunus nie.

===2012 VP113===
Die ontdekking van die trans-Neptunus-voorwerp [[2012 VP113|{{mp|2012 VP|113}}]] is in Maart 2014 aangekondig. Dit het ’n soortgelyke wentelbaan as Sedna, met ’n perihelium wat nie naby Neptunus kom nie. Sy wentelbaan lê tussen 80 en 400&amp;nbsp;AE van die Son af.

==Verwysings==
{{Verwysings|2}}

==Verdere leesstof==
* {{cite journal|last=Heisler| first=Julia| authorlink=Julia Heisler| author2=Scott Tremaine| title=The influence of the galactic tidal field on the Oort comet cloud |url=https://archive.org/details/icarus_1986-01_65_1/page/13| journal=Icarus| volume=65| issue=1| page=13| year=1986 |doi=10.1016/0019-1035(86)90060-6|bibcode = 1986Icar...65...13H }}
* {{cite book|chapter-url=http://www.lpi.usra.edu/books/CometsII/7031.pdf|chapter=Oort Cloud Formation and Dynamics|authors=Dones, L.; Weissman, P. R.; Levison, H. F.; Duncan, M. J.|year=2004|title=Star Formation in the Interstellar Medium: In Honor of David Hollenbach, Chris McKee and Frank Shu|journal=&lt;!-- --&gt;|series=ASP Conference Proceedings|volume=323|editor= D. Johnstone|editor2= F.C. Adams|editor3= D.N.C. Lin|editor4= D.A. Neufeld|editor5= E.C. Ostriker|location=San Francisco|publisher=Astronomical Society of the Pacific|page=371|bibcode=2004ASPC..323.....J}}

==Skakels==
{{vertaaluit| taalafk = en | il = Hills Cloud}}

{{PlaneteSon}}

{{Normdata}}
[[Kategorie:Sonnestelsel]]
[[Kategorie:Teoretiese fisika]]
[[Kategorie:Kleinplanete]]
[[Kategorie:Komete]]
[[Kategorie:Hipotetiese hemelliggame]]</text>
      <sha1>lq2796vtdzyn78164qgy9fop6xx5ptk</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2977161</id>
      <parentid>2977144</parentid>
      <timestamp>2026-10-09T20:15:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-54269-94</username>
        <id>215903</id>
      </contributor>
      <comment>Rol weergawe [[Special:Diff/2977144|2977144]] deur [[Special:Contributions/SpesBona|SpesBona]] ([[User talk:SpesBona|bespreek]]) terug. Die ou weergawe is erger. Dit bevat foutiewe data, soos die aantal komete, en kan nie maklik verander word nie. Indien daar foute in die teks van hierdie beeld is, [[c:Template:I18n kuiper belt oort cloud|korrigeer]] dit eenvoudig en wag 'n bietjie</comment>
      <origin>2977161</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="18945" sha1="fpkk2rh4s55ky9ntiy9x7jk0wrpcf4a" xml:space="preserve">[[Beeld:OortCloud P-sys-af.png|thumb|280px|’n 3D-diagram van die Oort- en Hillswolk in vergelyking met die res van die Sonnestelsel.]]
Die '''Hillswolk''' (ook die '''binneste Oortwolk''' genoem) is ’n groot teoretiese skyf aan die binnekant van die [[Oortwolk]]. Die verste grens sal sowat 20&amp;nbsp;000 tot 30&amp;nbsp;000&amp;nbsp;[[AE]] van die [[Son]] af wees en sy naaste grens tussen rofweg 250 en 1&amp;nbsp;500&amp;nbsp;AE, ver anderkant die [[planete]] en [[Kuipergordel]]voorwerpe. Afstande kan egter veel groter wees. 

As dit bestaan, bevat die Hillswolk rofweg vyf keer soveel [[komete]] as die Oortwolk.&lt;ref name=SOA&gt;{{cite journal|title= The Formation and Extent of the Solar System Comet Cloud|journal= The Astronomical Journal|volume= 94|pages= 1330 |date= 1987|bibcode = 1987AJ.....94.1330D|last1 = Duncan|first1 = M.|last2= Quinn|first2= T.|last3= Tremaine|first3= S.|doi= 10.1086/114571}}&lt;/ref&gt; Oortwolkkomete word voortdurend deur hulle omgewing versteur. ’n Taamlike deel verlaat die [[Sonnestelsel]] of beweeg na die binneste Sonnestelsel. Dié voorraad komete moes dus al lank gelede uitgeput gewees het, maar dit is nie. 

Die Hillswolkteorie verduidelik die duursaamheid van die Oortwolk, want daarvolgens word laasgenoemde wolk deur die Hillswolk aangevul. Voorwerpe wat uit die Hillswolk geskiet word, beland waarskynlik eindelik in die klassieke Oortwolkstreek en bevolk dit op dié manier.&lt;ref&gt;{{Cite magazine| title= The Formation of the Oort cloud and the Primitive Galactic Environment
 | author= J. A. Fernandez
 | journal= Icarus
 | volume= 129
 | issue= 1
 | pages= 106–119
 | year= 1997
 | doi= 10.1006/icar.1997.5754
 |bibcode = 1997Icar..129..106F }}&lt;/ref&gt; Die Hillswolk het moontlik die grootste konsentrasie komete in die hele Sonnestelsel.

Die bestaan van die Hillswolk is geloofwaardig, want baie sulke voorwerpe is al ontdek. Dit kan digter as die Oortwolk wees.&lt;ref name=&quot;hills1981&quot;&gt;{{cite journal
 |author= Jack G. Hills
 |date= 1981
 |title= Comet showers and the steady-state infall of comets from the Oort Cloud
 |journal= Astronomical Journal
 |volume= 86 |pages= 1730–1740
 |bibcode= 1981AJ.....86.1730H
 |doi= 10.1086/113058
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web
 |url        = http://fermat.nap.edu/books/0309043336/html/251.html
 |title        = Planetary Sciences: American and Soviet Research, Proceedings from the U.S.-U.S.S.R. Workshop on Planetary Sciences, p. 251
 |date        = 1991
 |accessdate        = 7 November 2007
 }}{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; [[Swaartekrag]]wisselwerkings met die naaste [[ster]]re en [[gety]]kragte in die Melkweg het veroorsaak dat die voorwerpe in die Oortwolk ronde wentelbane het. Dit is dalk nie die geval met die Hillswolk nie. Die Hillswolk se totale massa is onbekend, maar sommige wetenskaplikes meen dit kan groter as dié van die Oortwolk wees.

==Geskiedenis==
===Oorspronklike Oortwolkmodel===
[[Beeld:ErnstJuliusOpik.jpg|thumb|100px|Ernst Öpik.]]
Tussen 1932 en 1981 het sterrekundiges geglo die Oortwolk, wat die teorie van [[Ernst Öpik]] en [[Jan Oort]] was, en die Kuipergordel was die enigste bronne van komete in die Sonnestelsel.

In 1932 het die [[Estland|Estiese]] sterrekundige Ernst Öpik voorgestel die oorsprong van komete is ’n wolk wat om die buitenste grens van die Sonnestelsel wentel.&lt;ref&gt;{{Cite article
 | title=Note on Stellar Perturbations of Nearby Parabolic Orbits
 | author=Ernst Öpik
 | journal=Proceedings of the American Academy of Arts and Sciences
 | volume=67
 | pages=169–182
 | date=1932
 }}&lt;/ref&gt; In 1950 is die idee onafhanklik deur die [[Holland]]se sterrekundige Jan Oort gebruik om ’n oënskynlike teenstelling te verduidelik: Komete word ná ’n paar besoeke aan die binneste Sonnestelsel vernietig, en as hulle miljarde jare lank al bestaan (sedert die begin van die Sonnestelsel), sou geen van hulle meer bestaan het nie.&lt;ref&gt;{{Cite journal
 | title=The Structure of the Cloud of Comets Surrounding the Solar System and a Hypothesis Concerning its Origin
 | author=Jan Oort
 | journal=Bull. Astron. Inst. Neth.
 | volume=11
 | pages=91–110
 | date=1950
 | bibcode=1950BAN....11...91O
 }}&lt;/ref&gt;

Oort het 46 komete vir sy studie gekies wat tussen 1850 en 1952 die beste waarneembaar was. Die verspreiding van die omgekeerde van die liggame se [[Ellips|lengteas]] het ’n maksimum frekwensie aangedui wat op die bestaan van ’n [[Oortwolk|reservoir van komete]] gewys het tussen 40&amp;nbsp;000 en 150&amp;nbsp;000&amp;nbsp;AE van die Son af. Hierdie reservoir, geleë by die grense van die Son se invloedsfeer (astrodinamika), sou blootgestel wees aan versteurings deur sterre, wat moontlik komete uit die wolk na binne of buite sou slinger.

===Nuwe model===
[[Beeld:Hills.gif|thumb|links|150px|Jack G. Hills, wat eerste die Hillswolk voorgestel het.]]
In die 1980's het sterrekundiges besef die hoofwolk het dalk ’n binneste deel wat kon begin by sowat 3&amp;nbsp;000&amp;nbsp;AE van die Son af en kon strek tot die klassieke wolk by 20&amp;nbsp;000&amp;nbsp;AE. Volgens die meeste ramings het die Hillswolk ’n bevolking van sowat 20&amp;nbsp;biljoen&lt;!-- biljoen is reg hier --&gt; (omtrent vyf tot tien keer dié van die buitenste wolk), hoewel die hoeveelheid tot tien keer soveel kan wees.&lt;ref&gt;{{Cite article
| url=http://young-earth-creationism.blogspot.com/2012/05/oung-earth-evidence-short-period-comets.html
| title=Young Earth Evidence – Short-period Comets
| author=Dave E. Matson
| date=Mei 2012
| publisher=Young Earth Creationism
}}&lt;/ref&gt;

Die hoofmodel van ’n &quot;binneste wolk&quot; is in 1981 deur die sterrekundige [[Jack G. Hills|J.G. Hills]] voorgestel (die Hillswolk is na hom genoem). Hy het bereken die verbygang van ’n ster naby aan die Sonnestelsel kon uitwissings op Aarde veroorsaak en ’n &quot;komeettrein&quot; veroorsaak het. Sy navorsing het juis gewys die wentelbaan van die meeste wolkkomete het ’n [[Ellips|halwe lengteas]] van 10&amp;nbsp;000&amp;nbsp;AE, baie nader aan die Son as die voorgestelde afstand van die Oortwolk.&lt;ref name=&quot;hills1981&quot;/&gt; Boonop sou die invloed van die nabygeleë sterre en galaktiese getykragte die komete van die Oortwolk óf nader aan die Son óf na buite die sonnestelsel geslinger het. Om vir hierdie kwessies voorsiening te maak, het hy die bestaan van ’n binneste wolk voorgestel wat tienhonderde soveel komete kon bevat as die buitenste halo.&lt;ref name=&quot;hills1981&quot;/&gt; Die binneste wolk sou dus die buitenste wolk kon aanvul.

In die jare wat gevolg het, het ander sterrekundiges na die Hillswolk gesoek en [[Komeet#Lang periode|langtermynkomete]] bestudeer. Sidney van den Bergh en Mark E. Bailey het die struktuur van die Hillswolk onderskeidelik in 1982 en 1983 voorgestel.&lt;ref name=&quot;Inner oort cloud&quot;&gt;{{Cite journal |bibcode = 1988MNRAS.235....1B|title = Cratering constraints on the inner Oort cloud : Steady-state models|url = https://archive.org/details/sim_monthly-notices-of-the-royal-astronomical-society_1988-11-01_235_1/page/1|journal = Monthly Notices of the Royal Astronomical Society|volume = 235|pages = 1–32|last1 = Bailey|first1 = M. E.|last2 = Stagg|first2 = C. R.|year = 1988|doi = 10.1093/mnras/235.1.1}}&lt;/ref&gt; In 1986 het Bailey verklaar die meeste komete in die Sonnestelsel kom nie van die Oortwolk af nie, maar nader aan die Son, van ’n binneste wolk met ’n wentelbaan met ’n halwe lengteas van 5&amp;nbsp;000&amp;nbsp;AE.&lt;ref name=&quot;Inner oort cloud2&quot;&gt;{{Cite journal |bibcode = 1988MNRAS.235....1B|title = Cratering constraints on the inner Oort cloud : Steady-state models|url = https://archive.org/details/sim_monthly-notices-of-the-royal-astronomical-society_1988-11-01_235_1/page/1|journal = Monthly Notices of the Royal Astronomical Society|volume = 235|pages = 1–32|last1 = Bailey|first1 = M. E.|last2 = Stagg|first2 = C. R.|year = 1988|doi = 10.1093/mnras/235.1.1}}&lt;/ref&gt; Victor Clube en Bill Napier het in 1987 en RB Stothers in 1988 op dié navorsing uitgebrei.&lt;ref name=&quot;Inner oort cloud&quot; /&gt;

==Eienskappe==
===Struktuur en samestelling===
[[Beeld:Kuiper belt oort cloud.svg|300px|thumb|’n Kunstenaar se voorstelling van die Oort- en Hillswolk en die Kuipergordel (inlas).]]
Komete in die Oortwolk word voortdurend deur hulle omgewing en verafgeleë voorwerpe versteur. ’n Ansienlike hoeveelheid word óf na buite die Sonnestelsel óf na binne geslinger. Die Oortwolk sou dus lank gelede al uitgeput moes gewees het, maar dit bestaan steeds. Die Hillswolkteorie kan dit verklaar. J.G. Hills en ander wetenskaplikes het voorgestel die wolk word deur komete uit die Hillswolk aangevul.&lt;ref&gt;{{Cite article
 | title=The Formation of the Oort Cloud and the Primitive Galactic Environment
 | author=J. A. Fernandez
 | journal=Icarus
 | volume=129
 | number=1
 | pages=106–119
 | date=September 1997
 | doi=10.1006/icar.1997.5754
 |bibcode = 1997Icar..129..106F }}&lt;/ref&gt;

Dit is ook moontlik dat die Hillswolk die grootste konsentrasie komete in die Sonnestelsel is.&lt;ref name=&quot;Inner oort cloud&quot; /&gt; Dit is baie digter as die buitenste Oortwolk; dit is na raming sowat 5&amp;nbsp;000 tot 20&amp;nbsp;000&amp;nbsp;AE groot. In teenstelling daarmee is die Oortwolk tussen 20&amp;nbsp;000 en 50&amp;nbsp;000&amp;nbsp;AE groot.&lt;ref&gt;{{Cite article|url=http://www.universetoday.com/32522/oort-cloud/|title=What is the Oort Cloud?|date=10 Augustus 2015|author=Matt Williams|publisher=Universe Today|accessdate=20 Februarie 2016}}&lt;/ref&gt;

Die Hillswolk se massa is onbekend. Sommige wetenskaplikes glo dit kan vyf keer so groot as dié van die Oortwolk wees.&lt;ref&gt;[http://articles.adsabs.harvard.edu/cgi-bin/nph-iarticle_query?bibcode=1987AJ.....94.1330D&amp;db_key=AST&amp;page_ind=0&amp;data_type=GIF&amp;type=SCREEN_VIEW&amp;classic=YES The Formation and Extent of the Solar System Comet Cloud]&lt;/ref&gt; Mark E. Bailey raam die massa op 13,8&amp;nbsp;[[aardmassa]]s – as die meeste liggame by 10&amp;nbsp;000&amp;nbsp;AE geleë is.&lt;ref name=&quot;Inner oort cloud2&quot; /&gt;

As die ontleding van komete verteenwoordigend van die hele wolk is, bestaan die meeste Hillswolkvoorwerpe uit verskeie yse, soos [[water]], [[metaan]], [[etaan]], [[koolstofmonoksied]] en [[blousuur]].&lt;ref&gt;E.L. Gibb, M.J. Mumma, N. Dello Russo, M.A. DiSanti en K. Magee-Sauer (2003). &quot;Methane in Oort Cloud comets&quot;.&lt;/ref&gt; Die ontdekking van die voorwerp 1996&amp;nbsp;PW, ’n [[asteroïde]] in die tipiese wentelbaan van ’n langtermynkomeet, dui egter daarop dat die wolk ook rotsagtige liggame kan bevat.&lt;ref&gt;{{Cite article
 | title=Origin and Evolution of the Unusual Object 1996 PW: Asteroids from the Oort Cloud?
 | author1=P.R. Weissman |author2=H.F. Levison
 | journal=Astrophysical Journal Letters
 | volume=488
 | pages=L133
 | date=Oktober 1997
 | doi=10.1086/310940
 |bibcode = 1997ApJ...488L.133W }}&lt;/ref&gt;

Die koolstofontleding en isotoopverhoudings van [[stikstof]] in eerstens die komete van die families van die Oortwolk en tweedens in die liggame in die [[Jupiter]]streek wys min verskille, al is hulle so ver van mekaar af. Dit dui daarop dat albei uit ’n [[protoplanetêre skyf]] gevrom het,&lt;ref&gt;D. Hutsemekers, J. Manfroid, E. Jehin, C. Arpigny, A. Cochran, R. Schulz, J.A. Stüwe, and J.M. Zucconi (2005). &quot;Isotopic abundances of carbon and nitrogen in Jupiter-family and Oort Cloud comets&quot;.&lt;/ref&gt; ’n gevolgtrekking wat ondersteun word deur studies van komeetwolkgroottes en die onlangse impakstudie van [[Tempel 1|Komeet Tempel 1]].&lt;ref&gt;Michael J. Mumma, Michael A. DiSanti, Karen Magee-Sauer et al. (2005). &quot;Parent Volatiles in Comet 9P/Tempel 1: Before and After Impact&quot;. Science Express 310 (5746): 270–274.&lt;/ref&gt;

===Vorming===
Baie wetenskaplikes glo die Hillswolk het ontstaan uit ’n nabye wisselwerking (800&amp;nbsp;AE) tussen die Son en ’n ander ster binne die eerste 800&amp;nbsp;miljoen jaar van die Sonnestelsel, wat die vreemde wentelbaan van [[90377 Sedna]] kan verduidelik. Dié liggaam behoort nie te wees waar dit is nie, want dit word nie deur Jupiter, [[Neptunus]] of getykragte beïnvloed nie.&lt;ref&gt;Ciel et espace, Januarie 2006&lt;/ref&gt; Dit is dan moontlik dat die Hillswolk &quot;jonger&quot; as die Oortwolk is. Maar net Sedna het dié afwykende eienskappe; vir [[(87269) 2000 OO67|{{mp|2000 OO|67}}]] en [[(308933) 2006 SQ372|{{mp|2006 SQ|372}}]] is dié teorie nie nodig nie, want albei wentel naby aan die Sonnestelsel se [[reuseplanete]].

==Moontlike Hillswolkvoorwerpe==

{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;float: right; margin-right: 0; margin-left: 1em; text-align: center;&quot;
|-
! Naam || Deursnee&lt;br /&gt;(km) || [[Perihelium]]&lt;br /&gt;(AE) || [[Afelium]]&lt;br /&gt;(AE) || Ontdekking
|-
| align=&quot;left&quot; | 2012 VP113 || 315 tot 640 || 80,5 || 445 || 2012
|-
| align=&quot;left&quot; | (90377) Sedna || 995 tot 1 060 || 76,1 || 935 || 2003
|-
| align=&quot;left&quot; | {{mp|2000 OO|67}} || 28 tot 87  || 20,8 || 1 014,2 || 2000
|-
| align=&quot;left&quot; | {{mp|2006 SQ|372}}|| 50 tot 100  || 24,17 || 2 005,38  || 2006
|}

Liggame in die Hillswolk bestaan hoofsaaklik uit waterys, metaan en ammoniak. Sterrekundiges glo langtermynkomete kom uit die Hillswolk, soos Komeet Hyakutake.

In hulle artikel om die ontdekking van Sedna aan te kondig het Mike Brown en kollegas beweer hulle het die eerste Oortwolkvoorwerp waargeneem. Hulle het bevind dat Sedna se [[perihelium]] (76&amp;nbsp;AE), anders as dié van [[Verstrooide skyf|verstrooideskyfvoorwerpe]] soos [[Eris (dwergplaneet)|Eris]], te ver was dat die swaartekrag van [[Neptunus]] ’n invloed op sy evolusie kon gehad het.&lt;ref name=Mike&gt;{{Cite article| title=Discovery of a Candidate Inner Oort Cloud Planetoid |author1=Mike Brown |author2=David Rabinowitz |author3=Chad Trujillo |journal=Astrophysical Journal| bibcode=2004ApJ...617..645B| date=2004| volume=617| pages=645–649| number=1|doi=10.1086/422095|arxiv = astro-ph/0404456 }}&lt;/ref&gt; Die skrywers het Sedna beskou as ’n &quot;binne-Oortwolkvoorwerp&quot;.&lt;ref name=&quot;Swiss&quot;&gt;{{Cite book|author1=David Jewitt |author2=Alessandro Morbidelli |author3=Heike Rauer |title= Trans-Neptunian Objects and Comets: Saas-Fee Advanced Course 35. Swiss Society for Astrophysics and Astronomy |number= 1 |editor=Berlin: Springer |place=Berlyn |date=2007|isbn=978-3-540-71957-1 |lccn=2007934029 |pages=86}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;LykDyn&quot;&gt;{{Cite article|author1=Patryk Sofia Lykawka|author2=Mukai Tadashi|date=2007|title=Dynamical Classification of Trans-Neptunian Objects: Probing their Origin, Evolution, and Interrelation|journal=Icarus|volume=189|number=1|pages=213–232 |bibcode=2007Icar..189..213L|doi=10.1016/j.icarus.2007.01.001}}&lt;/ref&gt; Sedna is egter heeltemal te naby aan die Son om ’n Hillswolkvoorwerp te wees en sy [[ashelling]] is byna dieselfde as dié van die planete en die Kuipergordel.

Aansienlike geheimsinnigheid omhul {{mpl|2008 KV|42}}, met sy [[Retrograde en prograde beweging|retrograde wentelbaan]], wat kan beteken dit kom uit die Hillswolk of dalk die Oortwolk.&lt;ref&gt;[http://www.futura-sciences.com/fr/news/t/astronomie/d/2008-kv42-lasteroide-qui-tourne-a-lenvers_16593/ Actualité &gt; 2008 KV42, l'astéroïde qui tourne à l'envers&lt;!-- Bot generated title --&gt;]&lt;/ref&gt; Dieselfde geld vir [[damokloïde]]s, wat ’n twyfelagtige oorsprong het, soos die voorwerp waarna dié kategorie genoem is, 5335&amp;nbsp;Damokles.

[[Beeld:Comet P1 McNaught02 - 23-01-07.jpg|thumb|240px|Komeet McNaught.]]
===Komete===
Sterrekundiges glo baie komete kom uit dieselfde streek as die Hillswolk; hulle fokus veral op dié met ’n [[afelium]] van groter as 1&amp;nbsp;000&amp;nbsp;AE (wat dus uit ’n verder bron as die Kuipergordel kom), maar kleiner as 10&amp;nbsp;000&amp;nbsp;AE (anders is hulle te naby aan die Oortwolk).

’n Paar bekende komete lê groot afstande af en is kandidate vir Hillswolkvoorwerpe. Komeet Lovejoy, wat in Maart 2007 ontdek is, het ’n afelium van 2&amp;nbsp;850&amp;nbsp;AE.&lt;ref&gt;[http://ssd.jpl.nasa.gov/sbdb.cgi?sstr=C%2F2007+E2 JPL Small-Body Database Browser C/2007 E2 (Lovejoy)]&lt;/ref&gt; Komeet Hyakutake, wat in 1996 ontdek is, se afelium is 3&amp;nbsp;410&amp;nbsp;AE en Komeet Machholz, wat in 2004 ontdek is, gaan selfs verder: tot by 4&amp;nbsp;787&amp;nbsp;AE.

Komeet McNaught, wat in 2006 ontdek is, was een van die helderste komete in onlangse jare en het ’n afelium van 4&amp;nbsp;100&amp;nbsp;AE. Een van die verste bekende komete is Komeet West, wat in 1975 ontdek is; dit gaan tot by 13&amp;nbsp;560&amp;nbsp;AE.

===Sedna, die eerste kandidaat===
[[Beeld:Planetoid 90377 sedna animation location.gif|thumb|320px|Animasie met Sedna se wentelbaan in rooi en die Hillswolk in blou.]]
[[Beeld:Artist's conception of Sedna.jpg|thumb|220px|links|’n Kunstenaar se voorstelling van Sedna.]]
[[90377 Sedna|Sedna]] is ’n [[kleinplaneet]] wat op 14 November 2003 ontdek is. [[Spektroskopie]]se metings wys sy oppervlaksamestelling is soortgelyk aan dié van ander [[trans-Neptunus-voorwerp]]e: Dit bestaan hoofsaaklik uit ’n mengsel van waterys, metaan en stikstof met [[tolien]]. Dit het een van die rooiste oppervlakke in die Sonnestelsel.

Dit kan dalk een van die eerste Hillsvoorwerpe wees wat waargeneem is. Sedna is egter baie nader as die voorgestelde afstand van die Hillswolk. Die voorwerp, wat op ’n afstand van sowat 90&amp;nbsp;AE van die Son ontdek is, beweeg in ’n [[Ellips|elliptiese]] wentelbaan van 11&amp;nbsp;400 jaar, met ’n perihelium (naaste afstand) van net 76&amp;nbsp;AE van die Son af (die volgende perihelium is in 2076). Sy afelium (verste afstand) is 936&amp;nbsp;AE.

Sedna kan egter ook nie as ’n Kuipergordelvoorwerp beskou word nie, want sy baan kom nie naby die Kuipergordel by 50&amp;nbsp;AE nie. Sedna is ’n losliggende voorwerp en is dus nie in ’n [[Baanresonansie|resonansie]] met Neptunus nie.

===2012 VP113===
Die ontdekking van die trans-Neptunus-voorwerp [[2012 VP113|{{mp|2012 VP|113}}]] is in Maart 2014 aangekondig. Dit het ’n soortgelyke wentelbaan as Sedna, met ’n perihelium wat nie naby Neptunus kom nie. Sy wentelbaan lê tussen 80 en 400&amp;nbsp;AE van die Son af.

==Verwysings==
{{Verwysings|2}}

==Verdere leesstof==
* {{cite journal|last=Heisler| first=Julia| authorlink=Julia Heisler| author2=Scott Tremaine| title=The influence of the galactic tidal field on the Oort comet cloud |url=https://archive.org/details/icarus_1986-01_65_1/page/13| journal=Icarus| volume=65| issue=1| page=13| year=1986 |doi=10.1016/0019-1035(86)90060-6|bibcode = 1986Icar...65...13H }}
* {{cite book|chapter-url=http://www.lpi.usra.edu/books/CometsII/7031.pdf|chapter=Oort Cloud Formation and Dynamics|authors=Dones, L.; Weissman, P. R.; Levison, H. F.; Duncan, M. J.|year=2004|title=Star Formation in the Interstellar Medium: In Honor of David Hollenbach, Chris McKee and Frank Shu|journal=&lt;!-- --&gt;|series=ASP Conference Proceedings|volume=323|editor= D. Johnstone|editor2= F.C. Adams|editor3= D.N.C. Lin|editor4= D.A. Neufeld|editor5= E.C. Ostriker|location=San Francisco|publisher=Astronomical Society of the Pacific|page=371|bibcode=2004ASPC..323.....J}}

==Skakels==
{{vertaaluit| taalafk = en | il = Hills Cloud}}

{{PlaneteSon}}

{{Normdata}}
[[Kategorie:Sonnestelsel]]
[[Kategorie:Teoretiese fisika]]
[[Kategorie:Kleinplanete]]
[[Kategorie:Komete]]
[[Kategorie:Hipotetiese hemelliggame]]</text>
      <sha1>fpkk2rh4s55ky9ntiy9x7jk0wrpcf4a</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Lamb of God</title>
    <ns>0</ns>
    <id>236954</id>
    <revision>
      <id>2977066</id>
      <parentid>2515894</parentid>
      <timestamp>2026-10-09T14:19:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dumbassman</username>
        <id>62009</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>2977066</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2035" sha1="o8kvl61uplj3qfu6fppj88dubpzdwnr" xml:space="preserve">{{Inligtingskas Musikale kunstenaar
|Naam              = Lamb of God
|Foto              = Lamb of God 09.jpg
|Foto-grootte      = 
|Foto-onderskrif   = Lamb of God in 2009 
|Agtergrondkleur   = groep
|Geboortenaam      = 
|Alias             = 
|Oorsprong         = Richmond, Virginia, Verenigde State
|Geboortedatum     = 
|Geboorteplek      = 
|Sterftedatum      = 
|Sterfteplek       = 
|Beroep            = 
|Genre             = Thrash metal
|Tipe stem         = 
|Instrumente       = 
|Aktiewe_jare      = 1994–nou
|Uitgewer          = 
|Invloede          = 
|Webwerf           = {{URL|lamb-of-god.com}}
|Huidige_lede      = {{plainlist|
* John Campbell
* Chris Adler
* Randy Blythe
* Willie Adler
* Mark Morton
}}
|Gewese_lede       = 
|Assosiasies       = 
|Logo              = 
}}

'''Lamb of God'''&lt;ref&gt;{{Webaanhaling|last1=Robinson|first1=Iann|title=Interview: Lamb of God’s John Campbell on ‘As The Palaces Burn’|url=http://www.craveonline.com/music/interviews/644083-interview-lamb-of-gods-john-campbell-on-as-the-palaces-burn|accessdate=Augustus 3, 2014|publisher=CraveOnline}}&lt;/ref&gt; is 'n Amerikaanse heavy metal groep vanaf Richmond, Virginia. Gestig in 1994 as Burn the Priest, die groep behels baskitaarspeler John Campbell, tromspeler Art Cruz, sanger Randy Blythe, en kitaarspelers Mark Morton en Willie Adler. 

Lamb of God het al twaalf ateljeealbums gemaak, en drie DVDs. Die groep se gesaamentelike verkope is amper twee miljoen in die Verenigde State.

== Diskografie ==
=== Ateljeealbums ===
* 2000: ''New American Gospel''
* 2003: ''As the Palaces Burn''
* 2004: ''Ashes of the Wake''
* 2006: ''Sacrament''
* 2009: ''Wrath''
* 2012: ''Resolution''
* 2015: ''VII: Sturm und Drang''
* 2020: ''Lamb of God''
* 2022: ''Omens''
* 2026: ''Into Oblivion''

== Verwysings ==
{{Verwysings}}

== Sien ook ==
* [[Lys van heavy metal-kunstenaars]]

== Eksterne skakels ==
* [http://www.lamb-of-god.com Amptelike webblad]
{{Commons}}

{{Normdata}}

{{DEFAULTSORT:Lamb Of God}}
[[Kategorie:Amerikaanse musiekgroepe]]</text>
      <sha1>o8kvl61uplj3qfu6fppj88dubpzdwnr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Johan Kloppers</title>
    <ns>0</ns>
    <id>247175</id>
    <revision>
      <id>2977086</id>
      <parentid>2903141</parentid>
      <timestamp>2026-10-09T15:36:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>JMK</username>
        <id>649</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>2977086</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6044" sha1="kmh9t185kobq7bhb43hevaszexrri5o" xml:space="preserve">'''Johannes Jacobus &quot;Madolo&quot; Kloppers''' (27 Augustus 1933, [[Delmas]]&lt;ref name=&quot;klop1&quot;&gt;{{cite book |last1=Kloppers |first1=J.J. |last2=Bornman |first2=Hans |title=A Dictionary of Kruger National Park Place name |date=2005 |publisher=SA Coutry Life |location=Barberton |isbn=0-9584782-1-X}}&lt;/ref&gt; – c. Maart 2016) was tydens sy loopbaan van 37 jaar&lt;!--1955 tot 1992--&gt; 'n leidende figuur in die ontwikkeling van die moderne [[Nasionale Krugerwildtuin]]. Danksy sy gereelde voetpatrollies kon hy groot dele van die wildtuin deeglik verken, sodat hy kundige bydraes kon lewer tot kartering en vasstelling van plekname.&lt;ref name=&quot;mb&quot;&gt;{{cite news |last1=Bakkes |first1=Marius |title=Well-known Kruger Park pioneer dies |url=https://lowvelder.co.za/319180/well-known-kruger-park-pioneer-dies/ |access-date=14 Maart 2019 |agency=Laevelder |date=4 Maart 2016 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20160402175918/http://lowvelder.co.za/319180/well-known-kruger-park-pioneer-dies/ |archive-date=2 April 2016 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;lo&quot;&gt;{{cite web |last1=Olivier |first1=Louis |title=Johan ‘Madolo’ Kloppers (Inligting verskaf deur Johan Kloppers via Louis Olivier) |url=https://www.sanparks.org/docs/parks_kruger/elephants/madolo.pdf |website=sanparks.org |publisher=South African National Parks |accessdate=14 Maart 2019}}&lt;/ref&gt; Sy [[Tsonga]]-bynaam &quot;Madolo&quot;, oftewel &quot;knieë&quot;, het na sy kenmerkende loopstyl verwys.

==Jeug==
Hy het aan die Hoër Heidelberg Volkskool gematrikuleer en dan drie jaar lank medies aan die [[Universiteit van Pretoria]] studeer. Daarna het hy by die [[Suid-Afrikaanse Vloot]] aangesluit en terwyl hy opleiding ondergaan het, is hy 'n pos as wildbewaarder in die Krugerwildtuin aangebied.&lt;ref name=&quot;klop1&quot;/&gt;

==Loopbaan==
Kloppers het sy loopbaan by Nasionale Parke op 1 Augustus 1955 as juniorveldwagter in die Tshokwaneblok van die Krugerwildtuin begin, voordat hy tot streeksveldwagter bevorder is. Hy is in 1963 na die [[Letaba-ruskamp|Letaba]]blok verplaas, en in November 1953 weer na die [[Satara|Satarablok]] as die distriksveldwagter vir die wildtuin se Sentrale Streek. Van 1967 af was hy in die Punda Mariablok die distriksveldwagter vir die Verre Noorde.&lt;ref name=&quot;mb&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;lo&quot;/&gt;

In 1973 is hy na [[Skukuza]] verplaas waar hy tot sy aftrede verskillende posisies beklee het. In 1974 is hy tot hoofveldwagter bevorder,&lt;!--senior game ranger--&gt; en ook as assistentdirekteur van Natuurbestuur aangestel. In 1979 is hy as hoof van Natuurbestuur aangestel.&lt;ref name=&quot;klop1&quot;/&gt; Op versoek van die agbare E.J. (Enos) Mabuza het hy die KaNgwane-parkeraad (aanvanklik -parkekorporasie) in 1985 gestig en georganiseer. Hy het tot 1992 as voorsitter daarvan gedien. Hierdie raad en sy bewaringsgebiede, tesame met die plaaslike Provinsiale Bewaringsdienste, sou later die Mpumalanga-parkeraad word.&lt;ref name=&quot;klop1&quot;/&gt; Van 1991&lt;ref name=&quot;klop1&quot;/&gt; tot sy aftrede op 1 November 1992&lt;!--volgens klop1-bron in 1992 afgetree, en dit klop met 37 jaar dienstermyn, lo-bron se 36 jaar dienstermyn klop nie met 93-aftreedatum--&gt; was hy die Krugerwildtuin se hoofbestuurder van Natuurbewaring.&lt;ref name=&quot;mb&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;lo&quot;/&gt;

Na sy aftrede het hy en sy gade Patricia (Pat), met wie hy in 1957 getroud is, op [[Mtunzini]] aan die Natalse noordkus gaan woon. Met sy dood in 2016 is hy deur sy enigste seun Koos (geb. 1974) oorleef. Om sy dienstermyn te gedenk is 'n groot ivoordraer, &quot;Madolo&quot;, na hom vernoem.&lt;ref name=&quot;mb&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;lo&quot;/&gt;

==Publikasies==
Kloppers was die dryfkrag agter die eerste akkurate amptelike kaarte van die Krugerwildtuin.&lt;ref name=&quot;lo&quot;/&gt; Ook het hy in ''Koedoe'' en ''Ostrich'' waarnemings oor [[koedoe]]s en [[Geelbekrenostervoël|renostervoëls]] gepubliseer. Benewens het hy die volgende publikasies laat verskyn: 
* ''Butterflies of the Kruger National Park'' (1978, met Dr. G van Son) {{ISBN|0-86953-021-6}}
* ''Place Names in the Kruger National Park'' (1992 voltooi, 2002 gepubliseer deur Ereveldwagters van die Pretoriastreek)
* ''A Dictionary of Kruger National Park Place Names'' (2005, met Hans Bornman)

Sy publikasies rakende plekname in die wildtuin word as waardevolle gevallestudies in die standaardisering van Suid-Afrikaanse plekname beskou.&lt;ref name=&quot;ej&quot;&gt;{{cite book |last1=Jenkins |first1=Elwyn |title=Falling Into Place: The Story of Modern South African Place Names |date=2007 |publisher=New Africa Books |isbn=9780864866899 |pages=97-100}}&lt;/ref&gt; Die kundigheid van 'n historikus, etnoloog en 'n bedrewe taalkundige is hiervoor benodig, benewens sy deeglike kennis van die park wat oor 37 jaar heen opgedoen is. Kennis van die park se topografie, inwoners, geskiedenis en plekname is aangevul met 'n belangstelling in die historiese kaarte van die streek, en sy bewondering van die [[Tsongas|Tsonga-mense]] en hul pragtige beskrywende [[Tsonga|Tsonga-taal]].&lt;ref name=&quot;klop1&quot;/&gt; 

Hierdie werk wat 1&amp;nbsp;698 plekname in oënskou neem, het hy deels uit noodsaak verrig. Daaglikse bestuur van die wildtuin is naamlik in die wiele gery deur die dubbelsinnigheid van die plekname aldaar. Sekere liggings het onder verskillende plekname of spellings bekend gestaan, terwyl ander eenderse plekname weer vir verskillende liggings gebesig is.&lt;ref name=&quot;ej&quot;/&gt; Kloppers moes deeglik kennis neem van die streeksgeskiedenis en die onderskeie tale waaruit die plekname ontleen is. Altesaam dertien inheemse en vreemde tale, waaronder [[Swahili|Kiswahili]] en [[Hindi]], was hier ter sprake. 

Kloppers se doelwit was 'n enkele pleknaam vir elke benaamde ligging. 'n Spruit wat tot onlangs as Manhlindlovu, Manzendhlovu, Nwatindhlopfu, Olifant of Olifantspruit bekend was, word byvoorbeeld op sy aanbeveling as [[N'watindlopfuspruit|N'watindhlopfu]] aangedui, wat ook die korrekte Tsonga-ortografie weerspieël.&lt;ref name=&quot;ej&quot; /&gt; 

==Verwysings==
{{verwysings}}

{{DEFAULTSORT:Kloppers, Johan}}

[[Kategorie:Veldwagters]]
[[Kategorie:Suid-Afrikaners]]
[[Kategorie:Geboortes in 1933]]
[[Kategorie:Sterftes in 2016]]
[[Kategorie:Krugerwildtuin|*]]</text>
      <sha1>kmh9t185kobq7bhb43hevaszexrri5o</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pynstiller</title>
    <ns>0</ns>
    <id>261379</id>
    <revision>
      <id>2977022</id>
      <parentid>2872245</parentid>
      <timestamp>2026-10-09T12:10:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dumbassman</username>
        <id>62009</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Narkotiese analgetika */</comment>
      <origin>2977022</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8196" sha1="5mwuu1xzdcxpwwy6dqimlh4hzuxc3xx" xml:space="preserve">[[Lêer:Morphine vial.JPG|duimnael|Morfiensulfaatinspuiting]]
[[Lêer:Heroin in powder and pill forms.jpg|duimnael|221x221px|Heroïnpoeier en in pilvorm]]
'''Pynstillende medisyne''' of analgetika kan in twee hoofgroepe verdeel word: narkotiese analgetika, waartoe onder meer [[morfien]] behoort, wat veral op die [[brein]] inwerk en gewoontevormend van aard is, en nie-narkotiese analgetika, wat waarskynlik 'n plaaslike pynverdowende effek het sowel as 'n uitwerking op die brein.

Dit is dikwels ook koorswerend en [[Anti-inflammatoriese middel|anti-inflammatories]]. Die werking van hierdie middels kan dikwels skade aan die maag, niere en bloed veroorsaak. [[Pyn]] kan veroorsaak word deur weefselbeskadiging, waardeur die gevoelsenuwee direk geprikkel word, of deur die inwerking van bepaalde stowwe soos histamiene en prostaglandiene op die gevoelsenuwee. Die pynprikkel word langs senuweebane na die brein gelei en bewuswording van pynervaring vind plaas.

Die belewing van pyn is subjektief en kan deur emosionele faktore soos angs en vorige ervaring van pyn versterk word. Pyn kan op verskeie maniere bestry word, byvoorbeeld deur blokkering van die gevoelsenuwee (plaaslike verdowing); bewusteloosheid (algehele verdowing); uitskakeling van die pynprikkel; deur die gewaarwording van pyn in die brein te onderdruk en deur gerusstelling of kalmering.

== Narkotiese analgetika ==
'n Narkotiese analgetikum word oor die algemeen by hewige pynervaring gebruik. Die werking van hierdie middels berus op die vermindering van die gewaarwording van pyn in die brein. Deur onderdrukking van die sentrale senuweestelsel word die pyndrempel verhoog en die [[Reaksieproduk|reaksie]] op die sensasie van pyn word verlaag.

Gevoelens van euforie volg. Narkotiese analgetika is gewoontevormend en 'n toleransie teen die middel word deur die gebruiker daarvan opgebou, wat meebring dat toenemend groter dosisse benodig word om dieselfde pynstillende effek te bereik. Morfienagtige stowwe (opiate) hoort tot die groep narkotiese analgetika. 'n Prototipe van narkotiese analgetika is morfien, wat in 1803 uit [[opium]] verkry is. Newe-effekte by die gebruik van narkotiese analgetika is lomerigheid, onderdrukking van [[Asemhalingstelsel|asemhaling]], mislikheid, sufheid en vernouing van die pupille.

Morfien kan ook maag- en dermkrampe veroorsaak. Hoewel daar nog geen sukses behaal kon word met die uitvinding van 'n enkele middel wat minder verslawend as morfien is nie, is daar 'n groot aantal middels vir die vervanging van morfien beskikbaar. Sulke middels is merperidien, metadoon, [[fentaniel]], pentasosien en dekstromoramied. Metadoon kan mondelings ingeneem word en vertoon min chemiese ooreenkoms met morfien. Die farmakologiese eienskappe is wel vergelykbaar.

Hoewel dit self ŉ gewoontevormende middel is, word metadoon as plaasvervangende middel by die behandeling van morfien- en [[heroïen]]verslaafdes gebruik. Dit blyk dat die effek van metadoon op verslaafdes daartoe bydra om hulle algemene sosiale funksionering te bevorder. Merperidien is 'n swakker en korterwerkende middel as morfien en kan oraal toegedien word.

Dekstromoramied is 'n sterk pynstillende middel wat vir veelvuldige pynervarings gebruik kan word. Dit is minder krampveroorsakend en het ook 'n geringer bewussynverlies tot gevolg. Pentasosien het 'n minder sterk pynstillende uitwerking en daar is min bewyse daarvoor dat die middel gewoontevormend is. Onaangename psigiese newe-effekte kan egter veroorsaak word. Fentaniel is 'n snel- en kortwerkende middel wat dikwels in kombinasie met kalmeermiddels by die toediening van narkose gebruik word. 'n Sterk pynstillende effek sonder ernstige bewussynverlies word hierdeur verkry. Kodeïen is 'n opiumalkaloïed, maar het geen ernstige verslawing tot gevolg nie. Dit is 'n ligte pynstillende middel wat dikwels ook vanweë die hoesonderdrukkende effek daarvan voorgeskryf word.

== Nie-narkotiese analgetika ==
Nie-narkotiese analgetika is middels wat naas 'n ligte pynstillende werking ook 'n koorswerende en/of 'n anti-inflammatoriese werking het. Hulle kan dus as antipiretika (koorswerend) en as antiflogistika (anti-inflammatories) gebruik word. Nie-narkotiese analgetika het geen of ŉ geringe effek op die [[bewussyn]] en is nie gewoontevormende middels nie. Die koorswerende effek word teweeggebring deur die onderdrukkende werking van die middel op die [[talamus]] van die brein.

Die anti-inflammatoriese en waarskynlik ook die pynstillende uitwerking daarvan berus op die plaaslike werking van die middel in die weefsels. Hierdie plaaslike werking word blykbaar veroorsaak deur prostaglandiene en plasmakinien, wat prikkeling van die gevoelsenuwee verhinder. Nie-narkotiese analgetika word toegepas in die behandeling van minder ernstige pynervarings en pynervarings wat met spier- en gewrigsaandoenings saamhang.

Die bekendste middel is asetielsalisiefsuur - meer algemeen bekend as [[aspirien]]. Voor die ontstaan van hierdie analgetikum was daar veral gebruik gemaak van 'n aftreksel wat van die bas van die wilgerboom afkomstig was. Dit het later geblyk dat hierdie aftreksel ŉ hoë inhoud salisielsuur bevat, maar weens die skadelike werking van suiwer salisielsuur op die maagwand is dit deur asetielsalisielsuur vervang. Naas die pynstillende werking het asetielsalisielsuur ook 'n koorswerende en anti-inflammatoriese werking.

'n Nadelige uitwerking van aspirien is die remmende invloed wat dit op die klompvorming van [[bloedplaatjie]]s het. Dit vertraag die bloedstollingsproses en kan tot geringe bloeding aanleiding gee. By langdurige gebruik kan bloedverlies via ontlasting plaasvind en maagbloeding kan intree, aangesien die maagslymvliese deur langdurige gebruik van die middel beskadig word. Wanneer hoë dosisse gereeld oor 'n lang tydperk gebruik word, kan dit ook [[doofheid]] (salisieldoofheid) tot gevolg hê.

Fenasetien en parasetamol se pynstillende werking kan met die van asetielsalisielsuur vergelyk word. Hierdie middels het nie ŉ anti-inflammatoriese werking nie, maar kan doeltreffend aangewend word as 'n antipiretikum (koorswerende middel). In kombinasie met ander pynstillers kan die langdurige gebruik van fenasetien ŉ skadelike uitwerking op die [[nier]]e hê. Hoë doserings van fenasetien kan 'n bloedsiekte, methemo-globinemie, veroorsaak. Die afbreek van rooi bloedselle deur fenasetien kan tot 'n toestand van hemolitiese [[anemie]] (bloedarmoede) aanleiding gee. Fenasetien word waarskynlik na toediening deur die liggaam omgesit in [[parasetamol]].

Die direkte toediening van parasetamol veroorsaak nie methemo-globinemie nie. Aangesien asetielsalisielsuur (aspirien), fenasetien en [[parasetamol]] vryelik, sonder 'n doktersvoorskrif, beskikbaar is, kan misbruik daarvan maklik plaasvind.

Pynstillers van die pirasoloongroep soos amidopirien, fenielbutasoon en oksifenbutasoon het 'n koorswerende, anti-inflammatoriese en sterk pynstillende effek. Hierdie middels word veral gebruik vir die behandeling van [[Rumatiekkoors|rumatiese]] pyne wanneer asetielsalisielsuurmiddels ([[aspirien]]) nie meer doeltreffend werk nie. Die newe-effekte van die middels kan egter ernstig wees en sluit maagsere en onvoldoende bloedselvorming in.

Indometasien, ibuprofeen en bensidamien-HCL is middels wat nie van die pirasoloon-groep afkomstig is nie. Hierdie middels word dikwels aangewend in die behandeling van gewrigsiektes, spieraandoenings en rumatiese probleme. Die belangrikste newe-effek is irritasie van die maag en dermkanaal. Dit kan tot die ontwikkeling van 'n maagseer en/of bloedafwykings aanleiding gee. [[Ibuprofeen]] se newe-effekte op die maag en dermkanaal blyk minder ernstig te wees.

Glafenien, 'n betreklik nuwe middel wat van kinien afkomstig is, se pynstillende uitwerking is sterker as dié van aspirien. Dit het geen anti-inflammatoriese of koorswerende werking nie. Tans kan daar nog geen newe-effekte van die middel waargeneem word nie. Dit het waarskynlik 'n geringe invloed op die bloedstollingsproses en kan moontlik aanleiding gee tot nierbeskadiging.

== Bronnelys ==
* [[Wêreldspektrum]], 1982, {{ISBN|0908409648}}, volume 23, bl. 139

{{Normdata}}

[[Kategorie:Farmakologie]]</text>
      <sha1>5mwuu1xzdcxpwwy6dqimlh4hzuxc3xx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Swaar olie</title>
    <ns>0</ns>
    <id>270793</id>
    <revision>
      <id>2977156</id>
      <parentid>2029399</parentid>
      <timestamp>2026-10-09T19:29:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Oesjaar</username>
        <id>7467</id>
      </contributor>
      <comment>Spelfout</comment>
      <origin>2977156</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2481" sha1="rfukg0nmqwlr7j2tsstj64wxzwfqaum" xml:space="preserve">[[Lêer:Residual fuel oil.JPG|duimnael|Swaar olie is 'n teeragtige, vloeitrae substansie (en 'n hoogs giftige [[karsinogeen]]) wat groot skade in delikate mariene ekosisteme aanrig as dit vrygestel word. Die benodigde [[viskositeit]] vir sy gebruik as brandstof in dieselenjins word deur verhitting bereik]]
'''Swaar olie''', ook '''swaar stookolie''' genoem ([[Engels]]: ''heavy fuel oil'', kort HFO), is 'n afvalproduk wat tydens distillasie of die kraakproses in olieraffinaderye ontstaan. Die internasionale Engelse handelsnaam vir hierdie soort olie is ''marine residual fuel'' (MFO). Dikwels word ook die [[Verenigde State van Amerika|Amerikaanse]] benaming ''Bunker-C'' gebruik.

Swaar olie word met dieselolie vermeng om as brandstof vir groot dieselenjins te dien, onder meer vir die aandrywing van groot skepe soos [[Plesierboot|plesierbote]] en ouer [[Stoomlokomotief|stoomlokomotiewe]] wat vir die verbranding van olie toegerus is, maar ook in kragsentrales (vir kragopwekking en om prosesstoom te produseer).&lt;ref&gt;[https://www.oiltanking.com/en/news-info/glossary/details/term/heavy-fuel-oil-hfo.html ''oiltanking.com: Heavy Fuel Oil (HFO). Besoek op 16 Augustus 2019'']&lt;/ref&gt;

== Verwysings ==
{{Verwysings}}

== Eksterne skakels ==
;Chemiese beskrywings
----
* {{en}} [https://www.sciencedirect.com/topics/earth-and-planetary-sciences/fuel-oil ''ScienceDirect: Fuel Oil - an overview'']
* {{de}} [https://www.energie-lexikon.info/schweroel.html ''Energie-Lexikon: Schweröl'']
* {{de}} [https://www.chemie.de/lexikon/Schweröl.html ''Chemie.de: Schweröl'']
* {{en}} [https://www.oiltanking.com/en/news-info/glossary/details/term/heavy-fuel-oil-hfo.html ''Oiltanking: Heavy Fuel Oil (HFO)'']
* {{en}} [https://www.pei.org/wiki/fuel-oil ''Petroleum Equipment Institute: Fuel Oil'']
;The International Council on Clean Transportation
----
* {{en}} [https://theicct.org/blogs/staff/end-era-heavy-fuel-oil-maritime-shipping ''ICCT: The end of the era of heavy fuel oil in maritime shipping'']
;Omgewingsake
----
* {{de}} [https://www.dw.com/de/schweröl-der-schiffe-kann-tödlich-sein/a-15703639 ''Deutsche Welle, 30 Januarie 2012: Schweröl der Schiffe kann tödlich sein'']
;''Scrubber''-stelsels
----
* {{de}} [https://www.abendblatt.de/ratgeber/wissen/article137727500/Das-Umwelt-Dilemma-der-grossen-Schiffe-mit-dem-Schweroel.html ''Hamburger Abendblatt, 23 Februarie 2015: Das Umwelt-Dilemma der großen Schiffe mit dem Schweröl'']

{{Normdata}}
[[Kategorie:Olies]]</text>
      <sha1>rfukg0nmqwlr7j2tsstj64wxzwfqaum</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Alfabetmoorde</title>
    <ns>0</ns>
    <id>307947</id>
    <revision>
      <id>2977175</id>
      <parentid>2974515</parentid>
      <timestamp>2026-10-10T00:29:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>131157</id>
      </contributor>
      <comment>Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>2977175</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="26222" sha1="iy8nmit0ww96chz8kgd1hglx79cpht1" xml:space="preserve">{{Moordenaar
| naam = Alfabetmoorde
| beeld = 
| onderskrif = 
| land = [[VSA]]
| misdaad = [[Verkragting]], verwurging
| plek = [[New York (deelstaat)|New York]]
| datums = 16 November 1971 – &lt;br /&gt;26 November 1973
| slagoffers = 3
| gedood = 
}}

Die '''Alfabetmoorde''' (ook bekend as die '''Dubbelvoorlettermoorde''') is ’n onopgeloste reeks kindermoorde tussen 1971 en 1973 in [[Rochester, New York]].&lt;ref&gt;''Unsolved Child Murders: Eighteen American Cases, 1956–1998'' {{ISBN|978-1-476-67000-3}} pp. 34-43&lt;/ref&gt;

Al die slagoffers van die Alfabetmoorde was meisies van 10 en 11 jaar oud wie se [[voornaam]] met dieselfde letter as haar [[van]] begin het. Hulle is almal seksueel aangerand en verwurg&lt;ref name=&quot;ak98&quot;&gt;''Alphabet Killer: The True Story of the Double Initial Murders'' {{ISBN|978-0-811-70632-2}} p. 98&lt;/ref&gt; voordat hulle liggaam in of naby ’n dorp gelos is wat met dieselfde voorletter as hulle voornaam en van begin het.&lt;ref name=&quot;one&quot;&gt;{{cite news|title=Double Initial Murders: One Killer?|url=https://www.whec.com/news/double-initial-murders-was-it-the-work-of-one-killer/5255196/|accessdate=December 28, 2019|agency=WHEC-TV|location=Rochester, New York|date=22 Februarie 2019|archive-date=28 Desember 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191228214839/https://www.whec.com/news/double-initial-murders-was-it-the-work-of-one-killer/5255196/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;''Unsolved Child Murders: Eighteen American Cases, 1956–1998'' {{ISBN|978-1-476-67000-3}} p. 34&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;ser&quot;&gt;''Serial Murderers and Their Victims'' {{ISBN|978-0-495-60081-7}} p. 458&lt;/ref&gt;

Die ondersoekers het meer as 800 verdagtes ondervra, maar die moorde is nooit opgelos nie.

== Moorde ==
=== Carmen Colón ===
Op 16 November 1971 om 16:20 het die 10-jarige [[Puerto Rico|Puerto Ricaaanse]] meisie Carmen Colón in Rochester, New York, verdwyn op pad terug huis toe ná ’n besoek aan die plaaslike apteek. Volgens getuies het Colón die apteek waarheen haar ouma haar gestuur het, verlaat toe sy hoor die voorskrif wat sy moes gaan haal, is nog nie gereed nie. Sy het aan die eienaar, Jack Corbin, gesê: &quot;Ek moet gaan. Ek moet gaan.&quot; Sy is toe gesien waar sy in ’n motor klim wat daarnaby geparkeer was.&lt;ref name=&quot;col&quot;&gt;{{cite news|title=Double Initial Murders: Carmen Colón|url=https://www.whec.com/news/inside-the-evidence-double-initial-murders/5230501/|accessdate=4 Januarie 2020|work=WHEC-TV|date=1 Februarie 2019}}{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; Colón se ma het haar om 19:50 as vermis aangegee.&lt;ref&gt;''Nightmare in Rochester: The Double-Initial Murders'' {{ISBN|978-1-790-16809-5}} p. 16&lt;/ref&gt;

Sowat 50 minute nadat Colón die apteek verlaat het, het talle motoriste op Interstate 490 die kind met ’n kaal onderlyf aan die teenoorgestelde kant van die pad sien hardloop terwyl ’n voertuig, glo ’n donker Ford Pinto-luikrug, agteruitry agter haar aan.&lt;ref&gt;''The Devil at Genesee Junction'' {{ISBN|978-1-442-25233-2}} p. 63&lt;/ref&gt; Die meisie het haar arms wild geswaai en geskree in ’n poging om motors te laat stilhou.&lt;ref name=&quot;un35&quot;&gt;''Unsolved Child Murders: Eighteen American Cases, 1956–1998'' {{ISBN|978-1-476-67000-3}} p. 35&lt;/ref&gt; Minstens een motoris het gesien hoe sy deur haar ontvoerder na die voertuig teruggelei word.&lt;ref&gt;''Alphabet Killer: The True Story of the Double Initial Murders'' {{ISBN|978-0-811-70632-2}} p. 7&lt;/ref&gt; In die spitsverkeer het niemand stilgehou om haar te help nie&lt;ref&gt;''The Devil at Genesee Junction'' {{ISBN|978-1-442-25233-2}} pp. 63-64&lt;/ref&gt; en dit het later groot openbare woede ontlok.&lt;ref name=&quot;un35&quot; /&gt;

Haar lyk is twee dae later naby Interstate 490 gevind, buite die dorp Churchville. In ’n lykskouing is bevind sy is verkrag, het ’n beenbreuk in haar skedel gehad en is daarna met die hand verwurg. Daar was ook talle krapmerke aan haar lyf.&lt;ref name=&quot;D&amp;C_background_feature&quot;&gt;{{cite news |first=Gary |last=Craig |title='Double Initial' Murders Remain Mystery After 35 Years |url=http://www.democratandchronicle.com/article/20090301/NEWS01/903010314 |work=Democrat and Chronicle |publisher=Gannett |location=Rochester |pages=1A, 8A |date=1 Maart 2009 |accessdate=2 Maart 2009}}&lt;/ref&gt;

=== Wanda Walkowicz ===
Sewentien maande later, op 2 April 1973 kort ná 17:00, het die 11-jarige Wanda Walkowicz uit die oostelike deel van Rochester verdwyn terwyl sy op pad huis toe was. Volgens die eienaar van die delikatesse waar Walkowicz was, is sy daarheen gestuur om kruideniersware te koop. Om 17:15 het sy begin terugloop huis toe. Haar ma het haar om 20:00 as vermis aangegee.&lt;ref name=&quot;wanda&quot;&gt;{{cite news|title=Double Initial Murders: Wanda Walkowicz|url=https://www.whec.com/news/double-initial-murders-wanda-walkowicz/5238090/|accessdate=4 Januarie 2020|work=WHEC-TV|date=1 Februarie 2019|archive-date=29 November 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201129163441/https://www.whec.com/news/double-initial-murders-wanda-walkowicz/5238090/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

Die polisie het onmiddellik ’n soektog gelas. Die omgewing om die winkel en die plekke waar sy graag gespeel het, is deursoek. Niks is egter gevind nie,&lt;ref&gt;'' Unsolved Child Murders: Eighteen American Cases, 1956–1998'' {{ISBN|978-1-476-67000-3}} p. 38&lt;/ref&gt; hoewel ’n paar inwoners van die buurt Walkowicz gesien het terwyl sy sukkel om die inkopiesak te dra. Terwyl sy die sak teen ’n heining gedruk het om haar greep te verander, het ’n bruin voertuig verby haar gery.&lt;ref&gt;''Alphabet Killer: The True Story of the Double Initial Murders'' {{ISBN|978-0-811-70632-2}} p. 38&lt;/ref&gt;

Walkowicz se liggaam, ten volle geklee, is die volgende dag om 10:15 deur ’n polisieman gevind&lt;ref&gt;{{cite news|title=Leads Sought in 1973 'Double Initial' Killing of Girl, 11|url=https://www.newspapers.com/image/?clipping_id=36792841&amp;fcfToken=eyJhbGciOiJIUzI1NiIsInR5cCI6IkpXVCJ9.eyJmcmVlLXZpZXctaWQiOjQwMzYwMDQyMSwiaWF0IjoxNTc4NTM3MjMwLCJleHAiOjE1Nzg2MjM2MzB9.G2_ExtRrGZJxZNMxGbP3Uki7uR_oMsFeTwW_ypqLe6w|accessdate=9 Januarie 2020|work=Democrat and Chronicle|date=9 Maart 2018}}&lt;/ref&gt; aan die voet van ’n heuwel aan State Route 104 in Webster, sowat 10&amp;nbsp;km van Rochester af.&lt;ref&gt;''Still at Large: A Casebook of 20th Century Serial Killers who Eluded Justice'' {{ISBN|978-1-559-50184-2}} p. 8&lt;/ref&gt; Die posisie van haar liggaam het daarop gedui dat sy waarskynlik uit ’n bewegende voertuig gegooi is en haar liggaam teen die heuwel afgerol het.&lt;ref&gt;''Unsolved Child Murders: Eighteen American Cases, 1956–1998'' {{ISBN|978-1-476-67000-3}} p. 38&lt;/ref&gt;

In ’n lykskouing is bevind sy is verkrag en toe met ’n voorwerp soos ’n [[gordel]] van agter af verwurg. Verskeie verdedigingswonde het gewys Walkowicz het teen haar moordenaar geveg.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Homicide Victim: Walkowicz, Wanda Lee|url=https://www.troopers.ny.gov/Wanted_and_Missing/Homicide/view.php?ID=13364759-65d4-4411-bc90-c667b49e7286|accessdate=6 Februarie 2020|date=5 Januarie 2006}}{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; Haar klere is weer aangetrek nadat sy vermoor is.&lt;ref&gt;''The Devil at Genesee Junction'' {{ISBN|978-1-442-25233-2}} p. 64&lt;/ref&gt; In die lykskouing is spore van [[semen]] en [[pubiese hare]] aan die liggaam gevind.&lt;ref name=&quot;wanda&quot; /&gt; Verder is verskeie wit [[kat]]hare aan haar klere gevind, hoewel die Walkowicz-gesin nie ’n wit [[troeteldier]] gehad het nie.&lt;ref&gt;''Alphabet Killer: The True Story of the Double Initial Murders'' {{ISBN|978-0-811-70632-2}} p. 91&lt;/ref&gt;

Nadat ’n beloning uitgereik is vir inligting wat tot die inhegtenisneming en veroordeling van die moordenaar kon lei,&lt;ref&gt;''Unsolved Child Murders: Eighteen American Cases, 1956–1998'' {{ISBN|978-1-476-67000-3}} pp. 39-40&lt;/ref&gt; het ’n ooggetuie vertel hy het Walkowicz aan die passasierskant van ’n groot bruin voertuig sien staan terwyl sy met die bestuurder gesels. Die ooggetuie kon nie die bestuurder duidelik sien nie,&lt;ref&gt;''The Devil at Genesee Junction'' {{ISBN|978-1-442-25233-2}} p. 64&lt;/ref&gt; maar die voertuig was baie naby Walkowicz se huis.&lt;ref&gt;''Alphabet Killer: The True Story of the Double Initial Murders'' {{ISBN|978-0-811-70632-2}} p. 36&lt;/ref&gt; Nog iemand het vertel sy het gesien hoe ’n man ’n meisie met rooi hare op die aand van Walkowicz se verdwyning tussen 17:30 en 18:00 in ’n ligkleurige Dodge Dart dwing.&lt;ref&gt;''Unsolved Child Murders: Eighteen American Cases, 1956–1998'' {{ISBN|978-1-476-67000-3}} p. 39&lt;/ref&gt;

Rochester se polisiedepartement het enige voorstelle ontken dat daar ’n verband tussen Colón en Walkowicz se moord was.&lt;ref&gt;''Nightmare in Rochester: The Double-Initial Murders'' {{ISBN|978-1-790-16809-5}} p. 46&lt;/ref&gt;

=== Michelle Maenza ===
Sewe maande later, op die aand van 26 November 1973, het die 11-jarige Michelle Maenza se ma, Carolyn, haar as vermis aangegee nadat die kind nie van die skool af teruggekom het nie. Daar is vasgestel Maenza is om 15:20 laas deur haar skoolmaats gesien op pad na ’n inkopiesentrum naby die skool om haar ma se beursie te gaan haal wat sy vroeër die dag in ’n winkel vergeet het.&lt;ref&gt;''Unsolved Child Murders: Eighteen American Cases, 1956–1998'' {{ISBN|978-1-476-67000-3}} p. 40&lt;/ref&gt; Sowat 10 minute later het ’n ooggetuie Maenza aan die passasierskant van ’n beige of taankleurige voertuig sien sit wat vinnig in die straat af gery het. Volgens die ooggetuie het die kind gehuil.&lt;ref&gt;{{cite news|title=Double Initial Murders: Michelle Maenza|url=https://www.whec.com/news/double-initial-murders-the-final-victim/5247570/|accessdate=4 Januarie 2020|work=WHEC-TV|date=1 Februarie 2019|archive-date= 3 Augustus 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200803183343/https://www.whec.com/news/double-initial-murders-the-final-victim/5247570/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

Om 17:30 het ’n motoris ’n man by ’n groot beige of taankleurige voertuig met ’n pap band sien staan.&lt;ref&gt;''The Devil at Genesee Junction'' {{ISBN|978-1-442-25233-2}} p. 64&lt;/ref&gt; Dit was aan Route 350 in die dorp Walworth en die man het ’n meisie wat die ooggetuie seker was Maenza was, aan haar pols vasgehou. Toe die ooggetuie stilhou en sy hulp aanbied, het die man die kind agter sy rug ingeruk.&lt;ref&gt;''Nightmare in Rochester: The Double-Initial Murders'' {{ISBN|978-1-790-16809-5}} p. 71&lt;/ref&gt; Hy het voor die voertuig se nommerplaat gestaan. Die man het die ooggetuie so boos aangegluur dat laasgenoemde verplig gevoel het om weg te ry.&lt;ref&gt;{{cite news|title=Double Initial Murders: Michelle Maenza|url=https://www.whec.com/news/double-initial-murders-the-final-victim/5247570/|accessdate=4 Januarie 2020|work=WHEC-TV|date=1 Februarie 2019|archive-date= 3 Augustus 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200803183343/https://www.whec.com/news/double-initial-murders-the-final-victim/5247570/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

Maenza se ten volle geklede liggaam is op 28 November om 10:30 in ’n sloot in die dorp Macedon gekry, sowat 24&amp;nbsp;km van Rochester af. In ’n lykskouing is bevind sy het verskeie wonde aan haar lyf gehad wat met ’n stomp voorwerp toegedien is, sy is verkrag en van agter af met ’n voorwerp soos ’n dun tou verwurg. Verskeie wit kathare is aan haar klere gekry,&lt;ref name=&quot;ak98&quot; /&gt; en blare van die omgewing is in haar vuis gevind,&lt;ref&gt;''Unsolved Child Murders: Eighteen American Cases, 1956–1998'' {{ISBN|978-1-476-67000-3}} p. 41&lt;/ref&gt; wat aandui dat sy waarskynlik vermoor is op of naby die plek waar haar lyk gekry is.&lt;ref&gt;''The Encyclopedia of Unsolved Crimes'' {{ISBN|978-0-816-07818-9}} p. 7&lt;/ref&gt; ’n Monster is van semen geneem, asook ’n palmafdruk aan haar nek.&lt;ref&gt;''The Hillside Strangler: The Three Faces of America's Most Savage Rapist and the Shocking Revelations from the Sensational Los Angleles Trial'' {{ISBN|978-1-884-95637-9}} p. 256&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;''Alphabet Killer: The True Story of the Double Initial Murders'' {{ISBN|978-0-811-70632-2}} p. 63&lt;/ref&gt;

== Ondersoek ==
Al drie moorde het groot openbare belangstelling gelok en daar is wyd daaroor berig. Ná Maenza se moord het ondersoekers ’n profieltekening aan die media uitgereik van die persoon wat deur verskeie ooggetuies by die kind gesien is.&lt;ref&gt;''The Devil at Genesee Junction'' {{ISBN|978-1-442-25233-2}} p. 65&lt;/ref&gt; Nes met die ander twee moorde is ’n blitslyn daargestel, maar dié keer vir al drie moorde. ’n Beloning is ook weer uitgereik.&lt;ref&gt;''The Hillside Strangler: The Three Faces of America's Most Savage Rapist and the Shocking Revelations from the Sensational Los Angleles Trial'' {{ISBN|978-1-884-95637-9}} p. 256&lt;/ref&gt; Talle oproepe is ontvang, maar dit het geen noemenswaardige getuienis opgelewer nie.&lt;ref name=&quot;col&quot; /&gt;

Hoewel die ondersoekers meer as 800 verdagtes ondervra het, is die moorde nooit opgelos nie. Omdat al drie meisies uit ’n arm [[Rooms-Katolieke Kerk|Katolieke]] huis gekom het,&lt;ref&gt;''Unsolved Child Murders: Eighteen American Cases, 1956–1998'' {{ISBN|978-1-476-67000-3}} p. 43&lt;/ref&gt; min vriende gehad het en kort voor hulle moord geboelie is&lt;ref&gt;''The Hillside Strangler: The Three Faces of America's Most Savage Rapist and the Shocking Revelations from the Sensational Los Angleles Trial'' {{ISBN|978-1-884-95637-9}} p. 255&lt;/ref&gt; of swak op skool gevaar het, het ondersoekers die moontlikheid nie uitgesluit nie dat die moordenaar gewerk het by, of kennis gehad het van, die praktyke van ’n maatskaplike agentskap.&lt;ref&gt;''The Encyclopedia of Unsolved Crimes'' {{ISBN|978-0-816-07818-9}} p. 7&lt;/ref&gt;

=== Ooreenkomste ===
Al drie slagoffers was [[voortiener]]meisies wat vroeg die middag in ligte of swaar reën in Rochester verdwyn het&lt;ref&gt;''The Hillside Strangler: The Three Faces of America's Most Savage Rapist and the Shocking Revelations from the Sensational Los Angleles Trial'' {{ISBN|978-1-884-95637-9}} pp. 255-256&lt;/ref&gt; en wie se liggaam later in naburige distrikte gevind is. Die liggame is óf ten volle óf halfgeklee ontdek naby ’n grootpad op ’n plek wat maklik met ’n voertuig bereik kon word.&lt;ref name=&quot;one&quot; /&gt;

Al drie was kort&lt;ref&gt;''Nightmare in Rochester: The Double-Initial Murders'' {{ISBN|978-1-790-16809-5}} p. 18&lt;/ref&gt; en is verkrag voordat hulle vermoor is. Al drie is deur hulle skoolmaats as alleenlopers beskou.&lt;ref&gt;''The Hillside Strangler: The Three Faces of America's Most Savage Rapist and the Shocking Revelations from the Sensational Los Angleles Trial'' {{ISBN|978-1-884-95637-9}} pp. 255-256&lt;/ref&gt;

Ondersoekers stem saam dit is onwaarskynlik dat die slagoffers gekies is omdat hulle voornaam en van met dieselfde letter begin het,&lt;ref&gt;''Alphabet Killer: The True Story of the Double Initial Murders'' {{ISBN|978-0-811-70632-2}} p. 78&lt;/ref&gt; want dit sou beteken hulle moordenaar moes hulle lank agtervolg het, en dit sou die kans om aandag te trek verhoog. Sommige ondersoekers glo ook Colón is, anders as die ander twee, vermoor deur iemand wat haar geken het en dalk familie was.&lt;ref&gt;''The Hillside Strangler: The Three Faces of America's Most Savage Rapist and the Shocking Revelations from the Sensational Los Angleles Trial'' {{ISBN|978-1-884-95637-9}} p. 257&lt;/ref&gt;

=== Verdagtes ===
In die saak van Carmen Colón is haar oom, Miguel Colón, as ’n sterk kandidaat vir die moord beskou. Miguel was die broer van Colón se pa, Justiniano. Nadat die ouers geskei is, het hy ’n verhouding met die ma, Guillermina, aangeknoop.&lt;ref&gt;''Alphabet Killer: The True Story of the Double Initial Murders'' {{ISBN|978-0-811-70632-2}} p. 2&lt;/ref&gt; Colón se oupa, Felix, het gewoonlik saam met haar apteek toe gestap, maar op die dag van haar moord het sy daarop aangedring om alleen te stap.&lt;ref&gt;{{cite news|title=Why Did Hundreds Ignore Doomed Girl? |url=https://www.newspapers.com/newspage/99220284/|accessdate=January 10, 2020|agency=Detroit Free Press|location=Detroit, Michigan|date=28 November 1971}}&lt;/ref&gt;

Net weke voor haar dood het haar oom ’n motor gekoop wat ooreenstem met die beskrywing van ooggetuies.&lt;ref&gt;''Alphabet Killer: The True Story of the Double Initial Murders'' {{ISBN|978-0-811-70632-2}} p. 6&lt;/ref&gt; Ondersoekers het die voertuig ondersoek en gevind dit is binne en buite goed skoongemaak, en die kattebak is met ’n sterk skoonmaakmiddel gewas.&lt;ref&gt;''Nightmare in Rochester: The Double Initial Murders'' {{ISBN|978-1-790-16809-5}} p. 20&lt;/ref&gt; Nadat Miguel eers gevlug en hom daarna oorgegee het, kon hy nie ’n aanvaarbare [[alibi]] verskaf nie. Geen fisieke getuienis kon egter gevind word wat hom met die moord verbind nie.&lt;ref name=&quot;one&quot; /&gt;

Miguel het in 1991 op 44-jarige ouderdom [[selfmoord]] gepleeg ná ’n geval van gesinsgeweld waarin hy sy vrou en broer geskiet en gewond het.&lt;ref&gt;{{cite book |title=''The Mammoth Book of Killers at Large'' |url=https://archive.org/details/mammothbookofkil0000cawt |last=Cawthorne |first=Nigel |authorlink= |year=2007 |publisher=Robinson |location=VK |isbn=978-1-84529-631-5 |page=[https://archive.org/details/mammothbookofkil0000cawt/page/209 209] }}&lt;/ref&gt;

Nog iemand wat as sterk kandidaat vir die Alfabetmoorde beskou is, is die 25-jarige [[brandbestryder]] Dennis Termini van Rochester. Termini was ’n reeksoortreder wat as die &quot;Garageverkragter&quot; bekend was. Hy het tussen 1971 en 1973 minstens 14 meisies en jong vroue verkrag. Hy het ook ’n beige voertuig gehad wat aan die beskrywing van moordooggetuies voldoen en het naby die plek gewoon waar Maenza laaste lewend gesien is.&lt;ref&gt;''Alphabet Killer: The True Story of the Double Initial Murders'' {{ISBN|978-1-476-67000-3}} p. 66&lt;/ref&gt;

Net vyf weke na Maenza se moord het Termini probeer om ’n tienermeisie met ’n [[vuurwapen]] te ontvoer,&lt;ref&gt;''Nightmare in Rochester: The Double Initial Murders'' {{ISBN|978-1-790-16809-5}} p. 81&lt;/ref&gt; maar hy het gevlug toe sy aanhou gil. Kort daarna het hy nog ’n meisie probeer ontvoer, maar is dié keer deur die polisie agternagesit. Termini het selfmoord gepleeg deur homself in die kop te skiet.&lt;ref name=&quot;one&quot; /&gt; Ná sy dood is wit kathare in sy voeruig gevind.&lt;ref&gt;''Alphabet Killer: The True Story of the Double Initial Murders'' {{ISBN|978-1-476-67000-3}} p. 99&lt;/ref&gt;

In Januarie 2007 is Termini se liggaam opgegrawe om [[DNS]]-monsters te kry en met semenmonsters aan Walkowicz se liggaam te vergelyk. Dit het bewys hy was nie vir haar moord verantwoordelik nie. Alle fisieke bewyse van Colón of Maenza se liggaam het egter sedertdien verdwyn of is vernietig.&lt;ref&gt;''Alphabet Killer: The True Story of the Double Initial Murders'' {{ISBN|978-1-476-67000-3}} pp. 68-69&lt;/ref&gt;

Nog ’n verdagte is die reeksmoordenaar [[Kenneth Bianchi]], wat ten tye van die moorde ’n roomysverkoper in Rochester was. Hy het op plekke naby die eerste twee moordvondste gewerk. Bianchi het in Januarie 1976 van Rochester na [[Los Angeles]] verhuis. Tussen 1977 en 1978 het hy en sy neef [[Angelo Buono jr.]] die [[Hillside Strangler]]-moorde op 10 meisies en jong vroue tussen 12 en 28 jaar oud gepleeg.&lt;ref name=&quot;D&amp;C_Bianchi&quot;&gt;{{cite news |first=Gary |last=Craig |title=Serial killer Bianchi Denies He is 'Double Initial' Slayer |url=http://www.democratandchronicle.com/article/20090302/NEWS01/903020343 |work=Democrat and Chronicle |publisher=Gannett |location=Rochester, New York |page=6A |date=2 Maart 2009 |accessdate=2 Maart 2009}}&lt;/ref&gt;

Bianchi is nooit van die Alfabetmoorde aangekla nie en het enige skuld heftig ontken.&lt;ref name=&quot;ser&quot; /&gt; Hy het egter, terwyl hy in Rochester gewoon het, met ’n voertuig van dieselfde model en kleur gery as die een wat ooggetuies beskryf het.&lt;ref&gt;''The Encyclopedia of Unsolved Crimes'' {{ISBN|978-0-816-07818-9}} p. 7&lt;/ref&gt;

In April 2011 is die 77-jarige Joseph Naso in [[Reno]], [[Nevada]], in hegtenis geneem vir die moord op vier vroue in [[Kalifornië]] tussen 1977 en 1994. Al vier was vermoedelik [[Prostitusie|prostitute]]&lt;ref name=&quot;Burton&quot;&gt;{{cite news | author=Justin Berton | url=http://articles.sfgate.com/2011-07-07/bay-area/29745957_1_case-law-safe-deposit-box-conduct-legal-research | title=Joseph Naso Now Wants an Attorney for Murder Trial | publisher=SFGate.com | date=7 Julie 2011 | accessdate=20 Augustus 2011 | archive-date= 2 Februarie 2013 | archive-url=https://archive.today/20130202090153/http://articles.sfgate.com/2011-07-07/bay-area/29745957_1_case-law-safe-deposit-box-conduct-legal-research | url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Lee&quot;&gt;{{cite news | author=Henry K. Lee | url=http://articles.sfgate.com/2011-06-17/bay-area/29668591_1_list-photos-carmen-colon | title=Slaying Suspect Joseph Naso Kept Notes on Victims | publisher=SFGate.com | date=17 Junie 2011 | accessdate=20 Augustus 2011 | archive-date= 2 Februarie 2013 | archive-url=https://archive.today/20130202004547/http://articles.sfgate.com/2011-06-17/bay-area/29668591_1_list-photos-carmen-colon | url-status=dead }}&lt;/ref&gt; en almal se naam het met dieselfde letter as hulle van begin.&lt;ref&gt;{{cite news|title=Eerie Similarites Noted in New York and California Cold Cases|url=http://www.nbcnews.com/id/42558019|accessdate=3 April 2012|work=NBC News|date=12 April 2011}}&lt;/ref&gt; Naso het in die vroeë 1970's in Rochester gewoon en het dikwels tussen New York en Kalifornië gereis.&lt;ref name=&quot;Burton&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Lee&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{cite web | last = Dearen | first = Jason | author2 = Scott Sonner | title = What's In a Name? It May Link Calif, NY Cold Cases | work = The Salem News | publisher = A.P. | date = 13 April 2011 | url = http://www.salemnews.com/nationalnews/x1240518430/Whats-in-a-name-It-may-link-Calif-NY-cold-cases | accessdate = 3 April 2012 | archive-url = https://web.archive.org/web/20120819172242/http://www.salemnews.com/nationalnews/x1240518430/Whats-in-a-name-It-may-link-Calif-NY-cold-cases | archive-date = 19 Augustus 2012 | url-status = dead}}&lt;/ref&gt; Sy DNS het egter nie oorgestem met dié van die semen wat aan Walkowicz se liggaam gevind is nie.&lt;ref&gt;{{cite news|title=No Evidence Links Joseph Naso to Rochester's Double Initial Killings|url=https://eu.democratandchronicle.com/story/news/investigations/2011/05/09/no-evidence-links-joseph-naso-to-rochesters-double-initial-killings/77152328/|accessdate=4 Januarie 2020|work=Democrat and Chronicle|date=8 Mei 2011}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|title=Joseph Naso Sentenced to Death for California's 'Alphabet Murders'|url=https://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/northamerica/usa/10469773/Joseph-Naso-sentenced-to-death-for-Californias-Alphabet-Murders.html|accessdate=4 Januarie 2020|work=The Telegraph|date=23 November 2013}}&lt;/ref&gt;

Naso is op 18 Junie 2013 van die moord op die Kaliforniese vroue aangekla.&lt;ref&gt;{{cite news |url=http://www.nydailynews.com/news/national/accused-serial-killer-claims-monster-prosecutors-article-1.1375752 |title=Accused 'Double Initial' Serial Killer Joseph Naso on Trial for Killing Four Prostitutes, Claims He is Not the 'Monster' Prosecutors Say He Is |work=Daily News (New York) |publisher=Mortimer Zuckerman |date=18 Junie 2013 |accessdate=13 September 2014 }}&lt;/ref&gt; Hy is op 20 Augustus aan die vier moorde skuldig bevind en op 22 November ter dood veroordeel.&lt;ref&gt;{{cite news |last=Klein |first=Gary |url=http://www.mercurynews.com/breaking-news/ci_24580867/marin-judge-sentences-joseph-naso-death-row-murders |title=Marin Judge Sentences Joseph Naso to Death Row for Murders of Six Women |work=San Jose Mercury News |date=22 November 2013 |accessdate=13 September 2014 }}&lt;/ref&gt;

== Verwysings ==
{{Verwysings|3}}

== Bronne en verdere leesstof ==
{{refbegin}}
* {{cite book|last1=Benson|first1=Michael|year=2010|title=Murder Times Two: Killer Twins|publisher=Pinnacle Books|location=New York|isbn=978-0-7860-3185-6}}
* {{cite book|last1=Benson|first1=Michael|year=2015|title=The Devil at Genesee Junction: The Murders of Kathy Bernhard and George-Ann Formicola|url=https://archive.org/details/devilatgeneseeju0000bens|publisher=Rowman &amp; Littlefield|location=Lambeth|isbn=978-1-4422-5233-2|pages=[https://archive.org/details/devilatgeneseeju0000bens/page/63 63]–68}}
* {{cite book|last1=Cawthorne|first1=Nigel|year=2007|title=The Mammoth Book of Killers at Large|url=https://archive.org/details/mammothbookofkil0000cawt|publisher=Robinson Publishing|location=Londen|isbn=978-1-84529-631-5}}
* {{cite book|last1=Farnsworth|first1=Cheri L.|year=2010|title=Alphabet Killer: The True Story of the Double Initial Murders|url=https://archive.org/details/alphabetkillertr0000farn|publisher=Stackpole Books|isbn=978-0-8117-0632-2}}
* {{Cite book|last= Lane|first= Brian|last2= Gregg|first2= Wilfred|title= The Encyclopedia Of Serial Killers|origyear= 1992|year= 1995|publisher= Berkley Books|location= New York City|isbn= 0-425-15213-8|ref= harv|url-access= registration|url= https://archive.org/details/encyclopediaofse00lane}}
* {{cite book|last=Newton|first=Michael|title=Still at Large: A Casebook of 20th Century Serial Killers who Eluded Justice|url=https://archive.org/details/stillatlargecase0000newt|year=1999|publisher=Loompanics Unlimited |location=Washington|isbn=978-1-55950-184-2}}
* {{cite book|last=Newton|first=Michael|title=The Encyclopedia of Unsolved Crimes|url=https://archive.org/details/encyclopediaofun0002newt|year=2009|publisher=Facts on File |location=New York|isbn=978-0-8160-7818-9}}
* {{cite book|last=Schechter|first=Harold|title=The A to Z Encyclopedia of Serial Killers|year=1996|publisher=Pocket Books |location=New York|isbn=978-1-4766-7000-3}}
* {{cite book|last=Thompson|first=Emily G.|title=Unsolved Child Murders: Eighteen American Cases, 1956–1998|url=https://archive.org/details/unsolvedchildmur0000emil|year=2018|publisher=McFarland &amp; Company Inc. |location=Noord-Carolina|isbn=978-1-4766-7000-3}}
* {{cite book|last=Tubman|first=Donald A.|title=Nightmare in Rochester: The Double-Initial Murders|year=2018|publisher=Amazon Kindle Direct Publishing |location=VSA|isbn=978-1-79016-809-5}}
{{refend}}

== Skakels ==
* [https://www.nytimes.com/1973/12/24/archives/three-rapemurders-stir-rochester-area-3-rapemurders-in-2-years-stir.html Nuusartikel] oor die Alfabetmoorde
* [https://www.unsolvedcasebook.com/the-alphabet-murders/ ''The Alphabet Murders''] by unsolvedcasebook.com
{{vertaaluit| taalafk = en | il = Alphabet murders}}

{{Normdata}}

[[Kategorie:Amerikaanse reeksmoordenaars]]
[[Kategorie:Ongeïdentifiseerde mense]]</text>
      <sha1>iy8nmit0ww96chz8kgd1hglx79cpht1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Planete anderkant Neptunus</title>
    <ns>0</ns>
    <id>310945</id>
    <revision>
      <id>2977093</id>
      <parentid>2976786</parentid>
      <timestamp>2026-10-09T16:06:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-54269-94</username>
        <id>215903</id>
      </contributor>
      <comment>Rol weergawe [[Special:Diff/2976786|2976786]] deur [[Special:Contributions/BurgertB|BurgertB]] ([[User talk:BurgertB|bespreek]]) terug. Die tyd wat jy aan kommentaar bestee het, sal genoeg wees om [[c:Template:I18n kuiper belt oort cloud|enige teksfout]] self reg te stel. Doen dit net en wag vir die volgende lêeroplaai-iterasie.</comment>
      <origin>2977093</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="68700" sha1="9hqyltpcp6b0zf8jkwlf05tl7z7rgb7" xml:space="preserve">[[Beeld:Percival Lowell observing Venus from the Lowell Observatory in 1914.jpg|thumb|220px|Percival Lowell, wie se idee Planeet&amp;nbsp;X was.]]
Reeds sedert die ontdekking van [[Neptunus]] in 1846 was daar aansienlike spekulasie dat nog ’n [[planeet]] ver weg van die [[Son]] bestaan, wat [[Planeet X|Planeet&amp;nbsp;X]] genoem is, en is daar gesoek na nog '''planete anderkant Neptunus'''. Aan die begin van die 20ste eeu het die [[sterrekundige]] [[Percival Lowell]] na nog ’n planeet begin soek. Hy het dit voorgestel as die rede vir oënskynlike ongerymdhede in die [[wentelbaan]] van die [[reuseplanete]], veral [[Uranus]] en Neptunus,&lt;ref name=bower&gt;{{cite journal|title= On the Orbit and Mass of Pluto with an Ephemeris for 1931–1932 |author=Ernest Clare Bower |date=1930 |journal= Lick Observatory Bulletin |volume=15 |issue= 437 |pages= 171–178 |bibcode=1931LicOB..15..171B|doi = 10.5479/ADS/bib/1931LicOB.15.171B }}&lt;/ref&gt; en het gemeen die [[swaartekrag]] van ’n groot, onsigbare planeet kan Uranus genoeg versteur om die ongerymdhede te verduidelik.&lt;ref&gt;{{cite journal|title=The Search for the Ninth Planet, Pluto |author= Clyde W. Tombaugh |date= 1946 |journal= Astronomical Society of the Pacific Leaflets |volume= 5|issue= 209 |pages= 73–80| bibcode= 1946ASPL....5...73T}}&lt;/ref&gt;

[[Clyde Tombaugh]] se ontdekking van [[Pluto]] in 1930 het skynbaar Lowell se hipotese bewys. In 1978 is ontdek Pluto is heeltemal te klein dat sy swaartekrag die groot planete kan beïnvloed, en dit het gelei tot ’n soeke na nog ’n planeet. Die soeke is in die vroeë 1990's in ’n groot mate afgelas nadat in ’n studie deur die [[Voyager 2]]-ruimtetuig bevind is die onreëlmatighede in Uranus se wentelbaan is vanweë ’n effense oorskatting van Neptunus se [[massa]].&lt;ref name=&quot;standage&quot;&gt;{{cite book |title= The Neptune File: A Story of Astronomical Rivalry and the Pioneers of Planet Hunting |author= Tom Standage |page= [https://archive.org/details/neptunefilestory00stan/page/188 188] |isbn= 978-0-8027-1363-6 |date= 2000 |location= New York |publisher= Walker |url-access= registration |url= https://archive.org/details/neptunefilestory00stan/page/188 }}&lt;/ref&gt; Ná 1992 het die ontdekking van talle klein ysige voorwerpe met dieselfde of selfs ’n groter wentelbaan as Pluto gelei tot ’n debat oor of Pluto ’n planeet behoort te bly en of hy en sy bure ’n eie klassifikasie moet kry, nes die [[asteroïde]]s. Hoewel ’n paar van hierdie groter voorwerpe aanvanklik as planete beskryf is, het die [[Internasionale Astronomiese Unie]] (IAU) Pluto en sy grootste bure in 2006 as [[dwergplanete]] herklassifiseer. Neptunus is sedertdien die verste bekende planeet in die Sonnestelsel.&lt;ref name=IAU&gt;{{cite news| url=http://www.iau.org/static/resolutions/Resolution_GA26-5-6.pdf| title=IAU 2006 General Assembly: Resolutions 5 and 6| publisher=International Astronomical Union| date=2006-08-24| access-date=2020-08-10| archive-date=2009-06-20| archive-url=https://web.archive.org/web/20090620102000/http://www.iau.org/static/resolutions/Resolution_GA26-5-6.pdf| url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

Hoewel die sterrekundegemeenskap in ’n groot mate saamstem dat Planeet&amp;nbsp;X, soos dit aanvanklik voorgestel is, nie bestaan nie, het die idee van ’n groot planeet wat nog nie ontdek is nie herleef deurdat ’n paar sterrekundiges dit gebruik as verduideliking vir ander afwykings wat in die buitenste Sonnestelsel waargeneem is.&lt;ref name=varuna&gt;{{cite journal |title= Almost Planet X |url= https://archive.org/details/sim_nature-uk_2001-05-24_411_6836/page/423 |journal=Nature |volume=411 |pages= 423–424 |date=2001 | doi=10.1038/35078164 |author=S. C. Tegler |author2=W. Romanishin |last-author-amp=yes |pmid= 11373654 |issue= 6836}}&lt;/ref&gt; In Maart 2014 het waarnemings met die [[WISE-teleskoop]] die moontlikheid van ’n planeet so groot soos [[Saturnus]] (95 [[aardmassa]]s) tot by 10&amp;nbsp;000&amp;nbsp;[[AE|astronomiese eenhede]] (AE) en een so groot soos [[Jupiter]] (≈318 aardmassas) of groter tot by 26&amp;nbsp;000&amp;nbsp;AE uitgeskakel.&lt;ref name=&quot;Luhman2014&quot;&gt;{{cite journal | last=Luhman |first=K. L. | title=A Search for a Distant Companion to the Sun with the Wide-field Infrared Survey Explorer | journal=The Astrophysical Journal | volume=781 |issue=1 |pages= 4|date=2014 | doi=10.1088/0004-637X/781/1/4 | bibcode= 2014ApJ...781....4L}}&lt;/ref&gt;

Gebaseer op die ooreenkomste tussen die wentelbane van ’n groep onlangs ontdekte verafgeleë [[trans-Neptunus-voorwerp]]e het sterrekundiges in 2014 ’n [[hipotese]] ontwikkel oor die bestaan van ’n [[superaarde]], met ’n massa van 2 tot 15 keer dié van die [[Aarde]] en met ’n moontlike groot [[baanhelling]], by sowat 1&amp;nbsp;500&amp;nbsp;AE.&lt;ref name=&quot;nature letter&quot;&gt;{{Cite journal| doi = 10.1038/nature13156| title = A Sedna-like body with a perihelion of 80 astronomical units| url = http://home.dtm.ciw.edu/users/sheppard/pub/TrujilloSheppard2014.pdf| archive-url = https://web.archive.org/web/20141216183818/http://home.dtm.ciw.edu/users/sheppard/pub/TrujilloSheppard2014.pdf| archive-date = 2014-12-16| url-status = dead| journal = Nature| volume = 507| issue = 7493| pages = 471–474| date = 2014| last1 = Trujillo| first1 = C. A.| last2 = Sheppard| first2 = S. S.| bibcode = 2014Natur.507..471T| pmid = 24670765| access-date = 2016-01-25| df = }}&lt;/ref&gt; In 2016 het verdere werk getoon hierdie onbekende planeet het moontlik ’n [[Eksentrisiteit (sterrekunde)|eksentrieke]] wentelbaan met ’n groot helling wat nie nader as 200&amp;nbsp;AE en nie verder as sowat 1&amp;nbsp;200&amp;nbsp;AE van die Son af lê nie. Die wentelbaan lyn waarskynlik nie op met dié van die saamtrossende verafgeleë trans-Neptunus-voorwerpe nie.&lt;ref name=&quot;AJ121-2-22&quot;&gt;{{cite journal|title=Evidence for a distant giant planet in the Solar system|first1=Konstantin|last1=Batygin|first2=Michael E.|last2=Brown|date=20 Januarie 2016|journal=The Astronomical Journal|volume=151|number=2|doi=10.3847/0004-6256/151/2/22|pages=22|arxiv = 1601.05438 |bibcode = 2016AJ....151...22B }}&lt;/ref&gt; Omdat die IAU Pluto nie meer as ’n planeet beskou nie, het dié hipotetiese voorwerp die naam [[Planeet Nege]] gekry.&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.newyorker.com/tech/elements/discovering-planet-nine|title=Discovering Planet Nine|work=The New Yorker|first=Alan|last=Burdick|date=20 Januarie 2016|access-date=20 Januarie 2016}}&lt;/ref&gt;

==Vroeë spekulasies==
In die 1840's het die [[Frankryk|Franse]] [[wiskundige]] [[Urbain Le Verrier]] [[klassieke meganika]] gebruik om versteurings in Uranus se wentelbaan te ontleed en voorgestel dit word veroorsaak deur die swaartekrag van ’n nog onontdekte planeet. Le Verrier het die posisie van die nuwe planeet voorspel en sy berekenings na die [[Duitsland|Duitse]] sterrekundige [[Johann Gottfried Galle]] gestuur. Op 23 September 1846, die aand nadat hy die brief ontvang het, het Galle en sy student Heinrich d'Arrest Neptunus ontdek, op presies die plek waar Le Verrier voorspel het.&lt;ref&gt;Croswell (1997), p. 43&lt;/ref&gt; Daar was egter ’n paar ongerymdhede in die reuseplaneet se wentelbaan. Daar is aanvaar dit beteken nog ’n planeet bestaan anderkant Neptunus.

Nog voor Neptunus se ontdekking het sommige sterrekundiges gespekuleer dat een planeet nie genoeg was om Uranus se afwyking te verduidelik nie. Op 17 November 1834 het die [[Brittanje|Britse]] amateursterrekundige eerwaarde Thomas John Hussey vir George Biddell Airy, die Britse koninklike sterrekundige, vertel van ’n gesprek wat hy met die Franse sterrekundige Alexis Bouvard gehad het. Hussey het gesê hy het aan Bouvard voorgestel dat die ongewone beweging van Uranus dalk vanweë die swaartekraginvloed van ’n nog onontdekte planeet is, en dat Bouvard geantwoord het hy het ook daaraan gedink en dat hy met Peter Andreas Hansen, direkteur van die Seeberg-sterrewag in [[Gotha]], daaroor gekorrespondeer het. Hansen het egter gemeen ’n enkele liggaam kan nie Uranus se beweging verduidelik nie. Hy het voorgestel daar is twee planete anderkant Uranus.&lt;ref name=grosser&gt;{{cite journal | title=The Search For A Planet Beyond Neptune | author=Morton Grosser | journal=Isis | volume=55 | issue=2 | date=1964 | pages=163–183 | doi=10.1086/349825 | jstor=228182}}&lt;/ref&gt;

[[Beeld:Jacques Babinet.jpg|thumb|links|180px|Jacques Babinet, ’n vroeë ondersteuner van die idee van ’n planeet anderkant Neptunus.]]
In 1848 het Jacques Babinet beswaar aangeteken teen Le Verrier se berekenings en beweer Neptunus se waargenome massa is kleiner en sy wentelbaan groter as wat Le Verrier aanvanklik voorgestel het. Hy het uit Le Verrier se berekings uitgewerk dat ’n planeet van rofweg 12 aardmassas, wat hy &quot;Hyperion&quot; genoem het, anderkant Neptunus lê.&lt;ref name=grosser/&gt; Le Verrier het sy idee agter afgeskiet.&lt;ref name=grosser/&gt;

In 1879 het Camille Flammarion opgemerk die [[komete]] 1862&amp;nbsp;III en 1889&amp;nbsp;III het ’n [[Apside|afelium]] (verste afstand van die Son af) van onderskeidelik 47 en 49&amp;nbsp;AE, en hy het voorgestel dat hulle die wentelradius van ’n onbekende planeet aandui wat hulle in ’n elliptiese wentelbaan getrek het.&lt;ref name=grosser/&gt; George Forbes het van dié berekenings afgelei dat daar twee planete anderkant Neptunus moet lê. Gebaseer op die feit dat vier komete ’n afelium van sowat 100&amp;nbsp;AE het en nog ses ’n afelium van sowat 300&amp;nbsp;AE, het hy die wentelelemente van twee hipotetiese trans-Neptunus-planete bereken. Dit het baie ooreengestem met berekenings deur ’n ander sterrekundige, David Peck Todd, en baie het geglo dit moet dus waar wees.&lt;ref name=grosser/&gt; Skeptici het egter gemeen die komete se wentelbane is nog te onseker om betekenisvolle afleidings te maak.&lt;ref name=grosser/&gt; Sommige beskou Forbes se hipotese as ’n voorloper van die idee van Planeet Nege.&lt;ref&gt;{{cite journal|title=Constraints on Planet Nine's Orbit and Sky Position within a Framework of Mean Motion Resonances|journal=The Astronomical Journal|volume=153|issue=3|pages=91|year=2017|last1=Millholland|first1=Sarah|last2=Laughlin|first2=Gregory|doi=10.3847/1538-3881/153/3/91|arxiv=1612.07774|bibcode=2017AJ....153...91M}}&lt;/ref&gt;

In 1900 en 1901 het die direkteur van die Harvard-kollegesterrewag, William Henry Pickering, twee soektogte na trans-Neptunus-planete gelei. Die eerste een is uitgevoer deur die [[Denemarke|Deense]] sterrekundige Hans Emil Lau, wat ná die bestudering van data oor Uranus se wentelbaan van 1690 tot 1895 tot die gevolgtrekking gekom het dat een planeet nie die afwykings in sy wentelbaan kon veroorsaak nie. Hy het geglo daar is twee planete. Die tweede soektog is gedoen deur Gabriel Dallet, wat voorgestel het ’n enkele planeet by 47&amp;nbsp;AE kan vir Uranus se beweging verantwoordelik wees. In nie een van die gevalle is enige planete ontdek nie.&lt;ref name=grosser/&gt;

In 1902 het dr. Theodor Grigull van Duitsland die wentelbaan van komete met ’n afelium van verder as Neptunus bestudeer en beweer daar is ’n planeet so groot soos Uranus by 50&amp;nbsp;AE met ’n wentelperiode van 360 jaar. Hy het dit &quot;Hades&quot; genoem. In 1921 het Grigull die wentelperiode na 310-330 jaar aangepas om die waargenome afwykings beter te verklaar.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Hypothetical Planets|author=Paul Schlyter|work=The Swedish Amateur Astronomical Society|url=http://solarviews.com/eng/hypothet.htm|accessdate=2019-12-07}}&lt;/ref&gt;

In 1909 het Thomas Jefferson Jackson See gemeen &quot;daar is beslis een, heel waarskynlik twee en moontlik drie planete anderkant Neptunus&quot;.&lt;ref name=see&gt;{{cite journal|title=A Career of Controversy: The Anomaly of T. J. J. See|author=TJ Sherrill|pages=25–50|date=1999|bibcode= 1999JHA....30...25S|journal=Journal for the History of Astronomy|volume=30|doi=10.1177/002182869903000102}}&lt;/ref&gt; Hulle was glo 42, 56 en 72&amp;nbsp;AE van die Son af. Omdat hy geen verduideliking gegee het oor hoe hy tot dié gevolgtrekking gekom het nie, is nooit na hulle gesoek nie.&lt;ref name=see/&gt;

Die [[Indië|Indiese]] sterrekundige Venkatesh P. Ketakar het in 1911 voorgestel daar is twee planete anderkant Neptunus. Hy het hulle Brahma en Vishnu genoem. Hy het dit besluit nadat hy die patrone wat [[Pierre-Simon Laplace]] in die [[Natuurlike satelliet|mane]] van Jupiter waargeneem het, herbewerk en op die buitenste planete toegepas het.&lt;ref name=ketakar/&gt; Jupiter se drie [[Mane van Galilei|binnemane]], [[Io (maan)|Io]], [[Europa (maan)|Europa]] en [[Ganumedes (maan)|Ganumedes]], is gesinchroniseer in ’n ingewikkelde 1:2:4-[[Baanresonansie|resonansie]] bekend as die Laplace-resonansie.&lt;ref name=Musotto2002&gt;{{cite journal|last=Musotto|first=Susanna|author2=Varadi, Ferenc |author3=Moore, William |author4= Schubert, Gerald |title=Numerical Simulations of the Orbits of the Galilean Satellites|date=2002|volume=159|issue=2|pages=500–504|doi=10.1006/icar.2002.6939| bibcode=2002Icar..159..500M | journal = Icarus}}&lt;/ref&gt; Ketakar het voorgestel Uranus, Neptunus en sy hipotetiese trans-Neptunus-planete is in ’n soort Laplace-resonansie vasgevang. Volgens sy berekenings was Brahma gemiddeld 38,95&amp;nbsp;AE van die Son af en was sy wentelperiode 242,28 aardjare (3:4-resonansie met Neptunus). Toe Pluto 19 jaar later ontdek word, was sy gemiddelde afstand 39,48&amp;nbsp;AE en sy wentelperiode 248 aardjare, wat baie naby aan Ketakar se voorspelling was (Pluto het dan ook ’n [[Plutino|2:3-resonansie met Neptunus]]). Ketakar het geen ander besonderhede benewens afstand en wentelperiode bekend gemaak nie. Dit is onbekend hoe hy by dié syfers uitgekom het en sy tweede planeet, Vishnu, is nooit ontdek nie.&lt;ref name=ketakar&gt;{{cite journal|title=Prediction of Pluto by V. P. Ketakar|author1=JG Chhabra|author2=SD Sharma|author3=M Khanna|journal=Indian Journal of History of Science|date=1984|volume=19|issue=1|pages=18–26|url=http://www.new.dli.ernet.in/rawdataupload/upload/insa/INSA_1/20005abd_18.pdf|access-date=2008-09-04|bibcode=1984InJHS..19...18C|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20090225135119/http://www.new.dli.ernet.in/rawdataupload/upload/insa/INSA_1/20005abd_18.pdf|archive-date=2009-02-25|df=}}&lt;/ref&gt;

==Planeet X==
In 1894 het Percival Lowell, ’n ryk man van [[Boston]], met William Pickering se hulp die Lowell-sterrewag in [[Flagstaff, Arizona]], gestig. In 1906 het hy ’n uitgebreide soektog begin na ’n planeet anderkant Neptunus, oortuig daarvan dat hy die verwarring oor Uranus se wentelbaan kon oplos.&lt;ref name=tombaugh/&gt; Hy het dit &quot;Planeet&amp;nbsp;X&quot; genoem, ’n naam wat voorheen deur Gabriel Dallet gebruik is.&lt;ref name=grosser/&gt; Die &quot;X&quot; in die naam staan vir die [[letter]] X, wat ’n onbekendheid aandui, en nie vir die Romeinse [[syfer]] 10 nie – in dié tyd sou ’n planeet wat ontdek is die negende planeet gewees het. Lowell wou hiermee sy wetenskaplike geloofbaarheid bewys wat hom bly ontwyk het sedert hy verkondig het die kanaalagtige verskynsels op [[Mars]] is kanale wat deur [[Buiteaardse lewe|buiteaardse wesens]] gebou is.&lt;ref&gt;Croswell (1997), p. 43.&lt;/ref&gt;

Lowell se eerste soektog het gefokus op die [[sonnebaan]], die vlak wat die wentelbaan van die Aarde om die Son bevat en waar ook die ander planete in die Sonnestelsel geleë is. Met ’n 5-duim-kamera het hy meer as 200 foto's met ’n [[Beligting (fotografie)|beligting]]styd van drie uur elk met ’n vergrootglas deursoek, maar kon geen planete kry nie. In dié tyd was Pluto te ver bo die sonnebaan om in die projek opgespoor te word.&lt;ref name=tombaugh&gt;Tombaugh (1946).&lt;/ref&gt; Nadat hy sy aanvanklik voorgestelde posisies aangepas het, het Lowell van 1914 tot 1916 ’n tweede soektog uitgevoer.&lt;ref name=tombaugh/&gt; In 1915 het hy ''Memoir of a Trans-Neptunian Planet'' gepubliseer waarin hy tot die gevolgtrekking kom dat Planeet&amp;nbsp;X ’n massa het van rofweg sewe keer die Aarde s’n – omtrent die helfte van dié van Neptunus&lt;ref name=&quot;ley195608&quot;&gt;{{Cite magazine  |last=Ley  |first=Willy  |author=  |last2=  |first2=  |date=Augustus 1956  |title=The Demotion of Pluto  |department=For Your Information  |url=https://archive.org/stream/galaxymagazine-1956-08#page/n79/mode/2up  |magazine=Galaxy Science Fiction  |pages=79–91  |type= }}&lt;/ref&gt; – en ’n gemiddelde afstand van 43&amp;nbsp;AE van die Son af. Hy het aangeneem Planeet&amp;nbsp;X is ’n groot voorwerp met ’n lae digtheid en ’n groot [[albedo]], soos die reuseplanete. Daarom sou dit as ’n skyf sigbaar wees met ’n deursnee van sowat een [[boogsekonde]] en ’n [[skynbare magnitude]] van tussen 12 en 13 hê – helder genoeg om te kon sien.&lt;ref name=tombaugh/&gt;&lt;ref&gt;Littman (1990), p. 70.&lt;/ref&gt;

[[Beeld:Clyde W. Tombaugh.jpeg|thumb|200px|Clyde William Tombaugh.]]
In 1908 het Pickering onafhanklik aangekondig hy het, deur ongerymdhede in Uranus se wentelbaan te ontleed, bewyse gekry van ’n negende planeet. Sy hipotetiese planeet, wat hy &quot;Planeet&amp;nbsp;O&quot; genoem het (want O volg op N; dus Neptunus),&lt;ref&gt;{{cite book|title=The Hunt For Planet X|url=https://archive.org/details/huntforplanetxne0000schi|author=Govert Schilling |date=2009 |publisher=Springer |page=[https://archive.org/details/huntforplanetxne0000schi/page/34 34] | isbn= 978-0-387-77804-4 }}&lt;/ref&gt; het ’n gemiddelde baanradius van 51,9&amp;nbsp;AE en ’n wentelperiode van 373,5 jaar gehad.&lt;ref name=grosser/&gt; Fotografiese plate wat in sy sterrewag in [[Peru]] geneem is, het geen getuienis getoon van die voorspelde planeet nie, en die Britse sterrekundige P.H. Cowell het bewys die onreëlmatighede in Uranus se wentelbaan verdwyn feitlik as die hipotetiese planeet se eienskappe in ag geneem word.&lt;ref name=grosser/&gt; Lowell het self Planeet&amp;nbsp;O verwerp, ondanks sy noue verbintenis met Pickering, en gesê: &quot;Hierdie planeet word baie paslik &quot;O&quot; genoem, [want dit] is absoluut niks.&quot;&lt;ref name=cros50&gt;Croswell p. 50&lt;/ref&gt; Sonder dat Pickering dit geweet het, het vier van die plate wat in sy soeke na &quot;Planeet O&quot; geneem is, beelde van Pluto vasgevang, maar dit is eers jare later ontdek.&lt;ref name=&quot;Hoyt&quot;&gt;{{cite journal |title= W. H. Pickering's Planetary Predictions and the Discovery of Pluto |author= William Graves Hoyt |journal= Isis |volume= 67 |issue= 4 |date= Desember 1976 |pages = 551–564 |jstor= 230561 |doi= 10.1086/351668  |pmid= 794024 }} p. 563.&lt;/ref&gt; Pickering het voorts, tot in 1932, baie ander moontlike trans-Neptunus-planete voorgestel, wat hy &quot;P&quot;, &quot;Q&quot;, &quot;R&quot;, &quot;S&quot;, &quot;T&quot; en &quot;U&quot; genoem het; geen daarvan is opgespoor nie.&lt;ref name=ketakar/&gt;

===Ontdekking van Pluto===
Lowell se skielike dood in 1916 het die soeke na Planeet&amp;nbsp;X tydelik tot stilstand gebring. Sy mislukking om die planeet te ontdek het hom so te sê doodgemaak, het een vriend gesê.&lt;ref&gt;Croswell (1997), p. 49.&lt;/ref&gt; Lowell se weduwee, Constance, het in ’n regsgeding met die sterrewag betrokke geraak oor Lowell se nalatenskap en dit het die soektog vir verskeie jare onderbreek.&lt;ref name=cros2&gt;Croswell (1997), pp. 32–55.&lt;/ref&gt; In 1925 het die sterrewag glas vir ’n nuwe 33 cm-wyeveldteleskoop aangeskaf om die soektog voort te sit. Dit is gebou met geld van Abbott Lawrence Lowell,&lt;ref&gt;[http://www.astronomy.com/year-of-pluto/2015/05/percival-lowells-three-early-searches-for-planet-x &quot;Percival Lowell's three early searches for Planet X&quot;]. ''Astronomy Magazine''. 14 Mei 2015.&lt;/ref&gt; Percival se broer.&lt;ref name=tombaugh/&gt; In 1929 het die sterrewag se direkteur, [[Vesto Slipher]], die taak om die planeet op te spoor gegee aan [[Clyde Tombaugh]], ’n 22-jarige plaasseun van [[Kansas]] wat pas by die Lowell-sterrewag aangestel is.&lt;ref name=cros2/&gt;

Tombaugh moes streke van die naglug stelselmatig in pare foto's vasvang. Elke foto van ’n paar is twee weke uitmekaar geneem. Hy het dan die twee foto's van elke streek in ’n masjien geplaas wat die beweging van enige planeet kon opvang. Om die kans te verklein dat ’n vinniger bewegende (en dus nader) voorwerp verkeerdelik vir ’n planeet aangesien word, het Tombaugh elke streek naby sy opposisiepunt, 180 grade van die Son af, afgeneem waar die skynbare retrograde beweging van voorwerpe buite die Aarde se wentelbaan op sy sterkste is. Hy het ook ’n derde foto geneem as ’n beheermaatreël om enige valse bewyse uit te skakel wat deur foute op ’n individuele plaat veroorsaak kon gewees het. Tombaugh het besluit om die hele [[diereriem]] af te neem in plaas van net die streke wat Lowell voorgestel het.&lt;ref name=tombaugh/&gt;

Teen begin 1930 het Tombaugh se soektog tot by die [[sterrebeeld]] [[Tweeling (sterrebeeld)|Tweeling]] gevorder. Op 18 Februarie 1930, nadat hy amper ’n jaar lank gesoek en amper 2&amp;nbsp;miljoen [[ster]]re ondersoek het, het Tombaugh ’n bewegende voorwerp waargeneem op fotografiese plate wat op 23 en 29 Januarie van dié jaar geneem is.&lt;ref&gt;Tombaugh (1946), p. 79&lt;/ref&gt; ’n Foto van ’n laer gehalte wat op 21 Januarie geneem is, het die beweging bevestig.&lt;ref name=cros2/&gt; Die voorwerp was net ses grade van een van die liggings van Planeet&amp;nbsp;X  wat Lowell voorgestel het.&lt;ref name=cros2/&gt; Nadat die sterrewag nog bevestigende foto's gekry het, is die nuus van die ontdekking op 13 Maart 1930 na die Harvard-kollegesterrewag getelegrafeer. 

Die nuwe voorwerp is later ook ontdek op foto's wat reeds op 19 Maart 1915 geneem is.&lt;ref name=&quot;Hoyt&quot;/&gt; Die besluit om die nuwe voorwerp &quot;Pluto&quot; te noem, was deels ter ere van Percival Lowell, want sy voorletters is die eerste twee letters van die naam.&lt;ref&gt;{{cite web|title= NASA's Solar System Exploration: Multimedia: Gallery: Pluto's Symbol |url= http://sse.jpl.nasa.gov/multimedia/display.cfm?IM_ID=263 |publisher=NASA |access-date=2007-03-25 |url-status=dead |archive-url= https://web.archive.org/web/20061001015053/http://sse.jpl.nasa.gov/multimedia/display.cfm?IM_ID=263 |archive-date=2006-10-01 |df= }}&lt;/ref&gt; Ná die ontdekking van Pluto het Tombaugh die sonnebaan aanhou deursoek vir ander voorwerpe. Hy het honderde [[veranderlike ster]]re asook asteroïdes en twee komete ontdek, maar geen ander planete nie.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Clyde W. Tombaugh|publisher=New Mexico Museum of Space History|url=http://www.nmspacemuseum.org/halloffame/detail.php?id=51|access-date=2008-06-29|archive-date=2012-09-19|archive-url=https://www.webcitation.org/6AnZmdT0a?url=http://www.nmspacemuseum.org/halloffame/detail.php?id=51|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

===Pluto verloor die titel 'Planeet X'===
[[Lêer:Charon by New Horizons on 13 July 2015.png|thumb|180px|links|Pluto se maan [[Charon (maan)|Charon]].]]
[[Beeld:Charon Discovery.jpg|thumb|links|180px|Die ontdekkingsfoto van Charon.]]
Tot die verbasing en teleurstelling van die sterrewag het Pluto geen teken van ’n skyf getoon nie; dit het soos ’n punt gelyk, nes ’n ster, en met ’n magnitude van net sowat 15 was dit ses keer so dof as wat Lowell voorspel het. Dit het beteken dit was óf baie klein óf baie donker.&lt;ref name=tombaugh/&gt; Omdat die sterrekundiges by Lowell gedink het Pluto is swaar genoeg om planete te versteur, het hulle gedink sy albedo kon nie minder as 0,07 wees nie (wat beteken dit weerkaats net 7% van die lig wat daarop val); dit is omtrent so donker soos teer en soortgelyk aan die albedo van [[Mercurius]], die planeet wat die minste lig weerkaats.&lt;ref name=bower/&gt; Dit sou beteken Pluto se massa is nie meer as 70% van die Aarde s’n nie.&lt;ref name=bower/&gt; Waarnemings het ook gewys Pluto se wentelbaan is baie [[Ellips|ellipties]], meer as dié van enige ander planeet.&lt;ref name=lauch&gt;{{cite book|author=J. K. Davies|display-authors=4|author2=J. McFarland|author3=M. E. Bailey|author4=B. G. Marsden|author5=W. I. Ip|title=The Solar System Beyond Neptune|editor=M. Antonietta Baracci|editor2=Hermann Boenhardt|editor3=Dale Cruikchank|editor4=Alissandro Morbidelli|pages=11–23|publisher=University of Arizona Press|chapter-url=http://www.arm.ac.uk/preprints/2008/522.pdf|date=2008|chapter=The Early Development of Ideas Concerning the Transneptunian Region|access-date=2014-11-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20150220182134/http://www.arm.ac.uk/preprints/2008/522.pdf|archive-date=2015-02-20|url-status=dead|df=}}&lt;/ref&gt;

Sommige sterrekundiges het feitlik dadelik Pluto se status as planeet in twyfel getrek. Skaars ’n maand ná die ontdekking, op 14 April 1930, het Armin O. Leuschner in ’n artikel in ''The New York Times'' voorgestel Pluto se dofheid en groot baaneksentrisiteit laat dit meer soos ’n asteroïde of komeet lyk: &quot;Van die moontlikhede is ’n groot asteroïde wat grootliks in sy wentelbaan versteur is naby ’n groot planeet soos Jupiter, of dit kan een van baie langperiode- planetêre voorwerpe wees wat nog ontdek moet word, of ’n helder komeetvoorwerp.&quot;&lt;ref name=lauch/&gt;&lt;ref name=nyt/&gt; In dieselfde artikel het die direkteur van die Harvard-sterrewag, [[Harlow Shapley]], gesê Pluto is ’n &quot;lid van die Sonnestelsel wat nie met bekende asteroïdes of komete vergelykbaar is nie, en dalk van groter belang vir kosmogonie is as wat ’n ander planeet anderkant Neptunus sal wees&quot;.&lt;ref name=nyt&gt;{{cite news|journal=The New York Times|date=April 14, 1930|url= https://timesmachine.nytimes.com/timesmachine/1930/04/14/96096499.pdf|title=&quot;Planet X&quot; Orbit Raises More Doubt}}&lt;/ref&gt; In 1931 het Ernest W. Brown deur middel van ’n wiskundige formule (en in samewerking met E.C. Bower) getoon die veronderstelde onreëlmatighede in Uranus se wentelbaan kan nie wees vanweë die swaartekraguitwerking van ’n verder geleë voorwerp nie, en dat Lowell se veronderstelde voorspelling &quot;bloot toevallig&quot; was.&lt;ref&gt;{{cite journal|title=On a criterion for the prediction of an unknown planet|author=Ernest W. Brown|date=1931|journal=Monthly Notices of the Royal Astronomical Society| volume=92|pages=80–100|bibcode = 1931MNRAS..92...80B | doi = 10.1093/mnras/92.1.80}}&lt;/ref&gt;

Deur die hele middel van die 20ste eeu het ramings van Pluto se massa al hoe kleiner geword. In 1931 het Nicholson en Mayall bereken sy massa, gebaseer op sy veronderstelde uitwerking op die reuseplanete, is rofweg gelyk aan dié van die Aarde,&lt;ref name=&quot;The Discovery of Pluto&quot;&gt;{{cite journal|title= The Discovery of Pluto |url= https://archive.org/details/monthly-notices-of-the-royal-astronomical-society_1931-02-13_91_4/page/380 |journal= Monthly Notices of the Royal Astronomical Society |volume=91 |issue= 4 |date=Februarie 1931 |pages= 380–385 |bibcode= 1931MNRAS..91..380. |doi=10.1093/mnras/91.4.380|doi-access= free }}&lt;/ref&gt; omtrent dieselfde as ’n berekening in 1942 van 0,91 aardmassas (M&lt;sub&gt;⊕&lt;/sub&gt;) deur Lloyd R. Wylie van die Amerikaanse Vlootsterrewag wat dieselfde eienskappe oorweeg het.&lt;ref name=wylie&gt;{{cite book | title= Is Pluto a Planet?: A Historical Journey through the Solar System | author = David A. Weintraub |publisher=Princeton University Press, 2014 |isbn=978-1400852970 |page=141 |url= https://books.google.com/?id=dW1_AwAAQBAJ&amp;pg=PA141&amp;lpg=PA141&amp;dq=wylie+pluto+1942#v=onepage&amp;q=wylie%20pluto%201942&amp;f=false |date=2014-06-12 }}&lt;/ref&gt; In 1949 het [[Gerard Kuiper]] se meting van Pluto se deursnee met ’n 200-duim-teleskoop by die [[Palomar-sterrewag]] hom gelei tot die oortuiging dat Pluto halfpad tussen die grootte van Mercurius en Mars is en dat sy massa omtrent 0,1&amp;nbsp;M&lt;sub&gt;⊕&lt;/sub&gt; is.&lt;ref name=&quot;Gerard P. Kuiper 1950 133–137&quot;&gt;{{cite journal|title=The Diameter of Pluto |first=Gerard P. |last=Kuiper |journal=Publications of the Astronomical Society of the Pacific |volume=62 |pages= 133–137 |date=August 1950 |bibcode= 1950PASP...62..133K|doi= 10.1086/126255 |issue=366}}&lt;/ref&gt;

&lt;div style=&quot;float:right; margin:2px;&quot;&gt;
{| class=wikitable style=&quot;text-align:center; font-size:11px&quot;
|+ Massaramings vir Pluto:
!Jaar!! Massa !!Nota
|-
|1931 || {{val|1|ul=maarde}} ||Nicholson &amp; Mayall&lt;ref name=&quot;The Discovery of Pluto&quot;/&gt;
|-
|1942 || 0,91 M&lt;sub&gt;⊕&lt;/sub&gt; || Wylie &lt;ref name=wylie/&gt;
|-
|1948||  0,1 (1/10) M&lt;sub&gt;⊕&lt;/sub&gt; || Kuiper &lt;ref name=&quot;Gerard P. Kuiper 1950 133–137&quot;/&gt;
|-
|1973|| 0,025 (1/40) M&lt;sub&gt;⊕&lt;/sub&gt; || Rawlins &lt;ref name=&quot;Mass and Position Limits for an Hypothetical Tenth Planet of the Solar System&quot;/&gt;
|-
|1976||0,01 (1/100) M&lt;sub&gt;⊕&lt;/sub&gt;||Cruikshank, Pilcher, &amp; Morrison &lt;ref name=&quot;Croswell 1997, p. 57&quot;/&gt;
|-
|1978||0,002 (1/500) M&lt;sub&gt;⊕&lt;/sub&gt; || Christy &amp; Harrington &lt;ref name=Christy&gt;{{cite journal |bibcode= 1978AJ.....83.1005C |author= James W. Christy |author2= Robert S. Harrington |last-author-amp= yes |title= The Satellite of Pluto |url= https://archive.org/details/astronomical-journal_1978-08_83_8/page/1005 |journal= Astronomical Journal |date=Augustus 1978 |volume= 83 |issue= 8 |pages= 1005–1008 |doi= 10.1086/112284 }}&lt;/ref&gt;
|-
|2006||0.00218 (1/459) M&lt;sub&gt;⊕&lt;/sub&gt; || Buie et al.&lt;ref name=Buie&gt;{{cite journal |bibcode= 2006AJ....132..290B |author= Marc W. Buie |author2= William M. Grundy |author3= Eliot F. Young |last-author-amp= yes |title= Orbits and photometry of Pluto's satellites: Charon, S/2005 P1, and S/2005 P2 |url= https://archive.org/details/sim_astronomical-journal_2006-07_132_1/page/290 |journal= Astronomical Journal |date=Julie 2006 |volume= 132 |issue=1 |arxiv= astro-ph/0512491|doi= 10.1086/504422 |pages=290–298}}&lt;/ref&gt;
|}
&lt;/div&gt;

In 1973 het Dennis Rawlins beweer Pluto se massa is omtrent dieselfde as dié van die maan [[Triton (maan)|Triton]], gebaseer op die ooreenkomste met die periodisiteit en helderheidswisseling van Triton. Dit stem ooreen met wat die sterrekundiges [[Walter Baade]] en E.C. Bower al in 1934 gesê het.&lt;ref&gt;{{cite journal |title=The Photographic Magnitude and Color Index of Pluto |author=Walter Baade |journal=Publications of the Astronomical Society of the Pacific |volume=46 |number=272 |page=218 |bibcode=1934PASP...46..218B |doi=10.1086/124467 |year=1934|author-link=Walter Baade }}&lt;/ref&gt; Omdat Triton se massa toe beskou is as rofweg 2,5% van dié van die Aarde-Maan-stelsel (meer as 10 keer sy werklike massa), was Rawlins se bepaling van Pluto se massa ook verkeerd. Dit was egter klein genoeg dat hy die afleiding kon maak dat Pluto nie Planeet&amp;nbsp;X is nie.&lt;ref name=&quot;Mass and Position Limits for an Hypothetical Tenth Planet of the Solar System&quot;&gt;{{cite journal |title=Mass and Position Limits for an Hypothetical Tenth Planet of the Solar System |url=https://archive.org/details/sim_monthly-notices-of-the-royal-astronomical-society_1973_162_3/page/261 |author=Dennis Rawlins |journal= Monthly Notices of the Royal Astronomical Society |volume=162 |issue=3 |date=1973 |pages=261–270 |bibcode=1973MNRAS.162..261R |doi=10.1093/mnras/162.3.261 }}&lt;/ref&gt; In 1976 het Dale Cruikshank, Carl Pilcher en David Morrison van die Universiteit van [[Hawaii]] [[spektraallyn]]e van Pluto se oppervlak bestudeer en vasgestel dit moet [[metaan]][[Vlugtigheid (planetologie)|ys]] bevat, wat hoogs weerkaatsend is. Dit het beteken Pluto is glad nie donker nie, maar besonder helder, en sy massa kon nie meer as ’n 100ste M&lt;sub&gt;⊕&lt;/sub&gt; gewees het nie.&lt;ref&gt;{{cite journal |doi=10.1126/science.194.4267.835-a |pmid=17744185 |journal=Science |volume=194 |issue=4267 |pages=835–837 |year=1976 |title=Pluto: Evidence for methane frost |url=https://archive.org/details/sim_science_1976-11-19_194_4267/page/835 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Croswell 1997, p. 57&quot;&gt;Croswell (1997), p. 57.&lt;/ref&gt;

Pluto se massa is eindelik in 1978 finaal vasgestel nadat die Amerikaanse sterrekundige James W. Christy sy maan [[Charon (maan)|Charon]] ontdek het. Dit het hom en Robert Harrington van die Amerikaanse Vlootsterrewag in staat gestel om die massa van die Pluto-Charon-stelsel regstreeks te meet deur die maan se wenteling om Pluto te bestudeer.&lt;ref name=&quot;Christy&quot;/&gt; Hulle het bepaal Pluto se massa is 1,31×10&lt;sup&gt;22&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;kg; rofweg ’n 500ste van die Aarde s’n en ’n 6de van die Maan s'n, en heeltemal te klein om die afwykings in die buiteplanete se wentelbane te veroorsaak. Lowell se &quot;voorspelling&quot; was dus blote toeval: As daar ’n Planeet&amp;nbsp;X is, is dit nie Pluto nie.&lt;ref&gt;Croswell (1997), pp. 57–58.&lt;/ref&gt;

===Verdere soeke na Planeet X===
Ná 1978 het ’n paar sterrekundiges bly soek na Lowell se Planeet&amp;nbsp;X, oortuig daarvan daar moet nog ’n planeet wees wat die buiteplanete se wentelbane versteur nadat bewys is dit is nie Pluto nie.&lt;ref name=cros /&gt;

In die 1980's en 1990's het Robert Harrington ’n soeke begin na die ware oorsaak van die versteurings.&lt;ref name=cros&gt;Croswell, pp. 56–71&lt;/ref&gt; Hy het bereken enige Planeet&amp;nbsp;X sou rofweg drie keer so ver as Neptunus van die Son af wees; sy wentelbaan sou hoogs eksentriek wees en ’n groot helling met betrekking tot die sonnebaan hê – sy wentelbaan sou ’n hoek van rofweg 32 grade met dié van die ander planete vorm.&lt;ref&gt;{{cite journal  | title = The location of Planet X | author = R. S. Harrington | journal= The Astronomical Journal | volume= 96 | date = 1988 |pages= 1476–1478|doi=10.1086/114898| bibcode=1988AJ.....96.1476H}}&lt;/ref&gt; Die reaksie hierop was gemeng. Die bekende Planeet&amp;nbsp;X-skeptikus Brian G. Marsden van die [[Kleinplaneetsentrum]] het uitgewys die afwykings in wentelbane is ’n 100ste so groot as wat deur Le Verrier waargeneem is en kon maklik die gevolg van ’n waarnemingsfout gewees het.&lt;ref&gt;Croswell (1997), pp. 62–63.&lt;/ref&gt;

[[Lêer:Lspn comet halley.jpg|thumb|220px|Halley se Komeet.]]
In 1972 het Joseph Brady van die Lawrence Livermore- Nasionale Laboratorium onreëlmatighede in die beweging van [[Halley se Komeet]] bestudeer. Hy het beweer dit kan veroorsaak word deur ’n planeet so groot soos Jupiter anderkant Neptunus, by 59&amp;nbsp;AE, wat in ’n [[Retrograde en prograde beweging|retrograde wentelbaan]] om die Son is.&lt;ref name=Brady1972&gt;{{cite journal |last=Brady |first=Joseph L. |title=The Effect of a Trans-Plutonian Planet on Halley's Comet |journal=Publications of the Astronomical Society of the Pacific |volume=84 |issue=498 |pages=314–322 |date=1972 |bibcode=1972PASP...84..314B |doi=10.1086/129290}}&lt;/ref&gt; Beide Marsden en die Planeet&amp;nbsp;X-voorstander P. Kenneth Seidelmann het die hipotese egter gekritiseer en bewys Halley se Komeet skiet onreëlmatige strome materiaal uit en dit veroorsaak veranderings in sy baan. Hulle het ook gesê ’n voorwerp so groot soos Brady se Planeet&amp;nbsp;X sou die wentelbane van die bekende buiteplanete ontsettend beïnvloed.&lt;ref&gt;Croswell (1997), p. 63.&lt;/ref&gt;

In 1988 het A.A. Jackson en R.M. Killen die stabiliteit van Pluto se baanresonansie met Neptunus bestudeer deur toets-&quot;Planeet X'e&quot; met wisselende massas en afstande van Pluto in modelle te gebruik. Pluto en Neptunus se wentelbane is in ’n 3:2-resonansie, wat voorkom dat die twee planete bots of selfs naby mekaar kom. Daar is bevind die hipotetiese voorwerp moet ’n massa van meer as 5&amp;nbsp;aardmassas hê om die resonansie te versteur en dat ’n groot verskeidenheid voorwerpe anderkant Pluto kan voorkom sonder dat die resonansie versteur word. Vier toetswentelbane van ’n trans-Pluto-planeet is vir 4&amp;nbsp;miljoen jaar vooruit getoets om te bepaal watter uitwerking dit op die resonansie tussen Pluto en Neptunus sou hê. Daar is bevind planete anderkant Pluto met ’n massa van 0,1 en 1 aardmassas, in wentelbane by onderskeidelik 48,3 en 75,5&amp;nbsp;AE, versteur nie die 3:2-resonansie nie. Toetsplanete van 5&amp;nbsp;aardmassas en [[Ellips|halflengteasse]] van 52,5 en 62,5&amp;nbsp;AE versteur wel die resonansie oor 4&amp;nbsp;miljoen jaar.&lt;ref&gt;{{cite journal|title= Planet X and the stability of resonances in the Neptune-Pluto system|author= A. A. Jackson|author2= R. M. Killen|last-author-amp= yes |journal= Monthly Notices of the Royal Astronomical Society|volume= 235 |issue= 2|date=1988|pages = 593–601 |bibcode=1988MNRAS.235..593J |doi=10.1093/mnras/235.2.593|doi-access= free}}&lt;/ref&gt;

===Planeet X verkeerd bewys===
Harrington is in Januarie 1993 oorlede sonder dat hy Planeet X gevind het.&lt;ref name=&quot;croswell66&quot;&gt;Croswell (1997), p. 66.&lt;/ref&gt; Ses maande tevore het E. Myles Standish data van [[Voyager 2|Voyager&amp;nbsp;2]] se verbyvlug van Neptunus in 1989 – wat die planeet se massa afgeskaal het met 0,5%, omtrent soveel soos Mars se massa&lt;ref name=&quot;croswell66&quot; /&gt; – gebruik om die swaartekraginvloed op Uranus te herbereken.&lt;ref&gt;{{cite journal |title= Planet X&amp;nbsp;– No dynamical evidence in the optical observations |author=Myles Standish |date= 1992-07-16 |bibcode=1993AJ....105.2000S |journal=Astronomical Journal |volume= 105|pages=200–2006|issue= 5 |doi=10.1086/116575}}&lt;/ref&gt; Toe Neptunus se aangepaste massa gebruik is in die berekenings, het die onreëlmatighede in Uranus se wentelbaan, en daarmee saam die behoefte aan ’n Planeet&amp;nbsp;X, verdwyn.&lt;ref name=&quot;standage&quot;/&gt; 

Daar is geen afwykings in die bane van enige [[Ruimtetuig|ruimtetuie]] soos [[Pioneer 10]] en 11 of [[Voyager 1]] en 2 wat toegeskryf kan word aan die swaartekraginvloed van ’n groot, onontdekte voorwerp in die buitenste Sonnestelsel nie.&lt;ref&gt;Littman (1990), p. 204.&lt;/ref&gt; Vandag stem die meeste sterrekundiges saam dat Planeet&amp;nbsp;X, soos Lowell dit gedefinieer het, nie bestaan nie.&lt;ref&gt;{{cite book|title=The Neptune File|author=Tom Standage|publisher=Penguin|date=2000|isbn=978-0-8027-1363-6|page=[https://archive.org/details/neptunefilestory00stan/page/168 168]|url-access=registration|url=https://archive.org/details/neptunefilestory00stan/page/168}}&lt;/ref&gt;

==Ontdekking van ander trans-Neptunus-voorwerpe==
[[Lêer:EightTNOs af.png|duimnael|280px|links|’n Vergelyking van die grootste 10 TNV's: Pluto, Eris, Haumea, Makemake, Gonggong, Quaoar, Sedna, Orcus, Salacia en 2002 MS&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt;. Onder is die Aarde en die Maan.]]
Ná die ontdekking van Pluto en Charon is geen voorwerpe anderkant Neptunus ontdek nie, tot met die ontdekking van [[15760 Albion]] in 1992.&lt;ref&gt;{{cite web|author=Minor Planet Center|title=Circular No. 5611 |date= 1992 |url=http://www.cbat.eps.harvard.edu/iauc/05600/05611.html|access-date=2011-07-05|archive-url = https://web.archive.org/web/20080504183122/http://cfa-www.harvard.edu/iau/iauc/05600/05611.html |archive-date = 4 Mei 2008}}&lt;/ref&gt; Sedertdien is duisende [[trans-Neptunus-voorwerp]]e (TNV's) ontdek. Die meeste word nou gereken as deel van die [[Kuipergordel]], ’n swerm ysliggame wat oorgebly het ná die vorming van die Sonnestelsel wat net anderkant Neptunus naby die vlak van die sonnebaan om die Son wentel. Nie een van hulle is so groot soos Pluto nie, maar van hulle (soos [[90377 Sedna|Sedna]]) is aanvanklik in die media as &quot;nuwe planete&quot; beskryf.&lt;ref&gt;{{cite news |title= Astronomers discover 'new planet' |work= BBC News |url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/sci/tech/3511678.stm |access-date= 2008-06-20 | date=2004-03-15}}&lt;/ref&gt;

In 2005 het die sterrekundige [[Michael E. Brown|Mike Brown]] en sy span die ontdekking aangekondig van {{mp|2003 UB|313}} (later {{dp|Eris}} hernoem, na die Griekse godin van twis en onenigheid): ’n TNV wat aanvanklik geglo is effens groter as Pluto is.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Circular No. 8747 |author= Central Bureau for Astronomical Telegrams, International Astronomical Union |url=http://www.cbat.eps.harvard.edu/iauc/08700/08747.html |date= 2006 |access-date= 2011-07-05|archive-url = https://web.archive.org/web/20070205035336/http://www.cfa.harvard.edu/iau/special/08747.pdf |archive-date = 5 Februarie 2007|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; Kort daarna is die voorwerp in ’n nuusvrystelling van [[Nasa]] se Jet Propulsion Laboratory as die &quot;tiende planeet&quot; beskryf.&lt;ref&gt;{{cite web |title=NASA-Funded Scientists Discover Tenth Planet |publisher=Jet Propulsion Laboratory |url=http://www.jpl.nasa.gov/news/news-print.cfm?release=2005-126 |date=2005 |access-date=2007-02-22 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110721191652/http://www.jpl.nasa.gov/news/news-print.cfm?release=2005-126 |archive-date=2011-07-21 |df= }}&lt;/ref&gt;

Eris is nooit amptelik as ’n planeet geklassifiseer nie en die IAU se 2006-definisie van ’n planeet bepaal dat beide Eris en Pluto [[dwergplanete]] is, en nie planete nie, omdat hulle nie hulle omgewing &quot;skoongevee&quot; het nie.&lt;ref name=IAU/&gt; Hulle wentel nie alleen om die Son nie, maar as deel van ’n gordel soortgelyke voorwerpe. Pluto self word nou gereken as behorende tot die Kuipergordel en die grootste dwergplaneet – ook groter as Eris, wat egter wel ’n groter massa het.

’n Paar sterrekundiges, veral [[Alan Stern]], die hoof van Nasa se [[New Horizons]]-sending na Pluto, is oortuig daarvan dat die IAU se definisie verkeerd is. Hulle glo Pluto, Eris en alle ander groot TNV's, soos {{Dp|Makemake}}, {{Dp|Sedna}}, {{Dp|Quaoar}}, {{Dp|Varuna}} en {{Dp|Haumea}}, behoort as planete erken te word.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Unabashedly Onward to the Ninth Planet|author=Alan Stern |date= 2006 |publisher= NASA |url= http://www.spacedaily.com/reports/Unabashedly_Onward_to_the_Ninth_Planet_999.html|access-date=2008-06-25}}&lt;/ref&gt; Die ontdekking van Eris het nie weer die Planeet&amp;nbsp;X-teorie laat herleef nie, want dit is veels te klein om ’n uitwerking op die buiteplanete se wentelbane te hê.&lt;ref&gt;{{cite web|title=David Jewitt:Planet X|author=David C. Jewitt (University of Hawaii) | publisher= Personal web site |date= 2006 |url= http://www2.ess.ucla.edu/~jewitt/kb/planetx.html|access-date=2008-05-21|archive-url = https://web.archive.org/web/20080508035508/http://www.ifa.hawaii.edu/~jewitt/kb/planetx.html |archive-date = 8 Mei 2008}}&lt;/ref&gt;

==Ander voorgestelde trans-Neptunus-planete==
Hoewel die meeste sterrekundiges glo Lowell se Planeet&amp;nbsp;X bestaan nie, het ’n paar die idee laat herleef dat ’n groot, onsigbare planeet ’n waarneembare swaartekraguitwerking in die buitenste Sonnestelsel kan hê. Daar word dikwels na hierdie hipotetiese voorwerpe as &quot;Planeet&amp;nbsp;X&quot; verwys, hoewel die idees oor dié voorwerpe aansienlik kan verskil van Lowell se idee.&lt;ref&gt;{{cite journal|journal=Monthly Notices of the Royal Astronomical Society|volume=335 |issue=3 |pages= 641–654|date=September 2002|title=Biases in cometary catalogues and Planet X|author= J. Horner|author2= N. W. Evans|last-author-amp= yes|doi=10.1046/j.1365-8711.2002.05649.x |arxiv = astro-ph/0205150 |bibcode = 2002MNRAS.335..641H }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=planetx&gt;{{cite news |work=New Scientist |url= http://allesoversterrenkunde.nl/#!/actueel/artikelen/_detail/gli/the-mystery-of-planet-x/ | date=2008-01-11 |title= The Mystery of Planet X |pages= 30–33 | access-date=2008-06-25 | author=Govert Schilling}}&lt;/ref&gt;

===Wentelbane van verafgeleë voorwerpe===
[[Beeld:Sedna orbit.svg|thumb|350px|Die wentelbaan van Sedna (rooi) in vergelyking met dié van Jupiter (oranje), Saturnus (geel), Uranus (groen), Neptunus (blou) en Pluto (pers).]]
====Sedna se wentelbaan====
Toe [[90377 Sedna|Sedna]] ontdek is, het sy vreemde wentelbaan gelei tot vrae oor sy ontstaan. Sy perihelium (verste afstand van die Son af) is so ver (sowat 76&amp;nbsp;AE) dat geen huidige meganisme dié [[Eksentrisiteit (sterrekunde)|eksentrieke wentelbaaan]] kan verduidelik nie. Dit is te ver van die planete om deur die swaartekrag van Neptunus of enige ander reuseplaneet geraak te word en te verbonde aan die Son om beïnvloed te word deur buitekragte soos [[galaktiese gety]]e. Hipoteses oor sy besonderse wentelbaan sluit in dat dit deur ’n verbygaande ster beïnvloed is, dat dit van ’n ander planeetstelsel aangetrek is of dat dit deur ’n trans-Neptunus-planeet na sy huidige posisie geruk is.&lt;ref name=&quot;Mike&quot;&gt;{{cite journal|title=Discovery of a Candidate Inner Oort Cloud Planetoid|url=https://archive.org/details/sim_astrophysical-journal_2004-12-10_617_1/page/645|last1=Brown|first1=Mike|last2=Rabinowitz|first2=David|last3=Trujillo|first3=Chad|journal=Astrophysical Journal|bibcode=2004ApJ...617..645B|date=2004|volume = 617|pages=645–649|issue=1|arxiv=astro-ph/0404456| doi=10.1086/422095}}&lt;/ref&gt; 

Die beste manier om die rede vir sy vreemde wentelbaan te vind was om ’n paar ander voorwerpe in ’n soortgelyke streek op te spoor waarvan die wenteleienskappe ’n aanduiding van hulle geskiedenis kan gee. As Sedna deur ’n trans-Neptunus-planeet in sy huidige posisie geruk is, sal enige ander voorwerp in dié streek ’n soortgelyke perihelium hê.&lt;ref name=&quot;sisters&quot;&gt;{{cite web|title=Searching for Sedna's Sisters: Exploring the inner Oort cloud|last=Schwamb|first=Megan|date=2007-09-18|publisher=Caltech|url=http://www.astro.caltech.edu/~george/option/candex07/schwamb_report.pdf|access-date=2010-08-06|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20130512221422/http://www.astro.caltech.edu/~george/option/candex07/schwamb_report.pdf|archive-date=2013-05-12|df=}}&lt;/ref&gt;

====Opwinding oor Kuipergordel-wentelbane====
In 2008 het Tadashi Mukai en Patryk Sofia Lykawka voorgestel dat ’n verafgeleë planeet so groot soos Mars of die Aarde wat tans in ’n uiters eksentrieke wentelbaan tussen 100 en 200&amp;nbsp;AE is, met ’n wentelperiode van 1&amp;nbsp;000 jaar en ’n baanhelling van 20° tot 40°, verantwoordelik is vir die struktuur van die Kuipergordel. 

Hulle het verder voorgestel die versteurings van dié planeet het die eksentrisiteite en baanhellings van die [[trans-Neptunus-voorwerp]]e beïnvloed, die [[Planetesimaal|planetesimale skyf]] by 48&amp;nbsp;AE afgesny en die wentelbane van voorwerpe soos Sedna van Neptunus afgesonder. Tydens Neptunus se migrasie na die buitenste deel van die Sonnestelsel is hierdie planeet glo in ’n buiteresonansie met Neptunus vasgevang en het sy wentelbaan ’n groter perihelium ontwikkel, terwyl die oorblywende trans-Neptunus-voorwerpe in stabiele wentelbane gebly het.&lt;ref name=LykawaMukai&gt;{{cite journal |last1=Patryk S. |first1=Lykawka |last2=Tadashi |first2=Mukai |year=2008 |title=An Outer Planet Beyond Pluto and the Origin of the Trans-Neptunian Belt Architecture |url=https://archive.org/details/sim_astronomical-journal_2008-04_135_4/page/1161 |journal=The Astronomical Journal |volume=135 |issue=4 |pages=1161–1200 |arxiv=0712.2198 |bibcode=2008AJ....135.1161L |doi=10.1088/0004-6256/135/4/1161}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=spaceplanetX&gt;{{cite web |last=Than |first=Ker |date=18 June 2008 |title=Large 'Planet X' May Lurk Beyond Pluto |url=http://www.space.com/5526-large-planet-lurk-pluto.html |website=Space.com |access-date=18 Julie 2016}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=canwestPlanetX&gt;{{cite web |last=Hasegawa |first=Kyoko |date=28 Februarie 2008 |title=Japanese scientists eye mysterious 'Planet X' |url=http://www.bibliotecapleyades.net/hercolobus/esp_hercolobus_66.htm |website=BibliotecaPleyades.net |access-date=18 Julie 2016}}&lt;/ref&gt;

====Langwerpige wentelbane van ’n groep KGV's====
In 2012 het Rodney Gomes die wentelbane van 92 Kuipergordelvoorwerpe (KGV's) in ’n model gebruik en ontdek ses van dié wentelbane is baie langwerpiger as wat die model voorspel. Hy het die afleiding gemaak dat dit veroorsaak word deur die aantrekkingskrag van ’n verafgeleë planeetmetgesel, byvoorbeeld ’n voorwerp so groot soos Neptunus by 1&amp;nbsp;500&amp;nbsp;AE. Dié groot voorwerp sou veroorsaak dat die periheliums van voorwerpe met halflengteasse groter as 300&amp;nbsp;AE skommel en dat die voorwerpe verskuif word in wentelbane wat met dié van planete kruis, soos dié van {{mpl|308933|2006 SQ|372}} en {{mpl|87269|2000 OO|67}}, of in afgesonderde wentelbane, soos dié van Sedna.&lt;ref&gt;{{cite magazine|title=New planet found in our Solar System?|magazine=National Geographic|url=http://news.nationalgeographic.com/news/2012/05/120511-new-planet-solar-system-kuiper-belt-space-science|date=2012|access-date=2012-05-21|archive-date=2012-05-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20120514021638/http://news.nationalgeographic.com/news/2012/05/120511-new-planet-solar-system-kuiper-belt-space-science/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

====Ontdekking van sameklossing van KGV's====
In 2014 het sterrekundiges die ontdekking aangekondig van {{mpl|2012 VP|113}}, ’n groot voorwerp met ’n wentelbaan soos Sedna met ’n wentelperiode van 4&amp;nbsp;200 jaar en ’n perihelium van rofweg 80&amp;nbsp;AE.&lt;ref name=&quot;nature letter&quot;/&gt; Volgens hulle was dit ’n bewys van ’n moontlike trans-Neptunus-planeet.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://phys.org/news/2014-03-edge-solar.html |title=A new object at the edge of our Solar System discovered |work=Physorg.com |date=26 Maart 2014}}&lt;/ref&gt; Trujillo en Sheppard het gereken die sameklossing van die argumente van periheliums van VP113 en ander uiters verafgeleë TNV's dui op die bestaan van ’n &quot;[[superaarde]]&quot; van tussen 2 en 15 aardmassas verder as 200&amp;nbsp;AE, en moontlik in ’n skuins wentelbaan by 1&amp;nbsp;500&amp;nbsp;AE.&lt;ref name=&quot;nature letter&quot;/&gt;

In 2014 het sterrekundiges by die Universidad Complutense in [[Madrid]] voorgestel die beskikbare data dui op die bestaan van meer as een trans-Neptunus-planeet;&lt;ref name=&quot;Marcos2014&quot;&gt;{{cite journal| title=Extreme trans-Neptunian objects and the Kozai mechanism: signalling the presence of trans-Plutonian planets| first1=C.| last1=de la Fuente Marcos| first2=R.| last2=de la Fuente Marcos| date=1 September 2014|journal=Monthly Notices of the Royal Astronomical Society: Letters| volume=443| issue=1| pages=L59–L63| arxiv=1406.0715| bibcode=2014MNRAS.443L..59D |doi=10.1093/mnrasl/slu084}}&lt;/ref&gt; daaropvolgende werk het aangedui die bewyse is sterk genoeg.&lt;ref name=commensurabilities&gt;{{cite journal |last1=de la Fuente Marcos |first1=Carlos |last2=de la Fuente Marcos |first2=Raúl |date=2016 |title=Commensurabilities between ETNOs: a Monte Carlo survey |journal=Monthly Notices of the Royal Astronomical Society Letters |volume=460 |issue=1 |pages=L64–L68 |arxiv=1604.05881 |bibcode=2016MNRAS.460L..64D |doi=10.1093/mnrasl/slw077}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=nodes&gt;{{cite journal |last1=de la Fuente Marcos |first1=Carlos |last2=de la Fuente Marcos |first2=Raúl |date=11 Oktober 2017 |title=Evidence for a possible bimodal distribution of the nodal distances of the extreme trans-Neptunian objects: avoiding a trans-Plutonian planet or just plain bias? |journal=Monthly Notices of the Royal Astronomical Society Letters |volume=471 |issue=1 |pages=L61–L65 |arxiv=1706.06981 |bibcode=2017MNRAS.471L..61D |doi=10.1093/mnrasl/slx106}}&lt;/ref&gt;

====Verdere ontleding en die Planeet Nege-hipotese====
[[Beeld:Planet Nine - black background.png|thumbnail|300px|Voorspelling van ’n hipotetiese Planeet Nege se wentelbaan, gebaseer op unieke sameklossing.]]
Op 20 Januarie 2016 het Brown en Batygin ’n artikel gepubliseer wat Trujillo en Sheppard se aanvanklike bevindings bevestig; hulle het ’n superaarde (wat [[Planeet Nege]] genoem is) voorgestel, gebaseer op ’n statistiese sameklossing van die argumente van periheliums naby nul en ook die [[Knoop (sterrekunde)#Onderskeid|klimmende knope]] naby 113° van ses verafgeleë TNV's. Hulle het uitgewerk dit het ’n massa van omtrent 10 aardmassas (sowat 60% van Neptunus se massa) en ’n halflengteas van sowat 400 tot 1&amp;nbsp;500&amp;nbsp;AE.&lt;ref name=&quot;AJ121-2-22&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;NYT-20160120&quot;&gt;{{cite news |last=Chang |first=Kenneth |title=Ninth Planet May Exist Beyond Pluto, Scientists Report |url=https://www.nytimes.com/2016/01/21/science/space/ninth-planet-solar-system-beyond-pluto.html |date=20 Januarie 2016 |work=The New York Times |access-date=22 Januarie 2016 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news|title = New evidence suggests a ninth planet lurking at the edge of the solar system|url = https://www.washingtonpost.com/news/speaking-of-science/wp/2016/01/20/new-evidence-suggests-a-ninth-planet-lurking-at-the-edge-of-the-solar-system/|newspaper = The Washington Post|date = 2016-01-20|access-date = 2016-01-20|language = en|first = Joel|last = Achenbach|first2 = Rachel|last2 = Feltman}}&lt;/ref&gt;

===Waarskynlikheid===
Selfs sonder swaartekragbewyse het Mike Brown, die ontdekker van Sedna, gereken Sedna se wentelperiode van 12&amp;nbsp;000 jaar alleen dui op die bestaan van ’n aardgrootte-voorwerp anderkant Neptunus. Sedna se wentelbaan is so eksentriek dat dit vir net ’n klein deel van sy wentelperiode naby die Son is, waar dit maklik waargeneem kan word. Dit beteken dat, tensy sy ontdekking ’n uiters groot toeval was, daar moontlik nog talle voorwerpe met rofweg Sedna se deursnee in die omgewing van sy wentelbaan ontdek sal kan word.&lt;ref&gt;{{cite journal | author1 = M.E. Brown | author2 = C. Trujillo | author3 = D. Rabinowitz | last-author-amp = yes | title = Discovery of a Candidate Inner Oort Cloud Planetoid | url = https://archive.org/details/sim_astrophysical-journal_2004-12-10_617_1/page/645 | journal = Astrophysical Journal | arxiv = astro-ph/0404456 | date=2004 | volume=617 | issue = 1 | pages=645–649 | doi=10.1086/422095 | bibcode=2004ApJ...617..645B}}&lt;/ref&gt; 

Mike Brown het opgemerk: &quot;Sedna is sowat driekwart so groot soos Pluto. As daar 60 voorwerpe driekwart so groot soos Pluto [daar buite] is, dan is daar moontlik 40 voorwerpe so groot soos {{nowrap|Pluto...}} As daar 40 voorwerpe so groot soos Pluto is, dan is daar moontlik 10 wat twee keer so groot soos Pluto is. Daar is moontlik drie of vier wat drie keer so groot soos Pluto is, en die grootste van hierdie {{nowrap|voorwerpe...}} is moontlik so groot soos Mars of die Aarde.&quot;&lt;ref name=wgbh&gt;{{cite web|title=Lowell Lectures in Astronomy |author=Mike Brown |publisher=WGBH |url=http://forum.wgbh.org/wgbh/forum.php?lecture_id=3710 |date=2007 |access-date=2008-07-13 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080103202810/http://forum.wgbh.org/wgbh/forum.php?lecture_id=3710 |archive-date=2008-01-03 |df= }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=WHNO079G1i8&amp;t=3135|title=Pluto, Eris, and the Dwarf Planets of the Outer Solar System - talk by Mike Brown - the argument about dwarf planet sizes beyond Neptune is 50 minutes into his talk - on youtube (the WGBH link doesn't work)|last=Smithsonian|date=|access-date=2 Januarie 2019|via=YouTube}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web | url=https://www.space.com/37295-possible-planet-10.html | title=Planet 10? Another Earth-Size World May Lurk in the Outer Solar System}}&lt;/ref&gt; Volgens hom sal so ’n voorwerp as dit ontdek word egter steeds ’n [[dwergplaneet]] wees volgens die huidige definisie, al is dit amper so groot soos die Aarde, want dit sou nie sy omgewing skoon genoeg gevee het nie.&lt;ref name=wgbh/&gt;

===Kuiperkrans en &quot;Planeet Tien&quot;===
[[Beeld:Kuiper belt oort cloud.svg|thumb|200px|links|’n Kunstenaar se voorstelling van die [[Oortwolk]] en [[Kuipergordel]] (inlas).]]
Die idee van ’n moontlike trans-Neptunus-planeet het ook ontwikkel om die sogenaamde [[Kuipergordel#Kuiperkrans|Kuiperkrans]]. Die Kuipergordel eindig skielik op ’n afstand van 48&amp;nbsp;AE van die Son af. Brunini en Melita het gespekuleer dat dié skielike einde toegeskryf kan word aan die bestaan van ’n voorwerp met ’n massa van tussen dié van Mars en die Aarde wat verder as 48&amp;nbsp;AE lê.&lt;ref name=Brunini2002&gt;{{cite journal|author=A. Brunini|author2=M. D. Melita|last-author-amp=yes|title= The Existence of a Planet beyond 50 AU and the Orbital Distribution of the Classical Edgeworth–Kuiper-Belt Objects |journal= Icarus |date=2002 |volume= 160|issue=1 |pages= 32–43 |doi= 10.1006/icar.2002.6935 |bibcode= 2002Icar..160...32B|hdl=11336/37037}}&lt;/ref&gt; Die teenwoordigheid van ’n voorwerp met dieselfde massa as Mars in ’n ronde wentelbaan by 60&amp;nbsp;AE lei egter tot ’n populasie van trans-Neptunus-voorwerpe wat nie met waarnemings ooreenstem nie. Dit sou byvoorbeeld die [[plutino]]-populasie in ’n groot mate uitgewis het.&lt;ref name=lykawka/&gt; Sterrekundiges het nog nie die moontlikheid uitgesluit van ’n voorwerp met dieselfde massa as die Aarde wat verder as 100&amp;nbsp;AE lê en ’n eksentrieke wentelbaan met ’n groot helling het nie. 

Rekenaarsimulasies deur Patryk Lykawka van die Kobe-universiteit dui daarop dat ’n voorwerp met ’n massa van tussen 0,3 en 0,7&amp;nbsp;M&lt;sub&gt;⊕&lt;/sub&gt; wat vroeg in die Sonnestelsel se bestaan deur Neptunus na buite gewerp is en wat tans in ’n langwerpige wentelbaan tussen 101 en 200&amp;nbsp;AE van die Son af is, die Kuiperkrans en die vreemde afsondering van voorwerpe soos Sedna en {{mpl|2012 VP|113}} kan verduidelik.&lt;ref name=lykawka&gt;{{cite journal | author= P. S. Lykawka | author2= T. Mukai | last-author-amp= yes | title=An Outer Planet Beyond Pluto and the Origin of the Trans-Neptunian Belt Architecture | url= https://archive.org/details/sim_astronomical-journal_2008-04_135_4/page/1161 | journal= Astronomical Journal |date= 2008 |volume= 135 | issue= 4 |pages= 1161–1200 | doi=10.1088/0004-6256/135/4/1161 | arxiv=0712.2198 | bibcode=2008AJ....135.1161L}}&lt;/ref&gt; Hoewel sommige sterrekundiges soos Renu Malhotra en David Jewitt dié voorstel versigtig ondersteun het, het ander soos Alessandro Morbidelli dit afgeskiet as &quot;vergesog&quot;.&lt;ref name=planetx/&gt; 

In 2017 het Malhotra en Kat Volk geargumenteer dat ’n onverwagte wisseling in die baanhellings van KGV's verder as die krans by 50&amp;nbsp;AE ’n bewys is van ’n moontlike Marsgrootte-planeet van dalk tot 2,4&amp;nbsp;M&lt;sub&gt;⊕&lt;/sub&gt; wat aan die rand van die Sonnestelsel voorkom. Baie nuusbronne het daarna verwys as &quot;Planeet Tien&quot;.&lt;ref name=&quot;NSW-20170623&quot;&gt;{{cite news |last=Osbourne |first=Hannah |title=Forget Planet 9 - There's Evidence Of A Tenth Planet Lurking At The Edge Of The Solar System |url=http://www.newsweek.com/planet-10-lurking-edge-solar-system-628517 |date=23 Junie 2017 |work=Newsweek |access-date=23 Junie 2017 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;ARX-20170619&quot;&gt;{{cite journal |last1=Volk |first1=Kathryn |last2=Malhotra |first2=Renu |title=The curiously warped mean plane of the Kuiper belt |arxiv=1704.02444 |doi=10.3847/1538-3881/aa79ff |volume=154 |issue=2 |journal=The Astronomical Journal |page=62|bibcode = 2017AJ....154...62V |year=2017}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://www.space.com/37295-possible-planet-10.html&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://www.sciencemag.org/news/2017/06/forget-about-planet-nine-here-s-evidence-planet-10&lt;/ref&gt; 

===Ander voorgestelde planete===
[[Tyche (hipotetiese planeet)|Tyche]] is ’n hipotetiese [[gasreus]] wat volgens sommige in die Sonnestelsel se [[Oortwolk]] kan lê. Dit is in 1999 die eerste keer voorgestel deur die astrofisici John Matese, Patrick Whitman en Daniel Whitmire van die Universiteit van Louisiana in Lafayette.&lt;ref name=Independent&gt;{{Cite news|last = Rodgers|first = Paul|title = Up telescope! Search begins for giant new planet|newspaper = The Independent|date = 13 Februarie 2011|url =https://www.independent.co.uk/news/science/up-telescope-search-begins-for-giant-new-planet-2213119.html|access-date = 14 Februarie 2011 }}&lt;/ref&gt; Hulle het gereken die bewys van Tyche se bestaan kan gesien word in ’n veronderstelde onewewigtigheid in die punte van oorsprong van [[Komeet#Lang periode|langperiodekomete]]. In 2013 het Matese&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.ucs.louisiana.edu/~jjm9638/ |title=Astrophysics Homepage of John J. Matese |publisher=Ucs.louisiana.edu |date=2011-09-21 |access-date=2013-04-01}}&lt;/ref&gt; en Whitmire&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.ucs.louisiana.edu/~dpw9254/ |title=Daniel P. Whitmire |publisher=Ucs.louisiana.edu |access-date=2013-04-01}}&lt;/ref&gt; die komeetdata herbeoordeel en opgemerk dat Tyche, as dit bestaan, opspoorbaar sou wees in die argief van data wat deur Nasa se WISE-teleskoop versamel is.&lt;ref name=&quot;WISE&quot;&gt;{{cite web   |date=2011-02-18   |title=Can WISE Find the Hypothetical 'Tyche'?   |publisher=NASA/JPL   |author=Whitney Clavin   |url=http://www.jpl.nasa.gov/news/news.cfm?release=2011-060   |access-date=2011-02-19   |archive-date=2012-01-17   |archive-url=https://web.archive.org/web/20120117110722/http://www.jpl.nasa.gov/news/news.cfm?release=2011-060   |url-status=dead   }}&lt;/ref&gt; In 2014 het Nasa aangekondig die WISE-opname sluit enige moontlike voorwerp met Tyche se eienskappe uit, wat daarop dui dat Tyche soos deur Matese, Whitman en Whitmire voorgestel, nie bestaan nie.&lt;ref name=&quot;NASA-20140307&quot;&gt;{{cite web   |last1=Clavin |first1=Whitney   |last2=Harrington |first2=J.D.   |title=NASA's WISE Survey Finds Thousands of New Stars, But No 'Planet X'   |url=http://www.jpl.nasa.gov/news/news.php?release=2014-075  |date=7 Maart 2014   |work=[[Nasa]]   |access-date=7 Maart 2014 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;MateseWhitmire2011&quot;&gt;{{Cite journal | title=Persistent evidence of a jovian mass solar companion in the Oort cloud | last1=Matese|first1=John J.|last2=Whitmire|first2=Daniel P.| journal=Icarus | date=2011 | volume=211 | issue=2 | pages=926–938 | doi=10.1016/j.icarus.2010.11.009|arxiv=1004.4584 | bibcode=2011Icar..211..926M}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|last=Helhoski|first=Anna|title=News 02/16/11 Does the Solar System Have Giant New Planet?|url=http://norwalk.dailyvoice.com/news/does-solar-system-have-giant-new-planet|access-date=10 Julie 2012|newspaper=The Norwalk Daily Voice}}&lt;/ref&gt;

Volgens die oligargteorie van planeetvorming was daar in die vroeë stadiums van die Sonnestelsel se [[evolusie]] honderde planeetgrootte-voorwerpe, bekend as oligarge. In 2005 het die sterrekundige Eugene Chiang gespekuleer dat hoewel sommige van hierdie oligarge die planete geword het wat ons vandag ken, die meeste deur swaartekragwisselwerkings na buite gewerp sou gewees het. Sommige is dalk heeltemal uit die Sonnestelsel geskiet en het [[dwaalplanete]] geword, terwyl ander in ’n halo om die Sonnestelsel sal wentel, met wentelperiodes van miljoene jare. Dié halo sal lê tussen 1&amp;nbsp;000 en 10&amp;nbsp;000&amp;nbsp;AE van die Son af, of tussen ’n derde en dertiende van die afstand na die Oortwolk.&lt;ref&gt;''New Scientist'', 23 Julie 2005, uitg. 2509, [https://www.newscientist.com/article/mg18725091.500-farout-worlds-just-waiting-to-be-found.html Far-out worlds, just waiting to be found]&lt;/ref&gt;

In Desember 2015 het sterrekundiges by die [[Europese Suidelike Sterrewag#Atacama Large Millimeter/submillimeter Array|ALMA-interferometer]] in [[Chili]] ’n kort reeks 350&amp;nbsp;GHz-pulse waargeneem. Volgens hulle kon die oorsprong óf ’n reeks onafhanklike bronne gewees het óf ’n enkele vinnig bewegende bron. Hulle het besluit laasgenoemde is die waarskynlikste en het na aanleiding van sy spoed uitgewerk dat as die voorwerp aan die Son gebonde is, dit sowat 12 tot 25&amp;nbsp;AE ver sou lê en ’n deursnee van 220 tot 880&amp;nbsp;km (dié van ’n dwergplaneet) sou hê. Hulle het die voorwerp &quot;Gna&quot; genoem, na ’n vinnig bewegende boodskappergodin in die [[Nore|Noorse mitologie]].&lt;ref name=sciam&gt;{{cite magazine|title=Astronomers Skeptical Over &quot;Planet X&quot; Claims|author=Lee Billings|url=http://www.scientificamerican.com/article/astronomers-skeptical-over-planet-x-claims/|magazine=Scientific American|year=2015|access-date=2016-01-22}}&lt;/ref&gt; As dit egter ’n dwaalplaneet was wat nie aan die Son gebonde was nie, kon dit so ver as 4&amp;nbsp;000&amp;nbsp;AE weg gewees het, en baie groter.&lt;ref name=alma&gt;{{cite arXiv|title=The serendipitous discovery of a possible new solar system object with ALMA|author1=Wouter Vlemmings|author2=S. Ramstedt|author3=M. Maercker|author4=B. Davidsson|eprint=1512.02650|date=8 Desember 2015|class=astro-ph.SR}}&lt;/ref&gt; Die verslag is nooit amptelik aanvaar nie en is onttrek totdat die resultate bevestig is.&lt;ref name=alma/&gt; Wetenskaplikes was meestal skepties oor die waarneming. Mike Brown se kommentaar was: &quot;As dit waar is dat ALMA per ongeluk ’n massiewe voorwerp in die buitenste Sonnestelsel ontdek het in sy klein, klein, klein sigveld, sou dit daarop dui dat daar iets soos 200&amp;nbsp;000 aardgrootte-planete in die buitenste Sonnestelsel {{nowrap|is...}} Selfs beter; ek het nou net besef as daar so baie aardgrootte-planete bestaan het, sou dit die hele Sonnestelsel gedestabiliseer het en sou ons almal gesterf het.&quot;&lt;ref name=sciam/&gt;

==Beperkings op nog planete==
Die volgende waarnemings beperk tans die massa en afstand van enige moontlike verdere planete in die Sonnestelsel:
*’n Ontleding van [[Infrarooi#Verdeling van die infrarooiband|middel-infrarooi]]-waarnemings met die WISE-teleskoop het die moontlikheid uitgesluit van enige voorwerp so groot soos Saturnus (95&amp;nbsp;M&lt;sub&gt;⊕&lt;/sub&gt;) tot by 10&amp;nbsp;000&amp;nbsp;AE, en enige voorwerp so groot soos Jupiter of groter tot by 26&amp;nbsp;000&amp;nbsp;AE.&lt;ref name=&quot;Luhman2014&quot;/&gt; WISE versamel steeds nuwe data en Nasa het die publiek genooi om die data te help deursoek vir bewyse van planete verder as hierdie perke deur middel van die burgerwetenskapprojek &quot;Backyard Worlds: Planet 9&quot;.&lt;ref name=&quot;CNN-NASA-Search-Worlds&quot;&gt;{{cite news|title=NASA wants you to help find a new planet|url=http://edition.cnn.com/2017/02/16/us/nasa-search-worlds-trnd/index.html|work=CNN|date=16 Februarie 2017|access-date=11 Maart 2018}}&lt;/ref&gt;
*Met moderne data oor die perheliums van Saturnus, die Aarde en Mars het Lorenzo Iorio tot die gevolgtrekking gekom dat enige onbekende planeet met ’n massa van 0,7&amp;nbsp;M&lt;sub&gt;⊕&lt;/sub&gt; verder as 350 tot 400&amp;nbsp;AE moet lê; enigeen met ’n massa van 2&amp;nbsp;M&lt;sub&gt;⊕&lt;/sub&gt; verder as 496 tot 570&amp;nbsp;AE en een met ’n massa van 15&amp;nbsp;M&lt;sub&gt;⊕&lt;/sub&gt; verder as 970 tot 1&amp;nbsp;111&amp;nbsp;AE.&lt;ref name=Iorio2014&gt;{{cite journal|author=L. Iorio|title=Planet X revamped after the discovery of the Sedna-like object 2012 VP113?|journal=Monthly Notices of the Royal Astronomical Society: Letters|doi=10.1093/mnrasl/slu116|bibcode=2014MNRAS.444L..78I|volume=444|pages=L78–L79|arxiv=1404.0258|year=2014}}&lt;/ref&gt; In navorsing deur ’n ander groep sterrekundiges wat ’n meer omvattende model van die Sonnestelsel gebruik het, is bevind Iorio se gevolgtrekkings is net gedeeltelik korrek. Hulle ontleding van [[Cassini-Huygens|Cassini]]-data oor Saturnus se wentelbaan het hulle oortuig dat ’n planeet met die eienskappe van Batygin en Brown se Planeet Nege sou kon voorkom by 630&amp;nbsp;AE van die Son af.&lt;ref&gt;{{cite journal |title=Constraints on the location of a possible 9th planet derived from the Cassini data |journal=Astronomy and Astrophysics |arxiv=1602.06116 |first1=A |last1=Fienga |first2=J |last2=Laskar |first3=H |last3=Manche |first4=M |last4=Gastineau |date=23 Februarie 2016 |doi=10.1051/0004-6361/201628227 |volume=587 |page=L8 |bibcode=2016A&amp;A...587L...8F}}&lt;/ref&gt;

==Sien ook==
*[[Portaal:Sterrekunde|Sterrekundeportaal]]

==Verwysings==
{{Verwysings|2}}

==Bibliografie==
* {{cite book |title= Planet Quest: The Epic Discovery of Alien Solar Systems |url= https://archive.org/details/planetquestepicd0000cros | author=Ken Croswell |location= New York |publisher= The Free Press |date= 1997 |isbn= 978-0-684-83252-4 }}
* {{cite book | title= Planets Beyond: Discovering the Outer Solar System | url= https://archive.org/details/planetsbeyonddis0000litt_f4b9 | author=Mark Littman |location= New York |date=1990 |isbn= 978-0-471-51053-6 | publisher=Wiley }}
* {{cite book | title= The Hunt for Planet X: New Worlds and the Fate of Pluto | url= https://archive.org/details/huntforplanetxne0000schi | author=Govert Schilling |location= New York |date=2009 |isbn= 978-0-387-77804-4 | publisher=Springer }}
* {{cite journal|title=The Search for the Ninth Planet, Pluto |author= Clyde W. Tombaugh |date= 1946 |journal= Astronomical Society of the Pacific Leaflets |volume= 5|issue= 209 |pages= 73–80| bibcode= 1946ASPL....5...73T}}

==Nog leesstof==
* {{cite journal | author = E. Myles Standish, Jr. |title= Planet X: No Dynamical Evidence in the Optical Observations | journal= Astronomical Journal |date=Mei 1993 | volume = 105 |issue= 5 |pages= 2000–2006 | doi = 10.1086/116575 | bibcode= 1993AJ....105.2000S}}
* {{cite journal  |title = Planet X: A Myth Exposed |url = https://archive.org/details/sim_nature-uk_1993-05-06_363_6424/page/18 |author= Gerald D. Quinlan |journal= Nature |volume= 363 |issue= 6424 |date= 6 Mei 1993 |pages= 18–19  |doi= 10.1038/363018b0|bibcode = 1993Natur.363...18Q }}
* {{cite journal |title= Periodic Comet Showers and Planet X |url= https://archive.org/details/sim_nature-uk_1985-01-03_313_5997/page/36 |author= Daniel P. Whitmire |author2= John J. Matese |last-author-amp= yes |journal= Nature |volume= 313 |issue= 5997 |date= 3 Januarie 1985 |pages= 36–38 |doi= 10.1038/313036a0|bibcode = 1985Natur.313...36W }}
* {{cite web|url=http://www8.nationalacademies.org/astro2010/DetailFileDisplay.aspx?id=288|title=Next steps in understanding the outer solar system: A whitepaper submitted to the 2010 Decadal Survey Committee|last=Jones|first=R. L.|display-authors=4|author2=M. E. Brown |author3=P. A. Abell |author4=A. C. Becker |author5=A. Harris |author6=Z. Ivezic |date=2009|publisher=Submission to the National Academy of Sciences Board on Physics and Astronomy|access-date=2009-04-10|format=PDF}}

==Skakels==
* [https://www.youtube.com/watch?v=xGfv3Oay_pY &quot;Planet X Discovered??&quot; deur PBS SpaceTime]
* [http://www.nineplanets.org/hypo.html#planetx SEDS oor Planeet X]
* Andrew Coates se eenvoudige opsomming van [http://theconversation.com/claims-about-new-planets-that-turned-out-to-be-wrong-and-why-planet-nine-may-be-different-53573 die geskiedenis van die soeke na en eise oor Planeet&amp;nbsp;X]
{{vertaaluit| taalafk = en | il = Planets beyond Neptune}}

{{PlaneteSon}}

{{Normdata}}

[[Kategorie:Hipotetiese planete]]</text>
      <sha1>9hqyltpcp6b0zf8jkwlf05tl7z7rgb7</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2977145</id>
      <parentid>2977093</parentid>
      <timestamp>2026-10-09T18:30:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>SpesBona</username>
        <id>2720</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Lyk my daar is 'n goeie Afrikaanse weergawe</comment>
      <origin>2977145</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="68694" sha1="43q704076zvjw211a1uwzhyjvm0pebc" xml:space="preserve">[[Beeld:Percival Lowell observing Venus from the Lowell Observatory in 1914.jpg|thumb|220px|Percival Lowell, wie se idee Planeet&amp;nbsp;X was.]]
Reeds sedert die ontdekking van [[Neptunus]] in 1846 was daar aansienlike spekulasie dat nog ’n [[planeet]] ver weg van die [[Son]] bestaan, wat [[Planeet X|Planeet&amp;nbsp;X]] genoem is, en is daar gesoek na nog '''planete anderkant Neptunus'''. Aan die begin van die 20ste eeu het die [[sterrekundige]] [[Percival Lowell]] na nog ’n planeet begin soek. Hy het dit voorgestel as die rede vir oënskynlike ongerymdhede in die [[wentelbaan]] van die [[reuseplanete]], veral [[Uranus]] en Neptunus,&lt;ref name=bower&gt;{{cite journal|title= On the Orbit and Mass of Pluto with an Ephemeris for 1931–1932 |author=Ernest Clare Bower |date=1930 |journal= Lick Observatory Bulletin |volume=15 |issue= 437 |pages= 171–178 |bibcode=1931LicOB..15..171B|doi = 10.5479/ADS/bib/1931LicOB.15.171B }}&lt;/ref&gt; en het gemeen die [[swaartekrag]] van ’n groot, onsigbare planeet kan Uranus genoeg versteur om die ongerymdhede te verduidelik.&lt;ref&gt;{{cite journal|title=The Search for the Ninth Planet, Pluto |author= Clyde W. Tombaugh |date= 1946 |journal= Astronomical Society of the Pacific Leaflets |volume= 5|issue= 209 |pages= 73–80| bibcode= 1946ASPL....5...73T}}&lt;/ref&gt;

[[Clyde Tombaugh]] se ontdekking van [[Pluto]] in 1930 het skynbaar Lowell se hipotese bewys. In 1978 is ontdek Pluto is heeltemal te klein dat sy swaartekrag die groot planete kan beïnvloed, en dit het gelei tot ’n soeke na nog ’n planeet. Die soeke is in die vroeë 1990's in ’n groot mate afgelas nadat in ’n studie deur die [[Voyager 2]]-ruimtetuig bevind is die onreëlmatighede in Uranus se wentelbaan is vanweë ’n effense oorskatting van Neptunus se [[massa]].&lt;ref name=&quot;standage&quot;&gt;{{cite book |title= The Neptune File: A Story of Astronomical Rivalry and the Pioneers of Planet Hunting |author= Tom Standage |page= [https://archive.org/details/neptunefilestory00stan/page/188 188] |isbn= 978-0-8027-1363-6 |date= 2000 |location= New York |publisher= Walker |url-access= registration |url= https://archive.org/details/neptunefilestory00stan/page/188 }}&lt;/ref&gt; Ná 1992 het die ontdekking van talle klein ysige voorwerpe met dieselfde of selfs ’n groter wentelbaan as Pluto gelei tot ’n debat oor of Pluto ’n planeet behoort te bly en of hy en sy bure ’n eie klassifikasie moet kry, nes die [[asteroïde]]s. Hoewel ’n paar van hierdie groter voorwerpe aanvanklik as planete beskryf is, het die [[Internasionale Astronomiese Unie]] (IAU) Pluto en sy grootste bure in 2006 as [[dwergplanete]] herklassifiseer. Neptunus is sedertdien die verste bekende planeet in die Sonnestelsel.&lt;ref name=IAU&gt;{{cite news| url=http://www.iau.org/static/resolutions/Resolution_GA26-5-6.pdf| title=IAU 2006 General Assembly: Resolutions 5 and 6| publisher=International Astronomical Union| date=2006-08-24| access-date=2020-08-10| archive-date=2009-06-20| archive-url=https://web.archive.org/web/20090620102000/http://www.iau.org/static/resolutions/Resolution_GA26-5-6.pdf| url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

Hoewel die sterrekundegemeenskap in ’n groot mate saamstem dat Planeet&amp;nbsp;X, soos dit aanvanklik voorgestel is, nie bestaan nie, het die idee van ’n groot planeet wat nog nie ontdek is nie herleef deurdat ’n paar sterrekundiges dit gebruik as verduideliking vir ander afwykings wat in die buitenste Sonnestelsel waargeneem is.&lt;ref name=varuna&gt;{{cite journal |title= Almost Planet X |url= https://archive.org/details/sim_nature-uk_2001-05-24_411_6836/page/423 |journal=Nature |volume=411 |pages= 423–424 |date=2001 | doi=10.1038/35078164 |author=S. C. Tegler |author2=W. Romanishin |last-author-amp=yes |pmid= 11373654 |issue= 6836}}&lt;/ref&gt; In Maart 2014 het waarnemings met die [[WISE-teleskoop]] die moontlikheid van ’n planeet so groot soos [[Saturnus]] (95 [[aardmassa]]s) tot by 10&amp;nbsp;000&amp;nbsp;[[AE|astronomiese eenhede]] (AE) en een so groot soos [[Jupiter]] (≈318 aardmassas) of groter tot by 26&amp;nbsp;000&amp;nbsp;AE uitgeskakel.&lt;ref name=&quot;Luhman2014&quot;&gt;{{cite journal | last=Luhman |first=K. L. | title=A Search for a Distant Companion to the Sun with the Wide-field Infrared Survey Explorer | journal=The Astrophysical Journal | volume=781 |issue=1 |pages= 4|date=2014 | doi=10.1088/0004-637X/781/1/4 | bibcode= 2014ApJ...781....4L}}&lt;/ref&gt;

Gebaseer op die ooreenkomste tussen die wentelbane van ’n groep onlangs ontdekte verafgeleë [[trans-Neptunus-voorwerp]]e het sterrekundiges in 2014 ’n [[hipotese]] ontwikkel oor die bestaan van ’n [[superaarde]], met ’n massa van 2 tot 15 keer dié van die [[Aarde]] en met ’n moontlike groot [[baanhelling]], by sowat 1&amp;nbsp;500&amp;nbsp;AE.&lt;ref name=&quot;nature letter&quot;&gt;{{Cite journal| doi = 10.1038/nature13156| title = A Sedna-like body with a perihelion of 80 astronomical units| url = http://home.dtm.ciw.edu/users/sheppard/pub/TrujilloSheppard2014.pdf| archive-url = https://web.archive.org/web/20141216183818/http://home.dtm.ciw.edu/users/sheppard/pub/TrujilloSheppard2014.pdf| archive-date = 2014-12-16| url-status = dead| journal = Nature| volume = 507| issue = 7493| pages = 471–474| date = 2014| last1 = Trujillo| first1 = C. A.| last2 = Sheppard| first2 = S. S.| bibcode = 2014Natur.507..471T| pmid = 24670765| access-date = 2016-01-25| df = }}&lt;/ref&gt; In 2016 het verdere werk getoon hierdie onbekende planeet het moontlik ’n [[Eksentrisiteit (sterrekunde)|eksentrieke]] wentelbaan met ’n groot helling wat nie nader as 200&amp;nbsp;AE en nie verder as sowat 1&amp;nbsp;200&amp;nbsp;AE van die Son af lê nie. Die wentelbaan lyn waarskynlik nie op met dié van die saamtrossende verafgeleë trans-Neptunus-voorwerpe nie.&lt;ref name=&quot;AJ121-2-22&quot;&gt;{{cite journal|title=Evidence for a distant giant planet in the Solar system|first1=Konstantin|last1=Batygin|first2=Michael E.|last2=Brown|date=20 Januarie 2016|journal=The Astronomical Journal|volume=151|number=2|doi=10.3847/0004-6256/151/2/22|pages=22|arxiv = 1601.05438 |bibcode = 2016AJ....151...22B }}&lt;/ref&gt; Omdat die IAU Pluto nie meer as ’n planeet beskou nie, het dié hipotetiese voorwerp die naam [[Planeet Nege]] gekry.&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.newyorker.com/tech/elements/discovering-planet-nine|title=Discovering Planet Nine|work=The New Yorker|first=Alan|last=Burdick|date=20 Januarie 2016|access-date=20 Januarie 2016}}&lt;/ref&gt;

==Vroeë spekulasies==
In die 1840's het die [[Frankryk|Franse]] [[wiskundige]] [[Urbain Le Verrier]] [[klassieke meganika]] gebruik om versteurings in Uranus se wentelbaan te ontleed en voorgestel dit word veroorsaak deur die swaartekrag van ’n nog onontdekte planeet. Le Verrier het die posisie van die nuwe planeet voorspel en sy berekenings na die [[Duitsland|Duitse]] sterrekundige [[Johann Gottfried Galle]] gestuur. Op 23 September 1846, die aand nadat hy die brief ontvang het, het Galle en sy student Heinrich d'Arrest Neptunus ontdek, op presies die plek waar Le Verrier voorspel het.&lt;ref&gt;Croswell (1997), p. 43&lt;/ref&gt; Daar was egter ’n paar ongerymdhede in die reuseplaneet se wentelbaan. Daar is aanvaar dit beteken nog ’n planeet bestaan anderkant Neptunus.

Nog voor Neptunus se ontdekking het sommige sterrekundiges gespekuleer dat een planeet nie genoeg was om Uranus se afwyking te verduidelik nie. Op 17 November 1834 het die [[Brittanje|Britse]] amateursterrekundige eerwaarde Thomas John Hussey vir George Biddell Airy, die Britse koninklike sterrekundige, vertel van ’n gesprek wat hy met die Franse sterrekundige Alexis Bouvard gehad het. Hussey het gesê hy het aan Bouvard voorgestel dat die ongewone beweging van Uranus dalk vanweë die swaartekraginvloed van ’n nog onontdekte planeet is, en dat Bouvard geantwoord het hy het ook daaraan gedink en dat hy met Peter Andreas Hansen, direkteur van die Seeberg-sterrewag in [[Gotha]], daaroor gekorrespondeer het. Hansen het egter gemeen ’n enkele liggaam kan nie Uranus se beweging verduidelik nie. Hy het voorgestel daar is twee planete anderkant Uranus.&lt;ref name=grosser&gt;{{cite journal | title=The Search For A Planet Beyond Neptune | author=Morton Grosser | journal=Isis | volume=55 | issue=2 | date=1964 | pages=163–183 | doi=10.1086/349825 | jstor=228182}}&lt;/ref&gt;

[[Beeld:Jacques Babinet.jpg|thumb|links|180px|Jacques Babinet, ’n vroeë ondersteuner van die idee van ’n planeet anderkant Neptunus.]]
In 1848 het Jacques Babinet beswaar aangeteken teen Le Verrier se berekenings en beweer Neptunus se waargenome massa is kleiner en sy wentelbaan groter as wat Le Verrier aanvanklik voorgestel het. Hy het uit Le Verrier se berekings uitgewerk dat ’n planeet van rofweg 12 aardmassas, wat hy &quot;Hyperion&quot; genoem het, anderkant Neptunus lê.&lt;ref name=grosser/&gt; Le Verrier het sy idee agter afgeskiet.&lt;ref name=grosser/&gt;

In 1879 het Camille Flammarion opgemerk die [[komete]] 1862&amp;nbsp;III en 1889&amp;nbsp;III het ’n [[Apside|afelium]] (verste afstand van die Son af) van onderskeidelik 47 en 49&amp;nbsp;AE, en hy het voorgestel dat hulle die wentelradius van ’n onbekende planeet aandui wat hulle in ’n elliptiese wentelbaan getrek het.&lt;ref name=grosser/&gt; George Forbes het van dié berekenings afgelei dat daar twee planete anderkant Neptunus moet lê. Gebaseer op die feit dat vier komete ’n afelium van sowat 100&amp;nbsp;AE het en nog ses ’n afelium van sowat 300&amp;nbsp;AE, het hy die wentelelemente van twee hipotetiese trans-Neptunus-planete bereken. Dit het baie ooreengestem met berekenings deur ’n ander sterrekundige, David Peck Todd, en baie het geglo dit moet dus waar wees.&lt;ref name=grosser/&gt; Skeptici het egter gemeen die komete se wentelbane is nog te onseker om betekenisvolle afleidings te maak.&lt;ref name=grosser/&gt; Sommige beskou Forbes se hipotese as ’n voorloper van die idee van Planeet Nege.&lt;ref&gt;{{cite journal|title=Constraints on Planet Nine's Orbit and Sky Position within a Framework of Mean Motion Resonances|journal=The Astronomical Journal|volume=153|issue=3|pages=91|year=2017|last1=Millholland|first1=Sarah|last2=Laughlin|first2=Gregory|doi=10.3847/1538-3881/153/3/91|arxiv=1612.07774|bibcode=2017AJ....153...91M}}&lt;/ref&gt;

In 1900 en 1901 het die direkteur van die Harvard-kollegesterrewag, William Henry Pickering, twee soektogte na trans-Neptunus-planete gelei. Die eerste een is uitgevoer deur die [[Denemarke|Deense]] sterrekundige Hans Emil Lau, wat ná die bestudering van data oor Uranus se wentelbaan van 1690 tot 1895 tot die gevolgtrekking gekom het dat een planeet nie die afwykings in sy wentelbaan kon veroorsaak nie. Hy het geglo daar is twee planete. Die tweede soektog is gedoen deur Gabriel Dallet, wat voorgestel het ’n enkele planeet by 47&amp;nbsp;AE kan vir Uranus se beweging verantwoordelik wees. In nie een van die gevalle is enige planete ontdek nie.&lt;ref name=grosser/&gt;

In 1902 het dr. Theodor Grigull van Duitsland die wentelbaan van komete met ’n afelium van verder as Neptunus bestudeer en beweer daar is ’n planeet so groot soos Uranus by 50&amp;nbsp;AE met ’n wentelperiode van 360 jaar. Hy het dit &quot;Hades&quot; genoem. In 1921 het Grigull die wentelperiode na 310-330 jaar aangepas om die waargenome afwykings beter te verklaar.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Hypothetical Planets|author=Paul Schlyter|work=The Swedish Amateur Astronomical Society|url=http://solarviews.com/eng/hypothet.htm|accessdate=2019-12-07}}&lt;/ref&gt;

In 1909 het Thomas Jefferson Jackson See gemeen &quot;daar is beslis een, heel waarskynlik twee en moontlik drie planete anderkant Neptunus&quot;.&lt;ref name=see&gt;{{cite journal|title=A Career of Controversy: The Anomaly of T. J. J. See|author=TJ Sherrill|pages=25–50|date=1999|bibcode= 1999JHA....30...25S|journal=Journal for the History of Astronomy|volume=30|doi=10.1177/002182869903000102}}&lt;/ref&gt; Hulle was glo 42, 56 en 72&amp;nbsp;AE van die Son af. Omdat hy geen verduideliking gegee het oor hoe hy tot dié gevolgtrekking gekom het nie, is nooit na hulle gesoek nie.&lt;ref name=see/&gt;

Die [[Indië|Indiese]] sterrekundige Venkatesh P. Ketakar het in 1911 voorgestel daar is twee planete anderkant Neptunus. Hy het hulle Brahma en Vishnu genoem. Hy het dit besluit nadat hy die patrone wat [[Pierre-Simon Laplace]] in die [[Natuurlike satelliet|mane]] van Jupiter waargeneem het, herbewerk en op die buitenste planete toegepas het.&lt;ref name=ketakar/&gt; Jupiter se drie [[Mane van Galilei|binnemane]], [[Io (maan)|Io]], [[Europa (maan)|Europa]] en [[Ganumedes (maan)|Ganumedes]], is gesinchroniseer in ’n ingewikkelde 1:2:4-[[Baanresonansie|resonansie]] bekend as die Laplace-resonansie.&lt;ref name=Musotto2002&gt;{{cite journal|last=Musotto|first=Susanna|author2=Varadi, Ferenc |author3=Moore, William |author4= Schubert, Gerald |title=Numerical Simulations of the Orbits of the Galilean Satellites|date=2002|volume=159|issue=2|pages=500–504|doi=10.1006/icar.2002.6939| bibcode=2002Icar..159..500M | journal = Icarus}}&lt;/ref&gt; Ketakar het voorgestel Uranus, Neptunus en sy hipotetiese trans-Neptunus-planete is in ’n soort Laplace-resonansie vasgevang. Volgens sy berekenings was Brahma gemiddeld 38,95&amp;nbsp;AE van die Son af en was sy wentelperiode 242,28 aardjare (3:4-resonansie met Neptunus). Toe Pluto 19 jaar later ontdek word, was sy gemiddelde afstand 39,48&amp;nbsp;AE en sy wentelperiode 248 aardjare, wat baie naby aan Ketakar se voorspelling was (Pluto het dan ook ’n [[Plutino|2:3-resonansie met Neptunus]]). Ketakar het geen ander besonderhede benewens afstand en wentelperiode bekend gemaak nie. Dit is onbekend hoe hy by dié syfers uitgekom het en sy tweede planeet, Vishnu, is nooit ontdek nie.&lt;ref name=ketakar&gt;{{cite journal|title=Prediction of Pluto by V. P. Ketakar|author1=JG Chhabra|author2=SD Sharma|author3=M Khanna|journal=Indian Journal of History of Science|date=1984|volume=19|issue=1|pages=18–26|url=http://www.new.dli.ernet.in/rawdataupload/upload/insa/INSA_1/20005abd_18.pdf|access-date=2008-09-04|bibcode=1984InJHS..19...18C|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20090225135119/http://www.new.dli.ernet.in/rawdataupload/upload/insa/INSA_1/20005abd_18.pdf|archive-date=2009-02-25|df=}}&lt;/ref&gt;

==Planeet X==
In 1894 het Percival Lowell, ’n ryk man van [[Boston]], met William Pickering se hulp die Lowell-sterrewag in [[Flagstaff, Arizona]], gestig. In 1906 het hy ’n uitgebreide soektog begin na ’n planeet anderkant Neptunus, oortuig daarvan dat hy die verwarring oor Uranus se wentelbaan kon oplos.&lt;ref name=tombaugh/&gt; Hy het dit &quot;Planeet&amp;nbsp;X&quot; genoem, ’n naam wat voorheen deur Gabriel Dallet gebruik is.&lt;ref name=grosser/&gt; Die &quot;X&quot; in die naam staan vir die [[letter]] X, wat ’n onbekendheid aandui, en nie vir die Romeinse [[syfer]] 10 nie – in dié tyd sou ’n planeet wat ontdek is die negende planeet gewees het. Lowell wou hiermee sy wetenskaplike geloofbaarheid bewys wat hom bly ontwyk het sedert hy verkondig het die kanaalagtige verskynsels op [[Mars]] is kanale wat deur [[Buiteaardse lewe|buiteaardse wesens]] gebou is.&lt;ref&gt;Croswell (1997), p. 43.&lt;/ref&gt;

Lowell se eerste soektog het gefokus op die [[sonnebaan]], die vlak wat die wentelbaan van die Aarde om die Son bevat en waar ook die ander planete in die Sonnestelsel geleë is. Met ’n 5-duim-kamera het hy meer as 200 foto's met ’n [[Beligting (fotografie)|beligting]]styd van drie uur elk met ’n vergrootglas deursoek, maar kon geen planete kry nie. In dié tyd was Pluto te ver bo die sonnebaan om in die projek opgespoor te word.&lt;ref name=tombaugh&gt;Tombaugh (1946).&lt;/ref&gt; Nadat hy sy aanvanklik voorgestelde posisies aangepas het, het Lowell van 1914 tot 1916 ’n tweede soektog uitgevoer.&lt;ref name=tombaugh/&gt; In 1915 het hy ''Memoir of a Trans-Neptunian Planet'' gepubliseer waarin hy tot die gevolgtrekking kom dat Planeet&amp;nbsp;X ’n massa het van rofweg sewe keer die Aarde s’n – omtrent die helfte van dié van Neptunus&lt;ref name=&quot;ley195608&quot;&gt;{{Cite magazine  |last=Ley  |first=Willy  |author=  |last2=  |first2=  |date=Augustus 1956  |title=The Demotion of Pluto  |department=For Your Information  |url=https://archive.org/stream/galaxymagazine-1956-08#page/n79/mode/2up  |magazine=Galaxy Science Fiction  |pages=79–91  |type= }}&lt;/ref&gt; – en ’n gemiddelde afstand van 43&amp;nbsp;AE van die Son af. Hy het aangeneem Planeet&amp;nbsp;X is ’n groot voorwerp met ’n lae digtheid en ’n groot [[albedo]], soos die reuseplanete. Daarom sou dit as ’n skyf sigbaar wees met ’n deursnee van sowat een [[boogsekonde]] en ’n [[skynbare magnitude]] van tussen 12 en 13 hê – helder genoeg om te kon sien.&lt;ref name=tombaugh/&gt;&lt;ref&gt;Littman (1990), p. 70.&lt;/ref&gt;

[[Beeld:Clyde W. Tombaugh.jpeg|thumb|200px|Clyde William Tombaugh.]]
In 1908 het Pickering onafhanklik aangekondig hy het, deur ongerymdhede in Uranus se wentelbaan te ontleed, bewyse gekry van ’n negende planeet. Sy hipotetiese planeet, wat hy &quot;Planeet&amp;nbsp;O&quot; genoem het (want O volg op N; dus Neptunus),&lt;ref&gt;{{cite book|title=The Hunt For Planet X|url=https://archive.org/details/huntforplanetxne0000schi|author=Govert Schilling |date=2009 |publisher=Springer |page=[https://archive.org/details/huntforplanetxne0000schi/page/34 34] | isbn= 978-0-387-77804-4 }}&lt;/ref&gt; het ’n gemiddelde baanradius van 51,9&amp;nbsp;AE en ’n wentelperiode van 373,5 jaar gehad.&lt;ref name=grosser/&gt; Fotografiese plate wat in sy sterrewag in [[Peru]] geneem is, het geen getuienis getoon van die voorspelde planeet nie, en die Britse sterrekundige P.H. Cowell het bewys die onreëlmatighede in Uranus se wentelbaan verdwyn feitlik as die hipotetiese planeet se eienskappe in ag geneem word.&lt;ref name=grosser/&gt; Lowell het self Planeet&amp;nbsp;O verwerp, ondanks sy noue verbintenis met Pickering, en gesê: &quot;Hierdie planeet word baie paslik &quot;O&quot; genoem, [want dit] is absoluut niks.&quot;&lt;ref name=cros50&gt;Croswell p. 50&lt;/ref&gt; Sonder dat Pickering dit geweet het, het vier van die plate wat in sy soeke na &quot;Planeet O&quot; geneem is, beelde van Pluto vasgevang, maar dit is eers jare later ontdek.&lt;ref name=&quot;Hoyt&quot;&gt;{{cite journal |title= W. H. Pickering's Planetary Predictions and the Discovery of Pluto |author= William Graves Hoyt |journal= Isis |volume= 67 |issue= 4 |date= Desember 1976 |pages = 551–564 |jstor= 230561 |doi= 10.1086/351668  |pmid= 794024 }} p. 563.&lt;/ref&gt; Pickering het voorts, tot in 1932, baie ander moontlike trans-Neptunus-planete voorgestel, wat hy &quot;P&quot;, &quot;Q&quot;, &quot;R&quot;, &quot;S&quot;, &quot;T&quot; en &quot;U&quot; genoem het; geen daarvan is opgespoor nie.&lt;ref name=ketakar/&gt;

===Ontdekking van Pluto===
Lowell se skielike dood in 1916 het die soeke na Planeet&amp;nbsp;X tydelik tot stilstand gebring. Sy mislukking om die planeet te ontdek het hom so te sê doodgemaak, het een vriend gesê.&lt;ref&gt;Croswell (1997), p. 49.&lt;/ref&gt; Lowell se weduwee, Constance, het in ’n regsgeding met die sterrewag betrokke geraak oor Lowell se nalatenskap en dit het die soektog vir verskeie jare onderbreek.&lt;ref name=cros2&gt;Croswell (1997), pp. 32–55.&lt;/ref&gt; In 1925 het die sterrewag glas vir ’n nuwe 33 cm-wyeveldteleskoop aangeskaf om die soektog voort te sit. Dit is gebou met geld van Abbott Lawrence Lowell,&lt;ref&gt;[http://www.astronomy.com/year-of-pluto/2015/05/percival-lowells-three-early-searches-for-planet-x &quot;Percival Lowell's three early searches for Planet X&quot;]. ''Astronomy Magazine''. 14 Mei 2015.&lt;/ref&gt; Percival se broer.&lt;ref name=tombaugh/&gt; In 1929 het die sterrewag se direkteur, [[Vesto Slipher]], die taak om die planeet op te spoor gegee aan [[Clyde Tombaugh]], ’n 22-jarige plaasseun van [[Kansas]] wat pas by die Lowell-sterrewag aangestel is.&lt;ref name=cros2/&gt;

Tombaugh moes streke van die naglug stelselmatig in pare foto's vasvang. Elke foto van ’n paar is twee weke uitmekaar geneem. Hy het dan die twee foto's van elke streek in ’n masjien geplaas wat die beweging van enige planeet kon opvang. Om die kans te verklein dat ’n vinniger bewegende (en dus nader) voorwerp verkeerdelik vir ’n planeet aangesien word, het Tombaugh elke streek naby sy opposisiepunt, 180 grade van die Son af, afgeneem waar die skynbare retrograde beweging van voorwerpe buite die Aarde se wentelbaan op sy sterkste is. Hy het ook ’n derde foto geneem as ’n beheermaatreël om enige valse bewyse uit te skakel wat deur foute op ’n individuele plaat veroorsaak kon gewees het. Tombaugh het besluit om die hele [[diereriem]] af te neem in plaas van net die streke wat Lowell voorgestel het.&lt;ref name=tombaugh/&gt;

Teen begin 1930 het Tombaugh se soektog tot by die [[sterrebeeld]] [[Tweeling (sterrebeeld)|Tweeling]] gevorder. Op 18 Februarie 1930, nadat hy amper ’n jaar lank gesoek en amper 2&amp;nbsp;miljoen [[ster]]re ondersoek het, het Tombaugh ’n bewegende voorwerp waargeneem op fotografiese plate wat op 23 en 29 Januarie van dié jaar geneem is.&lt;ref&gt;Tombaugh (1946), p. 79&lt;/ref&gt; ’n Foto van ’n laer gehalte wat op 21 Januarie geneem is, het die beweging bevestig.&lt;ref name=cros2/&gt; Die voorwerp was net ses grade van een van die liggings van Planeet&amp;nbsp;X  wat Lowell voorgestel het.&lt;ref name=cros2/&gt; Nadat die sterrewag nog bevestigende foto's gekry het, is die nuus van die ontdekking op 13 Maart 1930 na die Harvard-kollegesterrewag getelegrafeer. 

Die nuwe voorwerp is later ook ontdek op foto's wat reeds op 19 Maart 1915 geneem is.&lt;ref name=&quot;Hoyt&quot;/&gt; Die besluit om die nuwe voorwerp &quot;Pluto&quot; te noem, was deels ter ere van Percival Lowell, want sy voorletters is die eerste twee letters van die naam.&lt;ref&gt;{{cite web|title= NASA's Solar System Exploration: Multimedia: Gallery: Pluto's Symbol |url= http://sse.jpl.nasa.gov/multimedia/display.cfm?IM_ID=263 |publisher=NASA |access-date=2007-03-25 |url-status=dead |archive-url= https://web.archive.org/web/20061001015053/http://sse.jpl.nasa.gov/multimedia/display.cfm?IM_ID=263 |archive-date=2006-10-01 |df= }}&lt;/ref&gt; Ná die ontdekking van Pluto het Tombaugh die sonnebaan aanhou deursoek vir ander voorwerpe. Hy het honderde [[veranderlike ster]]re asook asteroïdes en twee komete ontdek, maar geen ander planete nie.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Clyde W. Tombaugh|publisher=New Mexico Museum of Space History|url=http://www.nmspacemuseum.org/halloffame/detail.php?id=51|access-date=2008-06-29|archive-date=2012-09-19|archive-url=https://www.webcitation.org/6AnZmdT0a?url=http://www.nmspacemuseum.org/halloffame/detail.php?id=51|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

===Pluto verloor die titel 'Planeet X'===
[[Lêer:Charon by New Horizons on 13 July 2015.png|thumb|180px|links|Pluto se maan [[Charon (maan)|Charon]].]]
[[Beeld:Charon Discovery.jpg|thumb|links|180px|Die ontdekkingsfoto van Charon.]]
Tot die verbasing en teleurstelling van die sterrewag het Pluto geen teken van ’n skyf getoon nie; dit het soos ’n punt gelyk, nes ’n ster, en met ’n magnitude van net sowat 15 was dit ses keer so dof as wat Lowell voorspel het. Dit het beteken dit was óf baie klein óf baie donker.&lt;ref name=tombaugh/&gt; Omdat die sterrekundiges by Lowell gedink het Pluto is swaar genoeg om planete te versteur, het hulle gedink sy albedo kon nie minder as 0,07 wees nie (wat beteken dit weerkaats net 7% van die lig wat daarop val); dit is omtrent so donker soos teer en soortgelyk aan die albedo van [[Mercurius]], die planeet wat die minste lig weerkaats.&lt;ref name=bower/&gt; Dit sou beteken Pluto se massa is nie meer as 70% van die Aarde s’n nie.&lt;ref name=bower/&gt; Waarnemings het ook gewys Pluto se wentelbaan is baie [[Ellips|ellipties]], meer as dié van enige ander planeet.&lt;ref name=lauch&gt;{{cite book|author=J. K. Davies|display-authors=4|author2=J. McFarland|author3=M. E. Bailey|author4=B. G. Marsden|author5=W. I. Ip|title=The Solar System Beyond Neptune|editor=M. Antonietta Baracci|editor2=Hermann Boenhardt|editor3=Dale Cruikchank|editor4=Alissandro Morbidelli|pages=11–23|publisher=University of Arizona Press|chapter-url=http://www.arm.ac.uk/preprints/2008/522.pdf|date=2008|chapter=The Early Development of Ideas Concerning the Transneptunian Region|access-date=2014-11-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20150220182134/http://www.arm.ac.uk/preprints/2008/522.pdf|archive-date=2015-02-20|url-status=dead|df=}}&lt;/ref&gt;

Sommige sterrekundiges het feitlik dadelik Pluto se status as planeet in twyfel getrek. Skaars ’n maand ná die ontdekking, op 14 April 1930, het Armin O. Leuschner in ’n artikel in ''The New York Times'' voorgestel Pluto se dofheid en groot baaneksentrisiteit laat dit meer soos ’n asteroïde of komeet lyk: &quot;Van die moontlikhede is ’n groot asteroïde wat grootliks in sy wentelbaan versteur is naby ’n groot planeet soos Jupiter, of dit kan een van baie langperiode- planetêre voorwerpe wees wat nog ontdek moet word, of ’n helder komeetvoorwerp.&quot;&lt;ref name=lauch/&gt;&lt;ref name=nyt/&gt; In dieselfde artikel het die direkteur van die Harvard-sterrewag, [[Harlow Shapley]], gesê Pluto is ’n &quot;lid van die Sonnestelsel wat nie met bekende asteroïdes of komete vergelykbaar is nie, en dalk van groter belang vir kosmogonie is as wat ’n ander planeet anderkant Neptunus sal wees&quot;.&lt;ref name=nyt&gt;{{cite news|journal=The New York Times|date=April 14, 1930|url= https://timesmachine.nytimes.com/timesmachine/1930/04/14/96096499.pdf|title=&quot;Planet X&quot; Orbit Raises More Doubt}}&lt;/ref&gt; In 1931 het Ernest W. Brown deur middel van ’n wiskundige formule (en in samewerking met E.C. Bower) getoon die veronderstelde onreëlmatighede in Uranus se wentelbaan kan nie wees vanweë die swaartekraguitwerking van ’n verder geleë voorwerp nie, en dat Lowell se veronderstelde voorspelling &quot;bloot toevallig&quot; was.&lt;ref&gt;{{cite journal|title=On a criterion for the prediction of an unknown planet|author=Ernest W. Brown|date=1931|journal=Monthly Notices of the Royal Astronomical Society| volume=92|pages=80–100|bibcode = 1931MNRAS..92...80B | doi = 10.1093/mnras/92.1.80}}&lt;/ref&gt;

Deur die hele middel van die 20ste eeu het ramings van Pluto se massa al hoe kleiner geword. In 1931 het Nicholson en Mayall bereken sy massa, gebaseer op sy veronderstelde uitwerking op die reuseplanete, is rofweg gelyk aan dié van die Aarde,&lt;ref name=&quot;The Discovery of Pluto&quot;&gt;{{cite journal|title= The Discovery of Pluto |url= https://archive.org/details/monthly-notices-of-the-royal-astronomical-society_1931-02-13_91_4/page/380 |journal= Monthly Notices of the Royal Astronomical Society |volume=91 |issue= 4 |date=Februarie 1931 |pages= 380–385 |bibcode= 1931MNRAS..91..380. |doi=10.1093/mnras/91.4.380|doi-access= free }}&lt;/ref&gt; omtrent dieselfde as ’n berekening in 1942 van 0,91 aardmassas (M&lt;sub&gt;⊕&lt;/sub&gt;) deur Lloyd R. Wylie van die Amerikaanse Vlootsterrewag wat dieselfde eienskappe oorweeg het.&lt;ref name=wylie&gt;{{cite book | title= Is Pluto a Planet?: A Historical Journey through the Solar System | author = David A. Weintraub |publisher=Princeton University Press, 2014 |isbn=978-1400852970 |page=141 |url= https://books.google.com/?id=dW1_AwAAQBAJ&amp;pg=PA141&amp;lpg=PA141&amp;dq=wylie+pluto+1942#v=onepage&amp;q=wylie%20pluto%201942&amp;f=false |date=2014-06-12 }}&lt;/ref&gt; In 1949 het [[Gerard Kuiper]] se meting van Pluto se deursnee met ’n 200-duim-teleskoop by die [[Palomar-sterrewag]] hom gelei tot die oortuiging dat Pluto halfpad tussen die grootte van Mercurius en Mars is en dat sy massa omtrent 0,1&amp;nbsp;M&lt;sub&gt;⊕&lt;/sub&gt; is.&lt;ref name=&quot;Gerard P. Kuiper 1950 133–137&quot;&gt;{{cite journal|title=The Diameter of Pluto |first=Gerard P. |last=Kuiper |journal=Publications of the Astronomical Society of the Pacific |volume=62 |pages= 133–137 |date=August 1950 |bibcode= 1950PASP...62..133K|doi= 10.1086/126255 |issue=366}}&lt;/ref&gt;

&lt;div style=&quot;float:right; margin:2px;&quot;&gt;
{| class=wikitable style=&quot;text-align:center; font-size:11px&quot;
|+ Massaramings vir Pluto:
!Jaar!! Massa !!Nota
|-
|1931 || {{val|1|ul=maarde}} ||Nicholson &amp; Mayall&lt;ref name=&quot;The Discovery of Pluto&quot;/&gt;
|-
|1942 || 0,91 M&lt;sub&gt;⊕&lt;/sub&gt; || Wylie &lt;ref name=wylie/&gt;
|-
|1948||  0,1 (1/10) M&lt;sub&gt;⊕&lt;/sub&gt; || Kuiper &lt;ref name=&quot;Gerard P. Kuiper 1950 133–137&quot;/&gt;
|-
|1973|| 0,025 (1/40) M&lt;sub&gt;⊕&lt;/sub&gt; || Rawlins &lt;ref name=&quot;Mass and Position Limits for an Hypothetical Tenth Planet of the Solar System&quot;/&gt;
|-
|1976||0,01 (1/100) M&lt;sub&gt;⊕&lt;/sub&gt;||Cruikshank, Pilcher, &amp; Morrison &lt;ref name=&quot;Croswell 1997, p. 57&quot;/&gt;
|-
|1978||0,002 (1/500) M&lt;sub&gt;⊕&lt;/sub&gt; || Christy &amp; Harrington &lt;ref name=Christy&gt;{{cite journal |bibcode= 1978AJ.....83.1005C |author= James W. Christy |author2= Robert S. Harrington |last-author-amp= yes |title= The Satellite of Pluto |url= https://archive.org/details/astronomical-journal_1978-08_83_8/page/1005 |journal= Astronomical Journal |date=Augustus 1978 |volume= 83 |issue= 8 |pages= 1005–1008 |doi= 10.1086/112284 }}&lt;/ref&gt;
|-
|2006||0.00218 (1/459) M&lt;sub&gt;⊕&lt;/sub&gt; || Buie et al.&lt;ref name=Buie&gt;{{cite journal |bibcode= 2006AJ....132..290B |author= Marc W. Buie |author2= William M. Grundy |author3= Eliot F. Young |last-author-amp= yes |title= Orbits and photometry of Pluto's satellites: Charon, S/2005 P1, and S/2005 P2 |url= https://archive.org/details/sim_astronomical-journal_2006-07_132_1/page/290 |journal= Astronomical Journal |date=Julie 2006 |volume= 132 |issue=1 |arxiv= astro-ph/0512491|doi= 10.1086/504422 |pages=290–298}}&lt;/ref&gt;
|}
&lt;/div&gt;

In 1973 het Dennis Rawlins beweer Pluto se massa is omtrent dieselfde as dié van die maan [[Triton (maan)|Triton]], gebaseer op die ooreenkomste met die periodisiteit en helderheidswisseling van Triton. Dit stem ooreen met wat die sterrekundiges [[Walter Baade]] en E.C. Bower al in 1934 gesê het.&lt;ref&gt;{{cite journal |title=The Photographic Magnitude and Color Index of Pluto |author=Walter Baade |journal=Publications of the Astronomical Society of the Pacific |volume=46 |number=272 |page=218 |bibcode=1934PASP...46..218B |doi=10.1086/124467 |year=1934|author-link=Walter Baade }}&lt;/ref&gt; Omdat Triton se massa toe beskou is as rofweg 2,5% van dié van die Aarde-Maan-stelsel (meer as 10 keer sy werklike massa), was Rawlins se bepaling van Pluto se massa ook verkeerd. Dit was egter klein genoeg dat hy die afleiding kon maak dat Pluto nie Planeet&amp;nbsp;X is nie.&lt;ref name=&quot;Mass and Position Limits for an Hypothetical Tenth Planet of the Solar System&quot;&gt;{{cite journal |title=Mass and Position Limits for an Hypothetical Tenth Planet of the Solar System |url=https://archive.org/details/sim_monthly-notices-of-the-royal-astronomical-society_1973_162_3/page/261 |author=Dennis Rawlins |journal= Monthly Notices of the Royal Astronomical Society |volume=162 |issue=3 |date=1973 |pages=261–270 |bibcode=1973MNRAS.162..261R |doi=10.1093/mnras/162.3.261 }}&lt;/ref&gt; In 1976 het Dale Cruikshank, Carl Pilcher en David Morrison van die Universiteit van [[Hawaii]] [[spektraallyn]]e van Pluto se oppervlak bestudeer en vasgestel dit moet [[metaan]][[Vlugtigheid (planetologie)|ys]] bevat, wat hoogs weerkaatsend is. Dit het beteken Pluto is glad nie donker nie, maar besonder helder, en sy massa kon nie meer as ’n 100ste M&lt;sub&gt;⊕&lt;/sub&gt; gewees het nie.&lt;ref&gt;{{cite journal |doi=10.1126/science.194.4267.835-a |pmid=17744185 |journal=Science |volume=194 |issue=4267 |pages=835–837 |year=1976 |title=Pluto: Evidence for methane frost |url=https://archive.org/details/sim_science_1976-11-19_194_4267/page/835 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Croswell 1997, p. 57&quot;&gt;Croswell (1997), p. 57.&lt;/ref&gt;

Pluto se massa is eindelik in 1978 finaal vasgestel nadat die Amerikaanse sterrekundige James W. Christy sy maan [[Charon (maan)|Charon]] ontdek het. Dit het hom en Robert Harrington van die Amerikaanse Vlootsterrewag in staat gestel om die massa van die Pluto-Charon-stelsel regstreeks te meet deur die maan se wenteling om Pluto te bestudeer.&lt;ref name=&quot;Christy&quot;/&gt; Hulle het bepaal Pluto se massa is 1,31×10&lt;sup&gt;22&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;kg; rofweg ’n 500ste van die Aarde s’n en ’n 6de van die Maan s'n, en heeltemal te klein om die afwykings in die buiteplanete se wentelbane te veroorsaak. Lowell se &quot;voorspelling&quot; was dus blote toeval: As daar ’n Planeet&amp;nbsp;X is, is dit nie Pluto nie.&lt;ref&gt;Croswell (1997), pp. 57–58.&lt;/ref&gt;

===Verdere soeke na Planeet X===
Ná 1978 het ’n paar sterrekundiges bly soek na Lowell se Planeet&amp;nbsp;X, oortuig daarvan daar moet nog ’n planeet wees wat die buiteplanete se wentelbane versteur nadat bewys is dit is nie Pluto nie.&lt;ref name=cros /&gt;

In die 1980's en 1990's het Robert Harrington ’n soeke begin na die ware oorsaak van die versteurings.&lt;ref name=cros&gt;Croswell, pp. 56–71&lt;/ref&gt; Hy het bereken enige Planeet&amp;nbsp;X sou rofweg drie keer so ver as Neptunus van die Son af wees; sy wentelbaan sou hoogs eksentriek wees en ’n groot helling met betrekking tot die sonnebaan hê – sy wentelbaan sou ’n hoek van rofweg 32 grade met dié van die ander planete vorm.&lt;ref&gt;{{cite journal  | title = The location of Planet X | author = R. S. Harrington | journal= The Astronomical Journal | volume= 96 | date = 1988 |pages= 1476–1478|doi=10.1086/114898| bibcode=1988AJ.....96.1476H}}&lt;/ref&gt; Die reaksie hierop was gemeng. Die bekende Planeet&amp;nbsp;X-skeptikus Brian G. Marsden van die [[Kleinplaneetsentrum]] het uitgewys die afwykings in wentelbane is ’n 100ste so groot as wat deur Le Verrier waargeneem is en kon maklik die gevolg van ’n waarnemingsfout gewees het.&lt;ref&gt;Croswell (1997), pp. 62–63.&lt;/ref&gt;

[[Lêer:Lspn comet halley.jpg|thumb|220px|Halley se Komeet.]]
In 1972 het Joseph Brady van die Lawrence Livermore- Nasionale Laboratorium onreëlmatighede in die beweging van [[Halley se Komeet]] bestudeer. Hy het beweer dit kan veroorsaak word deur ’n planeet so groot soos Jupiter anderkant Neptunus, by 59&amp;nbsp;AE, wat in ’n [[Retrograde en prograde beweging|retrograde wentelbaan]] om die Son is.&lt;ref name=Brady1972&gt;{{cite journal |last=Brady |first=Joseph L. |title=The Effect of a Trans-Plutonian Planet on Halley's Comet |journal=Publications of the Astronomical Society of the Pacific |volume=84 |issue=498 |pages=314–322 |date=1972 |bibcode=1972PASP...84..314B |doi=10.1086/129290}}&lt;/ref&gt; Beide Marsden en die Planeet&amp;nbsp;X-voorstander P. Kenneth Seidelmann het die hipotese egter gekritiseer en bewys Halley se Komeet skiet onreëlmatige strome materiaal uit en dit veroorsaak veranderings in sy baan. Hulle het ook gesê ’n voorwerp so groot soos Brady se Planeet&amp;nbsp;X sou die wentelbane van die bekende buiteplanete ontsettend beïnvloed.&lt;ref&gt;Croswell (1997), p. 63.&lt;/ref&gt;

In 1988 het A.A. Jackson en R.M. Killen die stabiliteit van Pluto se baanresonansie met Neptunus bestudeer deur toets-&quot;Planeet X'e&quot; met wisselende massas en afstande van Pluto in modelle te gebruik. Pluto en Neptunus se wentelbane is in ’n 3:2-resonansie, wat voorkom dat die twee planete bots of selfs naby mekaar kom. Daar is bevind die hipotetiese voorwerp moet ’n massa van meer as 5&amp;nbsp;aardmassas hê om die resonansie te versteur en dat ’n groot verskeidenheid voorwerpe anderkant Pluto kan voorkom sonder dat die resonansie versteur word. Vier toetswentelbane van ’n trans-Pluto-planeet is vir 4&amp;nbsp;miljoen jaar vooruit getoets om te bepaal watter uitwerking dit op die resonansie tussen Pluto en Neptunus sou hê. Daar is bevind planete anderkant Pluto met ’n massa van 0,1 en 1 aardmassas, in wentelbane by onderskeidelik 48,3 en 75,5&amp;nbsp;AE, versteur nie die 3:2-resonansie nie. Toetsplanete van 5&amp;nbsp;aardmassas en [[Ellips|halflengteasse]] van 52,5 en 62,5&amp;nbsp;AE versteur wel die resonansie oor 4&amp;nbsp;miljoen jaar.&lt;ref&gt;{{cite journal|title= Planet X and the stability of resonances in the Neptune-Pluto system|author= A. A. Jackson|author2= R. M. Killen|last-author-amp= yes |journal= Monthly Notices of the Royal Astronomical Society|volume= 235 |issue= 2|date=1988|pages = 593–601 |bibcode=1988MNRAS.235..593J |doi=10.1093/mnras/235.2.593|doi-access= free}}&lt;/ref&gt;

===Planeet X verkeerd bewys===
Harrington is in Januarie 1993 oorlede sonder dat hy Planeet X gevind het.&lt;ref name=&quot;croswell66&quot;&gt;Croswell (1997), p. 66.&lt;/ref&gt; Ses maande tevore het E. Myles Standish data van [[Voyager 2|Voyager&amp;nbsp;2]] se verbyvlug van Neptunus in 1989 – wat die planeet se massa afgeskaal het met 0,5%, omtrent soveel soos Mars se massa&lt;ref name=&quot;croswell66&quot; /&gt; – gebruik om die swaartekraginvloed op Uranus te herbereken.&lt;ref&gt;{{cite journal |title= Planet X&amp;nbsp;– No dynamical evidence in the optical observations |author=Myles Standish |date= 1992-07-16 |bibcode=1993AJ....105.2000S |journal=Astronomical Journal |volume= 105|pages=200–2006|issue= 5 |doi=10.1086/116575}}&lt;/ref&gt; Toe Neptunus se aangepaste massa gebruik is in die berekenings, het die onreëlmatighede in Uranus se wentelbaan, en daarmee saam die behoefte aan ’n Planeet&amp;nbsp;X, verdwyn.&lt;ref name=&quot;standage&quot;/&gt; 

Daar is geen afwykings in die bane van enige [[Ruimtetuig|ruimtetuie]] soos [[Pioneer 10]] en 11 of [[Voyager 1]] en 2 wat toegeskryf kan word aan die swaartekraginvloed van ’n groot, onontdekte voorwerp in die buitenste Sonnestelsel nie.&lt;ref&gt;Littman (1990), p. 204.&lt;/ref&gt; Vandag stem die meeste sterrekundiges saam dat Planeet&amp;nbsp;X, soos Lowell dit gedefinieer het, nie bestaan nie.&lt;ref&gt;{{cite book|title=The Neptune File|author=Tom Standage|publisher=Penguin|date=2000|isbn=978-0-8027-1363-6|page=[https://archive.org/details/neptunefilestory00stan/page/168 168]|url-access=registration|url=https://archive.org/details/neptunefilestory00stan/page/168}}&lt;/ref&gt;

==Ontdekking van ander trans-Neptunus-voorwerpe==
[[Lêer:EightTNOs af.png|duimnael|280px|links|’n Vergelyking van die grootste 10 TNV's: Pluto, Eris, Haumea, Makemake, Gonggong, Quaoar, Sedna, Orcus, Salacia en 2002 MS&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt;. Onder is die Aarde en die Maan.]]
Ná die ontdekking van Pluto en Charon is geen voorwerpe anderkant Neptunus ontdek nie, tot met die ontdekking van [[15760 Albion]] in 1992.&lt;ref&gt;{{cite web|author=Minor Planet Center|title=Circular No. 5611 |date= 1992 |url=http://www.cbat.eps.harvard.edu/iauc/05600/05611.html|access-date=2011-07-05|archive-url = https://web.archive.org/web/20080504183122/http://cfa-www.harvard.edu/iau/iauc/05600/05611.html |archive-date = 4 Mei 2008}}&lt;/ref&gt; Sedertdien is duisende [[trans-Neptunus-voorwerp]]e (TNV's) ontdek. Die meeste word nou gereken as deel van die [[Kuipergordel]], ’n swerm ysliggame wat oorgebly het ná die vorming van die Sonnestelsel wat net anderkant Neptunus naby die vlak van die sonnebaan om die Son wentel. Nie een van hulle is so groot soos Pluto nie, maar van hulle (soos [[90377 Sedna|Sedna]]) is aanvanklik in die media as &quot;nuwe planete&quot; beskryf.&lt;ref&gt;{{cite news |title= Astronomers discover 'new planet' |work= BBC News |url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/sci/tech/3511678.stm |access-date= 2008-06-20 | date=2004-03-15}}&lt;/ref&gt;

In 2005 het die sterrekundige [[Michael E. Brown|Mike Brown]] en sy span die ontdekking aangekondig van {{mp|2003 UB|313}} (later {{dp|Eris}} hernoem, na die Griekse godin van twis en onenigheid): ’n TNV wat aanvanklik geglo is effens groter as Pluto is.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Circular No. 8747 |author= Central Bureau for Astronomical Telegrams, International Astronomical Union |url=http://www.cbat.eps.harvard.edu/iauc/08700/08747.html |date= 2006 |access-date= 2011-07-05|archive-url = https://web.archive.org/web/20070205035336/http://www.cfa.harvard.edu/iau/special/08747.pdf |archive-date = 5 Februarie 2007|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; Kort daarna is die voorwerp in ’n nuusvrystelling van [[Nasa]] se Jet Propulsion Laboratory as die &quot;tiende planeet&quot; beskryf.&lt;ref&gt;{{cite web |title=NASA-Funded Scientists Discover Tenth Planet |publisher=Jet Propulsion Laboratory |url=http://www.jpl.nasa.gov/news/news-print.cfm?release=2005-126 |date=2005 |access-date=2007-02-22 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110721191652/http://www.jpl.nasa.gov/news/news-print.cfm?release=2005-126 |archive-date=2011-07-21 |df= }}&lt;/ref&gt;

Eris is nooit amptelik as ’n planeet geklassifiseer nie en die IAU se 2006-definisie van ’n planeet bepaal dat beide Eris en Pluto [[dwergplanete]] is, en nie planete nie, omdat hulle nie hulle omgewing &quot;skoongevee&quot; het nie.&lt;ref name=IAU/&gt; Hulle wentel nie alleen om die Son nie, maar as deel van ’n gordel soortgelyke voorwerpe. Pluto self word nou gereken as behorende tot die Kuipergordel en die grootste dwergplaneet – ook groter as Eris, wat egter wel ’n groter massa het.

’n Paar sterrekundiges, veral [[Alan Stern]], die hoof van Nasa se [[New Horizons]]-sending na Pluto, is oortuig daarvan dat die IAU se definisie verkeerd is. Hulle glo Pluto, Eris en alle ander groot TNV's, soos {{Dp|Makemake}}, {{Dp|Sedna}}, {{Dp|Quaoar}}, {{Dp|Varuna}} en {{Dp|Haumea}}, behoort as planete erken te word.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Unabashedly Onward to the Ninth Planet|author=Alan Stern |date= 2006 |publisher= NASA |url= http://www.spacedaily.com/reports/Unabashedly_Onward_to_the_Ninth_Planet_999.html|access-date=2008-06-25}}&lt;/ref&gt; Die ontdekking van Eris het nie weer die Planeet&amp;nbsp;X-teorie laat herleef nie, want dit is veels te klein om ’n uitwerking op die buiteplanete se wentelbane te hê.&lt;ref&gt;{{cite web|title=David Jewitt:Planet X|author=David C. Jewitt (University of Hawaii) | publisher= Personal web site |date= 2006 |url= http://www2.ess.ucla.edu/~jewitt/kb/planetx.html|access-date=2008-05-21|archive-url = https://web.archive.org/web/20080508035508/http://www.ifa.hawaii.edu/~jewitt/kb/planetx.html |archive-date = 8 Mei 2008}}&lt;/ref&gt;

==Ander voorgestelde trans-Neptunus-planete==
Hoewel die meeste sterrekundiges glo Lowell se Planeet&amp;nbsp;X bestaan nie, het ’n paar die idee laat herleef dat ’n groot, onsigbare planeet ’n waarneembare swaartekraguitwerking in die buitenste Sonnestelsel kan hê. Daar word dikwels na hierdie hipotetiese voorwerpe as &quot;Planeet&amp;nbsp;X&quot; verwys, hoewel die idees oor dié voorwerpe aansienlik kan verskil van Lowell se idee.&lt;ref&gt;{{cite journal|journal=Monthly Notices of the Royal Astronomical Society|volume=335 |issue=3 |pages= 641–654|date=September 2002|title=Biases in cometary catalogues and Planet X|author= J. Horner|author2= N. W. Evans|last-author-amp= yes|doi=10.1046/j.1365-8711.2002.05649.x |arxiv = astro-ph/0205150 |bibcode = 2002MNRAS.335..641H }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=planetx&gt;{{cite news |work=New Scientist |url= http://allesoversterrenkunde.nl/#!/actueel/artikelen/_detail/gli/the-mystery-of-planet-x/ | date=2008-01-11 |title= The Mystery of Planet X |pages= 30–33 | access-date=2008-06-25 | author=Govert Schilling}}&lt;/ref&gt;

===Wentelbane van verafgeleë voorwerpe===
[[Beeld:Sedna orbit.svg|thumb|350px|Die wentelbaan van Sedna (rooi) in vergelyking met dié van Jupiter (oranje), Saturnus (geel), Uranus (groen), Neptunus (blou) en Pluto (pers).]]
====Sedna se wentelbaan====
Toe [[90377 Sedna|Sedna]] ontdek is, het sy vreemde wentelbaan gelei tot vrae oor sy ontstaan. Sy perihelium (verste afstand van die Son af) is so ver (sowat 76&amp;nbsp;AE) dat geen huidige meganisme dié [[Eksentrisiteit (sterrekunde)|eksentrieke wentelbaaan]] kan verduidelik nie. Dit is te ver van die planete om deur die swaartekrag van Neptunus of enige ander reuseplaneet geraak te word en te verbonde aan die Son om beïnvloed te word deur buitekragte soos [[galaktiese gety]]e. Hipoteses oor sy besonderse wentelbaan sluit in dat dit deur ’n verbygaande ster beïnvloed is, dat dit van ’n ander planeetstelsel aangetrek is of dat dit deur ’n trans-Neptunus-planeet na sy huidige posisie geruk is.&lt;ref name=&quot;Mike&quot;&gt;{{cite journal|title=Discovery of a Candidate Inner Oort Cloud Planetoid|url=https://archive.org/details/sim_astrophysical-journal_2004-12-10_617_1/page/645|last1=Brown|first1=Mike|last2=Rabinowitz|first2=David|last3=Trujillo|first3=Chad|journal=Astrophysical Journal|bibcode=2004ApJ...617..645B|date=2004|volume = 617|pages=645–649|issue=1|arxiv=astro-ph/0404456| doi=10.1086/422095}}&lt;/ref&gt; 

Die beste manier om die rede vir sy vreemde wentelbaan te vind was om ’n paar ander voorwerpe in ’n soortgelyke streek op te spoor waarvan die wenteleienskappe ’n aanduiding van hulle geskiedenis kan gee. As Sedna deur ’n trans-Neptunus-planeet in sy huidige posisie geruk is, sal enige ander voorwerp in dié streek ’n soortgelyke perihelium hê.&lt;ref name=&quot;sisters&quot;&gt;{{cite web|title=Searching for Sedna's Sisters: Exploring the inner Oort cloud|last=Schwamb|first=Megan|date=2007-09-18|publisher=Caltech|url=http://www.astro.caltech.edu/~george/option/candex07/schwamb_report.pdf|access-date=2010-08-06|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20130512221422/http://www.astro.caltech.edu/~george/option/candex07/schwamb_report.pdf|archive-date=2013-05-12|df=}}&lt;/ref&gt;

====Opwinding oor Kuipergordel-wentelbane====
In 2008 het Tadashi Mukai en Patryk Sofia Lykawka voorgestel dat ’n verafgeleë planeet so groot soos Mars of die Aarde wat tans in ’n uiters eksentrieke wentelbaan tussen 100 en 200&amp;nbsp;AE is, met ’n wentelperiode van 1&amp;nbsp;000 jaar en ’n baanhelling van 20° tot 40°, verantwoordelik is vir die struktuur van die Kuipergordel. 

Hulle het verder voorgestel die versteurings van dié planeet het die eksentrisiteite en baanhellings van die [[trans-Neptunus-voorwerp]]e beïnvloed, die [[Planetesimaal|planetesimale skyf]] by 48&amp;nbsp;AE afgesny en die wentelbane van voorwerpe soos Sedna van Neptunus afgesonder. Tydens Neptunus se migrasie na die buitenste deel van die Sonnestelsel is hierdie planeet glo in ’n buiteresonansie met Neptunus vasgevang en het sy wentelbaan ’n groter perihelium ontwikkel, terwyl die oorblywende trans-Neptunus-voorwerpe in stabiele wentelbane gebly het.&lt;ref name=LykawaMukai&gt;{{cite journal |last1=Patryk S. |first1=Lykawka |last2=Tadashi |first2=Mukai |year=2008 |title=An Outer Planet Beyond Pluto and the Origin of the Trans-Neptunian Belt Architecture |url=https://archive.org/details/sim_astronomical-journal_2008-04_135_4/page/1161 |journal=The Astronomical Journal |volume=135 |issue=4 |pages=1161–1200 |arxiv=0712.2198 |bibcode=2008AJ....135.1161L |doi=10.1088/0004-6256/135/4/1161}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=spaceplanetX&gt;{{cite web |last=Than |first=Ker |date=18 June 2008 |title=Large 'Planet X' May Lurk Beyond Pluto |url=http://www.space.com/5526-large-planet-lurk-pluto.html |website=Space.com |access-date=18 Julie 2016}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=canwestPlanetX&gt;{{cite web |last=Hasegawa |first=Kyoko |date=28 Februarie 2008 |title=Japanese scientists eye mysterious 'Planet X' |url=http://www.bibliotecapleyades.net/hercolobus/esp_hercolobus_66.htm |website=BibliotecaPleyades.net |access-date=18 Julie 2016}}&lt;/ref&gt;

====Langwerpige wentelbane van ’n groep KGV's====
In 2012 het Rodney Gomes die wentelbane van 92 Kuipergordelvoorwerpe (KGV's) in ’n model gebruik en ontdek ses van dié wentelbane is baie langwerpiger as wat die model voorspel. Hy het die afleiding gemaak dat dit veroorsaak word deur die aantrekkingskrag van ’n verafgeleë planeetmetgesel, byvoorbeeld ’n voorwerp so groot soos Neptunus by 1&amp;nbsp;500&amp;nbsp;AE. Dié groot voorwerp sou veroorsaak dat die periheliums van voorwerpe met halflengteasse groter as 300&amp;nbsp;AE skommel en dat die voorwerpe verskuif word in wentelbane wat met dié van planete kruis, soos dié van {{mpl|308933|2006 SQ|372}} en {{mpl|87269|2000 OO|67}}, of in afgesonderde wentelbane, soos dié van Sedna.&lt;ref&gt;{{cite magazine|title=New planet found in our Solar System?|magazine=National Geographic|url=http://news.nationalgeographic.com/news/2012/05/120511-new-planet-solar-system-kuiper-belt-space-science|date=2012|access-date=2012-05-21|archive-date=2012-05-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20120514021638/http://news.nationalgeographic.com/news/2012/05/120511-new-planet-solar-system-kuiper-belt-space-science/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

====Ontdekking van sameklossing van KGV's====
In 2014 het sterrekundiges die ontdekking aangekondig van {{mpl|2012 VP|113}}, ’n groot voorwerp met ’n wentelbaan soos Sedna met ’n wentelperiode van 4&amp;nbsp;200 jaar en ’n perihelium van rofweg 80&amp;nbsp;AE.&lt;ref name=&quot;nature letter&quot;/&gt; Volgens hulle was dit ’n bewys van ’n moontlike trans-Neptunus-planeet.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://phys.org/news/2014-03-edge-solar.html |title=A new object at the edge of our Solar System discovered |work=Physorg.com |date=26 Maart 2014}}&lt;/ref&gt; Trujillo en Sheppard het gereken die sameklossing van die argumente van periheliums van VP113 en ander uiters verafgeleë TNV's dui op die bestaan van ’n &quot;[[superaarde]]&quot; van tussen 2 en 15 aardmassas verder as 200&amp;nbsp;AE, en moontlik in ’n skuins wentelbaan by 1&amp;nbsp;500&amp;nbsp;AE.&lt;ref name=&quot;nature letter&quot;/&gt;

In 2014 het sterrekundiges by die Universidad Complutense in [[Madrid]] voorgestel die beskikbare data dui op die bestaan van meer as een trans-Neptunus-planeet;&lt;ref name=&quot;Marcos2014&quot;&gt;{{cite journal| title=Extreme trans-Neptunian objects and the Kozai mechanism: signalling the presence of trans-Plutonian planets| first1=C.| last1=de la Fuente Marcos| first2=R.| last2=de la Fuente Marcos| date=1 September 2014|journal=Monthly Notices of the Royal Astronomical Society: Letters| volume=443| issue=1| pages=L59–L63| arxiv=1406.0715| bibcode=2014MNRAS.443L..59D |doi=10.1093/mnrasl/slu084}}&lt;/ref&gt; daaropvolgende werk het aangedui die bewyse is sterk genoeg.&lt;ref name=commensurabilities&gt;{{cite journal |last1=de la Fuente Marcos |first1=Carlos |last2=de la Fuente Marcos |first2=Raúl |date=2016 |title=Commensurabilities between ETNOs: a Monte Carlo survey |journal=Monthly Notices of the Royal Astronomical Society Letters |volume=460 |issue=1 |pages=L64–L68 |arxiv=1604.05881 |bibcode=2016MNRAS.460L..64D |doi=10.1093/mnrasl/slw077}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=nodes&gt;{{cite journal |last1=de la Fuente Marcos |first1=Carlos |last2=de la Fuente Marcos |first2=Raúl |date=11 Oktober 2017 |title=Evidence for a possible bimodal distribution of the nodal distances of the extreme trans-Neptunian objects: avoiding a trans-Plutonian planet or just plain bias? |journal=Monthly Notices of the Royal Astronomical Society Letters |volume=471 |issue=1 |pages=L61–L65 |arxiv=1706.06981 |bibcode=2017MNRAS.471L..61D |doi=10.1093/mnrasl/slx106}}&lt;/ref&gt;

====Verdere ontleding en die Planeet Nege-hipotese====
[[Beeld:Planet Nine - black background.png|thumbnail|300px|Voorspelling van ’n hipotetiese Planeet Nege se wentelbaan, gebaseer op unieke sameklossing.]]
Op 20 Januarie 2016 het Brown en Batygin ’n artikel gepubliseer wat Trujillo en Sheppard se aanvanklike bevindings bevestig; hulle het ’n superaarde (wat [[Planeet Nege]] genoem is) voorgestel, gebaseer op ’n statistiese sameklossing van die argumente van periheliums naby nul en ook die [[Knoop (sterrekunde)#Onderskeid|klimmende knope]] naby 113° van ses verafgeleë TNV's. Hulle het uitgewerk dit het ’n massa van omtrent 10 aardmassas (sowat 60% van Neptunus se massa) en ’n halflengteas van sowat 400 tot 1&amp;nbsp;500&amp;nbsp;AE.&lt;ref name=&quot;AJ121-2-22&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;NYT-20160120&quot;&gt;{{cite news |last=Chang |first=Kenneth |title=Ninth Planet May Exist Beyond Pluto, Scientists Report |url=https://www.nytimes.com/2016/01/21/science/space/ninth-planet-solar-system-beyond-pluto.html |date=20 Januarie 2016 |work=The New York Times |access-date=22 Januarie 2016 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news|title = New evidence suggests a ninth planet lurking at the edge of the solar system|url = https://www.washingtonpost.com/news/speaking-of-science/wp/2016/01/20/new-evidence-suggests-a-ninth-planet-lurking-at-the-edge-of-the-solar-system/|newspaper = The Washington Post|date = 2016-01-20|access-date = 2016-01-20|language = en|first = Joel|last = Achenbach|first2 = Rachel|last2 = Feltman}}&lt;/ref&gt;

===Waarskynlikheid===
Selfs sonder swaartekragbewyse het Mike Brown, die ontdekker van Sedna, gereken Sedna se wentelperiode van 12&amp;nbsp;000 jaar alleen dui op die bestaan van ’n aardgrootte-voorwerp anderkant Neptunus. Sedna se wentelbaan is so eksentriek dat dit vir net ’n klein deel van sy wentelperiode naby die Son is, waar dit maklik waargeneem kan word. Dit beteken dat, tensy sy ontdekking ’n uiters groot toeval was, daar moontlik nog talle voorwerpe met rofweg Sedna se deursnee in die omgewing van sy wentelbaan ontdek sal kan word.&lt;ref&gt;{{cite journal | author1 = M.E. Brown | author2 = C. Trujillo | author3 = D. Rabinowitz | last-author-amp = yes | title = Discovery of a Candidate Inner Oort Cloud Planetoid | url = https://archive.org/details/sim_astrophysical-journal_2004-12-10_617_1/page/645 | journal = Astrophysical Journal | arxiv = astro-ph/0404456 | date=2004 | volume=617 | issue = 1 | pages=645–649 | doi=10.1086/422095 | bibcode=2004ApJ...617..645B}}&lt;/ref&gt; 

Mike Brown het opgemerk: &quot;Sedna is sowat driekwart so groot soos Pluto. As daar 60 voorwerpe driekwart so groot soos Pluto [daar buite] is, dan is daar moontlik 40 voorwerpe so groot soos {{nowrap|Pluto...}} As daar 40 voorwerpe so groot soos Pluto is, dan is daar moontlik 10 wat twee keer so groot soos Pluto is. Daar is moontlik drie of vier wat drie keer so groot soos Pluto is, en die grootste van hierdie {{nowrap|voorwerpe...}} is moontlik so groot soos Mars of die Aarde.&quot;&lt;ref name=wgbh&gt;{{cite web|title=Lowell Lectures in Astronomy |author=Mike Brown |publisher=WGBH |url=http://forum.wgbh.org/wgbh/forum.php?lecture_id=3710 |date=2007 |access-date=2008-07-13 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080103202810/http://forum.wgbh.org/wgbh/forum.php?lecture_id=3710 |archive-date=2008-01-03 |df= }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=WHNO079G1i8&amp;t=3135|title=Pluto, Eris, and the Dwarf Planets of the Outer Solar System - talk by Mike Brown - the argument about dwarf planet sizes beyond Neptune is 50 minutes into his talk - on youtube (the WGBH link doesn't work)|last=Smithsonian|date=|access-date=2 Januarie 2019|via=YouTube}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web | url=https://www.space.com/37295-possible-planet-10.html | title=Planet 10? Another Earth-Size World May Lurk in the Outer Solar System}}&lt;/ref&gt; Volgens hom sal so ’n voorwerp as dit ontdek word egter steeds ’n [[dwergplaneet]] wees volgens die huidige definisie, al is dit amper so groot soos die Aarde, want dit sou nie sy omgewing skoon genoeg gevee het nie.&lt;ref name=wgbh/&gt;

===Kuiperkrans en &quot;Planeet Tien&quot;===
[[Beeld:Kuiper Oort-wolk.jpg|thumb|200px|links|’n Kunstenaar se voorstelling van die [[Oortwolk]] en [[Kuipergordel]] (inlas).]]
Die idee van ’n moontlike trans-Neptunus-planeet het ook ontwikkel om die sogenaamde [[Kuipergordel#Kuiperkrans|Kuiperkrans]]. Die Kuipergordel eindig skielik op ’n afstand van 48&amp;nbsp;AE van die Son af. Brunini en Melita het gespekuleer dat dié skielike einde toegeskryf kan word aan die bestaan van ’n voorwerp met ’n massa van tussen dié van Mars en die Aarde wat verder as 48&amp;nbsp;AE lê.&lt;ref name=Brunini2002&gt;{{cite journal|author=A. Brunini|author2=M. D. Melita|last-author-amp=yes|title= The Existence of a Planet beyond 50 AU and the Orbital Distribution of the Classical Edgeworth–Kuiper-Belt Objects |journal= Icarus |date=2002 |volume= 160|issue=1 |pages= 32–43 |doi= 10.1006/icar.2002.6935 |bibcode= 2002Icar..160...32B|hdl=11336/37037}}&lt;/ref&gt; Die teenwoordigheid van ’n voorwerp met dieselfde massa as Mars in ’n ronde wentelbaan by 60&amp;nbsp;AE lei egter tot ’n populasie van trans-Neptunus-voorwerpe wat nie met waarnemings ooreenstem nie. Dit sou byvoorbeeld die [[plutino]]-populasie in ’n groot mate uitgewis het.&lt;ref name=lykawka/&gt; Sterrekundiges het nog nie die moontlikheid uitgesluit van ’n voorwerp met dieselfde massa as die Aarde wat verder as 100&amp;nbsp;AE lê en ’n eksentrieke wentelbaan met ’n groot helling het nie. 

Rekenaarsimulasies deur Patryk Lykawka van die Kobe-universiteit dui daarop dat ’n voorwerp met ’n massa van tussen 0,3 en 0,7&amp;nbsp;M&lt;sub&gt;⊕&lt;/sub&gt; wat vroeg in die Sonnestelsel se bestaan deur Neptunus na buite gewerp is en wat tans in ’n langwerpige wentelbaan tussen 101 en 200&amp;nbsp;AE van die Son af is, die Kuiperkrans en die vreemde afsondering van voorwerpe soos Sedna en {{mpl|2012 VP|113}} kan verduidelik.&lt;ref name=lykawka&gt;{{cite journal | author= P. S. Lykawka | author2= T. Mukai | last-author-amp= yes | title=An Outer Planet Beyond Pluto and the Origin of the Trans-Neptunian Belt Architecture | url= https://archive.org/details/sim_astronomical-journal_2008-04_135_4/page/1161 | journal= Astronomical Journal |date= 2008 |volume= 135 | issue= 4 |pages= 1161–1200 | doi=10.1088/0004-6256/135/4/1161 | arxiv=0712.2198 | bibcode=2008AJ....135.1161L}}&lt;/ref&gt; Hoewel sommige sterrekundiges soos Renu Malhotra en David Jewitt dié voorstel versigtig ondersteun het, het ander soos Alessandro Morbidelli dit afgeskiet as &quot;vergesog&quot;.&lt;ref name=planetx/&gt; 

In 2017 het Malhotra en Kat Volk geargumenteer dat ’n onverwagte wisseling in die baanhellings van KGV's verder as die krans by 50&amp;nbsp;AE ’n bewys is van ’n moontlike Marsgrootte-planeet van dalk tot 2,4&amp;nbsp;M&lt;sub&gt;⊕&lt;/sub&gt; wat aan die rand van die Sonnestelsel voorkom. Baie nuusbronne het daarna verwys as &quot;Planeet Tien&quot;.&lt;ref name=&quot;NSW-20170623&quot;&gt;{{cite news |last=Osbourne |first=Hannah |title=Forget Planet 9 - There's Evidence Of A Tenth Planet Lurking At The Edge Of The Solar System |url=http://www.newsweek.com/planet-10-lurking-edge-solar-system-628517 |date=23 Junie 2017 |work=Newsweek |access-date=23 Junie 2017 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;ARX-20170619&quot;&gt;{{cite journal |last1=Volk |first1=Kathryn |last2=Malhotra |first2=Renu |title=The curiously warped mean plane of the Kuiper belt |arxiv=1704.02444 |doi=10.3847/1538-3881/aa79ff |volume=154 |issue=2 |journal=The Astronomical Journal |page=62|bibcode = 2017AJ....154...62V |year=2017}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://www.space.com/37295-possible-planet-10.html&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://www.sciencemag.org/news/2017/06/forget-about-planet-nine-here-s-evidence-planet-10&lt;/ref&gt; 

===Ander voorgestelde planete===
[[Tyche (hipotetiese planeet)|Tyche]] is ’n hipotetiese [[gasreus]] wat volgens sommige in die Sonnestelsel se [[Oortwolk]] kan lê. Dit is in 1999 die eerste keer voorgestel deur die astrofisici John Matese, Patrick Whitman en Daniel Whitmire van die Universiteit van Louisiana in Lafayette.&lt;ref name=Independent&gt;{{Cite news|last = Rodgers|first = Paul|title = Up telescope! Search begins for giant new planet|newspaper = The Independent|date = 13 Februarie 2011|url =https://www.independent.co.uk/news/science/up-telescope-search-begins-for-giant-new-planet-2213119.html|access-date = 14 Februarie 2011 }}&lt;/ref&gt; Hulle het gereken die bewys van Tyche se bestaan kan gesien word in ’n veronderstelde onewewigtigheid in die punte van oorsprong van [[Komeet#Lang periode|langperiodekomete]]. In 2013 het Matese&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.ucs.louisiana.edu/~jjm9638/ |title=Astrophysics Homepage of John J. Matese |publisher=Ucs.louisiana.edu |date=2011-09-21 |access-date=2013-04-01}}&lt;/ref&gt; en Whitmire&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.ucs.louisiana.edu/~dpw9254/ |title=Daniel P. Whitmire |publisher=Ucs.louisiana.edu |access-date=2013-04-01}}&lt;/ref&gt; die komeetdata herbeoordeel en opgemerk dat Tyche, as dit bestaan, opspoorbaar sou wees in die argief van data wat deur Nasa se WISE-teleskoop versamel is.&lt;ref name=&quot;WISE&quot;&gt;{{cite web   |date=2011-02-18   |title=Can WISE Find the Hypothetical 'Tyche'?   |publisher=NASA/JPL   |author=Whitney Clavin   |url=http://www.jpl.nasa.gov/news/news.cfm?release=2011-060   |access-date=2011-02-19   |archive-date=2012-01-17   |archive-url=https://web.archive.org/web/20120117110722/http://www.jpl.nasa.gov/news/news.cfm?release=2011-060   |url-status=dead   }}&lt;/ref&gt; In 2014 het Nasa aangekondig die WISE-opname sluit enige moontlike voorwerp met Tyche se eienskappe uit, wat daarop dui dat Tyche soos deur Matese, Whitman en Whitmire voorgestel, nie bestaan nie.&lt;ref name=&quot;NASA-20140307&quot;&gt;{{cite web   |last1=Clavin |first1=Whitney   |last2=Harrington |first2=J.D.   |title=NASA's WISE Survey Finds Thousands of New Stars, But No 'Planet X'   |url=http://www.jpl.nasa.gov/news/news.php?release=2014-075  |date=7 Maart 2014   |work=[[Nasa]]   |access-date=7 Maart 2014 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;MateseWhitmire2011&quot;&gt;{{Cite journal | title=Persistent evidence of a jovian mass solar companion in the Oort cloud | last1=Matese|first1=John J.|last2=Whitmire|first2=Daniel P.| journal=Icarus | date=2011 | volume=211 | issue=2 | pages=926–938 | doi=10.1016/j.icarus.2010.11.009|arxiv=1004.4584 | bibcode=2011Icar..211..926M}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|last=Helhoski|first=Anna|title=News 02/16/11 Does the Solar System Have Giant New Planet?|url=http://norwalk.dailyvoice.com/news/does-solar-system-have-giant-new-planet|access-date=10 Julie 2012|newspaper=The Norwalk Daily Voice}}&lt;/ref&gt;

Volgens die oligargteorie van planeetvorming was daar in die vroeë stadiums van die Sonnestelsel se [[evolusie]] honderde planeetgrootte-voorwerpe, bekend as oligarge. In 2005 het die sterrekundige Eugene Chiang gespekuleer dat hoewel sommige van hierdie oligarge die planete geword het wat ons vandag ken, die meeste deur swaartekragwisselwerkings na buite gewerp sou gewees het. Sommige is dalk heeltemal uit die Sonnestelsel geskiet en het [[dwaalplanete]] geword, terwyl ander in ’n halo om die Sonnestelsel sal wentel, met wentelperiodes van miljoene jare. Dié halo sal lê tussen 1&amp;nbsp;000 en 10&amp;nbsp;000&amp;nbsp;AE van die Son af, of tussen ’n derde en dertiende van die afstand na die Oortwolk.&lt;ref&gt;''New Scientist'', 23 Julie 2005, uitg. 2509, [https://www.newscientist.com/article/mg18725091.500-farout-worlds-just-waiting-to-be-found.html Far-out worlds, just waiting to be found]&lt;/ref&gt;

In Desember 2015 het sterrekundiges by die [[Europese Suidelike Sterrewag#Atacama Large Millimeter/submillimeter Array|ALMA-interferometer]] in [[Chili]] ’n kort reeks 350&amp;nbsp;GHz-pulse waargeneem. Volgens hulle kon die oorsprong óf ’n reeks onafhanklike bronne gewees het óf ’n enkele vinnig bewegende bron. Hulle het besluit laasgenoemde is die waarskynlikste en het na aanleiding van sy spoed uitgewerk dat as die voorwerp aan die Son gebonde is, dit sowat 12 tot 25&amp;nbsp;AE ver sou lê en ’n deursnee van 220 tot 880&amp;nbsp;km (dié van ’n dwergplaneet) sou hê. Hulle het die voorwerp &quot;Gna&quot; genoem, na ’n vinnig bewegende boodskappergodin in die [[Nore|Noorse mitologie]].&lt;ref name=sciam&gt;{{cite magazine|title=Astronomers Skeptical Over &quot;Planet X&quot; Claims|author=Lee Billings|url=http://www.scientificamerican.com/article/astronomers-skeptical-over-planet-x-claims/|magazine=Scientific American|year=2015|access-date=2016-01-22}}&lt;/ref&gt; As dit egter ’n dwaalplaneet was wat nie aan die Son gebonde was nie, kon dit so ver as 4&amp;nbsp;000&amp;nbsp;AE weg gewees het, en baie groter.&lt;ref name=alma&gt;{{cite arXiv|title=The serendipitous discovery of a possible new solar system object with ALMA|author1=Wouter Vlemmings|author2=S. Ramstedt|author3=M. Maercker|author4=B. Davidsson|eprint=1512.02650|date=8 Desember 2015|class=astro-ph.SR}}&lt;/ref&gt; Die verslag is nooit amptelik aanvaar nie en is onttrek totdat die resultate bevestig is.&lt;ref name=alma/&gt; Wetenskaplikes was meestal skepties oor die waarneming. Mike Brown se kommentaar was: &quot;As dit waar is dat ALMA per ongeluk ’n massiewe voorwerp in die buitenste Sonnestelsel ontdek het in sy klein, klein, klein sigveld, sou dit daarop dui dat daar iets soos 200&amp;nbsp;000 aardgrootte-planete in die buitenste Sonnestelsel {{nowrap|is...}} Selfs beter; ek het nou net besef as daar so baie aardgrootte-planete bestaan het, sou dit die hele Sonnestelsel gedestabiliseer het en sou ons almal gesterf het.&quot;&lt;ref name=sciam/&gt;

==Beperkings op nog planete==
Die volgende waarnemings beperk tans die massa en afstand van enige moontlike verdere planete in die Sonnestelsel:
*’n Ontleding van [[Infrarooi#Verdeling van die infrarooiband|middel-infrarooi]]-waarnemings met die WISE-teleskoop het die moontlikheid uitgesluit van enige voorwerp so groot soos Saturnus (95&amp;nbsp;M&lt;sub&gt;⊕&lt;/sub&gt;) tot by 10&amp;nbsp;000&amp;nbsp;AE, en enige voorwerp so groot soos Jupiter of groter tot by 26&amp;nbsp;000&amp;nbsp;AE.&lt;ref name=&quot;Luhman2014&quot;/&gt; WISE versamel steeds nuwe data en Nasa het die publiek genooi om die data te help deursoek vir bewyse van planete verder as hierdie perke deur middel van die burgerwetenskapprojek &quot;Backyard Worlds: Planet 9&quot;.&lt;ref name=&quot;CNN-NASA-Search-Worlds&quot;&gt;{{cite news|title=NASA wants you to help find a new planet|url=http://edition.cnn.com/2017/02/16/us/nasa-search-worlds-trnd/index.html|work=CNN|date=16 Februarie 2017|access-date=11 Maart 2018}}&lt;/ref&gt;
*Met moderne data oor die perheliums van Saturnus, die Aarde en Mars het Lorenzo Iorio tot die gevolgtrekking gekom dat enige onbekende planeet met ’n massa van 0,7&amp;nbsp;M&lt;sub&gt;⊕&lt;/sub&gt; verder as 350 tot 400&amp;nbsp;AE moet lê; enigeen met ’n massa van 2&amp;nbsp;M&lt;sub&gt;⊕&lt;/sub&gt; verder as 496 tot 570&amp;nbsp;AE en een met ’n massa van 15&amp;nbsp;M&lt;sub&gt;⊕&lt;/sub&gt; verder as 970 tot 1&amp;nbsp;111&amp;nbsp;AE.&lt;ref name=Iorio2014&gt;{{cite journal|author=L. Iorio|title=Planet X revamped after the discovery of the Sedna-like object 2012 VP113?|journal=Monthly Notices of the Royal Astronomical Society: Letters|doi=10.1093/mnrasl/slu116|bibcode=2014MNRAS.444L..78I|volume=444|pages=L78–L79|arxiv=1404.0258|year=2014}}&lt;/ref&gt; In navorsing deur ’n ander groep sterrekundiges wat ’n meer omvattende model van die Sonnestelsel gebruik het, is bevind Iorio se gevolgtrekkings is net gedeeltelik korrek. Hulle ontleding van [[Cassini-Huygens|Cassini]]-data oor Saturnus se wentelbaan het hulle oortuig dat ’n planeet met die eienskappe van Batygin en Brown se Planeet Nege sou kon voorkom by 630&amp;nbsp;AE van die Son af.&lt;ref&gt;{{cite journal |title=Constraints on the location of a possible 9th planet derived from the Cassini data |journal=Astronomy and Astrophysics |arxiv=1602.06116 |first1=A |last1=Fienga |first2=J |last2=Laskar |first3=H |last3=Manche |first4=M |last4=Gastineau |date=23 Februarie 2016 |doi=10.1051/0004-6361/201628227 |volume=587 |page=L8 |bibcode=2016A&amp;A...587L...8F}}&lt;/ref&gt;

==Sien ook==
*[[Portaal:Sterrekunde|Sterrekundeportaal]]

==Verwysings==
{{Verwysings|2}}

==Bibliografie==
* {{cite book |title= Planet Quest: The Epic Discovery of Alien Solar Systems |url= https://archive.org/details/planetquestepicd0000cros | author=Ken Croswell |location= New York |publisher= The Free Press |date= 1997 |isbn= 978-0-684-83252-4 }}
* {{cite book | title= Planets Beyond: Discovering the Outer Solar System | url= https://archive.org/details/planetsbeyonddis0000litt_f4b9 | author=Mark Littman |location= New York |date=1990 |isbn= 978-0-471-51053-6 | publisher=Wiley }}
* {{cite book | title= The Hunt for Planet X: New Worlds and the Fate of Pluto | url= https://archive.org/details/huntforplanetxne0000schi | author=Govert Schilling |location= New York |date=2009 |isbn= 978-0-387-77804-4 | publisher=Springer }}
* {{cite journal|title=The Search for the Ninth Planet, Pluto |author= Clyde W. Tombaugh |date= 1946 |journal= Astronomical Society of the Pacific Leaflets |volume= 5|issue= 209 |pages= 73–80| bibcode= 1946ASPL....5...73T}}

==Nog leesstof==
* {{cite journal | author = E. Myles Standish, Jr. |title= Planet X: No Dynamical Evidence in the Optical Observations | journal= Astronomical Journal |date=Mei 1993 | volume = 105 |issue= 5 |pages= 2000–2006 | doi = 10.1086/116575 | bibcode= 1993AJ....105.2000S}}
* {{cite journal  |title = Planet X: A Myth Exposed |url = https://archive.org/details/sim_nature-uk_1993-05-06_363_6424/page/18 |author= Gerald D. Quinlan |journal= Nature |volume= 363 |issue= 6424 |date= 6 Mei 1993 |pages= 18–19  |doi= 10.1038/363018b0|bibcode = 1993Natur.363...18Q }}
* {{cite journal |title= Periodic Comet Showers and Planet X |url= https://archive.org/details/sim_nature-uk_1985-01-03_313_5997/page/36 |author= Daniel P. Whitmire |author2= John J. Matese |last-author-amp= yes |journal= Nature |volume= 313 |issue= 5997 |date= 3 Januarie 1985 |pages= 36–38 |doi= 10.1038/313036a0|bibcode = 1985Natur.313...36W }}
* {{cite web|url=http://www8.nationalacademies.org/astro2010/DetailFileDisplay.aspx?id=288|title=Next steps in understanding the outer solar system: A whitepaper submitted to the 2010 Decadal Survey Committee|last=Jones|first=R. L.|display-authors=4|author2=M. E. Brown |author3=P. A. Abell |author4=A. C. Becker |author5=A. Harris |author6=Z. Ivezic |date=2009|publisher=Submission to the National Academy of Sciences Board on Physics and Astronomy|access-date=2009-04-10|format=PDF}}

==Skakels==
* [https://www.youtube.com/watch?v=xGfv3Oay_pY &quot;Planet X Discovered??&quot; deur PBS SpaceTime]
* [http://www.nineplanets.org/hypo.html#planetx SEDS oor Planeet X]
* Andrew Coates se eenvoudige opsomming van [http://theconversation.com/claims-about-new-planets-that-turned-out-to-be-wrong-and-why-planet-nine-may-be-different-53573 die geskiedenis van die soeke na en eise oor Planeet&amp;nbsp;X]
{{vertaaluit| taalafk = en | il = Planets beyond Neptune}}

{{PlaneteSon}}

{{Normdata}}

[[Kategorie:Hipotetiese planete]]</text>
      <sha1>43q704076zvjw211a1uwzhyjvm0pebc</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2977162</id>
      <parentid>2977145</parentid>
      <timestamp>2026-10-09T20:16:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-54269-94</username>
        <id>215903</id>
      </contributor>
      <comment>Rol weergawe [[Special:Diff/2977145|2977145]] deur [[Special:Contributions/SpesBona|SpesBona]] ([[User talk:SpesBona|bespreek]]) terug. Die ou weergawe is erger. Dit bevat foutiewe data, soos die aantal komete, en kan nie maklik verander word nie. Indien daar foute in die teks van hierdie beeld is, [[c:Template:I18n kuiper belt oort cloud|korrigeer]] dit eenvoudig en wag 'n bietjie</comment>
      <origin>2977162</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="68700" sha1="9hqyltpcp6b0zf8jkwlf05tl7z7rgb7" xml:space="preserve">[[Beeld:Percival Lowell observing Venus from the Lowell Observatory in 1914.jpg|thumb|220px|Percival Lowell, wie se idee Planeet&amp;nbsp;X was.]]
Reeds sedert die ontdekking van [[Neptunus]] in 1846 was daar aansienlike spekulasie dat nog ’n [[planeet]] ver weg van die [[Son]] bestaan, wat [[Planeet X|Planeet&amp;nbsp;X]] genoem is, en is daar gesoek na nog '''planete anderkant Neptunus'''. Aan die begin van die 20ste eeu het die [[sterrekundige]] [[Percival Lowell]] na nog ’n planeet begin soek. Hy het dit voorgestel as die rede vir oënskynlike ongerymdhede in die [[wentelbaan]] van die [[reuseplanete]], veral [[Uranus]] en Neptunus,&lt;ref name=bower&gt;{{cite journal|title= On the Orbit and Mass of Pluto with an Ephemeris for 1931–1932 |author=Ernest Clare Bower |date=1930 |journal= Lick Observatory Bulletin |volume=15 |issue= 437 |pages= 171–178 |bibcode=1931LicOB..15..171B|doi = 10.5479/ADS/bib/1931LicOB.15.171B }}&lt;/ref&gt; en het gemeen die [[swaartekrag]] van ’n groot, onsigbare planeet kan Uranus genoeg versteur om die ongerymdhede te verduidelik.&lt;ref&gt;{{cite journal|title=The Search for the Ninth Planet, Pluto |author= Clyde W. Tombaugh |date= 1946 |journal= Astronomical Society of the Pacific Leaflets |volume= 5|issue= 209 |pages= 73–80| bibcode= 1946ASPL....5...73T}}&lt;/ref&gt;

[[Clyde Tombaugh]] se ontdekking van [[Pluto]] in 1930 het skynbaar Lowell se hipotese bewys. In 1978 is ontdek Pluto is heeltemal te klein dat sy swaartekrag die groot planete kan beïnvloed, en dit het gelei tot ’n soeke na nog ’n planeet. Die soeke is in die vroeë 1990's in ’n groot mate afgelas nadat in ’n studie deur die [[Voyager 2]]-ruimtetuig bevind is die onreëlmatighede in Uranus se wentelbaan is vanweë ’n effense oorskatting van Neptunus se [[massa]].&lt;ref name=&quot;standage&quot;&gt;{{cite book |title= The Neptune File: A Story of Astronomical Rivalry and the Pioneers of Planet Hunting |author= Tom Standage |page= [https://archive.org/details/neptunefilestory00stan/page/188 188] |isbn= 978-0-8027-1363-6 |date= 2000 |location= New York |publisher= Walker |url-access= registration |url= https://archive.org/details/neptunefilestory00stan/page/188 }}&lt;/ref&gt; Ná 1992 het die ontdekking van talle klein ysige voorwerpe met dieselfde of selfs ’n groter wentelbaan as Pluto gelei tot ’n debat oor of Pluto ’n planeet behoort te bly en of hy en sy bure ’n eie klassifikasie moet kry, nes die [[asteroïde]]s. Hoewel ’n paar van hierdie groter voorwerpe aanvanklik as planete beskryf is, het die [[Internasionale Astronomiese Unie]] (IAU) Pluto en sy grootste bure in 2006 as [[dwergplanete]] herklassifiseer. Neptunus is sedertdien die verste bekende planeet in die Sonnestelsel.&lt;ref name=IAU&gt;{{cite news| url=http://www.iau.org/static/resolutions/Resolution_GA26-5-6.pdf| title=IAU 2006 General Assembly: Resolutions 5 and 6| publisher=International Astronomical Union| date=2006-08-24| access-date=2020-08-10| archive-date=2009-06-20| archive-url=https://web.archive.org/web/20090620102000/http://www.iau.org/static/resolutions/Resolution_GA26-5-6.pdf| url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

Hoewel die sterrekundegemeenskap in ’n groot mate saamstem dat Planeet&amp;nbsp;X, soos dit aanvanklik voorgestel is, nie bestaan nie, het die idee van ’n groot planeet wat nog nie ontdek is nie herleef deurdat ’n paar sterrekundiges dit gebruik as verduideliking vir ander afwykings wat in die buitenste Sonnestelsel waargeneem is.&lt;ref name=varuna&gt;{{cite journal |title= Almost Planet X |url= https://archive.org/details/sim_nature-uk_2001-05-24_411_6836/page/423 |journal=Nature |volume=411 |pages= 423–424 |date=2001 | doi=10.1038/35078164 |author=S. C. Tegler |author2=W. Romanishin |last-author-amp=yes |pmid= 11373654 |issue= 6836}}&lt;/ref&gt; In Maart 2014 het waarnemings met die [[WISE-teleskoop]] die moontlikheid van ’n planeet so groot soos [[Saturnus]] (95 [[aardmassa]]s) tot by 10&amp;nbsp;000&amp;nbsp;[[AE|astronomiese eenhede]] (AE) en een so groot soos [[Jupiter]] (≈318 aardmassas) of groter tot by 26&amp;nbsp;000&amp;nbsp;AE uitgeskakel.&lt;ref name=&quot;Luhman2014&quot;&gt;{{cite journal | last=Luhman |first=K. L. | title=A Search for a Distant Companion to the Sun with the Wide-field Infrared Survey Explorer | journal=The Astrophysical Journal | volume=781 |issue=1 |pages= 4|date=2014 | doi=10.1088/0004-637X/781/1/4 | bibcode= 2014ApJ...781....4L}}&lt;/ref&gt;

Gebaseer op die ooreenkomste tussen die wentelbane van ’n groep onlangs ontdekte verafgeleë [[trans-Neptunus-voorwerp]]e het sterrekundiges in 2014 ’n [[hipotese]] ontwikkel oor die bestaan van ’n [[superaarde]], met ’n massa van 2 tot 15 keer dié van die [[Aarde]] en met ’n moontlike groot [[baanhelling]], by sowat 1&amp;nbsp;500&amp;nbsp;AE.&lt;ref name=&quot;nature letter&quot;&gt;{{Cite journal| doi = 10.1038/nature13156| title = A Sedna-like body with a perihelion of 80 astronomical units| url = http://home.dtm.ciw.edu/users/sheppard/pub/TrujilloSheppard2014.pdf| archive-url = https://web.archive.org/web/20141216183818/http://home.dtm.ciw.edu/users/sheppard/pub/TrujilloSheppard2014.pdf| archive-date = 2014-12-16| url-status = dead| journal = Nature| volume = 507| issue = 7493| pages = 471–474| date = 2014| last1 = Trujillo| first1 = C. A.| last2 = Sheppard| first2 = S. S.| bibcode = 2014Natur.507..471T| pmid = 24670765| access-date = 2016-01-25| df = }}&lt;/ref&gt; In 2016 het verdere werk getoon hierdie onbekende planeet het moontlik ’n [[Eksentrisiteit (sterrekunde)|eksentrieke]] wentelbaan met ’n groot helling wat nie nader as 200&amp;nbsp;AE en nie verder as sowat 1&amp;nbsp;200&amp;nbsp;AE van die Son af lê nie. Die wentelbaan lyn waarskynlik nie op met dié van die saamtrossende verafgeleë trans-Neptunus-voorwerpe nie.&lt;ref name=&quot;AJ121-2-22&quot;&gt;{{cite journal|title=Evidence for a distant giant planet in the Solar system|first1=Konstantin|last1=Batygin|first2=Michael E.|last2=Brown|date=20 Januarie 2016|journal=The Astronomical Journal|volume=151|number=2|doi=10.3847/0004-6256/151/2/22|pages=22|arxiv = 1601.05438 |bibcode = 2016AJ....151...22B }}&lt;/ref&gt; Omdat die IAU Pluto nie meer as ’n planeet beskou nie, het dié hipotetiese voorwerp die naam [[Planeet Nege]] gekry.&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.newyorker.com/tech/elements/discovering-planet-nine|title=Discovering Planet Nine|work=The New Yorker|first=Alan|last=Burdick|date=20 Januarie 2016|access-date=20 Januarie 2016}}&lt;/ref&gt;

==Vroeë spekulasies==
In die 1840's het die [[Frankryk|Franse]] [[wiskundige]] [[Urbain Le Verrier]] [[klassieke meganika]] gebruik om versteurings in Uranus se wentelbaan te ontleed en voorgestel dit word veroorsaak deur die swaartekrag van ’n nog onontdekte planeet. Le Verrier het die posisie van die nuwe planeet voorspel en sy berekenings na die [[Duitsland|Duitse]] sterrekundige [[Johann Gottfried Galle]] gestuur. Op 23 September 1846, die aand nadat hy die brief ontvang het, het Galle en sy student Heinrich d'Arrest Neptunus ontdek, op presies die plek waar Le Verrier voorspel het.&lt;ref&gt;Croswell (1997), p. 43&lt;/ref&gt; Daar was egter ’n paar ongerymdhede in die reuseplaneet se wentelbaan. Daar is aanvaar dit beteken nog ’n planeet bestaan anderkant Neptunus.

Nog voor Neptunus se ontdekking het sommige sterrekundiges gespekuleer dat een planeet nie genoeg was om Uranus se afwyking te verduidelik nie. Op 17 November 1834 het die [[Brittanje|Britse]] amateursterrekundige eerwaarde Thomas John Hussey vir George Biddell Airy, die Britse koninklike sterrekundige, vertel van ’n gesprek wat hy met die Franse sterrekundige Alexis Bouvard gehad het. Hussey het gesê hy het aan Bouvard voorgestel dat die ongewone beweging van Uranus dalk vanweë die swaartekraginvloed van ’n nog onontdekte planeet is, en dat Bouvard geantwoord het hy het ook daaraan gedink en dat hy met Peter Andreas Hansen, direkteur van die Seeberg-sterrewag in [[Gotha]], daaroor gekorrespondeer het. Hansen het egter gemeen ’n enkele liggaam kan nie Uranus se beweging verduidelik nie. Hy het voorgestel daar is twee planete anderkant Uranus.&lt;ref name=grosser&gt;{{cite journal | title=The Search For A Planet Beyond Neptune | author=Morton Grosser | journal=Isis | volume=55 | issue=2 | date=1964 | pages=163–183 | doi=10.1086/349825 | jstor=228182}}&lt;/ref&gt;

[[Beeld:Jacques Babinet.jpg|thumb|links|180px|Jacques Babinet, ’n vroeë ondersteuner van die idee van ’n planeet anderkant Neptunus.]]
In 1848 het Jacques Babinet beswaar aangeteken teen Le Verrier se berekenings en beweer Neptunus se waargenome massa is kleiner en sy wentelbaan groter as wat Le Verrier aanvanklik voorgestel het. Hy het uit Le Verrier se berekings uitgewerk dat ’n planeet van rofweg 12 aardmassas, wat hy &quot;Hyperion&quot; genoem het, anderkant Neptunus lê.&lt;ref name=grosser/&gt; Le Verrier het sy idee agter afgeskiet.&lt;ref name=grosser/&gt;

In 1879 het Camille Flammarion opgemerk die [[komete]] 1862&amp;nbsp;III en 1889&amp;nbsp;III het ’n [[Apside|afelium]] (verste afstand van die Son af) van onderskeidelik 47 en 49&amp;nbsp;AE, en hy het voorgestel dat hulle die wentelradius van ’n onbekende planeet aandui wat hulle in ’n elliptiese wentelbaan getrek het.&lt;ref name=grosser/&gt; George Forbes het van dié berekenings afgelei dat daar twee planete anderkant Neptunus moet lê. Gebaseer op die feit dat vier komete ’n afelium van sowat 100&amp;nbsp;AE het en nog ses ’n afelium van sowat 300&amp;nbsp;AE, het hy die wentelelemente van twee hipotetiese trans-Neptunus-planete bereken. Dit het baie ooreengestem met berekenings deur ’n ander sterrekundige, David Peck Todd, en baie het geglo dit moet dus waar wees.&lt;ref name=grosser/&gt; Skeptici het egter gemeen die komete se wentelbane is nog te onseker om betekenisvolle afleidings te maak.&lt;ref name=grosser/&gt; Sommige beskou Forbes se hipotese as ’n voorloper van die idee van Planeet Nege.&lt;ref&gt;{{cite journal|title=Constraints on Planet Nine's Orbit and Sky Position within a Framework of Mean Motion Resonances|journal=The Astronomical Journal|volume=153|issue=3|pages=91|year=2017|last1=Millholland|first1=Sarah|last2=Laughlin|first2=Gregory|doi=10.3847/1538-3881/153/3/91|arxiv=1612.07774|bibcode=2017AJ....153...91M}}&lt;/ref&gt;

In 1900 en 1901 het die direkteur van die Harvard-kollegesterrewag, William Henry Pickering, twee soektogte na trans-Neptunus-planete gelei. Die eerste een is uitgevoer deur die [[Denemarke|Deense]] sterrekundige Hans Emil Lau, wat ná die bestudering van data oor Uranus se wentelbaan van 1690 tot 1895 tot die gevolgtrekking gekom het dat een planeet nie die afwykings in sy wentelbaan kon veroorsaak nie. Hy het geglo daar is twee planete. Die tweede soektog is gedoen deur Gabriel Dallet, wat voorgestel het ’n enkele planeet by 47&amp;nbsp;AE kan vir Uranus se beweging verantwoordelik wees. In nie een van die gevalle is enige planete ontdek nie.&lt;ref name=grosser/&gt;

In 1902 het dr. Theodor Grigull van Duitsland die wentelbaan van komete met ’n afelium van verder as Neptunus bestudeer en beweer daar is ’n planeet so groot soos Uranus by 50&amp;nbsp;AE met ’n wentelperiode van 360 jaar. Hy het dit &quot;Hades&quot; genoem. In 1921 het Grigull die wentelperiode na 310-330 jaar aangepas om die waargenome afwykings beter te verklaar.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Hypothetical Planets|author=Paul Schlyter|work=The Swedish Amateur Astronomical Society|url=http://solarviews.com/eng/hypothet.htm|accessdate=2019-12-07}}&lt;/ref&gt;

In 1909 het Thomas Jefferson Jackson See gemeen &quot;daar is beslis een, heel waarskynlik twee en moontlik drie planete anderkant Neptunus&quot;.&lt;ref name=see&gt;{{cite journal|title=A Career of Controversy: The Anomaly of T. J. J. See|author=TJ Sherrill|pages=25–50|date=1999|bibcode= 1999JHA....30...25S|journal=Journal for the History of Astronomy|volume=30|doi=10.1177/002182869903000102}}&lt;/ref&gt; Hulle was glo 42, 56 en 72&amp;nbsp;AE van die Son af. Omdat hy geen verduideliking gegee het oor hoe hy tot dié gevolgtrekking gekom het nie, is nooit na hulle gesoek nie.&lt;ref name=see/&gt;

Die [[Indië|Indiese]] sterrekundige Venkatesh P. Ketakar het in 1911 voorgestel daar is twee planete anderkant Neptunus. Hy het hulle Brahma en Vishnu genoem. Hy het dit besluit nadat hy die patrone wat [[Pierre-Simon Laplace]] in die [[Natuurlike satelliet|mane]] van Jupiter waargeneem het, herbewerk en op die buitenste planete toegepas het.&lt;ref name=ketakar/&gt; Jupiter se drie [[Mane van Galilei|binnemane]], [[Io (maan)|Io]], [[Europa (maan)|Europa]] en [[Ganumedes (maan)|Ganumedes]], is gesinchroniseer in ’n ingewikkelde 1:2:4-[[Baanresonansie|resonansie]] bekend as die Laplace-resonansie.&lt;ref name=Musotto2002&gt;{{cite journal|last=Musotto|first=Susanna|author2=Varadi, Ferenc |author3=Moore, William |author4= Schubert, Gerald |title=Numerical Simulations of the Orbits of the Galilean Satellites|date=2002|volume=159|issue=2|pages=500–504|doi=10.1006/icar.2002.6939| bibcode=2002Icar..159..500M | journal = Icarus}}&lt;/ref&gt; Ketakar het voorgestel Uranus, Neptunus en sy hipotetiese trans-Neptunus-planete is in ’n soort Laplace-resonansie vasgevang. Volgens sy berekenings was Brahma gemiddeld 38,95&amp;nbsp;AE van die Son af en was sy wentelperiode 242,28 aardjare (3:4-resonansie met Neptunus). Toe Pluto 19 jaar later ontdek word, was sy gemiddelde afstand 39,48&amp;nbsp;AE en sy wentelperiode 248 aardjare, wat baie naby aan Ketakar se voorspelling was (Pluto het dan ook ’n [[Plutino|2:3-resonansie met Neptunus]]). Ketakar het geen ander besonderhede benewens afstand en wentelperiode bekend gemaak nie. Dit is onbekend hoe hy by dié syfers uitgekom het en sy tweede planeet, Vishnu, is nooit ontdek nie.&lt;ref name=ketakar&gt;{{cite journal|title=Prediction of Pluto by V. P. Ketakar|author1=JG Chhabra|author2=SD Sharma|author3=M Khanna|journal=Indian Journal of History of Science|date=1984|volume=19|issue=1|pages=18–26|url=http://www.new.dli.ernet.in/rawdataupload/upload/insa/INSA_1/20005abd_18.pdf|access-date=2008-09-04|bibcode=1984InJHS..19...18C|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20090225135119/http://www.new.dli.ernet.in/rawdataupload/upload/insa/INSA_1/20005abd_18.pdf|archive-date=2009-02-25|df=}}&lt;/ref&gt;

==Planeet X==
In 1894 het Percival Lowell, ’n ryk man van [[Boston]], met William Pickering se hulp die Lowell-sterrewag in [[Flagstaff, Arizona]], gestig. In 1906 het hy ’n uitgebreide soektog begin na ’n planeet anderkant Neptunus, oortuig daarvan dat hy die verwarring oor Uranus se wentelbaan kon oplos.&lt;ref name=tombaugh/&gt; Hy het dit &quot;Planeet&amp;nbsp;X&quot; genoem, ’n naam wat voorheen deur Gabriel Dallet gebruik is.&lt;ref name=grosser/&gt; Die &quot;X&quot; in die naam staan vir die [[letter]] X, wat ’n onbekendheid aandui, en nie vir die Romeinse [[syfer]] 10 nie – in dié tyd sou ’n planeet wat ontdek is die negende planeet gewees het. Lowell wou hiermee sy wetenskaplike geloofbaarheid bewys wat hom bly ontwyk het sedert hy verkondig het die kanaalagtige verskynsels op [[Mars]] is kanale wat deur [[Buiteaardse lewe|buiteaardse wesens]] gebou is.&lt;ref&gt;Croswell (1997), p. 43.&lt;/ref&gt;

Lowell se eerste soektog het gefokus op die [[sonnebaan]], die vlak wat die wentelbaan van die Aarde om die Son bevat en waar ook die ander planete in die Sonnestelsel geleë is. Met ’n 5-duim-kamera het hy meer as 200 foto's met ’n [[Beligting (fotografie)|beligting]]styd van drie uur elk met ’n vergrootglas deursoek, maar kon geen planete kry nie. In dié tyd was Pluto te ver bo die sonnebaan om in die projek opgespoor te word.&lt;ref name=tombaugh&gt;Tombaugh (1946).&lt;/ref&gt; Nadat hy sy aanvanklik voorgestelde posisies aangepas het, het Lowell van 1914 tot 1916 ’n tweede soektog uitgevoer.&lt;ref name=tombaugh/&gt; In 1915 het hy ''Memoir of a Trans-Neptunian Planet'' gepubliseer waarin hy tot die gevolgtrekking kom dat Planeet&amp;nbsp;X ’n massa het van rofweg sewe keer die Aarde s’n – omtrent die helfte van dié van Neptunus&lt;ref name=&quot;ley195608&quot;&gt;{{Cite magazine  |last=Ley  |first=Willy  |author=  |last2=  |first2=  |date=Augustus 1956  |title=The Demotion of Pluto  |department=For Your Information  |url=https://archive.org/stream/galaxymagazine-1956-08#page/n79/mode/2up  |magazine=Galaxy Science Fiction  |pages=79–91  |type= }}&lt;/ref&gt; – en ’n gemiddelde afstand van 43&amp;nbsp;AE van die Son af. Hy het aangeneem Planeet&amp;nbsp;X is ’n groot voorwerp met ’n lae digtheid en ’n groot [[albedo]], soos die reuseplanete. Daarom sou dit as ’n skyf sigbaar wees met ’n deursnee van sowat een [[boogsekonde]] en ’n [[skynbare magnitude]] van tussen 12 en 13 hê – helder genoeg om te kon sien.&lt;ref name=tombaugh/&gt;&lt;ref&gt;Littman (1990), p. 70.&lt;/ref&gt;

[[Beeld:Clyde W. Tombaugh.jpeg|thumb|200px|Clyde William Tombaugh.]]
In 1908 het Pickering onafhanklik aangekondig hy het, deur ongerymdhede in Uranus se wentelbaan te ontleed, bewyse gekry van ’n negende planeet. Sy hipotetiese planeet, wat hy &quot;Planeet&amp;nbsp;O&quot; genoem het (want O volg op N; dus Neptunus),&lt;ref&gt;{{cite book|title=The Hunt For Planet X|url=https://archive.org/details/huntforplanetxne0000schi|author=Govert Schilling |date=2009 |publisher=Springer |page=[https://archive.org/details/huntforplanetxne0000schi/page/34 34] | isbn= 978-0-387-77804-4 }}&lt;/ref&gt; het ’n gemiddelde baanradius van 51,9&amp;nbsp;AE en ’n wentelperiode van 373,5 jaar gehad.&lt;ref name=grosser/&gt; Fotografiese plate wat in sy sterrewag in [[Peru]] geneem is, het geen getuienis getoon van die voorspelde planeet nie, en die Britse sterrekundige P.H. Cowell het bewys die onreëlmatighede in Uranus se wentelbaan verdwyn feitlik as die hipotetiese planeet se eienskappe in ag geneem word.&lt;ref name=grosser/&gt; Lowell het self Planeet&amp;nbsp;O verwerp, ondanks sy noue verbintenis met Pickering, en gesê: &quot;Hierdie planeet word baie paslik &quot;O&quot; genoem, [want dit] is absoluut niks.&quot;&lt;ref name=cros50&gt;Croswell p. 50&lt;/ref&gt; Sonder dat Pickering dit geweet het, het vier van die plate wat in sy soeke na &quot;Planeet O&quot; geneem is, beelde van Pluto vasgevang, maar dit is eers jare later ontdek.&lt;ref name=&quot;Hoyt&quot;&gt;{{cite journal |title= W. H. Pickering's Planetary Predictions and the Discovery of Pluto |author= William Graves Hoyt |journal= Isis |volume= 67 |issue= 4 |date= Desember 1976 |pages = 551–564 |jstor= 230561 |doi= 10.1086/351668  |pmid= 794024 }} p. 563.&lt;/ref&gt; Pickering het voorts, tot in 1932, baie ander moontlike trans-Neptunus-planete voorgestel, wat hy &quot;P&quot;, &quot;Q&quot;, &quot;R&quot;, &quot;S&quot;, &quot;T&quot; en &quot;U&quot; genoem het; geen daarvan is opgespoor nie.&lt;ref name=ketakar/&gt;

===Ontdekking van Pluto===
Lowell se skielike dood in 1916 het die soeke na Planeet&amp;nbsp;X tydelik tot stilstand gebring. Sy mislukking om die planeet te ontdek het hom so te sê doodgemaak, het een vriend gesê.&lt;ref&gt;Croswell (1997), p. 49.&lt;/ref&gt; Lowell se weduwee, Constance, het in ’n regsgeding met die sterrewag betrokke geraak oor Lowell se nalatenskap en dit het die soektog vir verskeie jare onderbreek.&lt;ref name=cros2&gt;Croswell (1997), pp. 32–55.&lt;/ref&gt; In 1925 het die sterrewag glas vir ’n nuwe 33 cm-wyeveldteleskoop aangeskaf om die soektog voort te sit. Dit is gebou met geld van Abbott Lawrence Lowell,&lt;ref&gt;[http://www.astronomy.com/year-of-pluto/2015/05/percival-lowells-three-early-searches-for-planet-x &quot;Percival Lowell's three early searches for Planet X&quot;]. ''Astronomy Magazine''. 14 Mei 2015.&lt;/ref&gt; Percival se broer.&lt;ref name=tombaugh/&gt; In 1929 het die sterrewag se direkteur, [[Vesto Slipher]], die taak om die planeet op te spoor gegee aan [[Clyde Tombaugh]], ’n 22-jarige plaasseun van [[Kansas]] wat pas by die Lowell-sterrewag aangestel is.&lt;ref name=cros2/&gt;

Tombaugh moes streke van die naglug stelselmatig in pare foto's vasvang. Elke foto van ’n paar is twee weke uitmekaar geneem. Hy het dan die twee foto's van elke streek in ’n masjien geplaas wat die beweging van enige planeet kon opvang. Om die kans te verklein dat ’n vinniger bewegende (en dus nader) voorwerp verkeerdelik vir ’n planeet aangesien word, het Tombaugh elke streek naby sy opposisiepunt, 180 grade van die Son af, afgeneem waar die skynbare retrograde beweging van voorwerpe buite die Aarde se wentelbaan op sy sterkste is. Hy het ook ’n derde foto geneem as ’n beheermaatreël om enige valse bewyse uit te skakel wat deur foute op ’n individuele plaat veroorsaak kon gewees het. Tombaugh het besluit om die hele [[diereriem]] af te neem in plaas van net die streke wat Lowell voorgestel het.&lt;ref name=tombaugh/&gt;

Teen begin 1930 het Tombaugh se soektog tot by die [[sterrebeeld]] [[Tweeling (sterrebeeld)|Tweeling]] gevorder. Op 18 Februarie 1930, nadat hy amper ’n jaar lank gesoek en amper 2&amp;nbsp;miljoen [[ster]]re ondersoek het, het Tombaugh ’n bewegende voorwerp waargeneem op fotografiese plate wat op 23 en 29 Januarie van dié jaar geneem is.&lt;ref&gt;Tombaugh (1946), p. 79&lt;/ref&gt; ’n Foto van ’n laer gehalte wat op 21 Januarie geneem is, het die beweging bevestig.&lt;ref name=cros2/&gt; Die voorwerp was net ses grade van een van die liggings van Planeet&amp;nbsp;X  wat Lowell voorgestel het.&lt;ref name=cros2/&gt; Nadat die sterrewag nog bevestigende foto's gekry het, is die nuus van die ontdekking op 13 Maart 1930 na die Harvard-kollegesterrewag getelegrafeer. 

Die nuwe voorwerp is later ook ontdek op foto's wat reeds op 19 Maart 1915 geneem is.&lt;ref name=&quot;Hoyt&quot;/&gt; Die besluit om die nuwe voorwerp &quot;Pluto&quot; te noem, was deels ter ere van Percival Lowell, want sy voorletters is die eerste twee letters van die naam.&lt;ref&gt;{{cite web|title= NASA's Solar System Exploration: Multimedia: Gallery: Pluto's Symbol |url= http://sse.jpl.nasa.gov/multimedia/display.cfm?IM_ID=263 |publisher=NASA |access-date=2007-03-25 |url-status=dead |archive-url= https://web.archive.org/web/20061001015053/http://sse.jpl.nasa.gov/multimedia/display.cfm?IM_ID=263 |archive-date=2006-10-01 |df= }}&lt;/ref&gt; Ná die ontdekking van Pluto het Tombaugh die sonnebaan aanhou deursoek vir ander voorwerpe. Hy het honderde [[veranderlike ster]]re asook asteroïdes en twee komete ontdek, maar geen ander planete nie.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Clyde W. Tombaugh|publisher=New Mexico Museum of Space History|url=http://www.nmspacemuseum.org/halloffame/detail.php?id=51|access-date=2008-06-29|archive-date=2012-09-19|archive-url=https://www.webcitation.org/6AnZmdT0a?url=http://www.nmspacemuseum.org/halloffame/detail.php?id=51|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

===Pluto verloor die titel 'Planeet X'===
[[Lêer:Charon by New Horizons on 13 July 2015.png|thumb|180px|links|Pluto se maan [[Charon (maan)|Charon]].]]
[[Beeld:Charon Discovery.jpg|thumb|links|180px|Die ontdekkingsfoto van Charon.]]
Tot die verbasing en teleurstelling van die sterrewag het Pluto geen teken van ’n skyf getoon nie; dit het soos ’n punt gelyk, nes ’n ster, en met ’n magnitude van net sowat 15 was dit ses keer so dof as wat Lowell voorspel het. Dit het beteken dit was óf baie klein óf baie donker.&lt;ref name=tombaugh/&gt; Omdat die sterrekundiges by Lowell gedink het Pluto is swaar genoeg om planete te versteur, het hulle gedink sy albedo kon nie minder as 0,07 wees nie (wat beteken dit weerkaats net 7% van die lig wat daarop val); dit is omtrent so donker soos teer en soortgelyk aan die albedo van [[Mercurius]], die planeet wat die minste lig weerkaats.&lt;ref name=bower/&gt; Dit sou beteken Pluto se massa is nie meer as 70% van die Aarde s’n nie.&lt;ref name=bower/&gt; Waarnemings het ook gewys Pluto se wentelbaan is baie [[Ellips|ellipties]], meer as dié van enige ander planeet.&lt;ref name=lauch&gt;{{cite book|author=J. K. Davies|display-authors=4|author2=J. McFarland|author3=M. E. Bailey|author4=B. G. Marsden|author5=W. I. Ip|title=The Solar System Beyond Neptune|editor=M. Antonietta Baracci|editor2=Hermann Boenhardt|editor3=Dale Cruikchank|editor4=Alissandro Morbidelli|pages=11–23|publisher=University of Arizona Press|chapter-url=http://www.arm.ac.uk/preprints/2008/522.pdf|date=2008|chapter=The Early Development of Ideas Concerning the Transneptunian Region|access-date=2014-11-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20150220182134/http://www.arm.ac.uk/preprints/2008/522.pdf|archive-date=2015-02-20|url-status=dead|df=}}&lt;/ref&gt;

Sommige sterrekundiges het feitlik dadelik Pluto se status as planeet in twyfel getrek. Skaars ’n maand ná die ontdekking, op 14 April 1930, het Armin O. Leuschner in ’n artikel in ''The New York Times'' voorgestel Pluto se dofheid en groot baaneksentrisiteit laat dit meer soos ’n asteroïde of komeet lyk: &quot;Van die moontlikhede is ’n groot asteroïde wat grootliks in sy wentelbaan versteur is naby ’n groot planeet soos Jupiter, of dit kan een van baie langperiode- planetêre voorwerpe wees wat nog ontdek moet word, of ’n helder komeetvoorwerp.&quot;&lt;ref name=lauch/&gt;&lt;ref name=nyt/&gt; In dieselfde artikel het die direkteur van die Harvard-sterrewag, [[Harlow Shapley]], gesê Pluto is ’n &quot;lid van die Sonnestelsel wat nie met bekende asteroïdes of komete vergelykbaar is nie, en dalk van groter belang vir kosmogonie is as wat ’n ander planeet anderkant Neptunus sal wees&quot;.&lt;ref name=nyt&gt;{{cite news|journal=The New York Times|date=April 14, 1930|url= https://timesmachine.nytimes.com/timesmachine/1930/04/14/96096499.pdf|title=&quot;Planet X&quot; Orbit Raises More Doubt}}&lt;/ref&gt; In 1931 het Ernest W. Brown deur middel van ’n wiskundige formule (en in samewerking met E.C. Bower) getoon die veronderstelde onreëlmatighede in Uranus se wentelbaan kan nie wees vanweë die swaartekraguitwerking van ’n verder geleë voorwerp nie, en dat Lowell se veronderstelde voorspelling &quot;bloot toevallig&quot; was.&lt;ref&gt;{{cite journal|title=On a criterion for the prediction of an unknown planet|author=Ernest W. Brown|date=1931|journal=Monthly Notices of the Royal Astronomical Society| volume=92|pages=80–100|bibcode = 1931MNRAS..92...80B | doi = 10.1093/mnras/92.1.80}}&lt;/ref&gt;

Deur die hele middel van die 20ste eeu het ramings van Pluto se massa al hoe kleiner geword. In 1931 het Nicholson en Mayall bereken sy massa, gebaseer op sy veronderstelde uitwerking op die reuseplanete, is rofweg gelyk aan dié van die Aarde,&lt;ref name=&quot;The Discovery of Pluto&quot;&gt;{{cite journal|title= The Discovery of Pluto |url= https://archive.org/details/monthly-notices-of-the-royal-astronomical-society_1931-02-13_91_4/page/380 |journal= Monthly Notices of the Royal Astronomical Society |volume=91 |issue= 4 |date=Februarie 1931 |pages= 380–385 |bibcode= 1931MNRAS..91..380. |doi=10.1093/mnras/91.4.380|doi-access= free }}&lt;/ref&gt; omtrent dieselfde as ’n berekening in 1942 van 0,91 aardmassas (M&lt;sub&gt;⊕&lt;/sub&gt;) deur Lloyd R. Wylie van die Amerikaanse Vlootsterrewag wat dieselfde eienskappe oorweeg het.&lt;ref name=wylie&gt;{{cite book | title= Is Pluto a Planet?: A Historical Journey through the Solar System | author = David A. Weintraub |publisher=Princeton University Press, 2014 |isbn=978-1400852970 |page=141 |url= https://books.google.com/?id=dW1_AwAAQBAJ&amp;pg=PA141&amp;lpg=PA141&amp;dq=wylie+pluto+1942#v=onepage&amp;q=wylie%20pluto%201942&amp;f=false |date=2014-06-12 }}&lt;/ref&gt; In 1949 het [[Gerard Kuiper]] se meting van Pluto se deursnee met ’n 200-duim-teleskoop by die [[Palomar-sterrewag]] hom gelei tot die oortuiging dat Pluto halfpad tussen die grootte van Mercurius en Mars is en dat sy massa omtrent 0,1&amp;nbsp;M&lt;sub&gt;⊕&lt;/sub&gt; is.&lt;ref name=&quot;Gerard P. Kuiper 1950 133–137&quot;&gt;{{cite journal|title=The Diameter of Pluto |first=Gerard P. |last=Kuiper |journal=Publications of the Astronomical Society of the Pacific |volume=62 |pages= 133–137 |date=August 1950 |bibcode= 1950PASP...62..133K|doi= 10.1086/126255 |issue=366}}&lt;/ref&gt;

&lt;div style=&quot;float:right; margin:2px;&quot;&gt;
{| class=wikitable style=&quot;text-align:center; font-size:11px&quot;
|+ Massaramings vir Pluto:
!Jaar!! Massa !!Nota
|-
|1931 || {{val|1|ul=maarde}} ||Nicholson &amp; Mayall&lt;ref name=&quot;The Discovery of Pluto&quot;/&gt;
|-
|1942 || 0,91 M&lt;sub&gt;⊕&lt;/sub&gt; || Wylie &lt;ref name=wylie/&gt;
|-
|1948||  0,1 (1/10) M&lt;sub&gt;⊕&lt;/sub&gt; || Kuiper &lt;ref name=&quot;Gerard P. Kuiper 1950 133–137&quot;/&gt;
|-
|1973|| 0,025 (1/40) M&lt;sub&gt;⊕&lt;/sub&gt; || Rawlins &lt;ref name=&quot;Mass and Position Limits for an Hypothetical Tenth Planet of the Solar System&quot;/&gt;
|-
|1976||0,01 (1/100) M&lt;sub&gt;⊕&lt;/sub&gt;||Cruikshank, Pilcher, &amp; Morrison &lt;ref name=&quot;Croswell 1997, p. 57&quot;/&gt;
|-
|1978||0,002 (1/500) M&lt;sub&gt;⊕&lt;/sub&gt; || Christy &amp; Harrington &lt;ref name=Christy&gt;{{cite journal |bibcode= 1978AJ.....83.1005C |author= James W. Christy |author2= Robert S. Harrington |last-author-amp= yes |title= The Satellite of Pluto |url= https://archive.org/details/astronomical-journal_1978-08_83_8/page/1005 |journal= Astronomical Journal |date=Augustus 1978 |volume= 83 |issue= 8 |pages= 1005–1008 |doi= 10.1086/112284 }}&lt;/ref&gt;
|-
|2006||0.00218 (1/459) M&lt;sub&gt;⊕&lt;/sub&gt; || Buie et al.&lt;ref name=Buie&gt;{{cite journal |bibcode= 2006AJ....132..290B |author= Marc W. Buie |author2= William M. Grundy |author3= Eliot F. Young |last-author-amp= yes |title= Orbits and photometry of Pluto's satellites: Charon, S/2005 P1, and S/2005 P2 |url= https://archive.org/details/sim_astronomical-journal_2006-07_132_1/page/290 |journal= Astronomical Journal |date=Julie 2006 |volume= 132 |issue=1 |arxiv= astro-ph/0512491|doi= 10.1086/504422 |pages=290–298}}&lt;/ref&gt;
|}
&lt;/div&gt;

In 1973 het Dennis Rawlins beweer Pluto se massa is omtrent dieselfde as dié van die maan [[Triton (maan)|Triton]], gebaseer op die ooreenkomste met die periodisiteit en helderheidswisseling van Triton. Dit stem ooreen met wat die sterrekundiges [[Walter Baade]] en E.C. Bower al in 1934 gesê het.&lt;ref&gt;{{cite journal |title=The Photographic Magnitude and Color Index of Pluto |author=Walter Baade |journal=Publications of the Astronomical Society of the Pacific |volume=46 |number=272 |page=218 |bibcode=1934PASP...46..218B |doi=10.1086/124467 |year=1934|author-link=Walter Baade }}&lt;/ref&gt; Omdat Triton se massa toe beskou is as rofweg 2,5% van dié van die Aarde-Maan-stelsel (meer as 10 keer sy werklike massa), was Rawlins se bepaling van Pluto se massa ook verkeerd. Dit was egter klein genoeg dat hy die afleiding kon maak dat Pluto nie Planeet&amp;nbsp;X is nie.&lt;ref name=&quot;Mass and Position Limits for an Hypothetical Tenth Planet of the Solar System&quot;&gt;{{cite journal |title=Mass and Position Limits for an Hypothetical Tenth Planet of the Solar System |url=https://archive.org/details/sim_monthly-notices-of-the-royal-astronomical-society_1973_162_3/page/261 |author=Dennis Rawlins |journal= Monthly Notices of the Royal Astronomical Society |volume=162 |issue=3 |date=1973 |pages=261–270 |bibcode=1973MNRAS.162..261R |doi=10.1093/mnras/162.3.261 }}&lt;/ref&gt; In 1976 het Dale Cruikshank, Carl Pilcher en David Morrison van die Universiteit van [[Hawaii]] [[spektraallyn]]e van Pluto se oppervlak bestudeer en vasgestel dit moet [[metaan]][[Vlugtigheid (planetologie)|ys]] bevat, wat hoogs weerkaatsend is. Dit het beteken Pluto is glad nie donker nie, maar besonder helder, en sy massa kon nie meer as ’n 100ste M&lt;sub&gt;⊕&lt;/sub&gt; gewees het nie.&lt;ref&gt;{{cite journal |doi=10.1126/science.194.4267.835-a |pmid=17744185 |journal=Science |volume=194 |issue=4267 |pages=835–837 |year=1976 |title=Pluto: Evidence for methane frost |url=https://archive.org/details/sim_science_1976-11-19_194_4267/page/835 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Croswell 1997, p. 57&quot;&gt;Croswell (1997), p. 57.&lt;/ref&gt;

Pluto se massa is eindelik in 1978 finaal vasgestel nadat die Amerikaanse sterrekundige James W. Christy sy maan [[Charon (maan)|Charon]] ontdek het. Dit het hom en Robert Harrington van die Amerikaanse Vlootsterrewag in staat gestel om die massa van die Pluto-Charon-stelsel regstreeks te meet deur die maan se wenteling om Pluto te bestudeer.&lt;ref name=&quot;Christy&quot;/&gt; Hulle het bepaal Pluto se massa is 1,31×10&lt;sup&gt;22&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;kg; rofweg ’n 500ste van die Aarde s’n en ’n 6de van die Maan s'n, en heeltemal te klein om die afwykings in die buiteplanete se wentelbane te veroorsaak. Lowell se &quot;voorspelling&quot; was dus blote toeval: As daar ’n Planeet&amp;nbsp;X is, is dit nie Pluto nie.&lt;ref&gt;Croswell (1997), pp. 57–58.&lt;/ref&gt;

===Verdere soeke na Planeet X===
Ná 1978 het ’n paar sterrekundiges bly soek na Lowell se Planeet&amp;nbsp;X, oortuig daarvan daar moet nog ’n planeet wees wat die buiteplanete se wentelbane versteur nadat bewys is dit is nie Pluto nie.&lt;ref name=cros /&gt;

In die 1980's en 1990's het Robert Harrington ’n soeke begin na die ware oorsaak van die versteurings.&lt;ref name=cros&gt;Croswell, pp. 56–71&lt;/ref&gt; Hy het bereken enige Planeet&amp;nbsp;X sou rofweg drie keer so ver as Neptunus van die Son af wees; sy wentelbaan sou hoogs eksentriek wees en ’n groot helling met betrekking tot die sonnebaan hê – sy wentelbaan sou ’n hoek van rofweg 32 grade met dié van die ander planete vorm.&lt;ref&gt;{{cite journal  | title = The location of Planet X | author = R. S. Harrington | journal= The Astronomical Journal | volume= 96 | date = 1988 |pages= 1476–1478|doi=10.1086/114898| bibcode=1988AJ.....96.1476H}}&lt;/ref&gt; Die reaksie hierop was gemeng. Die bekende Planeet&amp;nbsp;X-skeptikus Brian G. Marsden van die [[Kleinplaneetsentrum]] het uitgewys die afwykings in wentelbane is ’n 100ste so groot as wat deur Le Verrier waargeneem is en kon maklik die gevolg van ’n waarnemingsfout gewees het.&lt;ref&gt;Croswell (1997), pp. 62–63.&lt;/ref&gt;

[[Lêer:Lspn comet halley.jpg|thumb|220px|Halley se Komeet.]]
In 1972 het Joseph Brady van die Lawrence Livermore- Nasionale Laboratorium onreëlmatighede in die beweging van [[Halley se Komeet]] bestudeer. Hy het beweer dit kan veroorsaak word deur ’n planeet so groot soos Jupiter anderkant Neptunus, by 59&amp;nbsp;AE, wat in ’n [[Retrograde en prograde beweging|retrograde wentelbaan]] om die Son is.&lt;ref name=Brady1972&gt;{{cite journal |last=Brady |first=Joseph L. |title=The Effect of a Trans-Plutonian Planet on Halley's Comet |journal=Publications of the Astronomical Society of the Pacific |volume=84 |issue=498 |pages=314–322 |date=1972 |bibcode=1972PASP...84..314B |doi=10.1086/129290}}&lt;/ref&gt; Beide Marsden en die Planeet&amp;nbsp;X-voorstander P. Kenneth Seidelmann het die hipotese egter gekritiseer en bewys Halley se Komeet skiet onreëlmatige strome materiaal uit en dit veroorsaak veranderings in sy baan. Hulle het ook gesê ’n voorwerp so groot soos Brady se Planeet&amp;nbsp;X sou die wentelbane van die bekende buiteplanete ontsettend beïnvloed.&lt;ref&gt;Croswell (1997), p. 63.&lt;/ref&gt;

In 1988 het A.A. Jackson en R.M. Killen die stabiliteit van Pluto se baanresonansie met Neptunus bestudeer deur toets-&quot;Planeet X'e&quot; met wisselende massas en afstande van Pluto in modelle te gebruik. Pluto en Neptunus se wentelbane is in ’n 3:2-resonansie, wat voorkom dat die twee planete bots of selfs naby mekaar kom. Daar is bevind die hipotetiese voorwerp moet ’n massa van meer as 5&amp;nbsp;aardmassas hê om die resonansie te versteur en dat ’n groot verskeidenheid voorwerpe anderkant Pluto kan voorkom sonder dat die resonansie versteur word. Vier toetswentelbane van ’n trans-Pluto-planeet is vir 4&amp;nbsp;miljoen jaar vooruit getoets om te bepaal watter uitwerking dit op die resonansie tussen Pluto en Neptunus sou hê. Daar is bevind planete anderkant Pluto met ’n massa van 0,1 en 1 aardmassas, in wentelbane by onderskeidelik 48,3 en 75,5&amp;nbsp;AE, versteur nie die 3:2-resonansie nie. Toetsplanete van 5&amp;nbsp;aardmassas en [[Ellips|halflengteasse]] van 52,5 en 62,5&amp;nbsp;AE versteur wel die resonansie oor 4&amp;nbsp;miljoen jaar.&lt;ref&gt;{{cite journal|title= Planet X and the stability of resonances in the Neptune-Pluto system|author= A. A. Jackson|author2= R. M. Killen|last-author-amp= yes |journal= Monthly Notices of the Royal Astronomical Society|volume= 235 |issue= 2|date=1988|pages = 593–601 |bibcode=1988MNRAS.235..593J |doi=10.1093/mnras/235.2.593|doi-access= free}}&lt;/ref&gt;

===Planeet X verkeerd bewys===
Harrington is in Januarie 1993 oorlede sonder dat hy Planeet X gevind het.&lt;ref name=&quot;croswell66&quot;&gt;Croswell (1997), p. 66.&lt;/ref&gt; Ses maande tevore het E. Myles Standish data van [[Voyager 2|Voyager&amp;nbsp;2]] se verbyvlug van Neptunus in 1989 – wat die planeet se massa afgeskaal het met 0,5%, omtrent soveel soos Mars se massa&lt;ref name=&quot;croswell66&quot; /&gt; – gebruik om die swaartekraginvloed op Uranus te herbereken.&lt;ref&gt;{{cite journal |title= Planet X&amp;nbsp;– No dynamical evidence in the optical observations |author=Myles Standish |date= 1992-07-16 |bibcode=1993AJ....105.2000S |journal=Astronomical Journal |volume= 105|pages=200–2006|issue= 5 |doi=10.1086/116575}}&lt;/ref&gt; Toe Neptunus se aangepaste massa gebruik is in die berekenings, het die onreëlmatighede in Uranus se wentelbaan, en daarmee saam die behoefte aan ’n Planeet&amp;nbsp;X, verdwyn.&lt;ref name=&quot;standage&quot;/&gt; 

Daar is geen afwykings in die bane van enige [[Ruimtetuig|ruimtetuie]] soos [[Pioneer 10]] en 11 of [[Voyager 1]] en 2 wat toegeskryf kan word aan die swaartekraginvloed van ’n groot, onontdekte voorwerp in die buitenste Sonnestelsel nie.&lt;ref&gt;Littman (1990), p. 204.&lt;/ref&gt; Vandag stem die meeste sterrekundiges saam dat Planeet&amp;nbsp;X, soos Lowell dit gedefinieer het, nie bestaan nie.&lt;ref&gt;{{cite book|title=The Neptune File|author=Tom Standage|publisher=Penguin|date=2000|isbn=978-0-8027-1363-6|page=[https://archive.org/details/neptunefilestory00stan/page/168 168]|url-access=registration|url=https://archive.org/details/neptunefilestory00stan/page/168}}&lt;/ref&gt;

==Ontdekking van ander trans-Neptunus-voorwerpe==
[[Lêer:EightTNOs af.png|duimnael|280px|links|’n Vergelyking van die grootste 10 TNV's: Pluto, Eris, Haumea, Makemake, Gonggong, Quaoar, Sedna, Orcus, Salacia en 2002 MS&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt;. Onder is die Aarde en die Maan.]]
Ná die ontdekking van Pluto en Charon is geen voorwerpe anderkant Neptunus ontdek nie, tot met die ontdekking van [[15760 Albion]] in 1992.&lt;ref&gt;{{cite web|author=Minor Planet Center|title=Circular No. 5611 |date= 1992 |url=http://www.cbat.eps.harvard.edu/iauc/05600/05611.html|access-date=2011-07-05|archive-url = https://web.archive.org/web/20080504183122/http://cfa-www.harvard.edu/iau/iauc/05600/05611.html |archive-date = 4 Mei 2008}}&lt;/ref&gt; Sedertdien is duisende [[trans-Neptunus-voorwerp]]e (TNV's) ontdek. Die meeste word nou gereken as deel van die [[Kuipergordel]], ’n swerm ysliggame wat oorgebly het ná die vorming van die Sonnestelsel wat net anderkant Neptunus naby die vlak van die sonnebaan om die Son wentel. Nie een van hulle is so groot soos Pluto nie, maar van hulle (soos [[90377 Sedna|Sedna]]) is aanvanklik in die media as &quot;nuwe planete&quot; beskryf.&lt;ref&gt;{{cite news |title= Astronomers discover 'new planet' |work= BBC News |url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/sci/tech/3511678.stm |access-date= 2008-06-20 | date=2004-03-15}}&lt;/ref&gt;

In 2005 het die sterrekundige [[Michael E. Brown|Mike Brown]] en sy span die ontdekking aangekondig van {{mp|2003 UB|313}} (later {{dp|Eris}} hernoem, na die Griekse godin van twis en onenigheid): ’n TNV wat aanvanklik geglo is effens groter as Pluto is.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Circular No. 8747 |author= Central Bureau for Astronomical Telegrams, International Astronomical Union |url=http://www.cbat.eps.harvard.edu/iauc/08700/08747.html |date= 2006 |access-date= 2011-07-05|archive-url = https://web.archive.org/web/20070205035336/http://www.cfa.harvard.edu/iau/special/08747.pdf |archive-date = 5 Februarie 2007|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; Kort daarna is die voorwerp in ’n nuusvrystelling van [[Nasa]] se Jet Propulsion Laboratory as die &quot;tiende planeet&quot; beskryf.&lt;ref&gt;{{cite web |title=NASA-Funded Scientists Discover Tenth Planet |publisher=Jet Propulsion Laboratory |url=http://www.jpl.nasa.gov/news/news-print.cfm?release=2005-126 |date=2005 |access-date=2007-02-22 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110721191652/http://www.jpl.nasa.gov/news/news-print.cfm?release=2005-126 |archive-date=2011-07-21 |df= }}&lt;/ref&gt;

Eris is nooit amptelik as ’n planeet geklassifiseer nie en die IAU se 2006-definisie van ’n planeet bepaal dat beide Eris en Pluto [[dwergplanete]] is, en nie planete nie, omdat hulle nie hulle omgewing &quot;skoongevee&quot; het nie.&lt;ref name=IAU/&gt; Hulle wentel nie alleen om die Son nie, maar as deel van ’n gordel soortgelyke voorwerpe. Pluto self word nou gereken as behorende tot die Kuipergordel en die grootste dwergplaneet – ook groter as Eris, wat egter wel ’n groter massa het.

’n Paar sterrekundiges, veral [[Alan Stern]], die hoof van Nasa se [[New Horizons]]-sending na Pluto, is oortuig daarvan dat die IAU se definisie verkeerd is. Hulle glo Pluto, Eris en alle ander groot TNV's, soos {{Dp|Makemake}}, {{Dp|Sedna}}, {{Dp|Quaoar}}, {{Dp|Varuna}} en {{Dp|Haumea}}, behoort as planete erken te word.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Unabashedly Onward to the Ninth Planet|author=Alan Stern |date= 2006 |publisher= NASA |url= http://www.spacedaily.com/reports/Unabashedly_Onward_to_the_Ninth_Planet_999.html|access-date=2008-06-25}}&lt;/ref&gt; Die ontdekking van Eris het nie weer die Planeet&amp;nbsp;X-teorie laat herleef nie, want dit is veels te klein om ’n uitwerking op die buiteplanete se wentelbane te hê.&lt;ref&gt;{{cite web|title=David Jewitt:Planet X|author=David C. Jewitt (University of Hawaii) | publisher= Personal web site |date= 2006 |url= http://www2.ess.ucla.edu/~jewitt/kb/planetx.html|access-date=2008-05-21|archive-url = https://web.archive.org/web/20080508035508/http://www.ifa.hawaii.edu/~jewitt/kb/planetx.html |archive-date = 8 Mei 2008}}&lt;/ref&gt;

==Ander voorgestelde trans-Neptunus-planete==
Hoewel die meeste sterrekundiges glo Lowell se Planeet&amp;nbsp;X bestaan nie, het ’n paar die idee laat herleef dat ’n groot, onsigbare planeet ’n waarneembare swaartekraguitwerking in die buitenste Sonnestelsel kan hê. Daar word dikwels na hierdie hipotetiese voorwerpe as &quot;Planeet&amp;nbsp;X&quot; verwys, hoewel die idees oor dié voorwerpe aansienlik kan verskil van Lowell se idee.&lt;ref&gt;{{cite journal|journal=Monthly Notices of the Royal Astronomical Society|volume=335 |issue=3 |pages= 641–654|date=September 2002|title=Biases in cometary catalogues and Planet X|author= J. Horner|author2= N. W. Evans|last-author-amp= yes|doi=10.1046/j.1365-8711.2002.05649.x |arxiv = astro-ph/0205150 |bibcode = 2002MNRAS.335..641H }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=planetx&gt;{{cite news |work=New Scientist |url= http://allesoversterrenkunde.nl/#!/actueel/artikelen/_detail/gli/the-mystery-of-planet-x/ | date=2008-01-11 |title= The Mystery of Planet X |pages= 30–33 | access-date=2008-06-25 | author=Govert Schilling}}&lt;/ref&gt;

===Wentelbane van verafgeleë voorwerpe===
[[Beeld:Sedna orbit.svg|thumb|350px|Die wentelbaan van Sedna (rooi) in vergelyking met dié van Jupiter (oranje), Saturnus (geel), Uranus (groen), Neptunus (blou) en Pluto (pers).]]
====Sedna se wentelbaan====
Toe [[90377 Sedna|Sedna]] ontdek is, het sy vreemde wentelbaan gelei tot vrae oor sy ontstaan. Sy perihelium (verste afstand van die Son af) is so ver (sowat 76&amp;nbsp;AE) dat geen huidige meganisme dié [[Eksentrisiteit (sterrekunde)|eksentrieke wentelbaaan]] kan verduidelik nie. Dit is te ver van die planete om deur die swaartekrag van Neptunus of enige ander reuseplaneet geraak te word en te verbonde aan die Son om beïnvloed te word deur buitekragte soos [[galaktiese gety]]e. Hipoteses oor sy besonderse wentelbaan sluit in dat dit deur ’n verbygaande ster beïnvloed is, dat dit van ’n ander planeetstelsel aangetrek is of dat dit deur ’n trans-Neptunus-planeet na sy huidige posisie geruk is.&lt;ref name=&quot;Mike&quot;&gt;{{cite journal|title=Discovery of a Candidate Inner Oort Cloud Planetoid|url=https://archive.org/details/sim_astrophysical-journal_2004-12-10_617_1/page/645|last1=Brown|first1=Mike|last2=Rabinowitz|first2=David|last3=Trujillo|first3=Chad|journal=Astrophysical Journal|bibcode=2004ApJ...617..645B|date=2004|volume = 617|pages=645–649|issue=1|arxiv=astro-ph/0404456| doi=10.1086/422095}}&lt;/ref&gt; 

Die beste manier om die rede vir sy vreemde wentelbaan te vind was om ’n paar ander voorwerpe in ’n soortgelyke streek op te spoor waarvan die wenteleienskappe ’n aanduiding van hulle geskiedenis kan gee. As Sedna deur ’n trans-Neptunus-planeet in sy huidige posisie geruk is, sal enige ander voorwerp in dié streek ’n soortgelyke perihelium hê.&lt;ref name=&quot;sisters&quot;&gt;{{cite web|title=Searching for Sedna's Sisters: Exploring the inner Oort cloud|last=Schwamb|first=Megan|date=2007-09-18|publisher=Caltech|url=http://www.astro.caltech.edu/~george/option/candex07/schwamb_report.pdf|access-date=2010-08-06|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20130512221422/http://www.astro.caltech.edu/~george/option/candex07/schwamb_report.pdf|archive-date=2013-05-12|df=}}&lt;/ref&gt;

====Opwinding oor Kuipergordel-wentelbane====
In 2008 het Tadashi Mukai en Patryk Sofia Lykawka voorgestel dat ’n verafgeleë planeet so groot soos Mars of die Aarde wat tans in ’n uiters eksentrieke wentelbaan tussen 100 en 200&amp;nbsp;AE is, met ’n wentelperiode van 1&amp;nbsp;000 jaar en ’n baanhelling van 20° tot 40°, verantwoordelik is vir die struktuur van die Kuipergordel. 

Hulle het verder voorgestel die versteurings van dié planeet het die eksentrisiteite en baanhellings van die [[trans-Neptunus-voorwerp]]e beïnvloed, die [[Planetesimaal|planetesimale skyf]] by 48&amp;nbsp;AE afgesny en die wentelbane van voorwerpe soos Sedna van Neptunus afgesonder. Tydens Neptunus se migrasie na die buitenste deel van die Sonnestelsel is hierdie planeet glo in ’n buiteresonansie met Neptunus vasgevang en het sy wentelbaan ’n groter perihelium ontwikkel, terwyl die oorblywende trans-Neptunus-voorwerpe in stabiele wentelbane gebly het.&lt;ref name=LykawaMukai&gt;{{cite journal |last1=Patryk S. |first1=Lykawka |last2=Tadashi |first2=Mukai |year=2008 |title=An Outer Planet Beyond Pluto and the Origin of the Trans-Neptunian Belt Architecture |url=https://archive.org/details/sim_astronomical-journal_2008-04_135_4/page/1161 |journal=The Astronomical Journal |volume=135 |issue=4 |pages=1161–1200 |arxiv=0712.2198 |bibcode=2008AJ....135.1161L |doi=10.1088/0004-6256/135/4/1161}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=spaceplanetX&gt;{{cite web |last=Than |first=Ker |date=18 June 2008 |title=Large 'Planet X' May Lurk Beyond Pluto |url=http://www.space.com/5526-large-planet-lurk-pluto.html |website=Space.com |access-date=18 Julie 2016}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=canwestPlanetX&gt;{{cite web |last=Hasegawa |first=Kyoko |date=28 Februarie 2008 |title=Japanese scientists eye mysterious 'Planet X' |url=http://www.bibliotecapleyades.net/hercolobus/esp_hercolobus_66.htm |website=BibliotecaPleyades.net |access-date=18 Julie 2016}}&lt;/ref&gt;

====Langwerpige wentelbane van ’n groep KGV's====
In 2012 het Rodney Gomes die wentelbane van 92 Kuipergordelvoorwerpe (KGV's) in ’n model gebruik en ontdek ses van dié wentelbane is baie langwerpiger as wat die model voorspel. Hy het die afleiding gemaak dat dit veroorsaak word deur die aantrekkingskrag van ’n verafgeleë planeetmetgesel, byvoorbeeld ’n voorwerp so groot soos Neptunus by 1&amp;nbsp;500&amp;nbsp;AE. Dié groot voorwerp sou veroorsaak dat die periheliums van voorwerpe met halflengteasse groter as 300&amp;nbsp;AE skommel en dat die voorwerpe verskuif word in wentelbane wat met dié van planete kruis, soos dié van {{mpl|308933|2006 SQ|372}} en {{mpl|87269|2000 OO|67}}, of in afgesonderde wentelbane, soos dié van Sedna.&lt;ref&gt;{{cite magazine|title=New planet found in our Solar System?|magazine=National Geographic|url=http://news.nationalgeographic.com/news/2012/05/120511-new-planet-solar-system-kuiper-belt-space-science|date=2012|access-date=2012-05-21|archive-date=2012-05-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20120514021638/http://news.nationalgeographic.com/news/2012/05/120511-new-planet-solar-system-kuiper-belt-space-science/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

====Ontdekking van sameklossing van KGV's====
In 2014 het sterrekundiges die ontdekking aangekondig van {{mpl|2012 VP|113}}, ’n groot voorwerp met ’n wentelbaan soos Sedna met ’n wentelperiode van 4&amp;nbsp;200 jaar en ’n perihelium van rofweg 80&amp;nbsp;AE.&lt;ref name=&quot;nature letter&quot;/&gt; Volgens hulle was dit ’n bewys van ’n moontlike trans-Neptunus-planeet.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://phys.org/news/2014-03-edge-solar.html |title=A new object at the edge of our Solar System discovered |work=Physorg.com |date=26 Maart 2014}}&lt;/ref&gt; Trujillo en Sheppard het gereken die sameklossing van die argumente van periheliums van VP113 en ander uiters verafgeleë TNV's dui op die bestaan van ’n &quot;[[superaarde]]&quot; van tussen 2 en 15 aardmassas verder as 200&amp;nbsp;AE, en moontlik in ’n skuins wentelbaan by 1&amp;nbsp;500&amp;nbsp;AE.&lt;ref name=&quot;nature letter&quot;/&gt;

In 2014 het sterrekundiges by die Universidad Complutense in [[Madrid]] voorgestel die beskikbare data dui op die bestaan van meer as een trans-Neptunus-planeet;&lt;ref name=&quot;Marcos2014&quot;&gt;{{cite journal| title=Extreme trans-Neptunian objects and the Kozai mechanism: signalling the presence of trans-Plutonian planets| first1=C.| last1=de la Fuente Marcos| first2=R.| last2=de la Fuente Marcos| date=1 September 2014|journal=Monthly Notices of the Royal Astronomical Society: Letters| volume=443| issue=1| pages=L59–L63| arxiv=1406.0715| bibcode=2014MNRAS.443L..59D |doi=10.1093/mnrasl/slu084}}&lt;/ref&gt; daaropvolgende werk het aangedui die bewyse is sterk genoeg.&lt;ref name=commensurabilities&gt;{{cite journal |last1=de la Fuente Marcos |first1=Carlos |last2=de la Fuente Marcos |first2=Raúl |date=2016 |title=Commensurabilities between ETNOs: a Monte Carlo survey |journal=Monthly Notices of the Royal Astronomical Society Letters |volume=460 |issue=1 |pages=L64–L68 |arxiv=1604.05881 |bibcode=2016MNRAS.460L..64D |doi=10.1093/mnrasl/slw077}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=nodes&gt;{{cite journal |last1=de la Fuente Marcos |first1=Carlos |last2=de la Fuente Marcos |first2=Raúl |date=11 Oktober 2017 |title=Evidence for a possible bimodal distribution of the nodal distances of the extreme trans-Neptunian objects: avoiding a trans-Plutonian planet or just plain bias? |journal=Monthly Notices of the Royal Astronomical Society Letters |volume=471 |issue=1 |pages=L61–L65 |arxiv=1706.06981 |bibcode=2017MNRAS.471L..61D |doi=10.1093/mnrasl/slx106}}&lt;/ref&gt;

====Verdere ontleding en die Planeet Nege-hipotese====
[[Beeld:Planet Nine - black background.png|thumbnail|300px|Voorspelling van ’n hipotetiese Planeet Nege se wentelbaan, gebaseer op unieke sameklossing.]]
Op 20 Januarie 2016 het Brown en Batygin ’n artikel gepubliseer wat Trujillo en Sheppard se aanvanklike bevindings bevestig; hulle het ’n superaarde (wat [[Planeet Nege]] genoem is) voorgestel, gebaseer op ’n statistiese sameklossing van die argumente van periheliums naby nul en ook die [[Knoop (sterrekunde)#Onderskeid|klimmende knope]] naby 113° van ses verafgeleë TNV's. Hulle het uitgewerk dit het ’n massa van omtrent 10 aardmassas (sowat 60% van Neptunus se massa) en ’n halflengteas van sowat 400 tot 1&amp;nbsp;500&amp;nbsp;AE.&lt;ref name=&quot;AJ121-2-22&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;NYT-20160120&quot;&gt;{{cite news |last=Chang |first=Kenneth |title=Ninth Planet May Exist Beyond Pluto, Scientists Report |url=https://www.nytimes.com/2016/01/21/science/space/ninth-planet-solar-system-beyond-pluto.html |date=20 Januarie 2016 |work=The New York Times |access-date=22 Januarie 2016 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news|title = New evidence suggests a ninth planet lurking at the edge of the solar system|url = https://www.washingtonpost.com/news/speaking-of-science/wp/2016/01/20/new-evidence-suggests-a-ninth-planet-lurking-at-the-edge-of-the-solar-system/|newspaper = The Washington Post|date = 2016-01-20|access-date = 2016-01-20|language = en|first = Joel|last = Achenbach|first2 = Rachel|last2 = Feltman}}&lt;/ref&gt;

===Waarskynlikheid===
Selfs sonder swaartekragbewyse het Mike Brown, die ontdekker van Sedna, gereken Sedna se wentelperiode van 12&amp;nbsp;000 jaar alleen dui op die bestaan van ’n aardgrootte-voorwerp anderkant Neptunus. Sedna se wentelbaan is so eksentriek dat dit vir net ’n klein deel van sy wentelperiode naby die Son is, waar dit maklik waargeneem kan word. Dit beteken dat, tensy sy ontdekking ’n uiters groot toeval was, daar moontlik nog talle voorwerpe met rofweg Sedna se deursnee in die omgewing van sy wentelbaan ontdek sal kan word.&lt;ref&gt;{{cite journal | author1 = M.E. Brown | author2 = C. Trujillo | author3 = D. Rabinowitz | last-author-amp = yes | title = Discovery of a Candidate Inner Oort Cloud Planetoid | url = https://archive.org/details/sim_astrophysical-journal_2004-12-10_617_1/page/645 | journal = Astrophysical Journal | arxiv = astro-ph/0404456 | date=2004 | volume=617 | issue = 1 | pages=645–649 | doi=10.1086/422095 | bibcode=2004ApJ...617..645B}}&lt;/ref&gt; 

Mike Brown het opgemerk: &quot;Sedna is sowat driekwart so groot soos Pluto. As daar 60 voorwerpe driekwart so groot soos Pluto [daar buite] is, dan is daar moontlik 40 voorwerpe so groot soos {{nowrap|Pluto...}} As daar 40 voorwerpe so groot soos Pluto is, dan is daar moontlik 10 wat twee keer so groot soos Pluto is. Daar is moontlik drie of vier wat drie keer so groot soos Pluto is, en die grootste van hierdie {{nowrap|voorwerpe...}} is moontlik so groot soos Mars of die Aarde.&quot;&lt;ref name=wgbh&gt;{{cite web|title=Lowell Lectures in Astronomy |author=Mike Brown |publisher=WGBH |url=http://forum.wgbh.org/wgbh/forum.php?lecture_id=3710 |date=2007 |access-date=2008-07-13 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080103202810/http://forum.wgbh.org/wgbh/forum.php?lecture_id=3710 |archive-date=2008-01-03 |df= }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=WHNO079G1i8&amp;t=3135|title=Pluto, Eris, and the Dwarf Planets of the Outer Solar System - talk by Mike Brown - the argument about dwarf planet sizes beyond Neptune is 50 minutes into his talk - on youtube (the WGBH link doesn't work)|last=Smithsonian|date=|access-date=2 Januarie 2019|via=YouTube}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web | url=https://www.space.com/37295-possible-planet-10.html | title=Planet 10? Another Earth-Size World May Lurk in the Outer Solar System}}&lt;/ref&gt; Volgens hom sal so ’n voorwerp as dit ontdek word egter steeds ’n [[dwergplaneet]] wees volgens die huidige definisie, al is dit amper so groot soos die Aarde, want dit sou nie sy omgewing skoon genoeg gevee het nie.&lt;ref name=wgbh/&gt;

===Kuiperkrans en &quot;Planeet Tien&quot;===
[[Beeld:Kuiper belt oort cloud.svg|thumb|200px|links|’n Kunstenaar se voorstelling van die [[Oortwolk]] en [[Kuipergordel]] (inlas).]]
Die idee van ’n moontlike trans-Neptunus-planeet het ook ontwikkel om die sogenaamde [[Kuipergordel#Kuiperkrans|Kuiperkrans]]. Die Kuipergordel eindig skielik op ’n afstand van 48&amp;nbsp;AE van die Son af. Brunini en Melita het gespekuleer dat dié skielike einde toegeskryf kan word aan die bestaan van ’n voorwerp met ’n massa van tussen dié van Mars en die Aarde wat verder as 48&amp;nbsp;AE lê.&lt;ref name=Brunini2002&gt;{{cite journal|author=A. Brunini|author2=M. D. Melita|last-author-amp=yes|title= The Existence of a Planet beyond 50 AU and the Orbital Distribution of the Classical Edgeworth–Kuiper-Belt Objects |journal= Icarus |date=2002 |volume= 160|issue=1 |pages= 32–43 |doi= 10.1006/icar.2002.6935 |bibcode= 2002Icar..160...32B|hdl=11336/37037}}&lt;/ref&gt; Die teenwoordigheid van ’n voorwerp met dieselfde massa as Mars in ’n ronde wentelbaan by 60&amp;nbsp;AE lei egter tot ’n populasie van trans-Neptunus-voorwerpe wat nie met waarnemings ooreenstem nie. Dit sou byvoorbeeld die [[plutino]]-populasie in ’n groot mate uitgewis het.&lt;ref name=lykawka/&gt; Sterrekundiges het nog nie die moontlikheid uitgesluit van ’n voorwerp met dieselfde massa as die Aarde wat verder as 100&amp;nbsp;AE lê en ’n eksentrieke wentelbaan met ’n groot helling het nie. 

Rekenaarsimulasies deur Patryk Lykawka van die Kobe-universiteit dui daarop dat ’n voorwerp met ’n massa van tussen 0,3 en 0,7&amp;nbsp;M&lt;sub&gt;⊕&lt;/sub&gt; wat vroeg in die Sonnestelsel se bestaan deur Neptunus na buite gewerp is en wat tans in ’n langwerpige wentelbaan tussen 101 en 200&amp;nbsp;AE van die Son af is, die Kuiperkrans en die vreemde afsondering van voorwerpe soos Sedna en {{mpl|2012 VP|113}} kan verduidelik.&lt;ref name=lykawka&gt;{{cite journal | author= P. S. Lykawka | author2= T. Mukai | last-author-amp= yes | title=An Outer Planet Beyond Pluto and the Origin of the Trans-Neptunian Belt Architecture | url= https://archive.org/details/sim_astronomical-journal_2008-04_135_4/page/1161 | journal= Astronomical Journal |date= 2008 |volume= 135 | issue= 4 |pages= 1161–1200 | doi=10.1088/0004-6256/135/4/1161 | arxiv=0712.2198 | bibcode=2008AJ....135.1161L}}&lt;/ref&gt; Hoewel sommige sterrekundiges soos Renu Malhotra en David Jewitt dié voorstel versigtig ondersteun het, het ander soos Alessandro Morbidelli dit afgeskiet as &quot;vergesog&quot;.&lt;ref name=planetx/&gt; 

In 2017 het Malhotra en Kat Volk geargumenteer dat ’n onverwagte wisseling in die baanhellings van KGV's verder as die krans by 50&amp;nbsp;AE ’n bewys is van ’n moontlike Marsgrootte-planeet van dalk tot 2,4&amp;nbsp;M&lt;sub&gt;⊕&lt;/sub&gt; wat aan die rand van die Sonnestelsel voorkom. Baie nuusbronne het daarna verwys as &quot;Planeet Tien&quot;.&lt;ref name=&quot;NSW-20170623&quot;&gt;{{cite news |last=Osbourne |first=Hannah |title=Forget Planet 9 - There's Evidence Of A Tenth Planet Lurking At The Edge Of The Solar System |url=http://www.newsweek.com/planet-10-lurking-edge-solar-system-628517 |date=23 Junie 2017 |work=Newsweek |access-date=23 Junie 2017 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;ARX-20170619&quot;&gt;{{cite journal |last1=Volk |first1=Kathryn |last2=Malhotra |first2=Renu |title=The curiously warped mean plane of the Kuiper belt |arxiv=1704.02444 |doi=10.3847/1538-3881/aa79ff |volume=154 |issue=2 |journal=The Astronomical Journal |page=62|bibcode = 2017AJ....154...62V |year=2017}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://www.space.com/37295-possible-planet-10.html&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://www.sciencemag.org/news/2017/06/forget-about-planet-nine-here-s-evidence-planet-10&lt;/ref&gt; 

===Ander voorgestelde planete===
[[Tyche (hipotetiese planeet)|Tyche]] is ’n hipotetiese [[gasreus]] wat volgens sommige in die Sonnestelsel se [[Oortwolk]] kan lê. Dit is in 1999 die eerste keer voorgestel deur die astrofisici John Matese, Patrick Whitman en Daniel Whitmire van die Universiteit van Louisiana in Lafayette.&lt;ref name=Independent&gt;{{Cite news|last = Rodgers|first = Paul|title = Up telescope! Search begins for giant new planet|newspaper = The Independent|date = 13 Februarie 2011|url =https://www.independent.co.uk/news/science/up-telescope-search-begins-for-giant-new-planet-2213119.html|access-date = 14 Februarie 2011 }}&lt;/ref&gt; Hulle het gereken die bewys van Tyche se bestaan kan gesien word in ’n veronderstelde onewewigtigheid in die punte van oorsprong van [[Komeet#Lang periode|langperiodekomete]]. In 2013 het Matese&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.ucs.louisiana.edu/~jjm9638/ |title=Astrophysics Homepage of John J. Matese |publisher=Ucs.louisiana.edu |date=2011-09-21 |access-date=2013-04-01}}&lt;/ref&gt; en Whitmire&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.ucs.louisiana.edu/~dpw9254/ |title=Daniel P. Whitmire |publisher=Ucs.louisiana.edu |access-date=2013-04-01}}&lt;/ref&gt; die komeetdata herbeoordeel en opgemerk dat Tyche, as dit bestaan, opspoorbaar sou wees in die argief van data wat deur Nasa se WISE-teleskoop versamel is.&lt;ref name=&quot;WISE&quot;&gt;{{cite web   |date=2011-02-18   |title=Can WISE Find the Hypothetical 'Tyche'?   |publisher=NASA/JPL   |author=Whitney Clavin   |url=http://www.jpl.nasa.gov/news/news.cfm?release=2011-060   |access-date=2011-02-19   |archive-date=2012-01-17   |archive-url=https://web.archive.org/web/20120117110722/http://www.jpl.nasa.gov/news/news.cfm?release=2011-060   |url-status=dead   }}&lt;/ref&gt; In 2014 het Nasa aangekondig die WISE-opname sluit enige moontlike voorwerp met Tyche se eienskappe uit, wat daarop dui dat Tyche soos deur Matese, Whitman en Whitmire voorgestel, nie bestaan nie.&lt;ref name=&quot;NASA-20140307&quot;&gt;{{cite web   |last1=Clavin |first1=Whitney   |last2=Harrington |first2=J.D.   |title=NASA's WISE Survey Finds Thousands of New Stars, But No 'Planet X'   |url=http://www.jpl.nasa.gov/news/news.php?release=2014-075  |date=7 Maart 2014   |work=[[Nasa]]   |access-date=7 Maart 2014 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;MateseWhitmire2011&quot;&gt;{{Cite journal | title=Persistent evidence of a jovian mass solar companion in the Oort cloud | last1=Matese|first1=John J.|last2=Whitmire|first2=Daniel P.| journal=Icarus | date=2011 | volume=211 | issue=2 | pages=926–938 | doi=10.1016/j.icarus.2010.11.009|arxiv=1004.4584 | bibcode=2011Icar..211..926M}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|last=Helhoski|first=Anna|title=News 02/16/11 Does the Solar System Have Giant New Planet?|url=http://norwalk.dailyvoice.com/news/does-solar-system-have-giant-new-planet|access-date=10 Julie 2012|newspaper=The Norwalk Daily Voice}}&lt;/ref&gt;

Volgens die oligargteorie van planeetvorming was daar in die vroeë stadiums van die Sonnestelsel se [[evolusie]] honderde planeetgrootte-voorwerpe, bekend as oligarge. In 2005 het die sterrekundige Eugene Chiang gespekuleer dat hoewel sommige van hierdie oligarge die planete geword het wat ons vandag ken, die meeste deur swaartekragwisselwerkings na buite gewerp sou gewees het. Sommige is dalk heeltemal uit die Sonnestelsel geskiet en het [[dwaalplanete]] geword, terwyl ander in ’n halo om die Sonnestelsel sal wentel, met wentelperiodes van miljoene jare. Dié halo sal lê tussen 1&amp;nbsp;000 en 10&amp;nbsp;000&amp;nbsp;AE van die Son af, of tussen ’n derde en dertiende van die afstand na die Oortwolk.&lt;ref&gt;''New Scientist'', 23 Julie 2005, uitg. 2509, [https://www.newscientist.com/article/mg18725091.500-farout-worlds-just-waiting-to-be-found.html Far-out worlds, just waiting to be found]&lt;/ref&gt;

In Desember 2015 het sterrekundiges by die [[Europese Suidelike Sterrewag#Atacama Large Millimeter/submillimeter Array|ALMA-interferometer]] in [[Chili]] ’n kort reeks 350&amp;nbsp;GHz-pulse waargeneem. Volgens hulle kon die oorsprong óf ’n reeks onafhanklike bronne gewees het óf ’n enkele vinnig bewegende bron. Hulle het besluit laasgenoemde is die waarskynlikste en het na aanleiding van sy spoed uitgewerk dat as die voorwerp aan die Son gebonde is, dit sowat 12 tot 25&amp;nbsp;AE ver sou lê en ’n deursnee van 220 tot 880&amp;nbsp;km (dié van ’n dwergplaneet) sou hê. Hulle het die voorwerp &quot;Gna&quot; genoem, na ’n vinnig bewegende boodskappergodin in die [[Nore|Noorse mitologie]].&lt;ref name=sciam&gt;{{cite magazine|title=Astronomers Skeptical Over &quot;Planet X&quot; Claims|author=Lee Billings|url=http://www.scientificamerican.com/article/astronomers-skeptical-over-planet-x-claims/|magazine=Scientific American|year=2015|access-date=2016-01-22}}&lt;/ref&gt; As dit egter ’n dwaalplaneet was wat nie aan die Son gebonde was nie, kon dit so ver as 4&amp;nbsp;000&amp;nbsp;AE weg gewees het, en baie groter.&lt;ref name=alma&gt;{{cite arXiv|title=The serendipitous discovery of a possible new solar system object with ALMA|author1=Wouter Vlemmings|author2=S. Ramstedt|author3=M. Maercker|author4=B. Davidsson|eprint=1512.02650|date=8 Desember 2015|class=astro-ph.SR}}&lt;/ref&gt; Die verslag is nooit amptelik aanvaar nie en is onttrek totdat die resultate bevestig is.&lt;ref name=alma/&gt; Wetenskaplikes was meestal skepties oor die waarneming. Mike Brown se kommentaar was: &quot;As dit waar is dat ALMA per ongeluk ’n massiewe voorwerp in die buitenste Sonnestelsel ontdek het in sy klein, klein, klein sigveld, sou dit daarop dui dat daar iets soos 200&amp;nbsp;000 aardgrootte-planete in die buitenste Sonnestelsel {{nowrap|is...}} Selfs beter; ek het nou net besef as daar so baie aardgrootte-planete bestaan het, sou dit die hele Sonnestelsel gedestabiliseer het en sou ons almal gesterf het.&quot;&lt;ref name=sciam/&gt;

==Beperkings op nog planete==
Die volgende waarnemings beperk tans die massa en afstand van enige moontlike verdere planete in die Sonnestelsel:
*’n Ontleding van [[Infrarooi#Verdeling van die infrarooiband|middel-infrarooi]]-waarnemings met die WISE-teleskoop het die moontlikheid uitgesluit van enige voorwerp so groot soos Saturnus (95&amp;nbsp;M&lt;sub&gt;⊕&lt;/sub&gt;) tot by 10&amp;nbsp;000&amp;nbsp;AE, en enige voorwerp so groot soos Jupiter of groter tot by 26&amp;nbsp;000&amp;nbsp;AE.&lt;ref name=&quot;Luhman2014&quot;/&gt; WISE versamel steeds nuwe data en Nasa het die publiek genooi om die data te help deursoek vir bewyse van planete verder as hierdie perke deur middel van die burgerwetenskapprojek &quot;Backyard Worlds: Planet 9&quot;.&lt;ref name=&quot;CNN-NASA-Search-Worlds&quot;&gt;{{cite news|title=NASA wants you to help find a new planet|url=http://edition.cnn.com/2017/02/16/us/nasa-search-worlds-trnd/index.html|work=CNN|date=16 Februarie 2017|access-date=11 Maart 2018}}&lt;/ref&gt;
*Met moderne data oor die perheliums van Saturnus, die Aarde en Mars het Lorenzo Iorio tot die gevolgtrekking gekom dat enige onbekende planeet met ’n massa van 0,7&amp;nbsp;M&lt;sub&gt;⊕&lt;/sub&gt; verder as 350 tot 400&amp;nbsp;AE moet lê; enigeen met ’n massa van 2&amp;nbsp;M&lt;sub&gt;⊕&lt;/sub&gt; verder as 496 tot 570&amp;nbsp;AE en een met ’n massa van 15&amp;nbsp;M&lt;sub&gt;⊕&lt;/sub&gt; verder as 970 tot 1&amp;nbsp;111&amp;nbsp;AE.&lt;ref name=Iorio2014&gt;{{cite journal|author=L. Iorio|title=Planet X revamped after the discovery of the Sedna-like object 2012 VP113?|journal=Monthly Notices of the Royal Astronomical Society: Letters|doi=10.1093/mnrasl/slu116|bibcode=2014MNRAS.444L..78I|volume=444|pages=L78–L79|arxiv=1404.0258|year=2014}}&lt;/ref&gt; In navorsing deur ’n ander groep sterrekundiges wat ’n meer omvattende model van die Sonnestelsel gebruik het, is bevind Iorio se gevolgtrekkings is net gedeeltelik korrek. Hulle ontleding van [[Cassini-Huygens|Cassini]]-data oor Saturnus se wentelbaan het hulle oortuig dat ’n planeet met die eienskappe van Batygin en Brown se Planeet Nege sou kon voorkom by 630&amp;nbsp;AE van die Son af.&lt;ref&gt;{{cite journal |title=Constraints on the location of a possible 9th planet derived from the Cassini data |journal=Astronomy and Astrophysics |arxiv=1602.06116 |first1=A |last1=Fienga |first2=J |last2=Laskar |first3=H |last3=Manche |first4=M |last4=Gastineau |date=23 Februarie 2016 |doi=10.1051/0004-6361/201628227 |volume=587 |page=L8 |bibcode=2016A&amp;A...587L...8F}}&lt;/ref&gt;

==Sien ook==
*[[Portaal:Sterrekunde|Sterrekundeportaal]]

==Verwysings==
{{Verwysings|2}}

==Bibliografie==
* {{cite book |title= Planet Quest: The Epic Discovery of Alien Solar Systems |url= https://archive.org/details/planetquestepicd0000cros | author=Ken Croswell |location= New York |publisher= The Free Press |date= 1997 |isbn= 978-0-684-83252-4 }}
* {{cite book | title= Planets Beyond: Discovering the Outer Solar System | url= https://archive.org/details/planetsbeyonddis0000litt_f4b9 | author=Mark Littman |location= New York |date=1990 |isbn= 978-0-471-51053-6 | publisher=Wiley }}
* {{cite book | title= The Hunt for Planet X: New Worlds and the Fate of Pluto | url= https://archive.org/details/huntforplanetxne0000schi | author=Govert Schilling |location= New York |date=2009 |isbn= 978-0-387-77804-4 | publisher=Springer }}
* {{cite journal|title=The Search for the Ninth Planet, Pluto |author= Clyde W. Tombaugh |date= 1946 |journal= Astronomical Society of the Pacific Leaflets |volume= 5|issue= 209 |pages= 73–80| bibcode= 1946ASPL....5...73T}}

==Nog leesstof==
* {{cite journal | author = E. Myles Standish, Jr. |title= Planet X: No Dynamical Evidence in the Optical Observations | journal= Astronomical Journal |date=Mei 1993 | volume = 105 |issue= 5 |pages= 2000–2006 | doi = 10.1086/116575 | bibcode= 1993AJ....105.2000S}}
* {{cite journal  |title = Planet X: A Myth Exposed |url = https://archive.org/details/sim_nature-uk_1993-05-06_363_6424/page/18 |author= Gerald D. Quinlan |journal= Nature |volume= 363 |issue= 6424 |date= 6 Mei 1993 |pages= 18–19  |doi= 10.1038/363018b0|bibcode = 1993Natur.363...18Q }}
* {{cite journal |title= Periodic Comet Showers and Planet X |url= https://archive.org/details/sim_nature-uk_1985-01-03_313_5997/page/36 |author= Daniel P. Whitmire |author2= John J. Matese |last-author-amp= yes |journal= Nature |volume= 313 |issue= 5997 |date= 3 Januarie 1985 |pages= 36–38 |doi= 10.1038/313036a0|bibcode = 1985Natur.313...36W }}
* {{cite web|url=http://www8.nationalacademies.org/astro2010/DetailFileDisplay.aspx?id=288|title=Next steps in understanding the outer solar system: A whitepaper submitted to the 2010 Decadal Survey Committee|last=Jones|first=R. L.|display-authors=4|author2=M. E. Brown |author3=P. A. Abell |author4=A. C. Becker |author5=A. Harris |author6=Z. Ivezic |date=2009|publisher=Submission to the National Academy of Sciences Board on Physics and Astronomy|access-date=2009-04-10|format=PDF}}

==Skakels==
* [https://www.youtube.com/watch?v=xGfv3Oay_pY &quot;Planet X Discovered??&quot; deur PBS SpaceTime]
* [http://www.nineplanets.org/hypo.html#planetx SEDS oor Planeet X]
* Andrew Coates se eenvoudige opsomming van [http://theconversation.com/claims-about-new-planets-that-turned-out-to-be-wrong-and-why-planet-nine-may-be-different-53573 die geskiedenis van die soeke na en eise oor Planeet&amp;nbsp;X]
{{vertaaluit| taalafk = en | il = Planets beyond Neptune}}

{{PlaneteSon}}

{{Normdata}}

[[Kategorie:Hipotetiese planete]]</text>
      <sha1>9hqyltpcp6b0zf8jkwlf05tl7z7rgb7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Tyche (hipotetiese planeet)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>310970</id>
    <revision>
      <id>2977091</id>
      <parentid>2976785</parentid>
      <timestamp>2026-10-09T16:06:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-54269-94</username>
        <id>215903</id>
      </contributor>
      <comment>Rol weergawe [[Special:Diff/2976785|2976785]] deur [[Special:Contributions/BurgertB|BurgertB]] ([[User talk:BurgertB|bespreek]]) terug. Die tyd wat jy aan kommentaar bestee het, sal genoeg wees om [[c:Template:I18n kuiper belt oort cloud|enige teksfout]] self reg te stel. Doen dit net en wag vir die volgende lêeroplaai-iterasie.</comment>
      <origin>2977091</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12722" sha1="5q43b1lbki7yqj2w4x6i1z6o9gsksh0" xml:space="preserve">[[Beeld:Kuiper belt oort cloud.svg|thumb|240px|’n Kunstenaar se voorstelling van die [[Oortwolk]] en [[Kuipergordel]] (inlas).]]
'''Tyche''' is ’n hipotetiese [[gasreus]] wat in die [[Sonnestelsel]] se [[Oortwolk]] kan lê. Dit is in 1999 die eerste keer voorgestel deur die astrofisici John Matese, Patrick Whitman en Daniel Whitmire van die Universiteit van Louisiana in Lafayette.&lt;ref name=Independent&gt;{{Cite news|last = Rodgers|first = Paul|title = Up telescope! Search begins for giant new planet|newspaper = The Independent|date = 13 Februarie 2011|url =https://www.independent.co.uk/news/science/up-telescope-search-begins-for-giant-new-planet-2213119.html|access-date = 14 Februarie 2011 }}&lt;/ref&gt; Hulle het gereken die bewys van Tyche se bestaan kan gesien word in ’n veronderstelde onewewigtigheid in die punte van oorsprong van [[Komeet#Lang periode|langperiodekomete]]. In 2013 het Matese&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.ucs.louisiana.edu/~jjm9638/ |title=Astrophysics Homepage of John J. Matese |publisher=Ucs.louisiana.edu |date=2011-09-21 |access-date=2013-04-01}}&lt;/ref&gt; en Whitmire&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.ucs.louisiana.edu/~dpw9254/ |title=Daniel P. Whitmire |publisher=Ucs.louisiana.edu |access-date=2013-04-01}}&lt;/ref&gt; die komeetdata herbeoordeel en opgemerk dat Tyche, as dit bestaan, opspoorbaar sou wees in die argief van data wat deur [[Nasa]] se [[WISE-teleskoop]] versamel is.&lt;ref name=&quot;WISE&quot;&gt;{{cite web   |date=2011-02-18   |title=Can WISE Find the Hypothetical 'Tyche'?   |publisher=NASA/JPL   |author=Whitney Clavin   |url=http://www.jpl.nasa.gov/news/news.cfm?release=2011-060   |access-date=2011-02-19   |archive-date=2012-01-17   |archive-url=https://web.archive.org/web/20120117110722/http://www.jpl.nasa.gov/news/news.cfm?release=2011-060   |url-status=dead   }}&lt;/ref&gt; 

In 2014 het Nasa aangekondig die WISE-opname sluit enige moontlike voorwerp met Tyche se eienskappe uit, wat daarop dui dat Tyche soos deur Matese, Whitman en Whitmire voorgestel, nie bestaan nie.&lt;ref name=&quot;NASA-20140307&quot;&gt;{{cite web   |last1=Clavin |first1=Whitney   |last2=Harrington |first2=J.D.   |title=NASA's WISE Survey Finds Thousands of New Stars, But No 'Planet X'   |url=http://www.jpl.nasa.gov/news/news.php?release=2014-075  |date=7 Maart 2014   |work=[[Nasa]]   |access-date=7 Maart 2014 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;MateseWhitmire2011&quot;&gt;{{Cite journal | title=Persistent evidence of a jovian mass solar companion in the Oort cloud | last1=Matese|first1=John J.|last2=Whitmire|first2=Daniel P.| journal=Icarus | date=2011 | volume=211 | issue=2 | pages=926–938 | doi=10.1016/j.icarus.2010.11.009|arxiv=1004.4584 | bibcode=2011Icar..211..926M}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|last=Helhoski|first=Anna|title=News 02/16/11 Does the Solar System Have Giant New Planet?|url=http://norwalk.dailyvoice.com/news/does-solar-system-have-giant-new-planet|access-date=10 Julie 2012|newspaper=The Norwalk Daily Voice}}&lt;/ref&gt;

==Geskiedenis==
Matese, Whitman en Whitmire het die bestaan van die planeet in 1999 die eerste keer voorgestel,&lt;ref name=Matese2002/&gt; gebaseer op waarnemings van die [[wentelbane]] van langperiodekomete. Die meeste [[sterrekundige]]s stem saam dat langperiodekomete (dié met ’n wentelperiode van duisende tot miljoene jare) ’n rofweg isotropiese verspreiding het; dit beteken hulle kom lukraak vanuit enige punt in die lug.&lt;ref name=book/&gt; Omdat komete [[Vlugtigheid (planetologie)|vlugtig]] is en mettertyd verbrokkel, glo sterrekundiges hulle bring die grootste deel van hulle bestaan deur in ’n sferiese wolk tienduisende [[astronomiese eenhede]] (AE) van ons af bekend as die Oortwolk.&lt;ref name=book/&gt; Matese en Whitmire het egter beweer hulle kom nie vanuit lukrake punte in die lug nie, soos algemeen geglo word, maar dat hulle wentelbane saamgetros is in ’n strook wat [[Baanhelling|skuins lê]] met betrekking tot die [[Sonnebaan|wentelvlak van die planete]]. 

So ’n sameklossing kan verduidelik word as hulle versteur word deur ’n onsigbare voorwerp minstens so groot soos [[Jupiter]], moontlik ’n [[bruindwerg]], wat in die buitenste deel van die Oortwolk lê.&lt;ref name=Murray1999/&gt;&lt;ref name=Matese1999/&gt; Hulle het ook gemeen so ’n voorwerp kan die uitsonderlike wentelbaan van die [[trans-Neptunus-voorwerp]] [[90377 Sedna|Sedna]] verduidelik.&lt;ref name=Matese2005/&gt; Die getal komete wat hulle as voorbeeld gebruik het, was egter klein en die resultate was onafdoende.&lt;ref name=&quot;BadAstronomy&quot;/&gt;

==Wentelbaan==
Whitmire en Matese het gespekuleer dat Tyche se wentelbaan sowat 500 keer so ver van die [[Son]] af was as dié van [[Neptunus]]: sowat 15&amp;nbsp;000&amp;nbsp;AE, of 2,2&amp;nbsp;x&amp;nbsp;10&lt;sup&gt;12&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;km. Dit is ’n bietjie minder as ’n kwart [[ligjaar]]. Dit is reg in die Oortwolk, waarvan die grens op sowat 50&amp;nbsp;000&amp;nbsp;AE geraam word. Dit sou ’n wentelperiode van rofweg 1,8&amp;nbsp;miljoen jaar hê.&lt;ref name=period/&gt; ’n Mislukte soektog deur ouer data van die Infrarooi- Astronomiese Satelliet ([[IRAS]]) het daarop gedui ’n voorwerp met ’n massa van 5&amp;nbsp;Jupitermassas (M&lt;sub&gt;J&lt;/sub&gt;) sal op ’n afstand van meer as 10&amp;nbsp;000&amp;nbsp;AE moet lê.&lt;ref name=&quot;MateseWhitmire2011&quot;/&gt; So ’n planeet sou op ’n ander vlak as die [[sonnebaan]] wentel&lt;ref name=&quot;UL&quot;/&gt; en sou moontlik in ’n wyedubbelplaneet-wentelbaan gewees het toe dit gevorm het.&lt;ref name=&quot;MateseWhitmire2011&quot;/&gt; Wye dubbelplanete kan vorm deur vasvanging tydens die verval van die [[sterreswerm]] waarin ’n [[ster]] ontstaan het.&lt;ref name=&quot;MateseWhitmire2011&quot;/&gt;

==Massa==
[[Beeld:Brown Dwarf Comparison 2020.png|thumb|240px|’n Algemene vergelyking tussen die groottes van die Son, ’n [[Rooidwerg|ster met ’n lae massa]], ’n [[bruindwerg]] en die planete [[Jupiter]] en [[Aarde]].]]
In 2011 het Whitmire en Matese gespekuleer die hipotetiese planeet kan ’n [[massa]] van tot 4&amp;nbsp;M&lt;sub&gt;J&lt;/sub&gt; hê, en ’n relatief hoë [[temperatuur]] van sowat  200&amp;nbsp;[[Kelvin|K]] (73&amp;nbsp;°C)&lt;ref name=&quot;MateseWhitmire2011&quot;/&gt; as gevolg van oorblywende hitte vanweë sy vorming asook [[Kelvin-Helmholtz-meganisme|Kelvin-Helmholtz-verhitting]]. Die massa sou nie groot genoeg gewees het vir [[kernfusie]]reaksies in sy binnekant nie – dit is ’n proses wat voorkom in voorwerpe met ’n massa van meer as 13&amp;nbsp;M&lt;sub&gt;J&lt;/sub&gt;. Hoewel Tyche ’n groter massa as Jupiter sou hê, sou dit min of meer so groot soos Jupiter gewees het omdat [[druk]] veroorsaak dat swaar [[gasreus]]e net in digtheid toeneem relatief tot hulle massa, en nie in grootte nie.&lt;ref name=Spiegel2011&gt;{{cite journal
  |last=Spiegel |first=David S.
  |author2=Burrows, Adam |author3=Milson, John A.
   |title=The Deuterium-Burning Mass Limit for Brown Dwarfs and Giant Planets
  |journal=The Astrophysical Journal
  |volume=727 |issue=1 |year=2011
  |doi=10.1088/0004-637X/727/1/57
  |arxiv=1008.5150
  |pages=57
|bibcode=2011ApJ...727...57S
}}&lt;/ref&gt; As Tyche ontdek sou word, sou dit na verwagting teen einde 2013 gewees het en sou dit ’n massa van net 1 tot 2&amp;nbsp;M&lt;sub&gt;J&lt;/sub&gt; gehad het.&lt;ref name=&quot;Forbes2013-03&quot;/&gt;

==WISE-sending==
Die WISE-ruimteteleskoop het ’n [[infrarooi]]-ondersoek van die hele lugruim voltooi, onder meer van streke waar Whitmire en Matese verwag het Tyche ontdek wou word.&lt;ref name=&quot;MateseWhitmire2011&quot;/&gt; Op 14 Maart 2012 is die eerste katalogus van die WISE-sending uitgereik.&lt;ref name=&quot;fullrelease&quot;/&gt; Die resultate van die tweede opname (AllWISE) is einde 2013 bekend gemaak.&lt;ref name=wright&gt;[http://www.astro.ucla.edu/~wright/WISE/ Wide-field Infrared Survey Explorer]&lt;/ref&gt; Op 7 Maart 2014 het Nasa berig die WISE-teleskoop het enige moontlikheid van ’n voorwerp so groot soos [[Saturnus]] tot by 10&amp;nbsp;000&amp;nbsp;AE en een so groot soos Jupiter tot by 26&amp;nbsp;000&amp;nbsp;AE uitgesluit.&lt;ref name=&quot;NASA-20140307&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Luhman2014&quot;/&gt;

==Sien ook==
* [[Planeet Nege]]
* [[Planete anderkant Neptunus]] 

==Verwysings==
{{Verwysings|30em|verwysings=

&lt;ref name=&quot;BadAstronomy&quot;&gt;{{Cite news|last = Plait|first = Phil|title = No, there’s no proof of a giant planet in the outer Solar System|newspaper = Discovery Magazine|date = 14 Februarie 2011|url = http://blogs.discovermagazine.com/badastronomy/2011/02/14/no-theres-no-proof-of-a-giant-planet-in-the-outer-solar-system/#more-28256|accessdate = 15 Februarie 2011|archive-date = 16 April 2016|archive-url = https://web.archive.org/web/20160416222414/http://blogs.discovermagazine.com/badastronomy/2011/02/14/no-theres-no-proof-of-a-giant-planet-in-the-outer-solar-system/#more-28256|url-status = dead}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=Matese2002&gt;{{Cite journal|title=Continuing Evidence of an Impulsive Component of Oort Cloud Cometary Flux|volume=500|pages=309|first1=John J.|last1=Matese|first2=Jack J.|last2=Lissauer|journal=University of Louisiana at Lafayette, and NASA Ames Research Center|url=http://www.ucs.louisiana.edu/~jjm9638/acm2002/acm2002_05_06.pdf|date=6 Mei 2002|accessdate=March 21, 2008|bibcode=2002ESASP.500..309M}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=book&gt;
{{cite book
 | author=Harold F. Levison
 | author2=Luke Donnes
 | chapter=Comet Populations and Cometary Dynamics
 | editor=Lucy Ann Adams McFadden
 | editor2=Lucy-Ann Adams
 | editor3=Paul Robert Weissman
 | editor4=Torrence V. Johnson
 | date=2007
 | title=Encyclopedia of the Solar System
 | pages=[https://archive.org/details/encyclopediaofso0000unse_u6d1/page/575 575–588]
 | edition=2de
 | publisher=Academic Press
 | location=Amsterdam; Boston
 | isbn=978-0-12-088589-3
 | url=https://archive.org/details/encyclopediaofso0000unse_u6d1/page/575
 }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=Murray1999&gt;{{Cite journal |first= John B. |last= Murray |title= Arguments for the Presence of a Distant Large Undiscovered Solar System Planet |journal= Monthly Notices of the Royal Astronomical Society |date= 1999 |volume= 309 |issue= 1 |pages= 31–34 |laysource= Houston Chronicle |lay-url= http://www.chron.com/content/interactive/space/astronomy/news/1999/solarsys/991012.html |laydate= 11 Oktober 1999 |doi= 10.1046/j.1365-8711.1999.02806.x |bibcode= 1999MNRAS.309...31M |doi-access= free |archive-date= 13 Februarie 2008 |archive-url= https://web.archive.org/web/20080213113342/http://www.chron.com/content/interactive/space/astronomy/news/1999/solarsys/991012.html |url-status= dead }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=Matese1999&gt;{{Cite journal |first1= John J.|last1=Matese|first2=Patrick G.|last2=Whitman|first3=Daniel P .|last3=Whitmire | title = Cometary Evidence of a Massive Body in the Outer Oort Clouds |journal= Icarus |date= 1999 |volume= 141 |pages= 354 | doi = 10.1006/icar.1999.6177 |bibcode=1999Icar..141..354M |issue= 2}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=Matese2005&gt;{{cite journal|title= A Widebinary Solar Companion as a Possible Origin of Sedna-like Objects|first1=John J.|last1=Matese|first2=Daniel P.|last2=Whitmire|first3=Jack J.|last3=Lissauer|journal=Earth, Moon, and Planets|volume=97|issue=3–4|pages=459–470|date=2006|doi= 10.1007/s11038-006-9078-6|bibcode = 2005EM&amp;P...97..459M }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=period&gt;{{cite web|title=Orbital period of a planet at a distance of 15000 AU with a circular orbit |url=http://www.calctool.org/CALC/phys/astronomy/planet_orbit|accessdate=15 Februarie 2011}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;UL&quot;&gt;{{cite web |date=February 14, 2011 |title=Have UL Physicists Identified a New Planet? |publisher=University of Louisiana |url=http://ultoday.com/node/3076 |accessdate=February 16, 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150801125628/http://ultoday.com/node/3076 |archive-date=1 Augustus 2015 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;fullrelease&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.jpl.nasa.gov/news/news.cfm?release=2012-072 |title=NASA Releases New WISE Mission Catalog of Entire Infrared Sky |publisher=NASA/JPL |date=14 Maart 2012 |accessdate=15 Maart 2012 |archive-date= 4 Junie 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120604151306/http://www.jpl.nasa.gov/news/news.cfm?release=2012-072 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Forbes2013-03&quot;&gt;{{cite web
  |date=31 Maart 2013
  |title=Sun May Still Have Low-Mass Solar Companion, Say Astrophysicists Searching NASA WISE Mission Data
  |publisher=Forbes
  |author=Bruce Dorminey
  |url=https://www.forbes.com/sites/brucedorminey/2013/03/31/sun-may-still-have-low-mass-solar-companion-say-astrophysicists-searching-nasa-wise-mission-data/
  |accessdate=1 April 2013}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Luhman2014&quot;&gt;{{cite journal
  |last=Luhman |first=K. L.
  |title=A Search for a Distant Companion to the Sun with the Wide-field Infrared Survey Explorer
  |journal=The Astrophysical Journal
  |volume=781 |issue=1 |pages=4
  |date=2014
  |doi=10.1088/0004-637X/781/1/4
  |bibcode= 2014ApJ...781....4L}}&lt;/ref&gt;

}}

==Skakels==
{{vertaaluit| taalafk = en | il = Tyche (hypothetical planet)}}

{{Normdata}}

[[Kategorie:Hipotetiese planete]]</text>
      <sha1>5q43b1lbki7yqj2w4x6i1z6o9gsksh0</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2977146</id>
      <parentid>2977091</parentid>
      <timestamp>2026-10-09T18:30:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>SpesBona</username>
        <id>2720</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Lyk my daar is 'n goeie Afrikaanse weergawe</comment>
      <origin>2977146</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12716" sha1="c5pcu1rafl1zf5n0099irmc9gsecxwk" xml:space="preserve">[[Beeld:Kuiper Oort-wolk.jpg|thumb|240px|’n Kunstenaar se voorstelling van die [[Oortwolk]] en [[Kuipergordel]] (inlas).]]
'''Tyche''' is ’n hipotetiese [[gasreus]] wat in die [[Sonnestelsel]] se [[Oortwolk]] kan lê. Dit is in 1999 die eerste keer voorgestel deur die astrofisici John Matese, Patrick Whitman en Daniel Whitmire van die Universiteit van Louisiana in Lafayette.&lt;ref name=Independent&gt;{{Cite news|last = Rodgers|first = Paul|title = Up telescope! Search begins for giant new planet|newspaper = The Independent|date = 13 Februarie 2011|url =https://www.independent.co.uk/news/science/up-telescope-search-begins-for-giant-new-planet-2213119.html|access-date = 14 Februarie 2011 }}&lt;/ref&gt; Hulle het gereken die bewys van Tyche se bestaan kan gesien word in ’n veronderstelde onewewigtigheid in die punte van oorsprong van [[Komeet#Lang periode|langperiodekomete]]. In 2013 het Matese&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.ucs.louisiana.edu/~jjm9638/ |title=Astrophysics Homepage of John J. Matese |publisher=Ucs.louisiana.edu |date=2011-09-21 |access-date=2013-04-01}}&lt;/ref&gt; en Whitmire&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.ucs.louisiana.edu/~dpw9254/ |title=Daniel P. Whitmire |publisher=Ucs.louisiana.edu |access-date=2013-04-01}}&lt;/ref&gt; die komeetdata herbeoordeel en opgemerk dat Tyche, as dit bestaan, opspoorbaar sou wees in die argief van data wat deur [[Nasa]] se [[WISE-teleskoop]] versamel is.&lt;ref name=&quot;WISE&quot;&gt;{{cite web   |date=2011-02-18   |title=Can WISE Find the Hypothetical 'Tyche'?   |publisher=NASA/JPL   |author=Whitney Clavin   |url=http://www.jpl.nasa.gov/news/news.cfm?release=2011-060   |access-date=2011-02-19   |archive-date=2012-01-17   |archive-url=https://web.archive.org/web/20120117110722/http://www.jpl.nasa.gov/news/news.cfm?release=2011-060   |url-status=dead   }}&lt;/ref&gt; 

In 2014 het Nasa aangekondig die WISE-opname sluit enige moontlike voorwerp met Tyche se eienskappe uit, wat daarop dui dat Tyche soos deur Matese, Whitman en Whitmire voorgestel, nie bestaan nie.&lt;ref name=&quot;NASA-20140307&quot;&gt;{{cite web   |last1=Clavin |first1=Whitney   |last2=Harrington |first2=J.D.   |title=NASA's WISE Survey Finds Thousands of New Stars, But No 'Planet X'   |url=http://www.jpl.nasa.gov/news/news.php?release=2014-075  |date=7 Maart 2014   |work=[[Nasa]]   |access-date=7 Maart 2014 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;MateseWhitmire2011&quot;&gt;{{Cite journal | title=Persistent evidence of a jovian mass solar companion in the Oort cloud | last1=Matese|first1=John J.|last2=Whitmire|first2=Daniel P.| journal=Icarus | date=2011 | volume=211 | issue=2 | pages=926–938 | doi=10.1016/j.icarus.2010.11.009|arxiv=1004.4584 | bibcode=2011Icar..211..926M}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|last=Helhoski|first=Anna|title=News 02/16/11 Does the Solar System Have Giant New Planet?|url=http://norwalk.dailyvoice.com/news/does-solar-system-have-giant-new-planet|access-date=10 Julie 2012|newspaper=The Norwalk Daily Voice}}&lt;/ref&gt;

==Geskiedenis==
Matese, Whitman en Whitmire het die bestaan van die planeet in 1999 die eerste keer voorgestel,&lt;ref name=Matese2002/&gt; gebaseer op waarnemings van die [[wentelbane]] van langperiodekomete. Die meeste [[sterrekundige]]s stem saam dat langperiodekomete (dié met ’n wentelperiode van duisende tot miljoene jare) ’n rofweg isotropiese verspreiding het; dit beteken hulle kom lukraak vanuit enige punt in die lug.&lt;ref name=book/&gt; Omdat komete [[Vlugtigheid (planetologie)|vlugtig]] is en mettertyd verbrokkel, glo sterrekundiges hulle bring die grootste deel van hulle bestaan deur in ’n sferiese wolk tienduisende [[astronomiese eenhede]] (AE) van ons af bekend as die Oortwolk.&lt;ref name=book/&gt; Matese en Whitmire het egter beweer hulle kom nie vanuit lukrake punte in die lug nie, soos algemeen geglo word, maar dat hulle wentelbane saamgetros is in ’n strook wat [[Baanhelling|skuins lê]] met betrekking tot die [[Sonnebaan|wentelvlak van die planete]]. 

So ’n sameklossing kan verduidelik word as hulle versteur word deur ’n onsigbare voorwerp minstens so groot soos [[Jupiter]], moontlik ’n [[bruindwerg]], wat in die buitenste deel van die Oortwolk lê.&lt;ref name=Murray1999/&gt;&lt;ref name=Matese1999/&gt; Hulle het ook gemeen so ’n voorwerp kan die uitsonderlike wentelbaan van die [[trans-Neptunus-voorwerp]] [[90377 Sedna|Sedna]] verduidelik.&lt;ref name=Matese2005/&gt; Die getal komete wat hulle as voorbeeld gebruik het, was egter klein en die resultate was onafdoende.&lt;ref name=&quot;BadAstronomy&quot;/&gt;

==Wentelbaan==
Whitmire en Matese het gespekuleer dat Tyche se wentelbaan sowat 500 keer so ver van die [[Son]] af was as dié van [[Neptunus]]: sowat 15&amp;nbsp;000&amp;nbsp;AE, of 2,2&amp;nbsp;x&amp;nbsp;10&lt;sup&gt;12&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;km. Dit is ’n bietjie minder as ’n kwart [[ligjaar]]. Dit is reg in die Oortwolk, waarvan die grens op sowat 50&amp;nbsp;000&amp;nbsp;AE geraam word. Dit sou ’n wentelperiode van rofweg 1,8&amp;nbsp;miljoen jaar hê.&lt;ref name=period/&gt; ’n Mislukte soektog deur ouer data van die Infrarooi- Astronomiese Satelliet ([[IRAS]]) het daarop gedui ’n voorwerp met ’n massa van 5&amp;nbsp;Jupitermassas (M&lt;sub&gt;J&lt;/sub&gt;) sal op ’n afstand van meer as 10&amp;nbsp;000&amp;nbsp;AE moet lê.&lt;ref name=&quot;MateseWhitmire2011&quot;/&gt; So ’n planeet sou op ’n ander vlak as die [[sonnebaan]] wentel&lt;ref name=&quot;UL&quot;/&gt; en sou moontlik in ’n wyedubbelplaneet-wentelbaan gewees het toe dit gevorm het.&lt;ref name=&quot;MateseWhitmire2011&quot;/&gt; Wye dubbelplanete kan vorm deur vasvanging tydens die verval van die [[sterreswerm]] waarin ’n [[ster]] ontstaan het.&lt;ref name=&quot;MateseWhitmire2011&quot;/&gt;

==Massa==
[[Beeld:Brown Dwarf Comparison 2020.png|thumb|240px|’n Algemene vergelyking tussen die groottes van die Son, ’n [[Rooidwerg|ster met ’n lae massa]], ’n [[bruindwerg]] en die planete [[Jupiter]] en [[Aarde]].]]
In 2011 het Whitmire en Matese gespekuleer die hipotetiese planeet kan ’n [[massa]] van tot 4&amp;nbsp;M&lt;sub&gt;J&lt;/sub&gt; hê, en ’n relatief hoë [[temperatuur]] van sowat  200&amp;nbsp;[[Kelvin|K]] (73&amp;nbsp;°C)&lt;ref name=&quot;MateseWhitmire2011&quot;/&gt; as gevolg van oorblywende hitte vanweë sy vorming asook [[Kelvin-Helmholtz-meganisme|Kelvin-Helmholtz-verhitting]]. Die massa sou nie groot genoeg gewees het vir [[kernfusie]]reaksies in sy binnekant nie – dit is ’n proses wat voorkom in voorwerpe met ’n massa van meer as 13&amp;nbsp;M&lt;sub&gt;J&lt;/sub&gt;. Hoewel Tyche ’n groter massa as Jupiter sou hê, sou dit min of meer so groot soos Jupiter gewees het omdat [[druk]] veroorsaak dat swaar [[gasreus]]e net in digtheid toeneem relatief tot hulle massa, en nie in grootte nie.&lt;ref name=Spiegel2011&gt;{{cite journal
  |last=Spiegel |first=David S.
  |author2=Burrows, Adam |author3=Milson, John A.
   |title=The Deuterium-Burning Mass Limit for Brown Dwarfs and Giant Planets
  |journal=The Astrophysical Journal
  |volume=727 |issue=1 |year=2011
  |doi=10.1088/0004-637X/727/1/57
  |arxiv=1008.5150
  |pages=57
|bibcode=2011ApJ...727...57S
}}&lt;/ref&gt; As Tyche ontdek sou word, sou dit na verwagting teen einde 2013 gewees het en sou dit ’n massa van net 1 tot 2&amp;nbsp;M&lt;sub&gt;J&lt;/sub&gt; gehad het.&lt;ref name=&quot;Forbes2013-03&quot;/&gt;

==WISE-sending==
Die WISE-ruimteteleskoop het ’n [[infrarooi]]-ondersoek van die hele lugruim voltooi, onder meer van streke waar Whitmire en Matese verwag het Tyche ontdek wou word.&lt;ref name=&quot;MateseWhitmire2011&quot;/&gt; Op 14 Maart 2012 is die eerste katalogus van die WISE-sending uitgereik.&lt;ref name=&quot;fullrelease&quot;/&gt; Die resultate van die tweede opname (AllWISE) is einde 2013 bekend gemaak.&lt;ref name=wright&gt;[http://www.astro.ucla.edu/~wright/WISE/ Wide-field Infrared Survey Explorer]&lt;/ref&gt; Op 7 Maart 2014 het Nasa berig die WISE-teleskoop het enige moontlikheid van ’n voorwerp so groot soos [[Saturnus]] tot by 10&amp;nbsp;000&amp;nbsp;AE en een so groot soos Jupiter tot by 26&amp;nbsp;000&amp;nbsp;AE uitgesluit.&lt;ref name=&quot;NASA-20140307&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Luhman2014&quot;/&gt;

==Sien ook==
* [[Planeet Nege]]
* [[Planete anderkant Neptunus]] 

==Verwysings==
{{Verwysings|30em|verwysings=

&lt;ref name=&quot;BadAstronomy&quot;&gt;{{Cite news|last = Plait|first = Phil|title = No, there’s no proof of a giant planet in the outer Solar System|newspaper = Discovery Magazine|date = 14 Februarie 2011|url = http://blogs.discovermagazine.com/badastronomy/2011/02/14/no-theres-no-proof-of-a-giant-planet-in-the-outer-solar-system/#more-28256|accessdate = 15 Februarie 2011|archive-date = 16 April 2016|archive-url = https://web.archive.org/web/20160416222414/http://blogs.discovermagazine.com/badastronomy/2011/02/14/no-theres-no-proof-of-a-giant-planet-in-the-outer-solar-system/#more-28256|url-status = dead}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=Matese2002&gt;{{Cite journal|title=Continuing Evidence of an Impulsive Component of Oort Cloud Cometary Flux|volume=500|pages=309|first1=John J.|last1=Matese|first2=Jack J.|last2=Lissauer|journal=University of Louisiana at Lafayette, and NASA Ames Research Center|url=http://www.ucs.louisiana.edu/~jjm9638/acm2002/acm2002_05_06.pdf|date=6 Mei 2002|accessdate=March 21, 2008|bibcode=2002ESASP.500..309M}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=book&gt;
{{cite book
 | author=Harold F. Levison
 | author2=Luke Donnes
 | chapter=Comet Populations and Cometary Dynamics
 | editor=Lucy Ann Adams McFadden
 | editor2=Lucy-Ann Adams
 | editor3=Paul Robert Weissman
 | editor4=Torrence V. Johnson
 | date=2007
 | title=Encyclopedia of the Solar System
 | pages=[https://archive.org/details/encyclopediaofso0000unse_u6d1/page/575 575–588]
 | edition=2de
 | publisher=Academic Press
 | location=Amsterdam; Boston
 | isbn=978-0-12-088589-3
 | url=https://archive.org/details/encyclopediaofso0000unse_u6d1/page/575
 }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=Murray1999&gt;{{Cite journal |first= John B. |last= Murray |title= Arguments for the Presence of a Distant Large Undiscovered Solar System Planet |journal= Monthly Notices of the Royal Astronomical Society |date= 1999 |volume= 309 |issue= 1 |pages= 31–34 |laysource= Houston Chronicle |lay-url= http://www.chron.com/content/interactive/space/astronomy/news/1999/solarsys/991012.html |laydate= 11 Oktober 1999 |doi= 10.1046/j.1365-8711.1999.02806.x |bibcode= 1999MNRAS.309...31M |doi-access= free |archive-date= 13 Februarie 2008 |archive-url= https://web.archive.org/web/20080213113342/http://www.chron.com/content/interactive/space/astronomy/news/1999/solarsys/991012.html |url-status= dead }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=Matese1999&gt;{{Cite journal |first1= John J.|last1=Matese|first2=Patrick G.|last2=Whitman|first3=Daniel P .|last3=Whitmire | title = Cometary Evidence of a Massive Body in the Outer Oort Clouds |journal= Icarus |date= 1999 |volume= 141 |pages= 354 | doi = 10.1006/icar.1999.6177 |bibcode=1999Icar..141..354M |issue= 2}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=Matese2005&gt;{{cite journal|title= A Widebinary Solar Companion as a Possible Origin of Sedna-like Objects|first1=John J.|last1=Matese|first2=Daniel P.|last2=Whitmire|first3=Jack J.|last3=Lissauer|journal=Earth, Moon, and Planets|volume=97|issue=3–4|pages=459–470|date=2006|doi= 10.1007/s11038-006-9078-6|bibcode = 2005EM&amp;P...97..459M }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=period&gt;{{cite web|title=Orbital period of a planet at a distance of 15000 AU with a circular orbit |url=http://www.calctool.org/CALC/phys/astronomy/planet_orbit|accessdate=15 Februarie 2011}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;UL&quot;&gt;{{cite web |date=February 14, 2011 |title=Have UL Physicists Identified a New Planet? |publisher=University of Louisiana |url=http://ultoday.com/node/3076 |accessdate=February 16, 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150801125628/http://ultoday.com/node/3076 |archive-date=1 Augustus 2015 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;fullrelease&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.jpl.nasa.gov/news/news.cfm?release=2012-072 |title=NASA Releases New WISE Mission Catalog of Entire Infrared Sky |publisher=NASA/JPL |date=14 Maart 2012 |accessdate=15 Maart 2012 |archive-date= 4 Junie 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120604151306/http://www.jpl.nasa.gov/news/news.cfm?release=2012-072 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Forbes2013-03&quot;&gt;{{cite web
  |date=31 Maart 2013
  |title=Sun May Still Have Low-Mass Solar Companion, Say Astrophysicists Searching NASA WISE Mission Data
  |publisher=Forbes
  |author=Bruce Dorminey
  |url=https://www.forbes.com/sites/brucedorminey/2013/03/31/sun-may-still-have-low-mass-solar-companion-say-astrophysicists-searching-nasa-wise-mission-data/
  |accessdate=1 April 2013}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Luhman2014&quot;&gt;{{cite journal
  |last=Luhman |first=K. L.
  |title=A Search for a Distant Companion to the Sun with the Wide-field Infrared Survey Explorer
  |journal=The Astrophysical Journal
  |volume=781 |issue=1 |pages=4
  |date=2014
  |doi=10.1088/0004-637X/781/1/4
  |bibcode= 2014ApJ...781....4L}}&lt;/ref&gt;

}}

==Skakels==
{{vertaaluit| taalafk = en | il = Tyche (hypothetical planet)}}

{{Normdata}}

[[Kategorie:Hipotetiese planete]]</text>
      <sha1>c5pcu1rafl1zf5n0099irmc9gsecxwk</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2977160</id>
      <parentid>2977146</parentid>
      <timestamp>2026-10-09T20:15:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-54269-94</username>
        <id>215903</id>
      </contributor>
      <comment>Rol weergawe [[Special:Diff/2977146|2977146]] deur [[Special:Contributions/SpesBona|SpesBona]] ([[User talk:SpesBona|bespreek]]) terug. Die ou weergawe is erger. Dit bevat foutiewe data, soos die aantal komete, en kan nie maklik verander word nie. Indien daar foute in die teks van hierdie beeld is, [[c:Template:I18n kuiper belt oort cloud|korrigeer]] dit eenvoudig en wag 'n bietjie</comment>
      <origin>2977160</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12722" sha1="5q43b1lbki7yqj2w4x6i1z6o9gsksh0" xml:space="preserve">[[Beeld:Kuiper belt oort cloud.svg|thumb|240px|’n Kunstenaar se voorstelling van die [[Oortwolk]] en [[Kuipergordel]] (inlas).]]
'''Tyche''' is ’n hipotetiese [[gasreus]] wat in die [[Sonnestelsel]] se [[Oortwolk]] kan lê. Dit is in 1999 die eerste keer voorgestel deur die astrofisici John Matese, Patrick Whitman en Daniel Whitmire van die Universiteit van Louisiana in Lafayette.&lt;ref name=Independent&gt;{{Cite news|last = Rodgers|first = Paul|title = Up telescope! Search begins for giant new planet|newspaper = The Independent|date = 13 Februarie 2011|url =https://www.independent.co.uk/news/science/up-telescope-search-begins-for-giant-new-planet-2213119.html|access-date = 14 Februarie 2011 }}&lt;/ref&gt; Hulle het gereken die bewys van Tyche se bestaan kan gesien word in ’n veronderstelde onewewigtigheid in die punte van oorsprong van [[Komeet#Lang periode|langperiodekomete]]. In 2013 het Matese&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.ucs.louisiana.edu/~jjm9638/ |title=Astrophysics Homepage of John J. Matese |publisher=Ucs.louisiana.edu |date=2011-09-21 |access-date=2013-04-01}}&lt;/ref&gt; en Whitmire&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.ucs.louisiana.edu/~dpw9254/ |title=Daniel P. Whitmire |publisher=Ucs.louisiana.edu |access-date=2013-04-01}}&lt;/ref&gt; die komeetdata herbeoordeel en opgemerk dat Tyche, as dit bestaan, opspoorbaar sou wees in die argief van data wat deur [[Nasa]] se [[WISE-teleskoop]] versamel is.&lt;ref name=&quot;WISE&quot;&gt;{{cite web   |date=2011-02-18   |title=Can WISE Find the Hypothetical 'Tyche'?   |publisher=NASA/JPL   |author=Whitney Clavin   |url=http://www.jpl.nasa.gov/news/news.cfm?release=2011-060   |access-date=2011-02-19   |archive-date=2012-01-17   |archive-url=https://web.archive.org/web/20120117110722/http://www.jpl.nasa.gov/news/news.cfm?release=2011-060   |url-status=dead   }}&lt;/ref&gt; 

In 2014 het Nasa aangekondig die WISE-opname sluit enige moontlike voorwerp met Tyche se eienskappe uit, wat daarop dui dat Tyche soos deur Matese, Whitman en Whitmire voorgestel, nie bestaan nie.&lt;ref name=&quot;NASA-20140307&quot;&gt;{{cite web   |last1=Clavin |first1=Whitney   |last2=Harrington |first2=J.D.   |title=NASA's WISE Survey Finds Thousands of New Stars, But No 'Planet X'   |url=http://www.jpl.nasa.gov/news/news.php?release=2014-075  |date=7 Maart 2014   |work=[[Nasa]]   |access-date=7 Maart 2014 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;MateseWhitmire2011&quot;&gt;{{Cite journal | title=Persistent evidence of a jovian mass solar companion in the Oort cloud | last1=Matese|first1=John J.|last2=Whitmire|first2=Daniel P.| journal=Icarus | date=2011 | volume=211 | issue=2 | pages=926–938 | doi=10.1016/j.icarus.2010.11.009|arxiv=1004.4584 | bibcode=2011Icar..211..926M}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|last=Helhoski|first=Anna|title=News 02/16/11 Does the Solar System Have Giant New Planet?|url=http://norwalk.dailyvoice.com/news/does-solar-system-have-giant-new-planet|access-date=10 Julie 2012|newspaper=The Norwalk Daily Voice}}&lt;/ref&gt;

==Geskiedenis==
Matese, Whitman en Whitmire het die bestaan van die planeet in 1999 die eerste keer voorgestel,&lt;ref name=Matese2002/&gt; gebaseer op waarnemings van die [[wentelbane]] van langperiodekomete. Die meeste [[sterrekundige]]s stem saam dat langperiodekomete (dié met ’n wentelperiode van duisende tot miljoene jare) ’n rofweg isotropiese verspreiding het; dit beteken hulle kom lukraak vanuit enige punt in die lug.&lt;ref name=book/&gt; Omdat komete [[Vlugtigheid (planetologie)|vlugtig]] is en mettertyd verbrokkel, glo sterrekundiges hulle bring die grootste deel van hulle bestaan deur in ’n sferiese wolk tienduisende [[astronomiese eenhede]] (AE) van ons af bekend as die Oortwolk.&lt;ref name=book/&gt; Matese en Whitmire het egter beweer hulle kom nie vanuit lukrake punte in die lug nie, soos algemeen geglo word, maar dat hulle wentelbane saamgetros is in ’n strook wat [[Baanhelling|skuins lê]] met betrekking tot die [[Sonnebaan|wentelvlak van die planete]]. 

So ’n sameklossing kan verduidelik word as hulle versteur word deur ’n onsigbare voorwerp minstens so groot soos [[Jupiter]], moontlik ’n [[bruindwerg]], wat in die buitenste deel van die Oortwolk lê.&lt;ref name=Murray1999/&gt;&lt;ref name=Matese1999/&gt; Hulle het ook gemeen so ’n voorwerp kan die uitsonderlike wentelbaan van die [[trans-Neptunus-voorwerp]] [[90377 Sedna|Sedna]] verduidelik.&lt;ref name=Matese2005/&gt; Die getal komete wat hulle as voorbeeld gebruik het, was egter klein en die resultate was onafdoende.&lt;ref name=&quot;BadAstronomy&quot;/&gt;

==Wentelbaan==
Whitmire en Matese het gespekuleer dat Tyche se wentelbaan sowat 500 keer so ver van die [[Son]] af was as dié van [[Neptunus]]: sowat 15&amp;nbsp;000&amp;nbsp;AE, of 2,2&amp;nbsp;x&amp;nbsp;10&lt;sup&gt;12&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;km. Dit is ’n bietjie minder as ’n kwart [[ligjaar]]. Dit is reg in die Oortwolk, waarvan die grens op sowat 50&amp;nbsp;000&amp;nbsp;AE geraam word. Dit sou ’n wentelperiode van rofweg 1,8&amp;nbsp;miljoen jaar hê.&lt;ref name=period/&gt; ’n Mislukte soektog deur ouer data van die Infrarooi- Astronomiese Satelliet ([[IRAS]]) het daarop gedui ’n voorwerp met ’n massa van 5&amp;nbsp;Jupitermassas (M&lt;sub&gt;J&lt;/sub&gt;) sal op ’n afstand van meer as 10&amp;nbsp;000&amp;nbsp;AE moet lê.&lt;ref name=&quot;MateseWhitmire2011&quot;/&gt; So ’n planeet sou op ’n ander vlak as die [[sonnebaan]] wentel&lt;ref name=&quot;UL&quot;/&gt; en sou moontlik in ’n wyedubbelplaneet-wentelbaan gewees het toe dit gevorm het.&lt;ref name=&quot;MateseWhitmire2011&quot;/&gt; Wye dubbelplanete kan vorm deur vasvanging tydens die verval van die [[sterreswerm]] waarin ’n [[ster]] ontstaan het.&lt;ref name=&quot;MateseWhitmire2011&quot;/&gt;

==Massa==
[[Beeld:Brown Dwarf Comparison 2020.png|thumb|240px|’n Algemene vergelyking tussen die groottes van die Son, ’n [[Rooidwerg|ster met ’n lae massa]], ’n [[bruindwerg]] en die planete [[Jupiter]] en [[Aarde]].]]
In 2011 het Whitmire en Matese gespekuleer die hipotetiese planeet kan ’n [[massa]] van tot 4&amp;nbsp;M&lt;sub&gt;J&lt;/sub&gt; hê, en ’n relatief hoë [[temperatuur]] van sowat  200&amp;nbsp;[[Kelvin|K]] (73&amp;nbsp;°C)&lt;ref name=&quot;MateseWhitmire2011&quot;/&gt; as gevolg van oorblywende hitte vanweë sy vorming asook [[Kelvin-Helmholtz-meganisme|Kelvin-Helmholtz-verhitting]]. Die massa sou nie groot genoeg gewees het vir [[kernfusie]]reaksies in sy binnekant nie – dit is ’n proses wat voorkom in voorwerpe met ’n massa van meer as 13&amp;nbsp;M&lt;sub&gt;J&lt;/sub&gt;. Hoewel Tyche ’n groter massa as Jupiter sou hê, sou dit min of meer so groot soos Jupiter gewees het omdat [[druk]] veroorsaak dat swaar [[gasreus]]e net in digtheid toeneem relatief tot hulle massa, en nie in grootte nie.&lt;ref name=Spiegel2011&gt;{{cite journal
  |last=Spiegel |first=David S.
  |author2=Burrows, Adam |author3=Milson, John A.
   |title=The Deuterium-Burning Mass Limit for Brown Dwarfs and Giant Planets
  |journal=The Astrophysical Journal
  |volume=727 |issue=1 |year=2011
  |doi=10.1088/0004-637X/727/1/57
  |arxiv=1008.5150
  |pages=57
|bibcode=2011ApJ...727...57S
}}&lt;/ref&gt; As Tyche ontdek sou word, sou dit na verwagting teen einde 2013 gewees het en sou dit ’n massa van net 1 tot 2&amp;nbsp;M&lt;sub&gt;J&lt;/sub&gt; gehad het.&lt;ref name=&quot;Forbes2013-03&quot;/&gt;

==WISE-sending==
Die WISE-ruimteteleskoop het ’n [[infrarooi]]-ondersoek van die hele lugruim voltooi, onder meer van streke waar Whitmire en Matese verwag het Tyche ontdek wou word.&lt;ref name=&quot;MateseWhitmire2011&quot;/&gt; Op 14 Maart 2012 is die eerste katalogus van die WISE-sending uitgereik.&lt;ref name=&quot;fullrelease&quot;/&gt; Die resultate van die tweede opname (AllWISE) is einde 2013 bekend gemaak.&lt;ref name=wright&gt;[http://www.astro.ucla.edu/~wright/WISE/ Wide-field Infrared Survey Explorer]&lt;/ref&gt; Op 7 Maart 2014 het Nasa berig die WISE-teleskoop het enige moontlikheid van ’n voorwerp so groot soos [[Saturnus]] tot by 10&amp;nbsp;000&amp;nbsp;AE en een so groot soos Jupiter tot by 26&amp;nbsp;000&amp;nbsp;AE uitgesluit.&lt;ref name=&quot;NASA-20140307&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Luhman2014&quot;/&gt;

==Sien ook==
* [[Planeet Nege]]
* [[Planete anderkant Neptunus]] 

==Verwysings==
{{Verwysings|30em|verwysings=

&lt;ref name=&quot;BadAstronomy&quot;&gt;{{Cite news|last = Plait|first = Phil|title = No, there’s no proof of a giant planet in the outer Solar System|newspaper = Discovery Magazine|date = 14 Februarie 2011|url = http://blogs.discovermagazine.com/badastronomy/2011/02/14/no-theres-no-proof-of-a-giant-planet-in-the-outer-solar-system/#more-28256|accessdate = 15 Februarie 2011|archive-date = 16 April 2016|archive-url = https://web.archive.org/web/20160416222414/http://blogs.discovermagazine.com/badastronomy/2011/02/14/no-theres-no-proof-of-a-giant-planet-in-the-outer-solar-system/#more-28256|url-status = dead}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=Matese2002&gt;{{Cite journal|title=Continuing Evidence of an Impulsive Component of Oort Cloud Cometary Flux|volume=500|pages=309|first1=John J.|last1=Matese|first2=Jack J.|last2=Lissauer|journal=University of Louisiana at Lafayette, and NASA Ames Research Center|url=http://www.ucs.louisiana.edu/~jjm9638/acm2002/acm2002_05_06.pdf|date=6 Mei 2002|accessdate=March 21, 2008|bibcode=2002ESASP.500..309M}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=book&gt;
{{cite book
 | author=Harold F. Levison
 | author2=Luke Donnes
 | chapter=Comet Populations and Cometary Dynamics
 | editor=Lucy Ann Adams McFadden
 | editor2=Lucy-Ann Adams
 | editor3=Paul Robert Weissman
 | editor4=Torrence V. Johnson
 | date=2007
 | title=Encyclopedia of the Solar System
 | pages=[https://archive.org/details/encyclopediaofso0000unse_u6d1/page/575 575–588]
 | edition=2de
 | publisher=Academic Press
 | location=Amsterdam; Boston
 | isbn=978-0-12-088589-3
 | url=https://archive.org/details/encyclopediaofso0000unse_u6d1/page/575
 }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=Murray1999&gt;{{Cite journal |first= John B. |last= Murray |title= Arguments for the Presence of a Distant Large Undiscovered Solar System Planet |journal= Monthly Notices of the Royal Astronomical Society |date= 1999 |volume= 309 |issue= 1 |pages= 31–34 |laysource= Houston Chronicle |lay-url= http://www.chron.com/content/interactive/space/astronomy/news/1999/solarsys/991012.html |laydate= 11 Oktober 1999 |doi= 10.1046/j.1365-8711.1999.02806.x |bibcode= 1999MNRAS.309...31M |doi-access= free |archive-date= 13 Februarie 2008 |archive-url= https://web.archive.org/web/20080213113342/http://www.chron.com/content/interactive/space/astronomy/news/1999/solarsys/991012.html |url-status= dead }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=Matese1999&gt;{{Cite journal |first1= John J.|last1=Matese|first2=Patrick G.|last2=Whitman|first3=Daniel P .|last3=Whitmire | title = Cometary Evidence of a Massive Body in the Outer Oort Clouds |journal= Icarus |date= 1999 |volume= 141 |pages= 354 | doi = 10.1006/icar.1999.6177 |bibcode=1999Icar..141..354M |issue= 2}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=Matese2005&gt;{{cite journal|title= A Widebinary Solar Companion as a Possible Origin of Sedna-like Objects|first1=John J.|last1=Matese|first2=Daniel P.|last2=Whitmire|first3=Jack J.|last3=Lissauer|journal=Earth, Moon, and Planets|volume=97|issue=3–4|pages=459–470|date=2006|doi= 10.1007/s11038-006-9078-6|bibcode = 2005EM&amp;P...97..459M }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=period&gt;{{cite web|title=Orbital period of a planet at a distance of 15000 AU with a circular orbit |url=http://www.calctool.org/CALC/phys/astronomy/planet_orbit|accessdate=15 Februarie 2011}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;UL&quot;&gt;{{cite web |date=February 14, 2011 |title=Have UL Physicists Identified a New Planet? |publisher=University of Louisiana |url=http://ultoday.com/node/3076 |accessdate=February 16, 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150801125628/http://ultoday.com/node/3076 |archive-date=1 Augustus 2015 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;fullrelease&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.jpl.nasa.gov/news/news.cfm?release=2012-072 |title=NASA Releases New WISE Mission Catalog of Entire Infrared Sky |publisher=NASA/JPL |date=14 Maart 2012 |accessdate=15 Maart 2012 |archive-date= 4 Junie 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120604151306/http://www.jpl.nasa.gov/news/news.cfm?release=2012-072 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Forbes2013-03&quot;&gt;{{cite web
  |date=31 Maart 2013
  |title=Sun May Still Have Low-Mass Solar Companion, Say Astrophysicists Searching NASA WISE Mission Data
  |publisher=Forbes
  |author=Bruce Dorminey
  |url=https://www.forbes.com/sites/brucedorminey/2013/03/31/sun-may-still-have-low-mass-solar-companion-say-astrophysicists-searching-nasa-wise-mission-data/
  |accessdate=1 April 2013}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Luhman2014&quot;&gt;{{cite journal
  |last=Luhman |first=K. L.
  |title=A Search for a Distant Companion to the Sun with the Wide-field Infrared Survey Explorer
  |journal=The Astrophysical Journal
  |volume=781 |issue=1 |pages=4
  |date=2014
  |doi=10.1088/0004-637X/781/1/4
  |bibcode= 2014ApJ...781....4L}}&lt;/ref&gt;

}}

==Skakels==
{{vertaaluit| taalafk = en | il = Tyche (hypothetical planet)}}

{{Normdata}}

[[Kategorie:Hipotetiese planete]]</text>
      <sha1>5q43b1lbki7yqj2w4x6i1z6o9gsksh0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Galaktiese gety</title>
    <ns>0</ns>
    <id>310999</id>
    <revision>
      <id>2977092</id>
      <parentid>2976784</parentid>
      <timestamp>2026-10-09T16:06:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-54269-94</username>
        <id>215903</id>
      </contributor>
      <comment>Rol weergawe [[Special:Diff/2976784|2976784]] deur [[Special:Contributions/BurgertB|BurgertB]] ([[User talk:BurgertB|bespreek]]) terug. Die tyd wat jy aan kommentaar bestee het, sal genoeg wees om [[c:Template:I18n kuiper belt oort cloud|enige teksfout]] self reg te stel. Doen dit net en wag vir die volgende lêeroplaai-iterasie.</comment>
      <origin>2977092</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10877" sha1="7yjwf4ph21qmppvv3locsw3nhlwwouz" xml:space="preserve">[[Beeld:NGC4676.jpg|thumb|320px|Die [[NGC 4676|Muis-sterrestelsels]], NGC 4676.]]
’n '''Galaktiese gety''' is ’n getykrag wat ondervind word deur voorwerpe wat beïnvloed word deur die [[swaartekrag]]veld van ’n [[sterrestelsel]] soos die [[Melkweg]]. Spesifieke gevalle van galaktiese getye kan gesien word by botsings tussen sterrestelsels, die versteuring van ’n [[dwergsterrestelsel]] (of satellietstelsel) en die Melkweg se invloed op die [[Oortwolk]] van die [[Sonnestelsel]].

==Uitwerking op ander sterrrestelsels==
{{Hoofartikel|Interaktiewe sterrestelsel}}
===Botsings tussen sterrestelsels===
[[Beeld:NGC40384039 large.jpg|thumb|200px|Die lang getysterte van die botsende [[Antenne-sterrestelsels]].]] 
Getyekragte hang af van die hellingshoek van ’n swaartekragveld, eerder as sy sterkte – daarom is galaktiese getykragte gewoonlik beperk tot die onmiddellike omgewing van ’n sterrestelsel. Twee groot sterrestelsels wat bots of naby mekaar verbybeweeg, sal aan baie groot getykragte onderworpe wees, en dit is die treffendste demonstrasie van galaktiese getye aan die werk.

Twee interaktiewe sterrestelsels sal selde (indien ooit) kop aan kop bots. Die getyekragte sal elke sterrestelsel verwring met ’n as langs wat rofweg na en weg van die ander stelsel wys. Terwyl die twee stelsels vir ’n kort ruk om mekaar draai, sal die versteurde streke weggetrek word van elk van die stelsels en lang '''getysterte''' in die intergalaktiese ruimte vorm. Sulke sterte is gewoonlik in ’n groot mate gerond. As ’n stert reguit lyk, word dit waarskynlik reg van die kant af gesien. Die sterre en gas in die sterte sal van die maklik verwringbare galaktiewe skyf van een of albei voorwerpe weggetrek word eerder as van die swaartekraggebonde galaktiese sentrums.&lt;ref name=&quot;toomre72&quot;&gt;{{cite journal|title=Galactic Bridges and Tails|url=https://archive.org/details/sim_astrophysical-journal_1972-12-01_178_2/page/n346|author1=Toomre A. |author2=Toomre J. |journal=The Astrophysical Journal|volume=178|pages=623–666|date=1972|bibcode=1972ApJ...178..623T|doi=10.1086/151823 }}&lt;/ref&gt; Twee baie prominente voorbeelde van botsings wat getysterte vorm, is die [[NGC 4676|Muis-]] en die [[Antenne-sterrestelsels]].

Net soos die [[Maan]] twee [[gety|hooggetye]] aan weerskante van die [[Aarde]] veroorsaak, so skep ’n galaktiese gety twee arms in die galaktiese metgesel. Terwyl ’n groot stert sal vorm as die versteurde sterrestelsel se massa net so groot of kleiner as die ander stelsel is, sal die stert klein wees as sy massa groter is. In laasgenoemde geval sal die hoofarm, soms ’n &quot;brug&quot; genoem, groter wees.&lt;ref name=&quot;toomre72&quot;/&gt; Dit is gewoonlik moeiliker om ’n getybrug te sien as ’n getystert. Eerstens sal die brug deur die verbygaande sterrestelsel of die samesmeltende sterrestelsels geabsorbeer word; dit sal maak dat die brug vir ’n korter tyd sigbaar sal wees as ’n tipiese groot stert. Tweedens sal die brug gedeeltelik verberg wees vir ’n waarnemer as die een stelsel voor die ander een lê. Saam maak hierdie verskynsels dit moeilik om te sien waar die een stelsel eindig en die ander een begin. Nog skaarser is getylusse, waar die los punt van ’n stert weer by die hoofstelsel aansluit.&lt;ref&gt;{{cite journal|title=NGC 3310 and its tidal debris: remnants of galaxy evolution|author=Wehner E.H.|display-authors=etal|journal=Monthly Notices of the Royal Astronomical Society|volume=371|issue=3|pages=1047–1056|date=2006|bibcode=2006MNRAS.371.1047W|doi=10.1111/j.1365-2966.2006.10757.x |arxiv = astro-ph/0607088 }}&lt;/ref&gt;

===Satellietwisselwerkings===
[[Beeld:M31bobo.jpg|thumb|links|300px|Die [[Andromeda-sterrestelsel]]. Let op hoe Andromeda die buitenste arms weggestroop het van sy satellietstelsel, [[Messier 32|M32]], links bo net bo die rand van Andromeda se skyf.]]
Omdat die uitwerking van getykragte die sterkste is naby ’n sterrestelsel, is satellietstelsels geneig om beïnvloed te word. So ’n krag van buite op ’n satelliet kan duidelik gesien word, insluitende rotasie (soos met die getye van die Aarde se [[Oseaan|oseane]]) of ’n onreëlmatige verhouding tussen [[massa]] en [[ligsterkte]].&lt;ref&gt;{{cite journal|title=Can Galactic Tides Inflate the Apparent M/L's of Dwarf Galaxies?|author1=Piatek S. |author2=Pryor C. |journal=Bulletin of the American Astronomical Society|volume=25|pages=1383|date=1993|bibcode=1993AAS...183.5701P}}&lt;/ref&gt; Dwergsterrestelsels kan onderworpe wees aan dieselfde getystroping wat in galaktiese botsings voorkom, waar sterre en gas weggetrek word van die buitenste streke van die satelliet, waarskynlik na die groter stelsel toe. 

Die dwergstelsel [[Messier 32|M32]], ’n satelliet van die [[Andromeda-sterrestelsel]], het dalk sy spiraalarms verloor weens getystroping, terwyl ’n groot mate van stervorming in die oorblywende kern die gevolg kan wees van bewegings in die oorblywende [[molekulêre wolk]] wat deur getykragte veroorsaak is.&lt;ref name=&quot;Bekkietal2001&quot;&gt;{{cite journal
  | author1=Bekki, Kenji
  | author2=Couch, Warrick J.
  | author3=Drinkwater, Michael J.
  | author4=Gregg, Michael D.
  | authorlink2=Warrick Couch
  | title=A New Formation Model for M32: A Threshed Early-Type Spiral Galaxy?
  | journal=The Astrophysical Journal
  | date=2001
  | volume=557
  | issue=1
  | pages=Issue 1, pp. L39–L42
  | bibcode=2001ApJ...557L..39B
  | doi=10.1086/323075
  | arxiv=astro-ph/0107117
  | url=http://espace.library.uq.edu.au/view/UQ:37514/UQ37514_OA.pdf
  }}{{Dooie skakel|date=Desember 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; (Omdat getykragte die interstellêre gaswolke in sterrestelsels kan manipuleer, veroorsaak dit ’n groot mate van stervorming in klein satelliete.)

Die stropingsmeganisme is dieselfde as by twee groot stelsels, maar die kleiner satelliet se relatief swak swaartekragveld veroorsaak dat net hy geraak word en nie die moedersterrestelsel nie. As die satelliet baie kleiner as die groter stelsel is, is die getysterte wat vorm geneig om simmetries te wees en ’n baie soortgelyke wentelbaan te volg – prakties die wentelbaan van die satelliet.&lt;ref&gt;{{cite journal|author1=Johnston, K.V. |author2=Hernquist, L. |author3=Bolte, M. |title=Fossil Signatures of Ancient Accretion Events in the Halo|url=https://archive.org/details/sim_astrophysical-journal_1996-07-01_465_1/page/278 |journal=The Astrophysical Journal|date=1996|volume=465|pages=278|bibcode=1996ApJ...465..278J|doi=10.1086/177418 |arxiv = astro-ph/9602060 }}&lt;/ref&gt; As die satelliet relatief groot is, kan sy eie swaartekrag die simmetrie verbeek en die sterte in verskillende rigtings laat strek. Die gevolglike stuktuur hang af van beide die massa en wentelbaan van die satelliet en die massa en struktuur van die veronderstelde [[galaktiese halo]] van die moederstelsel. Dit kan ’n manier daarstel om die [[donker materie|donkermateriepotensiaal]] van ’n sterrestelsel soos die Melkweg te ondersoek.&lt;ref&gt;{{cite journal |author1=Choi, J.-H. |author2=Weinberg, M.D. |author3=Katz, N. |title=The dynamics of tidal tails from massive satellites |doi=10.1111/j.1365-2966.2007.12313.x |date=2007 |journal=Monthly Notices of the Royal Astronomical Society |volume=381 |issue=3 |pages=987–1000 |arxiv=astro-ph/0702353|bibcode = 2007MNRAS.381..987C }}&lt;/ref&gt;

Ná baie omwentelings of as die dwergstelsel te naby aan die moederstelsel is, kan die dwergstelsel eindelik heeltemal ontwrig word. Dit kan dan ’n [[Sterrestroom|getystroom]] van sterre en gas om die groter liggaam vorm. Daar is al voorgestel dat die uitgebreide skywe van sterre en gas om sommige sterrestelsels, soos Andromeda, die gevolg kan wees van die algehele ontwrigting (en gevolglike samesmelting met die moederstelsel) van dwergsatelliete.&lt;ref&gt;{{cite journal| title=On the Formation of Extended Galactic Disks by Tidally Disrupted Dwarf Galaxies|author1=Peñarrubia J. |author2=McConnachie A. |author3=Babul A. | journal=The Astrophysical Journal| volume=650|issue=1|pages=L33–L36|date=2006|bibcode=2006ApJ...650L..33P| doi=10.1086/508656|arxiv = astro-ph/0606101 }}&lt;/ref&gt;

==Uitwerking op liggame in ’n sterrestelsel==
[[Beeld:Kuiper belt oort cloud.svg|thumb|240px|’n Voorstelling van die [[Oortwolk]].]]
Getykragte is ook teenwoordig binne ’n sterrestelsel, waar hulle hellingshoeke die skuinsste is. Dit kan gevolge inhou vir die vorming van [[ster]]re en [[planeet]]stelsels. Gewoonlik sal ’n ster se swaartekrag groot wees in sy eie stelsel en sal net die verbybeweging van ander sterre moontlik die dinamika versteur. Aan die buitewyke van ’n sonnestelsel is die ster se swaartekrag egter swak en kan die invloed van galaktiese getye groot wees. In ons [[Sonnestelsel]] lê die hipotetiese [[Oortwolk]], moontlik die bron van [[Komeet#Lang periode|langperiodekomete]], in hierdie oorgangsgebied.

Daar word geglo die Oortwolk is ’n uitgestrekte dop wat die Sonnestelsel omring; dit het moontlik ’n [[radius]] van meer as ’n [[ligjaar]]. Op so ’n groot afstand speel die hellingshoek van die Melkweg se swaartekragveld ’n veel merkbaarder rol. Vanweë dié hoek kan galaktiese getye ’n andersins sferiese Oortwolk vervorm en dit na die middel van die Melkweg uitrek, terwyl dit aan die kante saamgedruk word.

Op dié afstand is die [[Son]] se swaartekrag swak genoeg dat hierdie klein galaktiese versteurings [[planetesimale]] uit hulle verafgeleë wentelbane kan losruk en in die rigting van die Son en planete stuur deur hulle [[Apside|perihelium]] (naaste afstand aan die Son) aansienlik te verklein.&lt;ref&gt;{{cite journal| title=Long-term effects of the Galactic tide on cometary dynamics| url=https://archive.org/details/sim_celestial-mechanics-and-dynamical-astronomy_2006_95_1-4/page/299| author=Fouchard M.| display-authors=etal| journal=Celestial Mechanics and Dynamical Astronomy| volume=95| issue=1–4|pages=299–326|date=2006|bibcode=2006CeMDA..95..299F| doi=10.1007/s10569-006-9027-8}}&lt;/ref&gt; So ’n liggaam, wat bestaan uit ’n mengsel van rots en ys, sal ’n [[komeet]] word wanneer dit blootgestel word aan die groter sonstraling in die binneste Sonnestelsel. Tot 90% van alle komete met hulle oorsprong in die Oortwolk kan die gevolg van galaktiese getye wees.&lt;ref&gt;{{cite journal | title=Periodic variation of Oort Cloud flux and cometary impacts on the Earth and Jupiter| url=https://archive.org/details/sim_monthly-notices-of-the-royal-astronomical-society_2001-11-11_327_4/page/1367|author1=Nurmi P. |author2=Valtonen M.J. |author3=Zheng J.Q. |journal=Monthly Notices of the Royal Astronomical Society|volume=327 | issue=4|pages=1367–1376|date=2001|bibcode=2001MNRAS.327.1367N | doi=10.1046/j.1365-8711.2001.04854.x|doi-access=free}}&lt;/ref&gt;

==Verwysings==
{{Verwysings|2}}

==Skakels==
{{vertaaluit| taalafk = en | il = Galactic tide}}

{{Normdata}}

[[Kategorie:Interaktiewe sterrestelsels]]
[[Kategorie:Hemelmeganika]]</text>
      <sha1>7yjwf4ph21qmppvv3locsw3nhlwwouz</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2977147</id>
      <parentid>2977092</parentid>
      <timestamp>2026-10-09T18:30:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>SpesBona</username>
        <id>2720</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Lyk my daar is 'n goeie Afrikaanse weergawe</comment>
      <origin>2977147</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10871" sha1="og13dtvv2svg85of4wzipv7e0fgz9cv" xml:space="preserve">[[Beeld:NGC4676.jpg|thumb|320px|Die [[NGC 4676|Muis-sterrestelsels]], NGC 4676.]]
’n '''Galaktiese gety''' is ’n getykrag wat ondervind word deur voorwerpe wat beïnvloed word deur die [[swaartekrag]]veld van ’n [[sterrestelsel]] soos die [[Melkweg]]. Spesifieke gevalle van galaktiese getye kan gesien word by botsings tussen sterrestelsels, die versteuring van ’n [[dwergsterrestelsel]] (of satellietstelsel) en die Melkweg se invloed op die [[Oortwolk]] van die [[Sonnestelsel]].

==Uitwerking op ander sterrrestelsels==
{{Hoofartikel|Interaktiewe sterrestelsel}}
===Botsings tussen sterrestelsels===
[[Beeld:NGC40384039 large.jpg|thumb|200px|Die lang getysterte van die botsende [[Antenne-sterrestelsels]].]] 
Getyekragte hang af van die hellingshoek van ’n swaartekragveld, eerder as sy sterkte – daarom is galaktiese getykragte gewoonlik beperk tot die onmiddellike omgewing van ’n sterrestelsel. Twee groot sterrestelsels wat bots of naby mekaar verbybeweeg, sal aan baie groot getykragte onderworpe wees, en dit is die treffendste demonstrasie van galaktiese getye aan die werk.

Twee interaktiewe sterrestelsels sal selde (indien ooit) kop aan kop bots. Die getyekragte sal elke sterrestelsel verwring met ’n as langs wat rofweg na en weg van die ander stelsel wys. Terwyl die twee stelsels vir ’n kort ruk om mekaar draai, sal die versteurde streke weggetrek word van elk van die stelsels en lang '''getysterte''' in die intergalaktiese ruimte vorm. Sulke sterte is gewoonlik in ’n groot mate gerond. As ’n stert reguit lyk, word dit waarskynlik reg van die kant af gesien. Die sterre en gas in die sterte sal van die maklik verwringbare galaktiewe skyf van een of albei voorwerpe weggetrek word eerder as van die swaartekraggebonde galaktiese sentrums.&lt;ref name=&quot;toomre72&quot;&gt;{{cite journal|title=Galactic Bridges and Tails|url=https://archive.org/details/sim_astrophysical-journal_1972-12-01_178_2/page/n346|author1=Toomre A. |author2=Toomre J. |journal=The Astrophysical Journal|volume=178|pages=623–666|date=1972|bibcode=1972ApJ...178..623T|doi=10.1086/151823 }}&lt;/ref&gt; Twee baie prominente voorbeelde van botsings wat getysterte vorm, is die [[NGC 4676|Muis-]] en die [[Antenne-sterrestelsels]].

Net soos die [[Maan]] twee [[gety|hooggetye]] aan weerskante van die [[Aarde]] veroorsaak, so skep ’n galaktiese gety twee arms in die galaktiese metgesel. Terwyl ’n groot stert sal vorm as die versteurde sterrestelsel se massa net so groot of kleiner as die ander stelsel is, sal die stert klein wees as sy massa groter is. In laasgenoemde geval sal die hoofarm, soms ’n &quot;brug&quot; genoem, groter wees.&lt;ref name=&quot;toomre72&quot;/&gt; Dit is gewoonlik moeiliker om ’n getybrug te sien as ’n getystert. Eerstens sal die brug deur die verbygaande sterrestelsel of die samesmeltende sterrestelsels geabsorbeer word; dit sal maak dat die brug vir ’n korter tyd sigbaar sal wees as ’n tipiese groot stert. Tweedens sal die brug gedeeltelik verberg wees vir ’n waarnemer as die een stelsel voor die ander een lê. Saam maak hierdie verskynsels dit moeilik om te sien waar die een stelsel eindig en die ander een begin. Nog skaarser is getylusse, waar die los punt van ’n stert weer by die hoofstelsel aansluit.&lt;ref&gt;{{cite journal|title=NGC 3310 and its tidal debris: remnants of galaxy evolution|author=Wehner E.H.|display-authors=etal|journal=Monthly Notices of the Royal Astronomical Society|volume=371|issue=3|pages=1047–1056|date=2006|bibcode=2006MNRAS.371.1047W|doi=10.1111/j.1365-2966.2006.10757.x |arxiv = astro-ph/0607088 }}&lt;/ref&gt;

===Satellietwisselwerkings===
[[Beeld:M31bobo.jpg|thumb|links|300px|Die [[Andromeda-sterrestelsel]]. Let op hoe Andromeda die buitenste arms weggestroop het van sy satellietstelsel, [[Messier 32|M32]], links bo net bo die rand van Andromeda se skyf.]]
Omdat die uitwerking van getykragte die sterkste is naby ’n sterrestelsel, is satellietstelsels geneig om beïnvloed te word. So ’n krag van buite op ’n satelliet kan duidelik gesien word, insluitende rotasie (soos met die getye van die Aarde se [[Oseaan|oseane]]) of ’n onreëlmatige verhouding tussen [[massa]] en [[ligsterkte]].&lt;ref&gt;{{cite journal|title=Can Galactic Tides Inflate the Apparent M/L's of Dwarf Galaxies?|author1=Piatek S. |author2=Pryor C. |journal=Bulletin of the American Astronomical Society|volume=25|pages=1383|date=1993|bibcode=1993AAS...183.5701P}}&lt;/ref&gt; Dwergsterrestelsels kan onderworpe wees aan dieselfde getystroping wat in galaktiese botsings voorkom, waar sterre en gas weggetrek word van die buitenste streke van die satelliet, waarskynlik na die groter stelsel toe. 

Die dwergstelsel [[Messier 32|M32]], ’n satelliet van die [[Andromeda-sterrestelsel]], het dalk sy spiraalarms verloor weens getystroping, terwyl ’n groot mate van stervorming in die oorblywende kern die gevolg kan wees van bewegings in die oorblywende [[molekulêre wolk]] wat deur getykragte veroorsaak is.&lt;ref name=&quot;Bekkietal2001&quot;&gt;{{cite journal
  | author1=Bekki, Kenji
  | author2=Couch, Warrick J.
  | author3=Drinkwater, Michael J.
  | author4=Gregg, Michael D.
  | authorlink2=Warrick Couch
  | title=A New Formation Model for M32: A Threshed Early-Type Spiral Galaxy?
  | journal=The Astrophysical Journal
  | date=2001
  | volume=557
  | issue=1
  | pages=Issue 1, pp. L39–L42
  | bibcode=2001ApJ...557L..39B
  | doi=10.1086/323075
  | arxiv=astro-ph/0107117
  | url=http://espace.library.uq.edu.au/view/UQ:37514/UQ37514_OA.pdf
  }}{{Dooie skakel|date=Desember 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; (Omdat getykragte die interstellêre gaswolke in sterrestelsels kan manipuleer, veroorsaak dit ’n groot mate van stervorming in klein satelliete.)

Die stropingsmeganisme is dieselfde as by twee groot stelsels, maar die kleiner satelliet se relatief swak swaartekragveld veroorsaak dat net hy geraak word en nie die moedersterrestelsel nie. As die satelliet baie kleiner as die groter stelsel is, is die getysterte wat vorm geneig om simmetries te wees en ’n baie soortgelyke wentelbaan te volg – prakties die wentelbaan van die satelliet.&lt;ref&gt;{{cite journal|author1=Johnston, K.V. |author2=Hernquist, L. |author3=Bolte, M. |title=Fossil Signatures of Ancient Accretion Events in the Halo|url=https://archive.org/details/sim_astrophysical-journal_1996-07-01_465_1/page/278 |journal=The Astrophysical Journal|date=1996|volume=465|pages=278|bibcode=1996ApJ...465..278J|doi=10.1086/177418 |arxiv = astro-ph/9602060 }}&lt;/ref&gt; As die satelliet relatief groot is, kan sy eie swaartekrag die simmetrie verbeek en die sterte in verskillende rigtings laat strek. Die gevolglike stuktuur hang af van beide die massa en wentelbaan van die satelliet en die massa en struktuur van die veronderstelde [[galaktiese halo]] van die moederstelsel. Dit kan ’n manier daarstel om die [[donker materie|donkermateriepotensiaal]] van ’n sterrestelsel soos die Melkweg te ondersoek.&lt;ref&gt;{{cite journal |author1=Choi, J.-H. |author2=Weinberg, M.D. |author3=Katz, N. |title=The dynamics of tidal tails from massive satellites |doi=10.1111/j.1365-2966.2007.12313.x |date=2007 |journal=Monthly Notices of the Royal Astronomical Society |volume=381 |issue=3 |pages=987–1000 |arxiv=astro-ph/0702353|bibcode = 2007MNRAS.381..987C }}&lt;/ref&gt;

Ná baie omwentelings of as die dwergstelsel te naby aan die moederstelsel is, kan die dwergstelsel eindelik heeltemal ontwrig word. Dit kan dan ’n [[Sterrestroom|getystroom]] van sterre en gas om die groter liggaam vorm. Daar is al voorgestel dat die uitgebreide skywe van sterre en gas om sommige sterrestelsels, soos Andromeda, die gevolg kan wees van die algehele ontwrigting (en gevolglike samesmelting met die moederstelsel) van dwergsatelliete.&lt;ref&gt;{{cite journal| title=On the Formation of Extended Galactic Disks by Tidally Disrupted Dwarf Galaxies|author1=Peñarrubia J. |author2=McConnachie A. |author3=Babul A. | journal=The Astrophysical Journal| volume=650|issue=1|pages=L33–L36|date=2006|bibcode=2006ApJ...650L..33P| doi=10.1086/508656|arxiv = astro-ph/0606101 }}&lt;/ref&gt;

==Uitwerking op liggame in ’n sterrestelsel==
[[Beeld:Kuiper Oort-wolk.jpg|thumb|240px|’n Voorstelling van die [[Oortwolk]].]]
Getykragte is ook teenwoordig binne ’n sterrestelsel, waar hulle hellingshoeke die skuinsste is. Dit kan gevolge inhou vir die vorming van [[ster]]re en [[planeet]]stelsels. Gewoonlik sal ’n ster se swaartekrag groot wees in sy eie stelsel en sal net die verbybeweging van ander sterre moontlik die dinamika versteur. Aan die buitewyke van ’n sonnestelsel is die ster se swaartekrag egter swak en kan die invloed van galaktiese getye groot wees. In ons [[Sonnestelsel]] lê die hipotetiese [[Oortwolk]], moontlik die bron van [[Komeet#Lang periode|langperiodekomete]], in hierdie oorgangsgebied.

Daar word geglo die Oortwolk is ’n uitgestrekte dop wat die Sonnestelsel omring; dit het moontlik ’n [[radius]] van meer as ’n [[ligjaar]]. Op so ’n groot afstand speel die hellingshoek van die Melkweg se swaartekragveld ’n veel merkbaarder rol. Vanweë dié hoek kan galaktiese getye ’n andersins sferiese Oortwolk vervorm en dit na die middel van die Melkweg uitrek, terwyl dit aan die kante saamgedruk word.

Op dié afstand is die [[Son]] se swaartekrag swak genoeg dat hierdie klein galaktiese versteurings [[planetesimale]] uit hulle verafgeleë wentelbane kan losruk en in die rigting van die Son en planete stuur deur hulle [[Apside|perihelium]] (naaste afstand aan die Son) aansienlik te verklein.&lt;ref&gt;{{cite journal| title=Long-term effects of the Galactic tide on cometary dynamics| url=https://archive.org/details/sim_celestial-mechanics-and-dynamical-astronomy_2006_95_1-4/page/299| author=Fouchard M.| display-authors=etal| journal=Celestial Mechanics and Dynamical Astronomy| volume=95| issue=1–4|pages=299–326|date=2006|bibcode=2006CeMDA..95..299F| doi=10.1007/s10569-006-9027-8}}&lt;/ref&gt; So ’n liggaam, wat bestaan uit ’n mengsel van rots en ys, sal ’n [[komeet]] word wanneer dit blootgestel word aan die groter sonstraling in die binneste Sonnestelsel. Tot 90% van alle komete met hulle oorsprong in die Oortwolk kan die gevolg van galaktiese getye wees.&lt;ref&gt;{{cite journal | title=Periodic variation of Oort Cloud flux and cometary impacts on the Earth and Jupiter| url=https://archive.org/details/sim_monthly-notices-of-the-royal-astronomical-society_2001-11-11_327_4/page/1367|author1=Nurmi P. |author2=Valtonen M.J. |author3=Zheng J.Q. |journal=Monthly Notices of the Royal Astronomical Society|volume=327 | issue=4|pages=1367–1376|date=2001|bibcode=2001MNRAS.327.1367N | doi=10.1046/j.1365-8711.2001.04854.x|doi-access=free}}&lt;/ref&gt;

==Verwysings==
{{Verwysings|2}}

==Skakels==
{{vertaaluit| taalafk = en | il = Galactic tide}}

{{Normdata}}

[[Kategorie:Interaktiewe sterrestelsels]]
[[Kategorie:Hemelmeganika]]</text>
      <sha1>og13dtvv2svg85of4wzipv7e0fgz9cv</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2977159</id>
      <parentid>2977147</parentid>
      <timestamp>2026-10-09T20:15:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-54269-94</username>
        <id>215903</id>
      </contributor>
      <comment>Rol weergawe [[Special:Diff/2977147|2977147]] deur [[Special:Contributions/SpesBona|SpesBona]] ([[User talk:SpesBona|bespreek]]) terug. Die ou weergawe is erger. Dit bevat foutiewe data, soos die aantal komete, en kan nie maklik verander word nie. Indien daar foute in die teks van hierdie beeld is, [[c:Template:I18n kuiper belt oort cloud|korrigeer]] dit eenvoudig en wag 'n bietjie</comment>
      <origin>2977159</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10877" sha1="7yjwf4ph21qmppvv3locsw3nhlwwouz" xml:space="preserve">[[Beeld:NGC4676.jpg|thumb|320px|Die [[NGC 4676|Muis-sterrestelsels]], NGC 4676.]]
’n '''Galaktiese gety''' is ’n getykrag wat ondervind word deur voorwerpe wat beïnvloed word deur die [[swaartekrag]]veld van ’n [[sterrestelsel]] soos die [[Melkweg]]. Spesifieke gevalle van galaktiese getye kan gesien word by botsings tussen sterrestelsels, die versteuring van ’n [[dwergsterrestelsel]] (of satellietstelsel) en die Melkweg se invloed op die [[Oortwolk]] van die [[Sonnestelsel]].

==Uitwerking op ander sterrrestelsels==
{{Hoofartikel|Interaktiewe sterrestelsel}}
===Botsings tussen sterrestelsels===
[[Beeld:NGC40384039 large.jpg|thumb|200px|Die lang getysterte van die botsende [[Antenne-sterrestelsels]].]] 
Getyekragte hang af van die hellingshoek van ’n swaartekragveld, eerder as sy sterkte – daarom is galaktiese getykragte gewoonlik beperk tot die onmiddellike omgewing van ’n sterrestelsel. Twee groot sterrestelsels wat bots of naby mekaar verbybeweeg, sal aan baie groot getykragte onderworpe wees, en dit is die treffendste demonstrasie van galaktiese getye aan die werk.

Twee interaktiewe sterrestelsels sal selde (indien ooit) kop aan kop bots. Die getyekragte sal elke sterrestelsel verwring met ’n as langs wat rofweg na en weg van die ander stelsel wys. Terwyl die twee stelsels vir ’n kort ruk om mekaar draai, sal die versteurde streke weggetrek word van elk van die stelsels en lang '''getysterte''' in die intergalaktiese ruimte vorm. Sulke sterte is gewoonlik in ’n groot mate gerond. As ’n stert reguit lyk, word dit waarskynlik reg van die kant af gesien. Die sterre en gas in die sterte sal van die maklik verwringbare galaktiewe skyf van een of albei voorwerpe weggetrek word eerder as van die swaartekraggebonde galaktiese sentrums.&lt;ref name=&quot;toomre72&quot;&gt;{{cite journal|title=Galactic Bridges and Tails|url=https://archive.org/details/sim_astrophysical-journal_1972-12-01_178_2/page/n346|author1=Toomre A. |author2=Toomre J. |journal=The Astrophysical Journal|volume=178|pages=623–666|date=1972|bibcode=1972ApJ...178..623T|doi=10.1086/151823 }}&lt;/ref&gt; Twee baie prominente voorbeelde van botsings wat getysterte vorm, is die [[NGC 4676|Muis-]] en die [[Antenne-sterrestelsels]].

Net soos die [[Maan]] twee [[gety|hooggetye]] aan weerskante van die [[Aarde]] veroorsaak, so skep ’n galaktiese gety twee arms in die galaktiese metgesel. Terwyl ’n groot stert sal vorm as die versteurde sterrestelsel se massa net so groot of kleiner as die ander stelsel is, sal die stert klein wees as sy massa groter is. In laasgenoemde geval sal die hoofarm, soms ’n &quot;brug&quot; genoem, groter wees.&lt;ref name=&quot;toomre72&quot;/&gt; Dit is gewoonlik moeiliker om ’n getybrug te sien as ’n getystert. Eerstens sal die brug deur die verbygaande sterrestelsel of die samesmeltende sterrestelsels geabsorbeer word; dit sal maak dat die brug vir ’n korter tyd sigbaar sal wees as ’n tipiese groot stert. Tweedens sal die brug gedeeltelik verberg wees vir ’n waarnemer as die een stelsel voor die ander een lê. Saam maak hierdie verskynsels dit moeilik om te sien waar die een stelsel eindig en die ander een begin. Nog skaarser is getylusse, waar die los punt van ’n stert weer by die hoofstelsel aansluit.&lt;ref&gt;{{cite journal|title=NGC 3310 and its tidal debris: remnants of galaxy evolution|author=Wehner E.H.|display-authors=etal|journal=Monthly Notices of the Royal Astronomical Society|volume=371|issue=3|pages=1047–1056|date=2006|bibcode=2006MNRAS.371.1047W|doi=10.1111/j.1365-2966.2006.10757.x |arxiv = astro-ph/0607088 }}&lt;/ref&gt;

===Satellietwisselwerkings===
[[Beeld:M31bobo.jpg|thumb|links|300px|Die [[Andromeda-sterrestelsel]]. Let op hoe Andromeda die buitenste arms weggestroop het van sy satellietstelsel, [[Messier 32|M32]], links bo net bo die rand van Andromeda se skyf.]]
Omdat die uitwerking van getykragte die sterkste is naby ’n sterrestelsel, is satellietstelsels geneig om beïnvloed te word. So ’n krag van buite op ’n satelliet kan duidelik gesien word, insluitende rotasie (soos met die getye van die Aarde se [[Oseaan|oseane]]) of ’n onreëlmatige verhouding tussen [[massa]] en [[ligsterkte]].&lt;ref&gt;{{cite journal|title=Can Galactic Tides Inflate the Apparent M/L's of Dwarf Galaxies?|author1=Piatek S. |author2=Pryor C. |journal=Bulletin of the American Astronomical Society|volume=25|pages=1383|date=1993|bibcode=1993AAS...183.5701P}}&lt;/ref&gt; Dwergsterrestelsels kan onderworpe wees aan dieselfde getystroping wat in galaktiese botsings voorkom, waar sterre en gas weggetrek word van die buitenste streke van die satelliet, waarskynlik na die groter stelsel toe. 

Die dwergstelsel [[Messier 32|M32]], ’n satelliet van die [[Andromeda-sterrestelsel]], het dalk sy spiraalarms verloor weens getystroping, terwyl ’n groot mate van stervorming in die oorblywende kern die gevolg kan wees van bewegings in die oorblywende [[molekulêre wolk]] wat deur getykragte veroorsaak is.&lt;ref name=&quot;Bekkietal2001&quot;&gt;{{cite journal
  | author1=Bekki, Kenji
  | author2=Couch, Warrick J.
  | author3=Drinkwater, Michael J.
  | author4=Gregg, Michael D.
  | authorlink2=Warrick Couch
  | title=A New Formation Model for M32: A Threshed Early-Type Spiral Galaxy?
  | journal=The Astrophysical Journal
  | date=2001
  | volume=557
  | issue=1
  | pages=Issue 1, pp. L39–L42
  | bibcode=2001ApJ...557L..39B
  | doi=10.1086/323075
  | arxiv=astro-ph/0107117
  | url=http://espace.library.uq.edu.au/view/UQ:37514/UQ37514_OA.pdf
  }}{{Dooie skakel|date=Desember 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; (Omdat getykragte die interstellêre gaswolke in sterrestelsels kan manipuleer, veroorsaak dit ’n groot mate van stervorming in klein satelliete.)

Die stropingsmeganisme is dieselfde as by twee groot stelsels, maar die kleiner satelliet se relatief swak swaartekragveld veroorsaak dat net hy geraak word en nie die moedersterrestelsel nie. As die satelliet baie kleiner as die groter stelsel is, is die getysterte wat vorm geneig om simmetries te wees en ’n baie soortgelyke wentelbaan te volg – prakties die wentelbaan van die satelliet.&lt;ref&gt;{{cite journal|author1=Johnston, K.V. |author2=Hernquist, L. |author3=Bolte, M. |title=Fossil Signatures of Ancient Accretion Events in the Halo|url=https://archive.org/details/sim_astrophysical-journal_1996-07-01_465_1/page/278 |journal=The Astrophysical Journal|date=1996|volume=465|pages=278|bibcode=1996ApJ...465..278J|doi=10.1086/177418 |arxiv = astro-ph/9602060 }}&lt;/ref&gt; As die satelliet relatief groot is, kan sy eie swaartekrag die simmetrie verbeek en die sterte in verskillende rigtings laat strek. Die gevolglike stuktuur hang af van beide die massa en wentelbaan van die satelliet en die massa en struktuur van die veronderstelde [[galaktiese halo]] van die moederstelsel. Dit kan ’n manier daarstel om die [[donker materie|donkermateriepotensiaal]] van ’n sterrestelsel soos die Melkweg te ondersoek.&lt;ref&gt;{{cite journal |author1=Choi, J.-H. |author2=Weinberg, M.D. |author3=Katz, N. |title=The dynamics of tidal tails from massive satellites |doi=10.1111/j.1365-2966.2007.12313.x |date=2007 |journal=Monthly Notices of the Royal Astronomical Society |volume=381 |issue=3 |pages=987–1000 |arxiv=astro-ph/0702353|bibcode = 2007MNRAS.381..987C }}&lt;/ref&gt;

Ná baie omwentelings of as die dwergstelsel te naby aan die moederstelsel is, kan die dwergstelsel eindelik heeltemal ontwrig word. Dit kan dan ’n [[Sterrestroom|getystroom]] van sterre en gas om die groter liggaam vorm. Daar is al voorgestel dat die uitgebreide skywe van sterre en gas om sommige sterrestelsels, soos Andromeda, die gevolg kan wees van die algehele ontwrigting (en gevolglike samesmelting met die moederstelsel) van dwergsatelliete.&lt;ref&gt;{{cite journal| title=On the Formation of Extended Galactic Disks by Tidally Disrupted Dwarf Galaxies|author1=Peñarrubia J. |author2=McConnachie A. |author3=Babul A. | journal=The Astrophysical Journal| volume=650|issue=1|pages=L33–L36|date=2006|bibcode=2006ApJ...650L..33P| doi=10.1086/508656|arxiv = astro-ph/0606101 }}&lt;/ref&gt;

==Uitwerking op liggame in ’n sterrestelsel==
[[Beeld:Kuiper belt oort cloud.svg|thumb|240px|’n Voorstelling van die [[Oortwolk]].]]
Getykragte is ook teenwoordig binne ’n sterrestelsel, waar hulle hellingshoeke die skuinsste is. Dit kan gevolge inhou vir die vorming van [[ster]]re en [[planeet]]stelsels. Gewoonlik sal ’n ster se swaartekrag groot wees in sy eie stelsel en sal net die verbybeweging van ander sterre moontlik die dinamika versteur. Aan die buitewyke van ’n sonnestelsel is die ster se swaartekrag egter swak en kan die invloed van galaktiese getye groot wees. In ons [[Sonnestelsel]] lê die hipotetiese [[Oortwolk]], moontlik die bron van [[Komeet#Lang periode|langperiodekomete]], in hierdie oorgangsgebied.

Daar word geglo die Oortwolk is ’n uitgestrekte dop wat die Sonnestelsel omring; dit het moontlik ’n [[radius]] van meer as ’n [[ligjaar]]. Op so ’n groot afstand speel die hellingshoek van die Melkweg se swaartekragveld ’n veel merkbaarder rol. Vanweë dié hoek kan galaktiese getye ’n andersins sferiese Oortwolk vervorm en dit na die middel van die Melkweg uitrek, terwyl dit aan die kante saamgedruk word.

Op dié afstand is die [[Son]] se swaartekrag swak genoeg dat hierdie klein galaktiese versteurings [[planetesimale]] uit hulle verafgeleë wentelbane kan losruk en in die rigting van die Son en planete stuur deur hulle [[Apside|perihelium]] (naaste afstand aan die Son) aansienlik te verklein.&lt;ref&gt;{{cite journal| title=Long-term effects of the Galactic tide on cometary dynamics| url=https://archive.org/details/sim_celestial-mechanics-and-dynamical-astronomy_2006_95_1-4/page/299| author=Fouchard M.| display-authors=etal| journal=Celestial Mechanics and Dynamical Astronomy| volume=95| issue=1–4|pages=299–326|date=2006|bibcode=2006CeMDA..95..299F| doi=10.1007/s10569-006-9027-8}}&lt;/ref&gt; So ’n liggaam, wat bestaan uit ’n mengsel van rots en ys, sal ’n [[komeet]] word wanneer dit blootgestel word aan die groter sonstraling in die binneste Sonnestelsel. Tot 90% van alle komete met hulle oorsprong in die Oortwolk kan die gevolg van galaktiese getye wees.&lt;ref&gt;{{cite journal | title=Periodic variation of Oort Cloud flux and cometary impacts on the Earth and Jupiter| url=https://archive.org/details/sim_monthly-notices-of-the-royal-astronomical-society_2001-11-11_327_4/page/1367|author1=Nurmi P. |author2=Valtonen M.J. |author3=Zheng J.Q. |journal=Monthly Notices of the Royal Astronomical Society|volume=327 | issue=4|pages=1367–1376|date=2001|bibcode=2001MNRAS.327.1367N | doi=10.1046/j.1365-8711.2001.04854.x|doi-access=free}}&lt;/ref&gt;

==Verwysings==
{{Verwysings|2}}

==Skakels==
{{vertaaluit| taalafk = en | il = Galactic tide}}

{{Normdata}}

[[Kategorie:Interaktiewe sterrestelsels]]
[[Kategorie:Hemelmeganika]]</text>
      <sha1>7yjwf4ph21qmppvv3locsw3nhlwwouz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Lêer:Redaksie van Ons Moedertaal Fotograaf Watson prof JJ Smith dr Tobie Muller Gordon Tomlinson.jpg</title>
    <ns>6</ns>
    <id>317690</id>
    <revision>
      <id>2977053</id>
      <parentid>2976999</parentid>
      <timestamp>2026-10-09T13:28:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>JMK</username>
        <id>649</id>
      </contributor>
      <comment>datum</comment>
      <origin>2977053</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="497" sha1="61i9ipfw1xjuo6sceq2rxcsdzjd8b9v" xml:space="preserve">== Opsomming ==
{{Beeldinligting
|beskrywing={{af|1=Die redaksie van die tydskrif ''Ons Moedertaal'': prof. [[Johannes J. Smith|J.J. Smith]], dr. [[Tobie Muller]] en [[Gordon Tomlinson]].}}
|bron=Van Tomlinson se kleinseun gekry
|datum=Omstreeks 1914
|daarsteller=Morné van Rooyen
|outeur=Die [[Stellenbosch|Stellenbosse]] fotograaf Watson
|ander_weergawes=Geen
}}
== Lisensiëring ==
{{PD-SA}}

[[Kategorie:Afrikaanse Taalbeweging]]
[[Kategorie:Stellenbosch]]
[[Kategorie:Afrikaanse tydskrifte]]</text>
      <sha1>61i9ipfw1xjuo6sceq2rxcsdzjd8b9v</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Whitey Basson</title>
    <ns>0</ns>
    <id>386816</id>
    <revision>
      <id>2977149</id>
      <parentid>2923554</parentid>
      <timestamp>2026-10-09T18:49:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>131157</id>
      </contributor>
      <comment>Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>2977149</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11744" sha1="8p9iao6f8o7kc4gnllfb5ce39gtptgv" xml:space="preserve">{{Infobox person
| honorific_prefix   = 
| name               = Whitey Basson
| honorific_suffix   = 
| image              = 
| image_upright      = 
| caption            = 
| birth_name         = James Wellwood Basson
| birth_date         = {{geboortedatum en ouderdom|1946|1|8|df=y}}
| birth_place        = [[Porterville]], [[Wes-Kaap]]
| monuments          = 
| residence          = 
| nationality        = {{vlagikoon|RSA}} Suid-Afrikaner
| citizenship        = 
| education          = BCom CTA, CA(SA)
| alma_mater         = [[Universiteit Stellenbosch]]
| occupation         = [[Hoof- uitvoerende beampte|HUB]] (Afgetree)
| years_active       = 1974 - 2016
| employer           = ER Syfret &amp; Co.&lt;br/&gt;Brink, Roos &amp; Du Toit&lt;br/&gt;Pep Stores&lt;br/&gt;[[Shoprite]]
| organization       = Shoprite
| known_for          = 
&lt;!--| salary             = R100,1&amp;nbsp;million (2016)&lt;ref name=&quot;Kew 2016&quot;/&gt;--&gt;
| net_worth          = &lt;!-- Net worth should be supported with a citation from a reliable source --&gt;
| title              = 
| term               = 1971 to 2016
| predecessor        = 
| successor          = P.C. Engelbrecht 
| boards             = Shoprite Holdings&lt;br/&gt;Clover Suid-Afrika
| spouse             = 
| children           = {{ubl
|Adriaan Basson (geb. 1976)&lt;ref name=&quot;IOL-Son&quot;/&gt;|Mari Kushner (geb. 1981)&lt;ref name=&quot;Update 2009&quot;/&gt;|Cornell Basson (geb. 1983)| Nikki Herbst (geb. 1974)}} 
| parents            = Jack and Maude Basson
| awards             = DCom ''honoris causa'' (2010)
| website            = 
| signature          = 
| signature_size     = 
| signature_alt      = 
| footnotes          = 
}}
'''James Wellwood Basson''' (gebore 8 Januarie [[1946]], bynaam '''Whitey''')&lt;ref name=&quot;ASA2016&quot;/&gt; is 'n Suid-Afrikaanse sakeman en miljardêr wat grootliks verantwoordelik was vir die groei van 'n klein besigheid genaamd Shoprite uit 'n 8-winkelketting ter waarde van R1&amp;nbsp;miljoen tot 'n internasionale kleinhandelkonglomeraat met 'n inkomste in 2019 van R150&amp;nbsp;miljard, markkapitalisasie van R114&amp;nbsp;miljard, meer as 2&amp;nbsp;300 winkels en 140&amp;nbsp;000 werknemers in 15 Afrika-lande.&lt;ref name=&quot;Story&quot;/&gt; Deloitte se &quot;Global Powers of Retailing 2019&quot; het ''The Shoprite Group'' as die 86ste grootste kleinhandelaar ter wêreld gelys.&lt;ref name=&quot;Deloitte2019&quot;/&gt;

Basson het op 31 Desember 2016 as die Besturende Direkteur en Uitvoerende Hoof van Shoprite Holdings Bpk. afgetree.&lt;ref name=&quot;Omarjee 2016&quot;/&gt;

== Loopbaan ==
=== Opleiding ===
Basson het sy B.Com STR&lt;!-- STR=Sertifkaat in die Teorie van Rekeningkunde --&gt; aan die [[Universiteit van Stellenbosch]] behaal en sy [[Geoktrooieerde rekenmeester (Suid-Afrika)|GR (SA)]] in 1970 voltooi na hy sy klerkskap by ER Syfret &amp; Kie (nou Ernst &amp; Young) gedoen het. Daarna het hy van middel 1970 tot 1971 by Brink, Roos &amp; Du Toit (nou [[PricewaterhouseCoopers]]) as geoktrooieerde rekenmeester gepraktiseer.&lt;ref name=&quot;ASA2016&quot;/&gt;

=== Pep Stores Bpk ===
In 1971 is Basson deur Renier van Rooyen, wat met 'n niggie van [[Christo Wiese]] getroud was, genader om die finansiële direkteur van die kleinhandelklereketting wat van Rooyen gestig het te word, genaamd Pep Stores Bpk (of soos dit plaaslik bekend was &quot;Pep&quot;). Van Rooyen was van plan om die maatskappy op die [[JSE]] as ''Pepkor'' te noteer. Basson het ingestem om as finansiële direkteur by die maatskappy aan te sluit en het in 1974 hoof van bedrywighede geword, en lid van die direksie gebly tot 2004.&lt;ref name=&quot;ASA2016&quot;/&gt; 

Teen 1981 het Pep gegroei tot 500 winkels, 10 fabrieke, 12&amp;nbsp;000 werknemers en 'n omset van byna R300&amp;nbsp;miljoen.&lt;ref name=&quot;VanRooyen&quot;/&gt; Op hierdie stadium het Christo Wiese Van Rooyen se belange in Pepkor uitgekoop en die grootste aandeelhouer geword. Wiese het die voorsitter van Pepkor geword.&lt;ref name=&quot;Radio702&quot;/&gt;

=== Shoprite ===
In 1979 wou Basson begin om vinnigbewegende verbruikersgoedere te verhandel en hy het 'n ooreenkoms met die direksie van Pep Stores bereik wat hom toegelaat het om óf aktief geleenthede vir die verkryging van 'n voedselkleinhandelaar te identifiseer óf 'n nuwe onderneming in voedselkleinhandel te begin. Hy het 'n klein agt-winkel kruidenierswareketting in die Wes-Kaap genaamd Shoprite gevind, steeds in besit van die stigters, die Rogut-familie, wat hy toe verkry het.&lt;ref name=&quot;ASA2016&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Story&quot;/&gt; “Barney Rogut was ook fantasties om my van voedsel te leer en hoe om ’n supermark te bestuur,” het Basson gesê.&lt;ref name=&quot;Radio702&quot;/&gt;

Onder Basson se leierskap het Shoprite vanaf 2010 die enkele grootste Suid-Afrikaanse kruideniershandelaar geword met 'n markaandeel van  34%.&lt;ref name=&quot;How2012&quot;/&gt; 

=== Ackermans ===
In 1984 was Basson se eerste verkryging die ses Ackermans-voedselwinkels, wat op daardie stadium deur die Edgars-groep besit was. Dit was die maatskappy se toetrede tot die landelike mark.&lt;ref name=&quot;ASA2016&quot;/&gt; Basson en [[Raymond Ackerman]] (wie se pa Ackermans begin het) was mededingers en hul paaie het dekades lank gekruis. Basson het die voedselonderneming in die 1980's by die Ackermans-voedselwinkels gekoop. Ackerman het Checkers bestuur en is &quot;so beroemd daaruit ontslaan&quot; en het toe [[Pick n Pay]] begin. 

=== Checkers ===
Teen 1998 het Shoprite takke in die afgeleë [[Noordwes]]- en [[Mpumalanga]]-provinsies gehad, maar is steeds as te klein beskou om mededingend te wees teen Suid-Afrika se groot supermarkkettings, [[Pick n Pay|Pick n Pay Stores]], OK Bazaars en Checkers.&lt;ref name=&quot;ASA2016&quot;/&gt;

Checkers het egter in finansiële moeilikheid beland. Dit het 169 winkels gehad en het verliese gely wat gelyk was aan Shoprite se totale [[omset]] en meer as 16&amp;nbsp;000 poste was op die spel. Met die tweede probeerslag van Basson is 'n kooptransaksie onderhandel, en die ''Shoprite Checkers Group'' is gevorm.

Dit het Basson slegs nege maande geneem om Checkers tot winsgewendheid om te keer.&lt;ref name=&quot;ASA2016&quot;/&gt;

Die toevoeging van Checkers het die Shoprite Checkers-groep na 241 winkels vergroot, met genoeg mag om vir beter huurtariewe te onderhandel in die moderne winkelsentrums wat op daardie stadium in Suid-Afrika ontwikkel is.&lt;ref name=&quot;ASA2016&quot;/&gt; “Trouens, baie van die verhuurder-eienaars wou ons nie in die supermarkte hê nie,” het Basson gesê. “Die eienaars het ons ernstig begin opneem in die stadium toe ons Checkers gekoop het, want hulle het nie veel opsies oorgehad nie.”&lt;ref name=&quot;Radio702&quot;/&gt;

== Aftrede ==
Basson het op 31 Desember 2016 uitgetree as die Besturende Direkteur en Uitvoerende Hoof van Shoprite Holdings Bpk. Na sy aftrede het Basson vir nege maande op die Shoprite Holdings-direksie gedien as nie-uitvoerende ondervoorsitter om 'n ordelike leierskapoorgang te verseker.&lt;ref name=&quot;ASA2016&quot;/&gt; Hy is opgevolg deur Pieter Engelbrecht, die voormalige bedryfshoof.&lt;ref name=&quot;Cordeur 2016&quot;/&gt; 

== Persoonlike lewe ==
Basson woon saam met sy gesin op Klein DasBosch-wynlandgoed aan die oewer van die Blaauwklippenrivier in die Wes-Kaap. In 2004 het hy aan die Ice Bucket challenge deelgeneem en R100&amp;nbsp;000 se [[boerewors]] aan skole geskenk om tydens hul fondsinsamelings te gebruik. “Ons moet werk skep in Suid-Afrika...maar ek glo ook ons moet ons kinders leer hoe om entrepreneurs te wees en van kleins af meer werk te skep”, het Basson gesê.&lt;ref name=&quot;Fast2014&quot;/&gt;

== Verwysings ==
{{Verwysings|2|verwysings=

&lt;ref name=&quot;ASA2016&quot;&gt;{{cite web | title=COVER STORY: Whitey Basson | website=Accountancy SA | date=30 November 2016 | url=https://www.accountancysa.org.za/whitey-basson-shining-south-african-role-model-manages-by-embarrassment/ | access-date=19 November 2019 | archive-url=https://web.archive.org/web/20260906202444/https://www.accountancysa.org.za/whitey-basson-shining-south-african-role-model-manages-by-embarrassment/ | archive-date= 6 September 2026 | url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Cordeur 2016&quot;&gt;{{cite web | last=le Cordeur | first=Matthew | title=Whitey Basson to retire as Shoprite CEO | website=Fin24 | date=31 October 2016 | url=https://www.fin24.com/Companies/Retail/breaking-whitey-basson-to-retire-as-shoprite-ceo-20161031 | access-date=19 November 2019}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Deloitte2019&quot;&gt;{{cite web |title=Global Powers of Retailing Top 250 |url=https://www2.deloitte.com/content/dam/Deloitte/global/Documents/Consumer-Business/cons-global-powers-retailing-2019.pdf |website=deloitte.com |publisher=Deloitte |access-date=19 November 2019 |date=2019 |archive-date= 2 Desember 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191202193608/https://www2.deloitte.com/content/dam/Deloitte/global/Documents/Consumer-Business/cons-global-powers-retailing-2019.pdf |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Fast2014&quot;&gt;{{cite web | title=Shoprite's Basson takes the plunge for charity | website=Fastmoving.co.za | date=9 October 2014 | url=http://www.fastmoving.co.za/activities/shoprite-s-basson-takes-the-plunge-for-charity-5408 | access-date=22 November 2019 | archive-date=18 November 2019 | archive-url=https://web.archive.org/web/20191118102636/http://www.fastmoving.co.za/activities/shoprite-s-basson-takes-the-plunge-for-charity-5408 | url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;How2012&quot;&gt;{{cite web | title=Interview: Shoprite CEO talks retail in Africa | website=How We Made It In Africa | date=11 October 2012 | url=https://www.howwemadeitinafrica.com/interview-shoprite-ceo-talks-retail-in-africa/21086/ | access-date=22 November 2019 }}{{Dooie skakel|date=Augustus 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;IOL-Son&quot;&gt;{{cite web | title=Shoprite handles bosses' conflict of interest in public | website=IOL Business Report | date=15 November 2019 | url=https://www.iol.co.za/business-report/economy/shoprite-handles-bosses-conflict-of-interest-in-public-743719 | access-date=22 November 2019}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Omarjee 2016&quot;&gt;{{cite web | last=Omarjee | first=Lameez | title=Atul Gupta wealthier than Johann Rupert – report | website=Fin24 | date=11 December 2016 | url=https://www.fin24.com/News/atul-gupta-wealthier-than-johann-rupert-report-20161211 | access-date=22 November 2019}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Radio702&quot;&gt;{{cite AV media | first=Bruce| last=Whitfield| title=Meet Whitey Basson - the retail genius behind the rise of Shoprite | website=702 | url=http://www.702.co.za/articles/282989/whitey-transcript | accessdate=21 November 2019| format=radio show transcript}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Story&quot;&gt;{{cite web | title=Our Story | website=Shoprite Holdings | url=https://www.shopriteholdings.co.za/group/story.html | access-date=18 November 2019 | archive-date=13 April 2020 | archive-url=https://web.archive.org/web/20200413070238/https://www.shopriteholdings.co.za/group/story.html | url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Update 2009&quot;&gt;{{cite magazine | title=SARIE BRUID inspires with spectacular real weddings |magazine=Sarie Bruid | date=15 September 2009 | url=https://www.mediaupdate.co.za/media/18899/sarie-bruid-inspires-with-spectacular-real-weddings | access-date=22 November 2019| language=Afrikaans |format=magazine | type=Lifestyle}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;VanRooyen&quot;&gt;{{cite news |title=Life of Pep Stores founder Renier van Rooyen was a classic rags-to-riches story |url=https://www.fin24.com/Entrepreneurs/News/life-of-pep-stores-founder-renier-van-rooyen-was-a-classic-rags-to-riches-story-20181110 |access-date=21 November 2019 |work=Fin24.com |publisher=Naspers |date=10 November 2018 |archive-date=28 November 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181128164947/https://www.fin24.com/Entrepreneurs/News/life-of-pep-stores-founder-renier-van-rooyen-was-a-classic-rags-to-riches-story-20181110 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
}}

{{Normdata}}
{{DEFAULTSORT:Basson, Whitey}}

[[Kategorie:Geboortes in 1946]]
[[Kategorie:Lewende mense]]
[[Kategorie:Suid-Afrikaanse hoof- uitvoerende beamptes]]</text>
      <sha1>8p9iao6f8o7kc4gnllfb5ce39gtptgv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategorie:Flora van Annobón</title>
    <ns>14</ns>
    <id>389438</id>
    <revision>
      <id>2977075</id>
      <parentid>2710661</parentid>
      <timestamp>2026-10-09T14:28:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Oesjaar</username>
        <id>7467</id>
      </contributor>
      <comment>Beter?</comment>
      <origin>2977075</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="39" sha1="8b6cwv0wz5o7tu0jhd4f8h6i9o2kg8r" xml:space="preserve">[[Kategorie:Flora van Afrika|Annobón]]</text>
      <sha1>8b6cwv0wz5o7tu0jhd4f8h6i9o2kg8r</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>USS Hornet (CV-12)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>393685</id>
    <revision>
      <id>2977123</id>
      <parentid>2527419</parentid>
      <timestamp>2026-10-09T17:54:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Oesjaar</username>
        <id>7467</id>
      </contributor>
      <comment>Verbeter</comment>
      <origin>2977123</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3604" sha1="kqooeiu66ebou2pueiolmm0jqeiewtm" xml:space="preserve">{{TITELAANSIG|USS ''Franklin'' (CV-12)}}
{{Inligtingskas Skip
| beeld          = USS Hornet (CVS-12) underway in 1969.jpg
| beeldstyl      =
| onderskrif     = ''Hornet'' in die [[Stille Oseaan]] in Julie 1969
| naam           = ''Hornet''
| klas_en_tipe   = Essex-klas vliegdekskip
| bouers         = Newport News Shipbuilding
| gebruik_deur   = {{vlagikoon|Verenigde State}} [[Amerikaanse Vloot]]
| voorganger     = 
| opvolger       = 
| besteldatum    = 20 Mei 1940
| boudatum       =
| koste          = 
| aantal_beplan  = 
| aantal_neergelê=
| datum_neergelê = 3 Augustus 1942
| tewaterlating  = 30 Augustus 1943
| voltooi        =
| in_gebruik     =
| in_diens_gestel= 29 November 1943
| onttrek        = 15 Januarie 1947
| lot            =
| tuishawe       = 
| bynaam         =
| verplasing     = 27,500 t (standaard)
| lengte         = 249.9 m
| wydte          = 28.3 m
| hoogte         = 
| diepgang       = 10.41 m
| spoed          = 33 knope (61 km/h)
| bemanning      = 2,600 offisiere en manskappe
}}
[[Lêer:USS Hornet (CVS-12) underway at sea on 9 August 1968 (USN 1116887).jpg|duimnael|regs|USS ''Hornet'' ter see in 1968]]
[[Lêer:USS Hornet (CVS-12) underway in 1969.jpg|duimnael|regs|USS ''Hornet'' ter see in 1969]]
Die '''USS ''Hornet'' (CV/CVA/CVS-12)''' is een van 24 [[Essex-klas vliegdekskip|Essex-klas vliegdekskepe]] wat gedurende die [[Tweede Wêreldoorlog]] vir die [[Amerikaanse Vloot]] gebou is. Die skip was aanvanklik eers ''Kearsarge'' genoem en is net na die [[USS Hornet (CV-8)]] gekelder is, hernoem as USS ''Hornet''. Die ''Hornet'' is voltooi in 1943 en toegeken aan die ''Fast Carrier Task Force'' (ook bekend as Task Force 38 of 58) in die [[Stille Oseaan]], die Vloot se grootste mag gedurende die Stille Oseaan-oorlog. Vroeg in 1944 het die ''Hornet'' deelgeneem aan onder andere aanvalle op Japannese basisse in [[Nieu-Guinee]], [[Palau]] en Chuuk Lagoon. Die skip het toe deelgeneem aan invalle in die Palau- en [[Mariana-eilande]], ook die [[Slag van die Filippynse See]] in Junie. Die slag het die bynaam die ''Great Marianas Turkey Shoot'' gekry vanweë die groot aantal Japannese vliegtuie wat afgeskiet is. Die skip het toe aan die Filippynse Offensief deelgeneem, laat in 1944, asook die Volcano en [[Ryukyu-eilande]] offensief in die eerste helfte van 1945. Die ''Hornet'' is in Junie ernstig beskadig deur 'n [[tifoon]] en moes na Amerika terugkeer vir herstelwerk.

Na die oorlog het die ''Hornet'' deelgeneem aan Operasie ''Magic Carpet'', dit het troepe teruggebring na Amerika en is daarna in 1946 in die reserwevloot geplaas. Die ''Hornet'' was weer uit die reserwevloot gehaal gedurende die [[Koreaanse Oorlog]] van 1950-1953, maar was ongelukkig die grootste gedeelte van die oorlog besig om gemoderniseer te word om straalaangedrewe vliegtuie te kan akkommodeer. Die skip is weer in die laat 1950's gemoderniseer om diens te kan doen as teenduikbootvliegdekskip. Die ''Hornet'' het 'n klein rol gespeel in die [[Viëtnamoorlog]] gedurende die 1960's. Die skip het ook as deel van die [[Apollo-program]] die [[Apollo 11]] en [[Apollo 12]] se bemanning herwin nadat die [[Ruimtevaarder|ruimtevaarders]] van die [[Maan]] af teruggekeer het.

Die ''Hornet'' is uit diens onttrek in 1970. Die skip is uiteindelik aangewys as 'n Nasionale Historiese Landmerk asook 'n Kaliforniese Historiese Landmerk en is aan die publiek oopgestel as die USS ''Hornet'' museum in Almeda, [[Kalifornië]] in 1998.

&lt;!-- == Verwysings ==
{{verwysings}} --&gt;
{{Normdata}}
[[Kategorie:Skepe betrokke in Tweede Wêreldoorlog]]
[[Kategorie:Amerikaanse vliegdekskepe]]</text>
      <sha1>kqooeiu66ebou2pueiolmm0jqeiewtm</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2977124</id>
      <parentid>2977123</parentid>
      <timestamp>2026-10-09T17:55:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Oesjaar</username>
        <id>7467</id>
      </contributor>
      <comment>En...</comment>
      <origin>2977124</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3610" sha1="tkb8zwlk0k00sghho741g6z0slnhpwy" xml:space="preserve">{{TITELAANSIG|USS ''Franklin'' (CV-12)}}
{{Inligtingskas Skip
| beeld          = Leër:USS Hornet (CVS-12) underway in 1969.jpg
| beeldstyl      =
| onderskrif     = ''Hornet'' in die [[Stille Oseaan]] in Julie 1969
| naam           = ''Hornet''
| klas_en_tipe   = Essex-klas vliegdekskip
| bouers         = Newport News Shipbuilding
| gebruik_deur   = {{vlagikoon|Verenigde State}} [[Amerikaanse Vloot]]
| voorganger     = 
| opvolger       = 
| besteldatum    = 20 Mei 1940
| boudatum       =
| koste          = 
| aantal_beplan  = 
| aantal_neergelê=
| datum_neergelê = 3 Augustus 1942
| tewaterlating  = 30 Augustus 1943
| voltooi        =
| in_gebruik     =
| in_diens_gestel= 29 November 1943
| onttrek        = 15 Januarie 1947
| lot            =
| tuishawe       = 
| bynaam         =
| verplasing     = 27,500 t (standaard)
| lengte         = 249.9 m
| wydte          = 28.3 m
| hoogte         = 
| diepgang       = 10.41 m
| spoed          = 33 knope (61 km/h)
| bemanning      = 2,600 offisiere en manskappe
}}
[[Lêer:USS Hornet (CVS-12) underway at sea on 9 August 1968 (USN 1116887).jpg|duimnael|regs|USS ''Hornet'' ter see in 1968]]
[[Lêer:USS Hornet (CVS-12) underway in 1969.jpg|duimnael|regs|USS ''Hornet'' ter see in 1969]]
Die '''USS ''Hornet'' (CV/CVA/CVS-12)''' is een van 24 [[Essex-klas vliegdekskip|Essex-klas vliegdekskepe]] wat gedurende die [[Tweede Wêreldoorlog]] vir die [[Amerikaanse Vloot]] gebou is. Die skip was aanvanklik eers ''Kearsarge'' genoem en is net na die [[USS Hornet (CV-8)]] gekelder is, hernoem as USS ''Hornet''. Die ''Hornet'' is voltooi in 1943 en toegeken aan die ''Fast Carrier Task Force'' (ook bekend as Task Force 38 of 58) in die [[Stille Oseaan]], die Vloot se grootste mag gedurende die Stille Oseaan-oorlog. Vroeg in 1944 het die ''Hornet'' deelgeneem aan onder andere aanvalle op Japannese basisse in [[Nieu-Guinee]], [[Palau]] en Chuuk Lagoon. Die skip het toe deelgeneem aan invalle in die Palau- en [[Mariana-eilande]], ook die [[Slag van die Filippynse See]] in Junie. Die slag het die bynaam die ''Great Marianas Turkey Shoot'' gekry vanweë die groot aantal Japannese vliegtuie wat afgeskiet is. Die skip het toe aan die Filippynse Offensief deelgeneem, laat in 1944, asook die Volcano en [[Ryukyu-eilande]] offensief in die eerste helfte van 1945. Die ''Hornet'' is in Junie ernstig beskadig deur 'n [[tifoon]] en moes na Amerika terugkeer vir herstelwerk.

Na die oorlog het die ''Hornet'' deelgeneem aan Operasie ''Magic Carpet'', dit het troepe teruggebring na Amerika en is daarna in 1946 in die reserwevloot geplaas. Die ''Hornet'' was weer uit die reserwevloot gehaal gedurende die [[Koreaanse Oorlog]] van 1950-1953, maar was ongelukkig die grootste gedeelte van die oorlog besig om gemoderniseer te word om straalaangedrewe vliegtuie te kan akkommodeer. Die skip is weer in die laat 1950's gemoderniseer om diens te kan doen as teenduikbootvliegdekskip. Die ''Hornet'' het 'n klein rol gespeel in die [[Viëtnamoorlog]] gedurende die 1960's. Die skip het ook as deel van die [[Apollo-program]] die [[Apollo 11]] en [[Apollo 12]] se bemanning herwin nadat die [[Ruimtevaarder|ruimtevaarders]] van die [[Maan]] af teruggekeer het.

Die ''Hornet'' is uit diens onttrek in 1970. Die skip is uiteindelik aangewys as 'n Nasionale Historiese Landmerk asook 'n Kaliforniese Historiese Landmerk en is aan die publiek oopgestel as die USS ''Hornet'' museum in Almeda, [[Kalifornië]] in 1998.

&lt;!-- == Verwysings ==
{{verwysings}} --&gt;
{{Normdata}}
[[Kategorie:Skepe betrokke in Tweede Wêreldoorlog]]
[[Kategorie:Amerikaanse vliegdekskepe]]</text>
      <sha1>tkb8zwlk0k00sghho741g6z0slnhpwy</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2977125</id>
      <parentid>2977124</parentid>
      <timestamp>2026-10-09T17:55:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Oesjaar</username>
        <id>7467</id>
      </contributor>
      <comment>Verbeter</comment>
      <origin>2977125</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3609" sha1="59h8nulmcvhacumo7nscpjtccxrl2sp" xml:space="preserve">{{TITELAANSIG|USS ''Franklin'' (CV-12)}}
{{Inligtingskas Skip
| beeld          = File:USS Hornet (CVS-12) underway in 1969.jpg
| beeldstyl      =
| onderskrif     = ''Hornet'' in die [[Stille Oseaan]] in Julie 1969
| naam           = ''Hornet''
| klas_en_tipe   = Essex-klas vliegdekskip
| bouers         = Newport News Shipbuilding
| gebruik_deur   = {{vlagikoon|Verenigde State}} [[Amerikaanse Vloot]]
| voorganger     = 
| opvolger       = 
| besteldatum    = 20 Mei 1940
| boudatum       =
| koste          = 
| aantal_beplan  = 
| aantal_neergelê=
| datum_neergelê = 3 Augustus 1942
| tewaterlating  = 30 Augustus 1943
| voltooi        =
| in_gebruik     =
| in_diens_gestel= 29 November 1943
| onttrek        = 15 Januarie 1947
| lot            =
| tuishawe       = 
| bynaam         =
| verplasing     = 27,500 t (standaard)
| lengte         = 249.9 m
| wydte          = 28.3 m
| hoogte         = 
| diepgang       = 10.41 m
| spoed          = 33 knope (61 km/h)
| bemanning      = 2,600 offisiere en manskappe
}}
[[Lêer:USS Hornet (CVS-12) underway at sea on 9 August 1968 (USN 1116887).jpg|duimnael|regs|USS ''Hornet'' ter see in 1968]]
[[Lêer:USS Hornet (CVS-12) underway in 1969.jpg|duimnael|regs|USS ''Hornet'' ter see in 1969]]
Die '''USS ''Hornet'' (CV/CVA/CVS-12)''' is een van 24 [[Essex-klas vliegdekskip|Essex-klas vliegdekskepe]] wat gedurende die [[Tweede Wêreldoorlog]] vir die [[Amerikaanse Vloot]] gebou is. Die skip was aanvanklik eers ''Kearsarge'' genoem en is net na die [[USS Hornet (CV-8)]] gekelder is, hernoem as USS ''Hornet''. Die ''Hornet'' is voltooi in 1943 en toegeken aan die ''Fast Carrier Task Force'' (ook bekend as Task Force 38 of 58) in die [[Stille Oseaan]], die Vloot se grootste mag gedurende die Stille Oseaan-oorlog. Vroeg in 1944 het die ''Hornet'' deelgeneem aan onder andere aanvalle op Japannese basisse in [[Nieu-Guinee]], [[Palau]] en Chuuk Lagoon. Die skip het toe deelgeneem aan invalle in die Palau- en [[Mariana-eilande]], ook die [[Slag van die Filippynse See]] in Junie. Die slag het die bynaam die ''Great Marianas Turkey Shoot'' gekry vanweë die groot aantal Japannese vliegtuie wat afgeskiet is. Die skip het toe aan die Filippynse Offensief deelgeneem, laat in 1944, asook die Volcano en [[Ryukyu-eilande]] offensief in die eerste helfte van 1945. Die ''Hornet'' is in Junie ernstig beskadig deur 'n [[tifoon]] en moes na Amerika terugkeer vir herstelwerk.

Na die oorlog het die ''Hornet'' deelgeneem aan Operasie ''Magic Carpet'', dit het troepe teruggebring na Amerika en is daarna in 1946 in die reserwevloot geplaas. Die ''Hornet'' was weer uit die reserwevloot gehaal gedurende die [[Koreaanse Oorlog]] van 1950-1953, maar was ongelukkig die grootste gedeelte van die oorlog besig om gemoderniseer te word om straalaangedrewe vliegtuie te kan akkommodeer. Die skip is weer in die laat 1950's gemoderniseer om diens te kan doen as teenduikbootvliegdekskip. Die ''Hornet'' het 'n klein rol gespeel in die [[Viëtnamoorlog]] gedurende die 1960's. Die skip het ook as deel van die [[Apollo-program]] die [[Apollo 11]] en [[Apollo 12]] se bemanning herwin nadat die [[Ruimtevaarder|ruimtevaarders]] van die [[Maan]] af teruggekeer het.

Die ''Hornet'' is uit diens onttrek in 1970. Die skip is uiteindelik aangewys as 'n Nasionale Historiese Landmerk asook 'n Kaliforniese Historiese Landmerk en is aan die publiek oopgestel as die USS ''Hornet'' museum in Almeda, [[Kalifornië]] in 1998.

&lt;!-- == Verwysings ==
{{verwysings}} --&gt;
{{Normdata}}
[[Kategorie:Skepe betrokke in Tweede Wêreldoorlog]]
[[Kategorie:Amerikaanse vliegdekskepe]]</text>
      <sha1>59h8nulmcvhacumo7nscpjtccxrl2sp</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2977126</id>
      <parentid>2977125</parentid>
      <timestamp>2026-10-09T17:55:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Oesjaar</username>
        <id>7467</id>
      </contributor>
      <comment>Ai!</comment>
      <origin>2977126</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3604" sha1="kqooeiu66ebou2pueiolmm0jqeiewtm" xml:space="preserve">{{TITELAANSIG|USS ''Franklin'' (CV-12)}}
{{Inligtingskas Skip
| beeld          = USS Hornet (CVS-12) underway in 1969.jpg
| beeldstyl      =
| onderskrif     = ''Hornet'' in die [[Stille Oseaan]] in Julie 1969
| naam           = ''Hornet''
| klas_en_tipe   = Essex-klas vliegdekskip
| bouers         = Newport News Shipbuilding
| gebruik_deur   = {{vlagikoon|Verenigde State}} [[Amerikaanse Vloot]]
| voorganger     = 
| opvolger       = 
| besteldatum    = 20 Mei 1940
| boudatum       =
| koste          = 
| aantal_beplan  = 
| aantal_neergelê=
| datum_neergelê = 3 Augustus 1942
| tewaterlating  = 30 Augustus 1943
| voltooi        =
| in_gebruik     =
| in_diens_gestel= 29 November 1943
| onttrek        = 15 Januarie 1947
| lot            =
| tuishawe       = 
| bynaam         =
| verplasing     = 27,500 t (standaard)
| lengte         = 249.9 m
| wydte          = 28.3 m
| hoogte         = 
| diepgang       = 10.41 m
| spoed          = 33 knope (61 km/h)
| bemanning      = 2,600 offisiere en manskappe
}}
[[Lêer:USS Hornet (CVS-12) underway at sea on 9 August 1968 (USN 1116887).jpg|duimnael|regs|USS ''Hornet'' ter see in 1968]]
[[Lêer:USS Hornet (CVS-12) underway in 1969.jpg|duimnael|regs|USS ''Hornet'' ter see in 1969]]
Die '''USS ''Hornet'' (CV/CVA/CVS-12)''' is een van 24 [[Essex-klas vliegdekskip|Essex-klas vliegdekskepe]] wat gedurende die [[Tweede Wêreldoorlog]] vir die [[Amerikaanse Vloot]] gebou is. Die skip was aanvanklik eers ''Kearsarge'' genoem en is net na die [[USS Hornet (CV-8)]] gekelder is, hernoem as USS ''Hornet''. Die ''Hornet'' is voltooi in 1943 en toegeken aan die ''Fast Carrier Task Force'' (ook bekend as Task Force 38 of 58) in die [[Stille Oseaan]], die Vloot se grootste mag gedurende die Stille Oseaan-oorlog. Vroeg in 1944 het die ''Hornet'' deelgeneem aan onder andere aanvalle op Japannese basisse in [[Nieu-Guinee]], [[Palau]] en Chuuk Lagoon. Die skip het toe deelgeneem aan invalle in die Palau- en [[Mariana-eilande]], ook die [[Slag van die Filippynse See]] in Junie. Die slag het die bynaam die ''Great Marianas Turkey Shoot'' gekry vanweë die groot aantal Japannese vliegtuie wat afgeskiet is. Die skip het toe aan die Filippynse Offensief deelgeneem, laat in 1944, asook die Volcano en [[Ryukyu-eilande]] offensief in die eerste helfte van 1945. Die ''Hornet'' is in Junie ernstig beskadig deur 'n [[tifoon]] en moes na Amerika terugkeer vir herstelwerk.

Na die oorlog het die ''Hornet'' deelgeneem aan Operasie ''Magic Carpet'', dit het troepe teruggebring na Amerika en is daarna in 1946 in die reserwevloot geplaas. Die ''Hornet'' was weer uit die reserwevloot gehaal gedurende die [[Koreaanse Oorlog]] van 1950-1953, maar was ongelukkig die grootste gedeelte van die oorlog besig om gemoderniseer te word om straalaangedrewe vliegtuie te kan akkommodeer. Die skip is weer in die laat 1950's gemoderniseer om diens te kan doen as teenduikbootvliegdekskip. Die ''Hornet'' het 'n klein rol gespeel in die [[Viëtnamoorlog]] gedurende die 1960's. Die skip het ook as deel van die [[Apollo-program]] die [[Apollo 11]] en [[Apollo 12]] se bemanning herwin nadat die [[Ruimtevaarder|ruimtevaarders]] van die [[Maan]] af teruggekeer het.

Die ''Hornet'' is uit diens onttrek in 1970. Die skip is uiteindelik aangewys as 'n Nasionale Historiese Landmerk asook 'n Kaliforniese Historiese Landmerk en is aan die publiek oopgestel as die USS ''Hornet'' museum in Almeda, [[Kalifornië]] in 1998.

&lt;!-- == Verwysings ==
{{verwysings}} --&gt;
{{Normdata}}
[[Kategorie:Skepe betrokke in Tweede Wêreldoorlog]]
[[Kategorie:Amerikaanse vliegdekskepe]]</text>
      <sha1>kqooeiu66ebou2pueiolmm0jqeiewtm</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2977127</id>
      <parentid>2977126</parentid>
      <timestamp>2026-10-09T17:57:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Oesjaar</username>
        <id>7467</id>
      </contributor>
      <comment>En...</comment>
      <origin>2977127</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3614" sha1="fn1ip2skumnrov61y1azamd8cf0k62v" xml:space="preserve">{{TITELAANSIG|USS ''Franklin'' (CV-12)}}
{{Inligtingskas Skip
| beeld          = [[Lêer:USS Hornet (CVS-12) underway in 1969.jpg]]
| beeldstyl      =
| onderskrif     = ''Hornet'' in die [[Stille Oseaan]] in Julie 1969
| naam           = ''Hornet''
| klas_en_tipe   = Essex-klas vliegdekskip
| bouers         = Newport News Shipbuilding
| gebruik_deur   = {{vlagikoon|Verenigde State}} [[Amerikaanse Vloot]]
| voorganger     = 
| opvolger       = 
| besteldatum    = 20 Mei 1940
| boudatum       =
| koste          = 
| aantal_beplan  = 
| aantal_neergelê=
| datum_neergelê = 3 Augustus 1942
| tewaterlating  = 30 Augustus 1943
| voltooi        =
| in_gebruik     =
| in_diens_gestel= 29 November 1943
| onttrek        = 15 Januarie 1947
| lot            =
| tuishawe       = 
| bynaam         =
| verplasing     = 27,500 t (standaard)
| lengte         = 249.9 m
| wydte          = 28.3 m
| hoogte         = 
| diepgang       = 10.41 m
| spoed          = 33 knope (61 km/h)
| bemanning      = 2,600 offisiere en manskappe
}}
[[Lêer:USS Hornet (CVS-12) underway at sea on 9 August 1968 (USN 1116887).jpg|duimnael|regs|USS ''Hornet'' ter see in 1968]]
[[Lêer:USS Hornet (CVS-12) underway in 1969.jpg|duimnael|regs|USS ''Hornet'' ter see in 1969]]
Die '''USS ''Hornet'' (CV/CVA/CVS-12)''' is een van 24 [[Essex-klas vliegdekskip|Essex-klas vliegdekskepe]] wat gedurende die [[Tweede Wêreldoorlog]] vir die [[Amerikaanse Vloot]] gebou is. Die skip was aanvanklik eers ''Kearsarge'' genoem en is net na die [[USS Hornet (CV-8)]] gekelder is, hernoem as USS ''Hornet''. Die ''Hornet'' is voltooi in 1943 en toegeken aan die ''Fast Carrier Task Force'' (ook bekend as Task Force 38 of 58) in die [[Stille Oseaan]], die Vloot se grootste mag gedurende die Stille Oseaan-oorlog. Vroeg in 1944 het die ''Hornet'' deelgeneem aan onder andere aanvalle op Japannese basisse in [[Nieu-Guinee]], [[Palau]] en Chuuk Lagoon. Die skip het toe deelgeneem aan invalle in die Palau- en [[Mariana-eilande]], ook die [[Slag van die Filippynse See]] in Junie. Die slag het die bynaam die ''Great Marianas Turkey Shoot'' gekry vanweë die groot aantal Japannese vliegtuie wat afgeskiet is. Die skip het toe aan die Filippynse Offensief deelgeneem, laat in 1944, asook die Volcano en [[Ryukyu-eilande]] offensief in die eerste helfte van 1945. Die ''Hornet'' is in Junie ernstig beskadig deur 'n [[tifoon]] en moes na Amerika terugkeer vir herstelwerk.

Na die oorlog het die ''Hornet'' deelgeneem aan Operasie ''Magic Carpet'', dit het troepe teruggebring na Amerika en is daarna in 1946 in die reserwevloot geplaas. Die ''Hornet'' was weer uit die reserwevloot gehaal gedurende die [[Koreaanse Oorlog]] van 1950-1953, maar was ongelukkig die grootste gedeelte van die oorlog besig om gemoderniseer te word om straalaangedrewe vliegtuie te kan akkommodeer. Die skip is weer in die laat 1950's gemoderniseer om diens te kan doen as teenduikbootvliegdekskip. Die ''Hornet'' het 'n klein rol gespeel in die [[Viëtnamoorlog]] gedurende die 1960's. Die skip het ook as deel van die [[Apollo-program]] die [[Apollo 11]] en [[Apollo 12]] se bemanning herwin nadat die [[Ruimtevaarder|ruimtevaarders]] van die [[Maan]] af teruggekeer het.

Die ''Hornet'' is uit diens onttrek in 1970. Die skip is uiteindelik aangewys as 'n Nasionale Historiese Landmerk asook 'n Kaliforniese Historiese Landmerk en is aan die publiek oopgestel as die USS ''Hornet'' museum in Almeda, [[Kalifornië]] in 1998.

&lt;!-- == Verwysings ==
{{verwysings}} --&gt;
{{Normdata}}
[[Kategorie:Skepe betrokke in Tweede Wêreldoorlog]]
[[Kategorie:Amerikaanse vliegdekskepe]]</text>
      <sha1>fn1ip2skumnrov61y1azamd8cf0k62v</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2977128</id>
      <parentid>2977127</parentid>
      <timestamp>2026-10-09T17:57:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Oesjaar</username>
        <id>7467</id>
      </contributor>
      <comment>Verbeter</comment>
      <origin>2977128</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3622" sha1="c1biq7sxvmx7dnz6hcr5jxfo96tn662" xml:space="preserve">{{TITELAANSIG|USS ''Franklin'' (CV-12)}}
{{Inligtingskas Skip
| beeld          = [[Lêer:USS Hornet (CVS-12) underway in 1969.jpg|Px-300]]
| beeldstyl      = 
| onderskrif     = ''Hornet'' in die [[Stille Oseaan]] in Julie 1969
| naam           = ''Hornet''
| klas_en_tipe   = Essex-klas vliegdekskip
| bouers         = Newport News Shipbuilding
| gebruik_deur   = {{vlagikoon|Verenigde State}} [[Amerikaanse Vloot]]
| voorganger     = 
| opvolger       = 
| besteldatum    = 20 Mei 1940
| boudatum       =
| koste          = 
| aantal_beplan  = 
| aantal_neergelê=
| datum_neergelê = 3 Augustus 1942
| tewaterlating  = 30 Augustus 1943
| voltooi        =
| in_gebruik     =
| in_diens_gestel= 29 November 1943
| onttrek        = 15 Januarie 1947
| lot            =
| tuishawe       = 
| bynaam         =
| verplasing     = 27,500 t (standaard)
| lengte         = 249.9 m
| wydte          = 28.3 m
| hoogte         = 
| diepgang       = 10.41 m
| spoed          = 33 knope (61 km/h)
| bemanning      = 2,600 offisiere en manskappe
}}
[[Lêer:USS Hornet (CVS-12) underway at sea on 9 August 1968 (USN 1116887).jpg|duimnael|regs|USS ''Hornet'' ter see in 1968]]
[[Lêer:USS Hornet (CVS-12) underway in 1969.jpg|duimnael|regs|USS ''Hornet'' ter see in 1969]]
Die '''USS ''Hornet'' (CV/CVA/CVS-12)''' is een van 24 [[Essex-klas vliegdekskip|Essex-klas vliegdekskepe]] wat gedurende die [[Tweede Wêreldoorlog]] vir die [[Amerikaanse Vloot]] gebou is. Die skip was aanvanklik eers ''Kearsarge'' genoem en is net na die [[USS Hornet (CV-8)]] gekelder is, hernoem as USS ''Hornet''. Die ''Hornet'' is voltooi in 1943 en toegeken aan die ''Fast Carrier Task Force'' (ook bekend as Task Force 38 of 58) in die [[Stille Oseaan]], die Vloot se grootste mag gedurende die Stille Oseaan-oorlog. Vroeg in 1944 het die ''Hornet'' deelgeneem aan onder andere aanvalle op Japannese basisse in [[Nieu-Guinee]], [[Palau]] en Chuuk Lagoon. Die skip het toe deelgeneem aan invalle in die Palau- en [[Mariana-eilande]], ook die [[Slag van die Filippynse See]] in Junie. Die slag het die bynaam die ''Great Marianas Turkey Shoot'' gekry vanweë die groot aantal Japannese vliegtuie wat afgeskiet is. Die skip het toe aan die Filippynse Offensief deelgeneem, laat in 1944, asook die Volcano en [[Ryukyu-eilande]] offensief in die eerste helfte van 1945. Die ''Hornet'' is in Junie ernstig beskadig deur 'n [[tifoon]] en moes na Amerika terugkeer vir herstelwerk.

Na die oorlog het die ''Hornet'' deelgeneem aan Operasie ''Magic Carpet'', dit het troepe teruggebring na Amerika en is daarna in 1946 in die reserwevloot geplaas. Die ''Hornet'' was weer uit die reserwevloot gehaal gedurende die [[Koreaanse Oorlog]] van 1950-1953, maar was ongelukkig die grootste gedeelte van die oorlog besig om gemoderniseer te word om straalaangedrewe vliegtuie te kan akkommodeer. Die skip is weer in die laat 1950's gemoderniseer om diens te kan doen as teenduikbootvliegdekskip. Die ''Hornet'' het 'n klein rol gespeel in die [[Viëtnamoorlog]] gedurende die 1960's. Die skip het ook as deel van die [[Apollo-program]] die [[Apollo 11]] en [[Apollo 12]] se bemanning herwin nadat die [[Ruimtevaarder|ruimtevaarders]] van die [[Maan]] af teruggekeer het.

Die ''Hornet'' is uit diens onttrek in 1970. Die skip is uiteindelik aangewys as 'n Nasionale Historiese Landmerk asook 'n Kaliforniese Historiese Landmerk en is aan die publiek oopgestel as die USS ''Hornet'' museum in Almeda, [[Kalifornië]] in 1998.

&lt;!-- == Verwysings ==
{{verwysings}} --&gt;
{{Normdata}}
[[Kategorie:Skepe betrokke in Tweede Wêreldoorlog]]
[[Kategorie:Amerikaanse vliegdekskepe]]</text>
      <sha1>c1biq7sxvmx7dnz6hcr5jxfo96tn662</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2977129</id>
      <parentid>2977128</parentid>
      <timestamp>2026-10-09T17:58:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Oesjaar</username>
        <id>7467</id>
      </contributor>
      <comment>Ai!</comment>
      <origin>2977129</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3621" sha1="a756ndxdirmyfqcbzujbmd0gqo7zmil" xml:space="preserve">{{TITELAANSIG|USS ''Franklin'' (CV-12)}}
{{Inligtingskas Skip
| beeld          = [[Lêer:USS Hornet (CVS-12) underway in 1969.jpg|300px]]
| beeldstyl      = 
| onderskrif     = ''Hornet'' in die [[Stille Oseaan]] in Julie 1969
| naam           = ''Hornet''
| klas_en_tipe   = Essex-klas vliegdekskip
| bouers         = Newport News Shipbuilding
| gebruik_deur   = {{vlagikoon|Verenigde State}} [[Amerikaanse Vloot]]
| voorganger     = 
| opvolger       = 
| besteldatum    = 20 Mei 1940
| boudatum       =
| koste          = 
| aantal_beplan  = 
| aantal_neergelê=
| datum_neergelê = 3 Augustus 1942
| tewaterlating  = 30 Augustus 1943
| voltooi        =
| in_gebruik     =
| in_diens_gestel= 29 November 1943
| onttrek        = 15 Januarie 1947
| lot            =
| tuishawe       = 
| bynaam         =
| verplasing     = 27,500 t (standaard)
| lengte         = 249.9 m
| wydte          = 28.3 m
| hoogte         = 
| diepgang       = 10.41 m
| spoed          = 33 knope (61 km/h)
| bemanning      = 2,600 offisiere en manskappe
}}
[[Lêer:USS Hornet (CVS-12) underway at sea on 9 August 1968 (USN 1116887).jpg|duimnael|regs|USS ''Hornet'' ter see in 1968]]
[[Lêer:USS Hornet (CVS-12) underway in 1969.jpg|duimnael|regs|USS ''Hornet'' ter see in 1969]]
Die '''USS ''Hornet'' (CV/CVA/CVS-12)''' is een van 24 [[Essex-klas vliegdekskip|Essex-klas vliegdekskepe]] wat gedurende die [[Tweede Wêreldoorlog]] vir die [[Amerikaanse Vloot]] gebou is. Die skip was aanvanklik eers ''Kearsarge'' genoem en is net na die [[USS Hornet (CV-8)]] gekelder is, hernoem as USS ''Hornet''. Die ''Hornet'' is voltooi in 1943 en toegeken aan die ''Fast Carrier Task Force'' (ook bekend as Task Force 38 of 58) in die [[Stille Oseaan]], die Vloot se grootste mag gedurende die Stille Oseaan-oorlog. Vroeg in 1944 het die ''Hornet'' deelgeneem aan onder andere aanvalle op Japannese basisse in [[Nieu-Guinee]], [[Palau]] en Chuuk Lagoon. Die skip het toe deelgeneem aan invalle in die Palau- en [[Mariana-eilande]], ook die [[Slag van die Filippynse See]] in Junie. Die slag het die bynaam die ''Great Marianas Turkey Shoot'' gekry vanweë die groot aantal Japannese vliegtuie wat afgeskiet is. Die skip het toe aan die Filippynse Offensief deelgeneem, laat in 1944, asook die Volcano en [[Ryukyu-eilande]] offensief in die eerste helfte van 1945. Die ''Hornet'' is in Junie ernstig beskadig deur 'n [[tifoon]] en moes na Amerika terugkeer vir herstelwerk.

Na die oorlog het die ''Hornet'' deelgeneem aan Operasie ''Magic Carpet'', dit het troepe teruggebring na Amerika en is daarna in 1946 in die reserwevloot geplaas. Die ''Hornet'' was weer uit die reserwevloot gehaal gedurende die [[Koreaanse Oorlog]] van 1950-1953, maar was ongelukkig die grootste gedeelte van die oorlog besig om gemoderniseer te word om straalaangedrewe vliegtuie te kan akkommodeer. Die skip is weer in die laat 1950's gemoderniseer om diens te kan doen as teenduikbootvliegdekskip. Die ''Hornet'' het 'n klein rol gespeel in die [[Viëtnamoorlog]] gedurende die 1960's. Die skip het ook as deel van die [[Apollo-program]] die [[Apollo 11]] en [[Apollo 12]] se bemanning herwin nadat die [[Ruimtevaarder|ruimtevaarders]] van die [[Maan]] af teruggekeer het.

Die ''Hornet'' is uit diens onttrek in 1970. Die skip is uiteindelik aangewys as 'n Nasionale Historiese Landmerk asook 'n Kaliforniese Historiese Landmerk en is aan die publiek oopgestel as die USS ''Hornet'' museum in Almeda, [[Kalifornië]] in 1998.

&lt;!-- == Verwysings ==
{{verwysings}} --&gt;
{{Normdata}}
[[Kategorie:Skepe betrokke in Tweede Wêreldoorlog]]
[[Kategorie:Amerikaanse vliegdekskepe]]</text>
      <sha1>a756ndxdirmyfqcbzujbmd0gqo7zmil</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2977135</id>
      <parentid>2977129</parentid>
      <timestamp>2026-10-09T18:01:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Oesjaar</username>
        <id>7467</id>
      </contributor>
      <comment>Daar gaan ons al weer!</comment>
      <origin>2977135</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3853" sha1="8kw3l4sg3r1yobne7cudjriqladjp6v" xml:space="preserve">{{TITELAANSIG|USS ''Franklin'' (CV-12)}}
{{Inligtingskas Skip
| beeld          = [[Lêer:USS Hornet (CVS-12) underway in 1969.jpg|300px]]
| beeldstyl      = 
| onderskrif     = ''Hornet'' in die [[Stille Oseaan]] in Julie 1969
| naam           = ''Hornet''
| klas_en_tipe   = Essex-klas vliegdekskip
| bouers         = Newport News Shipbuilding
| gebruik_deur   = {{vlagikoon|Verenigde State}} [[Amerikaanse Vloot]]
| voorganger     = 
| opvolger       = 
| besteldatum    = 20 Mei 1940
| boudatum       =
| koste          = 
| aantal_beplan  = 
| aantal_neergelê=
| datum_neergelê = 3 Augustus 1942
| tewaterlating  = 30 Augustus 1943
| voltooi        =
| in_gebruik     =
| in_diens_gestel= 29 November 1943
| onttrek        = 15 Januarie 1947
| lot            =
| tuishawe       = 
| bynaam         =
| verplasing     = 27,500 t (standaard)
| lengte         = 249.9 m
| wydte          = 28.3 m
| hoogte         = 
| diepgang       = 10.41 m
| spoed          = 33 knope (61 km/h)
| bemanning      = 2,600 offisiere en manskappe
}}
[[Lêer:USS Hornet (CVS-12) underway at sea on 9 August 1968 (USN 1116887).jpg|duimnael|regs|USS ''Hornet'' ter see in 1968]]
[[Lêer:USS Hornet (CVS-12) underway in 1969.jpg|duimnael|regs|USS ''Hornet'' ter see in 1969]]
Die '''USS ''Hornet'' (CV/CVA/CVS-12)''' is een van 24 [[Essex-klas vliegdekskip|Essex-klas vliegdekskepe]] wat gedurende die [[Tweede Wêreldoorlog]] vir die [[Amerikaanse Vloot]] gebou is. Die skip was aanvanklik eers ''Kearsarge'' genoem en is net na die [[USS Hornet (CV-8)]] gekelder is, hernoem as USS ''Hornet''. Die ''Hornet'' is voltooi in 1943 en toegeken aan die ''Fast Carrier Task Force'' (ook bekend as Task Force 38 of 58) in die [[Stille Oseaan]], die Vloot se grootste mag gedurende die Stille Oseaan-oorlog. Vroeg in 1944 het die ''Hornet'' deelgeneem aan onder andere aanvalle op Japannese basisse in [[Nieu-Guinee]], [[Palau]] en Chuuk Lagoon. Die skip het toe deelgeneem aan invalle in die Palau- en [[Mariana-eilande]], ook die [[Slag van die Filippynse See]] in Junie. Die slag het die bynaam die ''Great Marianas Turkey Shoot'' gekry vanweë die groot aantal Japannese vliegtuie wat afgeskiet is. Die skip het toe aan die Filippynse Offensief deelgeneem, laat in 1944, asook die Volcano en [[Ryukyu-eilande]] offensief in die eerste helfte van 1945. Die ''Hornet'' is in Junie ernstig beskadig deur 'n [[tifoon]] en moes na Amerika terugkeer vir herstelwerk.

Na die oorlog het die ''Hornet'' deelgeneem aan Operasie ''Magic Carpet'', dit het troepe teruggebring na Amerika en is daarna in 1946 in die reserwevloot geplaas. Die ''Hornet'' was weer uit die reserwevloot gehaal gedurende die [[Koreaanse Oorlog]] van 1950-1953, maar was ongelukkig die grootste gedeelte van die oorlog besig om gemoderniseer te word om straalaangedrewe vliegtuie te kan akkommodeer. Die skip is weer in die laat 1950's gemoderniseer om diens te kan doen as teenduikbootvliegdekskip. Die ''Hornet'' het 'n klein rol gespeel in die [[Viëtnamoorlog]] gedurende die 1960's. Die skip het ook as deel van die [[Apollo-program]] die [[Apollo 11]] en [[Apollo 12]] se bemanning herwin nadat die [[Ruimtevaarder|ruimtevaarders]] van die [[Maan]] af teruggekeer het.

Die ''Hornet'' is uit diens onttrek in 1970. Die skip is uiteindelik aangewys as 'n Nasionale Historiese Landmerk asook 'n Kaliforniese Historiese Landmerk en is aan die publiek oopgestel as die USS ''Hornet'' museum in Almeda, [[Kalifornië]] in 1998.

== Ontwerp en beskrywing ==
Die 'Essex''-klas skepe was baie groter as die voorafgaande ''Yorktown''-klasvliegdekskepe, wat hulle in staat gestel het om meer vliegtuie, pantser en bewapening te kon dra.&lt;ref name=c4&gt;Chesneau, p. 104&lt;/ref&gt;

== Verwysings ==
{{verwysings}}

{{Normdata}}

[[Kategorie:Skepe betrokke in Tweede Wêreldoorlog]]
[[Kategorie:Amerikaanse vliegdekskepe]]</text>
      <sha1>8kw3l4sg3r1yobne7cudjriqladjp6v</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2977136</id>
      <parentid>2977135</parentid>
      <timestamp>2026-10-09T18:02:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Oesjaar</username>
        <id>7467</id>
      </contributor>
      <comment>/* Ontwerp en beskrywing */ Ai!</comment>
      <origin>2977136</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3854" sha1="8jc9ipffkon3basiv2h0b7wnerg8oli" xml:space="preserve">{{TITELAANSIG|USS ''Franklin'' (CV-12)}}
{{Inligtingskas Skip
| beeld          = [[Lêer:USS Hornet (CVS-12) underway in 1969.jpg|300px]]
| beeldstyl      = 
| onderskrif     = ''Hornet'' in die [[Stille Oseaan]] in Julie 1969
| naam           = ''Hornet''
| klas_en_tipe   = Essex-klas vliegdekskip
| bouers         = Newport News Shipbuilding
| gebruik_deur   = {{vlagikoon|Verenigde State}} [[Amerikaanse Vloot]]
| voorganger     = 
| opvolger       = 
| besteldatum    = 20 Mei 1940
| boudatum       =
| koste          = 
| aantal_beplan  = 
| aantal_neergelê=
| datum_neergelê = 3 Augustus 1942
| tewaterlating  = 30 Augustus 1943
| voltooi        =
| in_gebruik     =
| in_diens_gestel= 29 November 1943
| onttrek        = 15 Januarie 1947
| lot            =
| tuishawe       = 
| bynaam         =
| verplasing     = 27,500 t (standaard)
| lengte         = 249.9 m
| wydte          = 28.3 m
| hoogte         = 
| diepgang       = 10.41 m
| spoed          = 33 knope (61 km/h)
| bemanning      = 2,600 offisiere en manskappe
}}
[[Lêer:USS Hornet (CVS-12) underway at sea on 9 August 1968 (USN 1116887).jpg|duimnael|regs|USS ''Hornet'' ter see in 1968]]
[[Lêer:USS Hornet (CVS-12) underway in 1969.jpg|duimnael|regs|USS ''Hornet'' ter see in 1969]]
Die '''USS ''Hornet'' (CV/CVA/CVS-12)''' is een van 24 [[Essex-klas vliegdekskip|Essex-klas vliegdekskepe]] wat gedurende die [[Tweede Wêreldoorlog]] vir die [[Amerikaanse Vloot]] gebou is. Die skip was aanvanklik eers ''Kearsarge'' genoem en is net na die [[USS Hornet (CV-8)]] gekelder is, hernoem as USS ''Hornet''. Die ''Hornet'' is voltooi in 1943 en toegeken aan die ''Fast Carrier Task Force'' (ook bekend as Task Force 38 of 58) in die [[Stille Oseaan]], die Vloot se grootste mag gedurende die Stille Oseaan-oorlog. Vroeg in 1944 het die ''Hornet'' deelgeneem aan onder andere aanvalle op Japannese basisse in [[Nieu-Guinee]], [[Palau]] en Chuuk Lagoon. Die skip het toe deelgeneem aan invalle in die Palau- en [[Mariana-eilande]], ook die [[Slag van die Filippynse See]] in Junie. Die slag het die bynaam die ''Great Marianas Turkey Shoot'' gekry vanweë die groot aantal Japannese vliegtuie wat afgeskiet is. Die skip het toe aan die Filippynse Offensief deelgeneem, laat in 1944, asook die Volcano en [[Ryukyu-eilande]] offensief in die eerste helfte van 1945. Die ''Hornet'' is in Junie ernstig beskadig deur 'n [[tifoon]] en moes na Amerika terugkeer vir herstelwerk.

Na die oorlog het die ''Hornet'' deelgeneem aan Operasie ''Magic Carpet'', dit het troepe teruggebring na Amerika en is daarna in 1946 in die reserwevloot geplaas. Die ''Hornet'' was weer uit die reserwevloot gehaal gedurende die [[Koreaanse Oorlog]] van 1950-1953, maar was ongelukkig die grootste gedeelte van die oorlog besig om gemoderniseer te word om straalaangedrewe vliegtuie te kan akkommodeer. Die skip is weer in die laat 1950's gemoderniseer om diens te kan doen as teenduikbootvliegdekskip. Die ''Hornet'' het 'n klein rol gespeel in die [[Viëtnamoorlog]] gedurende die 1960's. Die skip het ook as deel van die [[Apollo-program]] die [[Apollo 11]] en [[Apollo 12]] se bemanning herwin nadat die [[Ruimtevaarder|ruimtevaarders]] van die [[Maan]] af teruggekeer het.

Die ''Hornet'' is uit diens onttrek in 1970. Die skip is uiteindelik aangewys as 'n Nasionale Historiese Landmerk asook 'n Kaliforniese Historiese Landmerk en is aan die publiek oopgestel as die USS ''Hornet'' museum in Almeda, [[Kalifornië]] in 1998.

== Ontwerp en beskrywing ==
Die ''Essex''-klas skepe was baie groter as die voorafgaande ''Yorktown''-klasvliegdekskepe, wat hulle in staat gestel het om meer vliegtuie, pantser en bewapening te kon dra.&lt;ref name=c4&gt;Chesneau, p. 104&lt;/ref&gt;

== Verwysings ==
{{verwysings}}

{{Normdata}}

[[Kategorie:Skepe betrokke in Tweede Wêreldoorlog]]
[[Kategorie:Amerikaanse vliegdekskepe]]</text>
      <sha1>8jc9ipffkon3basiv2h0b7wnerg8oli</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2977137</id>
      <parentid>2977136</parentid>
      <timestamp>2026-10-09T18:02:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Oesjaar</username>
        <id>7467</id>
      </contributor>
      <comment>/* Ontwerp en beskrywing */ Skakel</comment>
      <origin>2977137</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3886" sha1="611yttaz7zpotc16yyrhk2d9owznrgo" xml:space="preserve">{{TITELAANSIG|USS ''Franklin'' (CV-12)}}
{{Inligtingskas Skip
| beeld          = [[Lêer:USS Hornet (CVS-12) underway in 1969.jpg|300px]]
| beeldstyl      = 
| onderskrif     = ''Hornet'' in die [[Stille Oseaan]] in Julie 1969
| naam           = ''Hornet''
| klas_en_tipe   = Essex-klas vliegdekskip
| bouers         = Newport News Shipbuilding
| gebruik_deur   = {{vlagikoon|Verenigde State}} [[Amerikaanse Vloot]]
| voorganger     = 
| opvolger       = 
| besteldatum    = 20 Mei 1940
| boudatum       =
| koste          = 
| aantal_beplan  = 
| aantal_neergelê=
| datum_neergelê = 3 Augustus 1942
| tewaterlating  = 30 Augustus 1943
| voltooi        =
| in_gebruik     =
| in_diens_gestel= 29 November 1943
| onttrek        = 15 Januarie 1947
| lot            =
| tuishawe       = 
| bynaam         =
| verplasing     = 27,500 t (standaard)
| lengte         = 249.9 m
| wydte          = 28.3 m
| hoogte         = 
| diepgang       = 10.41 m
| spoed          = 33 knope (61 km/h)
| bemanning      = 2,600 offisiere en manskappe
}}
[[Lêer:USS Hornet (CVS-12) underway at sea on 9 August 1968 (USN 1116887).jpg|duimnael|regs|USS ''Hornet'' ter see in 1968]]
[[Lêer:USS Hornet (CVS-12) underway in 1969.jpg|duimnael|regs|USS ''Hornet'' ter see in 1969]]
Die '''USS ''Hornet'' (CV/CVA/CVS-12)''' is een van 24 [[Essex-klas vliegdekskip|Essex-klas vliegdekskepe]] wat gedurende die [[Tweede Wêreldoorlog]] vir die [[Amerikaanse Vloot]] gebou is. Die skip was aanvanklik eers ''Kearsarge'' genoem en is net na die [[USS Hornet (CV-8)]] gekelder is, hernoem as USS ''Hornet''. Die ''Hornet'' is voltooi in 1943 en toegeken aan die ''Fast Carrier Task Force'' (ook bekend as Task Force 38 of 58) in die [[Stille Oseaan]], die Vloot se grootste mag gedurende die Stille Oseaan-oorlog. Vroeg in 1944 het die ''Hornet'' deelgeneem aan onder andere aanvalle op Japannese basisse in [[Nieu-Guinee]], [[Palau]] en Chuuk Lagoon. Die skip het toe deelgeneem aan invalle in die Palau- en [[Mariana-eilande]], ook die [[Slag van die Filippynse See]] in Junie. Die slag het die bynaam die ''Great Marianas Turkey Shoot'' gekry vanweë die groot aantal Japannese vliegtuie wat afgeskiet is. Die skip het toe aan die Filippynse Offensief deelgeneem, laat in 1944, asook die Volcano en [[Ryukyu-eilande]] offensief in die eerste helfte van 1945. Die ''Hornet'' is in Junie ernstig beskadig deur 'n [[tifoon]] en moes na Amerika terugkeer vir herstelwerk.

Na die oorlog het die ''Hornet'' deelgeneem aan Operasie ''Magic Carpet'', dit het troepe teruggebring na Amerika en is daarna in 1946 in die reserwevloot geplaas. Die ''Hornet'' was weer uit die reserwevloot gehaal gedurende die [[Koreaanse Oorlog]] van 1950-1953, maar was ongelukkig die grootste gedeelte van die oorlog besig om gemoderniseer te word om straalaangedrewe vliegtuie te kan akkommodeer. Die skip is weer in die laat 1950's gemoderniseer om diens te kan doen as teenduikbootvliegdekskip. Die ''Hornet'' het 'n klein rol gespeel in die [[Viëtnamoorlog]] gedurende die 1960's. Die skip het ook as deel van die [[Apollo-program]] die [[Apollo 11]] en [[Apollo 12]] se bemanning herwin nadat die [[Ruimtevaarder|ruimtevaarders]] van die [[Maan]] af teruggekeer het.

Die ''Hornet'' is uit diens onttrek in 1970. Die skip is uiteindelik aangewys as 'n Nasionale Historiese Landmerk asook 'n Kaliforniese Historiese Landmerk en is aan die publiek oopgestel as die USS ''Hornet'' museum in Almeda, [[Kalifornië]] in 1998.

== Ontwerp en beskrywing ==
Die ''Essex''-klas skepe was baie groter as die voorafgaande [[Yorktown-klas vliegdekskip|''Yorktown''-klas vliegdekskepe]], wat hulle in staat gestel het om meer vliegtuie, pantser en bewapening te kon dra.&lt;ref name=c4&gt;Chesneau, p. 104&lt;/ref&gt;

== Verwysings ==
{{verwysings}}

{{Normdata}}

[[Kategorie:Skepe betrokke in Tweede Wêreldoorlog]]
[[Kategorie:Amerikaanse vliegdekskepe]]</text>
      <sha1>611yttaz7zpotc16yyrhk2d9owznrgo</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2977138</id>
      <parentid>2977137</parentid>
      <timestamp>2026-10-09T18:04:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Oesjaar</username>
        <id>7467</id>
      </contributor>
      <comment>Verbeter</comment>
      <origin>2977138</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3891" sha1="pcqddt2njkzkum1bvj4362bx651kjtc" xml:space="preserve">{{TITELAANSIG|USS ''Franklin'' (CV-12)}}
{{Inligtingskas Skip
| beeld          = [[Lêer:USS Hornet (CVS-12) underway in 1969.jpg|300px]]
| beeldstyl      = 
| onderskrif     = ''Hornet'' in die [[Stille Oseaan]] in Julie 1969
| naam           = ''Hornet''
| klas_en_tipe   = Essex-klas vliegdekskip
| bouers         = Newport News Shipbuilding
| gebruik_deur   = {{vlagikoon|Verenigde State}} [[Amerikaanse Vloot]]
| voorganger     = 
| opvolger       = 
| besteldatum    = 20 Mei 1940
| boudatum       =
| koste          = 
| aantal_beplan  = 32
| aantal_neergelê= 24
| datum_neergelê = 3 Augustus 1942
| tewaterlating  = 30 Augustus 1943
| voltooi        =
| in_gebruik     =
| in_diens_gestel= 29 November 1943
| onttrek        = 15 Januarie 1947
| lot            =
| tuishawe       = 
| bynaam         =
| verplasing     = 27,500 t (standaard)
| lengte         = 249.9 m
| wydte          = 28.3 m
| hoogte         = 
| diepgang       = 10.41 m
| spoed          = 33 knope (61 km/h)
| bemanning      = 2,600 offisiere en manskappe
}}
[[Lêer:USS Hornet (CVS-12) underway at sea on 9 August 1968 (USN 1116887).jpg|duimnael|regs|USS ''Hornet'' ter see in 1968]]
[[Lêer:USS Hornet (CVS-12) underway in 1969.jpg|duimnael|regs|USS ''Hornet'' ter see in 1969]]
Die '''USS ''Hornet'' (CV/CVA/CVS-12)''' is een van 24 [[Essex-klas vliegdekskip|Essex-klas vliegdekskepe]] wat gedurende die [[Tweede Wêreldoorlog]] vir die [[Amerikaanse Vloot]] gebou is. Die skip was aanvanklik eers ''Kearsarge'' genoem en is net na die [[USS Hornet (CV-8)]] gekelder is, hernoem as USS ''Hornet''. Die ''Hornet'' is voltooi in 1943 en toegeken aan die ''Fast Carrier Task Force'' (ook bekend as Task Force 38 of 58) in die [[Stille Oseaan]], die Vloot se grootste mag gedurende die Stille Oseaan-oorlog. Vroeg in 1944 het die ''Hornet'' deelgeneem aan onder andere aanvalle op Japannese basisse in [[Nieu-Guinee]], [[Palau]] en Chuuk Lagoon. Die skip het toe deelgeneem aan invalle in die Palau- en [[Mariana-eilande]], ook die [[Slag van die Filippynse See]] in Junie. Die slag het die bynaam die ''Great Marianas Turkey Shoot'' gekry vanweë die groot aantal Japannese vliegtuie wat afgeskiet is. Die skip het toe aan die Filippynse Offensief deelgeneem, laat in 1944, asook die Volcano en [[Ryukyu-eilande]] offensief in die eerste helfte van 1945. Die ''Hornet'' is in Junie ernstig beskadig deur 'n [[tifoon]] en moes na Amerika terugkeer vir herstelwerk.

Na die oorlog het die ''Hornet'' deelgeneem aan Operasie ''Magic Carpet'', dit het troepe teruggebring na Amerika en is daarna in 1946 in die reserwevloot geplaas. Die ''Hornet'' was weer uit die reserwevloot gehaal gedurende die [[Koreaanse Oorlog]] van 1950-1953, maar was ongelukkig die grootste gedeelte van die oorlog besig om gemoderniseer te word om straalaangedrewe vliegtuie te kan akkommodeer. Die skip is weer in die laat 1950's gemoderniseer om diens te kan doen as teenduikbootvliegdekskip. Die ''Hornet'' het 'n klein rol gespeel in die [[Viëtnamoorlog]] gedurende die 1960's. Die skip het ook as deel van die [[Apollo-program]] die [[Apollo 11]] en [[Apollo 12]] se bemanning herwin nadat die [[Ruimtevaarder|ruimtevaarders]] van die [[Maan]] af teruggekeer het.

Die ''Hornet'' is uit diens onttrek in 1970. Die skip is uiteindelik aangewys as 'n Nasionale Historiese Landmerk asook 'n Kaliforniese Historiese Landmerk en is aan die publiek oopgestel as die USS ''Hornet'' museum in Almeda, [[Kalifornië]] in 1998.

== Ontwerp en beskrywing ==
Die ''Essex''-klas skepe was baie groter as die voorafgaande [[Yorktown-klas vliegdekskip|''Yorktown''-klas vliegdekskepe]], wat hulle in staat gestel het om meer vliegtuie, pantser en bewapening te kon dra.&lt;ref name=c4&gt;Chesneau, p. 104&lt;/ref&gt;

== Verwysings ==
{{verwysings}}

{{Normdata}}

[[Kategorie:Skepe betrokke in Tweede Wêreldoorlog]]
[[Kategorie:Amerikaanse vliegdekskepe]]</text>
      <sha1>pcqddt2njkzkum1bvj4362bx651kjtc</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2977140</id>
      <parentid>2977138</parentid>
      <timestamp>2026-10-09T18:17:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Oesjaar</username>
        <id>7467</id>
      </contributor>
      <comment>/* Ontwerp en beskrywing */ Verbeter</comment>
      <origin>2977140</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4282" sha1="ar4zehtpb8dexhmz0wgz67qtb1t07mi" xml:space="preserve">{{TITELAANSIG|USS ''Franklin'' (CV-12)}}
{{Inligtingskas Skip
| beeld          = [[Lêer:USS Hornet (CVS-12) underway in 1969.jpg|300px]]
| beeldstyl      = 
| onderskrif     = ''Hornet'' in die [[Stille Oseaan]] in Julie 1969
| naam           = ''Hornet''
| klas_en_tipe   = Essex-klas vliegdekskip
| bouers         = Newport News Shipbuilding
| gebruik_deur   = {{vlagikoon|Verenigde State}} [[Amerikaanse Vloot]]
| voorganger     = 
| opvolger       = 
| besteldatum    = 20 Mei 1940
| boudatum       =
| koste          = 
| aantal_beplan  = 32
| aantal_neergelê= 24
| datum_neergelê = 3 Augustus 1942
| tewaterlating  = 30 Augustus 1943
| voltooi        =
| in_gebruik     =
| in_diens_gestel= 29 November 1943
| onttrek        = 15 Januarie 1947
| lot            =
| tuishawe       = 
| bynaam         =
| verplasing     = 27,500 t (standaard)
| lengte         = 249.9 m
| wydte          = 28.3 m
| hoogte         = 
| diepgang       = 10.41 m
| spoed          = 33 knope (61 km/h)
| bemanning      = 2,600 offisiere en manskappe
}}
[[Lêer:USS Hornet (CVS-12) underway at sea on 9 August 1968 (USN 1116887).jpg|duimnael|regs|USS ''Hornet'' ter see in 1968]]
[[Lêer:USS Hornet (CVS-12) underway in 1969.jpg|duimnael|regs|USS ''Hornet'' ter see in 1969]]
Die '''USS ''Hornet'' (CV/CVA/CVS-12)''' is een van 24 [[Essex-klas vliegdekskip|Essex-klas vliegdekskepe]] wat gedurende die [[Tweede Wêreldoorlog]] vir die [[Amerikaanse Vloot]] gebou is. Die skip was aanvanklik eers ''Kearsarge'' genoem en is net na die [[USS Hornet (CV-8)]] gekelder is, hernoem as USS ''Hornet''. Die ''Hornet'' is voltooi in 1943 en toegeken aan die ''Fast Carrier Task Force'' (ook bekend as Task Force 38 of 58) in die [[Stille Oseaan]], die Vloot se grootste mag gedurende die Stille Oseaan-oorlog. Vroeg in 1944 het die ''Hornet'' deelgeneem aan onder andere aanvalle op Japannese basisse in [[Nieu-Guinee]], [[Palau]] en Chuuk Lagoon. Die skip het toe deelgeneem aan invalle in die Palau- en [[Mariana-eilande]], ook die [[Slag van die Filippynse See]] in Junie. Die slag het die bynaam die ''Great Marianas Turkey Shoot'' gekry vanweë die groot aantal Japannese vliegtuie wat afgeskiet is. Die skip het toe aan die Filippynse Offensief deelgeneem, laat in 1944, asook die Volcano en [[Ryukyu-eilande]] offensief in die eerste helfte van 1945. Die ''Hornet'' is in Junie ernstig beskadig deur 'n [[tifoon]] en moes na Amerika terugkeer vir herstelwerk.

Na die oorlog het die ''Hornet'' deelgeneem aan Operasie ''Magic Carpet'', dit het troepe teruggebring na Amerika en is daarna in 1946 in die reserwevloot geplaas. Die ''Hornet'' was weer uit die reserwevloot gehaal gedurende die [[Koreaanse Oorlog]] van 1950-1953, maar was ongelukkig die grootste gedeelte van die oorlog besig om gemoderniseer te word om straalaangedrewe vliegtuie te kan akkommodeer. Die skip is weer in die laat 1950's gemoderniseer om diens te kan doen as teenduikbootvliegdekskip. Die ''Hornet'' het 'n klein rol gespeel in die [[Viëtnamoorlog]] gedurende die 1960's. Die skip het ook as deel van die [[Apollo-program]] die [[Apollo 11]] en [[Apollo 12]] se bemanning herwin nadat die [[Ruimtevaarder|ruimtevaarders]] van die [[Maan]] af teruggekeer het.

Die ''Hornet'' is uit diens onttrek in 1970. Die skip is uiteindelik aangewys as 'n Nasionale Historiese Landmerk asook 'n Kaliforniese Historiese Landmerk en is aan die publiek oopgestel as die USS ''Hornet'' museum in Almeda, [[Kalifornië]] in 1998.

== Ontwerp en beskrywing ==
Die ''Essex''-klas skepe was baie groter as die voorafgaande [[Yorktown-klas vliegdekskip|''Yorktown''-klas vliegdekskepe]], wat hulle in staat gestel het om meer vliegtuie, pantser en bewapening te kon dra.&lt;ref name=c4&gt;Chesneau, p. 104&lt;/ref&gt; Die aanvanklike skepe het 'n totale lengte van 265,8 m en 'n lengte van 249,9 m by die waterlyn gehad, hoewel dit vir die &quot;langromp&quot;-subklas gewysig is na 'n totale lengte van 270,7 m; dit het gebeur toe die boeg herontwerp is om plek te maak vir twee viervoudige 40-millimeter-geskutmonterings, in teenstelling met die enkele montering op die vroeëre &quot;kortromp&quot;-skepe soos die ''Hornet''.

== Verwysings ==
{{verwysings}}

{{Normdata}}

[[Kategorie:Skepe betrokke in Tweede Wêreldoorlog]]
[[Kategorie:Amerikaanse vliegdekskepe]]</text>
      <sha1>ar4zehtpb8dexhmz0wgz67qtb1t07mi</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2977142</id>
      <parentid>2977140</parentid>
      <timestamp>2026-10-09T18:19:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Oesjaar</username>
        <id>7467</id>
      </contributor>
      <comment>Verbeter</comment>
      <origin>2977142</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4297" sha1="qyctl78v33nhahco9ure3iahe7r1wlx" xml:space="preserve">{{TITELAANSIG|USS ''Franklin'' (CV-12)}}
{{Inligtingskas Skip
| beeld          = [[Lêer:USS Hornet (CVS-12) underway in 1969.jpg|300px]]
| beeldstyl      = 
| onderskrif     = ''Hornet'' in die [[Stille Oseaan]] in Julie 1969
| naam           = ''Hornet''
| klas_en_tipe   = Essex-klas vliegdekskip
| bouers         = Newport News Shipbuilding
| gebruik_deur   = {{vlagikoon|Verenigde State}} [[Amerikaanse Vloot]]
| voorganger     = 
| opvolger       = 
| besteldatum    = 20 Mei 1940
| boudatum       =
| koste          = 
| aantal_beplan  = 32
| aantal_neergelê= 24
| datum_neergelê = 3 Augustus 1942
| tewaterlating  = 30 Augustus 1943
| voltooi        =
| in_gebruik     =
| in_diens_gestel= 29 November 1943
| onttrek        = 15 Januarie 1947
| lot            =
| tuishawe       = 
| bynaam         =
| verplasing     = 27,500 t (standaard)
| lengte         = 249.9 m
| wydte          = 28.3 m
| hoogte         = 
| diepgang       = 10.41 m
| spoed          = 33 knope (61 km/h)
| bemanning      = 2,600 offisiere en manskappe
}}
[[Lêer:USS Hornet (CVS-12) underway at sea on 9 August 1968 (USN 1116887).jpg|duimnael|regs|USS ''Hornet'' ter see in 1968]]
[[Lêer:USS Hornet (CVS-12) underway in 1969.jpg|duimnael|regs|USS ''Hornet'' ter see in 1969]]
Die '''USS ''Hornet'' (CV/CVA/CVS-12)''' is een van 24 [[Essex-klas vliegdekskip|Essex-klas vliegdekskepe]] wat gedurende die [[Tweede Wêreldoorlog]] vir die [[Amerikaanse Vloot]] gebou is. Die skip was aanvanklik eers ''Kearsarge'' genoem en is net na die [[USS Hornet (CV-8)]] gekelder is, hernoem as USS ''Hornet''. Die ''Hornet'' is voltooi in 1943 en toegeken aan die ''Fast Carrier Task Force'' (ook bekend as Task Force 38 of 58) in die [[Stille Oseaan]], die Vloot se grootste mag gedurende die Stille Oseaan-oorlog. Vroeg in 1944 het die ''Hornet'' deelgeneem aan onder andere aanvalle op Japannese basisse in [[Nieu-Guinee]], [[Palau]] en Chuuk Lagoon. Die skip het toe deelgeneem aan invalle in die Palau- en [[Mariana-eilande]], ook die [[Slag van die Filippynse See]] in Junie. Die slag het die bynaam die ''Great Marianas Turkey Shoot'' gekry vanweë die groot aantal Japannese vliegtuie wat afgeskiet is. Die skip het toe aan die Filippynse Offensief deelgeneem, laat in 1944, asook die Volcano en [[Ryukyu-eilande]] offensief in die eerste helfte van 1945. Die ''Hornet'' is in Junie ernstig beskadig deur 'n [[tifoon]] en moes na Amerika terugkeer vir herstelwerk.

Na die oorlog het die ''Hornet'' deelgeneem aan Operasie ''Magic Carpet'', dit het troepe teruggebring na Amerika en is daarna in 1946 in die reserwevloot geplaas. Die ''Hornet'' was weer uit die reserwevloot gehaal gedurende die [[Koreaanse Oorlog]] van 1950-1953, maar was ongelukkig die grootste gedeelte van die oorlog besig om gemoderniseer te word om straalaangedrewe vliegtuie te kan akkommodeer. Die skip is weer in die laat 1950's gemoderniseer om diens te kan doen as teenduikbootvliegdekskip. Die ''Hornet'' het 'n klein rol gespeel in die [[Viëtnamoorlog]] gedurende die 1960's. Die skip het ook as deel van die [[Apollo-program]] die [[Apollo 11]] en [[Apollo 12]] se bemanning herwin nadat die [[Ruimtevaarder|ruimtevaarders]] van die [[Maan]] af teruggekeer het.

Die ''Hornet'' is uit diens onttrek in 1970. Die skip is uiteindelik aangewys as 'n Nasionale Historiese Landmerk asook 'n Kaliforniese Historiese Landmerk en is aan die publiek oopgestel as die USS ''Hornet'' museum in Almeda, [[Kalifornië]] in 1998.

== Ontwerp en beskrywing ==
Die ''Essex''-klas skepe was baie groter as die voorafgaande [[Yorktown-klas vliegdekskip|''Yorktown''-klas vliegdekskepe]], wat hulle in staat gestel het om meer vliegtuie, pantser en bewapening te kon dra.&lt;ref name=c4&gt;Chesneau, p. 104&lt;/ref&gt; Die aanvanklike skepe het 'n totale lengte van 265,8&amp;nbsp;m en 'n lengte van 249,9&amp;nbsp;m by die waterlyn gehad, hoewel dit vir die &quot;langromp&quot;-subklas gewysig is na 'n totale lengte van 270,7&amp;nbsp;m; dit het gebeur toe die boeg herontwerp is om plek te maak vir twee viervoudige 40-millimeter-geskutmonterings, in teenstelling met die enkele montering op die vroeëre &quot;kortromp&quot;-skepe soos die ''Hornet''.

== Verwysings ==
{{verwysings}}

{{Normdata}}

[[Kategorie:Skepe betrokke in Tweede Wêreldoorlog]]
[[Kategorie:Amerikaanse vliegdekskepe]]</text>
      <sha1>qyctl78v33nhahco9ure3iahe7r1wlx</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2977143</id>
      <parentid>2977142</parentid>
      <timestamp>2026-10-09T18:25:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Oesjaar</username>
        <id>7467</id>
      </contributor>
      <comment>/* Ontwerp en beskrywing */ Verbeter</comment>
      <origin>2977143</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4543" sha1="hndvbep2prvjy4h2m3sxtunlxpr3z4b" xml:space="preserve">{{TITELAANSIG|USS ''Franklin'' (CV-12)}}
{{Inligtingskas Skip
| beeld          = [[Lêer:USS Hornet (CVS-12) underway in 1969.jpg|300px]]
| beeldstyl      = 
| onderskrif     = ''Hornet'' in die [[Stille Oseaan]] in Julie 1969
| naam           = ''Hornet''
| klas_en_tipe   = Essex-klas vliegdekskip
| bouers         = Newport News Shipbuilding
| gebruik_deur   = {{vlagikoon|Verenigde State}} [[Amerikaanse Vloot]]
| voorganger     = 
| opvolger       = 
| besteldatum    = 20 Mei 1940
| boudatum       =
| koste          = 
| aantal_beplan  = 32
| aantal_neergelê= 24
| datum_neergelê = 3 Augustus 1942
| tewaterlating  = 30 Augustus 1943
| voltooi        =
| in_gebruik     =
| in_diens_gestel= 29 November 1943
| onttrek        = 15 Januarie 1947
| lot            =
| tuishawe       = 
| bynaam         =
| verplasing     = 27,500 t (standaard)
| lengte         = 249.9 m
| wydte          = 28.3 m
| hoogte         = 
| diepgang       = 10.41 m
| spoed          = 33 knope (61 km/h)
| bemanning      = 2,600 offisiere en manskappe
}}
[[Lêer:USS Hornet (CVS-12) underway at sea on 9 August 1968 (USN 1116887).jpg|duimnael|regs|USS ''Hornet'' ter see in 1968]]
[[Lêer:USS Hornet (CVS-12) underway in 1969.jpg|duimnael|regs|USS ''Hornet'' ter see in 1969]]
Die '''USS ''Hornet'' (CV/CVA/CVS-12)''' is een van 24 [[Essex-klas vliegdekskip|Essex-klas vliegdekskepe]] wat gedurende die [[Tweede Wêreldoorlog]] vir die [[Amerikaanse Vloot]] gebou is. Die skip was aanvanklik eers ''Kearsarge'' genoem en is net na die [[USS Hornet (CV-8)]] gekelder is, hernoem as USS ''Hornet''. Die ''Hornet'' is voltooi in 1943 en toegeken aan die ''Fast Carrier Task Force'' (ook bekend as Task Force 38 of 58) in die [[Stille Oseaan]], die Vloot se grootste mag gedurende die Stille Oseaan-oorlog. Vroeg in 1944 het die ''Hornet'' deelgeneem aan onder andere aanvalle op Japannese basisse in [[Nieu-Guinee]], [[Palau]] en Chuuk Lagoon. Die skip het toe deelgeneem aan invalle in die Palau- en [[Mariana-eilande]], ook die [[Slag van die Filippynse See]] in Junie. Die slag het die bynaam die ''Great Marianas Turkey Shoot'' gekry vanweë die groot aantal Japannese vliegtuie wat afgeskiet is. Die skip het toe aan die Filippynse Offensief deelgeneem, laat in 1944, asook die Volcano en [[Ryukyu-eilande]] offensief in die eerste helfte van 1945. Die ''Hornet'' is in Junie ernstig beskadig deur 'n [[tifoon]] en moes na Amerika terugkeer vir herstelwerk.

Na die oorlog het die ''Hornet'' deelgeneem aan Operasie ''Magic Carpet'', dit het troepe teruggebring na Amerika en is daarna in 1946 in die reserwevloot geplaas. Die ''Hornet'' was weer uit die reserwevloot gehaal gedurende die [[Koreaanse Oorlog]] van 1950-1953, maar was ongelukkig die grootste gedeelte van die oorlog besig om gemoderniseer te word om straalaangedrewe vliegtuie te kan akkommodeer. Die skip is weer in die laat 1950's gemoderniseer om diens te kan doen as teenduikbootvliegdekskip. Die ''Hornet'' het 'n klein rol gespeel in die [[Viëtnamoorlog]] gedurende die 1960's. Die skip het ook as deel van die [[Apollo-program]] die [[Apollo 11]] en [[Apollo 12]] se bemanning herwin nadat die [[Ruimtevaarder|ruimtevaarders]] van die [[Maan]] af teruggekeer het.

Die ''Hornet'' is uit diens onttrek in 1970. Die skip is uiteindelik aangewys as 'n Nasionale Historiese Landmerk asook 'n Kaliforniese Historiese Landmerk en is aan die publiek oopgestel as die USS ''Hornet'' museum in Almeda, [[Kalifornië]] in 1998.

== Ontwerp en beskrywing ==
Die ''Essex''-klas skepe was baie groter as die voorafgaande [[Yorktown-klas vliegdekskip|''Yorktown''-klas vliegdekskepe]], wat hulle in staat gestel het om meer vliegtuie, pantser en bewapening te kon dra.&lt;ref name=c4&gt;Chesneau, p. 104&lt;/ref&gt; Die aanvanklike skepe het 'n totale lengte van 265,8&amp;nbsp;m en 'n lengte van 249,9&amp;nbsp;m by die waterlyn gehad, hoewel dit vir die &quot;langromp&quot;-subklas gewysig is na 'n totale lengte van 270,7&amp;nbsp;m; dit het gebeur toe die boeg herontwerp is om plek te maak vir twee viervoudige 40-millimeter-geskutmonterings, in teenstelling met die enkele montering op die vroeëre &quot;kortromp&quot;-skepe soos die ''Hornet''.

Al die skepe het 'n breedte van 28,3&amp;nbsp;m by die waterlyn en 'n diepgang van 9,4&amp;nbsp;m by volvrag gehad.&lt;ref&gt;Raven, pp. 9–10, 16&lt;/ref&gt; Hulle het 'n verplasing van 27&amp;nbsp;535&amp;nbsp;t by standaardvrag en 36&amp;nbsp;960&amp;nbsp;t met volvrag gehad.

== Verwysings ==
{{verwysings}}

{{Normdata}}

[[Kategorie:Skepe betrokke in Tweede Wêreldoorlog]]
[[Kategorie:Amerikaanse vliegdekskepe]]</text>
      <sha1>hndvbep2prvjy4h2m3sxtunlxpr3z4b</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2977148</id>
      <parentid>2977143</parentid>
      <timestamp>2026-10-09T18:32:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Oesjaar</username>
        <id>7467</id>
      </contributor>
      <comment>/* Ontwerp en beskrywing */ Verbeter</comment>
      <origin>2977148</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5148" sha1="au3fow2fhfsl22b91cclivle4laccsv" xml:space="preserve">{{TITELAANSIG|USS ''Franklin'' (CV-12)}}
{{Inligtingskas Skip
| beeld          = [[Lêer:USS Hornet (CVS-12) underway in 1969.jpg|300px]]
| beeldstyl      = 
| onderskrif     = ''Hornet'' in die [[Stille Oseaan]] in Julie 1969
| naam           = ''Hornet''
| klas_en_tipe   = Essex-klas vliegdekskip
| bouers         = Newport News Shipbuilding
| gebruik_deur   = {{vlagikoon|Verenigde State}} [[Amerikaanse Vloot]]
| voorganger     = 
| opvolger       = 
| besteldatum    = 20 Mei 1940
| boudatum       =
| koste          = 
| aantal_beplan  = 32
| aantal_neergelê= 24
| datum_neergelê = 3 Augustus 1942
| tewaterlating  = 30 Augustus 1943
| voltooi        =
| in_gebruik     =
| in_diens_gestel= 29 November 1943
| onttrek        = 15 Januarie 1947
| lot            =
| tuishawe       = 
| bynaam         =
| verplasing     = 27,500 t (standaard)
| lengte         = 249.9 m
| wydte          = 28.3 m
| hoogte         = 
| diepgang       = 10.41 m
| spoed          = 33 knope (61 km/h)
| bemanning      = 2,600 offisiere en manskappe
}}
[[Lêer:USS Hornet (CVS-12) underway at sea on 9 August 1968 (USN 1116887).jpg|duimnael|regs|USS ''Hornet'' ter see in 1968]]
[[Lêer:USS Hornet (CVS-12) underway in 1969.jpg|duimnael|regs|USS ''Hornet'' ter see in 1969]]
Die '''USS ''Hornet'' (CV/CVA/CVS-12)''' is een van 24 [[Essex-klas vliegdekskip|Essex-klas vliegdekskepe]] wat gedurende die [[Tweede Wêreldoorlog]] vir die [[Amerikaanse Vloot]] gebou is. Die skip was aanvanklik eers ''Kearsarge'' genoem en is net na die [[USS Hornet (CV-8)]] gekelder is, hernoem as USS ''Hornet''. Die ''Hornet'' is voltooi in 1943 en toegeken aan die ''Fast Carrier Task Force'' (ook bekend as Task Force 38 of 58) in die [[Stille Oseaan]], die Vloot se grootste mag gedurende die Stille Oseaan-oorlog. Vroeg in 1944 het die ''Hornet'' deelgeneem aan onder andere aanvalle op Japannese basisse in [[Nieu-Guinee]], [[Palau]] en Chuuk Lagoon. Die skip het toe deelgeneem aan invalle in die Palau- en [[Mariana-eilande]], ook die [[Slag van die Filippynse See]] in Junie. Die slag het die bynaam die ''Great Marianas Turkey Shoot'' gekry vanweë die groot aantal Japannese vliegtuie wat afgeskiet is. Die skip het toe aan die Filippynse Offensief deelgeneem, laat in 1944, asook die Volcano en [[Ryukyu-eilande]] offensief in die eerste helfte van 1945. Die ''Hornet'' is in Junie ernstig beskadig deur 'n [[tifoon]] en moes na Amerika terugkeer vir herstelwerk.

Na die oorlog het die ''Hornet'' deelgeneem aan Operasie ''Magic Carpet'', dit het troepe teruggebring na Amerika en is daarna in 1946 in die reserwevloot geplaas. Die ''Hornet'' was weer uit die reserwevloot gehaal gedurende die [[Koreaanse Oorlog]] van 1950-1953, maar was ongelukkig die grootste gedeelte van die oorlog besig om gemoderniseer te word om straalaangedrewe vliegtuie te kan akkommodeer. Die skip is weer in die laat 1950's gemoderniseer om diens te kan doen as teenduikbootvliegdekskip. Die ''Hornet'' het 'n klein rol gespeel in die [[Viëtnamoorlog]] gedurende die 1960's. Die skip het ook as deel van die [[Apollo-program]] die [[Apollo 11]] en [[Apollo 12]] se bemanning herwin nadat die [[Ruimtevaarder|ruimtevaarders]] van die [[Maan]] af teruggekeer het.

Die ''Hornet'' is uit diens onttrek in 1970. Die skip is uiteindelik aangewys as 'n Nasionale Historiese Landmerk asook 'n Kaliforniese Historiese Landmerk en is aan die publiek oopgestel as die USS ''Hornet'' museum in Almeda, [[Kalifornië]] in 1998.

== Ontwerp en beskrywing ==
Die ''Essex''-klas skepe was baie groter as die voorafgaande [[Yorktown-klas vliegdekskip|''Yorktown''-klas vliegdekskepe]], wat hulle in staat gestel het om meer vliegtuie, pantser en bewapening te kon dra.&lt;ref name=c4&gt;Chesneau, p. 104&lt;/ref&gt; Die aanvanklike skepe het 'n totale lengte van 265,8&amp;nbsp;m en 'n lengte van 249,9&amp;nbsp;m by die waterlyn gehad, hoewel dit vir die &quot;langromp&quot;-subklas gewysig is na 'n totale lengte van 270,7&amp;nbsp;m; dit het gebeur toe die boeg herontwerp is om plek te maak vir twee viervoudige 40-millimeter-geskutmonterings, in teenstelling met die enkele montering op die vroeëre &quot;kortromp&quot;-skepe soos die ''Hornet''.

Al die skepe het 'n breedte van 28,3&amp;nbsp;m by die waterlyn en 'n diepgang van 9,4&amp;nbsp;m by volvrag gehad.&lt;ref&gt;Raven, pp. 9–10, 16&lt;/ref&gt; Hulle het 'n verplasing van 27&amp;nbsp;535&amp;nbsp;t by standaardvrag en 36&amp;nbsp;960&amp;nbsp;t met volvrag gehad. Hulle beplande bemanning het uit ongeveer 268 offisiere en 2 362 manskappe bestaan, maar meer personeel is bygevoeg selfs voordat die skepe voltooi was; die byvoeging van bykomende ligte wapens en ander toerusting het die oorbevolking aansienlik vererger, sodat die ''Hornet'' se susterskip, die ''Intrepid'', in 1945 'n bemanning van 382 offisiere en 3 003 manskappe gehad het.&lt;ref&gt;Friedman, pp. 155–156, 394&lt;/ref&gt; Die skepe het oor vier stoomturbines met ratkaste beskik – wat elk een skroefas aangedryf het – en gebruik gemaak van [[stoom]] wat deur agt Babcock &amp; Wilcox-stoomketels voorsien is.

== Verwysings ==
{{verwysings}}

{{Normdata}}

[[Kategorie:Skepe betrokke in Tweede Wêreldoorlog]]
[[Kategorie:Amerikaanse vliegdekskepe]]</text>
      <sha1>au3fow2fhfsl22b91cclivle4laccsv</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2977150</id>
      <parentid>2977148</parentid>
      <timestamp>2026-10-09T18:57:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aliwal2012</username>
        <id>39067</id>
      </contributor>
      <origin>2977150</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5159" sha1="2rjdtjc549iz62v2m4u2uxl0qiwhpz9" xml:space="preserve">{{TITELAANSIG|USS ''Franklin'' (CV-12)}}
{{Inligtingskas Skip
| beeld          = [[Lêer:USS Hornet (CVS-12) underway in 1969.jpg|300px]]
| beeldstyl      = 
| onderskrif     = ''Hornet'' in die [[Stille Oseaan]] in Julie 1969
| naam           = ''Hornet''
| klas_en_tipe   = Essex-klas vliegdekskip
| bouers         = Newport News Shipbuilding
| gebruik_deur   = {{vlagikoon|Verenigde State}} [[Amerikaanse Vloot]]
| voorganger     = 
| opvolger       = 
| besteldatum    = 20 Mei 1940
| boudatum       =
| koste          = 
| aantal_beplan  = 32
| aantal_neergelê= 24
| datum_neergelê = 3 Augustus 1942
| tewaterlating  = 30 Augustus 1943
| voltooi        =
| in_gebruik     =
| in_diens_gestel= 29 November 1943
| onttrek        = 15 Januarie 1947
| lot            =
| tuishawe       = 
| bynaam         =
| verplasing     = 27,500 t (standaard)
| lengte         = 249.9 m
| wydte          = 28.3 m
| hoogte         = 
| diepgang       = 10.41 m
| spoed          = 33 knope (61 km/h)
| bemanning      = 2,600 offisiere en manskappe
}}
[[Lêer:USS Hornet (CVS-12) underway at sea on 9 August 1968 (USN 1116887).jpg|duimnael|regs|USS ''Hornet'' ter see in 1968]]
[[Lêer:USS Hornet (CVS-12) underway in 1969.jpg|duimnael|regs|USS ''Hornet'' ter see in 1969]]
Die '''USS ''Hornet'' (CV/CVA/CVS-12)''' is een van 24 [[Essex-klas vliegdekskip|Essex-klas vliegdekskepe]] wat gedurende die [[Tweede Wêreldoorlog]] vir die [[Amerikaanse Vloot]] gebou is. Die skip is aanvanklik eers ''Kearsarge'' genoem en is net na die [[USS Hornet (CV-8)]] gekelder is, hernoem as USS ''Hornet''. Die ''Hornet'' is voltooi in 1943 en toegeken aan die ''Fast Carrier Task Force'' (ook bekend as Task Force 38 of 58) in die [[Stille Oseaan]], die Vloot se grootste mag gedurende die Stille Oseaan-oorlog. Vroeg in 1944 het die ''Hornet'' deelgeneem aan onder andere aanvalle op Japannese basisse in [[Nieu-Guinee]], [[Palau]] en Chuuk Lagoon. Die skip het toe deelgeneem aan invalle in die Palau- en [[Mariana-eilande]], ook die [[Slag van die Filippynse See]] in Junie. Die slag het die bynaam die ''Great Marianas Turkey Shoot'' gekry vanweë die groot aantal Japannese vliegtuie wat afgeskiet is. Die skip het toe aan die Filippynse Offensief deelgeneem, laat in 1944, asook die Volcano en [[Ryukyu-eilande]] offensief in die eerste helfte van 1945. Die ''Hornet'' is in Junie ernstig beskadig deur 'n [[tifoon]] en moes na Amerika terugkeer vir herstelwerk.

Na die oorlog het die ''Hornet'' deelgeneem aan Operasie ''Magic Carpet'', dit het troepe teruggebring na Amerika en is daarna in 1946 in die reserwevloot geplaas. Die ''Hornet'' was weer uit die reserwevloot gehaal gedurende die [[Koreaanse Oorlog]] van 1950-1953, maar was ongelukkig die grootste gedeelte van die oorlog besig om gemoderniseer te word om straalaangedrewe vliegtuie te kan akkommodeer. Die skip is weer in die laat 1950's gemoderniseer om diens te kan doen as teenduikbootvliegdekskip. Die ''Hornet'' het 'n klein rol gespeel in die [[Viëtnamoorlog]] gedurende die 1960's. Die skip het ook as deel van die [[Apollo-program]] die [[Apollo 11]] en [[Apollo 12]] se bemanning herwin nadat die [[Ruimtevaarder|ruimtevaarders]] van die [[Maan]] af teruggekeer het.

Die ''Hornet'' is uit diens onttrek in 1970. Die skip is uiteindelik aangewys as 'n Nasionale Historiese Landmerk asook 'n Kaliforniese Historiese Landmerk en is aan die publiek oopgestel as die USS ''Hornet'' museum in Almeda, [[Kalifornië]] in 1998.

== Ontwerp en beskrywing ==
Die ''Essex''-klas skepe was baie groter as die voorafgaande [[Yorktown-klas vliegdekskip|''Yorktown''-klas vliegdekskepe]], wat hulle in staat gestel het om meer vliegtuie, pantser en bewapening te kon dra.&lt;ref name=c4&gt;Chesneau, p. 104&lt;/ref&gt; Die aanvanklike skepe in die klas het 'n totale lengte van 265,8&amp;nbsp;m en 'n lengte van 249,9&amp;nbsp;m by die waterlyn gehad, hoewel dit vir die &quot;langromp&quot;-subklas gewysig is na 'n totale lengte van 270,7&amp;nbsp;m; dit het gevolg toe die boeg herontwerp is om plek te maak vir twee viervoudige 40-millimeter-geskutmonterings, in teenstelling met die enkele montering op die vroeëre &quot;kortromp&quot;-skepe soos die ''Hornet''.

Al die skepe het 'n breedte van 28,3&amp;nbsp;m by die waterlyn en 'n diepgang van 9,4&amp;nbsp;m by volvrag gehad.&lt;ref&gt;Raven, pp. 9–10, 16&lt;/ref&gt; Hulle het 'n verplasing van 27&amp;nbsp;535&amp;nbsp;t by standaardvrag en 36&amp;nbsp;960&amp;nbsp;t met volvrag gehad. Hulle beplande bemanning het uit ongeveer 268 offisiere en 2 362 manskappe bestaan, maar meer personeel is bygevoeg selfs voordat die skepe voltooi was; die byvoeging van bykomende ligte wapens en ander toerusting het die oorbevolking aansienlik vererger, sodat die ''Hornet'' se susterskip, die ''Intrepid'', in 1945 'n bemanning van 382 offisiere en 3 003 manskappe gehad het.&lt;ref&gt;Friedman, pp. 155–156, 394&lt;/ref&gt; Die skepe het oor vier stoomturbines met ratkaste beskik – wat elk een skroefas aangedryf het – en gebruik gemaak van [[stoom]] wat deur agt Babcock &amp; Wilcox-stoomketels voorsien is.

== Verwysings ==
{{verwysings}}

{{Normdata}}

[[Kategorie:Skepe betrokke in Tweede Wêreldoorlog]]
[[Kategorie:Amerikaanse vliegdekskepe]]</text>
      <sha1>2rjdtjc549iz62v2m4u2uxl0qiwhpz9</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2977153</id>
      <parentid>2977150</parentid>
      <timestamp>2026-10-09T19:25:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Oesjaar</username>
        <id>7467</id>
      </contributor>
      <comment>/* Ontwerp en beskrywing */ Verbeter</comment>
      <origin>2977153</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5448" sha1="bax2u8eg9m1o2o3ac4xijadok3mepxn" xml:space="preserve">{{TITELAANSIG|USS ''Franklin'' (CV-12)}}
{{Inligtingskas Skip
| beeld          = [[Lêer:USS Hornet (CVS-12) underway in 1969.jpg|300px]]
| beeldstyl      = 
| onderskrif     = ''Hornet'' in die [[Stille Oseaan]] in Julie 1969
| naam           = ''Hornet''
| klas_en_tipe   = Essex-klas vliegdekskip
| bouers         = Newport News Shipbuilding
| gebruik_deur   = {{vlagikoon|Verenigde State}} [[Amerikaanse Vloot]]
| voorganger     = 
| opvolger       = 
| besteldatum    = 20 Mei 1940
| boudatum       =
| koste          = 
| aantal_beplan  = 32
| aantal_neergelê= 24
| datum_neergelê = 3 Augustus 1942
| tewaterlating  = 30 Augustus 1943
| voltooi        =
| in_gebruik     =
| in_diens_gestel= 29 November 1943
| onttrek        = 15 Januarie 1947
| lot            =
| tuishawe       = 
| bynaam         =
| verplasing     = 27,500 t (standaard)
| lengte         = 249.9 m
| wydte          = 28.3 m
| hoogte         = 
| diepgang       = 10.41 m
| spoed          = 33 knope (61 km/h)
| bemanning      = 2,600 offisiere en manskappe
}}
[[Lêer:USS Hornet (CVS-12) underway at sea on 9 August 1968 (USN 1116887).jpg|duimnael|regs|USS ''Hornet'' ter see in 1968]]
[[Lêer:USS Hornet (CVS-12) underway in 1969.jpg|duimnael|regs|USS ''Hornet'' ter see in 1969]]
Die '''USS ''Hornet'' (CV/CVA/CVS-12)''' is een van 24 [[Essex-klas vliegdekskip|Essex-klas vliegdekskepe]] wat gedurende die [[Tweede Wêreldoorlog]] vir die [[Amerikaanse Vloot]] gebou is. Die skip is aanvanklik eers ''Kearsarge'' genoem en is net na die [[USS Hornet (CV-8)]] gekelder is, hernoem as USS ''Hornet''. Die ''Hornet'' is voltooi in 1943 en toegeken aan die ''Fast Carrier Task Force'' (ook bekend as Task Force 38 of 58) in die [[Stille Oseaan]], die Vloot se grootste mag gedurende die Stille Oseaan-oorlog. Vroeg in 1944 het die ''Hornet'' deelgeneem aan onder andere aanvalle op Japannese basisse in [[Nieu-Guinee]], [[Palau]] en Chuuk Lagoon. Die skip het toe deelgeneem aan invalle in die Palau- en [[Mariana-eilande]], ook die [[Slag van die Filippynse See]] in Junie. Die slag het die bynaam die ''Great Marianas Turkey Shoot'' gekry vanweë die groot aantal Japannese vliegtuie wat afgeskiet is. Die skip het toe aan die Filippynse Offensief deelgeneem, laat in 1944, asook die Volcano en [[Ryukyu-eilande]] offensief in die eerste helfte van 1945. Die ''Hornet'' is in Junie ernstig beskadig deur 'n [[tifoon]] en moes na Amerika terugkeer vir herstelwerk.

Na die oorlog het die ''Hornet'' deelgeneem aan Operasie ''Magic Carpet'', dit het troepe teruggebring na Amerika en is daarna in 1946 in die reserwevloot geplaas. Die ''Hornet'' was weer uit die reserwevloot gehaal gedurende die [[Koreaanse Oorlog]] van 1950-1953, maar was ongelukkig die grootste gedeelte van die oorlog besig om gemoderniseer te word om straalaangedrewe vliegtuie te kan akkommodeer. Die skip is weer in die laat 1950's gemoderniseer om diens te kan doen as teenduikbootvliegdekskip. Die ''Hornet'' het 'n klein rol gespeel in die [[Viëtnamoorlog]] gedurende die 1960's. Die skip het ook as deel van die [[Apollo-program]] die [[Apollo 11]] en [[Apollo 12]] se bemanning herwin nadat die [[Ruimtevaarder|ruimtevaarders]] van die [[Maan]] af teruggekeer het.

Die ''Hornet'' is uit diens onttrek in 1970. Die skip is uiteindelik aangewys as 'n Nasionale Historiese Landmerk asook 'n Kaliforniese Historiese Landmerk en is aan die publiek oopgestel as die USS ''Hornet'' museum in Almeda, [[Kalifornië]] in 1998.

== Ontwerp en beskrywing ==
Die ''Essex''-klas skepe was baie groter as die voorafgaande [[Yorktown-klas vliegdekskip|''Yorktown''-klas vliegdekskepe]], wat hulle in staat gestel het om meer vliegtuie, pantser en bewapening te kon dra.&lt;ref name=c4&gt;Chesneau, p. 104&lt;/ref&gt; Die aanvanklike skepe in die klas het 'n totale lengte van 265,8&amp;nbsp;m en 'n lengte van 249,9&amp;nbsp;m by die waterlyn gehad, hoewel dit vir die &quot;langromp&quot;-subklas gewysig is na 'n totale lengte van 270,7&amp;nbsp;m; dit het gevolg toe die boeg herontwerp is om plek te maak vir twee viervoudige 40-millimeter-geskutmonterings, in teenstelling met die enkele montering op die vroeëre &quot;kortromp&quot;-skepe soos die ''Hornet''.

Al die skepe het 'n breedte van 28,3&amp;nbsp;m by die waterlyn en 'n diepgang van 9,4&amp;nbsp;m by volvrag gehad.&lt;ref&gt;Raven, pp. 9–10, 16&lt;/ref&gt; Hulle het 'n verplasing van 27&amp;nbsp;535&amp;nbsp;t by standaardvrag en 36&amp;nbsp;960&amp;nbsp;t met volvrag gehad. Hulle beplande bemanning het uit ongeveer 268 offisiere en 2 362 manskappe bestaan, maar meer personeel is bygevoeg selfs voordat die skepe voltooi was; die byvoeging van bykomende ligte wapens en ander toerusting het die oorbevolking aansienlik vererger, sodat die ''Hornet'' se susterskip, die ''Intrepid'', in 1945 'n bemanning van 382 offisiere en 3 003 manskappe gehad het.&lt;ref&gt;Friedman, pp. 155–156, 394&lt;/ref&gt; Die skepe het oor vier stoomturbines met ratkaste beskik – wat elk een skroefas aangedryf het – en gebruik gemaak van [[stoom]] wat deur agt Babcock &amp; Wilcox-stoomketels voorsien is. Die turbines is ontwerp om 'n totaal van 110 000 kW krag te lewer – genoeg vir 'n maksimum snelheid van 33 knope (61 km/h). Die skepe het genoeg brandstofolie aan boord gehad vir 'n togafstand van 14&amp;nbsp;100&amp;nbsp;seemyl teen 'n spoed van 20 knope (37 km/h).&lt;ref&gt;Brown 1977, p. 61&lt;/ref&gt;

== Verwysings ==
{{verwysings}}

{{Normdata}}

[[Kategorie:Skepe betrokke in Tweede Wêreldoorlog]]
[[Kategorie:Amerikaanse vliegdekskepe]]</text>
      <sha1>bax2u8eg9m1o2o3ac4xijadok3mepxn</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2977154</id>
      <parentid>2977153</parentid>
      <timestamp>2026-10-09T19:26:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Oesjaar</username>
        <id>7467</id>
      </contributor>
      <comment>/* Ontwerp en beskrywing */ Verbeter</comment>
      <origin>2977154</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5452" sha1="mahp52274rk5at9o03xgu745603jz75" xml:space="preserve">{{TITELAANSIG|USS ''Franklin'' (CV-12)}}
{{Inligtingskas Skip
| beeld          = [[Lêer:USS Hornet (CVS-12) underway in 1969.jpg|300px]]
| beeldstyl      = 
| onderskrif     = ''Hornet'' in die [[Stille Oseaan]] in Julie 1969
| naam           = ''Hornet''
| klas_en_tipe   = Essex-klas vliegdekskip
| bouers         = Newport News Shipbuilding
| gebruik_deur   = {{vlagikoon|Verenigde State}} [[Amerikaanse Vloot]]
| voorganger     = 
| opvolger       = 
| besteldatum    = 20 Mei 1940
| boudatum       =
| koste          = 
| aantal_beplan  = 32
| aantal_neergelê= 24
| datum_neergelê = 3 Augustus 1942
| tewaterlating  = 30 Augustus 1943
| voltooi        =
| in_gebruik     =
| in_diens_gestel= 29 November 1943
| onttrek        = 15 Januarie 1947
| lot            =
| tuishawe       = 
| bynaam         =
| verplasing     = 27,500 t (standaard)
| lengte         = 249.9 m
| wydte          = 28.3 m
| hoogte         = 
| diepgang       = 10.41 m
| spoed          = 33 knope (61 km/h)
| bemanning      = 2,600 offisiere en manskappe
}}
[[Lêer:USS Hornet (CVS-12) underway at sea on 9 August 1968 (USN 1116887).jpg|duimnael|regs|USS ''Hornet'' ter see in 1968]]
[[Lêer:USS Hornet (CVS-12) underway in 1969.jpg|duimnael|regs|USS ''Hornet'' ter see in 1969]]
Die '''USS ''Hornet'' (CV/CVA/CVS-12)''' is een van 24 [[Essex-klas vliegdekskip|Essex-klas vliegdekskepe]] wat gedurende die [[Tweede Wêreldoorlog]] vir die [[Amerikaanse Vloot]] gebou is. Die skip is aanvanklik eers ''Kearsarge'' genoem en is net na die [[USS Hornet (CV-8)]] gekelder is, hernoem as USS ''Hornet''. Die ''Hornet'' is voltooi in 1943 en toegeken aan die ''Fast Carrier Task Force'' (ook bekend as Task Force 38 of 58) in die [[Stille Oseaan]], die Vloot se grootste mag gedurende die Stille Oseaan-oorlog. Vroeg in 1944 het die ''Hornet'' deelgeneem aan onder andere aanvalle op Japannese basisse in [[Nieu-Guinee]], [[Palau]] en Chuuk Lagoon. Die skip het toe deelgeneem aan invalle in die Palau- en [[Mariana-eilande]], ook die [[Slag van die Filippynse See]] in Junie. Die slag het die bynaam die ''Great Marianas Turkey Shoot'' gekry vanweë die groot aantal Japannese vliegtuie wat afgeskiet is. Die skip het toe aan die Filippynse Offensief deelgeneem, laat in 1944, asook die Volcano en [[Ryukyu-eilande]] offensief in die eerste helfte van 1945. Die ''Hornet'' is in Junie ernstig beskadig deur 'n [[tifoon]] en moes na Amerika terugkeer vir herstelwerk.

Na die oorlog het die ''Hornet'' deelgeneem aan Operasie ''Magic Carpet'', dit het troepe teruggebring na Amerika en is daarna in 1946 in die reserwevloot geplaas. Die ''Hornet'' was weer uit die reserwevloot gehaal gedurende die [[Koreaanse Oorlog]] van 1950-1953, maar was ongelukkig die grootste gedeelte van die oorlog besig om gemoderniseer te word om straalaangedrewe vliegtuie te kan akkommodeer. Die skip is weer in die laat 1950's gemoderniseer om diens te kan doen as teenduikbootvliegdekskip. Die ''Hornet'' het 'n klein rol gespeel in die [[Viëtnamoorlog]] gedurende die 1960's. Die skip het ook as deel van die [[Apollo-program]] die [[Apollo 11]] en [[Apollo 12]] se bemanning herwin nadat die [[Ruimtevaarder|ruimtevaarders]] van die [[Maan]] af teruggekeer het.

Die ''Hornet'' is uit diens onttrek in 1970. Die skip is uiteindelik aangewys as 'n Nasionale Historiese Landmerk asook 'n Kaliforniese Historiese Landmerk en is aan die publiek oopgestel as die USS ''Hornet'' museum in Almeda, [[Kalifornië]] in 1998.

== Ontwerp en beskrywing ==
Die ''Essex''-klas skepe was baie groter as die voorafgaande [[Yorktown-klas vliegdekskip|''Yorktown''-klas vliegdekskepe]], wat hulle in staat gestel het om meer vliegtuie, pantser en bewapening te kon dra.&lt;ref name=c4&gt;Chesneau, p. 104&lt;/ref&gt; Die aanvanklike skepe in die klas het 'n totale lengte van 265,8&amp;nbsp;m en 'n lengte van 249,9&amp;nbsp;m by die waterlyn gehad, hoewel dit vir die &quot;langromp&quot;-subklas gewysig is na 'n totale lengte van 270,7&amp;nbsp;m; dit het gevolg toe die boeg herontwerp is om plek te maak vir twee viervoudige 40-millimeter-geskutmonterings, in teenstelling met die enkele montering op die vroeëre &quot;kortromp&quot;-skepe soos die ''Hornet''.

Al die skepe het 'n breedte van 28,3&amp;nbsp;m by die waterlyn en 'n diepgang van 9,4&amp;nbsp;m by volvrag gehad.&lt;ref&gt;Raven, pp. 9–10, 16&lt;/ref&gt; Hulle het 'n verplasing van 27&amp;nbsp;535&amp;nbsp;t by standaardvrag en 36&amp;nbsp;960&amp;nbsp;t met volvrag gehad. Hulle beplande bemanning het uit ongeveer 268 offisiere en 2 362 manskappe bestaan, maar meer personeel is bygevoeg selfs voordat die skepe voltooi was; die byvoeging van bykomende ligte wapens en ander toerusting het die oorbevolking aansienlik vererger, sodat die ''Hornet'' se susterskip, die ''Intrepid'', in 1945 'n bemanning van 382 offisiere en 3 003 manskappe gehad het.&lt;ref&gt;Friedman, pp. 155–156, 394&lt;/ref&gt; Die skepe het oor vier stoomturbines met ratkaste beskik – wat elk een skroefas aangedryf het – en gebruik het gemaak van [[stoom]] wat deur agt Babcock &amp; Wilcox-stoomketels voorsien is. Die turbines is ontwerp om 'n totaal van 110 000 kW krag te lewer – genoeg vir 'n maksimum snelheid van 33 knope (61 km/h). Die skepe het genoeg brandstofolie aan boord gehad vir 'n togafstand van 14&amp;nbsp;100&amp;nbsp;seemyl teen 'n spoed van 20 knope (37 km/h).&lt;ref&gt;Brown 1977, p. 61&lt;/ref&gt;

== Verwysings ==
{{verwysings}}

{{Normdata}}

[[Kategorie:Skepe betrokke in Tweede Wêreldoorlog]]
[[Kategorie:Amerikaanse vliegdekskepe]]</text>
      <sha1>mahp52274rk5at9o03xgu745603jz75</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2977155</id>
      <parentid>2977154</parentid>
      <timestamp>2026-10-09T19:27:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Oesjaar</username>
        <id>7467</id>
      </contributor>
      <comment>/* Ontwerp en beskrywing */ Verbeter</comment>
      <origin>2977155</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5459" sha1="qd4rd96neuoinf10o250w88t6astu01" xml:space="preserve">{{TITELAANSIG|USS ''Franklin'' (CV-12)}}
{{Inligtingskas Skip
| beeld          = [[Lêer:USS Hornet (CVS-12) underway in 1969.jpg|300px]]
| beeldstyl      = 
| onderskrif     = ''Hornet'' in die [[Stille Oseaan]] in Julie 1969
| naam           = ''Hornet''
| klas_en_tipe   = Essex-klas vliegdekskip
| bouers         = Newport News Shipbuilding
| gebruik_deur   = {{vlagikoon|Verenigde State}} [[Amerikaanse Vloot]]
| voorganger     = 
| opvolger       = 
| besteldatum    = 20 Mei 1940
| boudatum       =
| koste          = 
| aantal_beplan  = 32
| aantal_neergelê= 24
| datum_neergelê = 3 Augustus 1942
| tewaterlating  = 30 Augustus 1943
| voltooi        =
| in_gebruik     =
| in_diens_gestel= 29 November 1943
| onttrek        = 15 Januarie 1947
| lot            =
| tuishawe       = 
| bynaam         =
| verplasing     = 27,500 t (standaard)
| lengte         = 249.9 m
| wydte          = 28.3 m
| hoogte         = 
| diepgang       = 10.41 m
| spoed          = 33 knope (61 km/h)
| bemanning      = 2,600 offisiere en manskappe
}}
[[Lêer:USS Hornet (CVS-12) underway at sea on 9 August 1968 (USN 1116887).jpg|duimnael|regs|USS ''Hornet'' ter see in 1968]]
[[Lêer:USS Hornet (CVS-12) underway in 1969.jpg|duimnael|regs|USS ''Hornet'' ter see in 1969]]
Die '''USS ''Hornet'' (CV/CVA/CVS-12)''' is een van 24 [[Essex-klas vliegdekskip|Essex-klas vliegdekskepe]] wat gedurende die [[Tweede Wêreldoorlog]] vir die [[Amerikaanse Vloot]] gebou is. Die skip is aanvanklik eers ''Kearsarge'' genoem en is net na die [[USS Hornet (CV-8)]] gekelder is, hernoem as USS ''Hornet''. Die ''Hornet'' is voltooi in 1943 en toegeken aan die ''Fast Carrier Task Force'' (ook bekend as Task Force 38 of 58) in die [[Stille Oseaan]], die Vloot se grootste mag gedurende die Stille Oseaan-oorlog. Vroeg in 1944 het die ''Hornet'' deelgeneem aan onder andere aanvalle op Japannese basisse in [[Nieu-Guinee]], [[Palau]] en Chuuk Lagoon. Die skip het toe deelgeneem aan invalle in die Palau- en [[Mariana-eilande]], ook die [[Slag van die Filippynse See]] in Junie. Die slag het die bynaam die ''Great Marianas Turkey Shoot'' gekry vanweë die groot aantal Japannese vliegtuie wat afgeskiet is. Die skip het toe aan die Filippynse Offensief deelgeneem, laat in 1944, asook die Volcano en [[Ryukyu-eilande]] offensief in die eerste helfte van 1945. Die ''Hornet'' is in Junie ernstig beskadig deur 'n [[tifoon]] en moes na Amerika terugkeer vir herstelwerk.

Na die oorlog het die ''Hornet'' deelgeneem aan Operasie ''Magic Carpet'', dit het troepe teruggebring na Amerika en is daarna in 1946 in die reserwevloot geplaas. Die ''Hornet'' was weer uit die reserwevloot gehaal gedurende die [[Koreaanse Oorlog]] van 1950-1953, maar was ongelukkig die grootste gedeelte van die oorlog besig om gemoderniseer te word om straalaangedrewe vliegtuie te kan akkommodeer. Die skip is weer in die laat 1950's gemoderniseer om diens te kan doen as teenduikbootvliegdekskip. Die ''Hornet'' het 'n klein rol gespeel in die [[Viëtnamoorlog]] gedurende die 1960's. Die skip het ook as deel van die [[Apollo-program]] die [[Apollo 11]] en [[Apollo 12]] se bemanning herwin nadat die [[Ruimtevaarder|ruimtevaarders]] van die [[Maan]] af teruggekeer het.

Die ''Hornet'' is uit diens onttrek in 1970. Die skip is uiteindelik aangewys as 'n Nasionale Historiese Landmerk asook 'n Kaliforniese Historiese Landmerk en is aan die publiek oopgestel as die USS ''Hornet'' museum in Almeda, [[Kalifornië]] in 1998.

== Ontwerp en beskrywing ==
Die ''Essex''-klas skepe was baie groter as die voorafgaande [[Yorktown-klas vliegdekskip|''Yorktown''-klas vliegdekskepe]], wat hulle in staat gestel het om meer vliegtuie, pantser en bewapening te kon dra.&lt;ref name=c4&gt;Chesneau, p. 104&lt;/ref&gt; Die aanvanklike skepe in die klas het 'n totale lengte van 265,8&amp;nbsp;m en 'n lengte van 249,9&amp;nbsp;m by die waterlyn gehad, hoewel dit vir die &quot;langromp&quot;-subklas gewysig is na 'n totale lengte van 270,7&amp;nbsp;m; dit het gevolg toe die boeg herontwerp is om plek te maak vir twee viervoudige 40-millimeter-geskutmonterings, in teenstelling met die enkele montering op die vroeëre &quot;kortromp&quot;-skepe soos die ''Hornet''.

Al die skepe het 'n breedte van 28,3&amp;nbsp;m by die waterlyn en 'n diepgang van 9,4&amp;nbsp;m by volvrag gehad.&lt;ref&gt;Raven, pp. 9–10, 16&lt;/ref&gt; Hulle het 'n verplasing van 27&amp;nbsp;535&amp;nbsp;t by standaardvrag en 36&amp;nbsp;960&amp;nbsp;t met volvrag gehad. Hulle beplande bemanning het uit ongeveer 268 offisiere en 2 362 manskappe bestaan, maar meer personeel is bygevoeg selfs voordat die skepe voltooi was; die byvoeging van bykomende ligte wapens en ander toerusting het die oorbevolking aansienlik vererger, sodat die ''Hornet'' se susterskip, die ''Intrepid'', in 1945 'n bemanning van 382 offisiere en 3 003 manskappe gehad het.&lt;ref&gt;Friedman, pp. 155–156, 394&lt;/ref&gt; Die skepe het oor vier stoomturbines met ratkaste beskik – wat elk een skroefas aangedryf het – en gebruik het gemaak van [[stoom]] wat deur agt Babcock &amp; Wilcox-stoomketels voorsien is. Die turbines is ontwerp om 'n totaal van 110 000 kW krag te lewer – genoeg vir 'n maksimum snelheid van 33 knope (61 km/h). Die skepe het genoeg brandstofolie aan boord gehad vir 'n togafstand van 14&amp;nbsp;100&amp;nbsp;[[seemyl]] teen 'n snelheid van 20 knope (37 km/h).&lt;ref&gt;Brown 1977, p. 61&lt;/ref&gt;

== Verwysings ==
{{verwysings}}

{{Normdata}}

[[Kategorie:Skepe betrokke in Tweede Wêreldoorlog]]
[[Kategorie:Amerikaanse vliegdekskepe]]</text>
      <sha1>qd4rd96neuoinf10o250w88t6astu01</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Wally Funk</title>
    <ns>0</ns>
    <id>393704</id>
    <revision>
      <id>2977139</id>
      <parentid>2923544</parentid>
      <timestamp>2026-10-09T18:06:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>131157</id>
      </contributor>
      <comment>Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>2977139</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="20780" sha1="p63c3eo3ayemv0mbkgvqbwqu8slvvqv" xml:space="preserve">{{Weesbladsy}}
{{Databoks}}
[[Lêer:USMC-13748.jpg|duimnael|CH-46E vlieenier Lt. Kol. Jenifer Nothelfer met Gen Maj Jon Davis saam met Wally Funk; by die 23ste jaarlikse &quot;Vroue in Lugvaart Internasionale Kongres in Dallas, Texas; Maart 2012.]]
'''Mary Wallace Funk''' (gebore 1 Februarie 1939) is 'n Amerikaanse [[vlieënier]], kommersiële ruimtevaarder, &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.cnn.com/2021/12/10/politics/astronaut-wings-bezos-branson-shatner/index.html|title=First on CNN: The US gives Bezos, Branson and Shatner their astronaut wings|last=Fisher|first=Kristin|date=10 December 2021|website=CNN|access-date=10 December 2021|quote=The US government is making it official, Jeff Bezos, Richard Branson, and William Shatner have earned the title of astronaut after their flights to the edge of space. The Federal Aviation Administration will also award Commercial Space Astronaut Wings to 12 other people who have flown at least 50 miles above Earth on a FAA licensed commercial spacecraft, including the crew of SpaceX's Inspiration4 mission. The FAA will award wings to eight people who flew on Blue Origin's New Shepherd spacecraft, three who flew on Virgin Galactic's SpaceShipTwo, and to the four members of the SpaceX crew who spent three days in space in September.}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.faa.gov/space/licenses/human_spaceflight/recognition/|title=FAA Commercial Human Spaceflight Recognition|access-date=10 December 2021}}&lt;/ref&gt; en welwillendheidsambassadeur . Sy was die eerste vroulike lugveiligheidsinspekteur vir die Nasionale Vervoerveiligheidsraad, die eerste vroulike burgerlike vlieginstrukteur by Fort Sill, Oklahoma, en die eerste vroulike inspekteur van die [[Federale Lugvaartadministrasie|Federale Lugvaartagentskap]], sowel as een van die Mercurius 13.

Funk het op 20 Julie 2021 op 82-jarige ouderdom die oudste persoon geword wat na die ruimte gegaan het, terwyl sy op Blue Origin se New Shepard -ruimtetuig gevlieg het tydens sy suborbitale vlug, wat 'n rekord gebreek het wat 23 jaar lank deur [[John Glenn]] gehou is. Haar rekord sou staan tot later daardie jaar toe [[William Shatner]] se vlug op 13 Oktober plaasgevind het; Shatner was toe 90 jaar oud. Funk hou steeds die rekord vir die oudste vrou om na die ruimte te reis.

Funk is, saam met Gene Nora Jessen, een van die laaste twee oorlewende lede van die Mercury 13 -groep. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://tulsaworld.com/longtime-friend-of-wally-funk-recalls-trailblazers-dream-of-space-flight/article_bcdc2a22-e8da-11eb-9f4c-031299596b52.html|title=Longtime friend of Wally Funk recalls trailblazer's dream of space flight|access-date=19 September 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220920173046/https://tulsaworld.com/longtime-friend-of-wally-funk-recalls-trailblazers-dream-of-space-flight/article_bcdc2a22-e8da-11eb-9f4c-031299596b52.html|archive-date=20 September 2022|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; Sy is ook die enigste een van die dertien wat na die ruimte gereis het.

== Vroeë lewe ==
Funk is in 1939 in Las Vegas, New Mexico, gebore &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://books.google.com/books?id=DuLvAAAAMAAJ&amp;q=%22****FAA+Inspector+for+SWAP.+Home:+655+8th+Pl.,+Hermosa+Beach.+Calif.+Born+Feb.+1,+1939,+Las+Vegas,+N.M.+Other+Activities%22|title=Who's Who in Aviation|date=October 13, 1973|publisher=Harwood &amp; Charles Publishing Company|via=Google Books}}&lt;/ref&gt; en het in Taos, New Mexico, grootgeword. Haar ouers het 'n verskeidenheidswinkel besit . Die gesin het 'n versameling kunswerke van kunstenaars by die Taos-kunskolonie gehad, aangesien die kunstenaars kunswerke sou verruil om hul skuld by die winkel te delg. 

As kind was Funk deur vliegtuie bekoor. Toe sy een jaar oud was, het haar ouers haar na 'n lughawe toe naby aan waar hulle in New Mexico gewoon het geneem en sy het 'n [[Douglas DC-3]], 'n vroeë vliegtuig, van naby beskou. “Ek gaan regs na die wiel en ek probeer die moer draai,” sê sy. &quot;Ma het gesê: 'Sy gaan vlieg.'&lt;ref name=&quot;guar&quot;&gt;https://www.theguardian.com/science/2019/jun/24/ill-be-flying-till-i-die-why-wally-funk-wont-give-up-her-lifelong-space-mission&lt;/ref&gt;  Sy het in meganika begin belangstel en modelvliegtuie en -skepe gebou. Teen die tyd dat sy sewe was, was sy besig om vliegtuie van balsahout te maak. Op negejarige ouderdom het sy haar eerste vliegles gehad.

Funk was ook 'n bekwame buitelugvrou, wat tyd spandeer het op haar fiets of haar perd, ski, jag en visvang. Op 14-jarige ouderdom het sy 'n kundige skut geword en die Distinguished Rifleman's Award ontvang. Die [[National Rifle Association]] het haar ongelooflike skietuitslae aan die president, [[Dwight D. Eisenhower|Dwight Eisenhower]], gestuur en hy het aan haar teruggeskryf. Terselfdertyd het sy die suidwestelike Verenigde State verteenwoordig as Top Vroulike Skiër, Slalom en Afdraande wedrenne in die Verenigde State-kompetisie.

== Onderwys en vlugskool ==
As 'n hoërskoolleerling wou Funk kursusse soos meganiese tekening en motorwerktuigkunde neem, maar omdat sy 'n meisie was, is sy toegelaat om slegs kursusse soos huishoudkunde te neem. Gefrustreerd het Funk die hoërskool vroeg op die ouderdom van 16 verlaat en by Stephens College in Columbia, Missouri, ingegaan.&lt;ref name=&quot;Wilde2019&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.huckmag.com/perspectives/activism-2/wally-funk-the-woman-cheated-out-of-space-by-gender-politics/|title=Wally Funk: the woman cheated out of space by gender politics|last=Wilde|first=George|date=June 20, 2019|website=Huck Mag|access-date=July 22, 2019|archive-date=21 Julie 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190721164608/https://www.huckmag.com/perspectives/activism-2/wally-funk-the-woman-cheated-out-of-space-by-gender-politics/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; Funk het 'n lid van die &quot;Flying Susies&quot; geword en eerste gegradeer in haar klas van 24 vlieërs. Sy het in 1958 gegradueer met haar vlieënierslisensie en 'n Assosiaat van die Kunste-graad.

Funk het voortgegaan om 'n [[Baccalaureus scientiae|Baccalaureus Scientiae-]] graad in Sekondêre Onderwys aan die Oklahoma State University te voltooi. Terwyl hy by OSU was, was Funk 'n lid van Alpha Chi Omega, Gamma Epsilon hoofstuk. Funk is hoofsaaklik na OSU getrek deur sy beroemde &quot;Flying Aggies&quot;-program. By OSU het Funk 'n groot aantal [[Lugvaart|lugvaartsertifikate]] en -graderings verwerf, insluitend haar kommersiële, enkelmotorige land, multi-enjin land, enkelmotor see, instrument, vlieginstrukteur en alle grondinstrukteur se graderings. Funk is verkies as 'n offisier van die &quot;Flying Aggies&quot; en het vir hulle in die International Collegiate Air Meets gevlieg. Sy het die &quot;Uitstekende vroulike vlieënier&quot;-trofee, die &quot;Flying Aggie Top Pilot&quot; en die &quot;Alfred Alder Memorial Trophy&quot; twee jaar agtereenvolgens ontvang.

== Lugvaart loopbaan ==
Op 20-jarige ouderdom het Funk 'n professionele vlieënier geword. Haar eerste werk was by Fort Sill, Oklahoma, as 'n burgervluginstrukteur van onder- en opdragoffisiere van die Amerikaanse weermag. Funk was die eerste vroulike vlieginstrukteur by 'n Amerikaanse militêre basis.&lt;ref name=&quot;Saner2019&quot;&gt;{{Cite web |url=https://www.ninety-nines.org/wally-funk.htm |title=argiefkopie |access-date=18 Februarie 2023 |archive-date=18 Februarie 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230218170223/https://www.ninety-nines.org/wally-funk.htm |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; Gedurende die herfs van 1961 het sy 'n pos aanvaar as 'n gesertifiseerde vlieginstrukteur, 'charter' en hoofvlieënier by 'n lugvaartmaatskappy in Hawthorne, Kalifornië. 

Funk het haar Airline Transport Rating in 1968 bekom, die 58ste vrou in die VSA om dit te doen.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.ninety-nines.org/wally-funk.htm |title=argiefkopie |access-date=18 Februarie 2023 |archive-date=18 Februarie 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230218170223/https://www.ninety-nines.org/wally-funk.htm |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; Sy het by drie kommersiële lugrederye aansoek gedoen, maar is, soos ander gekwalifiseerde vroulike vlieëniers, weggewys weens haar geslag.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://opoyi.com/science/who-is-wally-funk-378042/ |title=argiefkopie |access-date=18 Februarie 2023 |archive-date=18 Februarie 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230218171820/https://opoyi.com/science/who-is-wally-funk-378042/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

In 1971 het Funk die gradering van vluginspekteur van die [[Federale Lugvaartadministrasie|Federal Aviation Administration]] (FAA) verwerf, wat die eerste vrou geword het wat die FAA se General Aviation Operations Inspector Academy-kursus voltooi het, wat loodsertifisering en vlugtoetsprosedures, hantering van ongelukke en oortredings insluit. &lt;ref name=&quot;Romo&quot;&gt;https://www.discoverwalks.com/blog/united-states/top-10-fascinating-facts-about-wally-funk/&lt;/ref&gt; Sy het vir vier jaar by die FAA gewerk as 'n veldeksaminator, die eerste vrou wat dit gedoen het. In 1973 is sy bevorder tot FAA SWAP (Systems Worthiness Analysis Program) as 'n spesialis, die eerste vrou in die Verenigde State wat hierdie pos beklee het. Aan die einde van November 1973 het Wally weer die FAA Akademie betree om kursusse te neem wat lugtaxi-, 'charter'- en lugvaartverhuringsondernemings insluit. &lt;ref name=&quot;Ninetynines&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.ninety-nines.org/wally-funk.htm|title=Advancing Women Pilots {{!}} Women Pilots Today {{!}} Wally Funk|website=The [[Ninety-Nines]], Inc.|access-date=April 21, 2016}}&lt;/ref&gt;

In 1974 is Funk deur die National Transportation Safety Board (NTSB) aangestel as sy eerste vroulike lugveiligheidsondersoeker.&lt;ref name=&quot;WA1&quot;&gt;{{Cite web|url=http://womenaviators.org/WallyFunk.html|title=Wally Funk|website=Women Aviators|archive-url=https://web.archive.org/web/20110902144216/http://womenaviators.org/WallyFunk.html|archive-date=September 2, 2011|access-date=June 16, 2013}}&lt;/ref&gt; Funk het 450 ongelukke ondersoek, wat wissel van 'n waarskynlike gepeupel getref tot 'n noodlottige ongeluk by 'n lykshuis.  Sy het die ontdekking gemaak dat mense wat in klein vliegtuigongelukke sterf, dikwels hul juweliersware, skoene en klere deur die impak afgestroop word. 

Terselfdertyd het Funk aan baie lugresiese deelgeneem.&lt;ref name=&quot;Varnum2009&quot;&gt;https://www.latimes.com/archives/la-xpm-2004-jan-18-tm-wallyfunk03-story.html&lt;/ref&gt; Sy het die agtste plek behaal in die Powder Puff Derby se 25ste jaarlikse wedren, sesde in die Pacific Air Race, en agtste in die Palms to Pines Air Race. Op 16 Augustus 1975 het sy tweede geplaas in die Palms to Pines All Women Air Race van Santa Monica, Kalifornië, na Independence, Oregon. Op 4 Oktober 1975, met haar rooi en wit Citabria, het Wally die Pacific Air Race van San Diego, Kalifornië, na Santa Rosa, Kalifornië, gewen teen 80 deelnemende mededingers.

Funk het in 1985 uit haar pos as 'n Lugveiligheidsondersoeker getree nadat sy 11 jaar lank gedien het.&lt;ref&gt;https://web.archive.org/web/20200109002647/http://www.wallyfly.com/PDF/WallyFunkSpaceflightArticle.pdf&lt;/ref&gt;  Funk is toe aangestel as 'n FAA Veiligheidsraadgewer en het 'n bekende vlieënieropleier en spreker oor lugvaartveiligheid geword. In 1986 was sy die hoofspreker vir die VSA by die World Aviation Education and Safety Congress. In 1987 is Funk aangestel as hoofvlieënier by Emery Aviation College, Greeley, Colorado, wat toesig gehou het oor die hele vlugprogramme vir 100 studente van privaat tot multi-enjin vluginstrukteurs en helikoptergraderings.

Funk was hoofvlieënier vir vyf lugvaartskole regoor die land. Tot op hede het sy as 'n professionele vlieginstrukteur meer as 700 studente solo's gedoen en 3 000 privaat, kommersiële, multi-enjin, seevliegtuig, sweeftuig, instrument, CFI, Al en lugvervoervlieëniers deurgesit.

== Ruimte loopbaan ==

=== Mercurius 13 ===
In Februarie 1961 het Funk vrywillig aangemeld vir die &quot;Women in Space&quot;-program. Die program is deur William Randolph Lovelace bestuur, alhoewel dit nie amptelike regeringsondersteuning gehad het nie. Funk het Lovelace gekontak en haar ervaring en prestasies uiteengesit. Ten spyte daarvan dat sy jonger as die werwingsouderdom van 25–40 was, is Funk genooi om deel te neem.&lt;ref&gt;https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/19745040/&lt;/ref&gt; Vyf-en-twintig vroue is genooi, negentien het ingeskryf en dertien het gegradueer, insluitende Funk, wat op 21 die jongste was. Op sommige toetse het sy beter as John Glenn gevaar.  Die media het die groep die &quot;Mercury 13 &quot; gedoop, 'n verwysing na die [[Mercury Sewe|Mercury 7]]. &lt;ref name=&quot;Butler&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.c-spanvideo.org/program/291543-1|title=Wally Funk Oral History Interview|last=Butler|first=Carol L.|website=C-SPAN|access-date=June 16, 2013}}&lt;/ref&gt;

Soos die ander deelnemers aan die program, is Funk deur streng fisiese en psigometriese toetse gesit. In een toets is vrywilligers in tenks vir sensoriese ontneming geplaas. Funk was in die tenk, sonder om te [[Hallusinasie|hallusineer]], vir 10 uur en 35 minute, 'n rekord. Sy het haar toetse geslaag en was gekwalifiseer om die ruimte in te gaan. Haar telling was die derde beste in die Mercury 13 -program. Ten spyte hiervan is die program gekanselleer voordat die vroue hul laaste toets sou ondergaan.&lt;ref&gt;https://www.space.com/wally-funk-mercury-13-astronaut-history&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://www.space.com/mercury-13.html&lt;/ref&gt;

Nadat die Mercury 13-program gekanselleer is, het Funk 'n welwillendheidsambassadeur geword. 

=== Latere loopbaan ===
Funk het bly droom om ruimte toe te gaan. Toe [[Nasa|NASA]] uiteindelik begin om vroue te aanvaar in die laat 1970's, het Funk drie keer aansoek gedoen. Ten spyte van haar indrukwekkende geloofsbriewe, is sy afgekeur omdat sy nie 'n ingenieursgraad of 'n agtergrond as 'n toetsvlieënier gehad het nie. &lt;ref&gt;[https://www.nytimes.com/live/2021/07/20/science/jeff-bezos-space-flight ‘Best Day Ever’: Highlights From Bezos and Blue Origin Crew’s Short Flight to Space], ''[[New York Times]]'', July 20, 2021. Retrieved July 20, 2021.&lt;/ref&gt;

In 1995 het lt.kol. Eileen Collins het die eerste vrou geword om 'n [[Pendeltuig|Ruimtependeltuig]] die ruimte in te loods; Funk was te oud om te kwalifiseer om 'n Space Shuttle-vlieënier te word teen die tyd dat Collins een geword het.  Funk en ses ander lede van die Mercury 13 was genooide gaste van Collins by die bekendstelling, en NASA het vir hulle 'n agter-die-skerms BBP-toer van die [[Kennedy-ruimtesentrum|Kennedy Space Centre-]] kompleks aangebied.

In 2012 het sy geld spandeer om een van die eerste mense te wees wat die ruimte invlieg via Virgin Galactic . Die fondse vir die vlug was afkomstig van Funk se eie boek- en filmtantieme en familiegeld. 

Funk het in Julie 2020 'n memoir gepubliseer, ''Higher Faster Longer – My Life in Aviation en My Quest for Space Flight'' met skrywer Loretta Hall.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://space.nss.org/book-review-higher-faster-longer/|title=Book Review: Higher Faster Longer - National Space Society|date=2021-02-07|website=National Space Society|language=en-US|access-date=2021-07-19}}&lt;/ref&gt;

=== 2021 suborbitale ruimtevlug ===
Op 1 Julie 2021 het Blue Origin aangekondig dat Funk op die eerste New Shepard -vlug met passasiers sou vlieg, een van vier op die vlug, insluitend [[Jeff Bezos]], sy broer Mark, en die 18-jarige Oliver Daemen van Nederland, wat toe tydens die vlug van 20 Julie 2021die jongste persoon ooit in die ruimte geword het. &lt;ref name=&quot;sn20210720&quot;&gt;{{Cite web |url=https://www.blueorigin.com/news/wally-funk-will-fly-to-space-on-new-shepard/ |title=argiefkopie |access-date=18 Februarie 2023 |archive-date=18 Februarie 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230218170223/https://www.blueorigin.com/news/wally-funk-will-fly-to-space-on-new-shepard/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;BlueOriginTwitter&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.blueorigin.com/news/wally-funk-will-fly-to-space-on-new-shepard|title=Wally Funk will fly to space on New Shepard's first human flight|website=Blue Origin|language=en|access-date=July 1, 2021|archive-date= 1 Julie 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210701133303/https://www.blueorigin.com/news/wally-funk-will-fly-to-space-on-new-shepard|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;  Tydens die suksesvolle vlug het Funk, op die ouderdom van 82, die oudste persoon geword wat na die ruimte gevlieg het, wat [[John Glenn]] se rekord op die ouderdom van 77 in 1998 (aan boord van STS-95 ) oortref het. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.history.com/this-day-in-history/john-glenn-returns-to-space|title=John Glenn returns to space|last=The Editors|website=History.com|language=en|access-date=July 1, 2021}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.smithsonianmag.com/smart-news/wally-funk-trailblazing-pilot-will-go-space-60-years-after-passing-astronaut-tests-180978108/|title=Trailblazing Pilot Wally Funk Will Go to Space 60 Years After Passing Her Astronaut Tests|last=Machemer|first=Theresa|website=Smithsonian Magazine|language=en|access-date=2021-07-20}}&lt;/ref&gt; Haar rekord sou later daardie jaar oortref word deur [[William Shatner]], wat op die ouderdom van 90 aan boord van Blue Origin NS-18 gevlieg het. 

== Persoonlike lewe ==
Funk woon tans in Grapevine, Texas. Sy geniet sport en die restourasie van antieke motors, met 'n versameling wat 'n 1951 Hooper Silver Wraith insluit. &lt;ref&gt;https://www.standard.co.uk/insider/wally-funk-82-female-pilot-jeff-bezos-b945269.html&lt;/ref&gt;

Sy het meer as 18 600 vliegure&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://content.time.com/time/nation/article/0,8599,2112251,00.html |title=argiefkopie |access-date=18 Februarie 2023 |archive-date= 7 Februarie 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230207091619/https://content.time.com/time/nation/article/0,8599,2112251,00.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;  en het tot en met Junie 2019 steeds elke Saterdag as instrukteur gevlieg.&lt;ref name=&quot;guar&quot; /&gt;

== Populêre kultuur ==

* ''The Flight of Wally Funk'' is 'n 2001-album deur die Australiese rockgroep Spiderbait. Dit het 'n hoogtepunt op nommer 34 bereik op die ARIA-kaarte. &lt;ref&gt;https://open.spotify.com/album/02foNNZ3BhdERrfoijOFiQ&lt;/ref&gt; 

* ''Wally Funk'' is die titel van die 11de snit op ''Pleasure Seekers'', die 2022-album deur The Electric Swing Circus.&lt;ref&gt;https://www.beatport.com/track/wally-funk/16298322&lt;/ref&gt;
[[Lêer:2022 Michael Collins Trophy Presentation (NHQ202203240009).jpg|duimnael|Wally Funk ontvang die 2022 Michael Collins Trofee]]

== Toekennings en eerbewyse ==

* In 1964 het Funk die jongste vrou in die geskiedenis van Stephens College geword wat die Alumna-prestasietoekenning ontvang het, vereer as erkenning vir haar werk in lugvaart. &lt;ref name=&quot;Hackel2013&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.columbiamissourian.com/news/female-aviation-pioneer-to-share-her-fervor-for-flight-at/article_c7dea103-277c-526b-b09a-2e32cd4a70d8.html|title=Female aviation pioneer to share her fervor for flight at Stephens College|last=Hackel|first=Karee|website=Columbia Missourian|access-date=April 21, 2016}}&lt;/ref&gt;
* In 1965 is Funk gekies as een van die Uitstaande Jong Vroue in Amerika, &quot;ter erkenning van haar uitstaande vermoë, prestasies en diens aan haar gemeenskap, land en beroep&quot;.
* In 2012 het sy haar lewensverhaal vir die Travelling Space Museum verfilm. 
* In 2017 is Wally Funk se naam op die Smithsonian Nasionale Lug- en Ruimtemuseum se Muur van Eer ingeskryf “ter erkenning vir jou bydrae tot ons lugvaart- en eksplorasie-erfenis”.
* In 2022 is Funk bekroon met die RA&quot;Bob&quot; Hoover-trofee deur die Aircraft Owners and Pilots Association, &lt;ref name=&quot;AvWebMar22&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.avweb.com/air-shows-events/wally-funk-receives-bob-hoover-trophy/|title=Wally Funk Receives Bob Hoover Trophy - AVweb|last=O'Connor|first=Kate|date=24 March 2022|website=AVweb|access-date=28 March 2022}}&lt;/ref&gt; vir die uitstal van &quot;die lugmanskap, leierskap, mentorskap en passie vir lugvaart&quot; wat Hoover geïllustreer het, sowel as vir die feit dat hy 'n &quot; 'n vooraanstaande loopbaan as vlieënier en lugvaartadvokaat, terwyl dit ook gedien het as 'n bron van inspirasie en aanmoediging vir huidige en voornemende vlieëniers.”

Ook in 2022 het The Smithsonian's National Air and Space Museum sy Michael Collins-trofee aan Funk for Lewenslange Prestasie toegeken.

* Funk is gelys in die &quot;Wie is wie in lugvaart&quot;.

== Verwysings ==
{{Verwysings|3}}

== Eksterne skakels ==
* [http://wallyfly.com/ Amptelike webwerf]
* [http://www.ninety-nines.org/index.cfm/wally_funk.htm Wally Funk-profiel] van die Ninety-Nines, Inc., International Organisation of Women Pilots

{{Normdata}}
[[Kategorie:Geboortes in 1939]]
[[Kategorie:Lewende mense]]
[[Kategorie:Lugvaartpioniers]]
[[Kategorie:Ruimtevaarders]]
[[Kategorie:Amerikaanse ruimtevaarders]]
[[Kategorie:Vroue ruimtevaarders]]
[[Kategorie:Amerikaanse vluginstrukteurs]]
[[Kategorie:Lugvaart]]
[[Kategorie:Rekordhouers]]
[[Kategorie:Pages with unreviewed translations]]</text>
      <sha1>p63c3eo3ayemv0mbkgvqbwqu8slvvqv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Yosemitevallei</title>
    <ns>0</ns>
    <id>393716</id>
    <revision>
      <id>2977164</id>
      <parentid>2970648</parentid>
      <timestamp>2026-10-09T20:30:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>131157</id>
      </contributor>
      <comment>Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>2977164</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="29560" sha1="bgx73jtp7em8jumfr8z8xvqyzma4zfm" xml:space="preserve">'''Yosemitevallei''' ( {{IPAc-en|j|oʊ|ˈ|s|ɛ|m|ə|t|i}} yoh-SEM -ə-tee ; ''Yosemite'', Miwok vir &quot;moordenaar&quot;) is 'n gletservallei in die [[Yosemite Nasionale Park]] in die westelike [[Sierra Nevada (Verenigde State)|Sierra Nevada]]-berge van Sentraal-[[Kalifornië]]. Die vallei is ongeveer 12,1&amp;nbsp;km lank en 910 – 1&amp;nbsp;070&amp;nbsp;m diep, omring deur hoë [[graniet]]pieke soos Halfkoepel en El Capitan, en dig bebos met [[Denneboom|dennebome]]. Die vallei word deur die Mercedrivier gedreineer en 'n menigte [[Stroom|strome]] en [[waterval]]le vloei daarin, insluitend Tenaya, Illilouette, Yosemite en Bridalveil Creek. Yosemitewaterval is die hoogste waterval in [[Noord-Amerika]] en is 'n groot trekpleister, veral in die lente, wanneer die watermerk op sy hoogtepunt is. Die vallei is bekend vir sy natuurlike omgewing en word beskou as die middelpunt van Yosemite Nasionale Park.

Die vallei is die hoofaantreklikheid in die park vir die meerderheid besoekers en 'n bedrywige middelpunt van aktiwiteite gedurende die toeristeseisoen in die somermaande. Die meeste besoekers gaan die vallei van paaie na die weste binne en gaan deur die Tonneluitsig-ingang. Besoekersgeriewe is in die middel van die vallei. Daar is beide staproetekringe wat binne die vallei bly en [[Spoorkop|roete-uitsigpunte]] wat na hoër hoogtes lei, wat almal 'n blik op die park se vele natuurskoonwonders bied.

== Beskrywings ==
Die Yosemitevallei lê aan die westelike helling van die Sierra Nevada-berge, 240&amp;nbsp;km oos van [[San Francisco]]. Dit strek oor 12 km rofweg in 'n ooswestelike rigting, met 'n gemiddelde breedte van ongeveer 1,6 km.

[[Lêer:CathedralRocks.JPG|links|duimnael|Sentinelrots tydens sonsondergang]]
Yosemitevallei verteenwoordig slegs een persent van die parkarea, maar dit is waar die meeste besoekers aankom en bly. Meer as 'n halfdosyn spruite tuimel van [[Vallei|hangende valleie]] aan die bopunt van [[graniet]]kranse wat 914 – 1&amp;nbsp;067&amp;nbsp;m bo die valleivloer kan uitstyg, wat self 1219 m hoog bo [[seevlak]] is. Hierdie strome kombineer in die Mercedrivier, wat uit die westelike punt van die vallei vloei, in die res van sy [[canyon]] af na die [[San Joaquin-rivier|San Joaquinvallei]]. Die plat vloer van die Yosemitevallei bevat beide woude en groot oop weivelde, wat 'n uitsig op die omliggende kruine en [[waterval]]le bied.

Hier onder is 'n beskrywing van hierdie kenmerkende eienskappe. Eers word gekyk na die muurkranse bo, en dan word van wes na oos beweeg soos wat 'n besoeker die vallei binnegaan, dan die watervalle en ander waterbesienswaardighede besoek en daarna van oos na wes terugkeer saam met die vloei van water.

Die eerste uitsig oor Yosemitevallei wat baie besoekers sien, is die Tonneluitsig. Soveel skilderye is van hierdie uitsig gemaak dat die Nasionale Parkdiens daardie uitsigpunt Kunstenaarspunt genoem het. Die uitsig van die onderste (westelike) punt van die vallei bevat die groot [[Monoliet|granietmonoliet]] El Capitan aan die linkerkant, en Cathedral Rocks aan die regterkant met Bridalveil-waterval. Net verby hierdie plek word die vallei skielik breër met die katedraalspits, en dan volg die puntige [[obelisk]] van Sentinel Rock na die suide. Oorkant die vallei aan die noordekant is die &quot;Drie Broers&quot;, wat die een bo die ander uitstyg soos gewels wat op dieselfde hoek gebou is – die hoogste kruin is Eaglepiek, met die twee onder bekend as die Middel- en Onderste Broer.
[[Lêer:Panoramic Overview from Glacier Point over Yosemite Valley 2013 Alternative.jpg|links|duimnael|320px|Yosemitevallei]]
Tot op hierdie punt krom die vallei effens na links (noord). Nou begin 'n groot kurwe terug na regs, met Yosemitewaterval in die noorde, gevolg deur die Royal Arches, bo-op deur North Dome. Oorkant, in die suide, is Gletserspunt, 975 m bo die valleivloer. Op hierdie punt verdeel die vallei in twee, een gedeelte skuins noordoos, met die ander wat van suid na suidoos buig. Tussen hulle, aan die oostelike punt van die vallei, is Halfkoepel, een van die prominentste natuurlike kenmerke in die Sierra Nevada. Bo en noordoos van Halfkoepel is Clouds Rest; op 3025&amp;nbsp;m, die hoogste punt in die Yosemitevallei.

== Water ==
Sneeu wat in die Sierra Nevada smelt, vorm spruite en mere. In die omliggende streek vloei hierdie spruite na die rand van die vallei om vertakkings en watervalle te vorm.

[[Lêer:Mosquito Fall, by Muybridge, Eadweard, 1830-1904.jpg|duimnael|Muskietval, stereografiese foto deur Eadweard Muybridge, c. 1868–1873]]
'n Natuurlike waaier van spruite en vertakkings van die Mercedrivier neem dreinering van die Sierra-kruin en kombineer dan saam by Mercedmeer. Die Merced vloei dan af na die einde van sy canyon (Klein Yosemite-vallei), waar dit begin wat dikwels die Giant Staircase genoem word. Die eerste waterval is die Nevadawaterval, wat 181 m daal en van die graniethelling daaronder weerkaats. Onder is die Vernalwaterval, 97&amp;nbsp;m hoog, een van die skilderagtigste watervalle in die vallei. Die Merced daal dan met stroomversnellings af om Illilouette Creek te ontmoet, wat van die vallei se rand af val om die Illilouettewaterval te vorm. Hulle kombineer aan die voet van die klowe wat elke stroom bevat, en vloei dan om die Happy Isles om Tenaya Creek aan die oostelike punt van die Yosemitevallei te ontmoet.

Tenaya Creek vloei suidwes van Tenayameer af en dan af in Tenayacanyon, en vloei uiteindelik tussen Halfkoepel en Noordkoepel deur voordat dit by die Mercedrivier aansluit. Die volgende watervalle tuimel van die Valleirand af om dit op verskeie punte te verbind:

[[Lêer:Yosemite Falls and Half Dome.jpg|duimnael|380px|Yosemite-waterval en Halfkoepel in die winter]]
* Yosemitewaterval (739 m) Boonste Yosemitewaterval (440 m), die middelste waterval (200 m), en Onderste Yosemitewaterval (98 m). (Yosemite Creek)
* Snow Creekwaterval (650 m)
* Sentinelwaterval (590 m)
* Lintwaterval (491 m)
* Royal Arch Cascade (380 m)
* Lehamitewaterval  (360 m)
* Staircasewaterval (310 m)
* Bridalveilwaterval (190 m) (Bridalveil Creek)
* Nevadawaterval (181 m)
* Silver Strandwaterval (175 m)
* Vernalwaterval (97 m)

== Natuurlike Yosemitevallei ==
[[Lêer:Three Brothers Yosemite.jpg|skakel=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/7/7b/Three_Brothers_Yosemite.jpg/220px-Three_Brothers_Yosemite.jpg|links|duimnael| Die Drie Broers het uit die El Capitan-pluton gevorm]]

=== Geologie ===
Die kenmerkende landskappe in die Yosemitevallei is geskep uit [[graniet]]rots wat tydens die laat [[Kryt (geologie)|Krytperiode]] as plutone kilometers diep geplaas is. Met verloop van tyd is die Sierra Nevada opgelig, wat hierdie rots aan [[erosie]] op die oppervlak blootgestel het.

Die oudste van hierdie granietgesteentes, gedateer op 114 miljoen jaar, kom langs die Mercedrivierkloof wes van die vallei voor. Die El Capitan-pluton het die vallei binnegedring en die meeste van die granitiese rots gevorm wat baie van die sentrale deel van die vallei uitmaak, insluitend die Cathedral Rocks, die Drie Broers en El Capitan. Die jongste Yosemitevallei-pluton is die 87&amp;nbsp;miljoen jaar oue Halfkoepel-granodioriet, wat die meeste van die rots by Glacier Point, die Royal Arches, en sy naamgenoot, Halfkoepel, uitmaak.

[[Lêer:Washburn Point Yosemite August 2013 003.jpg|regs|duimnael|Halfkoepel vanaf Washburn Point]]
Vir die laaste 30 miljoen jaar, het [[gletser]]s periodiek baie van die vallei gevul. Die laaste [[Glasiale tyd|gletsering]], die Wisconsinian, was egter nie die ergste nie. [[Ystydperk]]e voor die Wisconsin was kouer en het langer geduur. Hulle gletsers was groot en het byna al die landmerke rondom Yosemitevallei bedek, behalwe Halfkoepel, Eagle Peak, Sentinel Dome en die top van El Capitan. Wisconsin se gletsers het egter eers Bridalveil-waterval in die vallei bereik. Die gletsers het die vallei verbreed, maar baie van sy breedte is in werklikheid te danke aan vorige [[Erosie|stroomerosie]] en massavermorsing langs vertikale voeë in die vallei se mure.

Na die terugtrekking van baie van hierdie gletsers, het 'n stand van die antieke Yosemitemeer ontwikkel. Die valleivloer het sy platheid te danke aan sediment wat deur hierdie erwe neergelê is (die laaste gletsers in die vallei was klein en het nie baie ou meer sediment verwyder nie). Die laaste stand van die Yosemitemeer was ongeveer 8,9 km lank en is deur 'n terminale [[morene]] naby die basis van El Capitan geskut. Dit is later deur sediment gevul en het 'n [[moerasse en vleie|moerasagtige]] weideveld geword.

Die parallelle Tenaya Canyon en Klein Yosemite Kloof gletsers was, op hul grootste, 600&amp;nbsp;m diep waar hulle in die Yosemite-Vallei naby die basis van Halfkoepel gevloei het. Hulle het ook Clouds Rest agter Halfkoepel as 'n arête gevorm.

Naby Gletserpunt is daar 600&amp;nbsp;m van grootliks gletser sediment met ten minste ses afsonderlike reekse van die Yosemitemeer se sedimente. Hier het groot en hoogs erosiewe pre-Wisconsiniese gletsers die grondrotsvalleivloer na bowe gebring, en baie kleiner Wisconsin-gletsers het gletserafval meegebring.

=== Ekologie ===
[[Lêer:Cyanocitta stelleri 08585.JPG|regs|duimnael|Steller se gaai.]]
Die biologiese gemeenskap op die vloer van die Yosemite-vallei is divers, met meer as 400 spesies grasse en veldblomme en duisende spesies insekte wat daar geïdentifiseer is. Op die mees algemene vlak kan die vallei geklassifiseer word as 'n droë geel dennewoud met 'n aantal groot oop weivelde. Plant- en dierspesies wat 'n beduidende deel van hierdie natuurlike gemeenskap uitmaak, sluit in:

* Bome – ponderosa-denne, lodgepole-denne, suikerdenne, witspar, wierook-sederhout, Kaliforniese swart eikebome, lewende eikebome in die binneland, kus Douglas-spar, Kalifornië-lourier, grootblaar- esdoorn, Scouler's wilgerboom, Stille Oseaan-kornoelje, wit els, westelike balsempopulier {{Sfn|Schoenherr|1995}}
* Struike – witblaarmanzanita, bergellende, westelike azalea, Amerikaanse kornoelje, bokkwas, takbokkwas, sierra [[Kruisbessie|appelliefie]] {{Sfn|Schoenherr|1995}}
* Veldblomme – Indiese pienk, seepplant, Kalifornië papawer, mynwerkersslaai, pers Chinese huise, pers melkbos, Stille Oseaan sterblom, westelike botterblom, pynappelkruid {{Sfn|Schoenherr|1995}}
* Soogdiere – Kaliforniese grond-eekhoring, westelike grys eekhoring, chickaree, muilhert, [[Amerikaanse swartbeer]], bobbejane, coyote {{Sfn|Schoenherr|1995}}
* Voëls – donkeroog junko, bergkuiken, swartkop snawel, witkop houtkapper, Steller se gaai, Amerikaanse dipper, [[Raaf|gewone raaf]] {{Sfn|Schoenherr|1995}}
* Reptiele – Gilbert se skink, noordelike krokodil akkedis, ratelslang {{Sfn|Schoenherr|1995}}
* Amfibieë – Sierra Nevada salamander {{Sfn|Schoenherr|1995}}

== Toerisme ==
[[Yosemite Nasionale Park]] het 'n rekordgetal van 5 miljoen besoekers gehad in 2016.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://irma.nps.gov/Stats/SSRSReports/Park%20Specific%20Reports/Annual%20Park%20Recreation%20Visitation%20(1904%20-%20Last%20Calendar%20Year)?Park=YOSE|title=Stats Report Viewer}}&lt;/ref&gt;

Op 24 Julie 2018 was verskeie areas van die park, insluitend die Vallei, gesluit weens veldbrande in die gebied.

=== Stap ===
[[Lêer:Mist trail 1983.jpg|skakel=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/6/65/Mist_trail_1983.jpg/220px-Mist_trail_1983.jpg|regs|duimnael| The Mist Trail, soos gesien vanaf die bopunt van Vernal Falls]]
Verskeie roetes lei uit die Vallei, insluitend

* Die John Muir-roete – loop 340&amp;nbsp;km na [[Mount Whitney]]&lt;ref name=&quot;pcta&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.pcta.org/discover-the-trail/john-muir-trail/|title=John Muir Trail|publisher=Pacific Crest Trail Association}}&lt;/ref&gt;
* Die Mistige Staproete – met uitsigte oor Vernal waterval en Nevadaval
* Die Viermyl-roete – wat na Glacier Point lei.
* Die Yosemitevalle-roete – tot by die top van Yosemitevalle.

=== Rotsklim ===
Yosemite is nou 'n wêreld[[rotsklim]]-aantreklikheid. Die massiewe 'groot mure' van graniet is sedert die 1950's ontelbare kere geklim en het rotsklimmers se vermoëns tot nuwe hoogtes aangemoedig. Terwyl rotsklimmers tradisioneel 'n paar dae neem om die [[monoliet]]e te klim, terwyl hulle op die rotswande kamp, help moderne klimtegnieke rotsklimmers om binne enkele ure die kranse uit te klim. Baie rotsklimmers bly by Kamp 4 voordat hulle begin met die groot muur se klimtog, wat na die [[Tweede Wêreldoorlog]] opvallend geword het as 'n geboorteplek van rotsklim se moderne tydperk en is in 2003 in die Nasionale Register van Historiese Plekke ingevoer.&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-2003-feb-28-me-camp28-story.html|title=Yosemite's Camp 4 Placed on Historic Registry|last=Bailey|first=Eric|date=2003-02-28|website=Los Angeles Times|language=en-US|access-date=2022-07-07}}&lt;/ref&gt;

Halfkoepel figureer prominent aan die agterkant van die [[Kalifornië|Kaliforniese]] staatskwartier. Die staproete na die bopunt van die Halfkoepel is een van die gewildste staptogte vanaf die vallei, en baie besig. Die park benodig nou permitte om die roete te gebruik, en in 2011 het die permitte baie vinnig uitverkoop nadat dit beskikbaar geword het.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.yosemitehikes.com/yosemite-valley/half-dome/half-dome.htm|title=Half Dome: Everything you need to know about Yosemite's most demanding day hike|website=www.yosemitehikes.com|access-date=2014-09-17}}&lt;/ref&gt; Die park gebruik nou 'n loterystelsel vir stappers om aansoek te doen vir permitte.

== Geskiedenis ==
[[Lêer:Brooklyn Museum - Half Dome, Yosemite Valley, California - Marguerite Thompson Zorach - overall.jpg|links|duimnael|Halfkoepel en Liberty Cap, Yosemitevallei, Kalifornië. Marguerite Zorach (Brooklyn Museum)]]

=== Inheemse Amerikaners in Yosemite ===
Bewoning van die Yosemite-vallei kan teruggevoer word na ongeveer 3 000 jaar gelede toe plantegroei en wild in die streek soortgelyk was aan die huidige vandag; die westelike hange van die Sierra Nevada het eikels, takbokke en salm gehad, terwyl die oostelike Sierra pinionneute en obsidiaan gehad het. Die voorgeskiedenis van die gebied word op argeologiese gronde in drie kulturele fases verdeel: die &quot;Crane Flat&quot; fase, (1000 vC tot 500 CE) word gemerk deur jag met die atl atl (spies) en die gebruik van slypstene; die &quot;Tarmarack&quot;-fase (500 tot 1200 CE), gekenmerk deur 'n verskuiwing na die gebruik van kleiner rotspunte, wat ontwikkeling en gebruik van die pyl en boog aandui; en die &quot;Mariposa&quot;-fase, vanaf 1200 tot Europese kontak in die middel van die 19de eeu.&lt;ref&gt;Wuerthner, George (1994).&lt;/ref&gt;

In die 19de eeu is dit bewoon deur 'n Miwok-groep wat die vallei &quot;Ah-wah-nee&quot; en hulself die Ahwahnechee genoem het .&lt;ref&gt;[http://www.abovecalifornia.com/lib/Houghton/18.php abovecalifornia.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070217114105/http://www.abovecalifornia.com/lib/Houghton/18.php}}.&lt;/ref&gt; Hierdie groep het handels- en familiebande gehad met Mono Lake Paiutes vanaf die oostekant van die Sierra Nevada. Hulle het jaarliks die plantegroei op die valleivloer verbrand, wat die swart eikehout bevorder het en die weivelde en woude oopgehou het. Dit het die voorraad van hul hoofvoedsel, [[eikel]]s, beskerm en die kans op hinderlaag verminder. Ten tyde van die eerste Europese kontak, is hierdie groep gelei deur Hoofman Tenaya (Teneiya), wat deur sy ma onder die Mono Lake Paiutes grootgemaak is.

=== Die Mariposa-bataljon en die eerste toeriste ===
Die eerste nie-inheemse Amerikaners wat Yosemite Valley gesien het, was waarskynlik lede van die 1833 Joseph Walker Party, wat die eerste was wat die Sierra Nevada van oos na wes oorgesteek het. {{Sfn|Wuerthner|1994}} Die eerste beskrywings van Yosemite het egter byna 20 jaar later gekom. Die goudstormloop in Kalifornië van 1849 het tot konflikte tussen mynwerkers en inheemse Amerikaners gelei, {{Sfn|Wuerthner|1994}} en die staat het die vrywillige Mariposa-bataljon gevorm as 'n strafekspedisie teen die inheemse Amerikaners wat in die Yosemite-gebied gewoon het. In 1851 is die Bataljon gelei deur majoor [[Jim Savage]], wie se handelspos aan die Merced-rivier die Awaneechee oorval het. {{Sfn|Harris|Tuttle|Tuttle|1997}} Hierdie en ander sendings (die Mariposa-oorloë) het daartoe gelei dat opperhoof Teneiya en die Awaneechee maande lank op 'n reservaat in die San Joaquin-vallei deurgebring het. Die groep het die volgende jaar na die Vallei teruggekeer, maar het skuiling onder die Mono Paiutes geneem ná verdere konflikte met mynwerkers. Die meeste van die Awaneechee (saam met Teneiya) is teruggejaag na die Vallei en deur die Paiutes doodgemaak nadat hulle gasvryheid geskend het deur perde te steel.

Terwyl die lede van daardie eerste ekspedisie van die Mariposa-bataljon gerugte gehoor het van wat teen die Merced-rivier gevind kon word, was niemand voorbereid op wat hulle op 27 Maart 1851 gesien het nie, van wat nou Ou Inspirasiepunt genoem word. Dr. Lafayette Bunnell het later geskryf:

&quot;The grandeur of the scene was but softened by the haze that hung over the valley – light as gossamer – and by the clouds which partially dimmed the higher cliffs and mountains. This obscurity of vision but increased the awe with which I beheld it, and as I looked, a peculiar exalted sensation seemed to fill my whole being, and I found my eyes in tears with emotion&quot;.&lt;ref&gt;[http://memory.loc.gov/cgi-bin/query/r?ammem/consrv:@field(DOCID+@lit(amrvgvg20)): http://memory.loc.gov/cgi-bin/query/r?ammem/consrv:@field(DOCID+@lit(amrvgvg20)):]&lt;/ref&gt;

Die groep het daardie aand op die Vallei-vloer gekamp en het ingestem met die voorstel van Dr. Bunnell om dit &quot;Yo-sem-i-ty&quot; te noem, omdat hulle verkeerdelik geglo het dat dit die inheemse naam was. {{Sfn|Bunnell|1892}} Die term is van die Suidelike Sierra Miwok-woord Yohhe'meti, wat beteken &quot;hulle is moordenaars,&quot; wat na die inwoners van die plek verwys het. {{Sfn|Greene|1987}}
[[Lêer:YosemiteValley1stSketchThomasAyres1855.jpg|links|duimnael|''Die eerste prent van die Yosemitevallei'' Thomas Ayres, 1855]]
James Hutchings—wat die eerste toeristegroep na die Vallei in 1855 gereël het—en kunstenaar Thomas Ayers het baie van die vroegste publisiteit oor Yosemite gegenereer deur artikels en hele tydskrifuitgawes oor die Vallei te skep. {{Sfn|Wuerthner|1994}} Ayres se hoogs gedetailleerde, hoekig oordrewe kunswerk en sy geskrewe verslae is nasionaal versprei en 'n kunsuitstalling van sy tekeninge is in New York Stad gehou.

Twee van Hutchings se eerste groep toeriste, Milton en Houston Mann, het die eerste tolroete in die vallei gebou, met die ontwikkeling van die eerste hotelle in die area en ander roetes wat vinnig gevolg het.  Heelwat van die vroeë pioniers in die vallei wat van Europese afkoms was, en 'n paar inheemse Amerikaners, is in die Yosemite-begraafplaas begrawe.

=== Yosemite: Die eerste park ===
[[Lêer:Galen Clark in the Big Tree Grove.jpeg|regs|duimnael|Galen Clark in die Big Tree Grove]]
Die werk van Ayres het Oosterlinge 'n waardering vir Yosemitevallei gegee en 'n beweging begin om dit te bewaar.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.nps.gov/history/museum/centennial/treasures/Yose.htm|title=Early drawing of Yosemite Falls|website=National Park Service Museum Centennial|access-date=2010-08-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20070626195907/http://www.nps.gov/history/museum/centennial/treasures/yose.htm|archive-date=2007-06-26|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; Invloedryke figure soos Galen Clark, geestelike leier Thomas Starr King en die vooraanstaande landskapargitek Frederick Law Olmsted was onder diegene wat senator John Conness van Kalifornië aangespoor het om Yosemite te probeer bewaar.{{Sfn|Wuerthner|1994}}

President [[Abraham Lincoln]] het op 30 Junie 1864 'n wetsontwerp onderteken wat Yosemite Valley en die Mariposa Grove van reuse sequoia's aan die staat Kalifornië toestaan &quot;vir openbare gebruik, oord en ontspanning,&quot; die twee traktate &quot;sal vir alle tye onvervreembaar wees&quot;.{{Sfn|Schaffer|1999}} Dit was die eerste keer in die geskiedenis dat 'n federale regering skilderagtige landskappe opsy gesit het bloot om hulle te beskerm en om die genotvolle ervaring daarvan deur alle mense moontlik te maak.

Om bloot 'n gebied 'n park aan te wys, is nie voldoende om dit te beskerm nie. Kalifornië het eers in 1866 'n administrasie vir die park opgestel toe die staat Galen Clark as die park se voog aangestel het. 'n 11-jarige stryd het gevolg om opstaleise in die vallei op te los. Die uitdaging om toerisme te verhoog, met die behoefte om eers koetspaaie te bou, en dan die Yosemite Vallei Treinspoor, tesame met hotelle en ander fasiliteite in en om die Vallei is gedurende die res van die 19de eeu vervul. Maar baie omgewingskade is destyds aan die vallei self aangerig. Die probleme wat Yosemite Park onder staatsbeheer gehad het, was een van die faktore om [[Yellowstone Nasionale Park]] as die eerste volkome nasionale park in 1872 te vestig.
[[Lêer:8. The vernal fall, Yosemite valley.jpg|links|duimnael|Die Vernal-waterval, Yosemite deur Carleton Watkins c. 1873–83]]
Weens die moeilikheid om daarheen te reis, het vroeë besoekers aan die vallei vir etlike weke tot 'n paar maande gekom, dikwels as hele gesinne met heelwat besittings. Vroeë [[hotel]]le is dus opgerig vir lang verblyf en het hoofsaaklik voorsiening gemaak vir ryk gaste wat lang tye weg van die huis af kon deurbring. Een van hierdie hotelle—die Wawona Hotel, wat in die 1880’s gebou is—word vandag steeds bedryf.

Nadat die vallei 'n park geword het, was die omliggende gebied steeds onderhewig aan houtkap, mynbou en weiding. [[John Muir]] het die skade aan die subalpiene weivelde wat die vallei omring, bekend gemaak en in 1890 het die regering 'n nasionale park geskep wat 'n veel groter gebied insluit – wat die Yosemite-vallei en Mariposa Grove omsluit.

=== 20ste eeu ===
[[Lêer:The Yosemite Valley from Inspiration Point, Showing Bridalveil Falls.jpg|regs|duimnael|Die Yosemitevallei vanaf Inspiration Point, met besoekers wat na Bridalveil-waterval, 1921, uitkyk]]
Soos met Yellowstone, was die nuwe federale park tot 1914 onder die jurisdiksie van die Amerikaanse weermag. In 1906 het die staat die Valley en Mariposa Grove aan die federale regering afgestaan. Die Nasionale Parkdiens het met sy skepping in 1916 Yosemite oorgeneem. {{Sfn|Schaffer|1999}}
[[Lêer:Jo Mora 1931 Yosemite map.jpg|duimnael|1931 prentkaart deur Jo Mora]]
Yosemite Valley is gelys as 'n nasionale historiese distrik en as 'n historiese landmerk in Kalifornië.&gt; Na die stigting van die Parkdienste het baie afsonderlike hoteleienaars afsonderlike konsessiekontrakte gehad. Die Yosemite Park Company het die Yosemite Lodge gebou en Yosemite Village het sy eie groep handelaars gehad. Brande het 'n aantal van die oorspronklike valleihotelle vernietig en konsessie-eienaars het gekom en gegaan totdat Park Service die twee grootste maatskappye gedwing het om saam te smelt sodat een enkele konsessiekontrak gegee kon word. In 1925 het die twee familie-bestuurde maatskappye die Yosemite Park and Curry Company geword en het die Ahwahnee Hotel vir jare as die maatskappy se hoofkwartier gebou en bestuur, wat 'n aantal tradisies bekendgestel het, insluitend die Bracebridge-ete.

Curry Village was die plek vanwaar dorpenaars en besoekers die Yosemite-vuurval bekyk het. Hierdie &quot;val&quot; was groot hoeveelhede rooiwarm kole wat van Glacier Point afgeval het. Die Parkdiens het hierdie praktyk in 1969 gestaak as deel van hul lang proses om kunsmatige parkbesienswaardighede minder te beklemtoon.

Op 6 Julie 1996 het 'n massiewe rotsstorting, wat 'n geskatte 60 000–80 000 ton weeg, 1800 voet (550&amp;nbsp;m) in die vallei neergestort vanaf die oostekant van Glacier Point, teen meer as 260&amp;nbsp;km/h. Stof het daardie deel van die vallei dae lank bedek, en die windspoed voor die glybaan was na raming 480&amp;nbsp;km/h. Een persoon is in die storting oorlede.

=== Merced-rivier Plan ===
In 1987 het die Kongres 122 myl van die Merced aangewys as 'n wilde en skilderagtige rivier. Yosemite Nasionale Park bevat 81 van hierdie myl, en die vallei bevat agt van daardie myl. Hierdie benaming sal &quot;... die Merced-rivier in vryvloeiende toestand bewaar en om die waterkwaliteit en die uitstaande merkwaardige waardes (ORV's) te beskerm wat die rivier aanwysbaar maak.&quot;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.friendsoftheriver.org/site/PageServer?pagename=merced#1|title=Merced – Friends of the River|website=www.friendsoftheriver.org|archive-url=https://web.archive.org/web/20140928101146/http://www.friendsoftheriver.org/site/PageServer?pagename=merced#1|archive-date=September 28, 2014|access-date=2014-09-17}}&lt;/ref&gt;

In Maart 2014 het die parkstelsel die ''Merced Wild and Scenic River Comprehensive Management Plan/EIS'' vrygestel om die bewaring van die rivier, asook veiligheid aan te spreek en om die besoekerservaring in die park te verbeter. Die plan sal weivelde en rivieroewergebiede herstel en nie-noodsaaklike paaie verwyder. Kampkapasiteit sal met 37% toeneem, en ontspanningsdienste sal uitgebrei word. Die plan vereis 'n toename van 8% in parkeerplek vir daggebruikbesoekers aan Yosemite Valley, insluitend 'n nuwe parkeerterrein met 300 motors. Die plan sal die vallei toelaat om 'n hoogtepunt van 20 100 besoekers per dag te huisves.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.nps.gov/yose/parkmgmt/mrp_finalplan.htm|title=Merced River Final Plan and EIS – Yosemite National Park (U.S. National Park Service)|website=www.nps.gov|archive-url=https://web.archive.org/web/20141228075416/http://www.nps.gov/yose/parkmgmt/mrp_finalplan.htm|archive-date=December 28, 2014|access-date=2014-09-17}}&lt;/ref&gt;

Die plan is gekritiseer omdat dit parkbesoekers prioritiseer bo die bewaring van die rivier en die vallei. Sommige het gemeen dat daar verdere beperkings op die aantal motors en parkeerterreine in die vallei moes wees, en meer fokus op openbare vervoer geplaas moes word.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.nationalparkstraveler.com/2014/04/opinion-yosemites-merced-wild-and-scenic-river-plan-brought-you-billionaires-and-their-politicians24986|title=Yosemite National Park|3=National Parks Traveler|website=www.nationalparkstraveler.com|access-date=2014-09-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20140503195153/http://www.nationalparkstraveler.com/2014/04/opinion-yosemites-merced-wild-and-scenic-river-plan-brought-you-billionaires-and-their-politicians24986|archive-date=2014-05-03|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; Op besige somersdae kan daar lang vertragings en verkeersprobleme by die ingang na Yosemite wees.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.cserc.org/main/news/news_briefs/2012-01_Yosemite_overcrowded.html|title=CSERC: Yosemite overcrowded – Problems and Solutions|website=www.cserc.org|archive-url=https://web.archive.org/web/20150124035959/http://www.cserc.org/main/news/news_briefs/2012-01_Yosemite_overcrowded.html|archive-date=2015-01-24|access-date=2014-09-17}}&lt;/ref&gt;
[[Lêer:Yosemite Valley, 8x10 Negative, 1999.jpg|duimnael|Yosemitevallei 1999]]
{{Panorama|Panorama Half Dome.jpg|800px|Panorama of Yosemite Valley including Half Dome as seen from Glacier Point}}

== Sien ook ==
* Geologie van die Yosemite-gebied
* Geskiedenis van die Yosemite-gebied
* Julia Parker (mandjiemaker)
* Yosemite-Wes, Kalifornië

== Verwysings ==
{{Verwysings}}

== Bronne ==
* Bunnell, Lafayette (1892). The Discovery of the Yosemite (3rd ed.). New York: F.H. Revell Company. {{ISBN|0-8369-5621-4}}.
* Clarke, W. A. (August 1902). &quot;Automobiling In The Yosemite Valley&quot;. Overland Monthly, and Out West Magazine. XL (2): 104–110. Retrieved 2009-08-15.
* Greene, Linda Wedel (1987). Yosemite: the Park and its Resources (PDF). U.S. Department of the Interior / National Park Service.
* Harris, Ann G.; Tuttle, Esther; Tuttle, Sherwood D. (1997). Geology of National Parks (5th ed.). Iowa: Kendall/Hunt Publishing. {{ISBN|0-7872-5353-7}}.
* Roper, Steve (1994). Camp 4: Recollections of a Yosemite Rockclimber. The Mountaineers. {{ISBN|0-89886-587-5}}.
* Schaffer, Jeffrey P. (1999). Yosemite National Park: A Natural History Guide to Yosemite and Its Trails. Berkeley: Wilderness Press. {{ISBN|0-89997-244-6}}.
* Schoenherr, Allan A. (1995). A Natural History of California. UC Press. {{ISBN|0-520-06922-6}}.
* Wuerthner, George (1994). Yosemite: A Visitors Companion. Stackpole Books. {{ISBN|0-8117-2598-7}}.

== Eksterne skakels ==
* [http://www.yosemite.ca.us/history/geologic_story_of_yosemite/ The Geologic Story of Yosemite Valley deur N. King Huber] (USGS, 1987) gesaghebbende en bygewerkte opsomming van Yosemite se geologie
* [https://web.archive.org/web/20090108120858/http://www.ucpress.edu./books/pages/8119/8119.ch04.html Oorsprong van Yosemite Valley, Hoofstuk 4, &quot;Glaciers of California&quot;, deur Bill Guyton]
* [https://archive.today/20121204185401/http://thehive.modbee.com/?q=node/153 Historiese Yosemite Indian Chiefs – met foto's]
* [http://www.halfdome.net/cams/ahw_movie_01.php Daaglikse opdatering van tydsverloopflieks van Yosemite Valley]
* [http://www.xrez.com/yose_proj/Yose_process.html Yosemite Extreme Panoramic Imaging Project] wat daarop gemik is om 10 000 hoë resolusie beelde te stik

{{Normdata}}
[[Kategorie:Koördinate op Wikidata]]
[[Kategorie:Kalifornië]]
[[Kategorie:Historiese tydperke]]
[[Kategorie:Natuurbewaring]]
[[Kategorie:Valleie]]
[[Kategorie:Yosemite]]
[[Kategorie:Nasionale parke]]
[[Kategorie:Nasionale parke van die Verenigde State van Amerika]]
[[Kategorie:Bergreekse in Amerika]]
[[Kategorie:El Capitan]]
[[Kategorie:Sierra Nevada berge]]
[[Kategorie:Watervalle]]
[[Kategorie:Watervalle in Noord-Amerika]]
[[Kategorie:Rotsklim]]</text>
      <sha1>bgx73jtp7em8jumfr8z8xvqyzma4zfm</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>27-Klub</title>
    <ns>0</ns>
    <id>394141</id>
    <revision>
      <id>2977024</id>
      <parentid>2956591</parentid>
      <timestamp>2026-10-09T12:11:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dumbassman</username>
        <id>62009</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>2977024</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="21298" sha1="bs2exrvp38csts12cue59devzewms4s" xml:space="preserve">Die '''27-klub''' is 'n lys wat meestal bestaan uit populêre musikante, kunstenaars, akteurs en ander bekendes wat op die ouderdom van 27 gesterf het.&lt;ref name=&quot;mckinney&quot;&gt;{{cite web |last1=McKinney |first1=Kelsey |title=Despite the huge myth, musicians don't die at 27 — they die at 56 |url=https://www.vox.com/2015/3/23/8277271/27-club-real-myth |website=Vox |access-date=13 Augustus 2022}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;butler&quot;&gt;{{cite web |last1=Butler |first1=Jack |title=The Myth of the 27 Club |url=https://www.nationalreview.com/2021/07/the-myth-of-the-27-club/ |website=National Review |access-date=13 Augustus 2022}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;McStarkey&quot;&gt;{{cite web |last1=Mick |first1=McStarkey |title=Debunking the central myths of the '27 Club' |url=https://faroutmagazine.co.uk/debunking-the-myths-of-the-27-club/ |website=Far Out Magazine |access-date=13 Augustus 2022}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Kenny2014&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;the-27s&quot; /&gt; Alhoewel die bewering van 'n &quot;statistiese styging&quot; vir die dood van musikante op daardie ouderdom deur wetenskaplike navorsing weerlê is, bly dit 'n kulturele verskynsel, wat die dood van bekende persoonlikhede dokumenteer, baie bekend vir hul hoë[[risiko]]-leefstyl. Omdat die klub geheel en al denkbeeldig is, is daar geen amptelike lidmaatskap nie.

== Kulturele verskynsel ==
Die 27-klub sluit gewilde musikante, kunstenaars, akteurs en ander bekendes in wat op die ouderdom van 27 gesterf het,&lt;ref name=&quot;BBC2&quot;&gt;{{cite web|title=After Nirvan' Show airs on Saturday 3rd April 2100–2200 |url=http://www.bbc.co.uk/radio2/r2music/documentaries/nirvana_27.shtml|work=BBC|access-date=29 Augustus 2011}}&lt;/ref&gt; dikwels as gevolg van dwelm- en [[alkohol]]misbruik of gewelddadige middele soos [[moord]], [[selfmoord]] of vervoerverwante ongelukke.&lt;ref&gt;{{cite web|last=Weiss|first=David|title=Amy Winehouse &amp; The 27 Club|url=http://play.lifegoesstrong.com/amy-winehouse-27-club|work=Life Goes Strong|access-date=18 Augustus 2011 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120425153907/http://play.lifegoesstrong.com/article/amy-winehouse-27-club|archive-date=25 April 2012}}&lt;/ref&gt; Die &quot;klub&quot; is herhaaldelik in musiektydskrifte, joernale en die dagpers aangehaal. Verskeie uitstallings is aan die idee gewy, sowel as [[roman]]s, [[film]]s en verhoogstukke.{{sfnp|Sounes|2013}}&lt;ref name=&quot;the-27-club-book&quot;&gt;{{Cite book|title=The 27 Club: Why Age 27 Is Important|isbn=978-0473206840|last1=Owen|first1=Michael|date=Februarie 2012}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;the-27s&quot;&gt;{{Cite book|title=The 27s: The Greatest Myth of Rock &amp; Roll|isbn=978-0615189642|last1=Segalstad|first1=Eric|year=2008|url-access=registration|url=https://archive.org/details/27sgreatestmytho0000sega}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;curse-of-27-book&quot;&gt;{{Cite book|title=The Curse of 27: They Have Three Things in Common. Talent, Fame... and a Tragic Death at the Age of 27. the 27 Club. Forever 27|isbn=978-1907823220|date=Augustus 2011}}&lt;/ref&gt; 

Die dood van verskeie 27-jarige populêre musikante tussen 1969 en 1971 het gelei tot die oortuiging dat sterftes meer algemeen op hierdie ouderdom voorkom. Musiekbiograaf Charles R. Cross het geskryf: &quot;Die aantal musikante wat op 27 gesterf het, is werklik merkwaardig volgens enige standaard. [Alhoewel] mense gereeld op alle ouderdomme sterf, is daar 'n statistiese styging vir musikante wat op 27 sterf.&quot;&lt;ref name=&quot;cross-seattlepi&quot;&gt;{{cite web |url= http://www.seattlepi.com/writers/304767_writer23.html |title= P-I's Writer in Residence Charles R. Cross explores the darker side of 'only the good die young' | publisher = Seattle Post-Intelligencer | date = 22 Februarie 2007 | author = Charles R. Cross | access-date =18 September 2010}}&lt;/ref&gt;

== Geskiedenis ==
[[Lêer:Jim Morrison 1969.JPG|duimnael|Jim Morrison, hoofsanger van die rockgroep [[the Doors]] en een van die eerste mense wat met die 27-klub geassosieer word]]
[[Brian Jones]], [[Jimi Hendrix]], [[Janis Joplin]] en [[Jim Morrison]] is almal op die ouderdom van 27 tussen 1969 en 1971 dood. Destyds het die toeval aanleiding gegee tot 'n mate van kommentaar.&lt;ref&gt;{{cite news|author= Roberts, Nesta|title= Flower Bower |work=The Guardian |location=UK |date= September 10, 1971 | page = 13 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book |author1= Riordan, James| author2 = Prochnicky, Jerry | title = Break on Through: The Life and Death of Jim Morrison |url= https://archive.org/details/breakonthroughli0000rior| publisher = It Books | year= 1992 | isbn = 978-0-688-11915-7 | pages = [https://archive.org/details/breakonthroughli0000rior/page/416 416], 467 }}&lt;/ref&gt; maar dit was eers in [[Kurt Cobain]] se 1994 dood, op die ouderdom van 27, dat die idee van 'n &quot;27-klub&quot; in die publieke persepsie begin posvat het. &lt;ref name=&quot;cross-seattlepi&quot;/&gt; Die Blues-musikant Robert Johnson, wat in 1938 gesterf het, is een van die vroegste gewilde musikante wat in die lyste van 27 Klublede opgeneem is.&lt;ref name=&quot;RS27&quot;&gt;{{cite magazine |title=''The 27 Club: A Brief History'' |url=https://www.rollingstone.com/culture/culture-lists/the-27-club-a-brief-history-17853/ |magazine=Rolling Stone |date=8 Desember 2019 |access-date=30 Junie 2022}}&lt;/ref&gt;

Volgens Hendrix en Cobain se biograaf Charles R. Cross was die toenemende belangrikheid van die media – internet, tydskrifte en televisie – en die reaksie op 'n onderhoud met Cobain se ma gesamentlik verantwoordelik vir sulke teorieë. 'n Uittreksel uit 'n verklaring wat Cobain se ma, Wendy Fradenburg Cobain O'Connor, in die Aberdeen, Washington, koerant ''The Daily World'' gemaak het—&quot;Nou is hy weg en het by daardie dom klub aangesluit. Ek het vir hom gesê om nie by daardie dom klub aan te sluit nie.&quot;— het verwys na Hendrix, Joplin en Morrison wat op dieselfde ouderdom sterf, volgens Cross.&lt;ref name=&quot;cross-357&quot;&gt;{{cite book | author = Charles R. Cross | title = Heavier Than Heaven: A Biography of Kurt Cobain | url = https://archive.org/details/heavierthanheave0000char_f4t0 | publisher = Hyperion |year = 2002 | page = [https://archive.org/details/heavierthanheave0000char_f4t0/page/357 357] | edition = 2nd |isbn = 978-0-7868-8402-5 }}&lt;/ref&gt; Other authors share his view.&lt;ref name=&quot;Patterson&quot;&gt;{{cite book | author = R. Gary Patterson | title = Take a Walk on the Dark Side: Rock and Roll Myths, Legends, and Curses | page = 259 }}&lt;/ref&gt; Ander skrywers deel sy siening.&lt;ref name=&quot;Patterson&quot; /&gt; Aan die ander kant het Eric Segalstad, skrywer van The 27s: The Greatest Myth of Rock &amp; Roll, aangeneem dat Cobain se ma verwys het na die dood van sy twee ooms en sy grootoom, wat almal ook selfmoord gepleeg het&lt;ref name=&quot;the27s-12&quot;&gt;{{cite book | author1 = Josh Hunter | author2 = Eric Segalstad | title = The 27s: The Greatest Myth of Rock &amp; Roll | publisher = Samadhi Creations | location = Berkeley Lake | year = 2008 | isbn = 978-0-615-18964-2 | page = [https://archive.org/details/27sgreatestmytho0000sega/page/n69 12] | url = https://archive.org/details/27sgreatestmytho0000sega | url-access = registration | access-date = 20 September 2010 | df = mdy-all }}&lt;/ref&gt; Volgens Cross het die gebeure daartoe gelei dat 'n &quot;stel samesweringsteoretici die absurde idee voorstel dat Kurt Cobain sy dood doelbewus in die tyd vasgestel het sodat hy by die 27-klub kon aansluit&quot;.&lt;ref name=&quot;cross-seattlepi&quot; /&gt;

In 2011, sewentien jaar na Cobain se dood, is [[Amy Winehouse]] op die ouderdom van 27 oorlede, wat weereens 'n hernude opwelling van media-aandag aan die klub gegee het.&lt;ref&gt;{{cite news|title=Amy Winehouse, Jimi Hendrix, Kurt Cobain and the 27 Club|url=https://www.washingtonpost.com/blogs/celebritology/post/amy-winehouse-jimi-hendrix-kurt-cobain-and-the-27-club/2011/07/23/gIQAiLAhVI_blog.html|agency=The Washington Post|issue=23 Julie 2011|date=24 Julie 2015}}&lt;/ref&gt; Drie jaar tevore het sy 'n vrees uitgespreek om op daardie ouderdom te sterf.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.inquisitr.com/13488/stating-the-obvious-amy-winehouse-fears-early-death/ |title=The Inquisitr: Stating the Obvious, Amy Winehouse |date=28 Desember 2008 |publisher=Inquisitr.com |access-date=10 Junie 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190613053355/https://www.inquisitr.com/13488/stating-the-obvious-amy-winehouse-fears-early-death/ |archive-date=13 Junie 2019 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

'n Individu hoef nie noodwendig 'n musikant te wees om as 'n &quot;lid&quot; van die 27-klub te kwalifiseer nie. ''Rolling Stone'' het die televisie-akteur [[Jonathan Brandis]], wat in 2003 selfmoord gepleeg het, in 'n lys van 27 klublede ingesluit.&lt;ref name=&quot;RS27&quot; /&gt; [[Anton Yelchin]], wat in 'n punk-rockgroep gespeel het, maar hoofsaaklik as 'n rolprentakteur bekend was, is ook beskryf as 'n lid van die klub met sy dood in 2016.&lt;ref&gt;{{Cite news |url=https://www.birminghammail.co.uk/whats-on/tv/is-jade-goody-the-latest-victim-of-club-239121 |work=Birmingham Mail |date=25 Maart 2009 |author=Mercury |title=Is Jade Goody the latest victim of Club 27?}}&lt;/ref&gt; Net so is [[Jean-Michel Basquiat]] by 27 klublyste ingesluit, ten spyte van die relatiewe beknoptheid van sy musiekloopbaan, en sy prominensie as 'n graffiti-kunstenaar en [[Skilderkuns|skilder]].&lt;ref name=Yahoo&gt;{{cite web |title=Twenty-Seven Members of the 27 Club |author=O'Connor, Rob |date=July 23, 2011 |url=http://new.music.yahoo.com/blogs/listoftheday/141497/twenty-seven-members-of-the-27-club/ |work=Yahoo Music |archive-url=https://web.archive.org/web/20111013073454/http://new.music.yahoo.com/blogs/listoftheday/141497/twenty-seven-members-of-the-27-club/ |archive-date=13 Oktober 2011 |access-date=25 Mei 2016}}&lt;/ref&gt;

== Wetenskaplike studies ==
'n Studie deur universiteitsakademici wat in Desember 2011 in die ''British Medical Journal'' gepubliseer is, het tot die gevolgtrekking gekom dat daar geen toename in die risiko van dood vir musikante op die ouderdom van 27 was nie, en verklaar dat daar ewe klein verhogings was op ouderdom 25 en 32. Die studie het opgemerk dat jong volwasse musikante het 'n hoër sterftesyfer as die algemene jong volwasse bevolking, met die veronderstelling dat &quot;roem die risiko van dood onder musikante kan verhoog, maar hierdie risiko is nie beperk tot ouderdom 27 nie&quot;. Die keuringskriteria vir die musikante wat by die studie ingesluit is, gebaseer op die feit dat hulle 'n Britse nr. 1-album tussen 1956 en 2007 behaal het, het verskeie noemenswaardige lede van die 27-klub uitgesluit, insluitend Hendrix, Joplin, Morrison, Pete Ham en Ron &quot;Pigpen&quot; McKernan.&lt;ref name=BMJ_paper&gt;{{cite journal |vauthors=Wolkewitz M, Allignol A, Graves N, Barnett A |date=30 Desember 2011 |title=Christmas 2011: Death's Dominion Is 27 really a dangerous age for famous musicians? A retrospective cohort study |journal=The BMJ|volume=343 |pages=d7799 |doi=10.1136/bmj.d7799|pmid=22187325 |pmc=3243755 }}&lt;/ref&gt;

'n 2014-artikel by ''The Conversation'' het voorgestel dat statistiese bewyse toon dat gewilde musikante waarskynlik op die ouderdom van 56 sal sterf (2,2% vergeleke met 1,3% op 27).&lt;ref name=&quot;Kenny2014&quot;&gt;Kenny, Dianna Theodora 18 (November 2014). [https://theconversation.com/the-27-club-is-a-myth-56-is-the-bum-note-for-musicians-33586 &quot;The 27 Club is a myth: 56 is the bum note for musicians&quot;], ''The Conversation''. Besoek op 21 Junie  2022.&lt;/ref&gt;

==In populêre kultuur==
===Musiek===
* Die naam van die liedjie &quot;27&quot; deur ''Fall Out Boy'' van hul 2008-album ''Folie à Deux'' is 'n verwysing na die klub. Die lirieke verken die hedonistiese leefstyle wat algemeen in rock en roll voorkom. Pete Wentz, die primêre liriekskrywer van ''Fall Out Boy'', het die liedjie geskryf omdat hy gevoel het dat hy 'n soortgelyke gevaarlike leefstyl lei.&lt;ref name=&quot;Stevie Chick meets&quot;&gt;{{cite news|url=https://www.theguardian.com/music/2008/oct/24/falloutboy-popandrock|title=Chemical brothers|last=Chick|first=Stevie|date=23 Oktober 2008|access-date=15 Oktober 2011|work=The Guardian}}&lt;/ref&gt;

*John Craigie se liedjie &quot;28&quot;, wat op sy 2009 album ''Montana Tale'' verskyn het, en 2018 regstreekse album ''Opening for Steinbeck'', is geskryf vanuit die perspektief van 27 klublede Jim Morrison, Janis Joplin en Kurt Cobain, terwyl elkeen hul onderskeie sterflikheid en dink aan wat hulle anders sou doen &quot;as ek net agt-en-twintig kon haal.&quot;&lt;ref&gt;{{cite web |title=What is the Rock and Roll 27 Club? |url=https://mentalitch.com/what-is-the-rock-and-roll-27-club/ |website=Mental Itch |date=13 Desember 2017 |access-date=7 Desember 2021}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=Fringe Review: 'The 27 Club' at Warehouse |url=https://mdtheatreguide.com/2014/07/fringe-review-the-27-club-at-warehouse/ |website=Maryland Theatre Guide |date=15 Julie 2014 |access-date=7 Desember 2021}}&lt;/ref&gt; Cragie het die liedjie geskryf toe hy self 27 was.&lt;ref&gt;[https://www.youtube.com/watch?v=b6XWhuFqRSw&amp;t=31m27s John Craigie - Live on KEXP Seattle] (At Avast! Recording Co, recorded 29 November 2018, opgelaai op YouTube op 19 Maart  2019)&lt;/ref&gt;

*Die tema word verwys na in die liedjie &quot;''27 Forever''&quot; deur Eric Burdon, op sy 2013 album ''Til Your River Runs Dry''.&lt;ref&gt;{{cite magazine
|url=https://www.rollingstone.com/music/news/eric-burdon-speaks-his-mind-on-new-lp-20130205
|title=Eric Burdon Speaks His Mind on New LP
|date=5 Februarie 2013
|magazine=Rolling Stone
|access-date=24 Julie 2014}}&lt;/ref&gt;
*Die groep Letlive het 'n liedjie genaamd &quot;27 Club&quot; op sy 2013-album The Blackest Beautiful geplaas. &lt;ref&gt;{{cite web
|url=https://www.sputnikmusic.com/review/57849/Letlive.-The-Blackest-Beautiful/|website=sputnikmusic.com
|title=The Blackest Beautiful}}&lt;/ref&gt;

*Magenta se 2013-ateljee-album ''The Twenty Seven Club'' verwys direk na die klub. Elke snit is 'n huldeblyk aan 'n lid van die klub.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.progressor.net/review/magenta_2013.html |title=Review: ''The Twenty Seven Club'' |author=Menshikov, Vitaly |date=21 November 2013 |website=Progressor |access-date=16 Maart 2016}}&lt;/ref&gt;

*Daughtry se liedjie &quot;''Long Live Rock &amp; Roll''&quot; van hul 2013-album Baptized verwys na die klub met die lirieke &quot;''they're forever 27 – Jimmy, Janis, Brian Jones''.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Daughtry - Long Live Rock &amp; Roll|url=https://genius.com/Daughtry-long-live-rock-and-roll-lyrics |website=Genius |access-date=24 Julie 2022 |language=en}}&lt;/ref&gt;

*[[Kletsrym|Kletsrymer]] Watsky verwys na die klub in sy 2014-liedjie &quot;''All You Can Do''&quot; met die liriek: &quot;Ek het probeer om by die 27-klub aan te sluit; hulle het my uitgeskop.&quot;&lt;ref&gt;{{cite web |title=Watsky (Ft. Jimetta Rose) – All You Can Do |url=https://genius.com/Watsky-all-you-can-do-lyrics |website=Genius |access-date=4 Oktober 2018 |language=en}}&lt;/ref&gt; Die liedjie verwys dan na 'n paar bekende lede van die klub , naamlik Amy Winehouse, Janis Joplin, Jimi Hendrix, Kurt Cobain, Jim Morrison en Brian Jones.

*Mac Miller se 2015-liedjie &quot;''Brand Name''&quot; bevat die liriek &quot;Aan almal wat my dwelms verkoop: Moenie dit meng met daardie snert nie; ek hoop om nie by die 27-klub aan te sluit nie&quot;.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Mac Miller - Brand Name |url=https://genius.com/Mac-miller-brand-name-lyrics |website=Genius |access-date=22 Februarie 2022 |language=en}}&lt;/ref&gt; Miller is op die ouderdom van 26 dood nadat hy vervalste oksikodoonpille wat [[fentaniel]] bevat het, ingeneem het.&lt;ref&gt;{{cite web|last=Murphy|first=Heather|url=https://www.nytimes.com/2019/09/04/us/mac-miller-death-arrest.html|title=Man Faces Drug Charge in Mac Miller's Death|date=4 September 2019|access-date=27 April 2022|work=[[The New York Times]]}}&lt;/ref&gt;

*Die liedjie &quot;''27 Club''&quot; deur Ivy Levan, vrygestel as 'n promosie-enkelsnit vir haar 2015-album ''No Good'', verwys na die klub.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://iamhighvoltage.com/2015/08/12/no-good-by-ivy-levan/|title=No Good By Ivy Levan &amp;#124; High Voltage Magazine|website=iamhighvoltage.com}}&lt;/ref&gt;

*JPEGMafia se 2016-album ''Black Ben Carson'' bevat 'n liedjie getiteld &quot;''The 27 Club''&quot;, wat die liedjie na die berugte klub verwys. Hy verwys uitdruklik na gevalle lede Jimi Hendrix, Janis Joplin en Kurt Cobain.&lt;ref&gt;{{cite web |title=A conversation with JPEGMAFIA, the MC who raps like the internet feels |url=https://www.dazeddigital.com/music/article/43835/1/jpegmafia-veteran-2019-interview |website=Dazed Digital |date=28 Maart 2019 |access-date=7 Desember 2021}}&lt;/ref&gt;

*Die Halsey-liedjie &quot;''Colors''&quot; sluit die reël &quot;''I hope you make it to the day youre 28 years old''&quot; in. Die liedjie is geskryf oor iemand met 'n ernstige dwelmprobleem, en daar word wyd gerugte dat dit oor die rocksanger Matty Healy van die groep ''The 1975'' handel.&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Davis |first1=Elizabeth |title=The joy we take in watching colours fade: Our fascination with Kurt Cobain and The 27 Club |url=http://theglitterandgold.com.au/kurt-cobain-and-the-27-club/ |website=The Glitter and Gold |access-date=1 Julie 2022 |archive-date= 2 Julie 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220702000342/http://theglitterandgold.com.au/kurt-cobain-and-the-27-club/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

*Adore Delano het 'n liedjie genaamd &quot;''27 Club''&quot; op haar 2017-ateljee-album ''Whatever'' vrygestel, met die herhaalde liriek &quot;All of the legends die at twenty seven.&quot; Delano was 27 jaar oud ten tyde van vrystelling.&lt;ref&gt;{{Cite magazine|url=https://www.billboard.com/articles/news/pride/7934257/adore-delano-new-album-whatever-nonbinary-gender-interview|title=Adore Delano Talks New Punk Album 'Whatever', the '27 Club' &amp; Being Nonbinary: 'Gender Isn't a Real Thing'|magazine=Billboard|access-date=17 Julie 2018}}&lt;/ref&gt;

*In 2017 het die ''MonaLisa Twins'' &quot;''Club 27''&quot;, 'n liedjie op hul album &quot;''Orange''&quot;, oor die 27-Klub vrygestel.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://monalisa-twins.com/lyrics_club_27_monalisa_twins/|title=Club 27 – Lyrics|website=MonaLisa Twins}}&lt;/ref&gt;

*Juice Wrld het na die klub verwys op sy 2018-liedjie &quot;''Legends''&quot; waar hy sê &quot;Wat is die 27-klub? Ons maak dit nie verby 21 nie.&quot; Die liedjie is opgedra aan XXXTentacion, wat op 20 vermoor is, en Lil Peep, wat op 21 aan 'n oordosis gesterf het. Juice Wrld self is op die ouderdom van 21 aan 'n toevallige oordosis dood.&lt;ref&gt;{{cite magazine |last=Mamo |first=Heran |title=Here Are the Lyrics to Juice WRLD's 'Legends' |url=https://www.billboard.com/articles/news/lyrics/8546749/juice-wrld-legends-lyrics |magazine=Billboard |date=19 Desember 2019 |access-date=13 Maart 2020}}&lt;/ref&gt;

*''The Pretty Reckless'' het 'n liedjie met die titel &quot;''Rock and Roll Heaven''&quot; op sy 2021-ateljee-album ''Death by Rock and Roll'' vrygestel. Die liedjie handel oor die klub en noem eksplisiet in die lirieke Jimi Hendrix, Janis Joplin en Jim Morrison. Voorsanger [[Taylor Momsen]] het die liedjie geskryf nadat sy in 'n depressiewe toestand verval het van die dood van haar vervaardiger Kato Khandwala en Chris Cornell, van wie haar groep die aand voor sy dood oopgemaak het.&lt;ref&gt;{{Cite web|last=Ruskell|first=Nick|title=Life After Death: How Taylor Momsen survived her downward spiral|url=https://www.kerrang.com/features/life-after-death-how-taylor-momsen-survived-her-downward-spiral/|access-date=24 Februarie 2021|website=Kerrang}}&lt;/ref&gt;

*Die ''Blind Channel''-liedjie &quot;''Dark Side''&quot;, die Finse inskrywing vir die [[Eurovision-sangfees]] 2021, bevat die lirieke &quot;Soos die 27-klub, kopskoot, ons wil nie groot word nie&quot;.&lt;ref&gt;{{Cite web|date=18 Februarie 2021|title=&quot;If life is darker and harsher, you can still have fun&quot; -- Blind Channel's &quot;Dark Side&quot; lyrics shirk a grim reality in favour of anarchy|url=https://wiwibloggs.com/2021/02/18/lyrics-dark-side-blind-channel-finland-eurovision-2021/261976/|access-date=12 Augustus 2021|website=wiwibloggs|language=en-US}}&lt;/ref&gt;

===Videospeletjies===
*In die 2016-videospeletjie Hitman, behels een van die inspeletjie-missies, ''Club 27'', die moord van 'n indie-musikant wat sy 27ste verjaardag vier.&lt;ref&gt;{{cite web|title=We Help a Rock Star Join Club 27 in Hitman's Bangkok Level|access-date=2 Maart 2019|language=en|website=Outside Xbox|url=https://www.outsidexbox.com/articles/2016-08-24-we-help-a-rock-star-join-club-27-in-hitmans-bangkok-level|archive-url=https://web.archive.org/web/20190306042917/https://www.outsidexbox.com/articles/2016-08-24-we-help-a-rock-star-join-club-27-in-hitmans-bangkok-level|archive-date=6 Maart 2019|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

===Strokiesprente===
*Strokiesprenttekenaar Luke McGarry het ''The 27 Club''-strokiesprentreeks vir ''MAD Magazine'' geskep, wat in 2018 in sy herbekendstelling se eerste uitgawe gedebuteer het.&lt;ref&gt;{{Cite web|date=April 27, 2018|title=SNEAK PEEK: THE 27 CLUB|url=https://www.madmagazine.com/blog/2018/04/27/sneak-peek-the-27-club|access-date=3 Junie 2020|website=www.madmagazine.com|language=en|archive-date= 3 Junie 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200603200225/https://www.madmagazine.com/blog/2018/04/27/sneak-peek-the-27-club|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; Die strokiesprente het Jimi Hendrix, Janis Joplin, Brian Jones, Robert Johnson, Amy Winehouse, Jim Morrison en Kurt Cobain vertoon as paranormale popsterre wat van Rock &amp; Roll Heaven af neerdaal om die planeet te red met die hulp van die sterflike medium Keith Richards. Die reeks het voortgegaan in daaropvolgende uitgawes totdat Potrzebie Comics (die afdeling waarin die strokiesprent verskyn het) afgetree is na die tydskrif se 2019-formaat oorskakeling na die herdruk van klassieke artikels vir die meeste van die meeste nuwe uitgawes.

== Verwysings ==
{{Verwysings|3}}

{{Normdata}}

[[Kategorie:Musiek]]</text>
      <sha1>bs2exrvp38csts12cue59devzewms4s</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Bushra Razack</title>
    <ns>0</ns>
    <id>397799</id>
    <revision>
      <id>2977196</id>
      <parentid>2921366</parentid>
      <timestamp>2026-10-10T07:33:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>131157</id>
      </contributor>
      <comment>Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>2977196</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5722" sha1="ev9dmkv5p5vubdvwodw27g1frh5p51s" xml:space="preserve">[[Lêer:Bushra Razack.jpg|duimnael|Bushra Razack]]
'''Bushra Razack''' is 'n [[Suid-Afrika]]anse gemeenskapsontwikkelingspesialis, veranderingsagent en humanitêr wat spesialiseer in betrokkenheid by belanghebbendes. Sy is gebore in [[Kaapstad]], Wes-Kaapprovinsie van [[Suid-Afrika]] en was op hoërskool in [[Ladysmith]], [[KwaZulu-Natal]], waar sy in 2003 gematrikuleer het.

Sy het saam met 70 ander kinders in ’n weeshuis grootgeword en het van kleins af geleer hoe belangrik dit is om terug te gee.&lt;ref&gt;https://www.netwerk24.com/netwerk24/vrywilligers-laat-houtbaai-se-brandslagoffers-weer-glimlag-20170321&lt;/ref&gt; Op die ouderdom van 12 het sy Suid-Afrika verteenwoordig by die eerste Wêreldjeugkongres ook bekend as die Millennium Young People's Congress in Honolulu, [[Hawaii]]. Sy is 'n mede-outeur van die boek, 'Rescue Mission', 'n jeugbeoordeling van die VN se Millennium Ontwikkelingsdoelwitte wat by die Wêreldberaad vir Volhoubare Ontwikkeling&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.peacechildthemusical.com/hawaii-1999-millennium-young-peoples-congress/|title=Hawaii 1999 – Millennium Young People’s Congress|url-status=live}}&lt;/ref&gt; in [[Johannesburg]], Suid-Afrika, bekendgestel is. Haar werk met Peace Child, 'n liefdadigheidsorganisasie wat werk om jongmense te bemagtig deur jeuggeleide ontwikkeling en armoede te verminder, het haar in haar skooldae na lande soos [[Marokko]], [[Egipte]], [[Serwië]], [[Indië]], [[Kanada]] en [[Skotland]] geneem. Na haar studies het sy 3 jaar spandeer om uitreikstrategieë vir oogsorghospitale in [[Kenia]] en [[Kameroen]] te ontwikkel.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.ewn.co.za/2024/04/09/bushra-razack-philippi-village-ceo-wins-forty-under-40-africa-award-in-kenya|title=Bushra Razack, Philippi Village CEO, wins 'Forty Under 40 Africa' award in Kenya|last=Gierdien|first=Tasleem|website=EWN|language=en|access-date=2026-06-23}}&lt;/ref&gt;

[[Lêer:Philippi Village looking over Browns Farm 20200407 132052.jpg|duimnael|Lugfoto van Philippi Village]]
Haar ervaring in die ontwikkelingsektor sluit in werk met Standard Chartered Bank en hul wêreldwye inisiatief Seeing is Believing, CBM, UNOCHA (United Nations Office for the Coordination of Humanitarian Affairs), en Right to Sight International ('n vennootskap tussen die Wêreldgesondheidsorganisasie en die Internasionale Agentskap vir die Voorkoming van Blindheid).&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.islamic-relief.org.uk/taking-ir-south-africa-from-strength-to-strength-bushra-razack/|title=TAKING IR SOUTH AFRICA FROM STRENGTH TO STRENGTH – BUSHRA RAZACK|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

Razack put inspirasie uit die gemeenskappe waarmee sy werk soos [[Mitchells Plain]], [[Kaapse Vlakte]] en [[Philippi]] in die Wes-Kaapprovinsie van Suid-Afrika. Sy is tans die HUB van [[Philippi Village]] in Philippi,&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://philippivillage.co.za/|title=Welcome to Philippi Village|url-status=dead|access-date=16 Februarie 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230116232135/https://philippivillage.co.za/|archive-date=16 Januarie 2023}}&lt;/ref&gt; 'n gemeenskapsentrum wat werksgeleenthede skep en plaaslike gemeenskapslede opgradeer, terwyl sy terselfdertyd 'n lewendige en veilige plek bied vir sosiale betrokkenheid deur entrepreneurskap, kuns, kultuur en opvoedkundige programmeerders.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.tech-talk.co.za/philippi-village-a-sustainable-model-to-help-drive-township-economies/|title=One moment, please...|website=www.tech-talk.co.za|language=en|access-date=2026-06-23}}{{Dooie skakel|date=Augustus 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.vitalvoices.org/program/visionaries/|title=VV Visionaries in Partnership with the Estée Lauder Emerging Leaders Fund|website=Vital Voices|language=en-US|access-date=2026-06-23}}&lt;/ref&gt;

== Toekennings en prestasies ==
* In 2017 is sy deur die [[Mail &amp; Guardian]] as een van die Top-200 Jong Suid-Afrikaners gekies.
* In 2018 was sy die wenner van die Kragvrou van die Jaar-toekenning in die Innovasie-kategorie.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.womenempowerment.org.za/programs-1|title=WOMEN OF POWER AWARDS|date=2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20230116232136/https://www.womenempowerment.org.za/programs-1|url-status=dead|access-date=16 Februarie 2023|archive-date=16 Januarie 2023}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://startupmag.co.za/2023/09/philippi-village-ceo-bushra-razack-wins-prestigious-forty-under-40-award/|title=Philippi Village CEO Bushra Razack, Wins Prestigious Forty Under 40 Award|last=Thomas|date=2023-09-18|website=StartUp Magazine South Africa|language=en-ZA|access-date=2026-06-23}}&lt;/ref&gt;

== Persoonlike lewe ==
Razack is 'n ma van twee kinders. Een van hulle is Ayana Razack, 'n aktivis en stigter van die WO-projek. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.ewn.co.za/2025/08/19/meet-ayana-razack-a-10-year-old-advocating-to-make-public-parks-safer-for-every-child|title=Meet Ayana Razack, a 10-year old advocating to make public parks safer for every child...|last=Gierdien|first=Tasleem|website=EWN|language=en|access-date=2026-06-24}}&lt;/ref&gt; Ayana neem die stad [[Kaapstad]] tot verantwoording en maak seker dat die stad se parke veilige ruimtes is waar kinders sonder vrees kan speel. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.news24.com/citypress/news/watch-10-year-old-ayana-razack-is-holding-cape-town-accountable-for-safer-playgrounds-20250830-1239|title=WATCH {{!}} 10-year old Ayana Razack is holding Cape Town accountable for safer playgrounds|last=Moleya|first=Mahlatsi|website=News24|language=en-US|access-date=2026-06-24}}&lt;/ref&gt;

== Verwysings ==
{{Verwysings}}

{{Normdata}}

{{DEFAULTSORT:Razack, Bushra}}
[[Kategorie:Lewende mense]]
[[Kategorie:Suid-Afrikaners]]</text>
      <sha1>ev9dmkv5p5vubdvwodw27g1frh5p51s</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Waterstof se kleure</title>
    <ns>0</ns>
    <id>402499</id>
    <revision>
      <id>2977141</id>
      <parentid>2888458</parentid>
      <timestamp>2026-10-09T18:18:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>131157</id>
      </contributor>
      <comment>Red 0 verwysing(s) en merk 1 as dood.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>2977141</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4807" sha1="g84jb2qqbu952vrbakahnrcry3x2er5" xml:space="preserve">'''Waterstof se kleure''' is 'n begrip uit die debat oor [[hernubare energie]].

[[Waterstof]] is 'n kleurlose gas en dit maak dit 'n bietjie snaaks om oor die kleure van waterstof te praat. Tog word dit gedoen. In die jare 2010 en 2020 het die bespreking oor die element se rol in die oorgang van fossielbrandstowwe na hernubare energie baie sterker geword. Dit gaan hier oor die manier waarop waterstof verkry word, en waterstof word 'n denkbeeldige [[kleur]] toegeken, gekoppel aan sy bron.

Waterstof word egter reeds jare lank gebruik in die industrie vir verskeie doeleindes, soos die produksie van [[ammoniak]] waaruit [[kunsmis]] vervaardig word.

== Wit waterstof ==
Die vrye element is hier op aarde taamlik raar, maar daarvan kan soms tog voorrade gevind word soos in die [[Lotaringe]]-bekken van Frankryk. Dit word met die neutrale witkleur aangedui.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.euractiv.com/section/energy-environment/news/excitement-grows-about-natural-hydrogen-as-huge-reserves-found-in-france/|accessdate=17 Julie 2023|publisher=Euractiv|title=Excitement grows about ‘natural hydrogen’ as huge reserves found in France|authors=Paul Massad}}
&lt;/ref&gt;

== Swart waterstof ==
Waterstof kan uit [[steenkool]] gemaak word deur dit met [[stoom]] te laat reageer:

:&lt;math&gt; C(s) + H_2O(g) \to H_2(g) + CO(g) &lt;/math&gt;

Die twee gasse word egter gewoonlik nie geskei nie en hierdie [[Brandstof#Watergas,_koolgas,_ens.|watergas]] word saam verbrand.

== Grys waterstof ==
[[Aardgas]] bestaan hoofsaaklik uit [[metaan]] en dit kan ook met stoom behandel word:

:&lt;math&gt;CH_4(g) + 2H_2O(g) \to  4H_2 + CO_2(g)&lt;/math&gt;

Die meeste waterstof wat in 2023 gebruik word, is grys waterstof. Die kooldioksied word aan die atmosfeer afgegee en dra by tot die klimaatprobleme. Maar daar word meer waterstof per kooldioksied vervaardig as by swart waterstof.

== Blou waterstof ==
Daar word van blou waterstof gepraat as die vervaardiging van grys waterstof gevolg word deur die invang van die koolstofdioksied wat daarna permanent gestoor word. Dit word nog nêrens gedoen nie en blou waterstof sou natuurlik duurder as grys waterstof wees.

== Groen waterstof ==
Dit is waterstof wat met hernubare elektrisiteit (van windenenergie, [[sonsel]]le, hidro of geotermiese energie) deur [[elektrolise]] vervaardig word.

:&lt;math&gt;2H_2O(l) \xrightarrow{Energie} 2H_2(g) + O_2(g)&lt;/math&gt;

Die twee gasse word afsonderlik verkry en die afvalproduk suurstof kan sonder skade in die atmosfeer vrygestel word.

Tot die [[Oekraïne|Oekraïnse krisis]] van 2022 is groen waterstof net op 'n paar plekke vervaardig, soos die [[Orkney-eilande]],&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.orkney.gov.uk/Service-Directory/Renewable/h2-in-orkney-the-hydrogen-islands.htm|publisher=Orkney gov|titel=H2 in Orkney – The Hydrogen Islands|accessdate=17 Julie 2023}} {{Dooie skakel|date=Oktober 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; of by James Bay in [[Quebec]] ([[Kanada]]) waar 'n groot oorskot aan elektriese energie was wat moeilik verkoop en getransporteer kon word. In die res van de wêreld was dit nie ekonomies haalbaar nie omdat grys waterstof goedkoper was. Die verwagting was dat dit tot ongeveer 2050 so sou bly, maar aardgas se prys het in die Oekraïnse krisis sterk gestyg en groen waterstof het reeds in 2022 mededingend geword. Sy ontwikkeling lyk daardeur in 2023 baie aantrekliker. &lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.cleanenergywire.org/news/rising-gas-prices-make-green-hydrogen-cheaper-gray-hydrogen|title=Rising gas prices make green hydrogen cheaper than grey hydrogen|publisher=clean energy wire|date=2022|access-date=17 Julie 2023|archive-date=17 Julie 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230717163054/https://www.cleanenergywire.org/news/rising-gas-prices-make-green-hydrogen-cheaper-gray-hydrogen|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

Groen waterstof word beskou as 'n belangrike metode om die wisselvalligheid van wind en son as energiebron deur opslag in 'n brandstof op te los. In Junie 2023 het die Nederlandse en Deense eerste ministers Suid-Afrika besoek om 'n projek te finansier (teen VS$1 miljard) om groen waterstof in Suid-Afrika te ontwikkel.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.africanews.com/2023/06/20/dutch-danish-leaders-in-joint-visit-to-south-africa//|publisher=aricanews|date=20 Junie 2023|title=Dutch, Danish leaders in joint visit to South Africa|access-date=17 Julie 2023|archive-date=17 Julie 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230717163041/https://www.africanews.com/2023/06/20/dutch-danish-leaders-in-joint-visit-to-south-africa//|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

== Pers waterstof ==
Dit verwys na waterstof wat met [[atoomkrag]] vervaardig sou word. Weens die hoë prys word dit egter teen 2023 nog nie gedoen nie.

==Verwysings==
{{Verwysings}}

[[Kategorie:Energie-omsetting]]</text>
      <sha1>g84jb2qqbu952vrbakahnrcry3x2er5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Morfien</title>
    <ns>0</ns>
    <id>407073</id>
    <revision>
      <id>2977197</id>
      <parentid>2970072</parentid>
      <timestamp>2026-10-10T07:37:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dumbassman</username>
        <id>62009</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Geskiedenis en naamgewing */ spasie bygevoeg</comment>
      <origin>2977197</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="18129" sha1="05pewxipfl60f40vinq0jhk5e9t6b05" xml:space="preserve">{{Chemiekas2
| struktuur12       = Morphin - Morphine.svg
| Formule         = {{chem|C|17|H|19|N|O|3}}
| IUPACNaam        = (5''R'',6''S'',9''R'',13''S'',14''R'')-4,5-Epoksi-''N''-meteilmorfinan-7-en-3,6-diol 
| CAS                  = 57-27-2 (vrye basis)&lt;br/&gt;52-26-6 (HCl) 
| MolereMassa          = 285,34 [g/mol]
| Voorkoms             = vastestof&lt;ref name=&quot;Merck&quot; /&gt;
| Digtheid             = 
| Smeltpunt            = 253–254 °C&lt;ref name=&quot;MerckIndex&quot;&gt;{{cite book|title=''The Merck Index. An Encyclopaedia of Chemicals, Drugs and Biologicals''. 14de druk|year= 2006|ISBN=978-0-911910-00-1|pages=1083–1084}}&lt;/ref&gt;
| pKa                  = 8,21 (25&amp;nbsp;°C)&lt;ref name=&quot;Merck&quot; /&gt;
| Oplosbaarheid        = H&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;O: 40 [g/L] (20 °C, as Hidrochloried)&lt;ref name=&quot;Merck&quot;&gt;''Sicherheitsdatenblatt für Morphine hydrochloride'' – Merck 29 Desember 2007.&lt;/ref&gt;
| Ruimtegroep=P2{{sub|1}}2{{sub|1}}2 (hidrochloriedtrihidraat)
| Ruimtegroepnommer=18
| Selparms=a=1301,9; b=2075,0; c=694,1; &lt;ref name=&quot;Gylb&quot;/&gt;

}}

'''Morfien''' is 'n [[Alkaloïede|hoofalkaloïed]] van [[opium]] en is dus een van die [[opiaat|opiate]]. Dit behoort aan die groep ''sterkwerkende'' [[opioïed]]e van vlak III in die [[Wêreldgesondheidsorganisasie|WGO]]-skaalskema (klassifikasie van pynterapie). Dit word geklassifiseer as 'n [[Pynstiller|pynverligter]] en is net goedgekeur vir erge [[pyn]]. Morfien is die eerste alkaloïede wat in sy suiwer vorm geïsoleer is. Hierdie pynstiller is ook 'n [[dwelm]] en is in baie lande aan narkotiese regulasies onderhewig.

== Geskiedenis en naamgewing ==
Morfien is die eerste keer omstreeks 1804 gebruik&lt;ref name=&quot;Diepgen&quot;&gt;{{cite book|authors=Paul Diepgen, Heinz Goerke|title=Aschoff/Diepgen/Goerke: Kurze Übersichtstabelle zur Geschichte der Medizin.'' |publisher=Springer|place=Berlin/Göttingen/Heidelberg|year=1960|pages=33 („1803–1805“)}}&lt;/ref&gt; en deur die Duitse [[apteker]] assistent Friedrich Wilhelm Adam Sertürner in [[Paderborn]] uit opium geïsoleer.&lt;ref&gt;{{cite web|url= http://www.apotheker.or.at/Internet/OEAK/NewsPresse_1_0_0a.nsf/agentEmergency%21OpenAgent%26p%3D139D3FFAFF935883C1256F2B004E9E2F%26fsn%3DfsStartHomeFachinfo%26iif%3D0|title= Morphin wurde 1804 erstmals aus dem Opium isoliert.|publisher= Österreichische Apothekerkammer|access-date= 17 November 2008|archive-date= 28 Januarie 2020|archive-url= https://web.archive.org/web/20200128230329/https://www.apotheker.or.at/Internet/OEAK/NewsPresse_1_0_0a.nsf/agentEmergency!OpenAgent%26p%3D139D3FFAFF935883C1256F2B004E9E2F%26fsn%3DfsStartHomeFachinfo%26iif%3D0|url-status= dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal |authors=R. J. Huxtable, S. K. Schwarz |title=The isolation of morphine—first principles in science and ethics |journal=Molecular Interventions |volume=1 |issue=4 |year=2001|pages=189–191|url=http://triggered.edina.clockss.org/ServeContent?url=http%3A%2F%2Fmolinterv.aspetjournals.org%2Fcontent%2F1%2F4%2F189.full}}&lt;/ref&gt; Die korrekte molekulêre formule is eers in 1848 deur [[Auguste Laurent]] bepaal. Sertürner het aanvanklik die alkaliese stof, wat 'n verdowende (narkotiese) effek in diere-eksperimente gehad het, ''Morphium'' genoem, later is die term ''morfien'', wat nou die oorheersende tegniese term is, gebruik, beide is afgeleides van [[Morfeus]], die naam van [[Griekse mitologie| Griekse god]] van die [[droom|drome]].&lt;ref&gt;{{cite book|authors=Doris Schwarzmann-Schafhauser|title= ''Morphium.'' In: ''Enzyklopädie Medizingeschichte.''|editors=Werner E. Gerabek, Bernhard D. Haage, Gundolf Keil, Wolfgang Wegner|publisher= De Gruyter|place=Berlin / New York |year=2005|ISBN=3-11-015714-4|pages= 1009 f.}}&lt;/ref&gt; Nog 77 jaar het verloop voordat die finale struktuurformule opgestel is.&lt;ref&gt;{{cite book|authors=Hans Beyer, Wolfgang Walter|title=''Organische Chemie''|publisher= Hirzel Verlag|place=Stuttgart|year= 1984|ISBN= 3-7776-0406-2|pages=778}}&lt;/ref&gt; Morfien is reeds voor 1804 deur Armand Séguin en Bernard Courtois ontdek, maar dit is aanvanklik net by hul eie instituut voorgestel en is eers in 1816 gepubliseer.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.scs.uiuc.edu/~mainzv/HIST/awards/OPA%20Papers/2007-Swain.pdf &lt;!--|wayback=20100714110757--&gt; |title=''Patricia Swain – Bernard Courtois (1777–1838), Famed for Discovering Iodine (1811), and His Life in Paris from 1798''}} (PDF; 178&amp;nbsp;kB).&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.scs.uiuc.edu/~mainzv/HIST/awards/paper.php &lt;!--|wayback=20100627004324--&gt; |title=''2007, American Chemical Society, Division of the History of Chemistry, 2007 Outstanding Paper Award''}}&lt;/ref&gt; In 1916 het die Switserse Elisabeth Bredenfeld die kombinasie van morfien met [[skopolamien]] bekendgestel, wat in 1900 deur Eugen Schneiderlin (* 1881) en Berthold Korff († 1918) vir morfien-skopolamien narkose ingestel is.&lt;ref name=&quot;Diepgen&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|authors=H. Orth, I. Kis|title= ''Schmerzbekämpfung und Narkose.'' In: ''Chirurgie historisch gesehen. Anfang – Entwicklung – Differenzierung.''|editors=Franz Xaver Sailer, Friedrich Wilhelm Gierhake|publisher= Dustri-Verlag|place=Deisenhofen naby München|year= 1973|ISBN= 3-87185-021-7|pages= 1–32}}&lt;/ref&gt;

== Kristalstruktuur ==
Die hidrochloriedtrihidraat van die verbinding kristalliseer in ortorombiese struktuur met ruimtegroep P2{{sub|1}}2{{sub|1}}2. &lt;ref name=&quot;Gylb&quot;&gt;{{cite journal|title=The crystal and molecular structure of morphine hydrochloride trihydrate|authors=
L. Gylbert|journal=Acta Cryst. |year=1973|volume=B29|pages= 1630-1635|doi=10.1107/S0567740873005169}}&lt;/ref&gt;

== Voorkoms en Sintese ==
[[Lêer:Papaversomniferum.jpg|duimnael|links|Opium, ''Papaver somniferum''.]]
[[Lêer:Opium pod cut to demonstrate fluid extraction1.jpg|duimnael|links|Melkerige sap van ''Papaver somniferum'' wat verkry word deur onryp saadkapsules te krap. Dit lewer opium wanneer dit gedroog word]]
Morfien word van opium gemaak, d.w.s. dit word uit die gedroogde melksap van die opiumpapawer (''[[Papaver somniferum]]'') verkry. Die proporsie morfien in opium is ongeveer twaalf persent, maar dit wissel aansienlik na gelang van die melksap se oorsprong en voorbehandeling.&lt;ref name=&quot;roempp&quot;&gt;{{cite web|url=https://roempp.thieme.de/lexicon/RD-13-03198?searchterm=morphin&amp;context=search|publisher=Thieme RÖMMP|title=Morphin}}&lt;/ref&gt;

Die biosintese van morfien - en alle ander natuurlik voorkomende [[opiaat|opiumalkaloïede]] - vind plaas vanaf die [[isokinolien]] alkaloïede [[retikulien]].&lt;ref name=&quot;roempp&quot; /&gt;

Die ''totale'' [[sintese]], waarin Marshall D. Gates en Gilg Tschudi in 1956 geslaag het, is kompleks en lewer slegs lae opbrengste - in die [[Fuchs-sintese]] is dit sowat tien persent. Die beginmateriale hiervoor is [[fenielalanien]] en 4-hidroksifenielasetaldehied. Norkoklaurin is 'n belangrike tussenproduk. Die morfinanalkaloïede, wat morfien insluit, word dan via retikulien gevorm.

Die sintese volgens Rice behaal opbrengste van 30% oor 14 stappe:

[[Lêer:Kenner Rice morphine synthesis.svg|frameless|Rice-Morfiensintese|600px]]

== Onttrekking ==
'n [[Kalsiumchloried]]-oplossing word by die waterige opiumekstrak gevoeg. Nadat kalsiummekonaat afgeskei is, word die oplossing ingedamp, waardeur morfien en [[kodeïen]] as hidrochloriede uitskei. Die hidrochloriede word weer in water opgelos, waaruit die morfien neergeslaan kan word deur [[ammoniak]] by te voeg.

[[Heroïen]] is afgelei van morfien: 3,6-diasetielmorfien. Dit word verkry uit morfien deur middel van 'n chemiese reaksie ([[asetilering]]).

== Chemiese eienskappe ==
Morfien is: 
*effens oplosbaar in water (1:5000), *ietwat meer oplosbaar in warm water, 
*maklik oplosbaar in alkaliese water.
*oplosbaar in [[etanol]] (1:250), *effens oplosbaar in [[eter]] (1:7500), 
*en in [[koolstoftetrachloried]] (1:6400),
Morfien is onstabiel in sterk alkaliese en suur omgewings. Sterk sure herrangskik dit na [[apomorfien]].

As gevolg van die swak wateroplosbaarheid van morfien, is die belangrikste medisinale produkte wat gebruik word die [[sulfaat]] (bv. as 'n morfiensulfaattablet, '''MST''', en die [[hidrochloried]], waarvan die wateroplosbaarheid ongeveer 300 keer beter as dié van die suiwer basis is. Na die ontdekking van die pynstillende effekte van morfien, het die swak oplosbaarheid van morfien vir 'n lang tyd 'n ernstige probleem gestel, aangesien 'n waterige oplossing vir inspuitingsdoeleindes nodig was.

== Ontleding ==
[[Lêer:Bufo marinus from Australia.JPG|duimnael|'n Beduidende hoeveelheid morfien is in die vel van die rietpadda (''[[Bufo marinus]]'' L.) aangetref.&lt;ref name=&quot;Schäfer&quot;&gt;{{cite book|authors=Bernd Schäfer|title= ''Naturstoffe in der chemischen Industrie''|publisher=Spektrum Akademischer Verlag|year=2007|ISBN= 978-3-8274-1614-8|pages=240}}&lt;/ref&gt;]]

Daar bestaan vir die betroubare kwalitatiewe en kwantitatiewe bepaling van morfien in verskeie toetsitems soos: [[urine]], [[bloed]], [[bloedserum]], [[bloedplasma]], die [[haar|hare]] of in plantmateriaal, voldoende metodes om monsters voor te berei. Onttrekking word vereis. Die ekstrakte wat verkry word, kan gebruik word vir 'n [[chromatografie|chromatografiese]] skeidingsproses soos: [[gaschromatografie]] of [[HPLC]]. Die komponente kan dan met [[massaspektrometrie]] ontleed word.&lt;ref&gt;{{cite journal|authors=F. Bévalot, C. Bottinelli, N. Cartiser, L. Fanton, J. Guitton|title= ''Quantification of five compounds with heterogeneous physicochemical properties (morphine, 6-monoacetylmorphine, cyamemazine, meprobamate and caffeine) in 11 fluids and tissues, using automated solid-phase extraction and gas chromatography-tandem mass spectrometry|journal=Journal of Analytical Toxicology|year=2014|volume=38|issue=5|pages=256–264}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal|authors=G. Tassoni, D. Mirtella, M. Zampi, L. Ferrante, M. Cippitelli, E. Cognigni, R. Froldi, M. Cingolani|title=''Hair analysis in order to evaluate drug abuse in driver’s license regranting procedures.''|journal=Forensic Sci Int|year=2014|volume=244C|pages=16–19}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal|authors=N. Fucci, G. Vetrugno, N. de Giovanni|title=''Drugs of abuse in hair: application in pediatric patients.''|journal=Therapeutic Drug Monitoring |year=2013|volume=35|issue=3|pages=411–413}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal|authors=X. Zhang, M. Chen, G. Cao, G. Hu|title=Determination of morphine and codeine in human urine by gas chromatography-mass spectrometry|journal=Journal of Analytical Methods in Chemistry|year=2013|pages=151934}}&lt;/ref&gt;

== Farmakologie ==
=== Farmakodinamika ===
Morfien tree [[sentrale senuweestelsel|sentraal]] op as 'n [[agonis]] by [[opioïedreseptore]]. Dit voorkom die oordrag van pyn en verminder die pasiënt se persepsie daarvan. Die fokus is op die aktivering van die μ-reseptore. Morfien het 'n laer affiniteit vir K-reseptore. 

Presinapties lei morfien, bemiddel deur die opioïedreseptor G-proteïen, tot 'n afname in sellulêre kalsiuminvloei en dus tot hiperpolarisasie. Postsinapties vind G-proteïen-gemedieerde aktivering van kaliumkanale plaas met daaropvolgende kaliumuitvloei. Die kaliumuitvloei lei ook tot hiperpolarisasie en effektiewe voorkoming van pynoordrag.

=== Farmakokinetika ===
Alhoewel morfien goed geabsorbeer word na orale toediening, is die biobeskikbaarheid relatief laag (20–40%) as gevolg van die hoë eerste-deurlaateffek.&lt;ref name=&quot;c6004&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.compendium.ch/mpro/mnr/6004/html/de#7600 |title==compendium.ch 6004 |access-date= 8 Oktober 2023 |archive-date=19 Februarie 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140219072458/http://www.compendium.ch/mpro/mnr/6004/html/de#7600 |url-status=dead }}.&lt;/ref&gt;

Na binneaarse of binnespierse toediening is die biobeskikbaarheid egter byna 100%, met die effek na binneaarse toediening na 5-15 minute,&lt;ref&gt;{{cite journal|author=D. Häske|title= ''Analgesie bei Traumapatienten in der Notfallmedizin.'' |journal=Der Anaesthesist|volume=69|issue=2|year= 2020|pages=137–148}}&lt;/ref&gt; die makimale analgesie na binneaarse toediening na 20 minute, by binnespierse toediening na 30-60 minute en by onderhuidse toediening na 45-90 minute bereik word. &lt;ref name=&quot;c21758&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.compendium.ch/mpro/mnr/21758/html/de#7600|title=compendium.ch 21758}}&lt;/ref&gt; Die werkingsduur na binneaarse of binnespierse toediening is 2-5 uur.

Eliminasie vind hoofsaaklik deur die niere plaas met behulp van hidrofiele konjugate. Morfien het nie 'n sogenaamde [[plafoneffek (farmakologie)|plafoneffek]] nie.&lt;ref&gt;{{cite book|authors=Karow/Lang|title=''Allgemeine und spezielle Pharmakologie und Toxikologie.''|year=2009|publisher=Thomas Karow Verlag|ISBN= 978-1-00-002009-0}}&lt;/ref&gt;

== Terapeutiese gebruike ==
[[Lêer:MorphineRx.JPG|duimnael|'n Plaaslike reaksie op intraveneuse toediening van morfien, veroorsaak deur die vrystelling van histamien in die are.]]
[[Lêer:GT-Capros-Morphinsulfat-2018.jpg|duimnael|Twee kapsules morfiensulfaat met onmiddellike vrystelling (5 mg en 10 mg).]]

=== Toepassingsgebiede ===
==== Pynterapie ====
Morfien word gebruik om ernstige akute en chroniese pyn te behandel en is die verwysingsstof vir inligting oor die doeltreffendheid daarvan teen pyn met 'n pynstillende ekwivalensie of sterkte van die enkeldosis van waarde 1.&lt;ref name=&quot; Klaschik 232&quot;&gt;{{cite book|authors=F. Nauck, E. Klaschik|title=''Schmerzen.'' In: ''Leitfaden Palliative Care. Palliativmedizin und Hospizbetreuung.''|editors= C. Bausewein|publisher= Elsevier, Urban &amp; Fischer|place= München |year=2010|pages=369–376}}&lt;/ref&gt;

Behandeling met morfien of ander opioïede vir chroniese pyn moet die WGO se stap-vir-stapskema volg, m.a.w. volgens 'n gegradueerde plan: indien moontlik, orale toediening van 'n morfienpreparaat met 'n langdurige effek in 'n individueel aangepaste dosis (enkel dosisse van ongeveer 2,5 tot 30 mg aan die begin van behandeling by volwassenes).

Met langdurige behandeling, selfs met gepaste dosisse morfien of ander opioïede, ontstaan, soos met verskeie ander medikasie, 'n fisiese afhankelikheid. Wanneer pynterapie beëindig word, moet dus 'n [[opioïed-onttrekking]] uitgevoer word bv. deur dosisvermindering met 30% per week. Wanneer morfien egter vir 'n sterwende gebruik word om kortasem of pyn te verlig, is dit nie nodig nie. Hoogs doeltreffende medikasie soos morfien word nie vir aktiewe genadedood gebruik nie, maar eerder vir die behandeling van simptome wat tydens die sterwensfase mag voorkom. Die dokter se plig om toepaslike pynverligting te verskaf, sluit die gebruik van sulke medikasie indien dit nodig is.&lt;ref name=&quot;M. Zenz&quot;&gt;{{cite journal|url=http://www.aerzteblatt.de/archiv/81691|authors= M. Zenz|title= ''Der Einsatz von Morphium: Zwischen Pflicht und Strafe.'' |journal=Dtsch Arztebl |year=2011|volume=108|issue=12)|pages= A-641 / B-518 / C-518}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.ethikrat.org/dateien/pdf/selbstbestimmung-und-fuersorge-am-lebensende.pdf |title=Nationaler Ethikrat: ''Selbstbestimmung und Fürsorge am Lebensende.'' |year=2006 |access-date= 8 Oktober 2023 |archive-date=19 Maart 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150319043845/http://www.ethikrat.org/dateien/pdf/selbstbestimmung-und-fuersorge-am-lebensende.pdf |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

==== Simptomatiese terapie van kortasem, hoes en angs ====
Aangesien morfien ook 'n onderdrukkende effek op die [[respiratoriese sentrum]] het, word dit veral in [[palliatiewe medisyne]] gebruik vir die simptomatiese behandeling van kortasem. Dit verminder die respiratoriese dryfkrag, waardeur die pasiënt se stresvlak verlaag word, asemhaling kalmer en meer ekonomies word deur die dooiespasieventilasie wat veroorsaak word deur hoëfrekwensie maar vlak asemhaling te verminder. Morfien het egter geen goedkeuring vir hierdie terapie nie.&lt;ref name=&quot;Thöns&quot; /&gt;

Morfien onderdruk die drang om te hoes ('n hoeswerende effek). Nog 'n opiumalkaloïede, [[kodeïen]] (chemies gesproke metielmorfien), word as aktiewe bestanddeel teen hoes gebruik. Morfien word ook gebruik om simptome van akute [[hartaanval]] te verlig om die visieuse sirkel van pyn, kortasem, vrees, sielkundige en fisiese stres te voorkom met 'n toename in die hart se suurstofverbruik. Daarbenewens verminder morfien die voorlading van die hart deur die veneuse kapasitansievate te verwyd en ook die hart se nalading deur effense arteriële dilatasie.&lt;ref&gt;{{cite journal|authors=G. Lee|title= ''Comparative effects of morphine, meperidine and pentazocine on cardiocirculatory dynamics in patients with acute myocardial infarction.'' |url=https://archive.org/details/sim_american-journal-of-medicine_1976-06_60_7/page/949|journal=Am J Med|year= 1976|volume=60|issue=7|pages=949–955}}&lt;/ref&gt;

==== Vervangingsbehandeling ====
Morfien word ook gebruik in behandeling van volwassenes met opioïedverslawing. Dit word toegedien as deel van mediese en omvattende psigososiale maatreëls met 'n oraal aktiewe preparaat wat die aktiewe bestanddeel op 'n vertraagde wyse vrystel, wat 'n langdurige effek tot gevolg het.

=== Newe-effekte ===
Soos met alle sterk opioïede pynstillers, kan [[hardlywigheid]], [[naarheid]] en [[braking]] voorkom. Dit kan ook lei tot sluierigheid, gemoedsveranderinge en veranderinge aan die [[hormonale stelsel]] en die [[outonome senuweestelsel]]. Oordosering kan lei tot [[miose]], hipoventilasie en lae bloeddruk.

Aan die begin van morfienterapie kan [[naarheid]] en [[braking]] voorkom omdat morfien direk op die [[brakingsentrum]] in die [[breinstam]] inwerk. Na 'n rukkie neem hierdie newe-effek gewoonlik af. Slegs die hardlywigheid is nie onderhewig aan gewenning nie. Vir langdurige gebruik moet 'n [[lakseermiddel]] dus ook voorgeskryf word.

In beginsel word die vermoë om 'n motorvoertuig te bestuur as beperk beskou. 'n Bestuursverbod moet opgelê word, veral in die geval van 'n nuwe aanpassing of verandering in terapie.&lt;ref name=&quot;Thöns&quot;&gt;{{cite book|authors=Matthias Thöns, Thomas Sitte|title= ''Repetitorium Palliativmedizin.'' |place=Berlin|year= 2013|doi=10.1007/978-3-642-36997-1}}&lt;/ref&gt;

== Verwysings ==
{{Verwysings|2}}
{{de-vertaal|pl=https://de.wikipedia.org/w/index.php?title=Morphin&amp;oldid=233288026}}
{{Normdata}}
[[Kategorie:Dwelms]]
[[Kategorie:Organiese verbindings]]</text>
      <sha1>05pewxipfl60f40vinq0jhk5e9t6b05</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Airlangga Universiteit</title>
    <ns>0</ns>
    <id>414949</id>
    <revision>
      <id>2977173</id>
      <parentid>2891638</parentid>
      <timestamp>2026-10-09T23:47:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>131157</id>
      </contributor>
      <comment>Red 0 verwysing(s) en merk 1 as dood.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>2977173</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="18248" sha1="1uvaynfvdyr3bvbm1wukzaslxz2kgv7" xml:space="preserve">{{Weesbladsy}}
{{Gaan taal na}}
{{Inligtingskas Universiteit
|naam                = Airlangga Universiteit
|beeldgrootte        = 270px
|beeld               = Logo-Branding-UNAIR-biru.png
|beeldbyskrif        = 
|latyn_naam          =
|leuse               = 
|leuseafr            = 
|leuseeng            = 
|url=
|archiveurl=
|archivedate= 
|title=
|publisher=
|date= 
|accessdate=
|url-status=
|gestig              = 10 November 1954
|gesluit             =
|tipe                = 
|affiliasie          =
|befondsing          = 
|amptenaar_in_beheer =
|voorsitter          =
|voorsittende beampte= 
|kanselier           = 
|president           =
|visie-president     =
|superintendent      =
|provoos             =
|visie_kanselier     = 
|rektor              = Prof. Dr. Muhammad Madyan, S.E., M.Si., M.Fin.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Biografi Rektor |url=https://unair.ac.id/biografi-rektor/ |website=Universitas Airlangga Official Website |publisher=Universitas Airlangga |access-date=2025-12-29}} {{Dooie skakel|date=Oktober 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;
|prinsipaal          =
|dekaan              =
|direkteur           =
|fakulteit           =
|personeel           = 
|studentetal         = 
|voorgraadse studente=
|nagraadse studente  = 
|doktoraal           =
|ander               =
|ligging             = 
|stad                = 
|provinsie           = 
|land                = [[Indonesië]]
|coor                = 
|kampus              = 
|voormalige_name     = 
|free_label          =
|free                =
|sport               =
|kleure              = 
|bynaam              = 
|gelukbringer        = 
|affiliasies         = 
|webtuiste           = [http://unair.ac.id/ Site_UNAIR]
|logo                =
|voetnotas           =
}}

'''Airlangga Universiteit''' (afgekort as '''Unair of UA''' ; Javaans : ꦈꦤꦶꦮ꦳ꦼꦂꦱꦶꦠꦱ꧀​ꦄꦲꦶꦂꦭꦁꦒ ) is 'n staatsuniversiteit geleë in Surabaya, Oos-Java. Hierdie universiteit is op 10 November 1954 gestig om saam te val met die 9de Heldedag. Gebaseer op die ranglys van die QS World University Ranking 2024, is Airlangga Universiteit vierde as die beste universiteit in Indonesië.

== Geskiedenis ==
Die stigting van die Airlangga Universiteit het nogal 'n lang geskiedenis. Voordat Unair amptelik gestig is, op 9 en 11 Oktober 1847, is 'n voorstel aan die Nederlandse Koloniale Regering voorgelê om talentvolle Javaanse jongmense op te voed om kundiges in gesondheidspraktyke te word. Op 2 Januarie 1849 is deur Goewermentsbesluit nr. 22, NIAS (Nederlandsch Indische Artsen School) is gestig as 'n plek vir mediese opleiding in Surabaya. Sedert 1913 vind mediese opleiding in Surabaya by Jalan Kedungdoro 38 Surabaya plaas. In 1923 is die NIAS-gebou van Jalan Kedungdoro verskuif na waar die Unair Mediese Fakulteit op Jalan Mayjen geleë was. Prof. Dr. Moestopo, Surabaya.

Toe het dr. Lonkhuizen, Hoof van die Gesondheidsdiens op daardie stadium, het 'n voorstel ingedien om 'n Tandheelkundige Skool in Surabaya te stig wat baanbrekerswerk was vanaf Julie 1928 tot 1945. Hy het goedkeuring van Dr. RJF Van Zaben, Direkteur NIAS. Vervolgens is die skool beter bekend as STOVIT (School tot Opleiding van Indische Tandarsten). STOVIT het destyds daarin geslaag om 21 studente bymekaar te maak. Langs die pad het STOVIT sy naam verander na Ika Daigaku Shika (skool vir medisyne en tandheelkunde) saam met dr. Takeda was sy eerste direkteur, wat tussen 1942–1945 gedien het.

Twee jaar later het die Nederlandse regering oorgeneem en toe die naam verander na Tandheelkunding Instituut. In 1948 het hierdie skool sy status verander na Universiteit Tandheelkunding Instituut (UTI). Onder die gesag van die Verenigde Republiek van Indonesië (RIS), het UTI gedurende die 4 jaar studietydperk weer sy naam verander na die Instituut vir Tandheelkundige Wetenskappe (LIKG), onder leiding van prof. M. Knap en prof. M. Soetojo. In 1948 was die Airlangga Universiteit 'n tak van die Universiteit van Indonesië wat twee fakulteite gehad het, naamlik die Fakulteit Geneeskunde en die Fakulteit Tandheelkunde.

Airlangga Universiteit is amptelik in 1954 gestig gebaseer op regeringsregulasie nr. 57/1954 en ingehuldig deur die President van die Republiek van Indonesië op 10 November 1954, om saam te val met die negende viering van Heldedag. In dieselfde jaar is die Fakulteit Regsgeleerdheid gestig, wat voorheen 'n tak was van die Fakulteit Regte, Ekonomie en Sosiale Politiek, Gadjah Mada Universiteit , Yogyakarta.

Toe dit ingehuldig is, het die Airlangga Universiteit uit vyf fakulteite bestaan, naamlik: 

# Fakulteit Geneeskunde wat oorspronklik 'n tak van die Universiteit van Indonesië was ;
# Fakulteit Tandheelkunde , wat oorspronklik 'n tak van die Universiteit van Indonesië was ;
# Fakulteit Regsgeleerdheid , wat oorspronklik 'n tak van Gadjah Mada Universiteit was ;
# Fakulteit Lettere, gebaseer in Denpasar , wat in 1962 van die Airlangga Universiteit geskei het om deel te word van Udayana Universiteit ;
# Die Fakulteit Onderwysersopleiding en Onderwys, wat in Malang gesetel is , en in 1963 van die Airlangga Universiteit geskei het om die Malang Staatsinstituut vir Onderwysersopleiding en Onderwys (IKIP) te word, wat nou na Malang Staatsuniversiteit (UM) verander het.

== Naam en simbool ==
Die naam &quot;Airlangga&quot; is geneem van die naam van die koning wat Oos-Java van 1019 tot 1042 regeer het, naamlik Rake Halu Sri Lokeswara Dharmawangsa Airlangga Anantawikramattungadewa of bekend as Prabu Airlangga.

Die simbool van Airlangga Universiteit is &quot;Garuda Mukti&quot; met die ruiter Batara Vishnu wat 'n kruik dra wat &quot;amerta&quot; water bevat, naamlik die water van die ewige lewe. Hierdie simbool simboliseer Airlangga Universiteit as 'n ewige bron van kennis.

Die naam en simbool van Airlangga Universiteit word vergestalt in 'n standbeeld van King Airlangga wat ongeveer drie meter hoog is en voor Kampus A, Airlangga Universiteit staan. Die standbeeld is in 1954 gedoen deur Hendra Gunawan , 'n beeldhouer van Pelukis Rakjat of wat later deel geword het van die Rakjat Culture Institute (Lekra). Die werk aan die standbeeld is deur Hendra saam met vyf lede van Pelukis Rakjat en tien ander werkers uitgevoer en het ongeveer dertig dae geneem om te voltooi. 

Airlangga Universiteit se vlag is geel en blou. Geel simboliseer majesteit, blou simboliseer ridderlikheid en 'n diep siel. Die kleure is geneem uit die kleur van die sluier wat die standbeeld van Vishnu bedek tydens die stigtingseremonie van die Airlangga Universiteit deur die Eerste President van die Republiek van Indonesië op 10 November 1954.

== Ligging ==
Airlangga Universiteit het 14 fakulteite en 1 nagraadse skool wat drie kampusse beslaan wat oor Surabaya versprei is, naamlik:

* '''Kampus A''' op Jalan Prof. Dr. Moestopo 47. Op hierdie kampus is daar 'n Fakulteit Geneeskunde (FK) en 'n Fakulteit Tandheelkunde (FKG)
* '''Kampus B''' op Jalan Airlangga 4-6. Op hierdie kampus is daar die Fakulteit Ekonomie en Besigheid (FEB), Fakulteit Regsgeleerdheid (FH), Fakulteit Sielkunde (FPsi), Fakulteit Sosiale en Politieke Wetenskappe (FISIP), Fakulteit Kultuurwetenskappe (FIB), Fakulteit Beroepswetenskappe Studies (FV), en Nagraadse Programme (PP's)
* '''Kampus C''' in Mulyorejo , Oos-Soerabaja. Op hierdie kampus is daar die Fakulteit Natuurwetenskappe en Tegnologie (FST), die Fakulteit Openbare Gesondheid (FKM), die Fakulteit Veeartsenykunde (FKH), die Fakulteit Verpleegkunde (F.Kp), die Fakulteit Farmasie (VF) , die Fakulteit Visserye en Maritieme Sake (FPK), en die Fakulteit Gevorderde en Multidissiplinêre Tegnologie (FTMM)
* '''Banyuwangi Campus''' , kampus van die Fakulteit Gesondheid en Natuurwetenskappe (FIKIA) Airlangga Universiteit wat in die Giri-kampusgebou Jalan Wijaya Kusuma No. 113 en Sobo Kampus Jalan Ikan Wijinongko No.18a. By SIKIA is daar 3 studieprogramme, naamlik Baccalaureus in Openbare Gesondheid, Baccalaureus in Veeartsenykunde en Baccalaureus in Akwakultuur. &lt;sup&gt;[ ''&lt;nowiki&gt;https://sikia.unair.ac.id/histori/&lt;/nowiki&gt;'' ]&lt;/sup&gt;
* '''Die Jakarta-kampus''' is geleë by Graha STR Kemang, Suid-Jakarta, en is spesifiek oop vir die Master of Law, Master of Notary en Regswetenskap en Ontwikkeling studieprogramme. 

== Rektor ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
!Geen.
! colspan=&quot;2&quot; |Kanselier 
!Neem kantoor
!Einde van kantoor
!Let wel.
|-
|1
|
|&lt;small&gt;Prof. Mnr&lt;/small&gt;
Abdoel Gaffar Pringgodigdo
|1954
|1961
|
|-
|2
|
|&lt;small&gt;Prof. Dr.&lt;/small&gt;
Mohammad Toha Ronodipuro
|1961
|1965
|
|-
|3
|
|&lt;small&gt;Kool. TNI (Ret.)&lt;/small&gt;
CKH. Chasan Durjat
|1965
|1966
|
|-
|4
|
|&lt;small&gt;Prof. Dr. Dr.&lt;/small&gt;
Eri Sudewo
|1966
|1974
|
|-
|5
|
|&lt;small&gt;Prof. Dr. Dr.&lt;/small&gt;
Kwari Setjadibrata
&lt;small&gt;Sp.A&lt;/small&gt;
|1974
|1975
|
|-
|6
|
|&lt;small&gt;Prof. Dr.&lt;/small&gt;
Abdul Gani
&lt;small&gt;SH, MS&lt;/small&gt;
|1976
|1980
|
|-
|7
|
|&lt;small&gt;Prof. Dr. Dr.&lt;/small&gt;
Marsetio Donosepoetro
|1980
|1984
|
|-
|8
|
|&lt;small&gt;Prof. Dr.&lt;/small&gt;
Soedarso Djojonegoro
|1984
|1993
|
|-
|9
|
|&lt;small&gt;Prof. Dr. H.&lt;/small&gt;
Bambang Rahino
|1993
|1997
|
|-
|10
|
|&lt;small&gt;Prof. Dr. H.&lt;/small&gt;
Soedarto
&lt;small&gt;DTM&amp;H, Ph.D&lt;/small&gt;
|1997
|2001
|
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; | 11
|
|&lt;small&gt;Prof. Dr. Med. Dr.&lt;/small&gt;
Puruhito
&lt;small&gt;Sp.B&lt;/small&gt;
| style=&quot;text-align:center;&quot; | 2001
| style=&quot;text-align:center;&quot; | 2006
| style=&quot;text-align:center;&quot; | 
|-
| rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center;&quot; | 12
| rowspan=&quot;2&quot; |
| rowspan=&quot;2&quot; |&lt;small&gt;Prof. Dr.&lt;/small&gt;
Fasichul Oral
&lt;small&gt;Apt&lt;/small&gt;
| style=&quot;text-align:center;&quot; | 8 Junie 2006
| style=&quot;text-align:center;&quot; | 10 Junie 2010
| style=&quot;text-align:center;&quot; | 
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; | 10 Junie 2010
| style=&quot;text-align:center;&quot; | 10 Junie 2015
| style=&quot;text-align:center;&quot; | 
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; | 13
|
|&lt;small&gt;Prof. Dr.&lt;/small&gt;
Mohammad Nasih
&lt;small&gt;SE., MT, Ak., CMA&lt;/small&gt;
| style=&quot;text-align:center;&quot; | 10 Junie 2015
| style=&quot;text-align:center;&quot; | 16 Junie 2025
| style=&quot;text-align:center;&quot; | 
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; | 14
|
|&lt;small&gt;Prof. Dr.&lt;/small&gt;
Muhammad Madyan
&lt;small&gt;S.E., M.Si., M.Fin.&lt;/small&gt;
| style=&quot;text-align:center;&quot; | 17 Junie 2025
| style=&quot;text-align:center;&quot; | ''Bekleër''
| style=&quot;text-align:center;&quot; | 
|}

== Fakulteite en studieprogramme ==

* '''Fakulteit Geneeskunde (FK)''' 
** Baccalaureus in Geneeskunde
** Baccalaureusgraad in Verloskunde
** Meesters in Reproduktiewe Gesondheidswetenskappe
** Meesters in Sportgesondheidswetenskappe
** Meesters in Basiese Mediese Wetenskappe
** Meesters in Tropiese Geneeskunde
** Meesters in Kliniese Geneeskunde
** Doktorsgraad in Mediese Wetenskappe
** Mediese professionele onderwys
** Vroedvrou Professionele Onderwys
** Spesialis programme
* '''Fakulteit Tandheelkunde (FKG)''' 
** S-1 Tandarts Onderwys
** Meesters in Tandheelkundige Gesondheidswetenskappe
** S-3 Tandheelkundige Gesondheidswetenskappe
** Tandarts Professionele Onderwys
** Spesialis programme
* '''Fakulteit Regsgeleerdheid (FH)''' 
** Baccalaureus in Regte
** Meesters in Regte
** Meester van Notariswetenskap
** Doktorsgraad in Regstudies
* '''Fakulteit Ekonomie en Besigheid (FEB)''' 
** Baccalaureusgraad in Bestuur
** S-1 Rekeningkunde
** Baccalaureus in Ekonomie
** Baccalaureus in Islamitiese Ekonomie
** Meesters in Ekonomie
** Meesters in Bestuur
** Meesters in Bestuurswetenskap
** Meesters in Rekeningkunde
** Meesters in Islamitiese Ekonomie
** Doktorsgraad in Bestuurswetenskap
** S-3 Rekeningkundige Wetenskap
** Doktorsgraad in Ekonomie
** Doktorsgraad in Islamitiese Ekonomie
** Rekeningkunde Professionele Onderwys
* '''Fakulteit Farmasie (VF)''' 
** S-1 Apteek
** Meesters in Kliniese Farmasie
** Meestersgraad in Farmaseutiese Wetenskappe
** Doktorsgraad in Farmaseutiese Wetenskappe
** Apteker Professionele Onderwys
* '''Fakulteit Veeartsenykunde (FKH)''' 
** Baccalaureus in Veeartsenykunde
** Meesters in Entstof en Immunoterapeutika
** Meesters in Reproduktiewe Biologie
** Meesters in Veeartsenykunde en Openbare Gesondheid
** Meesters in Veeartsenykundige Agribesigheid
** Doktorsgraad in Veeartsenykunde
** Veterinêre Professionele Onderwys
* '''Fakulteit Sosiale en Politieke Wetenskappe (FISIP)''' 
** Baccalaureus Scientiae in Internasionale Betrekkinge
** Baccalaureus in Kommunikasiewetenskappe
** Baccalaureus in Publieke Administrasie Wetenskap
** Baccalaureus in Inligting en Biblioteekkunde
** Baccalaureus in Politieke Wetenskap
** S-1 Antropologie
** Baccalaureus in Sosiologie
** Meesters in Internasionale Betrekkinge
** Meesters in Sosiologie
** Meesters in Politieke Wetenskap
** Meester van Openbare Beleid
** Meesters in Media en Kommunikasie
** Doktorsgraad in Sosiale Wetenskappe
* '''Fakulteit Natuurwetenskappe en Tegnologie (FST)''' 
** Baccalaureus in Statistiek
** S-1 Fisika
** Baccalaureusgraad in Biomediese Ingenieurswese
** Baccalaureus in Omgewingsingenieurswese
** Baccalaureus in Biologie
** Baccalaureus in Wiskunde
** S-1 Chemie
** Baccalaureus in Inligtingstelsels
** Meesters in Biologie
** Meesters in Chemie
** Meesters in Biomediese Ingenieurswese
** S-3 Wiskunde en Wetenskap
* '''Fakulteit Openbare Gesondheid (FKM)''' 
** Baccalaureus in Openbare Gesondheid
** Baccalaureus Scientiae in Voeding
** Meesters in Omgewingsgesondheid
** Meesters in Gesondheidsadministrasie en -beleid
** Meesters in Epidemiologie
** Meesters in Omgewingsgesondheid
** Meestersgraad in Beroepsgesondheid en Veiligheid
** Doktorsgraad in Gesondheidswetenskappe
* '''Fakulteit Sielkunde (FPsi)''' 
** Baccalaureus in Sielkunde
** Meesters in Sielkunde
** Meester in Toegepaste Sielkunde
** Meesters in Professionele Sielkunde
** PhD in Sielkunde
* '''Fakulteit Kultuurwetenskappe (FIB)''' 
** Baccalaureus in Japannese Studies
** Baccalaureus Scientiae in Geskiedenis
** Baccalaureus in Indonesiese taal en letterkunde
** Baccalaureus in Engelse Taal en Letterkunde
** Meesters in Linguistiek
** Meesters in Letterkundige en Kultuurstudies
* '''Fakulteit Verpleegkunde (FKP)''' 
** Baccalaureusgraad in Verpleegkunde
** Meestersgraad in Verpleegkunde
** Doktorsgraad in Verpleegkunde
** Verpleegkundige Professionele Onderwys
* '''Fakulteit Visserye en Maritieme Sake (FPK)''' 
** Baccalaureus in Akwakultuur
** Baccalaureusgraad in Visseryprodukte-tegnologie
** Meesters in Visserye en Mariene Biotegnologie
** Meesters in Visserywetenskap
* '''Beroepsfakulteit''' 
** D-3 Verpleging
** D-3 Fisioterapie
** D-3 Tandheelkundige Gesondheidsingenieurswese
** D-3 Gesondheid en Werkveiligheid
** D-3 Veterinêre Paramedikus
** D-3 Tradisionele Geneeskunde
** D-3 Inligtingstelsels
** D-3 Instrumentasiestelsels-outomatisering
** D-3 Biblioteekingenieurswese
** D-3 Belasting
** D-3 Rekeningkunde
** D-3 Mediese Laboratorium Tegnologie
** D-3 Engels
** D-3 Bemarkingsbestuur
** D-4 Digitale Kantoorbestuur
** D-4 Gasvryheidsbestuur
** D-4 Bankwese en Finansies
** D-4 Toerismebestemmings
** D-4 Fisioterapie
** D-4 Radiologiese Beeldvorming Tegnologie
** D-4 Tradisionele Geneeskunde
* '''Fakulteit Gevorderde en Multidissiplinêre Tegnologie (FTMM)''' 
** Baccalaureus in Datawetenskap Tegnologie
** Baccalaureusgraad in Robotika en Kunsmatige Intelligensie-ingenieurswese
** S-1 Bedryfsingenieurswese
** S-1 Elektriese Ingenieurswese
** Baccalaureus Scientiae in Nanotegnologie-ingenieurswese
* '''Nagraadse programme''' 
** Meesters in Forensiese Wetenskap
** Meestersgraad in Polisiewetenskapstudies
** Meestersgraad in Intellektuele Eiendomsregte (IPR) Studies
** Meesters in Menslike Hulpbronontwikkeling
** Meestersgraad in Regte en Ontwikkeling (MSHP)
** Meesters in Immunologie
** Meesters in Rampbestuur
** Doktorsgraad in Menslike Hulpbronontwikkeling

* '''Skool vir Gesondheid en Natuurwetenskappe (SIKIA)''' 
** Baccalaureus in Openbare Gesondheid
** Baccalaureus in Veeartsenykunde
** Baccalaureus in Akwakultuur

== Hulpbron ==
Menslike hulpbronne by Airlangga Universiteit bestaan ​​uit akademiese personeel en onderwyspersoneel. Die akademiese personeel bestaan ​​uit 1522 permanente akademiese personeel, met besonderhede van 1472 mense met Staatsamptenaar (PNS) status en 49 mense met Nie-PNS Werknemer status. Daar is 223 nie-permanente akademiese personeel met buitengewone dosentstatus en 113 dosente met erestatus.

Die samevatting van die aantal permanente akademiese personeel gebaseer op onderwys is soos volg: 

* Daar is 156 akademiese personeel met voorgraadse opleiding (S-1).
* Akademiese personeel met meester (S-2) &amp; spesialis 1 (Sp-1) onderwysvlakke is 885 mense
* Daar is 481 akademiese personeel met doktorale vlak (S-3) opleiding

Die aantal opvoedkundige personeel in 2002 bestaan ​​uit 1129 mense met staatsamptenaarstatus, 7 mense met permanente nie-staatsamptenaarstatus en 866 mense met erestatus.

Die samevatting van die aantal opvoedkundige personeel gebaseer op onderwys is soos volg:

* Daar is 43 opvoedkundige personeel met meesters (S-2) opleiding
* Daar is 591 opvoedkundige personeel met voorgraadse opleiding (S-1).
* Daar is 32 opvoedkundige personeel met voorgraadse (S-1) professionele opleiding
* Daar is 326 akademiese personeel met diploma-opleidingsvlakke
* Daar is 825 akademiese personeel met senior hoërskool (SMA) opleiding
* Daar is 181 akademiese personeel met 'n onderwysvlak van minder as hoërskool (SMP en SD).

== Administratiewe aktiwiteite ==
Airlangga Universiteit (Unair) administratiewe aktiwiteite is gesentreer by die Airlangga Universiteit Bestuurskantoor wat geleë is op Kampus C Mulyorejo, Surabaya.

== Fasiliteit ==

* Ulul Azmi-moskee (Kampus C)
* Nuruzzaman-moskee (Kampus B)
* Seuns en Dogters Studente Koshuis
* Kampusbiblioteek
* Airlangga Convention Centre (ACC)
* Airlangga Syariah and Entrepreneurship Education Centre (ASEEC) toring
* Unair Flash Bus
* OTM fasiliteit
* Studentesentrum
* Studente Koöperasie (Kopma)
* Polikliniek
* Airlangga Love Lake
* Airlangga Universiteit Hospitaal
* Unair Teaching Veterinary Hospital
* Unair Tandheelkundige en Mondhospitaal
* Airlangga Universiteit Hospitaal vir Tropiese Aansteeklike Siektes
* Park en kossentrum
* 24 uur Wi-Fi binne die Unair-kampus
* Unair Taalsentrum (in die ASEEC-gebou)
* Amfiteater (Kampus B)
* Airlangga Gastehuis
* Veld:
*# Basket bal Baan
*# Futsal veld
*# Tennisbaan

== Verwysings ==
{{verwysings}}

{{Normdata}}
[[Kategorie:Universiteite]]</text>
      <sha1>1uvaynfvdyr3bvbm1wukzaslxz2kgv7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Salomon Joubert</title>
    <ns>0</ns>
    <id>417634</id>
    <revision>
      <id>2977087</id>
      <parentid>2830397</parentid>
      <timestamp>2026-10-09T15:37:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>JMK</username>
        <id>649</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>2977087</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3899" sha1="o191g3i3zdt77zp92pyc64zviuhi2yy" xml:space="preserve">'''Salomon Cornelius Johannes Joubert''' ([[30 Junie]] [[1941]] – [[14 September]] [[2022]], [[Naboomspruit]]) was 'n veldwagter, bewaringsbioloog en later direkteur (1987–94) van die [[Nasionale Krugerwildtuin]].&lt;ref name=&quot;sapeople&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;citizen&quot; /&gt; In lewe was sy kennis van die park ongeëwenaard, en hy het 'n werk in drie boekdele daaroor die lig laat sien. Sy navorsing en leierskap word as fundamentele bydraes tot die ontwikkeling van die park beskou.

In November 1963, op ouderdom 23, is hy as die veldwagter van Klipkoppies-veldwagterpos aangestel. Hierdie kontrolepunt was noord van die [[Letabarivier]] aan die Mosambiekse grens geleë. In 1967, na vyf jaar as veldwagter, is hy as assistent-bioloog te [[Skukuza]] aangestel. Sy ondersoeke was veral op skaars [[wildsbok]]spesies gerig, waaronder 'n navorsingsprogram rakende die ekologie van die [[bastergemsbok]]. Vir laasgenoemde studie is in 1976 'n D.Sc.-graad aan hom toegeken. Hy was ook by die jaarlikse [[herbivoor]]sensus betrokke. Danksy die langtermyn-datastel wat uit die herbivoorsensus voortgevloei het, is insigte verkry rakende die wisselwerkings tussen wildgetalle en klimaat- en ander omgewingsveranderlikes. Om beter vir die sensus toegerus te wees, het hy hom as vlieënier bekwaam.

In 1974 is hy as hoof van die navorsingsafdeling aangestel, en in 1987 as Parkbewaarder van die wildtuin, 'n pos wat hy tot sy vroeë aftrede in 1994 beklee het. Hy het die navorsingsagenda gelei en beïnvloed, 'n aantal navorsingsartikels gepubliseer en belangrike bestuursbeleid geïmplementeer. Dit het in 1986 tot die wildtuin se eerste omvattende bestuursplan gelei. Na sy aftrede moes hy die wettelose [[Renosterstropery in Suider-Afrika|renosterstropery]] met kommer gade slaan. Hy het die park steeds gereeld besoek, en was steeds met die navorsers en bestuur in verbinding rakende bewaringsaspekte wat hom na aan die hart gelê het. 

In Oktober 2007 was ''The Kruger National Park – A History'', sy magnum opus in drie boekdele, die kulminasie van jare se arbeid en navorsing wat in die park verrig is. Salomon Joubert is oorleef deur sy gade Bets, sy dogter Magdaleen, en seun Dusty.

== Verwysings ==
{{Verwysings|verwysings=

&lt;ref name=&quot;sapeople&quot;&gt;{{Cite web |url=https://www.sapeople.com/eish-south-african-stuff/sanparks-pays-tribute-to-former-kruger-director-dr-joubert-who-passed-away-suddenly/ |title=SANParks Pays Tribute to Former Kruger Director Dr Joubert Who Passed Away Suddenly |date=19 September 2022 |lang=en |website=www.sapeople.com |access-date=24 Julie 2024 |archive-date=25 Julie 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240725064633/https://www.sapeople.com/eish-south-african-stuff/sanparks-pays-tribute-to-former-kruger-director-dr-joubert-who-passed-away-suddenly/ |url-status=live }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;citizen&quot;&gt;{{Cite web |url=https://www.citizen.co.za/lowvelder/news-headlines/2022/09/16/kruger-national-park-mourns-two-tragic-losses/ |title=Kruger National Park mourns two tragic losses |date=16 September 2022 |lang=en |website=www.citizen.co.za |access-date=25 Julie 2024 |archive-date=25 Julie 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240725064555/https://www.citizen.co.za/lowvelder/news-headlines/2022/09/16/kruger-national-park-mourns-two-tragic-losses/ |url-status=live }}&lt;/ref&gt;
}}

== Bronnelys ==
* [https://www.sapeople.com/eish-south-african-stuff/sanparks-pays-tribute-to-former-kruger-director-dr-joubert-who-passed-away-suddenly/ SANParks Pays Tribute to Former Kruger Director Dr Joubert Who Passed Away Suddenly], September 2022, SA People News, sapeople.com
* Sanparks honours Saloman Joubert after passing away, 2022 &lt;!-- wat is die publikasie?? --&gt;

{{Normdata}}
{{DEFAULTSORT:Joubert, Salomon}}

[[Kategorie:Veldwagters]]
[[Kategorie:Suid-Afrikaners]]
[[Kategorie:Geboortes in 1941]]
[[Kategorie:Sterftes in 2022]]
[[Kategorie:Krugerwildtuin|*]]</text>
      <sha1>o191g3i3zdt77zp92pyc64zviuhi2yy</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Atesj</title>
    <ns>0</ns>
    <id>419917</id>
    <revision>
      <id>2977180</id>
      <parentid>2896858</parentid>
      <timestamp>2026-10-10T02:59:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>131157</id>
      </contributor>
      <comment>Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>2977180</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11560" sha1="8452wccltgd5aufkqifea9or6oztsve" xml:space="preserve">[[Lêer:Atesh logo.svg|duimnael|Atesj se logo.]]
'''Atesj''' ( [[Krim-Tataars]]: ''Ateş'', letterlik &quot;[[Vuur]]&quot;, [[Oekraïens]]: Атеш) is 'n [[militêr]]e [[partisaan]]beweging in die besette gebiede van [[Oekraïne]], sowel as in die gebied van [[Rusland]],&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Официальное заявление движения «Атеш»|url=https://t.me/atesh_ua/116|website[[Telegram (sagteware)|Telegram]]|date=2022-10-25|accessdate=2023-01-10|language=ru}}&lt;/ref&gt; wat deur [[Oekraïners]] en [[Krim-Tatare]] in September 2022  gestig is as gevolg van die [[Russiese inval in Oekraïne sedert 2022|Russiese militêre inval in Oekraïne in 2022]].&lt;ref name=&quot;Telegram&quot;&gt;{{cite web|url=https://t.me/atesh_ua|website=t.me|title=Telegram: Contact @atesh_ua|access-date=2022-11-18}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news |date=2024-01-06 |title=Ukraine war: Atesh, the group spying on Russians in occupied Crimea |url=https://www.bbc.com/news/world-europe-67659275 |access-date=2024-01-06 |work=BBC News |language=en-GB}}&lt;/ref&gt;

==Geskiedenis==
Die beweging is gestig aan die einde van September 2022. Op 26 September is die eed van die soldaat Atesj op die amptelike [[Telegram (sagteware)|Telegram]]-kanaal gepubliseer, en op 29 September is 'n video-oproep van een van die partisane openbaar gemaak met 'n beroep om by die beweging aan te sluit.&lt;ref name=&quot;cybershafarat&quot;&gt;{{cite web |url=https://cybershafarat.com/2022/11/09/official-statement-of-the-atesh-movement/ |title=Official statement of the Atesh movement |publisher=Treadstone 71 |website=The Cyber Shafarat |date=10 November 2022 |access-date=2022-11-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230519172223/https://cybershafarat.com/2022/11/09/official-statement-of-the-atesh-movement/ |archive-date=19 Mei 2023 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Клятва воїна «Атеш» |url=https://t.me/atesh_ua/13|website=[[Telegram (sagteware) |Telegram]]|date=2022-10-26|accessdate= 2023-01-10 |language=uk}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=В окупованому Криму з'явився підпільний рух українців, кримських татар та росіян «Атеш», які руйнуватимуть армію РФ зсередини |url=https://crimea.suspilne.media/ua/news/9269 |website=Suspilne |date=2022-10-01 |accessdate=2023-01-10 |language=uk |archive-date=2023-05-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230519160018/https://crimea.suspilne.media/ua/news/9269 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

*11 November 2022: Partisane van die beweging het 30 Russiese dienspligtiges in hospitale in [[Simferopol]] gedood.&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Партизани ліквідували у лікарнях Сімферополя 30 окупантів|url=https://www.slovoidilo.ua/2022/11/13/novyna/bezpeka/partyzany-likviduvaly-likarnyax-simferopolya-30-okupantiv |website= Slovo i Dilo|date= 2022-12-11 |accessdate=2023-01-10|language=uk}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;obozrevatel&quot;&gt;{{cite web|url= https://war.obozrevatel.com/ukr/partizanskij-ruh-atesh-zayaviv-pro-likvidatsiyu-30-okupantiv-v-gospitalyah-simferopolya-sered-nih-buli-zradniki-ukraini.htm|title=Партизанський рух АТЕШ заявив про ліквідацію 30 окупантів у госпіталях Сімферополя: серед них були зрадники України|website=Obozrevatel|date=2022-11-12|access-date= 2022-11-18 |language= uk}}&lt;/ref&gt;
*11 Desember 2022: Atesj het verantwoordelikheid aanvaar vir die brand in 'n kaserne met Russiese soldate op die dorpie Sowietske.&lt;ref&gt;{{Cite web|title= Партизани з &quot;АТЕШ&quot; взяли на себе відповідальність за підпал казарм у Криму |url= https://suspilne.media/336056-partizani-z-ates-vzali-na-sebe-vidpovidalnist-za-pidpal-kazarm-u-krimu/ |website= Suspilne|date=2022-12-11|accessdate=2023-01-10|language=uk}}&lt;/ref&gt;
*31 Januarie 2023: Partisane beweer hulle het twee offisiere van die Russiese Nasionale Wag vermoor.&lt;ref&gt;{{cite news |title=Atesh guerrillas in Crimea say they blew up Russian National Guards' car, killing two officers |url= https://english.nv.ua/nation/atesh-guerrillas-in-crimea-say-they-blew-up-russian-national-guards-car-killing-two-officers-50301175.html | publisher = NV | place =  UA |access-date=31 Januarie 2023}}&lt;/ref&gt;
*10 Februarie 2023: Atesj het verantwoordelikheid aanvaar vir 'n motorbomaanval wat gelei het tot die dood van twee Russiese soldate en die hospitalisasie van twee ander in die besette Nowa Kachofka.&lt;ref&gt;{{Cite web |url= https://t.me/atesh_ua/361|title=Движение «АТЕШ» продолжает ликвидировать оккупантов |website= Telegram |date=14 Februarie 2023|access-date=16 Februarie 2023|language=uk}}&lt;/ref&gt;
*14 Maart 2023: Atesj beweer hy het die adjunkhoof van die militêre administrasie van Nowa Kachofka in 'n bomaanval gedood.&lt;ref&gt;{{cite news | publisher = The Guardian | work = Ukraine war | type = live blog | title = Russia–Ukraine war gain deal can be extended by only sixty days, says Russian minister | url = https://www.theguardian.com/world/live/2023/mar/14/russia-ukraine-war-grain-deal-can-be-extended-by-only-60-days-says-russian-minister-live-updates | access-date = 14 Maart 2023 | url-status = dead | archive-date = 14 Maart 2023 | archive-url = https://web.archive.org/web/20230314180600/https://www.theguardian.com/world/live/2023/mar/14/russia-ukraine-war-grain-deal-can-be-extended-by-only-60-days-says-russian-minister-live-updates }}&lt;/ref&gt;
*23 April 2023: Atesj beweer hy het 'n beheerpunt van die Russiese Nasionale Wag naby Olesjki opgeblaas, wat tot veelvuldige sterftes gelei het.&lt;ref&gt;{{Cite news | url = https://sprotyv.mod.gov.ua/en/2023/04/25/partisans-blew-up-the-block-post-of-russians-near-oleshok/ | title = Partisans blew up the block post of Russians near Oleshok | website = Sprotyv | publisher = MoD | place = UA | date = 25 April 2023 | access-date = 27 April 2023 | archive-date = 27 April 2023 | archive-url = https://web.archive.org/web/20230427172335/https://sprotyv.mod.gov.ua/en/2023/04/25/partisans-blew-up-the-block-post-of-russians-near-oleshok/ | url-status = dead }}&lt;/ref&gt; 
*27 April 2023: Partisane beweer hulle het twee besetters op die dorpie Weliki Kopani vermoor.&lt;ref&gt;{{Cite web | title = Partisans killed two Russian soldiers who mocked Ukrainians in TOT | url = https://sprotyv.mod.gov.ua/en/2023/04/27/partisans-killed-two-russian-soldiers-who-mocked-ukrainians-in-that/ | website = Sprotyv | archive-url = https://web.archive.org/web/20230501100610/https://sprotyv.mod.gov.ua/en/2023/04/27/partisans-killed-two-russian-soldiers-who-mocked-ukrainians-in-that/ | archive-date =  1 Mei 2023 | url-status = dead | publisher = MoD | place = UA | access-date = 27 April 2023 | date = 27 April 2023 }}&lt;/ref&gt;
*6 Mei 2023: Partisane het verantwoordelikheid aanvaar vir 'n sluipmoordpoging op Zachar Prilepin, 'n Russiese skrywer en lid van die [[Regverdige Rusland]]-party, waarin 'n motorbom ontplof het toe hy die Russiese grens van die besette [[Donbas]] oorgesteek het. Die motor se bestuurder is dood en Prilepin is ernstig gewond, maar het oorleef.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Захар Прилепин пришел в себя в больнице. В субботу на него было совершено покушение |url=https://www.bbc.com/russian/news-65507910 |website=[[BBC News]] |trans-title= Zakhar Prilepin regained consciousness in the hospital. On Saturday he was the victim of an assassination attempt |access-date=7 Mei 2023 |language=ru |date=6 Mei 2023}}&lt;/ref&gt;
*14 Julie 2023: Partisane het verantwoordelikheid aanvaar vir 'n hinderlaag in [[Cherson]] wat twee Russiese militêre vragmotors vernietig het en 6 Russiese militêre personeellede doodgemaak het.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Partisans blow up two trucks with Russian invaders in Kherson region |url=https://www.ukrinform.net/rubric-ato/3736342-partisans-blow-up-two-trucks-with-russian-invaders-in-kherson-region.html |website=Ukrinform |date=16 Julie 2023 |access-date=12 Augustus 2023}}&lt;/ref&gt;
*17 Julie 2023: [[The Guardian]] het 'n onderhoud met Moestafa Dzjemilef in Kijif oor Atesj gevoer. Hy het berig Atesj hou 'n aanlyn klas vir Russiese soldate om sabotasiedade uit te voer en beweer 4 000 Russiese troepe het ingeskryf. Hy beweer ook meer as 1 000 Tatare sou bereid wees om die wapen teen Russiese magte in die [[Krim]] op te neem as hulle net die wapens gegee word om dit te doen. Dzjemilef het ook verklaar hy hoop daar sal na die bevryding van die Krim 'n wysiging aan die grondwet van Oekraïne wees om die Krim in 'n outonome &quot;nasionale republiek&quot; te verander met die Tatare as sy inheemse mense met spesiale status.&lt;ref name=&quot;guardian&quot;&gt;{{cite news|last= Borger|first=Julian|title=The underground Crimean Tatar group taking up arms against Russia |url= https://www.theguardian.com/world/2023/jul/17/the-underground-crimean-tatar-group-taking-up-arms-against-russia |website=[[The Guardian]] |date=17 Julie 2023 |access-date=17 Julie 2023 }}&lt;/ref&gt;
*30 Augustus 2023: Atesj het verantwoordelikheid aanvaar vir die bombardement van 'n [[Verenigde Rusland]]-veldtogkantoor in Nowa Kachofka wat drie Russiese wagte doodgemaak en dokumente vernietig het wat die September 2023-streekverkiesings ondersteun.&lt;ref name=&quot;ISW August 30&quot;&gt;{{cite web |last1=Evans |first1=Angelica |last2=Stepanenko |first2=Kateryna |last3=Mappes |first3=Grace |last4=Harward |first4=Christina |last5=Kagan |first5=Frederick W. |title=Russian Offensive Campaign Assessment, 30 Augustus 2023 |url=https://www.understandingwar.org/backgrounder/russian-offensive-campaign-assessment-august-30-2023 |website=Understanding war |publisher=Institute for the Study of War |access-date=31 Augustus 2023 |archive-date=29 Oktober 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231029092523/https://www.understandingwar.org/backgrounder/russian-offensive-campaign-assessment-august-30-2023 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; 
*25 September 2023: Atesj het beweer hulle het inligting verskaf wat gebruik is om Operasie Crab Trap te beplan. Hulle het glo uitgelekte inligting oor die Swartsee-vloot gekry deur Russiese offisiere om te koop wat ontevrede was oor agterstallige salarisbetalings.&lt;ref&gt;{{Cite web |date= Sep 26, 2023|last=Epstein |first= Jake |title=Russian officers who hadn't been paid by Moscow sold key intel on the Black Sea Fleet to Ukrainian resistance fighters. Then the headquarters blew up. |url=https://www.businessinsider.com/russian-officers-sold-black-sea-fleet-intel-ukrainian-fighters-report-2023-9 |access-date= 2023-09-26 |website=Business Insider |language=en-US}}&lt;/ref&gt;
*12 Junie 2024: 'n Atesj-video toon die vernietiging van 'n R-441 Liven-satellietkommunikasiestasie in die [[Moskou]]-streek.&lt;ref&gt;[https://www.reddit.com/r/UkraineWarVideoReport/comments/1deg22x/atesh_agent_destroyed_a_r441_liven_satellite/ Reddit.com]&lt;/ref&gt;
*5 Julie 2024: Agente van Atesj het daarin geslaag om 'n suksesvolle operasie op die [[Transsiberiese Spoorlyn]] naby [[Jekaterinburg]] uit te voer, wat gelei het tot die vernietiging van die spoorlyn waarlangs Noord-Koreaanse ammunisie vervoer is.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2024-07-05 |title=Ukrainian partisans blow up railway carrying North Korean weapons |url=https://www.yahoo.com/news/ukrainian-partisans-blow-railway-carrying-143909764.html |access-date=2024-07-05 |website=Yahoo News |language=en-US}}&lt;/ref&gt;

==Verwysings==
{{Verwysings|2}}
{{Normdata}}


[[Kategorie:Oekraïne]]
[[Kategorie:Rusland]]</text>
      <sha1>8452wccltgd5aufkqifea9or6oztsve</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Aardtrojaan</title>
    <ns>0</ns>
    <id>426314</id>
    <revision>
      <id>2977171</id>
      <parentid>2969463</parentid>
      <timestamp>2026-10-09T22:34:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>131157</id>
      </contributor>
      <comment>Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>2977171</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7527" sha1="lp8fj51fcsury618xtcprvlb7uglj2c" xml:space="preserve">{{beeldgroep2|perrow = 2|total_width=380|align=right
|image1= Animation of 2010 TK7.gif
|image2= Lagrange points2.svg
| footer = Links: Die wentelbaan van {{mpl|2010 TK|7}}, die eerste aardtrojaan wat ontdek is. Regs: Die Aarde se [[Lagrange-punt]]e. L4 en L5 is die twee stabiele punte.
}}

'n '''Aardtrojaan''' is 'n [[asteroïed]] wat naby die [[Aarde]] se [[Lagrange-punt]]e L4 (60° voor) of L5 (60° agter) om die [[Son]] wentel en dus 'n soortgelyke [[wentelbaan]] as die Aarde het. Nog net twee aardtrojane is tot dusver ontdek. Die term &quot;[[trojaan (sterrekunde)|trojaan]]&quot; is in 1906 die eerste keer gebruik vir die trojane van [[Jupiter]], die asteroïede wat naby dié planeet se Lagrange-punte waargeneem is.

==Lede==
[[Beeld:Illustration of Trojan Asteroid 2020 XL5.jpg|thumb|220px|'n Illustrasie van {{mp|2010 TK|7}}, een van die twee bekende aardtrojane.&lt;ref&gt;{{cite news|title=Data from NSF's NOIRLab Show Earth Trojan Asteroid Is the Largest Found|url=https://noirlab.edu/public/news/noirlab2205/|access-date=27 January 2023}}&lt;/ref&gt;]]

===L4 (voor)===
* {{mpl|(706765) 2010 TK|7}}: 'n asteroïed met 'n deursnee van 300&amp;nbsp;m wat in Januarie&amp;nbsp;2010 ontdek is.&lt;ref&gt;
{{cite magazine
 |last=Reilly |first=M.
 |date=27 July 2011
 |title=Earth stalker found in eternal twilight
 |magazine=New Scientist
|url=https://www.newscientist.com/article/mg21128234.200-earth-stalker-found-in-eternal-twilight.html
 |access-date=2014-02-21
}}
&lt;/ref&gt;&lt;ref name=Choi&gt;
{{cite web
 |last1=Choi |first1=C.Q.
 |date=27 July 2011
 |title=First asteroid companion of Earth discovered at last
 |url=http://www.space.com/12443-earth-asteroid-companion-discovered-2010-tk7.html
 |website=Space.com
 |access-date=2011-07-27
}}
&lt;/ref&gt;
* {{mpl|(614689) 2020 XL|5}}: in Desember&amp;nbsp;2022 ontdek en in Januarie&amp;nbsp;2021 as 'n aardtrojaan erken.&lt;ref name=&quot;Hui2021&quot;&gt;
{{cite journal
 |first1  = Man-To   |last1 = Hui
 |first2  = Paul A.  |last2 = Wiegert
 |first3  = David J. |last3 = Tholen
 |first4  = Dora     |last4 = Föhring
 |title   = The second Earth trojan {{mp|2020 XL|5}}
 |journal = The Astrophysical Journal Letters
 |date    = November 2021
 |volume  = 922  |issue = 2  |pages = L25
 |bibcode = 2021ApJ...922L..25H  |arxiv= 2111.05058
 |s2cid   = 243860678  |doi = 10.3847/2041-8213/ac37bf
|doi-access = free
 }}
&lt;/ref&gt; Dit het 'n deursnee van 1,2&amp;nbsp;km.

===L5 (agter)===
* Geen bekende voorwerpe hier word tans as aardtrojane erken nie.

==Soektogte==
'n Aardgebaseerde soeke na voorwerpe by L5 is in 1994 uitgevoer. Dit het 0,35&amp;nbsp;vierkante grade van die lug gedek.&lt;ref name=&quot;Whitley+Tholen1998&quot;&gt;
{{cite journal
 |first1=Robert J. |last1=Whiteley
 |first2=David J.  |last2=Tholen
 |year=1998
 |title=CCD search for Lagrangian asteroids of the Earth–Sun system
 |journal=Icarus
 |volume=136 |issue=1
 |pages=154–167 |doi=10.1006/icar.1998.5995
 |bibcode=1998Icar..136..154W
 |id=article no. IS985995A
}} Received 24&amp;nbsp;November 1997; revised 13&amp;nbsp;April 1998.
&lt;/ref&gt; Geen sodanige voorwerpe is gevind nie.&lt;ref name=&quot;Whitley+Tholen1998&quot; /&gt;

In Februarie&amp;nbsp;2017 het die [[OSIRIS-REx]]-ruimtetuig 'n soektog in die L4-streek uitgevoer op pad na die asteroïed [[101955 Bennu|Bennu]].&lt;ref name=&quot;osirisrex&quot; /&gt; Geen bykomende aardtrojane is ontdek nie.&lt;ref name=&quot;osirisrexresults&quot; /&gt;

In April&amp;nbsp;2017 het die Hayabusa2-ruimtetuig die L5-streek deursoek op sy pad na die asteroïed [[162173 Ryugu|Ryugu]],&lt;ref name=&quot;hayabusa2&quot; /&gt; maar het geen asteroïede daar gevind nie.&lt;ref name=&quot;hayabusa2ms&quot; /&gt;

==Reusebotsingshipotese==
[[Lêer:Artist's concept of collision at HD 172555.jpg|duimnael|220px|’n Kunstenaarsvoorstelling van die botsing tussen die Aarde en &quot;Theia&quot; wat gelei het tot die vorming van die maan.]]

'n Hipotetiese aardtrojaan so groot soos [[Mars]], wat [[Theia (planeet)|Theia]] gedoop is, het volgens voorstanders van die [[reusebotsingshipotese]] die [[Maan]] gevorm nadat dit teen die Aarde gebots het.&lt;ref&gt;{{cite news |first=Sarah |last=Knapton |date=29 January 2016  |title=Earth is actually two planets, scientists conclude |newspaper=The Telegraph |url=https://www.telegraph.co.uk/news/science/space/12129549/Earth-is-actually-two-planets-scientists-conclude.html}}&lt;/ref&gt; Materiaal van die twee planete is die lug in geskiet. Dit het om die Aarde versamel en een, groot liggaam, die Maan, gevorm.&lt;ref name=&quot;TheiaHypothesis&quot;/&gt;

Terselfdertyd het materiaal van Theia met die Aarde se [[Aardkern|kern]] en [[Aardmantel|mantel]] gemeng. Ondersteuners van die hipotese meen die Aarde se groot kern in verhouding met sy algehele volume, is 'n gevolg van dié kombinasie.

==Ander metgeselle van die Aarde==
Verskeie ander klein voorwerpe is in wentelbane wat met die Aarde verbind word. Hoewel hulle in [[Baanresonansie van 1:1|1:1-resonansies]] met die Aarde is, is hulle nie aardtrojane nie, want hulle [[Librasie|libreer]] nie by die Son-Aarde-stelsel se L4- of L5-punt nie.

Die Aarde het nog 'n noemenswaardige metgesel, die asteroïed [[3753 Cruithne]]. Dit is sowat 5&amp;nbsp;km breed en het 'n besondere soort baanresonansie wat 'n oorvleuelende hoefyster genoem word, en is waarskynlik net tydelik.&lt;ref&gt;
{{cite journal
 |last=Murray |first=C.
 |year=1997
 |title=The Earth's secret companion
 |url=https://archive.org/details/sim_nature-uk_1997-06-12_387_6634/page/651 |journal=Nature
 |volume=387  |issue=6634  |pages=651–652
 |bibcode=1997Natur.387..651M
 |doi=10.1038/42585 |doi-access=free
}}
&lt;/ref&gt;

[[469219 Kamoʻoalewa]], 'n asteroïed wat op 27&amp;nbsp;April 2016 ontdek is, is moontlik die Aarde se stabielste [[kammasatelliet]].&lt;ref name=&quot;NASA-20160615&quot;&gt;
{{cite web
 |last1=Agle     |first1=D.C.
 |last2=Brown    |first2=Dwayne
 |last3=Cantillo |first3=Laurie
 |date=15 June 2016
 |title=Small asteroid is Earth's constant companion
 |publisher=[[Nasa]] / [[JPL]]
 |url=http://www.jpl.nasa.gov/news/news.php?feature=6537
 |access-date=15 June 2016
}}&lt;/ref&gt;

==Verwysings==
{{Verwysings|3
|verwysings=

&lt;ref name=&quot;osirisrex&quot;&gt;{{cite press release
 |title=NASA mission to search for rare asteroids
 |publisher=[[Nasa]]
 |url=http://www.asteroidmission.org/?latest-news=nasa-mission-search-rare-asteroids
 |access-date=2017-03-01
 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20180711080859/http://www.asteroidmission.org/?latest-news=nasa-mission-search-rare-asteroids
 |archivedate=2018-07-11
}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;osirisrexresults&quot;&gt;
{{cite news
 |title=OSIRIS-REx asteroid search tests instruments
 |publisher=[[Nasa]]
 |url=http://www.asteroidmission.org/?latest-news=osiris-rex-asteroid-search-tests-instruments-science-team
 |access-date=2017-03-24
}}
&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;hayabusa2&quot;&gt;
{{cite web
 |title=太陽−地球系のL5点付近の観測について
 |date=2017-04-11
 |publisher=JAXA
 |url=http://www.hayabusa2.jaxa.jp/topics/20170411/
 |access-date=2017-04-18
}}
&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;hayabusa2ms&quot;&gt;
{{cite conference
 |title=Mission status of Hayabusa2
 |conference=49th Lunar and Planetary Science Conference 2018
 |url=https://www.hou.usra.edu/meetings/lpsc2018/pdf/1771.pdf
 |access-date=2018-08-10
}}
&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;TheiaHypothesis&quot;&gt;
{{cite web
 |title = The Theia hypothesis: New evidence emerges that Earth and Moon were once the same
 |date = 2007-07-05
 |website = The Daily Galaxy
 |url = http://www.dailygalaxy.com/my_weblog/2007/07/the-theia-hypot.html
 |access-date = 2013-11-13
}}
&lt;/ref&gt;

}}

==Skakels==
{{vertaaluit| taalafk = en | il = Earth trojan}}

{{Portaalbalk|Sterrekunde}}
{{Normdata}}

[[Kategorie:Aardtrojane| ]]
[[Kategorie:Nabyaardevoorwerpe]]</text>
      <sha1>lp8fj51fcsury618xtcprvlb7uglj2c</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Formule 1-seisoen van 2026</title>
    <ns>0</ns>
    <id>453774</id>
    <revision>
      <id>2977189</id>
      <parentid>2975321</parentid>
      <timestamp>2026-10-10T06:38:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aliwal2012</username>
        <id>39067</id>
      </contributor>
      <comment>nou verlede tyd</comment>
      <origin>2977189</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="82052" sha1="r2jr9opnf173gx55mdupsx2cke00wga" xml:space="preserve">{{F1 seisoen
| Vorige = 2025
| Huidige = 2026
| Volgende = 2027
}}
[[Lêer:Formula One logo.svg|thumb|260px|Formule 1 logo]]
Die '''2026 Formule 1-seisoen''' is die 77ste Formule 1-seisoen. &quot;Formule 1&quot;, amptelik die &quot;FIA Formule Een Wêreldkampioenskap,&quot; is die hoogste klas van motorsport soos gedefinieer deur die Fédération Internationale de l'Automobile (FIA). Die kampioenskap, wat van Maart tot Desember gehou word, bestaan uit drie-en-twintig Grands Prix, nadat die [[Bahreinse Grand Prix]] en [[Saoedi-Arabiese Grand Prix]] weens die voortdurende oorlog in die Midde-Ooste afgelas is.

Die 2026-seisoen het groot regulasieveranderinge ingelui, met nuwe motors en enjins. Motors is met aktiewe aërodinamika en beweegbare vleuels bekendgestel.

== Algemeen ==
===Verandering in regulasies===
Die voorskrifte vir die enjin, aërodinamika, geometrie en veiligheidsregulasies is almal vir die 2026-seisoen hersien.

===Tegniese regulasies===
Die sewentiende weergawe van die tegniese regulasies vir die 2026-seisoen is op 28 April 2025 gepubliseer.&lt;ref&gt;{{en}}{{Citeer web |url=https://www.fia.com/system/files/documents/fia_2026_f1_regulations_-_section_c_technical_-_iss_17_-_2026-04-28.pdf |titel=2026 Formula 1 Section C Technical Regulations - Issue 17 |website=fia.com |datum=2026-04-28}}&lt;/ref&gt;

===Afmetings en aërodinamika van motors===
Op 6 Junie 2024 is die 2026-motorkonsep onthul. Die konsep beskik oor nuwe aktiewe aërodinamika in beide die voor- en agtervlerke. In die konsep is die sleepverminderingstelsel afgeskaf en vervang deur 'n nuwe handmatige enjinmodus. Die wielbasis is verminder van 360 cm tot 340 cm, die breedte is verminder van 200 cm tot 190 cm, en die minimum massa is verminder tot 768 kg. Die breedte van die voor- en agterbande sal onderskeidelik met 2,5 cm en 3,0 cm verminder word. Die vloer sal 'n verminderde grondeffek hê om die probleme wat motors met bons tydens bestuur gehad het, te verlig.

===Kragbron===
Nuwe krageenheidregulasies is vir die 2026-seisoen ingestel. Die nuwe krageenhede produseer steeds meer as 1 000 pk (750 kW), hoewel krag uit verskillende bronne aangewend word. Die enjinregulasies het die 1.6-liter turbo-aangejaagde V6-binnebrandenjin behou wat sedert 2014 gebruik word. Die MGU-H (Motor Generator Unit - Heat), wat ook sedert 2014 gebruik word, is egter verbied, terwyl die krag van die MGU-K (Motor Generator Unit - Kinetic) verhoog is van 160 pk (120 kW) tot 470 pk (350 kW).

Die krag van die interne verbrandingsgedeelte van die krageenheid neem van 630 kW tot 400 kW af. Die krageenhede gebruik 'n ten volle volhoubare brandstof wat deur Formule 1 ontwikkel is. Daar word verwag dat die krageenhede twee keer soveel elektriese energie as voorheen sal herwin.

== Sportregulasies ==
Die sesde weergawe van die sportregulasies vir die 2026-seisoen is op 28 April 2026 gepubliseer.&lt;ref name=SR&gt;{{en}}{{Cite web |url=https://www.fia.com/system/files/documents/fia_2026_f1_regulations_-_section_b_sporting_-_iss_06_-_2026-04-28.pdf |titel=2026 Formula 1 Section B Sporting Regulations - Issue 06 |website=fia.com |datum=2026-04-28}}&lt;/ref&gt;

===Naelren===
Hierdie seisoen, soos in 2025, sal die naelren by ses Grands Prix gehou word. Die [[2026 Chinese Grand Prix#Naelren|Chinese]], [[2026 Miami Grand Prix#Naelren|Miami]], [[2026 Kanadese Grand Prix#Naelren|Kanadese]], [[2026 Britse Grand Prix#Naelren|Britse]], [[2026 Nederlandse Grand Prix#Naelren|Nederlandse]] en [[2026 Singapoerse Grand Prix#Naelren|Singapoerse]] Grands Prix sal die naelren-formaat aanbied. Vir Kanada, Nederland en Singapoer sal dit die eerste keer wees waar 'n naelren plaasvind.&lt;ref&gt;{{en}}{{Citeer web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article/formula-1-and-fia-announce-2026-sprint-calendar.3PyLPAazrBNe8kQIS3wOfY |titel=Formula 1 and FIA announce 2026 Sprint calendar |website=formula1.com |datum=16 September 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{nl}}{{Citeer web |url=https://www.circuitzandvoort.nl/nieuws/formula-1-heineken-dutch-grand-prix-viert-unieke-motorsportgeschiedenis-in-nederland-met-laatste-editie-in-2026/ |titel=Formula 1 Heineken Dutch Grand Prix viert unieke motorsportgeschiedenis in Nederland met laatste editie in 2026 |website=circuitzandvoort.nl |datum=4 Desember 2024}}&lt;/ref&gt;

=== Hittegevaar ===
Indien die amptelike weerdiens voorspel dat die hitte-indeks 30.5°C sal oorskry op enige stadium gedurende die naelren of wedren, of indien die wedrendirekteur so bepaal, kan 'n hittegevaar 24 uur voor die geskeduleerde begin van die naelren of wedren verklaar word. Sodra 'n hittegevaar verklaar is, moet bykomende items om die bestuurder te help afkoel, aangebring word.

=== Wegspringrooster ===
Die voorlopige wegspringrooster sal nie later nie as twee uur voor die geskeduleerde begin van die formasierondte vir die wedren aangekondig word. In vorige jare was dit vier uur.

=== Finansiële regulasies ===
Die sesde weergawe van die Finansiële Tegniese Regulasie is op 28 April 2026 deur FIA gepubliseer.&lt;ref&gt;{{en}}{{Cite web |url=https://www.fia.com/system/files/documents/fia_2026_f1_regulations_-_section_d_financial_-_f1_teams_-_iss_06_-_2026-04-28.pdf |title=2026 Formula 1 Section D Financial Regulations - Issue 04 |website=fia.com |datum=2026-04-28}}&lt;/ref&gt;

== Kalender ==
[[Lêer:Formula_1_all_over_the_world-2026.svg|duimnael|280px|Lande wat 'n [[Lys van Formule Een Grands Prix|Grand Prix]] in 2026 aanbied, word in groen aangedui, vorige gasheerlande word in donkergrys aangedui.]]
Op 10 Junie 2025 is die kalender amptelik aangekondig.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.nu.nl/formule-1/6358632/gp-nederland-volgend-jaar-week-eerder-madrid-vervangt-imola-op-f1-kalender.html|title=GP Nederland volgend jaar week eerder, Madrid vervangt Imola op F1-kalender|date=10 Junie 2025|website=nu.nl}}&lt;/ref&gt; Daar verskyn vier-en-twintig Grands Prix op die kalender.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://racingnews365.nl/f1-onthult-kalender-voor-2026|title=F1 onthult kalender voor 2026|date=2025-06-10|website=RacingNews365.nl|access-date=10 Junie 2025}}&lt;/ref&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot; border=&quot;1&quot; style=&quot;font-size: 90%&quot;
!{{Afkorting|GP nr.|Grand Prix nommer sedert 1950}}
!Ronde
![[Lys van Formule Een Grands Prix|Grand Prix]]
![[Lys van Formule Een-bane|Baan]]
!Plek
!Datum
|-
|{{Middel|1150}}
!1
|[[Australiese Grand Prix|GP van Australië]]
|{{AU-VLAG}} [[Albert Park Renbaan]]
|[[Melbourne]]
|8 Maart
|-
|{{Middel|1151}}
!2
|[[Chinese Grand Prix|GP van China]]
|{{CN-VLAG}} [[Shanghai Internasionale Renbaan]]
|[[Shanghai]]
|15 Maart
|-
|{{Middel|1152}}
!3
|[[Japannese Grand Prix|GP van Japan]]
|{{JP-VLAG}} [[Suzuka Internasionale Renbaan]]
|Suzuka
|29 Maart
|-
|{{Middel|1153}}
!4
|[[Miami Grand Prix|GP van Miami]]
|{{US-VLAG}} [[Miami International Autodrome]]
|Miami Gardens ([[Florida]])
|3 Mei
|-
|{{Middel|1154}}
!5
|[[Kanadese Grand Prix|GP van Kanada]]
|{{CA-VLAG}} [[Gilles Villeneuve-renbaan]]
|[[Montreal]] ([[Quebec]])
|24 Mei
|-
|{{Middel|1155}}
!7
|[[Monaco Grand Prix|GP van Monaco]]
|{{MC-VLAG}} [[Monaco-renbaan]]
|[[Monaco]]
|7 Junie
|-
|{{Middel|1156}}
!7
|[[Barcelona-Katalonië Grand Prix|GP van Barcelona-Katalonië]]
|{{ES-VLAG}} [[Barcelona-Catalunya-renbaan]]
|Montmeló
|14 Junie
|-
|{{Middel|1157}}
!8
|[[Oostenrykse Grand Prix|GP van Oostenryk]]
|{{AT-VLAG}} [[Red Bull Ring]]
|Spielberg
|28 Junie
|-
|{{Middel|1158}}
!9
|[[Britse Grand Prix|GP van Groot-Brittanje]]
|{{GB-VLAG}} [[Silverstone-renbaan]]
|Silverstone
|5 Julie
|-
|{{Middel|1159}}
!10
|[[Belgiese Grand Prix|GP van België]]
|{{BE-VLAG}} [[Circuit de Spa-Francorchamps]]
|Stavelot
|19 Julie
|-
|{{Middel|1160}}
!11
|[[Hongaarse Grand Prix|GP van Hongarye]]
|{{HU-VLAG}} [[Hungaroring]]
|Mogyoród
|26 Julie
|-
|{{Middel|1161}}
!12
|[[Nederlandse Grand Prix|GP van Nederland]]
|{{NL-VLAG}} [[Zandvoort-renbaan]]
|Zandvoort
|23 Augustus
|-
|{{Middel|1162}}
!13
|[[Italiaanse Grand Prix|GP van Italië]]
|{{IT-VLAG}} [[Autodromo Nazionale di Monza]]
|Monza
|6 September
|-
|{{Middel|1163}}
!14
|[[Spaanse Grand Prix|GP van Spanje]]
|{{ES-VLAG}} [[Circuito de Madring]]
|[[Madrid]]
|13 September
|-
|{{Middel|1164}}
!15
|[[Azerbeidjanse Grand Prix|GP van Azerbeidjan]]
|{{AZ-VLAG}} [[Bakoe-straatrenbaan]]
|[[Bakoe]]
|26 September
|-
|{{Middel|1165}}
!16
|[[Bahreinse Grand Prix|GP van Bahrein]]
|{{MY-VLAG}} [[Sepang Internasionale Renbaan]]
|Sepang
|4 Oktober
|-
|{{Middel|1166}}
!17
|[[Singapoerse Grand Prix|GP van Singapoer]]
|{{SG-VLAG}} [[Marinabaai Straatrenbaan]]
|[[Singapoer|Singapore]]
|11 Oktober
|-
|{{Middel|1167}}
!18
|[[Verenigde State Grand Prix|GP van die Verenigde State]]
|{{US-VLAG}} [[Circuit of the Americas]]
|[[Austin, Texas|Austin]] ([[Texas]])
|25 Oktober
|-
|{{Middel|1168}}
!19
|[[Meksikaanse Grand Prix|GP van Meksiko-Stad]]
|{{MX-VLAG}} [[Autódromo Hermanos Rodríguez]]
|[[Meksikostad]]
|1 November
|-
|{{Middel|1169}}
!20
|[[Brasiliaanse Grand Prix|GP van São Paulo]]
|{{BR-VLAG}} [[José Carlos Pace-renbaan]]
|[[São Paulo]]
|8 November
|-
|{{Middel|1170}}
!21
|[[Las Vegas Grand Prix|GP van Las Vegas]]
|{{US-VLAG}} [[Las Vegas Straatrenbaan]]
|[[Las Vegas]] ([[Nevada]])
|21 November
|-
|{{Middel|1171}}
!22
|[[Katarse Grand Prix|GP van Katar]]
|{{Vlagikoon|QAT}} [[Losail Internasionale Renbaan]]
|[[Lusail]]
|29 November
|-
|{{Middel|1172}}
!23
|[[Aboe Dhabi Grand Prix|GP van Aboe Dhabi]]
|{{AE-VLAG}} [[Yas Marina-renbaan]]
|[[Yas-eiland|Yas]]
|6 Desember
|}

=== Kalenderwysigings in 2026 ===
* Die [[Emilia-Romagna Grand Prix]] het van die kalender verdwyn omdat die kontrak nie hernu is nie.
* Die [[Kanadese Grand Prix]] is op die kalender vervroeg om die doeltreffendheid van vragvervoer te verbeter. Vrag kan nou van Miami Gardens direk na [[Montreal]] vervoer word sonder om eers na Monaco en Montmeló in Europa te reis.
* Die [[Spaanse Grand Prix]] sal by die Madring-straatrenbaan in Madrid gehou word in plaas van die [[Circuit de Barcelona-Catalunya]], wat ook 'n ren genaamd die [[Barcelona-Katalonië Grand Prix]] aanbied.
* Die [[Nederlandse Grand Prix]] is vir die laaste keer op die kalender en sal vir die eerste keer 'n naelren aanbied.
* Die [[Azerbeidjanse Grand Prix]] word met een dag vervroeg weens die land se Herdenkingsviering op 27 September. Op versoek van die organiseerders sal die wedren op Saterdag 26 September gehou word.
* Op 26 Julie 2026 is aangekondig dat die Bahreinse Grand Prix van Sakhir na die [[Sepang Internasionale Renbaan]] in Sepang, [[Maleisië]], verskuif word, waar die [[Maleisiese Grand Prix]] laas in 2017 gehou is. Die wedren op 4 Oktober sal amptelik die ''Gulf Air Bahreinse Grand Prix in Maleisië'' genoem word.&lt;ref&gt;{{nl}}{{Citeer web |url=https://www.nu.nl/formule-1/6404438/formule-1-in-oktober-naar-maleisie-als-vervanger-afgelaste-gp-bahrein.html |titel=Formule 1 in oktober naar Maleisië als vervanger afgelaste GP Bahrein |website=nu.nl |datum=2026-07-26}}&lt;/ref&gt;

=== Afgelaste renne ===
Op 13 Maart 2026 word bekendgemaak dat die [[Bahreinse Grand Prix]] en [[Saoedi-Arabiese Grand Prix]] nie sal plaasvind in April nie, vanweë die voortgesette oorlog in [[Iran]] en die Midde-Ooste.&lt;ref&gt;{{Citeer web |url=https://www.formula1.com/en/latest/article/bahrain-and-saudi-arabian-grands-prix-will-not-take-place-in-april.1hnqllVG85RSt8pbFc5Ivx |titel=Bahrain and Saudi Arabian Grands Prix will not take place in April |website=formula1.com |datum=14 Maart 2026 | taal=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{nl}}{{Citeer web |url=https://www.gelderlander.nl/meer-sport/formule-1-gaat-races-in-bahrein-en-saoedi-arabie-van-de-kalender-halen-wegens-oorlog-in-het-midden-oosten~a386afd3/ |titel=Formule 1 gaat races in Bahrein en Saoedi-Arabië van de kalender halen wegens oorlog in het Midden-Oosten |website=gelderlander.nl |datum= 13 Maart 2026}}&lt;/ref&gt;

{| class=&quot;wikitable&quot; border=&quot;1&quot; style=&quot;font-size: 85%&quot;
!Rondte
!|Grand Prix
![[Lys van Formule Een-bane|Baan]]
!Plek
!Oorspronklike datum
|-
!4
|[[Bahreinse Grand Prix|GP van Bahrein]]
|{{BH-VLAG}} [[Bahrein Internasionale Renbaan]]
|[[Sakhir]]
|12 April
|-
!5
|[[Saoedi-Arabiese Grand Prix|GP van Saoedi-Arabië]]
|{{Vlagikoon|SAU}} [[Djedda-straatrenbaan]]
|[[Djedda|Jeddah]]
|19 April
|}

== Inskrywings ==
Die volgende vervaardigers en jaers is onder kontrak om aan die 2026 Wêreldkampioenskap deel te neem. Alle spanne ding mee met bande wat slegs deur [[Pirelli]] verskaf word.&lt;ref&gt;{{en}}{{citeer web |url=https://www.formula1.com/en/latest/article/pirelli-to-continue-as-formula-1s-exclusive-tyre-supplier-until-2027.7xJIxJyMe84N3p7k4iIMjK |titel=Pirelli to continue as Formula 1's exclusive tyre supplier until 2027 |website=formula1.com |datum=2023-10-10}}&lt;/ref&gt; Elke span het ten minste twee renjaers ingeskryf, een vir elk van die twee verpligte motors.
&lt;div style=&quot;overflow-x: auto; margin: 1em 0&quot;&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;font-size: 90%;&quot;
|+{{Nowrap|Spanne en jaers wat gekontrakteer is om aan die 2026 Wêreldkampioenskap deel te neem}}
!Inskrywer
!Vervaardiger
!Onderstel
!Kragbron
!Nr.
!Renjaer
!{{Afkorting|Rondtes|Rondtes ingeskryf}}
!style=&quot;border-left:2px solid #aaaaaa&quot;|Nr.
!Renjaers in&lt;br /&gt;vrye oefening
!{{Afkorting|Rondtes|Rondtes ingeskryf}}
|-style=&quot;border-top:2px solid #aaaaaa&quot;
|rowspan=2|{{Vlagikoon|FRA}} BTW [[Alpine F1-span]]
!rowspan=2|[[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-AMG|Mercedes]]
|rowspan=2|A526&lt;ref&gt;{{nl}}{{Citeer web |url=https://www.statsf1.com/nl/alpine/modeles.aspx |titel=Alpine Chassis |website=statsf1.com}}&lt;/ref&gt;
|rowspan=2|Mercedes M17&lt;br/&gt;E Performance&lt;ref name=&quot;AlpineMercedes&quot;&gt;{{nl}}{{Cite web |url=https://www.formule1.nl/nieuws/officieel-alpine-stapt-vanaf-2026-over-op-mercedes-motoren/ |titel=Alpine stapt vanaf 2026 over op Mercedes-motoren |website=Formule 1.nl |datum=12 November 2024 }}&lt;/ref&gt;
|{{Center|10}}
|{{FR-VLAG}} [[Pierre Gasly]]&lt;ref name=&quot;Gasly&quot;&gt;{{nl}}{{Citeer web|url=https://www.nu.nl/formule-1/6318484/gasly-verbindt-formule-1-toekomst-aan-alpine-met-meerjarig-contract.html |titel=Gasly verbindt Formule 1-toekomst aan Alpine met meerjarig contract |website=nu.nl |datum=2024-06-27}}&lt;/ref&gt;
|align=center|1–16
|align=center style=&quot;border-left:2px solid #aaaaaa&quot;|61
|{{EE-VLAG}} Paul Aron&lt;ref name=entrylistITA2026&gt;{{en}}{{Citeer web |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_italian_grand_prix_-_entry_list.pdf |titel=2026 Italian Grand Prix – Entry List |uitgewer=[[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] |datum=2026-09-04}}&lt;/ref&gt;
|align=center|13
|-
|{{Center|43}}
|{{AR-VLAG}} [[Franco Colapinto]]&lt;ref&gt;{{nl}}{{Citeer web |url=https://www.formule1.nl/nieuws/alpine-verlengt-contract-franco-colapinto-bevestigt-line-up-2026-paul-aron/ |titel=Alpine verlengt contract Franco Colapinto, bevestigt line-up voor 2026 |achternaam=Nijhuis |voornaam=Matthijs |datum=2025-11-07 |bezochtdatum=7 November 2025 |werk=Formule1.nl}}&lt;/ref&gt;
|align=center|1–16
|align=center style=&quot;border-left:2px solid #aaaaaa&quot;|61
|{{EE-VLAG}} Paul Aron&lt;ref name=entrylistHON2026&gt;{{en}}{{Citeer web |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_hungarian_grand_prix_-_entry_list.pdf |titel=2026 Hungarian Grand Prix – Entry List |uitgewer=[[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] |datum=2026-07-24}}&lt;/ref&gt;
|align=center|11
|-style=&quot;border-top:2px solid #aaaaaa&quot;
|rowspan=2|{{GB-VLAG}} [[Aston Martin F1|Aston Martin Aramco F1-span]]
!rowspan=2|[[Aston Martin F1|Aston Martin]] Aramco-[[Honda]]
|rowspan=2|AMR26&lt;ref&gt;{{nl}}{{Citeer web |url=https://www.statsf1.com/nl/aston-martin/modeles.aspx |titel=Aston Martin Chassis |website=statsf1.com}}&lt;/ref&gt;
|rowspan=2|Honda RA626H&lt;ref&gt;{{Citeer web |url=https://www.formule1.nl/nieuws/honda-neemt-tijd-nieuwe-aston-martin-motor-ontwikkelen-laatste-moment/ |titel=Honda neemt tijd voor nieuwe Aston Martin-motor: ‘Ontwikkelen tot het laatste moment’ |website=formule1.nl |datum=2025-03-05 |bezochtdatum=2025-04-24}}&lt;/ref&gt;
|{{Center|14}}
|{{ES-VLAG}} [[Fernando Alonso]]&lt;ref&gt;{{Citeer web|url=https://nos.nl/artikel/2516397-formule-1-coureur-alonso-verlengt-contract-bij-aston-martin|titel=Formule 1-coureur Alonso verlengt contract bij Aston Martin |website=nos.nl |datum=2024-04-11}}&lt;/ref&gt;
|align=center|1–16
|align=center style=&quot;border-left:2px solid #aaaaaa&quot;|34
|{{VS-VLAG}} Jak Crawford&lt;ref&gt;{{en}}{{Citeer web |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_japanese_grand_prix_-_entry_list.pdf |titel=2026 Japanese Grand Prix – Entry List |uitgewer=[[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] |datum=2026-03-27}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}}{{Citeer web |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_belgian_grand_prix_-_entry_list.pdf |titel=2026 Belgian Grand Prix – Entry List |uitgewer=[[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] |datum=2026-07-17}}&lt;/ref&gt;
|align=center|3, 10
|-
|{{Center|18}}
|{{CA-VLAG}} [[Lance Stroll]]&lt;ref name=&quot;Stroll&quot;&gt;{{en}}{{Citeer web|url=https://www.astonmartinf1.com/en-GB/news/announcement/aston-martin-aramco-confirms-lance-stroll-for-2025-and-beyond |titel=Aston Martin Aramco confirms Lance Stroll for 2025 and beyond |website=astonmartinf1.com |datum=2024-06-27}}&lt;/ref&gt;
|align=center|1–16
|align=center style=&quot;border-left:2px solid #aaaaaa&quot;|34
|{{VS-VLAG}} Jak Crawford&lt;ref name=entrylistOOS2026&gt;{{en}}{{Citeer web |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_austrian_grand_prix_-_entry_list.pdf |titel=2026 Austrian Grand Prix – Entry List |uitgewer=[[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] |datum=2026-06-26}}&lt;/ref&gt;
|align=center|8
|-style=&quot;border-top:2px solid #aaaaaa&quot;
|rowspan=2|{{GB-VLAG}} [[Williams F1|Atlassian Williams F1-span]]
!rowspan=2|[[Williams F1|Atlassian Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]
|rowspan=2|FW48&lt;ref&gt;{{nl}}{{Citeer web |url=https://www.statsf1.com/nl/williams/modeles.aspx |titel=Williams Chassis |website=statsf1.com}}&lt;/ref&gt;
|rowspan=2|Mercedes M17&lt;br/&gt;E Performance&lt;ref&gt;{{en}}{{Citeer web |url=https://www.reuters.com/sports/motor-sports/williams-f1-team-use-mercedes-engines-until-least-2030-2024-01-08/#:~:text=LONDON%2C%20Jan%208%20(Reuters),both%20parties%20announced%20on%20Monday. |titel=Williams F1 team to use Mercedes engines until at least 2030 |website=Reuters |datum=2024-01-08}}&lt;/ref&gt;
|{{Center|23}}
|{{TH-VLAG}} [[Alexander Albon]]&lt;ref&gt;{{en}}{{Citeer web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article.breaking-williams-confirm-albon-for-2023-on-new-multi-year-contract.1rpexVv61cyqPW7h7La6LZ.html |titel=Williams confirm Albon for 2023 on new multi-year contract |website=Formula1.com |datum=2023-08-03}}&lt;/ref&gt;
|align=center|1–16
|align=center style=&quot;border-left:2px solid #aaaaaa&quot;|46
|{{GB-VLAG}} Luke Browning&lt;ref name=entrylistCAT2026&gt;{{en}}{{Cite web |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_barcelona-catalunya_grand_prix_-_entry_list.pdf |titel=2026 Barcelona-Catalunya Grand Prix - Entry List |uitgewer=[[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] |datum=2026-06-12}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=entrylistITA2026/&gt;
|align=center|7, 13
|-
|{{Center|55}}
|{{ES-VLAG}} [[Carlos Sainz jr.]]&lt;ref&gt;{{nl}}{{Cite web |url=https://nos.nl/artikel/2530783-formule-1-coureur-sainz-stapt-over-van-ferrari-naar-williams |titel=Formule 1-coureur Sainz stapt over van Ferrari naar Williams |website=nos.nl |datum=2024-07-29 |accessdate=2024-07-29}}&lt;/ref&gt;
|align=center|1–16
|align=center style=&quot;border-left:2px solid #aaaaaa&quot;|46
|{{GB-VLAG}} Luke Browning&lt;ref name=entrylistOOS2026/&gt;
|align=center|8
|-style=&quot;border-top:2px solid #aaaaaa&quot;
|rowspan=2|{{DE-VLAG}}[[Audi F1-span|Audi Revolut F1-span]]&lt;ref&gt;{{nl}}{{Citeer web |url=https://racingnews365.nl/officieel-audi-slaat-de-handen-ineen-met-formule-1-team |titel=Officieel: Audi slaat de handen ineen met Formule 1-team |website=racingnews365.nl |datum=26 Oktober 2022}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{nl}}{{Citeer web |url=https://racingnews365.nl/audi-presenteert-titelsponsor-nieuw-f1-team-2026 |titel=Audi presenteert titelsponsor nieuw F1-team 2026 |website=racingnews365.nl |datum=30 Julie 2025}}&lt;/ref&gt;
!rowspan=2|[[Audi F1-span|Audi]]
|rowspan=2|R26&lt;ref&gt;{{nl}}{{Citeer web |url=https://www.statsf1.com/nl/audi/modeles.aspx |titel=Audi Chassis |website=statsf1.com}}&lt;/ref&gt;
|rowspan=2|Audi AFR 26 Hybrid
|{{Center|5}}
|{{BR-VLAG}} [[Gabriel Bortoleto]]&lt;ref&gt;{{Citeer web |url=https://www.formule1.nl/nieuws/formule-2-coureur-gabriel-bortoleto-2025-naar-sauber-line-up-compleet/ |titel=Formule 2-coureur Gabriel Bortoleto in 2025 naar Sauber, line-up compleet |achternaam=Nijhuis |voornaam=Matthijs |website=Formule1.nl |datum=2024-11-06 |bezochtdatum=2024-11-06}}&lt;/ref&gt;
|align=center|1–16
|align=center style=&quot;border-left:2px solid #aaaaaa&quot;|97
|{{EE-VLAG}} Paul Aron&lt;ref name=entrylistOOS2026/&gt;
|align=center|8
|-
|{{Center|27}}
|{{DE-VLAG}} [[Nico Hülkenberg]]&lt;ref&gt;{{Citeer web |url=https://nos.nl/artikel/2518255-hulkenberg-stapt-na-dit-seizoen-over-van-haas-naar-sauber-dat-vanaf-2026-audi-wordt |titel=Hülkenberg stapt na dit seizoen over van Haas naar Sauber, dat vanaf 2026 Audi wordt |website=nos.nl |datum=2024-04-26}}&lt;/ref&gt;
|align=center|1–16
|align=center style=&quot;border-left:2px solid #aaaaaa&quot;|97
|{{EE-VLAG}} Paul Aron&lt;ref name=&quot;entrylistCAT2026&quot; /&gt;
|align=center|7
|-style=&quot;border-top:2px solid #aaaaaa&quot;
|rowspan=2|{{VS-VLAG}} [[Cadillac F1-span]]&lt;ref&gt;{{en}}{{Citeer web |url=https://www.formula1.com/en/latest/article/statement-on-general-motors-application-to-join-fia-formula-one-world.69uoRF1uwHwXkr4efkpnhc |titel=Statement on General Motors application to join FIA Formula One World Championship in 2026 |website=Formula 1.com |datum=25 November 2024 |bezochtdatum=24 April 2025}}&lt;/ref&gt;
!rowspan=2|[[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]]
|rowspan=2|MAC-26&lt;ref&gt;{{nl}}{{Citeer web |url=https://www.statsf1.com/nl/cadillac/modeles.aspx |titel=Cadillac Chassis |website=statsf1.com}}&lt;/ref&gt;
|rowspan=2|Ferrari 067/6&lt;ref&gt;{{nl}}{{Citeer web |url=https://racingnews365.nl/breaking-gloednieuw-f1-team-tekent-eerste-motordeal |titel=Gloednieuw F1-team tekent eerste motordeal |website=racingnews365.nl |datum=2024-12-10}}&lt;/ref&gt;
|{{Center|11}}
|{{MX-VLAG}} [[Sergio Pérez]]&lt;ref name=PERBOT&gt;{{nl}}{{Citeer web |url=https://nos.nl/artikel/2579988-veteranen-bottas-en-perez-keren-bij-nieuw-team-cadillac-terug-in-formule-1 |titel=Veteranen Bottas en Pérez keren bij nieuw team Cadillac terug in Formule 1|website=Nos.nl |datum=2025-08-26}}&lt;/ref&gt;
|align=center|1–16
|align=center style=&quot;border-left:2px solid #aaaaaa&quot;|25
|{{VS-VLAG}} Colton Herta&lt;ref name=entrylistCAT2026/&gt;&lt;ref name=entrylistITA2026/&gt;
|align=center|7, 13
|-
|{{Center|77}}
|{{FI-VLAG}} [[Valtteri Bottas]]&lt;ref name=PERBOT/&gt;
|align=center|1–16
|align=center style=&quot;border-left:2px solid #aaaaaa&quot;|25
|{{VS-VLAG}} Colton Herta&lt;ref name=entrylistHON2026/&gt;
|align=center|11
|-style=&quot;border-top:2px solid #aaaaaa&quot;
|rowspan=2|{{IT-VLAG}} [[Scuderia Ferrari]] [[Hewlett-Packard|HP]]
!rowspan=2|[[Scuderia Ferrari|Ferrari]]
|rowspan=2|SF-26&lt;ref&gt;{{nl}}{{Citeer web |url=https://nl.motorsport.com/f1/news/ferrari-onthult-naam-f1-auto-seizoen-2026/10788970/ |titel=Ferrari onthult naam van F1-auto die ommekeer moet brengen |datum=2026-01-11 |bezochtdatum=2026-01-12 |werk=nl.motorsport.com }}&lt;/ref&gt;
|rowspan=2|Ferrari 067/6&lt;ref&gt;{{en}}{{Citeer web |url=https://www.ferrari.com/en-NL/formula1/sf-26 |titel=Ferrari SF-26 |website=ferrari.com |datum=2026-01-23}}&lt;/ref&gt;
|{{Center|16}}
|{{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]]&lt;ref&gt;{{nl}}{{Citeer web|url=https://racingnews365.nl/breaking-leclerc-verlengt-zijn-contract-bij-ferrari |titel=Leclerc verlengt zijn contract bij Ferrari voor onbepaalde tijd |website=racingnews365.nl |datum=2024-01-25}}&lt;/ref&gt;
|align=center|1–16
|align=center style=&quot;border-left:2px solid #aaaaaa&quot;|38
|{{SE-VLAG}} Dino Beganovic&lt;ref name=entrylistOOS2026/&gt;
|align=center|8
|-
|{{Center|44}}
|{{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]]&lt;ref&gt;{{nl}}{{Citeer web|url=https://nos.nl/artikel/2507120-sensationele-transfer-is-rond-hamilton-rijdt-in-2025-voor-ferrari-sainz-weg |titel=Sensationele transfer is rond: Hamilton rijdt in 2025 voor Ferrari, Sainz weg |website=nos.nl |datum=2024-02-01}}&lt;/ref&gt;
|align=center|1–16
|align=center style=&quot;border-left:2px solid #aaaaaa&quot;|38
|{{SE-VLAG}} Dino Beganovic&lt;ref name=entrylistCAT2026/&gt;
|align=center|7
|-style=&quot;border-top:2px solid #aaaaaa&quot;
|rowspan=2|{{VS-VLAG}} [[Toyota Gazoo Racing|TGR]] [[Haas F1-span]]&lt;ref&gt;{{en}}{{Citeer web |url=https://www.formula1.com/en/latest/article/toyota-gazoo-racing-to-become-title-sponsors-of-haas-from-2026.7cSSDjuSpWld580YQKVtvh |titel=Toyota Gazoo Racing to become title sponsors of Haas from 2026 |website=formula1.com |datum=4 Desember 2025}}&lt;/ref&gt;
!rowspan=2|[[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]]
|rowspan=2|VF-26&lt;ref&gt;{{nl}}{{Citeer web |url=https://www.statsf1.com/nl/haas/modeles.aspx |titel=Haas Chassis |website=statsf1.com}}&lt;/ref&gt;
|rowspan=2|Ferrari 067/6
|{{Center|31}}
|{{FR-VLAG}} [[Esteban Ocon]]&lt;ref&gt;{{nl}}{{Citeer web |url=https://www.formule1.nl/nieuws/officieel-esteban-ocon-tekent-meerjarig-contract-bij-haas/ |titel=Esteban Ocon tekent meerjarig contract bij Haas |website=Formule1.nl |datum=2024-07-25 }}&lt;/ref&gt;
|align=center|1–16
|align=center style=&quot;border-left:2px solid #aaaaaa&quot;|50
|{{JP-VLAG}} Ryō Hirakawa&lt;ref name=entrylistOOS2026/&gt;
|align=center|8
|-
|{{Center|87}}
|{{GB-VLAG}} [[Oliver Bearman]]&lt;ref&gt;{{nl}}{{Citeer web |url=https://www.formule1.nl/nieuws/officieel-oliver-bearman-tekent-meerjarig-contract-haas/ |titel=Ferrari-talent Oliver Bearman tekent meerjarig contract met Haas |website=Formule1.nl |datum=2024-07-04 }}&lt;/ref&gt;
|align=center|1–16
|align=center style=&quot;border-left:2px solid #aaaaaa&quot;|50
|{{JP-VLAG}} Ryō Hirakawa&lt;ref name=entrylistHON2026/&gt;
|align=center|11
|-style=&quot;border-top:2px solid #aaaaaa&quot;
|rowspan=2|{{GB-VLAG}} [[McLaren|McLaren Mastercard F1-span]]
!rowspan=2|[[McLaren]]-[[Mercedes-AMG|Mercedes]]
|rowspan=2|MCL40&lt;ref&gt;{{nl}}{{Citeer web |url=https://www.statsf1.com/nl/mclaren/modeles.aspx |titel=McLaren Chassis |website=statsf1.com}}&lt;/ref&gt;
|rowspan=2|Mercedes M17&lt;br/&gt;E Performance
|{{Center|1}}
|{{GB-VLAG}} [[Lando Norris]]&lt;ref&gt;{{nl}}{{Citeer web |url=https://www.formule1.nl/nieuws/norris-verlengt-contract-en-wil-met-mclaren-op-jacht-naar-verstappen-en-red-bull/ |titel=Norris verlengt contract, wil met McLaren op jacht naar Verstappen en Red Bull |website=formule1.nl |datum=26 Januarie 2024 |bezochtdatum=24 April 2025 }}&lt;/ref&gt;
|align=center|1–16
|align=center style=&quot;border-left:2px solid #aaaaaa&quot;| 67
|{{IT-VLAG}} Leonardo Fornaroli&lt;ref name=entrylistCAT2026/&gt;
|align=center|7
|-
|{{Center|81}}
|{{AU-VLAG}} [[Oscar Piastri]]&lt;ref&gt;{{en}}{{Citeer web |url=https://www.formula1.com/en/latest/article/breaking-piastri-agrees-new-multi-year-contract-extension-with-mclaren.29O2HI46I2Te3orUqkwdwX |titel=Piastri agrees new multi-year contract extension with McLaren |datum=15 Oktober 2025 |bezochtdatum=15 Oktober 2025 |website=formule1.nl}}&lt;/ref&gt;
|align=center|1–16
|align=center style=&quot;border-left:2px solid #aaaaaa&quot;|67
|{{IT-VLAG}} Leonardo Fornaroli&lt;ref name=entrylistHON2026/&gt;
|align=center|11
|-style=&quot;border-top:2px solid #aaaaaa&quot;
|rowspan=2|{{DE-VLAG}} {{Nowrap|[[Mercedes AMG Petronas F1-span]]}}
!rowspan=2|[[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]]
|rowspan=2|F1 W17&lt;ref&gt;{{nl}}{{Citeer web |url=https://www.statsf1.com/nl/mercedes/modeles.aspx |titel=Mercedes chassis |website=statsf1.com}}&lt;/ref&gt;
|rowspan=2|Mercedes M17&lt;br/&gt;E Performance
|{{Center|12}}
|{{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]]&lt;ref name=MER&gt;{{en}}{{Citeer web |url=https://www.formula1.com/en/latest/article/russell-and-antonelli-confirmed-as-2026-mercedes-line-up.1vrWrdgEflkIwPgaybBEDj |titel=Russell and Antonelli confirmed as 2026 Mercedes line-up |bezochtdatum=15 Oktober 2025 |website=formula1.com }}&lt;/ref&gt;
|align=center|1–16
|align=center style=&quot;border-left:2px solid #aaaaaa&quot;|72
|{{DK-VLAG}} Frederik Vesti&lt;ref name=entrylistCAT2026/&gt;&lt;ref name=entrylistHON2026/&gt;
|align=center|7, 11
|-
|{{Center|63}}
|{{GB-VLAG}} [[George Russell]]&lt;ref&gt;{{nl}}{{Citeer web |url=https://www.nu.nl/formule-1/6364018/mercedes-gaat-door-met-russell-en-antonelli-hebben-bewezen-sterk-duo-te-zijn.html |titel=Mercedes gaat door met Russell en Antonelli: 'Hebben bewezen sterk duo te zijn' |website=nu.nl |datum=15 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt;
|align=center|1–16
|align=center style=&quot;border-left:2px solid #aaaaaa&quot;|
|
|align=center|
|-style=&quot;border-top:2px solid #aaaaaa&quot;
|rowspan=3|{{IT-VLAG}} Visa Cash App Racing Bulls F1-span
!rowspan=3|[[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]]
|rowspan=3|VCARB 03&lt;ref&gt;{{nl}}{{Citeer web |url=https://www.statsf1.com/nl/racing-bulls/modeles.aspx |titel=Racing Bulls Chassis |website=statsf1.com}}&lt;/ref&gt;
|rowspan=3|Red Bull Ford DM01&lt;ref name=RBF&gt;{{en}}{{Citeer web |url=https://media.ford.com/content/fordmedia/fna/us/en/news/2023/01/03/ford-returns-to-formula-1--strategic-partner-to-oracle-red-bull-.html |titel=Ford returns to Formula 1; Strategic partner to Oracle Red Bull Racing for 2026 season and beyond |website=media.ford.com |bezochtdatum=24 April 2025 }}&lt;/ref&gt;
|{{Center|30}}
|{{NZ-VLAG}} [[Liam Lawson]]&lt;ref name=LAWLIN&gt;{{en}}{{Citeer web |url=https://www.visacashapprb.com/int-en/2026-driver-live-up-announcement  |titel=Our Driver Line-Up For 2026 |website=visacashapprb.com |datum=2 Desember 2025}}&lt;/ref&gt;
|align=center|1–11, 15–16
|align=center style=&quot;border-left:2px solid #aaaaaa&quot;|90
|{{JP-VLAG}} Ayumu Iwasa&lt;ref name=entrylistOOS2026/&gt;
|align=center|8
|-
|{{Center|22}}
|{{JP-VLAG}} [[Yuki Tsunoda]]&lt;ref name=LAWTSU&gt;{{nl}}{{Cite web |url=https://f1journaal.be/officieel-isack-hadjar-mist-gp-van-nederland-liam-lawson-en-yuki-tsunoda-vallen-in-bij-red-bull-en-racing-bulls/ |titel=Isack Hadjar mist GP van Nederland, Liam Lawson en Yuki Tsunoda vallen in bij Red Bull en Racing Bulls |website=f1journaal.be |datum=2026-08-19}}&lt;/ref&gt;
|align=center|12–14
|align=center style=&quot;border-left:2px solid #aaaaaa&quot;|
|
|align=center|
|-
|{{Center|41}}
|{{GB-VLAG}} [[Arvid Lindblad]]&lt;ref name=LAWLIN/&gt;
|align=center|1–15
|align=center style=&quot;border-left:2px solid #aaaaaa&quot;|
|
|align=center|
|-style=&quot;border-top:2px solid #aaaaaa&quot;
|rowspan=3|{{AT-VLAG}} [[Red Bull Racing|Oracle Red Bull Racing]]
!rowspan=3|[[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]]
|rowspan=3|RB22&lt;ref&gt;{{nl}}{{Citeer web |url=https://www.statsf1.com/nl/red-bull/modeles.aspx |titel=Red Bull Chassis |website=statsf1.com}}&lt;/ref&gt;
|rowspan=3|Red Bull Ford DM01&lt;ref name=RBF/&gt;
|{{Center|3}}
|{{nowrap|{{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]]}}&lt;ref&gt;{{nl}}{{Citeer web |url=https://www.nu.nl/formule-1/6187089/verstappen-verlengt-contract-en-blijft-tot-en-met-2028-bij-red-bull.html |titel=Verstappen verlengt contract en blijft tot en met 2028 bij Red Bull |website=nu.nl |datum=2022-09-22}}&lt;/ref&gt;
|align=center|1–16
|align=center style=&quot;border-left:2px solid #aaaaaa&quot;|36
|{{JP-VLAG}} Ayumu Iwasa&lt;ref name=entrylistITA2026/&gt;
|align=center|13
|-
|{{Center|6}}
|{{FR-VLAG}} [[Isack Hadjar]]&lt;ref&gt;{{nl}}{{Citeer web |url=https://nos.nl/artikel/2592751-hadjar-volgt-tsunoda-op-als-teamgenoot-verstappen-bij-red-bull-racing|titel=Hadjar volgt Tsunoda op als teamgenoot Verstappen bij Red Bull Racing|website=Nos.nl|datum=1 Desember 2025}}&lt;/ref&gt;
|align=center|1–11, 15–16
|align=center style=&quot;border-left:2px solid #aaaaaa&quot;|36
|{{JP-VLAG}} Ayumu Iwasa&lt;ref name=entrylistCAT2026/&gt;
|align=center|7
|-
|{{Center|30}}
|{{NZ-VLAG}} [[Liam Lawson]]&lt;ref name=LAWTSU/&gt;
|align=center|12–14
|align=center style=&quot;border-left:2px solid #aaaaaa&quot;|
|
|align=center|
|-style=&quot;border-top:2px solid #aaaaaa&quot;
!colspan=&quot;10&quot; align=center| Bron: FIA&lt;ref name=inskryflys&gt;{{en}}{{citeer web|url=https://www.fia.com/events/fia-formula-one-world-championship/season-2026/2026-fia-formula-one-world-championship-entry |titel=2026 FIA Formula One World Championship Entry List |uitgever=[[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] |datum=2025-12-19}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Amptelike inskrywingslyste:
* {{en}}{{Citeer web |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_australian_grand_prix_-_entry_list.pdf |titel=2026 Australian Grand Prix – Entry List |uitgever=[[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] |datum=2026-03-06}}
* {{en}}{{Citeer web |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_chinese_grand_prix_-_entry_list.pdf |titel=2026 Chinese Grand Prix – Entry List |uitgewer=[[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] |datum=2026-03-13}}
* {{en}}{{Citeer web |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_japanese_grand_prix_-_entry_list.pdf |titel=2026 Japanese Grand Prix – Entry List |uitgewer=[[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] |datum=2026-03-27}}
* {{en}}{{Citeer web |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_miami_grand_prix_-_entry_list.pdf |titel=2026 Miami Grand Prix – Entry List |uitgewer=[[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] |datum=2026-05-01}}
* {{en}}{{Citeer web |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_canadian_grand_prix_-_entry_list.pdf |titel=2026 Canadian Grand Prix – Entry List |uitgewer=[[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] |datum=2026-05-22}}
* {{en}}{{Citeer web |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_monaco_grand_prix_-_entry_list.pdf |titel=2026 Monaco Grand Prix – Entry List |uitgewer=[[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] |datum=2026-06-05}}
* {{en}}{{Citeer web |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_barcelona-catalunya_grand_prix_-_entry_list.pdf |titel=2026 Barcelona-Catalunya Grand Prix – Entry List |uitgewer=[[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] |datum=2026-06-12}}
* {{en}}{{Citeer web |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_austrian_grand_prix_-_entry_list.pdf |titel=2026 Austrian Grand Prix – Entry List |uitgewer=[[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] |datum=2026-06-26}}
* {{en}}{{Citeer web |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_british_grand_prix_-_entry_list.pdf |titel=2026 British Grand Prix – Entry List |uitgewer=[[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] |datum=2026-07-03}}
* {{en}}{{Citeer web |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_belgian_grand_prix_-_entry_list.pdf |titel=2026 Belgian Grand Prix – Entry List |uitgewer=[[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] |datum=2026-07-17}}
* {{en}}{{Citeer web |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_hungarian_grand_prix_-_entry_list.pdf |titel=2026 Hungarian Grand Prix – Entry List |uitgewer=[[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] |datum=2026-07-24}}
* {{en}}{{Citeer web |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_dutch_grand_prix_-_entry_list.pdf |titel=2026 Dutch Grand Prix – Entry List |uitgewer=[[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] |datum=2026-08-21}}
* {{en}}{{Citeer web |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_italian_grand_prix_-_entry_list.pdf |titel=2026 Italian Grand Prix – Entry List |uitgewer=[[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] |datum=2026-09-04}}
* {{en}}{{Citeer web |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_spanish_grand_prix_-_entry_list.pdf |titel=2026 Spanish Grand Prix – Entry List |uitgewer=[[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] |datum=2026-09-11}}
* {{en}}{{Citeer web |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_azerbaijan_grand_prix_-_entry_list.pdf |titel=2026 Azerbaijan Grand Prix – Entry List |uitgewer=[[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] |datum=2026-09-24}}
* {{en}}{{Citeer web |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_bahrain_grand_prix_in_malaysia_-_entry_list.pdf |titel=2026 Bahrain Grand Prix in Malaysia – Entry List |uitgewer=[[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] |datum=2026-10-02}}
&lt;/ref&gt;
|}&lt;/div&gt;

== Uitslae en ranglys ==
=== Grands Prix ===
&lt;div style=&quot;overflow-x: auto; margin: 1em 0&quot;&gt;
{|class=&quot;wikitable&quot; style=font-size:85%
!Ronde
![[Lys van Formule Een Grands Prix|Grand Prix]]
!Voorste wegspringplek
!Vinnigste ronde
!Wenner&lt;br/&gt;(renjaer)
!Wenner&lt;br/&gt;(vervaardiger)
!Verslag
|-
!1
| {{AU-VLAG}} [[Australiese Grand Prix]]
| {{GB-VLAG}} [[George Russell]]
| {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]]
| {{GB-VLAG}} [[George Russell]]
| {{DE-VLAG}} [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]]
| [[2026 Australiese Grand Prix|Verslag]]
|-
!2
| {{CN-VLAG}} [[Chinese Grand Prix]] +Naelren '''*&lt;sup&gt;1&lt;/sup&gt;'''
| {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]]
| {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]]
| {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]]
| {{DE-VLAG}} [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]]
| [[2026 Chinese Grand Prix|Verslag]]
|-
!3
| {{JP-VLAG}} [[Japannese Grand Prix]]
| {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]]
| {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]]
| {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]]
| {{DE-VLAG}} [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]]
| [[2026 Japannese Grand Prix|Verslag]]
|-
!4
| [[Beeld:Flag of Miami, Florida.svg|20px|rand|Vlag van Miami]] [[Miami Grand Prix]] +Naelren '''*&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;'''
| {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]]
| {{GB-VLAG}} [[Lando Norris]]
| {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]]
| {{DE-VLAG}} [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]]
| [[2026 Miami Grand Prix|Verslag]]
|-
!5
| {{CA-VLAG}} [[Kanadese Grand Prix]] +Naelren '''*&lt;sup&gt;1&lt;/sup&gt;'''
| {{GB-VLAG}} [[George Russell]] 
| {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]]
| {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]]
| {{DE-VLAG}} [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]]
| [[2026 Kanadese Grand Prix|Verslag]]
|-
!6
| {{MC-VLAG}} [[Monaco Grand Prix]]
| {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]]
| {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]]
| {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]]
| {{DE-VLAG}} [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]]
| [[2026 Monaco Grand Prix|Verslag]]
|-
!7
| {{nowrap|[[Beeld:Flag of Catalonia.svg|20px|rand|Vlag van Katalonië]] [[Barcelona-Katalonië Grand Prix]]}}
| {{GB-VLAG}} [[George Russell]] 
| {{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]]
| {{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]]
| {{IT-VLAG}} [[Scuderia Ferrari|Ferrari]]
| [[2026 Barcelona-Katalonië Grand Prix|Verslag]]
|-
!8
| {{AT-VLAG}} [[Oostenrykse Grand Prix]]
| {{GB-VLAG}} [[George Russell]]
| {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]]
| {{GB-VLAG}} [[George Russell]]
| {{DE-VLAG}} [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]]
| [[2026 Oostenrykse Grand Prix|Verslag]]
|-
!9
| {{GB-VLAG}} [[Britse Grand Prix]] +Naelren '''*&lt;sup&gt;3&lt;/sup&gt;'''
| {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]]
| {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]]
| {{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]]
| {{IT-VLAG}} [[Scuderia Ferrari|Ferrari]]
| [[2026 Britse Grand Prix|Verslag]]
|-
!10
| {{BE-VLAG}} [[Belgiese Grand Prix]]
| {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]]
| {{GB-VLAG}} [[Lando Norris]]
| {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]]
| {{DE-VLAG}} [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]]
| [[2026 Belgiese Grand Prix|Verslag]]
|-
!11
| {{HU-VLAG}} [[Hongaarse Grand Prix]]
| {{GB-VLAG}} [[Lando Norris]]
| {{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]]
| {{GB-VLAG}} [[Lando Norris]]
| {{GB-VLAG}} [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]
| [[2026 Hongaarse Grand Prix|Verslag]]
|-
!12
| {{NL-VLAG}} [[Nederlandse Grand Prix]] +Naelren '''*&lt;sup&gt;1&lt;/sup&gt;'''
| {{GB-VLAG}} [[Lando Norris]]
| {{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]]
| {{GB-VLAG}} [[Lando Norris]]
| {{GB-VLAG}} [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]
| [[2026 Nederlandse Grand Prix|Verslag]]
|-
!13
| {{IT-VLAG}} [[Italiaanse Grand Prix]]
| {{FR-VLAG}} [[Pierre Gasly]]
| {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]]
| {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]]
| {{DE-VLAG}} [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]]
| [[2026 Italiaanse Grand Prix|Verslag]]
|-
!14
| {{ES-VLAG}} [[Spaanse Grand Prix]]
| {{GB-VLAG}} [[Lando Norris]]
| {{GB-VLAG}} [[George Russell]]
| {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]]
| {{DE-VLAG}} [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]]
| [[2026 Spaanse Grand Prix|Verslag]]
|-
!15
| {{AZ-VLAG}} [[Azerbeidjanse Grand Prix]]
| {{GB-VLAG}} [[George Russell]]
| {{GB-VLAG}} [[George Russell]]
| {{GB-VLAG}} [[George Russell]]
| {{DE-VLAG}} [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]]
| [[2026 Azerbeidjanse Grand Prix|Verslag]]
|-
!16
| {{MY-VLAG}} [[Bahreinse Grand Prix]]
| {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]]
| {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]]
| {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]]
| {{AT-VLAG}} [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|RB Ford]]
| [[2026 Bahreinse Grand Prix|Verslag]]
|-
!17
| {{SG-VLAG}} [[Singapoerse Grand Prix]] +Naelren
| 
| 
| 
| 
| [[2026 Singapoerse Grand Prix|Verslag]]
|-
!18
| {{VS-VLAG}} [[Verenigde State Grand Prix]]
| 
| 
| 
| 
| [[2026 Verenigde State Grand Prix|Verslag]]
|-
!19
| [[Beeld:Flag of Mexico City, Mexico.svg|20px|rand|Vlag van Meksikostad]] [[Meksikaanse Grand Prix|Meksikostad Grand Prix]]
| 
| 
| 
| 
|  [[2026 Meksikostad Grand Prix|Verslag]]
|-
!20
| [[Beeld:Bandeira_da_cidade_de_São_Paulo.svg|18px|rand|Vlag van São Paulo]] [[Brasiliaanse Grand Prix|São Paulo Grand Prix]]
| 
| 
| 
| 
| [[2026 São Paulo Grand Prix|Verslag]]
|-
!21
| [[Beeld:Flag of Las Vegas, Nevada.svg|20px|rand|Vlag van Las Vegas]] [[Las Vegas Grand Prix]]
| 
| 
| 
| 
| [[2026 Las Vegas Grand Prix|Verslag]]
|-
!22
| {{vlagikoon|QAT}} [[Katarse Grand Prix]]
| 
| 
| 
| 
| [[2026 Katarse Grand Prix|Verslag]]
|-
!23
| [[Beeld:Flag of Abu Dhabi.svg|20px|rand|Vlag van Aboe Dhabi]] [[Aboe Dhabi Grand Prix]]
| 
| 
| 
| 
| [[2026 Aboe Dhabi Grand Prix|Verslag]]
|}
&lt;/div&gt;
'''*&lt;sup&gt;1&lt;/sup&gt;''' [[George Russell]] wen drie naelrenne: die [[2026 Chinese Grand Prix#Naelren|Chinese Grand Prix]], die [[2026 Kanadese Grand Prix#Naelren|Kanadese Grand Prix]] asook die [[2026 Nederlandse Grand Prix#Naelren|Nederlandse Grand Prix]].&lt;br/&gt;
'''*&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;''' [[Lando Norris]] wen die [[2026 Miami Grand Prix#Naelren|naelren van die Miami Grand Prix]].&lt;br/&gt;
'''*&lt;sup&gt;3&lt;/sup&gt;''' [[Kimi Antonelli]] wen die [[2026 Britse Grand Prix#Naelrenuitslag|naelren van die Britse Grand Prix]].&lt;br/&gt;

=== Puntestelsel ===
Punte word volgens 'n glyskaal toegeken vir die eerste tien geklassifiseerde renjaers. Punte vir die naelren word op 'n glyskaal toegeken vir die eerste agt geklassifiseerde renjaers. Die punte vir elke wedren word soos volg toegeken:

{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;font-size: 85%; text-align:center&quot;
|bgcolor=dfdfdf align=left|'''Plek'''
|bgcolor=ffffbf|{{0}}'''1ste'''{{0}}
|bgcolor=dfdfdf|{{0}}'''2de'''{{0}}
|bgcolor=ffdf9f|{{0}}'''3de'''{{0}}
|bgcolor=dfffdf|{{0}}'''4de'''{{0}}
|bgcolor=dfffdf|{{0}}'''5de'''{{0}}
|bgcolor=dfffdf|{{0}}'''6de'''{{0}}
|bgcolor=dfffdf|{{0}}'''7de'''{{0}}
|bgcolor=dfffdf|{{0}}'''8de'''{{0}}
|bgcolor=dfffdf|{{0}}'''9de'''{{0}}
|bgcolor=dfffdf|{{0}}'''10de'''{{0}}
|-
|bgcolor=dfdfdf align=left|'''Grand Prix'''
|bgcolor=ffffbf|25
|bgcolor=dfdfdf|18
|bgcolor=ffdf9f|15
|bgcolor=dfffdf|12
|bgcolor=dfffdf|10
|bgcolor=dfffdf|8
|bgcolor=dfffdf|6
|bgcolor=dfffdf|4
|bgcolor=dfffdf|2
|bgcolor=dfffdf|1
|-
|bgcolor=dfdfdf align=left|'''Naelren'''
|bgcolor=ffffff|8
|bgcolor=ffffff|7
|bgcolor=ffffff|6
|bgcolor=ffffff|5
|bgcolor=ffffff|4
|bgcolor=ffffff|3
|bgcolor=ffffff|2
|bgcolor=ffffff|1
|}

=== Ranglys van renjaers ===
{{F1 bestuurders resultate legende (weergawe 4)}}
&lt;div style=&quot;overflow-x: auto; margin: 1em 0&quot;&gt;
{| class= &quot;wikitable&quot; style=&quot;font-size: 85%; text-align:center;&quot;
|-
!valign=&quot;middle&quot; rowspan=2|Plek
!valign=&quot;middle&quot; rowspan=2|{{Afkorting|Nr.|Motornommer van renjaer}}
!valign=&quot;middle&quot; rowspan=2|Renjaer
!valign=&quot;middle&quot; colspan=&quot;23&quot;|[[Lys van Formule Een Grands Prix|Grands Prix]]
!valign=&quot;middle&quot; rowspan=2 style=&quot;position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;&quot;|Punte
|-
!width=&quot;3%&quot;|{{AU-VLAG}}&lt;br/&gt;[[2026 Australiese Grand Prix|AUS]]
!width=&quot;3%&quot;|{{CN-VLAG}}&lt;br/&gt;[[2026 Chinese Grand Prix|CHN]]
!width=&quot;3%&quot;|{{JP-VLAG}}&lt;br/&gt;[[2026 Japannese Grand Prix|JPN]]
!width=&quot;3%&quot;|[[Beeld:Flag of Miami, Florida.svg|20px|rand|Vlag van Miami]]&lt;br/&gt;[[2026 Miami Grand Prix|MIA]]
!width=&quot;3%&quot;|{{CA-VLAG}}&lt;br/&gt;[[2026 Kanadese Grand Prix|KAN]]
!width=&quot;3%&quot;|{{MC-VLAG}}&lt;br/&gt;[[2026 Monaco Grand Prix|MON]]
!width=&quot;3%&quot;|[[Beeld:Flag of Catalonia.svg|20px|rand|rand|Vlag van Katalonië]]&lt;br/&gt;[[2026 Barcelona-Katalonië Grand Prix|BKT]]
!width=&quot;3%&quot;|{{AT-VLAG}}&lt;br/&gt;[[2026 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]
!width=&quot;3%&quot;|{{GB-VLAG}}&lt;br/&gt;[[2026 Britse Grand Prix|GBR]]
!width=&quot;3%&quot;|{{BE-VLAG}}&lt;br/&gt;[[2026 Belgiese Grand Prix|BEL]]
!width=&quot;3%&quot;|{{HU-VLAG}}&lt;br/&gt;[[2026 Hongaarse Grand Prix|HON]]
!width=&quot;3%&quot;|{{NL-VLAG}}&lt;br/&gt;[[2026 Nederlandse Grand Prix|NED]]
!width=&quot;3%&quot;|{{IT-VLAG}}&lt;br/&gt;[[2026 Italiaanse Grand Prix|ITA]]
!width=&quot;3%&quot;|{{ES-VLAG}}&lt;br/&gt;[[2026 Spaanse Grand Prix|SPA]]
!width=&quot;3%&quot;|{{AZ-VLAG}}&lt;br/&gt;[[2026 Azerbeidjanse Grand Prix|AZE]] 
!width=&quot;3%&quot;|{{MY-VLAG}}&lt;br/&gt;[[2025 Bahreinse Grand Prix|BHR]]
!width=&quot;3%&quot;|{{SG-VLAG}}&lt;br/&gt;[[2026 Singapoerse Grand Prix|SIN]]
!width=&quot;3%&quot;|{{VS-VLAG}}&lt;br/&gt;[[2026 Verenigde State Grand Prix|VSA]]
!width=&quot;3%&quot;|[[Beeld:Flag of Mexico City, Mexico.svg|20px|rand|Vlag van Meksikostad]]&lt;br/&gt;[[2026 Meksikostad Grand Prix|MXS]]
!width=&quot;3%&quot;|[[Beeld:Bandeira_da_cidade_de_São_Paulo.svg|18px|rand|Vlag van São Paulo]]&lt;br/&gt;[[2026 São Paulo Grand Prix|SAP]]
!width=&quot;3%&quot;|[[Beeld:Flag of Las Vegas, Nevada.svg|20px|rand|Vlag van Las Vegas]]&lt;br/&gt;[[2026 Las Vegas Grand Prix|LSV]]
!width=&quot;3%&quot;|{{vlagikoon|QAT}}&lt;br/&gt;[[2026 Katarse Grand Prix|KAT]]
!width=&quot;3%&quot;|[[Beeld:Flag_of_Abu_Dhabi.svg|20px|rand|Vlag van Aboe Dhabi]]&lt;br/&gt;[[2026 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]]
|-style=&quot;border-top:2px solid #aaaaaa&quot;
!1
|12
|align=left|{{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]]
|bgcolor=dfdfdf|2
|bgcolor=ffffbf|&lt;sup&gt;'''5'''&lt;/sup&gt;1{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}}
|bgcolor=ffffbf|1{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}}
|bgcolor=ffffbf|&lt;sup&gt;'''6'''&lt;/sup&gt;1{{Pictogram poleposition}}
|bgcolor=ffffbf|&lt;sup&gt;'''3'''&lt;/sup&gt;1{{Pictogram vinnigste ronde}}
|bgcolor=ffffbf|1{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}}
|bgcolor=cfcfff|16&lt;sup&gt;'''†'''&lt;/sup&gt;
|bgcolor=ffdf9f|3{{Pictogram vinnigste ronde}}
|bgcolor=cfcfff|&lt;sup&gt;'''1'''&lt;/sup&gt;15{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}}
|bgcolor=ffffbf|1{{Pictogram poleposition}}
|bgcolor=ffdf9f|3
|bgcolor=dfdfdf|&lt;sup&gt;'''4'''&lt;/sup&gt;2
|bgcolor=ffffbf|1{{Pictogram vinnigste ronde}}
|bgcolor=ffffbf|1
|bgcolor=dfffdf|5
|bgcolor=dfdfdf|2
|bgcolor=|&lt;!--plus naelren--&gt;
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
!style=&quot;position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;&quot;|{{F1stat|ANT|seasonpoints}}
|-
!2
|63
|align=left|{{GB-VLAG}} [[George Russell]]
|bgcolor=ffffbf|1{{Pictogram poleposition}}
|bgcolor=dfdfdf|&lt;sup&gt;'''1'''&lt;/sup&gt;2
|bgcolor=dfffdf|4
|bgcolor=dfffdf|&lt;sup&gt;'''4'''&lt;/sup&gt;4
|bgcolor=efcfff|&lt;sup&gt;'''1'''&lt;/sup&gt;&lt;small&gt;DNF{{Pictogram poleposition}}&lt;/small&gt;
|bgcolor=cfcfff|12
|bgcolor=dfdfdf|2{{Pictogram poleposition}}
|bgcolor=ffffbf|1{{Pictogram poleposition}}
|bgcolor=dfdfdf|&lt;sup&gt;'''4'''&lt;/sup&gt;2
|bgcolor=efcfff|&lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=dfffdf|7
|bgcolor=ffdf9f|&lt;sup&gt;'''1'''&lt;/sup&gt;3
|bgcolor=dfdfdf|2
|bgcolor=dfffdf|5{{Pictogram vinnigste ronde}}
|bgcolor=ffffbf|1{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}}
|bgcolor=cfcfff|20&lt;sup&gt;'''†'''&lt;/sup&gt;
|bgcolor=|&lt;!--plus naelren--&gt;
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
!style=&quot;position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;&quot;|{{F1stat|RUS|seasonpoints}} 
|-
!3
|44
|align=left|{{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]]
|bgcolor=dfffdf|4
|bgcolor=ffdf9f|&lt;sup&gt;'''3'''&lt;/sup&gt;3
|bgcolor=dfffdf|6
|bgcolor=dfffdf|&lt;sup&gt;'''7'''&lt;/sup&gt;6
|bgcolor=dfdfdf|&lt;sup&gt;'''6'''&lt;/sup&gt;2
|bgcolor=dfdfdf|2
|bgcolor=ffffbf|1{{Pictogram vinnigste ronde}}
|bgcolor=dfffdf|5
|bgcolor=ffdf9f|&lt;sup&gt;'''2'''&lt;/sup&gt;3
|bgcolor=dfffdf|4
|bgcolor=dfffdf|5
|bgcolor=dfffdf|&lt;sup&gt;'''7'''&lt;/sup&gt;4
|bgcolor=dfffdf|6
|bgcolor=efcfff|&lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=dfffdf|6
|bgcolor=ffdf9f|3
|bgcolor=|&lt;!--plus naelren--&gt;
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
!style=&quot;position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;&quot;|{{F1stat|HAM|seasonpoints}}
|-
!4
|16
|align=left|{{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]]
|bgcolor=ffdf9f|3
|bgcolor=dfffdf|&lt;sup&gt;'''2'''&lt;/sup&gt;4
|bgcolor=ffdf9f|3
|bgcolor=dfffdf|&lt;sup&gt;'''3'''&lt;/sup&gt;8
|bgcolor=dfffdf|&lt;sup&gt;'''5'''&lt;/sup&gt;4
|bgcolor=efcfff|&lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=cfcfff|15&lt;sup&gt;'''†'''&lt;/sup&gt;
|bgcolor=dfffdf|8
|bgcolor=ffffbf|&lt;sup&gt;'''5'''&lt;/sup&gt;1
|bgcolor=dfdfdf|2
|bgcolor=dfffdf|4{{Pictogram vinnigste ronde}}
|bgcolor=dfffdf|&lt;sup&gt;'''2'''&lt;/sup&gt;5{{Pictogram vinnigste ronde}}
|bgcolor=efcfff|&lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=dfffdf|4
|bgcolor=dfffdf|4
|bgcolor=dfffdf|4
|bgcolor=|&lt;!--plus naelren--&gt;
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
!style=&quot;position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;&quot;|{{F1stat|LEC|seasonpoints}}
|-
!5
|1
|align=left|{{GB-VLAG}} [[Lando Norris]]
|bgcolor=dfffdf|5
|bgcolor=ffffff|&lt;sup&gt;'''4'''&lt;/sup&gt;&lt;small&gt;DNS&lt;/small&gt;
|bgcolor=dfffdf|5
|bgcolor=dfdfdf|&lt;sup&gt;'''1'''&lt;/sup&gt;2{{Pictogram vinnigste ronde}}
|bgcolor=efcfff|&lt;sup&gt;'''2'''&lt;/sup&gt;&lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=efcfff|&lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=ffdf9f|3
|bgcolor=dfffdf|7
|bgcolor=dfffdf|&lt;sup&gt;'''3'''&lt;/sup&gt;4
|bgcolor=dfffdf|7{{Pictogram vinnigste ronde}}
|bgcolor=ffffbf|1{{Pictogram poleposition}}
|bgcolor=ffffbf|&lt;sup&gt;'''3'''&lt;/sup&gt;1{{Pictogram poleposition}}
|bgcolor=dfffdf|4
|bgcolor=ffdf9f|3{{Pictogram poleposition}}
|bgcolor=efcfff|&lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=dfffdf|9
|bgcolor=|&lt;!--plus naelren--&gt;
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
!style=&quot;position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;&quot;|{{F1stat|NOR|seasonpoints}}
|-
!6
|3
|align=left|{{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]]
|bgcolor=dfffdf|6{{Pictogram vinnigste ronde}}
|bgcolor=efcfff|&lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=dfffdf|8
|bgcolor=dfffdf|&lt;sup&gt;'''5'''&lt;/sup&gt;5
|bgcolor=ffdf9f|&lt;sup&gt;'''7'''&lt;/sup&gt;3
|bgcolor=efcfff|&lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=dfffdf|4
|bgcolor=dfdfdf|2
|bgcolor=cfcfff|&lt;sup&gt;'''6'''&lt;/sup&gt;20&lt;sup&gt;'''†'''&lt;/sup&gt;
|bgcolor=ffdf9f|3
|bgcolor=dfdfdf|2
|bgcolor=efcfff|&lt;sup&gt;'''6'''&lt;/sup&gt;&lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=ffdf9f|3
|bgcolor=dfdfdf|2
|bgcolor=dfdfdf|2
|bgcolor=ffffbf|1{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}}
|bgcolor=|&lt;!--plus naelren--&gt;
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
!style=&quot;position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;&quot;|{{F1stat|VER|seasonpoints}}
|-
!7
|81
|align=left|{{AU-VLAG}} [[Oscar Piastri]]
|bgcolor=ffffff|&lt;small&gt;DNS&lt;/small&gt;
|bgcolor=ffffff|&lt;sup&gt;'''6'''&lt;/sup&gt;&lt;small&gt;DNS&lt;/small&gt;
|bgcolor=dfdfdf|2
|bgcolor=ffdf9f|&lt;sup&gt;'''2'''&lt;/sup&gt;3
|bgcolor=cfcfff|&lt;sup&gt;'''4'''&lt;/sup&gt;11
|bgcolor=dfffdf|4
|bgcolor=dfffdf|5
|bgcolor=dfffdf|4
|bgcolor=cfcfff|&lt;sup&gt;'''7'''&lt;/sup&gt;11
|bgcolor=dfffdf|5
|bgcolor=efcfff|&lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=dfffdf|&lt;sup&gt;'''5'''&lt;/sup&gt;6
|bgcolor=dfffdf|5
|bgcolor=dfffdf|8
|bgcolor=cfcfff|13
|bgcolor=dfffdf|6
|bgcolor=|&lt;!--plus naelren--&gt;
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
!style=&quot;position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;&quot;|{{F1stat|PIA|seasonpoints}}
|-
!8
|6
|align=left|{{FR-VLAG}} [[Isack Hadjar]]
|bgcolor=efcfff|&lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=dfffdf|8
|bgcolor=cfcfff|12
|bgcolor=efcfff|&lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=dfffdf|5
|bgcolor=ffdf9f|3
|bgcolor=dfffdf|6
|bgcolor=dfffdf|6
|bgcolor=dfffdf|5
|bgcolor=dfffdf|6
|bgcolor=dfffdf|6
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=ffdf9f|3
|bgcolor=dfffdf|5
|bgcolor=|&lt;!--plus naelren--&gt;
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
!style=&quot;position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;&quot;|{{F1stat|HAD|seasonpoints}}
|-
!9
|30
|align=left|{{NZ-VLAG}} [[Liam Lawson]]
|bgcolor=cfcfff|13
|bgcolor=dfffdf|&lt;sup&gt;'''7'''&lt;/sup&gt;7
|bgcolor=dfffdf|9
|bgcolor=efcfff|&lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=dfffdf|7
|bgcolor=dfffdf|5
|bgcolor=dfffdf|8
|bgcolor=dfffdf|9
|bgcolor=dfffdf|&lt;sup&gt;'''8'''&lt;/sup&gt;6
|bgcolor=cfcfff|12
|bgcolor=dfffdf|8
|bgcolor=dfffdf|7
|bgcolor=cfcfff|14
|bgcolor=dfffdf|6
|bgcolor=cfcfff|12
|bgcolor=dfffdf|7
|bgcolor=|&lt;!--plus naelren--&gt;
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
!style=&quot;position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;&quot;|{{F1stat|LAW|seasonpoints}}
|-
!10
|10
|align=left|{{FR-VLAG}} [[Pierre Gasly]]
|bgcolor=dfffdf|10
|bgcolor=dfffdf|6
|bgcolor=dfffdf|7
|bgcolor=efcfff|&lt;sup&gt;'''8'''&lt;/sup&gt;&lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=dfffdf|8
|bgcolor=dfffdf|4
|bgcolor=dfffdf|7
|bgcolor=cfcfff|13
|bgcolor=dfffdf|10
|bgcolor=cfcfff|11
|bgcolor=cfcfff|12
|bgcolor=dfffdf|&lt;sup&gt;'''8'''&lt;/sup&gt;10
|bgcolor=dfffdf|7{{Pictogram poleposition}}
|bgcolor=cfcfff|12
|bgcolor=efcfff|&lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=cfcfff|16
|bgcolor=|&lt;!--plus naelren--&gt;
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
!style=&quot;position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;&quot;|{{F1stat|GAS|seasonpoints}}
|-
!11
|41
|align=left|{{GB-VLAG}} [[Arvid Lindblad]]
|bgcolor=dfffdf|8
|bgcolor=cfcfff|12
|bgcolor=cfcfff|14
|bgcolor=cfcfff|14
|bgcolor=ffffff|&lt;sup&gt;'''8'''&lt;/sup&gt;&lt;small&gt;DNS&lt;/small&gt;
|bgcolor=dfffdf|6
|bgcolor=dfffdf|9
|bgcolor=dfffdf|10
|bgcolor=dfffdf|7
|bgcolor=dfffdf|9
|bgcolor=dfffdf|10
|bgcolor=cfcfff|12
|bgcolor=dfffdf|8
|bgcolor=dfffdf|9
|bgcolor=dfffdf|7
|bgcolor=dfffdf|10
|bgcolor=|&lt;!--plus naelren--&gt;
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
!style=&quot;position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;&quot;|{{F1stat|LIN|seasonpoints}}
|-
!12
|43
|align=left|{{AR-VLAG}} [[Franco Colapinto]]
|bgcolor=cfcfff|14
|bgcolor=dfffdf|10
|bgcolor=cfcfff|16
|bgcolor=dfffdf|7
|bgcolor=dfffdf|6
|bgcolor=cfcfff|14
|bgcolor=dfffdf|10
|bgcolor=cfcfff|15
|bgcolor=dfffdf|9
|bgcolor=dfffdf|10
|bgcolor=cfcfff|15
|bgcolor=cfcfff|14
|bgcolor=dfffdf|9
|bgcolor=dfffdf|7
|bgcolor=efcfff|&lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=cfcfff|13
|bgcolor=|&lt;!--plus naelren--&gt;
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
!style=&quot;position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;&quot;|{{F1stat|COL|seasonpoints}}
|-
!13
|87
|align=left|{{GB-VLAG}} [[Oliver Bearman]]
|bgcolor=dfffdf|7
|bgcolor=dfffdf|&lt;sup&gt;'''8'''&lt;/sup&gt;5
|bgcolor=efcfff|&lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=cfcfff|11
|bgcolor=dfffdf|10
|bgcolor=efcfff|&lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=cfcfff|17&lt;sup&gt;'''†'''&lt;/sup&gt;
|bgcolor=cfcfff|14
|bgcolor=cfcfff|12
|bgcolor=cfcfff|14
|bgcolor=cfcfff|19
|bgcolor=efcfff|&lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=cfcfff|15
|bgcolor=cfcfff|16
|bgcolor=dfffdf|9
|bgcolor=cfcfff|14
|bgcolor=|&lt;!--plus naelren--&gt;
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
!style=&quot;position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;&quot;|{{F1stat|BEA|seasonpoints}}
|-
!14
|5
|align=left|{{BR-VLAG}} [[Gabriel Bortoleto]]
|bgcolor=dfffdf|9
|bgcolor=ffffff|&lt;small&gt;DNS&lt;/small&gt;
|bgcolor=cfcfff|13
|bgcolor=cfcfff|12
|bgcolor=cfcfff|13
|bgcolor=cfcfff|11
|bgcolor=cfcfff|11
|bgcolor=cfcfff|11
|bgcolor=dfffdf|8
|bgcolor=dfffdf|8
|bgcolor=cfcfff|11
|bgcolor=cfcfff|13
|bgcolor=cfcfff|11
|bgcolor=cfcfff|13
|bgcolor=cfcfff|15
|bgcolor=cfcfff|18
|bgcolor=|&lt;!--plus naelren--&gt;
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
!style=&quot;position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;&quot;|{{F1stat|BOR|seasonpoints}}
|-
!15
|27
|align=left|{{DE-VLAG}} [[Nico Hülkenberg]]
|bgcolor=ffffff|&lt;small&gt;DNS&lt;/small&gt;
|bgcolor=cfcfff|11
|bgcolor=cfcfff|11
|bgcolor=efcfff|&lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=cfcfff|12
|bgcolor=cfcfff|13
|bgcolor=efcfff|&lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=cfcfff|12
|bgcolor=efcfff|&lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=cfcfff|13
|bgcolor=dfffdf|9
|bgcolor=dfffdf|8
|bgcolor=cfcfff|12
|bgcolor=dfffdf|10
|bgcolor=cfcfff|11
|bgcolor=cfcfff|11
|bgcolor=|&lt;!--plus naelren--&gt;
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
!style=&quot;position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;&quot;|{{F1stat|HUL|seasonpoints}}
|-
!16
|31
|align=left|{{FR-VLAG}} [[Esteban Ocon]]
|bgcolor=cfcfff|11
|bgcolor=cfcfff|14
|bgcolor=dfffdf|10
|bgcolor=cfcfff|13
|bgcolor=cfcfff|14
|bgcolor=dfffdf|9
|bgcolor=cfcfff|13
|bgcolor=cfcfff|16
|bgcolor=cfcfff|13
|bgcolor=cfcfff|17
|bgcolor=cfcfff|16
|bgcolor=efcfff|&lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=cfcfff|16
|bgcolor=cfcfff|11
|bgcolor=dfffdf|8
|bgcolor=cfcfff|15
|bgcolor=|&lt;!--plus naelren--&gt;
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
!style=&quot;position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;&quot;|{{F1stat|OCO|seasonpoints}}
|-
!17
|14
|align=left|{{ES-VLAG}} [[Fernando Alonso]]
|bgcolor=efcfff|&lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=efcfff|&lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=cfcfff|18
|bgcolor=cfcfff|15
|bgcolor=efcfff|&lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=dfffdf|10
|bgcolor=efcfff|&lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=cfcfff|18
|bgcolor=cfcfff|18
|bgcolor=cfcfff|19
|bgcolor=cfcfff|14
|bgcolor=dfffdf|9
|bgcolor=efcfff|&lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=cfcfff|17
|bgcolor=efcfff|&lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=dfffdf|8
|bgcolor=|&lt;!--plus naelren--&gt;
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
!style=&quot;position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;&quot;|{{F1stat|ALO|seasonpoints}}
|-
!18
|55
|align=left|{{ES-VLAG}} [[Carlos Sainz jr.]]
|bgcolor=cfcfff|15
|bgcolor=dfffdf|9
|bgcolor=cfcfff|15
|bgcolor=dfffdf|9
|bgcolor=dfffdf|9
|bgcolor=cfcfff|16&lt;sup&gt;'''†'''&lt;/sup&gt;
|bgcolor=cfcfff|12
|bgcolor=efcfff|&lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=cfcfff|17
|bgcolor=cfcfff|16|
|bgcolor=cfcfff|18
|bgcolor=cfcfff|16
|bgcolor=cfcfff|13
|bgcolor=efcfff|&lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=dfffdf|10
|bgcolor=cfcfff|17
|bgcolor=|&lt;!--plus naelren--&gt;
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
!style=&quot;position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;&quot;|{{F1stat|SAI|seasonpoints}}
|-
!19
|23
|align=left|{{TH-VLAG}} [[Alexander Albon]]
|bgcolor=cfcfff|12
|bgcolor=ffffff|&lt;small&gt;DNS&lt;/small&gt;
|bgcolor=cfcfff|20
|bgcolor=dfffdf|10
|bgcolor=efcfff|&lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=dfffdf|8
|bgcolor=cfcfff|&lt;small&gt;NC&lt;/small&gt;
|bgcolor=cfcfff|17
|bgcolor=efcfff|&lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=cfcfff|15
|bgcolor=cfcfff|17
|bgcolor=cfcfff|17&lt;sup&gt;'''†'''&lt;/sup&gt;
|bgcolor=cfcfff|17
|bgcolor=cfcfff|15
|bgcolor=efcfff|&lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=efcfff|&lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=|&lt;!--plus naelren--&gt;
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
!style=&quot;position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;&quot;|{{F1stat|ALB|seasonpoints}}
|-
!20
|22
|align=left|{{JP-VLAG}} [[Yuki Tsunoda]]
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=cfcfff|11
|bgcolor=dfffdf|10
|bgcolor=cfcfff|14
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|&lt;!--plus naelren--&gt;
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
!style=&quot;position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;&quot;|{{F1stat|TSU|seasonpoints}}
|-
!21
|18
|align=left|{{CA-VLAG}} [[Lance Stroll]]
|bgcolor=cfcfff|&lt;small&gt;NC&lt;/small&gt;
|bgcolor=efcfff|&lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=efcfff|&lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=cfcfff|17
|bgcolor=cfcfff|15
|bgcolor=efcfff|&lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=efcfff|&lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=efcfff|&lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=cfcfff|19
|bgcolor=efcfff|&lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=cfcfff|13
|bgcolor=efcfff|&lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=efcfff|&lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=efcfff|&lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=efcfff|&lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=cfcfff|12
|bgcolor=|&lt;!--plus naelren--&gt;
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
!style=&quot;position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;&quot;|{{F1stat|STR|seasonpoints}}
|-
!22
|77
|align=left|{{FI-VLAG}} [[Valtteri Bottas]]
|bgcolor=efcfff|&lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=cfcfff|13
|bgcolor=cfcfff|19
|bgcolor=cfcfff|18
|bgcolor=cfcfff|16
|bgcolor=efcfff|&lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=efcfff|&lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=efcfff|&lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=cfcfff|16
|bgcolor=cfcfff|18
|bgcolor=efcfff|&lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=efcfff|&lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=cfcfff|19
|bgcolor=cfcfff|18
|bgcolor=cfcfff|16&lt;sup&gt;'''†'''&lt;/sup&gt;
|bgcolor=efcfff|&lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=|&lt;!--plus naelren--&gt;
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
!style=&quot;position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;&quot;|{{F1stat|BOT|seasonpoints}}
|-
!23
|11
|align=left|{{MX-VLAG}} [[Sergio Pérez]]
|bgcolor=cfcfff|16
|bgcolor=cfcfff|15
|bgcolor=cfcfff|17
|bgcolor=cfcfff|16
|bgcolor=efcfff|&lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=cfcfff|15
|bgcolor=cfcfff|14
|bgcolor=efcfff|&lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=cfcfff|14
|bgcolor=efcfff|&lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=efcfff|&lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=cfcfff|15
|bgcolor=cfcfff|18
|bgcolor=efcfff|&lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=cfcfff|14
|bgcolor=cfcfff|19
|bgcolor=|&lt;!--plus naelren--&gt;
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
!style=&quot;position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;&quot;|{{F1stat|PER|seasonpoints}}
|-style=&quot;border-top:2px solid #aaaaaa&quot;
!valign=&quot;middle&quot; rowspan=2|Plek
!valign=&quot;middle&quot; rowspan=2|{{Afkorting|Nr.|Motornommer van renjaer}}
!valign=&quot;middle&quot; rowspan=2|Renjaer
!width=&quot;3%&quot;|{{AU-VLAG}}&lt;br/&gt;[[2026 Australiese Grand Prix|AUS]]
!width=&quot;3%&quot;|{{CN-VLAG}}&lt;br/&gt;[[2026 Chinese Grand Prix|CHN]]
!width=&quot;3%&quot;|{{JP-VLAG}}&lt;br/&gt;[[2026 Japannese Grand Prix|JPN]]
!width=&quot;3%&quot;|[[Beeld:Flag of Miami, Florida.svg|20px|rand|Vlag van Miami]]&lt;br/&gt;[[2026 Miami Grand Prix|MIA]]
!width=&quot;3%&quot;|{{CA-VLAG}}&lt;br/&gt;[[2026 Kanadese Grand Prix|KAN]]
!width=&quot;3%&quot;|{{MC-VLAG}}&lt;br/&gt;[[2026 Monaco Grand Prix|MON]]
!width=&quot;3%&quot;|[[Beeld:Flag of Catalonia.svg|20px|rand|Vlag van Katalonië]]&lt;br/&gt;[[2026 Barcelona-Katalonië Grand Prix|BKT]]
!width=&quot;3%&quot;|{{AT-VLAG}}&lt;br/&gt;[[2026 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]
!width=&quot;3%&quot;|{{GB-VLAG}}&lt;br/&gt;[[2026 Britse Grand Prix|GBR]]
!width=&quot;3%&quot;|{{BE-VLAG}}&lt;br/&gt;[[2026 Belgiese Grand Prix|BEL]]
!width=&quot;3%&quot;|{{HU-VLAG}}&lt;br/&gt;[[2026 Hongaarse Grand Prix|HON]]
!width=&quot;3%&quot;|{{NL-VLAG}}&lt;br/&gt;[[2026 Nederlandse Grand Prix|NED]]
!width=&quot;3%&quot;|{{IT-VLAG}}&lt;br/&gt;[[2026 Italiaanse Grand Prix|ITA]]
!width=&quot;3%&quot;|{{ES-VLAG}}&lt;br/&gt;[[2026 Spaanse Grand Prix|SPA]]
!width=&quot;3%&quot;|{{AZ-VLAG}}&lt;br/&gt;[[2026 Azerbeidjanse Grand Prix|AZE]] 
!width=&quot;3%&quot;|{{MY-VLAG}}&lt;br/&gt;[[2025 Bahreinse Grand Prix|BHR]]
!width=&quot;3%&quot;|{{SG-VLAG}}&lt;br/&gt;[[2026 Singapoerse Grand Prix|SIN]]
!width=&quot;3%&quot;|{{VS-VLAG}}&lt;br/&gt;[[2026 Verenigde State Grand Prix|VSA]]
!width=&quot;3%&quot;|[[Beeld:Flag of Mexico City, Mexico.svg|20px|rand|Vlag van Meksikostad]]&lt;br/&gt;[[2026 Meksikostad Grand Prix|MXS]]
!width=&quot;3%&quot;|[[Beeld:Bandeira_da_cidade_de_São_Paulo.svg|18px|rand|Vlag van São Paulo]]&lt;br/&gt;[[2026 São Paulo Grand Prix|SAP]]
!width=&quot;3%&quot;|[[Beeld:Flag of Las Vegas, Nevada.svg|20px|rand|Vlag van Las Vegas]]&lt;br/&gt;[[2026 Las Vegas Grand Prix|LSV]]
!width=&quot;3%&quot;|{{vlagikoon|QAT}}&lt;br/&gt;[[2026 Katarse Grand Prix|KAT]]
!width=&quot;3%&quot;|[[Beeld:Flag_of_Abu_Dhabi.svg|20px|rand|Vlag van Aboe Dhabi]]&lt;br/&gt;[[2026 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]]
!valign=&quot;middle&quot; rowspan=2 style=&quot;position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;&quot;|Punte
|-
!valign=&quot;middle&quot; colspan=&quot;23&quot;|[[Lys van Formule Een Grands Prix|Grands Prix]]
|}
&lt;/div&gt;
'''Opmerking''':&lt;br/&gt;
&lt;sup&gt;'''†'''&lt;/sup&gt; — Die renjaer kon nie die Grand Prix voltooi nie, maar is geklassifiseer omdat hy meer as 90% van die ren voltooi het.

=== Ranglys van vervaardigers ===
{{F1 bestuurders resultate legende (weergawe 4)}}
&lt;div style=&quot;overflow-x: auto; margin: 1em 0&quot;&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;font-size: 85%; text-align:center;&quot;
|-valign=&quot;top&quot;
!valign=&quot;middle&quot; rowspan=2|Plek
!valign=&quot;middle&quot; rowspan=2|Vervaardiger
!valign=&quot;middle&quot; rowspan=2|{{Afkorting|Nr.|Motornommer van renjaer}}
!valign=&quot;middle&quot; colspan=&quot;23&quot;|[[Lys van Formule Een Grands Prix|Grands Prix]]
!valign=&quot;middle&quot; rowspan=2 style=&quot;position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;&quot;|Punte
|-
!width=&quot;3%&quot;|{{AU-VLAG}}&lt;br/&gt;[[2026 Australiese Grand Prix|AUS]]
!width=&quot;3%&quot;|{{CN-VLAG}}&lt;br/&gt;[[2026 Chinese Grand Prix|CHN]]
!width=&quot;3%&quot;|{{JP-VLAG}}&lt;br/&gt;[[2026 Japannese Grand Prix|JPN]]
!width=&quot;3%&quot;|[[Beeld:Flag of Miami, Florida.svg|20px|rand|Vlag van Miami]]&lt;br/&gt;[[2026 Miami Grand Prix|MIA]]
!width=&quot;3%&quot;|{{CA-VLAG}}&lt;br/&gt;[[2026 Kanadese Grand Prix|KAN]]
!width=&quot;3%&quot;|{{MC-VLAG}}&lt;br/&gt;[[2026 Monaco Grand Prix|MON]]
!width=&quot;3%&quot;|[[Beeld:Flag of Catalonia.svg|20px|rand|Vlag van Katalonië]]&lt;br/&gt;[[2026 Barcelona-Katalonië Grand Prix|BKT]]
!width=&quot;3%&quot;|{{AT-VLAG}}&lt;br/&gt;[[2026 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]
!width=&quot;3%&quot;|{{GB-VLAG}}&lt;br/&gt;[[2026 Britse Grand Prix|GBR]]
!width=&quot;3%&quot;|{{BE-VLAG}}&lt;br/&gt;[[2026 Belgiese Grand Prix|BEL]]
!width=&quot;3%&quot;|{{HU-VLAG}}&lt;br/&gt;[[2026 Hongaarse Grand Prix|HON]]
!width=&quot;3%&quot;|{{NL-VLAG}}&lt;br/&gt;[[2026 Nederlandse Grand Prix|NED]]
!width=&quot;3%&quot;|{{IT-VLAG}}&lt;br/&gt;[[2026 Italiaanse Grand Prix|ITA]]
!width=&quot;3%&quot;|{{ES-VLAG}}&lt;br/&gt;[[2026 Spaanse Grand Prix|SPA]]
!width=&quot;3%&quot;|{{AZ-VLAG}}&lt;br/&gt;[[2026 Azerbeidjanse Grand Prix|AZE]] 
!width=&quot;3%&quot;|{{MY-VLAG}}&lt;br/&gt;[[2025 Bahreinse Grand Prix|BHR]]
!width=&quot;3%&quot;|{{SG-VLAG}}&lt;br/&gt;[[2026 Singapoerse Grand Prix|SIN]]
!width=&quot;3%&quot;|{{VS-VLAG}}&lt;br/&gt;[[2026 Verenigde State Grand Prix|VSA]]
!width=&quot;3%&quot;|[[Beeld:Flag of Mexico City, Mexico.svg|20px|rand|Vlag van Meksikostad]]&lt;br/&gt;[[2026 Meksikostad Grand Prix|MXS]]
!width=&quot;3%&quot;|[[Beeld:Bandeira_da_cidade_de_São_Paulo.svg|18px|rand|Vlag van São Paulo]]&lt;br/&gt;[[2026 São Paulo Grand Prix|SAP]]
!width=&quot;3%&quot;|[[Beeld:Flag of Las Vegas, Nevada.svg|20px|rand|Vlag van Las Vegas]]&lt;br/&gt;[[2026 Las Vegas Grand Prix|LSV]]
!width=&quot;3%&quot;|{{vlagikoon|QAT}}&lt;br/&gt;[[2026 Katarse Grand Prix|KAT]]
!width=&quot;3%&quot;|[[Beeld:Flag_of_Abu_Dhabi.svg|20px|rand|Vlag van Aboe Dhabi]]&lt;br/&gt;[[2026 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]]
|-style=&quot;border-top:2px solid #aaaaaa&quot;
!rowspan=2|1
|rowspan=2 align=left|{{DE-VLAG}} [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]]
|align=center|12&lt;!--ANT--&gt;
|bgcolor=dfdfdf|2
|bgcolor=ffffbf|&lt;sup&gt;'''5'''&lt;/sup&gt;1{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}}
|bgcolor=ffffbf|1{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}}
|bgcolor=ffffbf|&lt;sup&gt;'''6'''&lt;/sup&gt;1{{Pictogram poleposition}}
|bgcolor=ffffbf|&lt;sup&gt;'''3'''&lt;/sup&gt;1{{Pictogram vinnigste ronde}}
|bgcolor=ffffbf|1{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}}
|bgcolor=cfcfff|16&lt;sup&gt;'''†'''&lt;/sup&gt;
|bgcolor=ffdf9f|3{{Pictogram vinnigste ronde}}
|bgcolor=cfcfff|&lt;sup&gt;'''1'''&lt;/sup&gt;15{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}}
|bgcolor=ffffbf|1{{Pictogram poleposition}}
|bgcolor=ffdf9f|3
|bgcolor=dfdfdf|&lt;sup&gt;'''4'''&lt;/sup&gt;2
|bgcolor=ffffbf|1{{Pictogram vinnigste ronde}}
|bgcolor=ffffbf|1
|bgcolor=dfffdf|5
|bgcolor=dfdfdf|2
|bgcolor=|&lt;!--plus naelren--&gt;
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
!rowspan=2 style=&quot;position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;&quot;|556
|-
|align=center|63&lt;!--RUS--&gt;
|bgcolor=ffffbf|1{{Pictogram poleposition}}
|bgcolor=dfdfdf|&lt;sup&gt;'''1'''&lt;/sup&gt;2
|bgcolor=dfffdf|4
|bgcolor=dfffdf|&lt;sup&gt;'''4'''&lt;/sup&gt;4
|bgcolor=efcfff|&lt;sup&gt;'''1'''&lt;/sup&gt;&lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;{{Pictogram poleposition}}
|bgcolor=cfcfff|12
|bgcolor=dfdfdf|2{{Pictogram poleposition}}
|bgcolor=ffffbf|1{{Pictogram poleposition}}
|bgcolor=dfdfdf|&lt;sup&gt;'''4'''&lt;/sup&gt;2
|bgcolor=efcfff|&lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=dfffdf|7
|bgcolor=ffdf9f|&lt;sup&gt;'''1'''&lt;/sup&gt;3
|bgcolor=dfdfdf|2
|bgcolor=dfffdf|5{{Pictogram vinnigste ronde}}
|bgcolor=ffffbf|1{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}}
|bgcolor=cfcfff|20&lt;sup&gt;'''†'''&lt;/sup&gt;
|bgcolor=|&lt;!--plus naelren--&gt;
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|-style=&quot;border-top:2px solid #aaaaaa&quot;
!rowspan=2|2
|rowspan=2 align=left|{{IT-VLAG}} [[Scuderia Ferrari|Ferrari]]
|align=center|16&lt;!--LEC--&gt;
|bgcolor=ffdf9f|3
|bgcolor=dfffdf|&lt;sup&gt;'''2'''&lt;/sup&gt;4
|bgcolor=ffdf9f|3
|bgcolor=dfffdf|&lt;sup&gt;'''3'''&lt;/sup&gt;8
|bgcolor=dfffdf|&lt;sup&gt;'''5'''&lt;/sup&gt;4
|bgcolor=efcfff|&lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=cfcfff|15&lt;sup&gt;'''†'''&lt;/sup&gt;
|bgcolor=dfffdf|8
|bgcolor=ffffbf|&lt;sup&gt;'''5'''&lt;/sup&gt;1
|bgcolor=dfdfdf|2
|bgcolor=dfffdf|4{{Pictogram vinnigste ronde}}
|bgcolor=dfffdf|&lt;sup&gt;'''2'''&lt;/sup&gt;5{{Pictogram vinnigste ronde}}
|bgcolor=efcfff|&lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=dfffdf|4
|bgcolor=dfffdf|4
|bgcolor=dfffdf|4
|bgcolor=|&lt;!--plus naelren--&gt;
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
!rowspan=2 style=&quot;position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;&quot;|405
|-
|align=center|44&lt;!--HAM--&gt;
|bgcolor=dfffdf|4
|bgcolor=ffdf9f|&lt;sup&gt;'''3'''&lt;/sup&gt;3
|bgcolor=dfffdf|6
|bgcolor=dfffdf|&lt;sup&gt;'''7'''&lt;/sup&gt;6
|bgcolor=dfdfdf|&lt;sup&gt;'''6'''&lt;/sup&gt;2
|bgcolor=dfdfdf|2
|bgcolor=ffffbf|1{{Pictogram snelste ronde}}
|bgcolor=dfffdf|5
|bgcolor=ffdf9f|&lt;sup&gt;'''2'''&lt;/sup&gt;3
|bgcolor=dfffdf|4
|bgcolor=dfffdf|5
|bgcolor=dfffdf|&lt;sup&gt;'''7'''&lt;/sup&gt;4
|bgcolor=dfffdf|6
|bgcolor=efcfff|&lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=dfffdf|6
|bgcolor=ffdf9f|3
|bgcolor=|&lt;!--plus naelren--&gt;
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|-style=&quot;border-top:2px solid #aaaaaa&quot;
!rowspan=2|3
|rowspan=2 align=left|{{GB-VLAG}} [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]
|align=center|1&lt;!--NOR--&gt;
|bgcolor=dfffdf|5
|bgcolor=ffffff|&lt;sup&gt;'''4'''&lt;/sup&gt;&lt;small&gt;DNS&lt;/small&gt;
|bgcolor=dfffdf|5
|bgcolor=dfdfdf|&lt;sup&gt;'''1'''&lt;/sup&gt;2{{Pictogram vinnigste ronde}}
|bgcolor=efcfff|&lt;sup&gt;'''2'''&lt;/sup&gt;&lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=efcfff|&lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=ffdf9f|3
|bgcolor=dfffdf|7
|bgcolor=dfffdf|&lt;sup&gt;'''3'''&lt;/sup&gt;4
|bgcolor=dfffdf|7{{Pictogram vinnigste ronde}}
|bgcolor=ffffbf|1{{Pictogram poleposition}}
|bgcolor=ffffbf|&lt;sup&gt;'''3'''&lt;/sup&gt;1{{Pictogram poleposition}}
|bgcolor=dfffdf|4
|bgcolor=ffdf9f|3{{Pictogram poleposition}}
|bgcolor=efcfff|&lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=dfffdf|9
|bgcolor=|&lt;!--plus naelren--&gt;
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
!rowspan=2 style=&quot;position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;&quot;|316
|-
|align=center|81&lt;!--PIA--&gt;
|bgcolor=ffffff|&lt;small&gt;DNS&lt;/small&gt;
|bgcolor=ffffff|&lt;sup&gt;'''6'''&lt;/sup&gt;&lt;small&gt;DNS&lt;/small&gt;
|bgcolor=dfdfdf|2
|bgcolor=ffdf9f|&lt;sup&gt;'''2'''&lt;/sup&gt;3
|bgcolor=cfcfff|&lt;sup&gt;'''4'''&lt;/sup&gt;11
|bgcolor=dfffdf|4
|bgcolor=dfffdf|5 vc    
|bgcolor=dfffdf|4
|bgcolor=cfcfff|&lt;sup&gt;'''7'''&lt;/sup&gt;11
|bgcolor=dfffdf|5
|bgcolor=efcfff|&lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=dfffdf|&lt;sup&gt;'''5'''&lt;/sup&gt;6
|bgcolor=dfffdf|5
|bgcolor=dfffdf|8
|bgcolor=cfcfff|13
|bgcolor=dfffdf|6
|bgcolor=|&lt;!--plus naelren--&gt;
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|-style=&quot;border-top:2px solid #aaaaaa&quot;
!rowspan=3|4
|rowspan=3 align=left|{{AT-VLAG}} [[Red Bull Racing]]-&lt;br/&gt;[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]]
|align=center|3&lt;!--VER--&gt;
|bgcolor=dfffdf|6{{Pictogram vinnigste ronde}}
|bgcolor=efcfff|&lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=dfffdf|8
|bgcolor=dfffdf|&lt;sup&gt;'''5'''&lt;/sup&gt;5
|bgcolor=ffdf9f|&lt;sup&gt;'''7'''&lt;/sup&gt;3
|bgcolor=efcfff|&lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=dfffdf|4
|bgcolor=dfdfdf|2
|bgcolor=cfcfff|&lt;sup&gt;'''6'''&lt;/sup&gt;20&lt;sup&gt;'''†'''&lt;/sup&gt;
|bgcolor=ffdf9f|3
|bgcolor=dfdfdf|2
|bgcolor=efcfff|&lt;sup&gt;'''6'''&lt;/sup&gt;&lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=ffdf9f|3
|bgcolor=dfdfdf|2
|bgcolor=dfdfdf|2
|bgcolor=ffffbf|1{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}}
|bgcolor=|&lt;!--plus naelren--&gt;
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
!rowspan=3 style=&quot;position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;&quot;|298
|-
|align=center|6&lt;!--HAD--&gt;
|bgcolor=efcfff|&lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=dfffdf|8
|bgcolor=cfcfff|12
|bgcolor=efcfff|&lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=dfffdf|5
|bgcolor=ffdf9f|3
|bgcolor=dfffdf|6
|bgcolor=dfffdf|6
|bgcolor=dfffdf|5
|bgcolor=dfffdf|6
|bgcolor=dfffdf|6
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=ffdf9f|3
|bgcolor=dfffdf|5
|bgcolor=|&lt;!--plus naelren--&gt;
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|-
|align=center|30&lt;!--LAW--&gt;
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=dfffdf|7
|bgcolor=cfcfff|14
|bgcolor=dfffdf|6
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|&lt;!--plus naelren--&gt;
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|-style=&quot;border-top:2px solid #aaaaaa&quot;
!rowspan=3|5
|rowspan=3 align=left|{{IT-VLAG}} [[Racing Bulls]]-&lt;br/&gt;[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]]
|align=center|30&lt;!--LAW--&gt;
|bgcolor=cfcfff|13
|bgcolor=dfffdf|&lt;sup&gt;'''7'''&lt;/sup&gt;7
|bgcolor=dfffdf|9
|bgcolor=efcfff|&lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=dfffdf|7
|bgcolor=dfffdf|5
|bgcolor=dfffdf|8
|bgcolor=dfffdf|9
|bgcolor=dfffdf|&lt;sup&gt;'''8'''&lt;/sup&gt;6
|bgcolor=cfcfff|12
|bgcolor=dfffdf|8
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=cfcfff|12
|bgcolor=dfffdf|7
|bgcolor=|&lt;!--plus naelren--&gt;
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
!rowspan=3 style=&quot;position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;&quot;|90
|-
|align=center|22&lt;!--TSU--&gt;
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=cfcfff|11
|bgcolor=dfffdf|10
|bgcolor=cfcfff|14
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|&lt;!--plus naelren--&gt;
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|-
|align=center|41&lt;!--LIN--&gt;
|bgcolor=dfffdf|8
|bgcolor=cfcfff|12
|bgcolor=cfcfff|14
|bgcolor=cfcfff|14
|bgcolor=ffffff|&lt;sup&gt;'''8'''&lt;/sup&gt;&lt;small&gt;DNS&lt;/small&gt;
|bgcolor=dfffdf|6
|bgcolor=dfffdf|9
|bgcolor=dfffdf|10
|bgcolor=dfffdf|7
|bgcolor=dfffdf|9
|bgcolor=dfffdf|10
|bgcolor=cfcfff|12
|bgcolor=dfffdf|8
|bgcolor=dfffdf|9
|bgcolor=dfffdf|7
|bgcolor=dfffdf|10
|bgcolor=|&lt;!--plus naelren--&gt;
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|-style=&quot;border-top:2px solid #aaaaaa&quot;
!rowspan=2|6
|rowspan=2 align=left|{{FR-VLAG}} [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]
|align=center|10&lt;!--GAS--&gt;
|bgcolor=dfffdf|10
|bgcolor=dfffdf|6
|bgcolor=dfffdf|7
|bgcolor=efcfff|&lt;sup&gt;'''8'''&lt;/sup&gt;&lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=dfffdf|8
|bgcolor=dfffdf|7
|bgcolor=dfffdf|7
|bgcolor=cfcfff|13
|bgcolor=dfffdf|10
|bgcolor=cfcfff|11
|bgcolor=cfcfff|12
|bgcolor=dfffdf|&lt;sup&gt;'''8'''&lt;/sup&gt;10
|bgcolor=dfffdf|7{{Pictogram poleposition}}
|bgcolor=cfcfff|12
|bgcolor=efcfff|&lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=cfcfff|16
|bgcolor=|&lt;!--plus naelren--&gt;
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
!rowspan=2 style=&quot;position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;&quot;|68
|-
|align=center|43&lt;!--COL--&gt;
|bgcolor=cfcfff|14
|bgcolor=dfffdf|10
|bgcolor=cfcfff|16
|bgcolor=dfffdf|7
|bgcolor=dfffdf|6
|bgcolor=cfcfff|14
|bgcolor=dfffdf|10
|bgcolor=cfcfff|15
|bgcolor=dfffdf|9
|bgcolor=dfffdf|10
|bgcolor=cfcfff|15
|bgcolor=cfcfff|14
|bgcolor=dfffdf|9
|bgcolor=dfffdf|7
|bgcolor=efcfff|&lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=cfcfff|13
|bgcolor=|&lt;!--plus naelren--&gt;
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|-style=&quot;border-top:2px solid #aaaaaa&quot;
!rowspan=2|7
|rowspan=2 align=left|{{VS-VLAG}} [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]]
|align=center|31&lt;!--OCO--&gt;
|bgcolor=cfcfff|11
|bgcolor=cfcfff|14
|bgcolor=dfffdf|10
|bgcolor=cfcfff|13
|bgcolor=cfcfff|14
|bgcolor=dffddf|9
|bgcolor=cfcfff|13
|bgcolor=cfcfff|16
|bgcolor=cfcfff|13
|bgcolor=cfcfff|17
|bgcolor=cfcfff|16
|bgcolor=efcfff|&lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=cfcfff|16
|bgcolor=cfcfff|11
|bgcolor=dfffdf|8
|bgcolor=cfcfff|15
|bgcolor=|&lt;!--plus naelren--&gt;
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
!rowspan=2 style=&quot;position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;&quot;|27
|-
|align=center|87&lt;!--BEA--&gt;
|bgcolor=dfffdf|7
|bgcolor=dfffdf|&lt;sup&gt;'''8'''&lt;/sup&gt;5
|bgcolor=efcfff|&lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=cfcfff|11
|bgcolor=dfffdf|10
|bgcolor=efcfff|&lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=cfcfff|17&lt;sup&gt;'''†'''&lt;/sup&gt;
|bgcolor=cfcfff|14
|bgcolor=cfcfff|12
|bgcolor=cfcfff|14
|bgcolor=cfcfff|19
|bgcolor=efcfff|&lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=cfcfff|15
|bgcolor=cfcfff|16
|bgcolor=dfffdf|9
|bgcolor=cfcfff|14
|bgcolor=|&lt;!--plus naelren--&gt;
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|-style=&quot;border-top:2px solid #aaaaaa&quot;
!rowspan=2|8
|rowspan=2 align=left|{{DE-VLAG}} [[Audi F1-span|Audi]]
|align=center|5&lt;!--BOR--&gt;
|bgcolor=dfffdf|9
|bgcolor=ffffff|&lt;small&gt;DNS&lt;/small&gt;
|bgcolor=cfcfff|13
|bgcolor=cfcfff|12
|bgcolor=cfcfff|13
|bgcolor=cfcfff|11
|bgcolor=cfcfff|11
|bgcolor=cfcfff|11
|bgcolor=dfffdf|8
|bgcolor=dfffdf|8
|bgcolor=cfcfff|11
|bgcolor=cfcfff|13
|bgcolor=cfcfff|11
|bgcolor=cfcfff|13
|bgcolor=cfcfff|15
|bgcolor=cfcfff|18
|bgcolor=|&lt;!--plus naelren--&gt;
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
!rowspan=2 style=&quot;position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;&quot;|17
|-
|align=center|27&lt;!--HUL--&gt;
|bgcolor=ffffff|&lt;small&gt;DNS&lt;/small&gt;
|bgcolor=cfcfff|11
|bgcolor=cfcfff|11
|bgcolor=efcfff|&lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=cfcfff|12
|bgcolor=cfcfff|13
|bgcolor=efcfff|&lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=cfcfff|12
|bgcolor=efcfff|&lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=cfcfff|13
|bgcolor=dfffdf|9
|bgcolor=dfffdf|8
|bgcolor=cfcfff|12
|bgcolor=dfffdf|10
|bgcolor=cfcfff|11
|bgcolor=cfcfff|11
|bgcolor=|&lt;!--plus naelren--&gt;
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|-style=&quot;border-top:2px solid #aaaaaa&quot;
!rowspan=2|9
|rowspan=2 align=left|{{GB-VLAG}} [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]
|align=center|23&lt;!--ALB--&gt;
|bgcolor=cfcfff|12
|bgcolor=ffffff|&lt;small&gt;DNS&lt;/small&gt;
|bgcolor=cfcfff|20
|bgcolor=dfffdf|10
|bgcolor=efcfff|&lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=dfffdf|8
|bgcolor=cfcfff|&lt;small&gt;NC&lt;/small&gt;
|bgcolor=cfcfff|17
|bgcolor=efcfff|&lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=cfcfff|15
|bgcolor=cfcfff|17
|bgcolor=cfcfff|17&lt;sup&gt;'''†'''&lt;/sup&gt;
|bgcolor=cfcfff|17
|bgcolor=cfcfff|15
|bgcolor=efcfff|&lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=efcfff|&lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=|&lt;!--plus naelren--&gt;
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
!rowspan=2 style=&quot;position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;&quot;|12
|-
|align=center|55&lt;!--SAI--&gt;
|bgcolor=cfcfff|15
|bgcolor=dfffdf|9
|bgcolor=cfcfff|15
|bgcolor=dfffdf|9
|bgcolor=dfffdf|9
|bgcolor=cfcfff|16&lt;sup&gt;'''†'''&lt;/sup&gt;
|bgcolor=cfcfff|12
|bgcolor=efcfff|&lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=cfcfff|17
|bgcolor=cfcfff|16
|bgcolor=cfcfff|18
|bgcolor=cfcfff|16
|bgcolor=cfcfff|13
|bgcolor=efcfff|&lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=dfffdf|10
|bgcolor=cfcfff|17
|bgcolor=|&lt;!--plus naelren--&gt;
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|-style=&quot;border-top:2px solid #aaaaaa&quot;
!rowspan=2|10
|rowspan=2 align=left|{{GB-VLAG}} [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-&lt;br/&gt;[[Honda]]
|align=center|14&lt;!--ALO--&gt;
|bgcolor=efcfff|&lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=efcfff|&lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=cfcfff|18
|bgcolor=cfcfff|15
|bgcolor=efcfff|&lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=dfffdf|10
|bgcolor=efcfff|&lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=cfcfff|18
|bgcolor=cfcfff|18
|bgcolor=cfcfff|19
|bgcolor=cfcfff|14
|bgcolor=dfffdf|9
|bgcolor=efcfff|&lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=cfcfff|17
|bgcolor=efcfff|&lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=dfffdf|8
|bgcolor=|&lt;!--plus naelren--&gt;
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
!rowspan=2 style=&quot;position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;&quot;|7
|-
|align=center|18&lt;!--STR--&gt;
|bgcolor=cfcfff|&lt;small&gt;NC&lt;/small&gt;
|bgcolor=efcfff|&lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=efcfff|&lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=cfcfff|17
|bgcolor=cfcfff|15
|bgcolor=efcfff|&lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=efcfff|&lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=efcfff|&lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=cfcfff|19
|bgcolor=efcfff|&lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=cfcfff|13
|bgcolor=efcfff|&lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=efcfff|&lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=efcfff|&lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=efcfff|&lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=cfcfff|12
|bgcolor=|&lt;!--plus naelren--&gt;
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|-style=&quot;border-top:2px solid #aaaaaa&quot;
!rowspan=2|11
|rowspan=2 align=left|{{VS-VLAG}} [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]]
|align=center|11&lt;!--PER--&gt;
|bgcolor=cfcfff|16
|bgcolor=cfcfff|15
|bgcolor=cfcfff|17
|bgcolor=cfcfff|16
|bgcolor=efcfff|&lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=cfcfff|15
|bgcolor=cfcfff|14
|bgcolor=efcfff|&lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=cfcfff|14
|bgcolor=efcfff|&lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=efcfff|&lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=cfcfff|15
|bgcolor=cfcfff|18
|bgcolor=efcfff|&lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=cfcfff|14
|bgcolor=cfcfff|19
|bgcolor=|&lt;!--plus naelren--&gt;
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
!rowspan=2 style=&quot;position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;&quot;|0
|-
|align=center|77&lt;!--BOT--&gt;
|bgcolor=efcfff|&lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=cfcfff|13
|bgcolor=cfcfff|19
|bgcolor=cfcfff|18
|bgcolor=cfcfff|16
|bgcolor=efcfff|&lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=efcfff|&lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=efcfff|&lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=cfcfff|16
|bgcolor=cfcfff|18
|bgcolor=efcfff|&lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=efcfff|&lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=cfcfff|19
|bgcolor=cfcfff|18
|bgcolor=cfcfff|16&lt;sup&gt;'''†'''&lt;/sup&gt;
|bgcolor=efcfff|&lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=|&lt;!--plus naelren--&gt;
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|-style=&quot;border-top:2px solid #aaaaaa&quot;
!valign=&quot;middle&quot; rowspan=2|Plek
!valign=&quot;middle&quot; rowspan=2|Vervaardiger
!valign=&quot;middle&quot; rowspan=2|{{Afkorting|Nr.|Motornommer van renjaer}}
!width=&quot;3%&quot;|{{AU-VLAG}}&lt;br/&gt;[[2026 Australiese Grand Prix|AUS]]
!width=&quot;3%&quot;|{{CN-VLAG}}&lt;br/&gt;[[2026 Chinese Grand Prix|CHN]]
!width=&quot;3%&quot;|{{JP-VLAG}}&lt;br/&gt;[[2026 Japannese Grand Prix|JPN]]
!width=&quot;3%&quot;|[[Beeld:Flag of Miami, Florida.svg|20px|rand|Vlag van Miami]]&lt;br/&gt;[[2026 Miami Grand Prix|MIA]]
!width=&quot;3%&quot;|{{CA-VLAG}}&lt;br/&gt;[[2026 Kanadese Grand Prix|KAN]]
!width=&quot;3%&quot;|{{MC-VLAG}}&lt;br/&gt;[[2026 Monaco Grand Prix|MON]]
!width=&quot;3%&quot;|[[Beeld:Flag of Catalonia.svg|20px|rand|Vlag van Katalonië]]&lt;br/&gt;[[2026 Barcelona-Katalonië Grand Prix|BKT]]
!width=&quot;3%&quot;|{{AT-VLAG}}&lt;br/&gt;[[2026 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]
!width=&quot;3%&quot;|{{GB-VLAG}}&lt;br/&gt;[[2026 Britse Grand Prix|GBR]]
!width=&quot;3%&quot;|{{BE-VLAG}}&lt;br/&gt;[[2026 Belgiese Grand Prix|BEL]]
!width=&quot;3%&quot;|{{HU-VLAG}}&lt;br/&gt;[[2026 Hongaarse Grand Prix|HON]]
!width=&quot;3%&quot;|{{NL-VLAG}}&lt;br/&gt;[[2026 Nederlandse Grand Prix|NED]]
!width=&quot;3%&quot;|{{IT-VLAG}}&lt;br/&gt;[[2026 Italiaanse Grand Prix|ITA]]
!width=&quot;3%&quot;|{{ES-VLAG}}&lt;br/&gt;[[2026 Spaanse Grand Prix|SPA]]
!width=&quot;3%&quot;|{{AZ-VLAG}}&lt;br/&gt;[[2026 Azerbeidjanse Grand Prix|AZE]] 
!width=&quot;3%&quot;|{{MY-VLAG}}&lt;br/&gt;[[2025 Bahreinse Grand Prix|BHR]]
!width=&quot;3%&quot;|{{SG-VLAG}}&lt;br/&gt;[[2026 Singapoerse Grand Prix|SIN]]
!width=&quot;3%&quot;|{{VS-VLAG}}&lt;br/&gt;[[2026 Verenigde State Grand Prix|VSA]]
!width=&quot;3%&quot;|[[Beeld:Flag of Mexico City, Mexico.svg|20px|rand|Vlag van Meksikostad]]&lt;br/&gt;[[2026 Meksikostad Grand Prix|MXS]]
!width=&quot;3%&quot;|[[Beeld:Bandeira_da_cidade_de_São_Paulo.svg|18px|rand|Vlag van São Paulo]]&lt;br/&gt;[[2026 São Paulo Grand Prix|SAP]]
!width=&quot;3%&quot;|[[Beeld:Flag of Las Vegas, Nevada.svg|20px|rand|Vlag van Las Vegas]]&lt;br/&gt;[[2026 Las Vegas Grand Prix|LSV]]
!width=&quot;3%&quot;|{{vlagikoon|QAT}}&lt;br/&gt;[[2026 Katarse Grand Prix|KAT]]
!width=&quot;3%&quot;|[[Beeld:Flag_of_Abu_Dhabi.svg|20px|rand|Vlag van Aboe Dhabi]]&lt;br/&gt;[[2026 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]]
!valign=&quot;middle&quot; rowspan=2 style=&quot;position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;&quot;|Punte
|-
!valign=&quot;middle&quot; colspan=&quot;23&quot;|[[Lys van Formule Een Grands Prix|Grands Prix]]
|}
&lt;/div&gt;
'''Opmerking''':&lt;br/&gt;
&lt;sup&gt;'''†'''&lt;/sup&gt; — Die renjaer kon nie die Grand Prix voltooi nie, maar is geklassifiseer omdat hy meer as 90% van die ren voltooi het.

== Verwysings ==
{{Verwysings}}

[[Kategorie:Formule Een-seisoene]]</text>
      <sha1>r2jr9opnf173gx55mdupsx2cke00wga</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2977190</id>
      <parentid>2977189</parentid>
      <timestamp>2026-10-10T06:46:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aliwal2012</username>
        <id>39067</id>
      </contributor>
      <comment>/* Tegniese regulasies */</comment>
      <origin>2977190</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="82054" sha1="bqe0lont1upfoku9kpxa39vlz08vnio" xml:space="preserve">{{F1 seisoen
| Vorige = 2025
| Huidige = 2026
| Volgende = 2027
}}
[[Lêer:Formula One logo.svg|thumb|260px|Formule 1 logo]]
Die '''2026 Formule 1-seisoen''' is die 77ste Formule 1-seisoen. &quot;Formule 1&quot;, amptelik die &quot;FIA Formule Een Wêreldkampioenskap,&quot; is die hoogste klas van motorsport soos gedefinieer deur die Fédération Internationale de l'Automobile (FIA). Die kampioenskap, wat van Maart tot Desember gehou word, bestaan uit drie-en-twintig Grands Prix, nadat die [[Bahreinse Grand Prix]] en [[Saoedi-Arabiese Grand Prix]] weens die voortdurende oorlog in die Midde-Ooste afgelas is.

Die 2026-seisoen het groot regulasieveranderinge ingelui, met nuwe motors en enjins. Motors is met aktiewe aërodinamika en beweegbare vleuels bekendgestel.

== Algemeen ==
===Verandering in regulasies===
Die voorskrifte vir die enjin, aërodinamika, geometrie en veiligheidsregulasies is almal vir die 2026-seisoen hersien.

===Tegniese regulasies===
Die agtste weergawe van die tegniese regulasies vir die 2026-seisoen is op 5 Augustus 2026 gepubliseer.&lt;ref name=SR&gt;{{en}}{{Cite web |url=https://www.fia.com/system/files/documents/fia_2026_f1_regulations_-_section_b_sporting_-_iss_08_-_2026-08-05_7.pdf|title=2026 Formula 1 Section B: Sporting Regulations - Issue 08|website=fia.com |datum=2026-08-05}}&lt;/ref&gt;

===Afmetings en aërodinamika van motors===
Op 6 Junie 2024 is die 2026-motorkonsep onthul. Die konsep beskik oor nuwe aktiewe aërodinamika in beide die voor- en agtervlerke. In die konsep is die sleepverminderingstelsel afgeskaf en vervang deur 'n nuwe handmatige enjinmodus. Die wielbasis is verminder van 360 cm tot 340 cm, die breedte is verminder van 200 cm tot 190 cm, en die minimum massa is verminder tot 768 kg. Die breedte van die voor- en agterbande sal onderskeidelik met 2,5 cm en 3,0 cm verminder word. Die vloer sal 'n verminderde grondeffek hê om die probleme wat motors met bons tydens bestuur gehad het, te verlig.

===Kragbron===
Nuwe krageenheidregulasies is vir die 2026-seisoen ingestel. Die nuwe krageenhede produseer steeds meer as 1 000 pk (750 kW), hoewel krag uit verskillende bronne aangewend word. Die enjinregulasies het die 1.6-liter turbo-aangejaagde V6-binnebrandenjin behou wat sedert 2014 gebruik word. Die MGU-H (Motor Generator Unit - Heat), wat ook sedert 2014 gebruik word, is egter verbied, terwyl die krag van die MGU-K (Motor Generator Unit - Kinetic) verhoog is van 160 pk (120 kW) tot 470 pk (350 kW).

Die krag van die interne verbrandingsgedeelte van die krageenheid neem van 630 kW tot 400 kW af. Die krageenhede gebruik 'n ten volle volhoubare brandstof wat deur Formule 1 ontwikkel is. Daar word verwag dat die krageenhede twee keer soveel elektriese energie as voorheen sal herwin.

== Sportregulasies ==
Die sesde weergawe van die sportregulasies vir die 2026-seisoen is op 28 April 2026 gepubliseer.&lt;ref name=SR&gt;{{en}}{{Cite web |url=https://www.fia.com/system/files/documents/fia_2026_f1_regulations_-_section_b_sporting_-_iss_06_-_2026-04-28.pdf |titel=2026 Formula 1 Section B Sporting Regulations - Issue 06 |website=fia.com |datum=2026-04-28}}&lt;/ref&gt;

===Naelren===
Hierdie seisoen, soos in 2025, sal die naelren by ses Grands Prix gehou word. Die [[2026 Chinese Grand Prix#Naelren|Chinese]], [[2026 Miami Grand Prix#Naelren|Miami]], [[2026 Kanadese Grand Prix#Naelren|Kanadese]], [[2026 Britse Grand Prix#Naelren|Britse]], [[2026 Nederlandse Grand Prix#Naelren|Nederlandse]] en [[2026 Singapoerse Grand Prix#Naelren|Singapoerse]] Grands Prix sal die naelren-formaat aanbied. Vir Kanada, Nederland en Singapoer sal dit die eerste keer wees waar 'n naelren plaasvind.&lt;ref&gt;{{en}}{{Citeer web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article/formula-1-and-fia-announce-2026-sprint-calendar.3PyLPAazrBNe8kQIS3wOfY |titel=Formula 1 and FIA announce 2026 Sprint calendar |website=formula1.com |datum=16 September 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{nl}}{{Citeer web |url=https://www.circuitzandvoort.nl/nieuws/formula-1-heineken-dutch-grand-prix-viert-unieke-motorsportgeschiedenis-in-nederland-met-laatste-editie-in-2026/ |titel=Formula 1 Heineken Dutch Grand Prix viert unieke motorsportgeschiedenis in Nederland met laatste editie in 2026 |website=circuitzandvoort.nl |datum=4 Desember 2024}}&lt;/ref&gt;

=== Hittegevaar ===
Indien die amptelike weerdiens voorspel dat die hitte-indeks 30.5°C sal oorskry op enige stadium gedurende die naelren of wedren, of indien die wedrendirekteur so bepaal, kan 'n hittegevaar 24 uur voor die geskeduleerde begin van die naelren of wedren verklaar word. Sodra 'n hittegevaar verklaar is, moet bykomende items om die bestuurder te help afkoel, aangebring word.

=== Wegspringrooster ===
Die voorlopige wegspringrooster sal nie later nie as twee uur voor die geskeduleerde begin van die formasierondte vir die wedren aangekondig word. In vorige jare was dit vier uur.

=== Finansiële regulasies ===
Die sesde weergawe van die Finansiële Tegniese Regulasie is op 28 April 2026 deur FIA gepubliseer.&lt;ref&gt;{{en}}{{Cite web |url=https://www.fia.com/system/files/documents/fia_2026_f1_regulations_-_section_d_financial_-_f1_teams_-_iss_06_-_2026-04-28.pdf |title=2026 Formula 1 Section D Financial Regulations - Issue 04 |website=fia.com |datum=2026-04-28}}&lt;/ref&gt;

== Kalender ==
[[Lêer:Formula_1_all_over_the_world-2026.svg|duimnael|280px|Lande wat 'n [[Lys van Formule Een Grands Prix|Grand Prix]] in 2026 aanbied, word in groen aangedui, vorige gasheerlande word in donkergrys aangedui.]]
Op 10 Junie 2025 is die kalender amptelik aangekondig.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.nu.nl/formule-1/6358632/gp-nederland-volgend-jaar-week-eerder-madrid-vervangt-imola-op-f1-kalender.html|title=GP Nederland volgend jaar week eerder, Madrid vervangt Imola op F1-kalender|date=10 Junie 2025|website=nu.nl}}&lt;/ref&gt; Daar verskyn vier-en-twintig Grands Prix op die kalender.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://racingnews365.nl/f1-onthult-kalender-voor-2026|title=F1 onthult kalender voor 2026|date=2025-06-10|website=RacingNews365.nl|access-date=10 Junie 2025}}&lt;/ref&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot; border=&quot;1&quot; style=&quot;font-size: 90%&quot;
!{{Afkorting|GP nr.|Grand Prix nommer sedert 1950}}
!Ronde
![[Lys van Formule Een Grands Prix|Grand Prix]]
![[Lys van Formule Een-bane|Baan]]
!Plek
!Datum
|-
|{{Middel|1150}}
!1
|[[Australiese Grand Prix|GP van Australië]]
|{{AU-VLAG}} [[Albert Park Renbaan]]
|[[Melbourne]]
|8 Maart
|-
|{{Middel|1151}}
!2
|[[Chinese Grand Prix|GP van China]]
|{{CN-VLAG}} [[Shanghai Internasionale Renbaan]]
|[[Shanghai]]
|15 Maart
|-
|{{Middel|1152}}
!3
|[[Japannese Grand Prix|GP van Japan]]
|{{JP-VLAG}} [[Suzuka Internasionale Renbaan]]
|Suzuka
|29 Maart
|-
|{{Middel|1153}}
!4
|[[Miami Grand Prix|GP van Miami]]
|{{US-VLAG}} [[Miami International Autodrome]]
|Miami Gardens ([[Florida]])
|3 Mei
|-
|{{Middel|1154}}
!5
|[[Kanadese Grand Prix|GP van Kanada]]
|{{CA-VLAG}} [[Gilles Villeneuve-renbaan]]
|[[Montreal]] ([[Quebec]])
|24 Mei
|-
|{{Middel|1155}}
!7
|[[Monaco Grand Prix|GP van Monaco]]
|{{MC-VLAG}} [[Monaco-renbaan]]
|[[Monaco]]
|7 Junie
|-
|{{Middel|1156}}
!7
|[[Barcelona-Katalonië Grand Prix|GP van Barcelona-Katalonië]]
|{{ES-VLAG}} [[Barcelona-Catalunya-renbaan]]
|Montmeló
|14 Junie
|-
|{{Middel|1157}}
!8
|[[Oostenrykse Grand Prix|GP van Oostenryk]]
|{{AT-VLAG}} [[Red Bull Ring]]
|Spielberg
|28 Junie
|-
|{{Middel|1158}}
!9
|[[Britse Grand Prix|GP van Groot-Brittanje]]
|{{GB-VLAG}} [[Silverstone-renbaan]]
|Silverstone
|5 Julie
|-
|{{Middel|1159}}
!10
|[[Belgiese Grand Prix|GP van België]]
|{{BE-VLAG}} [[Circuit de Spa-Francorchamps]]
|Stavelot
|19 Julie
|-
|{{Middel|1160}}
!11
|[[Hongaarse Grand Prix|GP van Hongarye]]
|{{HU-VLAG}} [[Hungaroring]]
|Mogyoród
|26 Julie
|-
|{{Middel|1161}}
!12
|[[Nederlandse Grand Prix|GP van Nederland]]
|{{NL-VLAG}} [[Zandvoort-renbaan]]
|Zandvoort
|23 Augustus
|-
|{{Middel|1162}}
!13
|[[Italiaanse Grand Prix|GP van Italië]]
|{{IT-VLAG}} [[Autodromo Nazionale di Monza]]
|Monza
|6 September
|-
|{{Middel|1163}}
!14
|[[Spaanse Grand Prix|GP van Spanje]]
|{{ES-VLAG}} [[Circuito de Madring]]
|[[Madrid]]
|13 September
|-
|{{Middel|1164}}
!15
|[[Azerbeidjanse Grand Prix|GP van Azerbeidjan]]
|{{AZ-VLAG}} [[Bakoe-straatrenbaan]]
|[[Bakoe]]
|26 September
|-
|{{Middel|1165}}
!16
|[[Bahreinse Grand Prix|GP van Bahrein]]
|{{MY-VLAG}} [[Sepang Internasionale Renbaan]]
|Sepang
|4 Oktober
|-
|{{Middel|1166}}
!17
|[[Singapoerse Grand Prix|GP van Singapoer]]
|{{SG-VLAG}} [[Marinabaai Straatrenbaan]]
|[[Singapoer|Singapore]]
|11 Oktober
|-
|{{Middel|1167}}
!18
|[[Verenigde State Grand Prix|GP van die Verenigde State]]
|{{US-VLAG}} [[Circuit of the Americas]]
|[[Austin, Texas|Austin]] ([[Texas]])
|25 Oktober
|-
|{{Middel|1168}}
!19
|[[Meksikaanse Grand Prix|GP van Meksiko-Stad]]
|{{MX-VLAG}} [[Autódromo Hermanos Rodríguez]]
|[[Meksikostad]]
|1 November
|-
|{{Middel|1169}}
!20
|[[Brasiliaanse Grand Prix|GP van São Paulo]]
|{{BR-VLAG}} [[José Carlos Pace-renbaan]]
|[[São Paulo]]
|8 November
|-
|{{Middel|1170}}
!21
|[[Las Vegas Grand Prix|GP van Las Vegas]]
|{{US-VLAG}} [[Las Vegas Straatrenbaan]]
|[[Las Vegas]] ([[Nevada]])
|21 November
|-
|{{Middel|1171}}
!22
|[[Katarse Grand Prix|GP van Katar]]
|{{Vlagikoon|QAT}} [[Losail Internasionale Renbaan]]
|[[Lusail]]
|29 November
|-
|{{Middel|1172}}
!23
|[[Aboe Dhabi Grand Prix|GP van Aboe Dhabi]]
|{{AE-VLAG}} [[Yas Marina-renbaan]]
|[[Yas-eiland|Yas]]
|6 Desember
|}

=== Kalenderwysigings in 2026 ===
* Die [[Emilia-Romagna Grand Prix]] het van die kalender verdwyn omdat die kontrak nie hernu is nie.
* Die [[Kanadese Grand Prix]] is op die kalender vervroeg om die doeltreffendheid van vragvervoer te verbeter. Vrag kan nou van Miami Gardens direk na [[Montreal]] vervoer word sonder om eers na Monaco en Montmeló in Europa te reis.
* Die [[Spaanse Grand Prix]] sal by die Madring-straatrenbaan in Madrid gehou word in plaas van die [[Circuit de Barcelona-Catalunya]], wat ook 'n ren genaamd die [[Barcelona-Katalonië Grand Prix]] aanbied.
* Die [[Nederlandse Grand Prix]] is vir die laaste keer op die kalender en sal vir die eerste keer 'n naelren aanbied.
* Die [[Azerbeidjanse Grand Prix]] word met een dag vervroeg weens die land se Herdenkingsviering op 27 September. Op versoek van die organiseerders sal die wedren op Saterdag 26 September gehou word.
* Op 26 Julie 2026 is aangekondig dat die Bahreinse Grand Prix van Sakhir na die [[Sepang Internasionale Renbaan]] in Sepang, [[Maleisië]], verskuif word, waar die [[Maleisiese Grand Prix]] laas in 2017 gehou is. Die wedren op 4 Oktober sal amptelik die ''Gulf Air Bahreinse Grand Prix in Maleisië'' genoem word.&lt;ref&gt;{{nl}}{{Citeer web |url=https://www.nu.nl/formule-1/6404438/formule-1-in-oktober-naar-maleisie-als-vervanger-afgelaste-gp-bahrein.html |titel=Formule 1 in oktober naar Maleisië als vervanger afgelaste GP Bahrein |website=nu.nl |datum=2026-07-26}}&lt;/ref&gt;

=== Afgelaste renne ===
Op 13 Maart 2026 word bekendgemaak dat die [[Bahreinse Grand Prix]] en [[Saoedi-Arabiese Grand Prix]] nie sal plaasvind in April nie, vanweë die voortgesette oorlog in [[Iran]] en die Midde-Ooste.&lt;ref&gt;{{Citeer web |url=https://www.formula1.com/en/latest/article/bahrain-and-saudi-arabian-grands-prix-will-not-take-place-in-april.1hnqllVG85RSt8pbFc5Ivx |titel=Bahrain and Saudi Arabian Grands Prix will not take place in April |website=formula1.com |datum=14 Maart 2026 | taal=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{nl}}{{Citeer web |url=https://www.gelderlander.nl/meer-sport/formule-1-gaat-races-in-bahrein-en-saoedi-arabie-van-de-kalender-halen-wegens-oorlog-in-het-midden-oosten~a386afd3/ |titel=Formule 1 gaat races in Bahrein en Saoedi-Arabië van de kalender halen wegens oorlog in het Midden-Oosten |website=gelderlander.nl |datum= 13 Maart 2026}}&lt;/ref&gt;

{| class=&quot;wikitable&quot; border=&quot;1&quot; style=&quot;font-size: 85%&quot;
!Rondte
!|Grand Prix
![[Lys van Formule Een-bane|Baan]]
!Plek
!Oorspronklike datum
|-
!4
|[[Bahreinse Grand Prix|GP van Bahrein]]
|{{BH-VLAG}} [[Bahrein Internasionale Renbaan]]
|[[Sakhir]]
|12 April
|-
!5
|[[Saoedi-Arabiese Grand Prix|GP van Saoedi-Arabië]]
|{{Vlagikoon|SAU}} [[Djedda-straatrenbaan]]
|[[Djedda|Jeddah]]
|19 April
|}

== Inskrywings ==
Die volgende vervaardigers en jaers is onder kontrak om aan die 2026 Wêreldkampioenskap deel te neem. Alle spanne ding mee met bande wat slegs deur [[Pirelli]] verskaf word.&lt;ref&gt;{{en}}{{citeer web |url=https://www.formula1.com/en/latest/article/pirelli-to-continue-as-formula-1s-exclusive-tyre-supplier-until-2027.7xJIxJyMe84N3p7k4iIMjK |titel=Pirelli to continue as Formula 1's exclusive tyre supplier until 2027 |website=formula1.com |datum=2023-10-10}}&lt;/ref&gt; Elke span het ten minste twee renjaers ingeskryf, een vir elk van die twee verpligte motors.
&lt;div style=&quot;overflow-x: auto; margin: 1em 0&quot;&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;font-size: 90%;&quot;
|+{{Nowrap|Spanne en jaers wat gekontrakteer is om aan die 2026 Wêreldkampioenskap deel te neem}}
!Inskrywer
!Vervaardiger
!Onderstel
!Kragbron
!Nr.
!Renjaer
!{{Afkorting|Rondtes|Rondtes ingeskryf}}
!style=&quot;border-left:2px solid #aaaaaa&quot;|Nr.
!Renjaers in&lt;br /&gt;vrye oefening
!{{Afkorting|Rondtes|Rondtes ingeskryf}}
|-style=&quot;border-top:2px solid #aaaaaa&quot;
|rowspan=2|{{Vlagikoon|FRA}} BTW [[Alpine F1-span]]
!rowspan=2|[[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-AMG|Mercedes]]
|rowspan=2|A526&lt;ref&gt;{{nl}}{{Citeer web |url=https://www.statsf1.com/nl/alpine/modeles.aspx |titel=Alpine Chassis |website=statsf1.com}}&lt;/ref&gt;
|rowspan=2|Mercedes M17&lt;br/&gt;E Performance&lt;ref name=&quot;AlpineMercedes&quot;&gt;{{nl}}{{Cite web |url=https://www.formule1.nl/nieuws/officieel-alpine-stapt-vanaf-2026-over-op-mercedes-motoren/ |titel=Alpine stapt vanaf 2026 over op Mercedes-motoren |website=Formule 1.nl |datum=12 November 2024 }}&lt;/ref&gt;
|{{Center|10}}
|{{FR-VLAG}} [[Pierre Gasly]]&lt;ref name=&quot;Gasly&quot;&gt;{{nl}}{{Citeer web|url=https://www.nu.nl/formule-1/6318484/gasly-verbindt-formule-1-toekomst-aan-alpine-met-meerjarig-contract.html |titel=Gasly verbindt Formule 1-toekomst aan Alpine met meerjarig contract |website=nu.nl |datum=2024-06-27}}&lt;/ref&gt;
|align=center|1–16
|align=center style=&quot;border-left:2px solid #aaaaaa&quot;|61
|{{EE-VLAG}} Paul Aron&lt;ref name=entrylistITA2026&gt;{{en}}{{Citeer web |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_italian_grand_prix_-_entry_list.pdf |titel=2026 Italian Grand Prix – Entry List |uitgewer=[[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] |datum=2026-09-04}}&lt;/ref&gt;
|align=center|13
|-
|{{Center|43}}
|{{AR-VLAG}} [[Franco Colapinto]]&lt;ref&gt;{{nl}}{{Citeer web |url=https://www.formule1.nl/nieuws/alpine-verlengt-contract-franco-colapinto-bevestigt-line-up-2026-paul-aron/ |titel=Alpine verlengt contract Franco Colapinto, bevestigt line-up voor 2026 |achternaam=Nijhuis |voornaam=Matthijs |datum=2025-11-07 |bezochtdatum=7 November 2025 |werk=Formule1.nl}}&lt;/ref&gt;
|align=center|1–16
|align=center style=&quot;border-left:2px solid #aaaaaa&quot;|61
|{{EE-VLAG}} Paul Aron&lt;ref name=entrylistHON2026&gt;{{en}}{{Citeer web |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_hungarian_grand_prix_-_entry_list.pdf |titel=2026 Hungarian Grand Prix – Entry List |uitgewer=[[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] |datum=2026-07-24}}&lt;/ref&gt;
|align=center|11
|-style=&quot;border-top:2px solid #aaaaaa&quot;
|rowspan=2|{{GB-VLAG}} [[Aston Martin F1|Aston Martin Aramco F1-span]]
!rowspan=2|[[Aston Martin F1|Aston Martin]] Aramco-[[Honda]]
|rowspan=2|AMR26&lt;ref&gt;{{nl}}{{Citeer web |url=https://www.statsf1.com/nl/aston-martin/modeles.aspx |titel=Aston Martin Chassis |website=statsf1.com}}&lt;/ref&gt;
|rowspan=2|Honda RA626H&lt;ref&gt;{{Citeer web |url=https://www.formule1.nl/nieuws/honda-neemt-tijd-nieuwe-aston-martin-motor-ontwikkelen-laatste-moment/ |titel=Honda neemt tijd voor nieuwe Aston Martin-motor: ‘Ontwikkelen tot het laatste moment’ |website=formule1.nl |datum=2025-03-05 |bezochtdatum=2025-04-24}}&lt;/ref&gt;
|{{Center|14}}
|{{ES-VLAG}} [[Fernando Alonso]]&lt;ref&gt;{{Citeer web|url=https://nos.nl/artikel/2516397-formule-1-coureur-alonso-verlengt-contract-bij-aston-martin|titel=Formule 1-coureur Alonso verlengt contract bij Aston Martin |website=nos.nl |datum=2024-04-11}}&lt;/ref&gt;
|align=center|1–16
|align=center style=&quot;border-left:2px solid #aaaaaa&quot;|34
|{{VS-VLAG}} Jak Crawford&lt;ref&gt;{{en}}{{Citeer web |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_japanese_grand_prix_-_entry_list.pdf |titel=2026 Japanese Grand Prix – Entry List |uitgewer=[[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] |datum=2026-03-27}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}}{{Citeer web |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_belgian_grand_prix_-_entry_list.pdf |titel=2026 Belgian Grand Prix – Entry List |uitgewer=[[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] |datum=2026-07-17}}&lt;/ref&gt;
|align=center|3, 10
|-
|{{Center|18}}
|{{CA-VLAG}} [[Lance Stroll]]&lt;ref name=&quot;Stroll&quot;&gt;{{en}}{{Citeer web|url=https://www.astonmartinf1.com/en-GB/news/announcement/aston-martin-aramco-confirms-lance-stroll-for-2025-and-beyond |titel=Aston Martin Aramco confirms Lance Stroll for 2025 and beyond |website=astonmartinf1.com |datum=2024-06-27}}&lt;/ref&gt;
|align=center|1–16
|align=center style=&quot;border-left:2px solid #aaaaaa&quot;|34
|{{VS-VLAG}} Jak Crawford&lt;ref name=entrylistOOS2026&gt;{{en}}{{Citeer web |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_austrian_grand_prix_-_entry_list.pdf |titel=2026 Austrian Grand Prix – Entry List |uitgewer=[[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] |datum=2026-06-26}}&lt;/ref&gt;
|align=center|8
|-style=&quot;border-top:2px solid #aaaaaa&quot;
|rowspan=2|{{GB-VLAG}} [[Williams F1|Atlassian Williams F1-span]]
!rowspan=2|[[Williams F1|Atlassian Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]
|rowspan=2|FW48&lt;ref&gt;{{nl}}{{Citeer web |url=https://www.statsf1.com/nl/williams/modeles.aspx |titel=Williams Chassis |website=statsf1.com}}&lt;/ref&gt;
|rowspan=2|Mercedes M17&lt;br/&gt;E Performance&lt;ref&gt;{{en}}{{Citeer web |url=https://www.reuters.com/sports/motor-sports/williams-f1-team-use-mercedes-engines-until-least-2030-2024-01-08/#:~:text=LONDON%2C%20Jan%208%20(Reuters),both%20parties%20announced%20on%20Monday. |titel=Williams F1 team to use Mercedes engines until at least 2030 |website=Reuters |datum=2024-01-08}}&lt;/ref&gt;
|{{Center|23}}
|{{TH-VLAG}} [[Alexander Albon]]&lt;ref&gt;{{en}}{{Citeer web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article.breaking-williams-confirm-albon-for-2023-on-new-multi-year-contract.1rpexVv61cyqPW7h7La6LZ.html |titel=Williams confirm Albon for 2023 on new multi-year contract |website=Formula1.com |datum=2023-08-03}}&lt;/ref&gt;
|align=center|1–16
|align=center style=&quot;border-left:2px solid #aaaaaa&quot;|46
|{{GB-VLAG}} Luke Browning&lt;ref name=entrylistCAT2026&gt;{{en}}{{Cite web |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_barcelona-catalunya_grand_prix_-_entry_list.pdf |titel=2026 Barcelona-Catalunya Grand Prix - Entry List |uitgewer=[[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] |datum=2026-06-12}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=entrylistITA2026/&gt;
|align=center|7, 13
|-
|{{Center|55}}
|{{ES-VLAG}} [[Carlos Sainz jr.]]&lt;ref&gt;{{nl}}{{Cite web |url=https://nos.nl/artikel/2530783-formule-1-coureur-sainz-stapt-over-van-ferrari-naar-williams |titel=Formule 1-coureur Sainz stapt over van Ferrari naar Williams |website=nos.nl |datum=2024-07-29 |accessdate=2024-07-29}}&lt;/ref&gt;
|align=center|1–16
|align=center style=&quot;border-left:2px solid #aaaaaa&quot;|46
|{{GB-VLAG}} Luke Browning&lt;ref name=entrylistOOS2026/&gt;
|align=center|8
|-style=&quot;border-top:2px solid #aaaaaa&quot;
|rowspan=2|{{DE-VLAG}}[[Audi F1-span|Audi Revolut F1-span]]&lt;ref&gt;{{nl}}{{Citeer web |url=https://racingnews365.nl/officieel-audi-slaat-de-handen-ineen-met-formule-1-team |titel=Officieel: Audi slaat de handen ineen met Formule 1-team |website=racingnews365.nl |datum=26 Oktober 2022}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{nl}}{{Citeer web |url=https://racingnews365.nl/audi-presenteert-titelsponsor-nieuw-f1-team-2026 |titel=Audi presenteert titelsponsor nieuw F1-team 2026 |website=racingnews365.nl |datum=30 Julie 2025}}&lt;/ref&gt;
!rowspan=2|[[Audi F1-span|Audi]]
|rowspan=2|R26&lt;ref&gt;{{nl}}{{Citeer web |url=https://www.statsf1.com/nl/audi/modeles.aspx |titel=Audi Chassis |website=statsf1.com}}&lt;/ref&gt;
|rowspan=2|Audi AFR 26 Hybrid
|{{Center|5}}
|{{BR-VLAG}} [[Gabriel Bortoleto]]&lt;ref&gt;{{Citeer web |url=https://www.formule1.nl/nieuws/formule-2-coureur-gabriel-bortoleto-2025-naar-sauber-line-up-compleet/ |titel=Formule 2-coureur Gabriel Bortoleto in 2025 naar Sauber, line-up compleet |achternaam=Nijhuis |voornaam=Matthijs |website=Formule1.nl |datum=2024-11-06 |bezochtdatum=2024-11-06}}&lt;/ref&gt;
|align=center|1–16
|align=center style=&quot;border-left:2px solid #aaaaaa&quot;|97
|{{EE-VLAG}} Paul Aron&lt;ref name=entrylistOOS2026/&gt;
|align=center|8
|-
|{{Center|27}}
|{{DE-VLAG}} [[Nico Hülkenberg]]&lt;ref&gt;{{Citeer web |url=https://nos.nl/artikel/2518255-hulkenberg-stapt-na-dit-seizoen-over-van-haas-naar-sauber-dat-vanaf-2026-audi-wordt |titel=Hülkenberg stapt na dit seizoen over van Haas naar Sauber, dat vanaf 2026 Audi wordt |website=nos.nl |datum=2024-04-26}}&lt;/ref&gt;
|align=center|1–16
|align=center style=&quot;border-left:2px solid #aaaaaa&quot;|97
|{{EE-VLAG}} Paul Aron&lt;ref name=&quot;entrylistCAT2026&quot; /&gt;
|align=center|7
|-style=&quot;border-top:2px solid #aaaaaa&quot;
|rowspan=2|{{VS-VLAG}} [[Cadillac F1-span]]&lt;ref&gt;{{en}}{{Citeer web |url=https://www.formula1.com/en/latest/article/statement-on-general-motors-application-to-join-fia-formula-one-world.69uoRF1uwHwXkr4efkpnhc |titel=Statement on General Motors application to join FIA Formula One World Championship in 2026 |website=Formula 1.com |datum=25 November 2024 |bezochtdatum=24 April 2025}}&lt;/ref&gt;
!rowspan=2|[[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]]
|rowspan=2|MAC-26&lt;ref&gt;{{nl}}{{Citeer web |url=https://www.statsf1.com/nl/cadillac/modeles.aspx |titel=Cadillac Chassis |website=statsf1.com}}&lt;/ref&gt;
|rowspan=2|Ferrari 067/6&lt;ref&gt;{{nl}}{{Citeer web |url=https://racingnews365.nl/breaking-gloednieuw-f1-team-tekent-eerste-motordeal |titel=Gloednieuw F1-team tekent eerste motordeal |website=racingnews365.nl |datum=2024-12-10}}&lt;/ref&gt;
|{{Center|11}}
|{{MX-VLAG}} [[Sergio Pérez]]&lt;ref name=PERBOT&gt;{{nl}}{{Citeer web |url=https://nos.nl/artikel/2579988-veteranen-bottas-en-perez-keren-bij-nieuw-team-cadillac-terug-in-formule-1 |titel=Veteranen Bottas en Pérez keren bij nieuw team Cadillac terug in Formule 1|website=Nos.nl |datum=2025-08-26}}&lt;/ref&gt;
|align=center|1–16
|align=center style=&quot;border-left:2px solid #aaaaaa&quot;|25
|{{VS-VLAG}} Colton Herta&lt;ref name=entrylistCAT2026/&gt;&lt;ref name=entrylistITA2026/&gt;
|align=center|7, 13
|-
|{{Center|77}}
|{{FI-VLAG}} [[Valtteri Bottas]]&lt;ref name=PERBOT/&gt;
|align=center|1–16
|align=center style=&quot;border-left:2px solid #aaaaaa&quot;|25
|{{VS-VLAG}} Colton Herta&lt;ref name=entrylistHON2026/&gt;
|align=center|11
|-style=&quot;border-top:2px solid #aaaaaa&quot;
|rowspan=2|{{IT-VLAG}} [[Scuderia Ferrari]] [[Hewlett-Packard|HP]]
!rowspan=2|[[Scuderia Ferrari|Ferrari]]
|rowspan=2|SF-26&lt;ref&gt;{{nl}}{{Citeer web |url=https://nl.motorsport.com/f1/news/ferrari-onthult-naam-f1-auto-seizoen-2026/10788970/ |titel=Ferrari onthult naam van F1-auto die ommekeer moet brengen |datum=2026-01-11 |bezochtdatum=2026-01-12 |werk=nl.motorsport.com }}&lt;/ref&gt;
|rowspan=2|Ferrari 067/6&lt;ref&gt;{{en}}{{Citeer web |url=https://www.ferrari.com/en-NL/formula1/sf-26 |titel=Ferrari SF-26 |website=ferrari.com |datum=2026-01-23}}&lt;/ref&gt;
|{{Center|16}}
|{{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]]&lt;ref&gt;{{nl}}{{Citeer web|url=https://racingnews365.nl/breaking-leclerc-verlengt-zijn-contract-bij-ferrari |titel=Leclerc verlengt zijn contract bij Ferrari voor onbepaalde tijd |website=racingnews365.nl |datum=2024-01-25}}&lt;/ref&gt;
|align=center|1–16
|align=center style=&quot;border-left:2px solid #aaaaaa&quot;|38
|{{SE-VLAG}} Dino Beganovic&lt;ref name=entrylistOOS2026/&gt;
|align=center|8
|-
|{{Center|44}}
|{{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]]&lt;ref&gt;{{nl}}{{Citeer web|url=https://nos.nl/artikel/2507120-sensationele-transfer-is-rond-hamilton-rijdt-in-2025-voor-ferrari-sainz-weg |titel=Sensationele transfer is rond: Hamilton rijdt in 2025 voor Ferrari, Sainz weg |website=nos.nl |datum=2024-02-01}}&lt;/ref&gt;
|align=center|1–16
|align=center style=&quot;border-left:2px solid #aaaaaa&quot;|38
|{{SE-VLAG}} Dino Beganovic&lt;ref name=entrylistCAT2026/&gt;
|align=center|7
|-style=&quot;border-top:2px solid #aaaaaa&quot;
|rowspan=2|{{VS-VLAG}} [[Toyota Gazoo Racing|TGR]] [[Haas F1-span]]&lt;ref&gt;{{en}}{{Citeer web |url=https://www.formula1.com/en/latest/article/toyota-gazoo-racing-to-become-title-sponsors-of-haas-from-2026.7cSSDjuSpWld580YQKVtvh |titel=Toyota Gazoo Racing to become title sponsors of Haas from 2026 |website=formula1.com |datum=4 Desember 2025}}&lt;/ref&gt;
!rowspan=2|[[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]]
|rowspan=2|VF-26&lt;ref&gt;{{nl}}{{Citeer web |url=https://www.statsf1.com/nl/haas/modeles.aspx |titel=Haas Chassis |website=statsf1.com}}&lt;/ref&gt;
|rowspan=2|Ferrari 067/6
|{{Center|31}}
|{{FR-VLAG}} [[Esteban Ocon]]&lt;ref&gt;{{nl}}{{Citeer web |url=https://www.formule1.nl/nieuws/officieel-esteban-ocon-tekent-meerjarig-contract-bij-haas/ |titel=Esteban Ocon tekent meerjarig contract bij Haas |website=Formule1.nl |datum=2024-07-25 }}&lt;/ref&gt;
|align=center|1–16
|align=center style=&quot;border-left:2px solid #aaaaaa&quot;|50
|{{JP-VLAG}} Ryō Hirakawa&lt;ref name=entrylistOOS2026/&gt;
|align=center|8
|-
|{{Center|87}}
|{{GB-VLAG}} [[Oliver Bearman]]&lt;ref&gt;{{nl}}{{Citeer web |url=https://www.formule1.nl/nieuws/officieel-oliver-bearman-tekent-meerjarig-contract-haas/ |titel=Ferrari-talent Oliver Bearman tekent meerjarig contract met Haas |website=Formule1.nl |datum=2024-07-04 }}&lt;/ref&gt;
|align=center|1–16
|align=center style=&quot;border-left:2px solid #aaaaaa&quot;|50
|{{JP-VLAG}} Ryō Hirakawa&lt;ref name=entrylistHON2026/&gt;
|align=center|11
|-style=&quot;border-top:2px solid #aaaaaa&quot;
|rowspan=2|{{GB-VLAG}} [[McLaren|McLaren Mastercard F1-span]]
!rowspan=2|[[McLaren]]-[[Mercedes-AMG|Mercedes]]
|rowspan=2|MCL40&lt;ref&gt;{{nl}}{{Citeer web |url=https://www.statsf1.com/nl/mclaren/modeles.aspx |titel=McLaren Chassis |website=statsf1.com}}&lt;/ref&gt;
|rowspan=2|Mercedes M17&lt;br/&gt;E Performance
|{{Center|1}}
|{{GB-VLAG}} [[Lando Norris]]&lt;ref&gt;{{nl}}{{Citeer web |url=https://www.formule1.nl/nieuws/norris-verlengt-contract-en-wil-met-mclaren-op-jacht-naar-verstappen-en-red-bull/ |titel=Norris verlengt contract, wil met McLaren op jacht naar Verstappen en Red Bull |website=formule1.nl |datum=26 Januarie 2024 |bezochtdatum=24 April 2025 }}&lt;/ref&gt;
|align=center|1–16
|align=center style=&quot;border-left:2px solid #aaaaaa&quot;| 67
|{{IT-VLAG}} Leonardo Fornaroli&lt;ref name=entrylistCAT2026/&gt;
|align=center|7
|-
|{{Center|81}}
|{{AU-VLAG}} [[Oscar Piastri]]&lt;ref&gt;{{en}}{{Citeer web |url=https://www.formula1.com/en/latest/article/breaking-piastri-agrees-new-multi-year-contract-extension-with-mclaren.29O2HI46I2Te3orUqkwdwX |titel=Piastri agrees new multi-year contract extension with McLaren |datum=15 Oktober 2025 |bezochtdatum=15 Oktober 2025 |website=formule1.nl}}&lt;/ref&gt;
|align=center|1–16
|align=center style=&quot;border-left:2px solid #aaaaaa&quot;|67
|{{IT-VLAG}} Leonardo Fornaroli&lt;ref name=entrylistHON2026/&gt;
|align=center|11
|-style=&quot;border-top:2px solid #aaaaaa&quot;
|rowspan=2|{{DE-VLAG}} {{Nowrap|[[Mercedes AMG Petronas F1-span]]}}
!rowspan=2|[[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]]
|rowspan=2|F1 W17&lt;ref&gt;{{nl}}{{Citeer web |url=https://www.statsf1.com/nl/mercedes/modeles.aspx |titel=Mercedes chassis |website=statsf1.com}}&lt;/ref&gt;
|rowspan=2|Mercedes M17&lt;br/&gt;E Performance
|{{Center|12}}
|{{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]]&lt;ref name=MER&gt;{{en}}{{Citeer web |url=https://www.formula1.com/en/latest/article/russell-and-antonelli-confirmed-as-2026-mercedes-line-up.1vrWrdgEflkIwPgaybBEDj |titel=Russell and Antonelli confirmed as 2026 Mercedes line-up |bezochtdatum=15 Oktober 2025 |website=formula1.com }}&lt;/ref&gt;
|align=center|1–16
|align=center style=&quot;border-left:2px solid #aaaaaa&quot;|72
|{{DK-VLAG}} Frederik Vesti&lt;ref name=entrylistCAT2026/&gt;&lt;ref name=entrylistHON2026/&gt;
|align=center|7, 11
|-
|{{Center|63}}
|{{GB-VLAG}} [[George Russell]]&lt;ref&gt;{{nl}}{{Citeer web |url=https://www.nu.nl/formule-1/6364018/mercedes-gaat-door-met-russell-en-antonelli-hebben-bewezen-sterk-duo-te-zijn.html |titel=Mercedes gaat door met Russell en Antonelli: 'Hebben bewezen sterk duo te zijn' |website=nu.nl |datum=15 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt;
|align=center|1–16
|align=center style=&quot;border-left:2px solid #aaaaaa&quot;|
|
|align=center|
|-style=&quot;border-top:2px solid #aaaaaa&quot;
|rowspan=3|{{IT-VLAG}} Visa Cash App Racing Bulls F1-span
!rowspan=3|[[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]]
|rowspan=3|VCARB 03&lt;ref&gt;{{nl}}{{Citeer web |url=https://www.statsf1.com/nl/racing-bulls/modeles.aspx |titel=Racing Bulls Chassis |website=statsf1.com}}&lt;/ref&gt;
|rowspan=3|Red Bull Ford DM01&lt;ref name=RBF&gt;{{en}}{{Citeer web |url=https://media.ford.com/content/fordmedia/fna/us/en/news/2023/01/03/ford-returns-to-formula-1--strategic-partner-to-oracle-red-bull-.html |titel=Ford returns to Formula 1; Strategic partner to Oracle Red Bull Racing for 2026 season and beyond |website=media.ford.com |bezochtdatum=24 April 2025 }}&lt;/ref&gt;
|{{Center|30}}
|{{NZ-VLAG}} [[Liam Lawson]]&lt;ref name=LAWLIN&gt;{{en}}{{Citeer web |url=https://www.visacashapprb.com/int-en/2026-driver-live-up-announcement  |titel=Our Driver Line-Up For 2026 |website=visacashapprb.com |datum=2 Desember 2025}}&lt;/ref&gt;
|align=center|1–11, 15–16
|align=center style=&quot;border-left:2px solid #aaaaaa&quot;|90
|{{JP-VLAG}} Ayumu Iwasa&lt;ref name=entrylistOOS2026/&gt;
|align=center|8
|-
|{{Center|22}}
|{{JP-VLAG}} [[Yuki Tsunoda]]&lt;ref name=LAWTSU&gt;{{nl}}{{Cite web |url=https://f1journaal.be/officieel-isack-hadjar-mist-gp-van-nederland-liam-lawson-en-yuki-tsunoda-vallen-in-bij-red-bull-en-racing-bulls/ |titel=Isack Hadjar mist GP van Nederland, Liam Lawson en Yuki Tsunoda vallen in bij Red Bull en Racing Bulls |website=f1journaal.be |datum=2026-08-19}}&lt;/ref&gt;
|align=center|12–14
|align=center style=&quot;border-left:2px solid #aaaaaa&quot;|
|
|align=center|
|-
|{{Center|41}}
|{{GB-VLAG}} [[Arvid Lindblad]]&lt;ref name=LAWLIN/&gt;
|align=center|1–15
|align=center style=&quot;border-left:2px solid #aaaaaa&quot;|
|
|align=center|
|-style=&quot;border-top:2px solid #aaaaaa&quot;
|rowspan=3|{{AT-VLAG}} [[Red Bull Racing|Oracle Red Bull Racing]]
!rowspan=3|[[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]]
|rowspan=3|RB22&lt;ref&gt;{{nl}}{{Citeer web |url=https://www.statsf1.com/nl/red-bull/modeles.aspx |titel=Red Bull Chassis |website=statsf1.com}}&lt;/ref&gt;
|rowspan=3|Red Bull Ford DM01&lt;ref name=RBF/&gt;
|{{Center|3}}
|{{nowrap|{{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]]}}&lt;ref&gt;{{nl}}{{Citeer web |url=https://www.nu.nl/formule-1/6187089/verstappen-verlengt-contract-en-blijft-tot-en-met-2028-bij-red-bull.html |titel=Verstappen verlengt contract en blijft tot en met 2028 bij Red Bull |website=nu.nl |datum=2022-09-22}}&lt;/ref&gt;
|align=center|1–16
|align=center style=&quot;border-left:2px solid #aaaaaa&quot;|36
|{{JP-VLAG}} Ayumu Iwasa&lt;ref name=entrylistITA2026/&gt;
|align=center|13
|-
|{{Center|6}}
|{{FR-VLAG}} [[Isack Hadjar]]&lt;ref&gt;{{nl}}{{Citeer web |url=https://nos.nl/artikel/2592751-hadjar-volgt-tsunoda-op-als-teamgenoot-verstappen-bij-red-bull-racing|titel=Hadjar volgt Tsunoda op als teamgenoot Verstappen bij Red Bull Racing|website=Nos.nl|datum=1 Desember 2025}}&lt;/ref&gt;
|align=center|1–11, 15–16
|align=center style=&quot;border-left:2px solid #aaaaaa&quot;|36
|{{JP-VLAG}} Ayumu Iwasa&lt;ref name=entrylistCAT2026/&gt;
|align=center|7
|-
|{{Center|30}}
|{{NZ-VLAG}} [[Liam Lawson]]&lt;ref name=LAWTSU/&gt;
|align=center|12–14
|align=center style=&quot;border-left:2px solid #aaaaaa&quot;|
|
|align=center|
|-style=&quot;border-top:2px solid #aaaaaa&quot;
!colspan=&quot;10&quot; align=center| Bron: FIA&lt;ref name=inskryflys&gt;{{en}}{{citeer web|url=https://www.fia.com/events/fia-formula-one-world-championship/season-2026/2026-fia-formula-one-world-championship-entry |titel=2026 FIA Formula One World Championship Entry List |uitgever=[[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] |datum=2025-12-19}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Amptelike inskrywingslyste:
* {{en}}{{Citeer web |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_australian_grand_prix_-_entry_list.pdf |titel=2026 Australian Grand Prix – Entry List |uitgever=[[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] |datum=2026-03-06}}
* {{en}}{{Citeer web |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_chinese_grand_prix_-_entry_list.pdf |titel=2026 Chinese Grand Prix – Entry List |uitgewer=[[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] |datum=2026-03-13}}
* {{en}}{{Citeer web |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_japanese_grand_prix_-_entry_list.pdf |titel=2026 Japanese Grand Prix – Entry List |uitgewer=[[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] |datum=2026-03-27}}
* {{en}}{{Citeer web |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_miami_grand_prix_-_entry_list.pdf |titel=2026 Miami Grand Prix – Entry List |uitgewer=[[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] |datum=2026-05-01}}
* {{en}}{{Citeer web |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_canadian_grand_prix_-_entry_list.pdf |titel=2026 Canadian Grand Prix – Entry List |uitgewer=[[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] |datum=2026-05-22}}
* {{en}}{{Citeer web |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_monaco_grand_prix_-_entry_list.pdf |titel=2026 Monaco Grand Prix – Entry List |uitgewer=[[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] |datum=2026-06-05}}
* {{en}}{{Citeer web |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_barcelona-catalunya_grand_prix_-_entry_list.pdf |titel=2026 Barcelona-Catalunya Grand Prix – Entry List |uitgewer=[[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] |datum=2026-06-12}}
* {{en}}{{Citeer web |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_austrian_grand_prix_-_entry_list.pdf |titel=2026 Austrian Grand Prix – Entry List |uitgewer=[[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] |datum=2026-06-26}}
* {{en}}{{Citeer web |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_british_grand_prix_-_entry_list.pdf |titel=2026 British Grand Prix – Entry List |uitgewer=[[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] |datum=2026-07-03}}
* {{en}}{{Citeer web |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_belgian_grand_prix_-_entry_list.pdf |titel=2026 Belgian Grand Prix – Entry List |uitgewer=[[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] |datum=2026-07-17}}
* {{en}}{{Citeer web |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_hungarian_grand_prix_-_entry_list.pdf |titel=2026 Hungarian Grand Prix – Entry List |uitgewer=[[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] |datum=2026-07-24}}
* {{en}}{{Citeer web |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_dutch_grand_prix_-_entry_list.pdf |titel=2026 Dutch Grand Prix – Entry List |uitgewer=[[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] |datum=2026-08-21}}
* {{en}}{{Citeer web |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_italian_grand_prix_-_entry_list.pdf |titel=2026 Italian Grand Prix – Entry List |uitgewer=[[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] |datum=2026-09-04}}
* {{en}}{{Citeer web |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_spanish_grand_prix_-_entry_list.pdf |titel=2026 Spanish Grand Prix – Entry List |uitgewer=[[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] |datum=2026-09-11}}
* {{en}}{{Citeer web |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_azerbaijan_grand_prix_-_entry_list.pdf |titel=2026 Azerbaijan Grand Prix – Entry List |uitgewer=[[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] |datum=2026-09-24}}
* {{en}}{{Citeer web |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_bahrain_grand_prix_in_malaysia_-_entry_list.pdf |titel=2026 Bahrain Grand Prix in Malaysia – Entry List |uitgewer=[[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] |datum=2026-10-02}}
&lt;/ref&gt;
|}&lt;/div&gt;

== Uitslae en ranglys ==
=== Grands Prix ===
&lt;div style=&quot;overflow-x: auto; margin: 1em 0&quot;&gt;
{|class=&quot;wikitable&quot; style=font-size:85%
!Ronde
![[Lys van Formule Een Grands Prix|Grand Prix]]
!Voorste wegspringplek
!Vinnigste ronde
!Wenner&lt;br/&gt;(renjaer)
!Wenner&lt;br/&gt;(vervaardiger)
!Verslag
|-
!1
| {{AU-VLAG}} [[Australiese Grand Prix]]
| {{GB-VLAG}} [[George Russell]]
| {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]]
| {{GB-VLAG}} [[George Russell]]
| {{DE-VLAG}} [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]]
| [[2026 Australiese Grand Prix|Verslag]]
|-
!2
| {{CN-VLAG}} [[Chinese Grand Prix]] +Naelren '''*&lt;sup&gt;1&lt;/sup&gt;'''
| {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]]
| {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]]
| {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]]
| {{DE-VLAG}} [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]]
| [[2026 Chinese Grand Prix|Verslag]]
|-
!3
| {{JP-VLAG}} [[Japannese Grand Prix]]
| {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]]
| {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]]
| {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]]
| {{DE-VLAG}} [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]]
| [[2026 Japannese Grand Prix|Verslag]]
|-
!4
| [[Beeld:Flag of Miami, Florida.svg|20px|rand|Vlag van Miami]] [[Miami Grand Prix]] +Naelren '''*&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;'''
| {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]]
| {{GB-VLAG}} [[Lando Norris]]
| {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]]
| {{DE-VLAG}} [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]]
| [[2026 Miami Grand Prix|Verslag]]
|-
!5
| {{CA-VLAG}} [[Kanadese Grand Prix]] +Naelren '''*&lt;sup&gt;1&lt;/sup&gt;'''
| {{GB-VLAG}} [[George Russell]] 
| {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]]
| {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]]
| {{DE-VLAG}} [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]]
| [[2026 Kanadese Grand Prix|Verslag]]
|-
!6
| {{MC-VLAG}} [[Monaco Grand Prix]]
| {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]]
| {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]]
| {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]]
| {{DE-VLAG}} [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]]
| [[2026 Monaco Grand Prix|Verslag]]
|-
!7
| {{nowrap|[[Beeld:Flag of Catalonia.svg|20px|rand|Vlag van Katalonië]] [[Barcelona-Katalonië Grand Prix]]}}
| {{GB-VLAG}} [[George Russell]] 
| {{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]]
| {{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]]
| {{IT-VLAG}} [[Scuderia Ferrari|Ferrari]]
| [[2026 Barcelona-Katalonië Grand Prix|Verslag]]
|-
!8
| {{AT-VLAG}} [[Oostenrykse Grand Prix]]
| {{GB-VLAG}} [[George Russell]]
| {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]]
| {{GB-VLAG}} [[George Russell]]
| {{DE-VLAG}} [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]]
| [[2026 Oostenrykse Grand Prix|Verslag]]
|-
!9
| {{GB-VLAG}} [[Britse Grand Prix]] +Naelren '''*&lt;sup&gt;3&lt;/sup&gt;'''
| {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]]
| {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]]
| {{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]]
| {{IT-VLAG}} [[Scuderia Ferrari|Ferrari]]
| [[2026 Britse Grand Prix|Verslag]]
|-
!10
| {{BE-VLAG}} [[Belgiese Grand Prix]]
| {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]]
| {{GB-VLAG}} [[Lando Norris]]
| {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]]
| {{DE-VLAG}} [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]]
| [[2026 Belgiese Grand Prix|Verslag]]
|-
!11
| {{HU-VLAG}} [[Hongaarse Grand Prix]]
| {{GB-VLAG}} [[Lando Norris]]
| {{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]]
| {{GB-VLAG}} [[Lando Norris]]
| {{GB-VLAG}} [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]
| [[2026 Hongaarse Grand Prix|Verslag]]
|-
!12
| {{NL-VLAG}} [[Nederlandse Grand Prix]] +Naelren '''*&lt;sup&gt;1&lt;/sup&gt;'''
| {{GB-VLAG}} [[Lando Norris]]
| {{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]]
| {{GB-VLAG}} [[Lando Norris]]
| {{GB-VLAG}} [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]
| [[2026 Nederlandse Grand Prix|Verslag]]
|-
!13
| {{IT-VLAG}} [[Italiaanse Grand Prix]]
| {{FR-VLAG}} [[Pierre Gasly]]
| {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]]
| {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]]
| {{DE-VLAG}} [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]]
| [[2026 Italiaanse Grand Prix|Verslag]]
|-
!14
| {{ES-VLAG}} [[Spaanse Grand Prix]]
| {{GB-VLAG}} [[Lando Norris]]
| {{GB-VLAG}} [[George Russell]]
| {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]]
| {{DE-VLAG}} [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]]
| [[2026 Spaanse Grand Prix|Verslag]]
|-
!15
| {{AZ-VLAG}} [[Azerbeidjanse Grand Prix]]
| {{GB-VLAG}} [[George Russell]]
| {{GB-VLAG}} [[George Russell]]
| {{GB-VLAG}} [[George Russell]]
| {{DE-VLAG}} [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]]
| [[2026 Azerbeidjanse Grand Prix|Verslag]]
|-
!16
| {{MY-VLAG}} [[Bahreinse Grand Prix]]
| {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]]
| {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]]
| {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]]
| {{AT-VLAG}} [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|RB Ford]]
| [[2026 Bahreinse Grand Prix|Verslag]]
|-
!17
| {{SG-VLAG}} [[Singapoerse Grand Prix]] +Naelren
| 
| 
| 
| 
| [[2026 Singapoerse Grand Prix|Verslag]]
|-
!18
| {{VS-VLAG}} [[Verenigde State Grand Prix]]
| 
| 
| 
| 
| [[2026 Verenigde State Grand Prix|Verslag]]
|-
!19
| [[Beeld:Flag of Mexico City, Mexico.svg|20px|rand|Vlag van Meksikostad]] [[Meksikaanse Grand Prix|Meksikostad Grand Prix]]
| 
| 
| 
| 
|  [[2026 Meksikostad Grand Prix|Verslag]]
|-
!20
| [[Beeld:Bandeira_da_cidade_de_São_Paulo.svg|18px|rand|Vlag van São Paulo]] [[Brasiliaanse Grand Prix|São Paulo Grand Prix]]
| 
| 
| 
| 
| [[2026 São Paulo Grand Prix|Verslag]]
|-
!21
| [[Beeld:Flag of Las Vegas, Nevada.svg|20px|rand|Vlag van Las Vegas]] [[Las Vegas Grand Prix]]
| 
| 
| 
| 
| [[2026 Las Vegas Grand Prix|Verslag]]
|-
!22
| {{vlagikoon|QAT}} [[Katarse Grand Prix]]
| 
| 
| 
| 
| [[2026 Katarse Grand Prix|Verslag]]
|-
!23
| [[Beeld:Flag of Abu Dhabi.svg|20px|rand|Vlag van Aboe Dhabi]] [[Aboe Dhabi Grand Prix]]
| 
| 
| 
| 
| [[2026 Aboe Dhabi Grand Prix|Verslag]]
|}
&lt;/div&gt;
'''*&lt;sup&gt;1&lt;/sup&gt;''' [[George Russell]] wen drie naelrenne: die [[2026 Chinese Grand Prix#Naelren|Chinese Grand Prix]], die [[2026 Kanadese Grand Prix#Naelren|Kanadese Grand Prix]] asook die [[2026 Nederlandse Grand Prix#Naelren|Nederlandse Grand Prix]].&lt;br/&gt;
'''*&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;''' [[Lando Norris]] wen die [[2026 Miami Grand Prix#Naelren|naelren van die Miami Grand Prix]].&lt;br/&gt;
'''*&lt;sup&gt;3&lt;/sup&gt;''' [[Kimi Antonelli]] wen die [[2026 Britse Grand Prix#Naelrenuitslag|naelren van die Britse Grand Prix]].&lt;br/&gt;

=== Puntestelsel ===
Punte word volgens 'n glyskaal toegeken vir die eerste tien geklassifiseerde renjaers. Punte vir die naelren word op 'n glyskaal toegeken vir die eerste agt geklassifiseerde renjaers. Die punte vir elke wedren word soos volg toegeken:

{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;font-size: 85%; text-align:center&quot;
|bgcolor=dfdfdf align=left|'''Plek'''
|bgcolor=ffffbf|{{0}}'''1ste'''{{0}}
|bgcolor=dfdfdf|{{0}}'''2de'''{{0}}
|bgcolor=ffdf9f|{{0}}'''3de'''{{0}}
|bgcolor=dfffdf|{{0}}'''4de'''{{0}}
|bgcolor=dfffdf|{{0}}'''5de'''{{0}}
|bgcolor=dfffdf|{{0}}'''6de'''{{0}}
|bgcolor=dfffdf|{{0}}'''7de'''{{0}}
|bgcolor=dfffdf|{{0}}'''8de'''{{0}}
|bgcolor=dfffdf|{{0}}'''9de'''{{0}}
|bgcolor=dfffdf|{{0}}'''10de'''{{0}}
|-
|bgcolor=dfdfdf align=left|'''Grand Prix'''
|bgcolor=ffffbf|25
|bgcolor=dfdfdf|18
|bgcolor=ffdf9f|15
|bgcolor=dfffdf|12
|bgcolor=dfffdf|10
|bgcolor=dfffdf|8
|bgcolor=dfffdf|6
|bgcolor=dfffdf|4
|bgcolor=dfffdf|2
|bgcolor=dfffdf|1
|-
|bgcolor=dfdfdf align=left|'''Naelren'''
|bgcolor=ffffff|8
|bgcolor=ffffff|7
|bgcolor=ffffff|6
|bgcolor=ffffff|5
|bgcolor=ffffff|4
|bgcolor=ffffff|3
|bgcolor=ffffff|2
|bgcolor=ffffff|1
|}

=== Ranglys van renjaers ===
{{F1 bestuurders resultate legende (weergawe 4)}}
&lt;div style=&quot;overflow-x: auto; margin: 1em 0&quot;&gt;
{| class= &quot;wikitable&quot; style=&quot;font-size: 85%; text-align:center;&quot;
|-
!valign=&quot;middle&quot; rowspan=2|Plek
!valign=&quot;middle&quot; rowspan=2|{{Afkorting|Nr.|Motornommer van renjaer}}
!valign=&quot;middle&quot; rowspan=2|Renjaer
!valign=&quot;middle&quot; colspan=&quot;23&quot;|[[Lys van Formule Een Grands Prix|Grands Prix]]
!valign=&quot;middle&quot; rowspan=2 style=&quot;position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;&quot;|Punte
|-
!width=&quot;3%&quot;|{{AU-VLAG}}&lt;br/&gt;[[2026 Australiese Grand Prix|AUS]]
!width=&quot;3%&quot;|{{CN-VLAG}}&lt;br/&gt;[[2026 Chinese Grand Prix|CHN]]
!width=&quot;3%&quot;|{{JP-VLAG}}&lt;br/&gt;[[2026 Japannese Grand Prix|JPN]]
!width=&quot;3%&quot;|[[Beeld:Flag of Miami, Florida.svg|20px|rand|Vlag van Miami]]&lt;br/&gt;[[2026 Miami Grand Prix|MIA]]
!width=&quot;3%&quot;|{{CA-VLAG}}&lt;br/&gt;[[2026 Kanadese Grand Prix|KAN]]
!width=&quot;3%&quot;|{{MC-VLAG}}&lt;br/&gt;[[2026 Monaco Grand Prix|MON]]
!width=&quot;3%&quot;|[[Beeld:Flag of Catalonia.svg|20px|rand|rand|Vlag van Katalonië]]&lt;br/&gt;[[2026 Barcelona-Katalonië Grand Prix|BKT]]
!width=&quot;3%&quot;|{{AT-VLAG}}&lt;br/&gt;[[2026 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]
!width=&quot;3%&quot;|{{GB-VLAG}}&lt;br/&gt;[[2026 Britse Grand Prix|GBR]]
!width=&quot;3%&quot;|{{BE-VLAG}}&lt;br/&gt;[[2026 Belgiese Grand Prix|BEL]]
!width=&quot;3%&quot;|{{HU-VLAG}}&lt;br/&gt;[[2026 Hongaarse Grand Prix|HON]]
!width=&quot;3%&quot;|{{NL-VLAG}}&lt;br/&gt;[[2026 Nederlandse Grand Prix|NED]]
!width=&quot;3%&quot;|{{IT-VLAG}}&lt;br/&gt;[[2026 Italiaanse Grand Prix|ITA]]
!width=&quot;3%&quot;|{{ES-VLAG}}&lt;br/&gt;[[2026 Spaanse Grand Prix|SPA]]
!width=&quot;3%&quot;|{{AZ-VLAG}}&lt;br/&gt;[[2026 Azerbeidjanse Grand Prix|AZE]] 
!width=&quot;3%&quot;|{{MY-VLAG}}&lt;br/&gt;[[2025 Bahreinse Grand Prix|BHR]]
!width=&quot;3%&quot;|{{SG-VLAG}}&lt;br/&gt;[[2026 Singapoerse Grand Prix|SIN]]
!width=&quot;3%&quot;|{{VS-VLAG}}&lt;br/&gt;[[2026 Verenigde State Grand Prix|VSA]]
!width=&quot;3%&quot;|[[Beeld:Flag of Mexico City, Mexico.svg|20px|rand|Vlag van Meksikostad]]&lt;br/&gt;[[2026 Meksikostad Grand Prix|MXS]]
!width=&quot;3%&quot;|[[Beeld:Bandeira_da_cidade_de_São_Paulo.svg|18px|rand|Vlag van São Paulo]]&lt;br/&gt;[[2026 São Paulo Grand Prix|SAP]]
!width=&quot;3%&quot;|[[Beeld:Flag of Las Vegas, Nevada.svg|20px|rand|Vlag van Las Vegas]]&lt;br/&gt;[[2026 Las Vegas Grand Prix|LSV]]
!width=&quot;3%&quot;|{{vlagikoon|QAT}}&lt;br/&gt;[[2026 Katarse Grand Prix|KAT]]
!width=&quot;3%&quot;|[[Beeld:Flag_of_Abu_Dhabi.svg|20px|rand|Vlag van Aboe Dhabi]]&lt;br/&gt;[[2026 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]]
|-style=&quot;border-top:2px solid #aaaaaa&quot;
!1
|12
|align=left|{{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]]
|bgcolor=dfdfdf|2
|bgcolor=ffffbf|&lt;sup&gt;'''5'''&lt;/sup&gt;1{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}}
|bgcolor=ffffbf|1{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}}
|bgcolor=ffffbf|&lt;sup&gt;'''6'''&lt;/sup&gt;1{{Pictogram poleposition}}
|bgcolor=ffffbf|&lt;sup&gt;'''3'''&lt;/sup&gt;1{{Pictogram vinnigste ronde}}
|bgcolor=ffffbf|1{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}}
|bgcolor=cfcfff|16&lt;sup&gt;'''†'''&lt;/sup&gt;
|bgcolor=ffdf9f|3{{Pictogram vinnigste ronde}}
|bgcolor=cfcfff|&lt;sup&gt;'''1'''&lt;/sup&gt;15{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}}
|bgcolor=ffffbf|1{{Pictogram poleposition}}
|bgcolor=ffdf9f|3
|bgcolor=dfdfdf|&lt;sup&gt;'''4'''&lt;/sup&gt;2
|bgcolor=ffffbf|1{{Pictogram vinnigste ronde}}
|bgcolor=ffffbf|1
|bgcolor=dfffdf|5
|bgcolor=dfdfdf|2
|bgcolor=|&lt;!--plus naelren--&gt;
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
!style=&quot;position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;&quot;|{{F1stat|ANT|seasonpoints}}
|-
!2
|63
|align=left|{{GB-VLAG}} [[George Russell]]
|bgcolor=ffffbf|1{{Pictogram poleposition}}
|bgcolor=dfdfdf|&lt;sup&gt;'''1'''&lt;/sup&gt;2
|bgcolor=dfffdf|4
|bgcolor=dfffdf|&lt;sup&gt;'''4'''&lt;/sup&gt;4
|bgcolor=efcfff|&lt;sup&gt;'''1'''&lt;/sup&gt;&lt;small&gt;DNF{{Pictogram poleposition}}&lt;/small&gt;
|bgcolor=cfcfff|12
|bgcolor=dfdfdf|2{{Pictogram poleposition}}
|bgcolor=ffffbf|1{{Pictogram poleposition}}
|bgcolor=dfdfdf|&lt;sup&gt;'''4'''&lt;/sup&gt;2
|bgcolor=efcfff|&lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=dfffdf|7
|bgcolor=ffdf9f|&lt;sup&gt;'''1'''&lt;/sup&gt;3
|bgcolor=dfdfdf|2
|bgcolor=dfffdf|5{{Pictogram vinnigste ronde}}
|bgcolor=ffffbf|1{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}}
|bgcolor=cfcfff|20&lt;sup&gt;'''†'''&lt;/sup&gt;
|bgcolor=|&lt;!--plus naelren--&gt;
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
!style=&quot;position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;&quot;|{{F1stat|RUS|seasonpoints}} 
|-
!3
|44
|align=left|{{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]]
|bgcolor=dfffdf|4
|bgcolor=ffdf9f|&lt;sup&gt;'''3'''&lt;/sup&gt;3
|bgcolor=dfffdf|6
|bgcolor=dfffdf|&lt;sup&gt;'''7'''&lt;/sup&gt;6
|bgcolor=dfdfdf|&lt;sup&gt;'''6'''&lt;/sup&gt;2
|bgcolor=dfdfdf|2
|bgcolor=ffffbf|1{{Pictogram vinnigste ronde}}
|bgcolor=dfffdf|5
|bgcolor=ffdf9f|&lt;sup&gt;'''2'''&lt;/sup&gt;3
|bgcolor=dfffdf|4
|bgcolor=dfffdf|5
|bgcolor=dfffdf|&lt;sup&gt;'''7'''&lt;/sup&gt;4
|bgcolor=dfffdf|6
|bgcolor=efcfff|&lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=dfffdf|6
|bgcolor=ffdf9f|3
|bgcolor=|&lt;!--plus naelren--&gt;
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
!style=&quot;position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;&quot;|{{F1stat|HAM|seasonpoints}}
|-
!4
|16
|align=left|{{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]]
|bgcolor=ffdf9f|3
|bgcolor=dfffdf|&lt;sup&gt;'''2'''&lt;/sup&gt;4
|bgcolor=ffdf9f|3
|bgcolor=dfffdf|&lt;sup&gt;'''3'''&lt;/sup&gt;8
|bgcolor=dfffdf|&lt;sup&gt;'''5'''&lt;/sup&gt;4
|bgcolor=efcfff|&lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=cfcfff|15&lt;sup&gt;'''†'''&lt;/sup&gt;
|bgcolor=dfffdf|8
|bgcolor=ffffbf|&lt;sup&gt;'''5'''&lt;/sup&gt;1
|bgcolor=dfdfdf|2
|bgcolor=dfffdf|4{{Pictogram vinnigste ronde}}
|bgcolor=dfffdf|&lt;sup&gt;'''2'''&lt;/sup&gt;5{{Pictogram vinnigste ronde}}
|bgcolor=efcfff|&lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=dfffdf|4
|bgcolor=dfffdf|4
|bgcolor=dfffdf|4
|bgcolor=|&lt;!--plus naelren--&gt;
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
!style=&quot;position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;&quot;|{{F1stat|LEC|seasonpoints}}
|-
!5
|1
|align=left|{{GB-VLAG}} [[Lando Norris]]
|bgcolor=dfffdf|5
|bgcolor=ffffff|&lt;sup&gt;'''4'''&lt;/sup&gt;&lt;small&gt;DNS&lt;/small&gt;
|bgcolor=dfffdf|5
|bgcolor=dfdfdf|&lt;sup&gt;'''1'''&lt;/sup&gt;2{{Pictogram vinnigste ronde}}
|bgcolor=efcfff|&lt;sup&gt;'''2'''&lt;/sup&gt;&lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=efcfff|&lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=ffdf9f|3
|bgcolor=dfffdf|7
|bgcolor=dfffdf|&lt;sup&gt;'''3'''&lt;/sup&gt;4
|bgcolor=dfffdf|7{{Pictogram vinnigste ronde}}
|bgcolor=ffffbf|1{{Pictogram poleposition}}
|bgcolor=ffffbf|&lt;sup&gt;'''3'''&lt;/sup&gt;1{{Pictogram poleposition}}
|bgcolor=dfffdf|4
|bgcolor=ffdf9f|3{{Pictogram poleposition}}
|bgcolor=efcfff|&lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=dfffdf|9
|bgcolor=|&lt;!--plus naelren--&gt;
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
!style=&quot;position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;&quot;|{{F1stat|NOR|seasonpoints}}
|-
!6
|3
|align=left|{{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]]
|bgcolor=dfffdf|6{{Pictogram vinnigste ronde}}
|bgcolor=efcfff|&lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=dfffdf|8
|bgcolor=dfffdf|&lt;sup&gt;'''5'''&lt;/sup&gt;5
|bgcolor=ffdf9f|&lt;sup&gt;'''7'''&lt;/sup&gt;3
|bgcolor=efcfff|&lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=dfffdf|4
|bgcolor=dfdfdf|2
|bgcolor=cfcfff|&lt;sup&gt;'''6'''&lt;/sup&gt;20&lt;sup&gt;'''†'''&lt;/sup&gt;
|bgcolor=ffdf9f|3
|bgcolor=dfdfdf|2
|bgcolor=efcfff|&lt;sup&gt;'''6'''&lt;/sup&gt;&lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=ffdf9f|3
|bgcolor=dfdfdf|2
|bgcolor=dfdfdf|2
|bgcolor=ffffbf|1{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}}
|bgcolor=|&lt;!--plus naelren--&gt;
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
!style=&quot;position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;&quot;|{{F1stat|VER|seasonpoints}}
|-
!7
|81
|align=left|{{AU-VLAG}} [[Oscar Piastri]]
|bgcolor=ffffff|&lt;small&gt;DNS&lt;/small&gt;
|bgcolor=ffffff|&lt;sup&gt;'''6'''&lt;/sup&gt;&lt;small&gt;DNS&lt;/small&gt;
|bgcolor=dfdfdf|2
|bgcolor=ffdf9f|&lt;sup&gt;'''2'''&lt;/sup&gt;3
|bgcolor=cfcfff|&lt;sup&gt;'''4'''&lt;/sup&gt;11
|bgcolor=dfffdf|4
|bgcolor=dfffdf|5
|bgcolor=dfffdf|4
|bgcolor=cfcfff|&lt;sup&gt;'''7'''&lt;/sup&gt;11
|bgcolor=dfffdf|5
|bgcolor=efcfff|&lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=dfffdf|&lt;sup&gt;'''5'''&lt;/sup&gt;6
|bgcolor=dfffdf|5
|bgcolor=dfffdf|8
|bgcolor=cfcfff|13
|bgcolor=dfffdf|6
|bgcolor=|&lt;!--plus naelren--&gt;
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
!style=&quot;position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;&quot;|{{F1stat|PIA|seasonpoints}}
|-
!8
|6
|align=left|{{FR-VLAG}} [[Isack Hadjar]]
|bgcolor=efcfff|&lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=dfffdf|8
|bgcolor=cfcfff|12
|bgcolor=efcfff|&lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=dfffdf|5
|bgcolor=ffdf9f|3
|bgcolor=dfffdf|6
|bgcolor=dfffdf|6
|bgcolor=dfffdf|5
|bgcolor=dfffdf|6
|bgcolor=dfffdf|6
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=ffdf9f|3
|bgcolor=dfffdf|5
|bgcolor=|&lt;!--plus naelren--&gt;
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
!style=&quot;position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;&quot;|{{F1stat|HAD|seasonpoints}}
|-
!9
|30
|align=left|{{NZ-VLAG}} [[Liam Lawson]]
|bgcolor=cfcfff|13
|bgcolor=dfffdf|&lt;sup&gt;'''7'''&lt;/sup&gt;7
|bgcolor=dfffdf|9
|bgcolor=efcfff|&lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=dfffdf|7
|bgcolor=dfffdf|5
|bgcolor=dfffdf|8
|bgcolor=dfffdf|9
|bgcolor=dfffdf|&lt;sup&gt;'''8'''&lt;/sup&gt;6
|bgcolor=cfcfff|12
|bgcolor=dfffdf|8
|bgcolor=dfffdf|7
|bgcolor=cfcfff|14
|bgcolor=dfffdf|6
|bgcolor=cfcfff|12
|bgcolor=dfffdf|7
|bgcolor=|&lt;!--plus naelren--&gt;
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
!style=&quot;position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;&quot;|{{F1stat|LAW|seasonpoints}}
|-
!10
|10
|align=left|{{FR-VLAG}} [[Pierre Gasly]]
|bgcolor=dfffdf|10
|bgcolor=dfffdf|6
|bgcolor=dfffdf|7
|bgcolor=efcfff|&lt;sup&gt;'''8'''&lt;/sup&gt;&lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=dfffdf|8
|bgcolor=dfffdf|4
|bgcolor=dfffdf|7
|bgcolor=cfcfff|13
|bgcolor=dfffdf|10
|bgcolor=cfcfff|11
|bgcolor=cfcfff|12
|bgcolor=dfffdf|&lt;sup&gt;'''8'''&lt;/sup&gt;10
|bgcolor=dfffdf|7{{Pictogram poleposition}}
|bgcolor=cfcfff|12
|bgcolor=efcfff|&lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=cfcfff|16
|bgcolor=|&lt;!--plus naelren--&gt;
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
!style=&quot;position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;&quot;|{{F1stat|GAS|seasonpoints}}
|-
!11
|41
|align=left|{{GB-VLAG}} [[Arvid Lindblad]]
|bgcolor=dfffdf|8
|bgcolor=cfcfff|12
|bgcolor=cfcfff|14
|bgcolor=cfcfff|14
|bgcolor=ffffff|&lt;sup&gt;'''8'''&lt;/sup&gt;&lt;small&gt;DNS&lt;/small&gt;
|bgcolor=dfffdf|6
|bgcolor=dfffdf|9
|bgcolor=dfffdf|10
|bgcolor=dfffdf|7
|bgcolor=dfffdf|9
|bgcolor=dfffdf|10
|bgcolor=cfcfff|12
|bgcolor=dfffdf|8
|bgcolor=dfffdf|9
|bgcolor=dfffdf|7
|bgcolor=dfffdf|10
|bgcolor=|&lt;!--plus naelren--&gt;
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
!style=&quot;position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;&quot;|{{F1stat|LIN|seasonpoints}}
|-
!12
|43
|align=left|{{AR-VLAG}} [[Franco Colapinto]]
|bgcolor=cfcfff|14
|bgcolor=dfffdf|10
|bgcolor=cfcfff|16
|bgcolor=dfffdf|7
|bgcolor=dfffdf|6
|bgcolor=cfcfff|14
|bgcolor=dfffdf|10
|bgcolor=cfcfff|15
|bgcolor=dfffdf|9
|bgcolor=dfffdf|10
|bgcolor=cfcfff|15
|bgcolor=cfcfff|14
|bgcolor=dfffdf|9
|bgcolor=dfffdf|7
|bgcolor=efcfff|&lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=cfcfff|13
|bgcolor=|&lt;!--plus naelren--&gt;
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
!style=&quot;position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;&quot;|{{F1stat|COL|seasonpoints}}
|-
!13
|87
|align=left|{{GB-VLAG}} [[Oliver Bearman]]
|bgcolor=dfffdf|7
|bgcolor=dfffdf|&lt;sup&gt;'''8'''&lt;/sup&gt;5
|bgcolor=efcfff|&lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=cfcfff|11
|bgcolor=dfffdf|10
|bgcolor=efcfff|&lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=cfcfff|17&lt;sup&gt;'''†'''&lt;/sup&gt;
|bgcolor=cfcfff|14
|bgcolor=cfcfff|12
|bgcolor=cfcfff|14
|bgcolor=cfcfff|19
|bgcolor=efcfff|&lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=cfcfff|15
|bgcolor=cfcfff|16
|bgcolor=dfffdf|9
|bgcolor=cfcfff|14
|bgcolor=|&lt;!--plus naelren--&gt;
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
!style=&quot;position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;&quot;|{{F1stat|BEA|seasonpoints}}
|-
!14
|5
|align=left|{{BR-VLAG}} [[Gabriel Bortoleto]]
|bgcolor=dfffdf|9
|bgcolor=ffffff|&lt;small&gt;DNS&lt;/small&gt;
|bgcolor=cfcfff|13
|bgcolor=cfcfff|12
|bgcolor=cfcfff|13
|bgcolor=cfcfff|11
|bgcolor=cfcfff|11
|bgcolor=cfcfff|11
|bgcolor=dfffdf|8
|bgcolor=dfffdf|8
|bgcolor=cfcfff|11
|bgcolor=cfcfff|13
|bgcolor=cfcfff|11
|bgcolor=cfcfff|13
|bgcolor=cfcfff|15
|bgcolor=cfcfff|18
|bgcolor=|&lt;!--plus naelren--&gt;
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
!style=&quot;position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;&quot;|{{F1stat|BOR|seasonpoints}}
|-
!15
|27
|align=left|{{DE-VLAG}} [[Nico Hülkenberg]]
|bgcolor=ffffff|&lt;small&gt;DNS&lt;/small&gt;
|bgcolor=cfcfff|11
|bgcolor=cfcfff|11
|bgcolor=efcfff|&lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=cfcfff|12
|bgcolor=cfcfff|13
|bgcolor=efcfff|&lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=cfcfff|12
|bgcolor=efcfff|&lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=cfcfff|13
|bgcolor=dfffdf|9
|bgcolor=dfffdf|8
|bgcolor=cfcfff|12
|bgcolor=dfffdf|10
|bgcolor=cfcfff|11
|bgcolor=cfcfff|11
|bgcolor=|&lt;!--plus naelren--&gt;
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
!style=&quot;position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;&quot;|{{F1stat|HUL|seasonpoints}}
|-
!16
|31
|align=left|{{FR-VLAG}} [[Esteban Ocon]]
|bgcolor=cfcfff|11
|bgcolor=cfcfff|14
|bgcolor=dfffdf|10
|bgcolor=cfcfff|13
|bgcolor=cfcfff|14
|bgcolor=dfffdf|9
|bgcolor=cfcfff|13
|bgcolor=cfcfff|16
|bgcolor=cfcfff|13
|bgcolor=cfcfff|17
|bgcolor=cfcfff|16
|bgcolor=efcfff|&lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=cfcfff|16
|bgcolor=cfcfff|11
|bgcolor=dfffdf|8
|bgcolor=cfcfff|15
|bgcolor=|&lt;!--plus naelren--&gt;
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
!style=&quot;position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;&quot;|{{F1stat|OCO|seasonpoints}}
|-
!17
|14
|align=left|{{ES-VLAG}} [[Fernando Alonso]]
|bgcolor=efcfff|&lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=efcfff|&lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=cfcfff|18
|bgcolor=cfcfff|15
|bgcolor=efcfff|&lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=dfffdf|10
|bgcolor=efcfff|&lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=cfcfff|18
|bgcolor=cfcfff|18
|bgcolor=cfcfff|19
|bgcolor=cfcfff|14
|bgcolor=dfffdf|9
|bgcolor=efcfff|&lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=cfcfff|17
|bgcolor=efcfff|&lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=dfffdf|8
|bgcolor=|&lt;!--plus naelren--&gt;
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
!style=&quot;position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;&quot;|{{F1stat|ALO|seasonpoints}}
|-
!18
|55
|align=left|{{ES-VLAG}} [[Carlos Sainz jr.]]
|bgcolor=cfcfff|15
|bgcolor=dfffdf|9
|bgcolor=cfcfff|15
|bgcolor=dfffdf|9
|bgcolor=dfffdf|9
|bgcolor=cfcfff|16&lt;sup&gt;'''†'''&lt;/sup&gt;
|bgcolor=cfcfff|12
|bgcolor=efcfff|&lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=cfcfff|17
|bgcolor=cfcfff|16|
|bgcolor=cfcfff|18
|bgcolor=cfcfff|16
|bgcolor=cfcfff|13
|bgcolor=efcfff|&lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=dfffdf|10
|bgcolor=cfcfff|17
|bgcolor=|&lt;!--plus naelren--&gt;
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
!style=&quot;position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;&quot;|{{F1stat|SAI|seasonpoints}}
|-
!19
|23
|align=left|{{TH-VLAG}} [[Alexander Albon]]
|bgcolor=cfcfff|12
|bgcolor=ffffff|&lt;small&gt;DNS&lt;/small&gt;
|bgcolor=cfcfff|20
|bgcolor=dfffdf|10
|bgcolor=efcfff|&lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=dfffdf|8
|bgcolor=cfcfff|&lt;small&gt;NC&lt;/small&gt;
|bgcolor=cfcfff|17
|bgcolor=efcfff|&lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=cfcfff|15
|bgcolor=cfcfff|17
|bgcolor=cfcfff|17&lt;sup&gt;'''†'''&lt;/sup&gt;
|bgcolor=cfcfff|17
|bgcolor=cfcfff|15
|bgcolor=efcfff|&lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=efcfff|&lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=|&lt;!--plus naelren--&gt;
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
!style=&quot;position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;&quot;|{{F1stat|ALB|seasonpoints}}
|-
!20
|22
|align=left|{{JP-VLAG}} [[Yuki Tsunoda]]
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=cfcfff|11
|bgcolor=dfffdf|10
|bgcolor=cfcfff|14
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|&lt;!--plus naelren--&gt;
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
!style=&quot;position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;&quot;|{{F1stat|TSU|seasonpoints}}
|-
!21
|18
|align=left|{{CA-VLAG}} [[Lance Stroll]]
|bgcolor=cfcfff|&lt;small&gt;NC&lt;/small&gt;
|bgcolor=efcfff|&lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=efcfff|&lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=cfcfff|17
|bgcolor=cfcfff|15
|bgcolor=efcfff|&lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=efcfff|&lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=efcfff|&lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=cfcfff|19
|bgcolor=efcfff|&lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=cfcfff|13
|bgcolor=efcfff|&lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=efcfff|&lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=efcfff|&lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=efcfff|&lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=cfcfff|12
|bgcolor=|&lt;!--plus naelren--&gt;
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
!style=&quot;position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;&quot;|{{F1stat|STR|seasonpoints}}
|-
!22
|77
|align=left|{{FI-VLAG}} [[Valtteri Bottas]]
|bgcolor=efcfff|&lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=cfcfff|13
|bgcolor=cfcfff|19
|bgcolor=cfcfff|18
|bgcolor=cfcfff|16
|bgcolor=efcfff|&lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=efcfff|&lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=efcfff|&lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=cfcfff|16
|bgcolor=cfcfff|18
|bgcolor=efcfff|&lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=efcfff|&lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=cfcfff|19
|bgcolor=cfcfff|18
|bgcolor=cfcfff|16&lt;sup&gt;'''†'''&lt;/sup&gt;
|bgcolor=efcfff|&lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=|&lt;!--plus naelren--&gt;
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
!style=&quot;position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;&quot;|{{F1stat|BOT|seasonpoints}}
|-
!23
|11
|align=left|{{MX-VLAG}} [[Sergio Pérez]]
|bgcolor=cfcfff|16
|bgcolor=cfcfff|15
|bgcolor=cfcfff|17
|bgcolor=cfcfff|16
|bgcolor=efcfff|&lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=cfcfff|15
|bgcolor=cfcfff|14
|bgcolor=efcfff|&lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=cfcfff|14
|bgcolor=efcfff|&lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=efcfff|&lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=cfcfff|15
|bgcolor=cfcfff|18
|bgcolor=efcfff|&lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=cfcfff|14
|bgcolor=cfcfff|19
|bgcolor=|&lt;!--plus naelren--&gt;
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
!style=&quot;position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;&quot;|{{F1stat|PER|seasonpoints}}
|-style=&quot;border-top:2px solid #aaaaaa&quot;
!valign=&quot;middle&quot; rowspan=2|Plek
!valign=&quot;middle&quot; rowspan=2|{{Afkorting|Nr.|Motornommer van renjaer}}
!valign=&quot;middle&quot; rowspan=2|Renjaer
!width=&quot;3%&quot;|{{AU-VLAG}}&lt;br/&gt;[[2026 Australiese Grand Prix|AUS]]
!width=&quot;3%&quot;|{{CN-VLAG}}&lt;br/&gt;[[2026 Chinese Grand Prix|CHN]]
!width=&quot;3%&quot;|{{JP-VLAG}}&lt;br/&gt;[[2026 Japannese Grand Prix|JPN]]
!width=&quot;3%&quot;|[[Beeld:Flag of Miami, Florida.svg|20px|rand|Vlag van Miami]]&lt;br/&gt;[[2026 Miami Grand Prix|MIA]]
!width=&quot;3%&quot;|{{CA-VLAG}}&lt;br/&gt;[[2026 Kanadese Grand Prix|KAN]]
!width=&quot;3%&quot;|{{MC-VLAG}}&lt;br/&gt;[[2026 Monaco Grand Prix|MON]]
!width=&quot;3%&quot;|[[Beeld:Flag of Catalonia.svg|20px|rand|Vlag van Katalonië]]&lt;br/&gt;[[2026 Barcelona-Katalonië Grand Prix|BKT]]
!width=&quot;3%&quot;|{{AT-VLAG}}&lt;br/&gt;[[2026 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]
!width=&quot;3%&quot;|{{GB-VLAG}}&lt;br/&gt;[[2026 Britse Grand Prix|GBR]]
!width=&quot;3%&quot;|{{BE-VLAG}}&lt;br/&gt;[[2026 Belgiese Grand Prix|BEL]]
!width=&quot;3%&quot;|{{HU-VLAG}}&lt;br/&gt;[[2026 Hongaarse Grand Prix|HON]]
!width=&quot;3%&quot;|{{NL-VLAG}}&lt;br/&gt;[[2026 Nederlandse Grand Prix|NED]]
!width=&quot;3%&quot;|{{IT-VLAG}}&lt;br/&gt;[[2026 Italiaanse Grand Prix|ITA]]
!width=&quot;3%&quot;|{{ES-VLAG}}&lt;br/&gt;[[2026 Spaanse Grand Prix|SPA]]
!width=&quot;3%&quot;|{{AZ-VLAG}}&lt;br/&gt;[[2026 Azerbeidjanse Grand Prix|AZE]] 
!width=&quot;3%&quot;|{{MY-VLAG}}&lt;br/&gt;[[2025 Bahreinse Grand Prix|BHR]]
!width=&quot;3%&quot;|{{SG-VLAG}}&lt;br/&gt;[[2026 Singapoerse Grand Prix|SIN]]
!width=&quot;3%&quot;|{{VS-VLAG}}&lt;br/&gt;[[2026 Verenigde State Grand Prix|VSA]]
!width=&quot;3%&quot;|[[Beeld:Flag of Mexico City, Mexico.svg|20px|rand|Vlag van Meksikostad]]&lt;br/&gt;[[2026 Meksikostad Grand Prix|MXS]]
!width=&quot;3%&quot;|[[Beeld:Bandeira_da_cidade_de_São_Paulo.svg|18px|rand|Vlag van São Paulo]]&lt;br/&gt;[[2026 São Paulo Grand Prix|SAP]]
!width=&quot;3%&quot;|[[Beeld:Flag of Las Vegas, Nevada.svg|20px|rand|Vlag van Las Vegas]]&lt;br/&gt;[[2026 Las Vegas Grand Prix|LSV]]
!width=&quot;3%&quot;|{{vlagikoon|QAT}}&lt;br/&gt;[[2026 Katarse Grand Prix|KAT]]
!width=&quot;3%&quot;|[[Beeld:Flag_of_Abu_Dhabi.svg|20px|rand|Vlag van Aboe Dhabi]]&lt;br/&gt;[[2026 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]]
!valign=&quot;middle&quot; rowspan=2 style=&quot;position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;&quot;|Punte
|-
!valign=&quot;middle&quot; colspan=&quot;23&quot;|[[Lys van Formule Een Grands Prix|Grands Prix]]
|}
&lt;/div&gt;
'''Opmerking''':&lt;br/&gt;
&lt;sup&gt;'''†'''&lt;/sup&gt; — Die renjaer kon nie die Grand Prix voltooi nie, maar is geklassifiseer omdat hy meer as 90% van die ren voltooi het.

=== Ranglys van vervaardigers ===
{{F1 bestuurders resultate legende (weergawe 4)}}
&lt;div style=&quot;overflow-x: auto; margin: 1em 0&quot;&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;font-size: 85%; text-align:center;&quot;
|-valign=&quot;top&quot;
!valign=&quot;middle&quot; rowspan=2|Plek
!valign=&quot;middle&quot; rowspan=2|Vervaardiger
!valign=&quot;middle&quot; rowspan=2|{{Afkorting|Nr.|Motornommer van renjaer}}
!valign=&quot;middle&quot; colspan=&quot;23&quot;|[[Lys van Formule Een Grands Prix|Grands Prix]]
!valign=&quot;middle&quot; rowspan=2 style=&quot;position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;&quot;|Punte
|-
!width=&quot;3%&quot;|{{AU-VLAG}}&lt;br/&gt;[[2026 Australiese Grand Prix|AUS]]
!width=&quot;3%&quot;|{{CN-VLAG}}&lt;br/&gt;[[2026 Chinese Grand Prix|CHN]]
!width=&quot;3%&quot;|{{JP-VLAG}}&lt;br/&gt;[[2026 Japannese Grand Prix|JPN]]
!width=&quot;3%&quot;|[[Beeld:Flag of Miami, Florida.svg|20px|rand|Vlag van Miami]]&lt;br/&gt;[[2026 Miami Grand Prix|MIA]]
!width=&quot;3%&quot;|{{CA-VLAG}}&lt;br/&gt;[[2026 Kanadese Grand Prix|KAN]]
!width=&quot;3%&quot;|{{MC-VLAG}}&lt;br/&gt;[[2026 Monaco Grand Prix|MON]]
!width=&quot;3%&quot;|[[Beeld:Flag of Catalonia.svg|20px|rand|Vlag van Katalonië]]&lt;br/&gt;[[2026 Barcelona-Katalonië Grand Prix|BKT]]
!width=&quot;3%&quot;|{{AT-VLAG}}&lt;br/&gt;[[2026 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]
!width=&quot;3%&quot;|{{GB-VLAG}}&lt;br/&gt;[[2026 Britse Grand Prix|GBR]]
!width=&quot;3%&quot;|{{BE-VLAG}}&lt;br/&gt;[[2026 Belgiese Grand Prix|BEL]]
!width=&quot;3%&quot;|{{HU-VLAG}}&lt;br/&gt;[[2026 Hongaarse Grand Prix|HON]]
!width=&quot;3%&quot;|{{NL-VLAG}}&lt;br/&gt;[[2026 Nederlandse Grand Prix|NED]]
!width=&quot;3%&quot;|{{IT-VLAG}}&lt;br/&gt;[[2026 Italiaanse Grand Prix|ITA]]
!width=&quot;3%&quot;|{{ES-VLAG}}&lt;br/&gt;[[2026 Spaanse Grand Prix|SPA]]
!width=&quot;3%&quot;|{{AZ-VLAG}}&lt;br/&gt;[[2026 Azerbeidjanse Grand Prix|AZE]] 
!width=&quot;3%&quot;|{{MY-VLAG}}&lt;br/&gt;[[2025 Bahreinse Grand Prix|BHR]]
!width=&quot;3%&quot;|{{SG-VLAG}}&lt;br/&gt;[[2026 Singapoerse Grand Prix|SIN]]
!width=&quot;3%&quot;|{{VS-VLAG}}&lt;br/&gt;[[2026 Verenigde State Grand Prix|VSA]]
!width=&quot;3%&quot;|[[Beeld:Flag of Mexico City, Mexico.svg|20px|rand|Vlag van Meksikostad]]&lt;br/&gt;[[2026 Meksikostad Grand Prix|MXS]]
!width=&quot;3%&quot;|[[Beeld:Bandeira_da_cidade_de_São_Paulo.svg|18px|rand|Vlag van São Paulo]]&lt;br/&gt;[[2026 São Paulo Grand Prix|SAP]]
!width=&quot;3%&quot;|[[Beeld:Flag of Las Vegas, Nevada.svg|20px|rand|Vlag van Las Vegas]]&lt;br/&gt;[[2026 Las Vegas Grand Prix|LSV]]
!width=&quot;3%&quot;|{{vlagikoon|QAT}}&lt;br/&gt;[[2026 Katarse Grand Prix|KAT]]
!width=&quot;3%&quot;|[[Beeld:Flag_of_Abu_Dhabi.svg|20px|rand|Vlag van Aboe Dhabi]]&lt;br/&gt;[[2026 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]]
|-style=&quot;border-top:2px solid #aaaaaa&quot;
!rowspan=2|1
|rowspan=2 align=left|{{DE-VLAG}} [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]]
|align=center|12&lt;!--ANT--&gt;
|bgcolor=dfdfdf|2
|bgcolor=ffffbf|&lt;sup&gt;'''5'''&lt;/sup&gt;1{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}}
|bgcolor=ffffbf|1{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}}
|bgcolor=ffffbf|&lt;sup&gt;'''6'''&lt;/sup&gt;1{{Pictogram poleposition}}
|bgcolor=ffffbf|&lt;sup&gt;'''3'''&lt;/sup&gt;1{{Pictogram vinnigste ronde}}
|bgcolor=ffffbf|1{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}}
|bgcolor=cfcfff|16&lt;sup&gt;'''†'''&lt;/sup&gt;
|bgcolor=ffdf9f|3{{Pictogram vinnigste ronde}}
|bgcolor=cfcfff|&lt;sup&gt;'''1'''&lt;/sup&gt;15{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}}
|bgcolor=ffffbf|1{{Pictogram poleposition}}
|bgcolor=ffdf9f|3
|bgcolor=dfdfdf|&lt;sup&gt;'''4'''&lt;/sup&gt;2
|bgcolor=ffffbf|1{{Pictogram vinnigste ronde}}
|bgcolor=ffffbf|1
|bgcolor=dfffdf|5
|bgcolor=dfdfdf|2
|bgcolor=|&lt;!--plus naelren--&gt;
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
!rowspan=2 style=&quot;position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;&quot;|556
|-
|align=center|63&lt;!--RUS--&gt;
|bgcolor=ffffbf|1{{Pictogram poleposition}}
|bgcolor=dfdfdf|&lt;sup&gt;'''1'''&lt;/sup&gt;2
|bgcolor=dfffdf|4
|bgcolor=dfffdf|&lt;sup&gt;'''4'''&lt;/sup&gt;4
|bgcolor=efcfff|&lt;sup&gt;'''1'''&lt;/sup&gt;&lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;{{Pictogram poleposition}}
|bgcolor=cfcfff|12
|bgcolor=dfdfdf|2{{Pictogram poleposition}}
|bgcolor=ffffbf|1{{Pictogram poleposition}}
|bgcolor=dfdfdf|&lt;sup&gt;'''4'''&lt;/sup&gt;2
|bgcolor=efcfff|&lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=dfffdf|7
|bgcolor=ffdf9f|&lt;sup&gt;'''1'''&lt;/sup&gt;3
|bgcolor=dfdfdf|2
|bgcolor=dfffdf|5{{Pictogram vinnigste ronde}}
|bgcolor=ffffbf|1{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}}
|bgcolor=cfcfff|20&lt;sup&gt;'''†'''&lt;/sup&gt;
|bgcolor=|&lt;!--plus naelren--&gt;
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|-style=&quot;border-top:2px solid #aaaaaa&quot;
!rowspan=2|2
|rowspan=2 align=left|{{IT-VLAG}} [[Scuderia Ferrari|Ferrari]]
|align=center|16&lt;!--LEC--&gt;
|bgcolor=ffdf9f|3
|bgcolor=dfffdf|&lt;sup&gt;'''2'''&lt;/sup&gt;4
|bgcolor=ffdf9f|3
|bgcolor=dfffdf|&lt;sup&gt;'''3'''&lt;/sup&gt;8
|bgcolor=dfffdf|&lt;sup&gt;'''5'''&lt;/sup&gt;4
|bgcolor=efcfff|&lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=cfcfff|15&lt;sup&gt;'''†'''&lt;/sup&gt;
|bgcolor=dfffdf|8
|bgcolor=ffffbf|&lt;sup&gt;'''5'''&lt;/sup&gt;1
|bgcolor=dfdfdf|2
|bgcolor=dfffdf|4{{Pictogram vinnigste ronde}}
|bgcolor=dfffdf|&lt;sup&gt;'''2'''&lt;/sup&gt;5{{Pictogram vinnigste ronde}}
|bgcolor=efcfff|&lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=dfffdf|4
|bgcolor=dfffdf|4
|bgcolor=dfffdf|4
|bgcolor=|&lt;!--plus naelren--&gt;
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
!rowspan=2 style=&quot;position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;&quot;|405
|-
|align=center|44&lt;!--HAM--&gt;
|bgcolor=dfffdf|4
|bgcolor=ffdf9f|&lt;sup&gt;'''3'''&lt;/sup&gt;3
|bgcolor=dfffdf|6
|bgcolor=dfffdf|&lt;sup&gt;'''7'''&lt;/sup&gt;6
|bgcolor=dfdfdf|&lt;sup&gt;'''6'''&lt;/sup&gt;2
|bgcolor=dfdfdf|2
|bgcolor=ffffbf|1{{Pictogram snelste ronde}}
|bgcolor=dfffdf|5
|bgcolor=ffdf9f|&lt;sup&gt;'''2'''&lt;/sup&gt;3
|bgcolor=dfffdf|4
|bgcolor=dfffdf|5
|bgcolor=dfffdf|&lt;sup&gt;'''7'''&lt;/sup&gt;4
|bgcolor=dfffdf|6
|bgcolor=efcfff|&lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=dfffdf|6
|bgcolor=ffdf9f|3
|bgcolor=|&lt;!--plus naelren--&gt;
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|-style=&quot;border-top:2px solid #aaaaaa&quot;
!rowspan=2|3
|rowspan=2 align=left|{{GB-VLAG}} [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]
|align=center|1&lt;!--NOR--&gt;
|bgcolor=dfffdf|5
|bgcolor=ffffff|&lt;sup&gt;'''4'''&lt;/sup&gt;&lt;small&gt;DNS&lt;/small&gt;
|bgcolor=dfffdf|5
|bgcolor=dfdfdf|&lt;sup&gt;'''1'''&lt;/sup&gt;2{{Pictogram vinnigste ronde}}
|bgcolor=efcfff|&lt;sup&gt;'''2'''&lt;/sup&gt;&lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=efcfff|&lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=ffdf9f|3
|bgcolor=dfffdf|7
|bgcolor=dfffdf|&lt;sup&gt;'''3'''&lt;/sup&gt;4
|bgcolor=dfffdf|7{{Pictogram vinnigste ronde}}
|bgcolor=ffffbf|1{{Pictogram poleposition}}
|bgcolor=ffffbf|&lt;sup&gt;'''3'''&lt;/sup&gt;1{{Pictogram poleposition}}
|bgcolor=dfffdf|4
|bgcolor=ffdf9f|3{{Pictogram poleposition}}
|bgcolor=efcfff|&lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=dfffdf|9
|bgcolor=|&lt;!--plus naelren--&gt;
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
!rowspan=2 style=&quot;position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;&quot;|316
|-
|align=center|81&lt;!--PIA--&gt;
|bgcolor=ffffff|&lt;small&gt;DNS&lt;/small&gt;
|bgcolor=ffffff|&lt;sup&gt;'''6'''&lt;/sup&gt;&lt;small&gt;DNS&lt;/small&gt;
|bgcolor=dfdfdf|2
|bgcolor=ffdf9f|&lt;sup&gt;'''2'''&lt;/sup&gt;3
|bgcolor=cfcfff|&lt;sup&gt;'''4'''&lt;/sup&gt;11
|bgcolor=dfffdf|4
|bgcolor=dfffdf|5 vc    
|bgcolor=dfffdf|4
|bgcolor=cfcfff|&lt;sup&gt;'''7'''&lt;/sup&gt;11
|bgcolor=dfffdf|5
|bgcolor=efcfff|&lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=dfffdf|&lt;sup&gt;'''5'''&lt;/sup&gt;6
|bgcolor=dfffdf|5
|bgcolor=dfffdf|8
|bgcolor=cfcfff|13
|bgcolor=dfffdf|6
|bgcolor=|&lt;!--plus naelren--&gt;
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|-style=&quot;border-top:2px solid #aaaaaa&quot;
!rowspan=3|4
|rowspan=3 align=left|{{AT-VLAG}} [[Red Bull Racing]]-&lt;br/&gt;[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]]
|align=center|3&lt;!--VER--&gt;
|bgcolor=dfffdf|6{{Pictogram vinnigste ronde}}
|bgcolor=efcfff|&lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=dfffdf|8
|bgcolor=dfffdf|&lt;sup&gt;'''5'''&lt;/sup&gt;5
|bgcolor=ffdf9f|&lt;sup&gt;'''7'''&lt;/sup&gt;3
|bgcolor=efcfff|&lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=dfffdf|4
|bgcolor=dfdfdf|2
|bgcolor=cfcfff|&lt;sup&gt;'''6'''&lt;/sup&gt;20&lt;sup&gt;'''†'''&lt;/sup&gt;
|bgcolor=ffdf9f|3
|bgcolor=dfdfdf|2
|bgcolor=efcfff|&lt;sup&gt;'''6'''&lt;/sup&gt;&lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=ffdf9f|3
|bgcolor=dfdfdf|2
|bgcolor=dfdfdf|2
|bgcolor=ffffbf|1{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}}
|bgcolor=|&lt;!--plus naelren--&gt;
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
!rowspan=3 style=&quot;position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;&quot;|298
|-
|align=center|6&lt;!--HAD--&gt;
|bgcolor=efcfff|&lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=dfffdf|8
|bgcolor=cfcfff|12
|bgcolor=efcfff|&lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=dfffdf|5
|bgcolor=ffdf9f|3
|bgcolor=dfffdf|6
|bgcolor=dfffdf|6
|bgcolor=dfffdf|5
|bgcolor=dfffdf|6
|bgcolor=dfffdf|6
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=ffdf9f|3
|bgcolor=dfffdf|5
|bgcolor=|&lt;!--plus naelren--&gt;
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|-
|align=center|30&lt;!--LAW--&gt;
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=dfffdf|7
|bgcolor=cfcfff|14
|bgcolor=dfffdf|6
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|&lt;!--plus naelren--&gt;
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|-style=&quot;border-top:2px solid #aaaaaa&quot;
!rowspan=3|5
|rowspan=3 align=left|{{IT-VLAG}} [[Racing Bulls]]-&lt;br/&gt;[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]]
|align=center|30&lt;!--LAW--&gt;
|bgcolor=cfcfff|13
|bgcolor=dfffdf|&lt;sup&gt;'''7'''&lt;/sup&gt;7
|bgcolor=dfffdf|9
|bgcolor=efcfff|&lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=dfffdf|7
|bgcolor=dfffdf|5
|bgcolor=dfffdf|8
|bgcolor=dfffdf|9
|bgcolor=dfffdf|&lt;sup&gt;'''8'''&lt;/sup&gt;6
|bgcolor=cfcfff|12
|bgcolor=dfffdf|8
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=cfcfff|12
|bgcolor=dfffdf|7
|bgcolor=|&lt;!--plus naelren--&gt;
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
!rowspan=3 style=&quot;position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;&quot;|90
|-
|align=center|22&lt;!--TSU--&gt;
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=cfcfff|11
|bgcolor=dfffdf|10
|bgcolor=cfcfff|14
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|&lt;!--plus naelren--&gt;
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|-
|align=center|41&lt;!--LIN--&gt;
|bgcolor=dfffdf|8
|bgcolor=cfcfff|12
|bgcolor=cfcfff|14
|bgcolor=cfcfff|14
|bgcolor=ffffff|&lt;sup&gt;'''8'''&lt;/sup&gt;&lt;small&gt;DNS&lt;/small&gt;
|bgcolor=dfffdf|6
|bgcolor=dfffdf|9
|bgcolor=dfffdf|10
|bgcolor=dfffdf|7
|bgcolor=dfffdf|9
|bgcolor=dfffdf|10
|bgcolor=cfcfff|12
|bgcolor=dfffdf|8
|bgcolor=dfffdf|9
|bgcolor=dfffdf|7
|bgcolor=dfffdf|10
|bgcolor=|&lt;!--plus naelren--&gt;
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|-style=&quot;border-top:2px solid #aaaaaa&quot;
!rowspan=2|6
|rowspan=2 align=left|{{FR-VLAG}} [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]
|align=center|10&lt;!--GAS--&gt;
|bgcolor=dfffdf|10
|bgcolor=dfffdf|6
|bgcolor=dfffdf|7
|bgcolor=efcfff|&lt;sup&gt;'''8'''&lt;/sup&gt;&lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=dfffdf|8
|bgcolor=dfffdf|7
|bgcolor=dfffdf|7
|bgcolor=cfcfff|13
|bgcolor=dfffdf|10
|bgcolor=cfcfff|11
|bgcolor=cfcfff|12
|bgcolor=dfffdf|&lt;sup&gt;'''8'''&lt;/sup&gt;10
|bgcolor=dfffdf|7{{Pictogram poleposition}}
|bgcolor=cfcfff|12
|bgcolor=efcfff|&lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=cfcfff|16
|bgcolor=|&lt;!--plus naelren--&gt;
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
!rowspan=2 style=&quot;position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;&quot;|68
|-
|align=center|43&lt;!--COL--&gt;
|bgcolor=cfcfff|14
|bgcolor=dfffdf|10
|bgcolor=cfcfff|16
|bgcolor=dfffdf|7
|bgcolor=dfffdf|6
|bgcolor=cfcfff|14
|bgcolor=dfffdf|10
|bgcolor=cfcfff|15
|bgcolor=dfffdf|9
|bgcolor=dfffdf|10
|bgcolor=cfcfff|15
|bgcolor=cfcfff|14
|bgcolor=dfffdf|9
|bgcolor=dfffdf|7
|bgcolor=efcfff|&lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=cfcfff|13
|bgcolor=|&lt;!--plus naelren--&gt;
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|-style=&quot;border-top:2px solid #aaaaaa&quot;
!rowspan=2|7
|rowspan=2 align=left|{{VS-VLAG}} [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]]
|align=center|31&lt;!--OCO--&gt;
|bgcolor=cfcfff|11
|bgcolor=cfcfff|14
|bgcolor=dfffdf|10
|bgcolor=cfcfff|13
|bgcolor=cfcfff|14
|bgcolor=dffddf|9
|bgcolor=cfcfff|13
|bgcolor=cfcfff|16
|bgcolor=cfcfff|13
|bgcolor=cfcfff|17
|bgcolor=cfcfff|16
|bgcolor=efcfff|&lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=cfcfff|16
|bgcolor=cfcfff|11
|bgcolor=dfffdf|8
|bgcolor=cfcfff|15
|bgcolor=|&lt;!--plus naelren--&gt;
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
!rowspan=2 style=&quot;position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;&quot;|27
|-
|align=center|87&lt;!--BEA--&gt;
|bgcolor=dfffdf|7
|bgcolor=dfffdf|&lt;sup&gt;'''8'''&lt;/sup&gt;5
|bgcolor=efcfff|&lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=cfcfff|11
|bgcolor=dfffdf|10
|bgcolor=efcfff|&lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=cfcfff|17&lt;sup&gt;'''†'''&lt;/sup&gt;
|bgcolor=cfcfff|14
|bgcolor=cfcfff|12
|bgcolor=cfcfff|14
|bgcolor=cfcfff|19
|bgcolor=efcfff|&lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=cfcfff|15
|bgcolor=cfcfff|16
|bgcolor=dfffdf|9
|bgcolor=cfcfff|14
|bgcolor=|&lt;!--plus naelren--&gt;
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|-style=&quot;border-top:2px solid #aaaaaa&quot;
!rowspan=2|8
|rowspan=2 align=left|{{DE-VLAG}} [[Audi F1-span|Audi]]
|align=center|5&lt;!--BOR--&gt;
|bgcolor=dfffdf|9
|bgcolor=ffffff|&lt;small&gt;DNS&lt;/small&gt;
|bgcolor=cfcfff|13
|bgcolor=cfcfff|12
|bgcolor=cfcfff|13
|bgcolor=cfcfff|11
|bgcolor=cfcfff|11
|bgcolor=cfcfff|11
|bgcolor=dfffdf|8
|bgcolor=dfffdf|8
|bgcolor=cfcfff|11
|bgcolor=cfcfff|13
|bgcolor=cfcfff|11
|bgcolor=cfcfff|13
|bgcolor=cfcfff|15
|bgcolor=cfcfff|18
|bgcolor=|&lt;!--plus naelren--&gt;
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
!rowspan=2 style=&quot;position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;&quot;|17
|-
|align=center|27&lt;!--HUL--&gt;
|bgcolor=ffffff|&lt;small&gt;DNS&lt;/small&gt;
|bgcolor=cfcfff|11
|bgcolor=cfcfff|11
|bgcolor=efcfff|&lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=cfcfff|12
|bgcolor=cfcfff|13
|bgcolor=efcfff|&lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=cfcfff|12
|bgcolor=efcfff|&lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=cfcfff|13
|bgcolor=dfffdf|9
|bgcolor=dfffdf|8
|bgcolor=cfcfff|12
|bgcolor=dfffdf|10
|bgcolor=cfcfff|11
|bgcolor=cfcfff|11
|bgcolor=|&lt;!--plus naelren--&gt;
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|-style=&quot;border-top:2px solid #aaaaaa&quot;
!rowspan=2|9
|rowspan=2 align=left|{{GB-VLAG}} [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]
|align=center|23&lt;!--ALB--&gt;
|bgcolor=cfcfff|12
|bgcolor=ffffff|&lt;small&gt;DNS&lt;/small&gt;
|bgcolor=cfcfff|20
|bgcolor=dfffdf|10
|bgcolor=efcfff|&lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=dfffdf|8
|bgcolor=cfcfff|&lt;small&gt;NC&lt;/small&gt;
|bgcolor=cfcfff|17
|bgcolor=efcfff|&lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=cfcfff|15
|bgcolor=cfcfff|17
|bgcolor=cfcfff|17&lt;sup&gt;'''†'''&lt;/sup&gt;
|bgcolor=cfcfff|17
|bgcolor=cfcfff|15
|bgcolor=efcfff|&lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=efcfff|&lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=|&lt;!--plus naelren--&gt;
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
!rowspan=2 style=&quot;position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;&quot;|12
|-
|align=center|55&lt;!--SAI--&gt;
|bgcolor=cfcfff|15
|bgcolor=dfffdf|9
|bgcolor=cfcfff|15
|bgcolor=dfffdf|9
|bgcolor=dfffdf|9
|bgcolor=cfcfff|16&lt;sup&gt;'''†'''&lt;/sup&gt;
|bgcolor=cfcfff|12
|bgcolor=efcfff|&lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=cfcfff|17
|bgcolor=cfcfff|16
|bgcolor=cfcfff|18
|bgcolor=cfcfff|16
|bgcolor=cfcfff|13
|bgcolor=efcfff|&lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=dfffdf|10
|bgcolor=cfcfff|17
|bgcolor=|&lt;!--plus naelren--&gt;
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|-style=&quot;border-top:2px solid #aaaaaa&quot;
!rowspan=2|10
|rowspan=2 align=left|{{GB-VLAG}} [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-&lt;br/&gt;[[Honda]]
|align=center|14&lt;!--ALO--&gt;
|bgcolor=efcfff|&lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=efcfff|&lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=cfcfff|18
|bgcolor=cfcfff|15
|bgcolor=efcfff|&lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=dfffdf|10
|bgcolor=efcfff|&lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=cfcfff|18
|bgcolor=cfcfff|18
|bgcolor=cfcfff|19
|bgcolor=cfcfff|14
|bgcolor=dfffdf|9
|bgcolor=efcfff|&lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=cfcfff|17
|bgcolor=efcfff|&lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=dfffdf|8
|bgcolor=|&lt;!--plus naelren--&gt;
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
!rowspan=2 style=&quot;position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;&quot;|7
|-
|align=center|18&lt;!--STR--&gt;
|bgcolor=cfcfff|&lt;small&gt;NC&lt;/small&gt;
|bgcolor=efcfff|&lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=efcfff|&lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=cfcfff|17
|bgcolor=cfcfff|15
|bgcolor=efcfff|&lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=efcfff|&lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=efcfff|&lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=cfcfff|19
|bgcolor=efcfff|&lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=cfcfff|13
|bgcolor=efcfff|&lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=efcfff|&lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=efcfff|&lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=efcfff|&lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=cfcfff|12
|bgcolor=|&lt;!--plus naelren--&gt;
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|-style=&quot;border-top:2px solid #aaaaaa&quot;
!rowspan=2|11
|rowspan=2 align=left|{{VS-VLAG}} [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]]
|align=center|11&lt;!--PER--&gt;
|bgcolor=cfcfff|16
|bgcolor=cfcfff|15
|bgcolor=cfcfff|17
|bgcolor=cfcfff|16
|bgcolor=efcfff|&lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=cfcfff|15
|bgcolor=cfcfff|14
|bgcolor=efcfff|&lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=cfcfff|14
|bgcolor=efcfff|&lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=efcfff|&lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=cfcfff|15
|bgcolor=cfcfff|18
|bgcolor=efcfff|&lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=cfcfff|14
|bgcolor=cfcfff|19
|bgcolor=|&lt;!--plus naelren--&gt;
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
!rowspan=2 style=&quot;position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;&quot;|0
|-
|align=center|77&lt;!--BOT--&gt;
|bgcolor=efcfff|&lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=cfcfff|13
|bgcolor=cfcfff|19
|bgcolor=cfcfff|18
|bgcolor=cfcfff|16
|bgcolor=efcfff|&lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=efcfff|&lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=efcfff|&lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=cfcfff|16
|bgcolor=cfcfff|18
|bgcolor=efcfff|&lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=efcfff|&lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=cfcfff|19
|bgcolor=cfcfff|18
|bgcolor=cfcfff|16&lt;sup&gt;'''†'''&lt;/sup&gt;
|bgcolor=efcfff|&lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=|&lt;!--plus naelren--&gt;
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|-style=&quot;border-top:2px solid #aaaaaa&quot;
!valign=&quot;middle&quot; rowspan=2|Plek
!valign=&quot;middle&quot; rowspan=2|Vervaardiger
!valign=&quot;middle&quot; rowspan=2|{{Afkorting|Nr.|Motornommer van renjaer}}
!width=&quot;3%&quot;|{{AU-VLAG}}&lt;br/&gt;[[2026 Australiese Grand Prix|AUS]]
!width=&quot;3%&quot;|{{CN-VLAG}}&lt;br/&gt;[[2026 Chinese Grand Prix|CHN]]
!width=&quot;3%&quot;|{{JP-VLAG}}&lt;br/&gt;[[2026 Japannese Grand Prix|JPN]]
!width=&quot;3%&quot;|[[Beeld:Flag of Miami, Florida.svg|20px|rand|Vlag van Miami]]&lt;br/&gt;[[2026 Miami Grand Prix|MIA]]
!width=&quot;3%&quot;|{{CA-VLAG}}&lt;br/&gt;[[2026 Kanadese Grand Prix|KAN]]
!width=&quot;3%&quot;|{{MC-VLAG}}&lt;br/&gt;[[2026 Monaco Grand Prix|MON]]
!width=&quot;3%&quot;|[[Beeld:Flag of Catalonia.svg|20px|rand|Vlag van Katalonië]]&lt;br/&gt;[[2026 Barcelona-Katalonië Grand Prix|BKT]]
!width=&quot;3%&quot;|{{AT-VLAG}}&lt;br/&gt;[[2026 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]
!width=&quot;3%&quot;|{{GB-VLAG}}&lt;br/&gt;[[2026 Britse Grand Prix|GBR]]
!width=&quot;3%&quot;|{{BE-VLAG}}&lt;br/&gt;[[2026 Belgiese Grand Prix|BEL]]
!width=&quot;3%&quot;|{{HU-VLAG}}&lt;br/&gt;[[2026 Hongaarse Grand Prix|HON]]
!width=&quot;3%&quot;|{{NL-VLAG}}&lt;br/&gt;[[2026 Nederlandse Grand Prix|NED]]
!width=&quot;3%&quot;|{{IT-VLAG}}&lt;br/&gt;[[2026 Italiaanse Grand Prix|ITA]]
!width=&quot;3%&quot;|{{ES-VLAG}}&lt;br/&gt;[[2026 Spaanse Grand Prix|SPA]]
!width=&quot;3%&quot;|{{AZ-VLAG}}&lt;br/&gt;[[2026 Azerbeidjanse Grand Prix|AZE]] 
!width=&quot;3%&quot;|{{MY-VLAG}}&lt;br/&gt;[[2025 Bahreinse Grand Prix|BHR]]
!width=&quot;3%&quot;|{{SG-VLAG}}&lt;br/&gt;[[2026 Singapoerse Grand Prix|SIN]]
!width=&quot;3%&quot;|{{VS-VLAG}}&lt;br/&gt;[[2026 Verenigde State Grand Prix|VSA]]
!width=&quot;3%&quot;|[[Beeld:Flag of Mexico City, Mexico.svg|20px|rand|Vlag van Meksikostad]]&lt;br/&gt;[[2026 Meksikostad Grand Prix|MXS]]
!width=&quot;3%&quot;|[[Beeld:Bandeira_da_cidade_de_São_Paulo.svg|18px|rand|Vlag van São Paulo]]&lt;br/&gt;[[2026 São Paulo Grand Prix|SAP]]
!width=&quot;3%&quot;|[[Beeld:Flag of Las Vegas, Nevada.svg|20px|rand|Vlag van Las Vegas]]&lt;br/&gt;[[2026 Las Vegas Grand Prix|LSV]]
!width=&quot;3%&quot;|{{vlagikoon|QAT}}&lt;br/&gt;[[2026 Katarse Grand Prix|KAT]]
!width=&quot;3%&quot;|[[Beeld:Flag_of_Abu_Dhabi.svg|20px|rand|Vlag van Aboe Dhabi]]&lt;br/&gt;[[2026 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]]
!valign=&quot;middle&quot; rowspan=2 style=&quot;position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;&quot;|Punte
|-
!valign=&quot;middle&quot; colspan=&quot;23&quot;|[[Lys van Formule Een Grands Prix|Grands Prix]]
|}
&lt;/div&gt;
'''Opmerking''':&lt;br/&gt;
&lt;sup&gt;'''†'''&lt;/sup&gt; — Die renjaer kon nie die Grand Prix voltooi nie, maar is geklassifiseer omdat hy meer as 90% van die ren voltooi het.

== Verwysings ==
{{Verwysings}}

[[Kategorie:Formule Een-seisoene]]</text>
      <sha1>bqe0lont1upfoku9kpxa39vlz08vnio</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Doodstraf in Saoedi-Arabië</title>
    <ns>0</ns>
    <id>455558</id>
    <revision>
      <id>2977083</id>
      <parentid>2922448</parentid>
      <timestamp>2026-10-09T15:11:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pynappel</username>
        <id>70858</id>
      </contributor>
      <comment>Brei uit n.a.v. die Engels</comment>
      <origin>2977083</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="61745" sha1="dbbpi6uvdwfn34hrskiqq18n3h3q48f" xml:space="preserve">Die [[doodstraf]] is 'n wettige straf in [[Saoedi-Arabië]]. Die meeste teregstellings in hierdie land word deur middel van onthoofding uitgevoer. Saoedi-Arabië is die enigste land wat hierdie metode gebruik.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=An execution every two days: Saudi Arabia's surge in killings |url=https://www.amnesty.org.uk/execution-every-two-days-saudi-arabia-surge-killings |access-date=2024-01-07 |website=www.amnesty.org.uk |archive-date=2024-01-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240107194739/https://www.amnesty.org.uk/execution-every-two-days-saudi-arabia-surge-killings |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; Die doodstraf word vir beide dodelike en nie-dodelike misdade (insluitende [[Dwelmmiddel|dwelmoortredings]], sedemisdrywe, &quot;[[Kulkuns|towery]]&quot; en &quot;[[heksery]]&quot;), sowel as vir minderjarige oortreders opgelê.&lt;ref name=&quot;:4&quot;&gt;{{Cite web |date=2024-12-25 |title=Saudi executions rose sharply in 2024 |url=https://edition.cnn.com/2024/12/25/middleeast/saudi-executions-rose-sharply-2024/index.html |website=CNN |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:5&quot;&gt;{{Cite news |date=2025-11-12 |title=‘I’ll be executed on Tuesday’: families reveal panicked last calls from foreigners on Saudi’s death row |url=https://www.theguardian.com/global-development/2025/nov/12/foreign-prisoners-killed-saudi-arabian-jail-tabuk-prison-egyptians-executed-non-violent-drug-crimes-mohammed-bin-salman |work=The Guardian |language=en-GB |issn=0261-3077}}&lt;/ref&gt; Meer as twee derdes van diegene wat tereggestel word, is van nie-dodelike dwelmoortredings aangekla.&lt;ref name=&quot;:5&quot; /&gt; Onder diegene wat tereggestel is, is indiwidue wat van nie-dodelike [[terrorisme]] aangekla is, 'n aanklag wat teen indiwidue gebruik is wat aan proteste teen die [[Outoritarisme|outoritêre]] bedeling in Saoedi-Arabië deelgeneem het.&lt;ref name=&quot;:4&quot; /&gt;

Doodsvonnisse word byna heeltemal op die stelsel van geregtelike vonnisdiskresie (''tazir'') gebaseer, in lyn met die klassieke beginsel van die vermyding van strawwe wat deur [[Sjaria]] voorgeskryf word (''hoedoed'') waar moontlik.&lt;ref name=&quot;vikor&quot;&gt;{{Cite book|first=Knut S.|last=Vikør| year=2005 | title=Between God and the Sultan: A History of Islamic Law|url=https://archive.org/details/betweengodsultan0000vikr|url-access=registration|publisher=Oxford University Press|pages=[https://archive.org/details/betweengodsultan0000vikr/page/266 266]-267}}&lt;/ref&gt; Hierdie vonnisse het in die 1970's in reaksie op 'n toename in geweldmisdaad toegeneem. Soortgelyke veranderinge het in die laat 20ste eeu in die [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]] en op die [[China|Chinese vasteland]] plaasgevind.&lt;ref name=&quot;vikor&quot; /&gt; 'n Sentrale plein in die koninkryk se hoofstad, [[Riaad]], het in die [[Weste]] as &quot;tjop-tjop-plein&quot; bekend geraak as gevolg van openbare teregstellings daar.

Saoedi-Arabië het in 2022 meer mense as in enige jaar in die vorige drie dekades tereggestel,&lt;ref name=&quot;amn2022&quot; /&gt; en die getal het daarna verder gestyg: in 2025 is 356 mense tereggestel, die tweede agtereenvolgende jaar waarin die koninkryk sy eie rekord verbreek het.&lt;ref name=&quot;maroela-20260101&quot;&gt;{{Maroela Media |url=https://maroelamedia.co.za/nuus/wereld/teregstellingsrekord-vir-saoedi-arabie-in-2025/ |titel=Teregstellingsrekord vir Saoedi-Arabië in 2025 |datum=1 Januarie 2026}}&lt;/ref&gt; Massateregstellings is in 2016, 2019 en 2022 uitgevoer, waarvan dié van 2022 die omvangrykste in die land se geskiedenis was.&lt;ref name=&quot;aljazeera-81&quot; /&gt; Die onthoofdings en die groot getalle het die koninkryk herhaaldelik in die buiteland onder skoot gebring, veral waar buitelandse werkers en politieke betogers tereggestel is.&lt;ref name=&quot;otto&quot; /&gt;{{rp|175}}

== Aantal teregstellings ==
Die koninkryk het die volgende aantal mense in die jare sedert 2015 tereggestel:

{| class=&quot;wikitable&quot;
! Jaar !! Teregstellings
|-
| 2015 || minstens 158&lt;ref name=&quot;independent-2015&quot;&gt;{{cite news |date=1 Januarie 2016 |title=Saudi Arabia ends 2015 with one final execution |newspaper=The Independent |url=https://www.independent.co.uk/news/world/middle-east/saudi-arabia-ends-2015-with-one-final-execution-a6793506.html |access-date=20 Oktober 2017 |archive-date=8 Desember 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181208094947/https://www.independent.co.uk/news/world/middle-east/saudi-arabia-ends-2015-with-one-final-execution-a6793506.html |url-status=live }}&lt;/ref&gt;
|-
| 2016 || minstens 154&lt;ref name=&quot;amn&quot;&gt;{{cite web |title=Death sentences and executions in 2016 |date=11 April 2017 |url=https://www.amnesty.org/en/documents/act50/5740/2017/en/ |access-date=21 Augustus 2017 |publisher=amnesty.org |archive-date=9 September 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200909033950/https://www.amnesty.org/en/documents/act50/5740/2017/en/ |url-status=live }}&lt;/ref&gt;
|-
| 2017 || minstens 146&lt;ref name=&quot;amnesty-2017&quot;&gt;{{cite web |date=2018-04-12 |title=The Death Penalty in 2017: Facts and Figures |url=https://www.amnesty.org/en/latest/news/2018/04/death-penalty-facts-and-figures-2017/ |access-date=2018-07-16 |publisher=[[Amnesty International]] |archive-date=2020-09-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200904095447/https://www.amnesty.org/en/latest/news/2018/04/death-penalty-facts-and-figures-2017/ |url-status=live }}&lt;/ref&gt;
|-
| 2018 || minstens 149&lt;ref name=&quot;dpw-land&quot;&gt;{{cite web |title=Death Penalty Worldwide |url=http://www.deathpenaltyworldwide.org/country-search-post.cfm?141-9chk=on&amp;hideinfo=on |access-date=2019-10-25 |website=deathpenaltyworldwide.org |archive-date=2019-06-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190616025908/http://www.deathpenaltyworldwide.org/country-search-post.cfm?141-9chk=on&amp;hideinfo=on |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
|-
| 2019 || 184&lt;ref name=&quot;independent-2019&quot;&gt;{{cite news |author=Sullivan, Rory |date=15 April 2020 |title=Saudi Arabia has carried out 800 executions since 2015, says rights group |work=[[The Independent]] |url=https://www.independent.co.uk/news/world/middle-east/saudi-arabia-executions-death-toll-human-rights-king-salman-a9466741.html |access-date=23 April 2020 |archive-date=21 April 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200421171202/https://www.independent.co.uk/news/world/middle-east/saudi-arabia-executions-death-toll-human-rights-king-salman-a9466741.html |url-status=live }}&lt;/ref&gt;
|-
| 2020 || 69
|-
| 2021 || 67&lt;ref name=&quot;esohr-2021&quot; /&gt;
|-
| 2022 || 196&lt;ref name=&quot;dpw-databasis&quot;&gt;{{Cite web |title=Database |url=https://deathpenaltyworldwide.org/database/ |access-date=2022-11-16 |website=Cornell Center on the Death Penalty Worldwide |date=24 Desember 2019 |language=en-US |archive-date=2022-11-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221116154234/https://deathpenaltyworldwide.org/database/ |url-status=live }}&lt;/ref&gt;
|-
| 2023 || 172&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite web |date=2024-01-02 |title=Saudi executed 172 in 2023, as bloodiest years in kingdom's history continue, rights group warns |url=https://www.middleeastmonitor.com/20240102-saudi-executed-172-in-2023-as-bloodiest-years-in-kingdoms-history-continue-rights-group-warns/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240520081603/https://www.middleeastmonitor.com/20240102-saudi-executed-172-in-2023-as-bloodiest-years-in-kingdoms-history-continue-rights-group-warns/ |archive-date=2024-05-20 |access-date=2024-10-14 |website=Middle East Monitor}}&lt;/ref&gt;
|-
| 2024 || 338 of 345&lt;ref name=&quot;maroela-20260101&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:3&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;esohr-2024&quot;&gt;{{Cite web |date=2025-01-05 |title=عهد الدم: رقم تاريخي للإعدام في السعودية ٢٠٢٤ – المنظمة الأوروبية السعودية لحقوق الإنسان |url=https://www.esohr.org/en/%D8%B9%D9%87%D8%AF-%D8%A7%D9%84%D8%AF%D9%85-%D8%B1%D9%82%D9%85-%D8%AA%D8%A7%D8%B1%D9%8A%D8%AE%D9%8A-%D9%84%D9%84%D8%A5%D8%B9%D8%AF%D8%A7%D9%85-%D9%81%D9%8A-%D8%A7%D9%84%D8%B3%D8%B9%D9%88%D8%AF%D9%8A/ |access-date=2025-01-06 |language=en-GB}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;magid&quot; /&gt;
|-
| 2025 || 356&lt;ref name=&quot;maroela-20260101&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;afp-2025&quot; /&gt;
|}

Die skerp daling in 2020 was die gevolg van 'n moratorium op die doodstraf vir dwelmverwante oortredings,&lt;ref name=&quot;abcnews-daling&quot;&gt;{{cite web |title=Dramatic drop in Saudi executions after laws changed in 2020 |url=https://abcnews.go.com/International/wireStory/dramatic-drop-saudi-executions-laws-changed-2020-75317758 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210526231917/https://abcnews.go.com/International/wireStory/dramatic-drop-saudi-executions-laws-changed-2020-75317758 |archive-date=2021-05-26 |access-date=2021-05-26 |website=ABC News |language=en}}&lt;/ref&gt; nadat die koninkryk voorgestel het om die doodstraf vir hierdie en ander oortredings sonder geweld af te skaf.&lt;ref name=&quot;times-mbs&quot;&gt;{{Cite news |last=Spencer |first=Richard |title=Saudi Crown Prince Mohammed bin Salman to end death penalty for drug crimes |url=https://www.thetimes.com/world/middle-east/article/saudi-crown-prince-mohammed-bin-salman-to-end-death-penalty-for-drug-crimes-zm3xjbm0c |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210114093949/https://www.thetimes.co.uk/article/saudi-crown-prince-mohammed-bin-salman-to-end-death-penalty-for-drug-crimes-zm3xjbm0c |archive-date=2021-01-14 |access-date=2021-01-13 |newspaper=The Times |language=en |issn=0140-0460}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;wapo-dwelms&quot;&gt;{{Cite news |last=Fahim |first=Kareem |title=Saudi Arabia, a world leader in executions, weighs ending capital punishment for drug crimes |url=https://www.washingtonpost.com/world/middle_east/saudi-arabia-executions-mbs/2020/08/26/b6488bb4-e314-11ea-82d8-5e55d47e90ca_story.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210114124210/https://www.washingtonpost.com/world/middle_east/saudi-arabia-executions-mbs/2020/08/26/b6488bb4-e314-11ea-82d8-5e55d47e90ca_story.html |archive-date=2021-01-14 |access-date=2021-01-13 |newspaper=Washington Post |language=en-US |issn=0190-8286}}&lt;/ref&gt; Volgens die Europese Saoedi-organisasie vir Menseregte was daar nietemin 67 teregstellings in 2021, meer as dubbel dié van die vorige jaar. In Januarie 2022 is minstens 43 aangehoudenes, waaronder 12 minderjariges, met teregstelling gedreig.&lt;ref name=&quot;esohr-2021&quot;&gt;{{cite web |title=إعدامات السعودية 2021: اضطراب القرار السياسي – المنظمة الأوروبية السعودية لحقوق الإنسان |url=https://www.esohr.org/en/%d8%a5%d8%b9%d8%af%d8%a7%d9%85%d8%a7%d8%aa-%d8%a7%d9%84%d8%b3%d8%b9%d9%88%d8%af%d9%8a%d8%a9-2021-%d8%a7%d8%b6%d8%b7%d8%b1%d8%a7%d8%a8-%d8%a7%d9%84%d9%82%d8%b1%d8%a7%d8%b1-%d8%a7%d9%84%d8%b3%d9%8a/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220218191429/https://www.esohr.org/en/%D8%A5%D8%B9%D8%AF%D8%A7%D9%85%D8%A7%D8%AA-%D8%A7%D9%84%D8%B3%D8%B9%D9%88%D8%AF%D9%8A%D8%A9-2021-%D8%A7%D8%B6%D8%B7%D8%B1%D8%A7%D8%A8-%D8%A7%D9%84%D9%82%D8%B1%D8%A7%D8%B1-%D8%A7%D9%84%D8%B3%D9%8A/ |archive-date=2022-02-18 |access-date=2022-02-18}}&lt;/ref&gt;

Teen 18 Julie 2024 was 106 mense reeds tereggestel, sewe van hulle vir dwelmverwante oortredings, teenoor minstens 74 teen dieselfde tyd die vorige jaar.&lt;ref name=&quot;newarab-2024&quot;&gt;{{Cite web |title=Saudi Arabia has executed over 100 people so far in 2024 |url=https://www.newarab.com/news/saudi-arabia-has-executed-over-100-people-so-far-2024 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240723173950/https://www.newarab.com/news/saudi-arabia-has-executed-over-100-people-so-far-2024 |archive-date=2024-07-23 |access-date=2024-10-14 |website=The New Arab}}&lt;/ref&gt; Teen 9 Oktober het die getal 213 bereik, op daardie stadium die hoogste wat ooit in 'n enkele jaar in die koninkryk aangeteken is.&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;{{Cite web |last=Asem |first=Sondos |date=2024-10-09 |title=Saudi Arabia executes 213 people in less than 10 months, setting new record |url=https://www.middleeasteye.net/news/saudi-arabia-executed-213-10-months-record |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20241009120603/https://www.middleeasteye.net/news/saudi-arabia-executed-213-10-months-record |archive-date=2024-10-09 |access-date=2024-10-14 |website=Middle East Eye |language=en}}&lt;/ref&gt; Die 345 teregstellings van 2024 was amper presies dubbel die 172 van 2023, en volgens die menseregte-organisasie Reprieve was meer as 150 van hulle vir nie-dodelike misdade.&lt;ref name=&quot;:3&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;esohr-2024&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;magid&quot; /&gt;

In die eerste helfte van 2025 is 180 teregstellings uitgevoer.&lt;ref name=&quot;amnesty-2025&quot;&gt;{{Cite web |date=2025-07-06 |title=Escalation of executions in Saudia Arabia for drug-related offences |url=https://www.amnesty.org/en/latest/news/2025/07/saudi-arabia-escalation-executions-foreign-nationals-drug-related-offences/ |access-date=2025-07-07 |website=Amnesty International |language=en}}&lt;/ref&gt; Ontleders skryf die toename grootliks aan die koninkryk se &quot;oorlog teen dwelms&quot; toe, aangesien 243 van die 356 teregstellings van 2025 vir dwelmverwante oortredings alleen was.&lt;ref name=&quot;afp-2025&quot;&gt;{{Cite news |last=France-Presse |first=Agence |date=2026-01-01 |title=Executions in Saudi Arabia hit highest number on record in 2025 |url=https://www.theguardian.com/world/2026/jan/01/executions-saudi-arabia-highest-number-ever-2025 |access-date=2026-01-01 |work=The Guardian |language=en-GB |issn=0261-3077}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;maroela-20260101&quot; /&gt; Teen laat Desember 2025 het Reprieve 347 teregstellings aangeteken, en verskeie menseregtegroepe het die nuwe rekord veroordeel.&lt;ref name=&quot;bbc-2025&quot;&gt;{{Cite web |date=2025-12-21 |title=Saudi Arabia: Rights groups condemn new record number of executions in 2025 |url=https://www.bbc.com/news/articles/cg5m49j14pyo |access-date=2025-12-22 |website=www.bbc.com |language=en-GB}}&lt;/ref&gt;

== Metode ==
Saoedi-Arabië se strafregstelsel is op Sjaria gebaseer. Teregstellings word gewoonlik deur middel van onthoofding met 'n [[swaard]] uitgevoer, maar soms word dit deur middel van 'n [[vuurwapen]] of [[vuurpeloton]] uitgevoer.&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.reuters.com/article/us-saudi-executions/saudis-may-carry-out-executions-by-firing-squad-reports-idUSBRE92A0PK20130311|title=Saudis may carry out executions by firing squad: reports|date=11 Maart 2013|newspaper=[[Reuters]]|access-date=2 Oktober 2020|archive-date=7 Oktober 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201007183431/https://www.reuters.com/article/us-saudi-executions/saudis-may-carry-out-executions-by-firing-squad-reports-idUSBRE92A0PK20130311|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

Vonnisse word hoofsaaklik ná skulderkenning opgelê. Volgens Human Rights Watch (''Menseregtewag'') word die meeste skulderkennings deur middel van [[marteling]] verkry. Sedert April 2020 word minderjariges wat misdaad pleeg nie meer tereggestel wanneer hulle 18 jaar oud word nie, maar word hulle eerder tot 'n maksimum van 10 jaar [[tronkstraf]] in 'n [[Tronk|gevangenis]] vir jeugdiges gevonnis.&lt;ref name=&quot;Reuters&quot;&gt;{{Cite news |date=2020-04-26 |title=Saudi Arabia scraps execution for those who committed crimes as minors: Commission |url=https://www.reuters.com/article/us-saudi-rights-execution-idUSKCN2280LI |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200427065058/https://www.reuters.com/article/us-saudi-rights-execution-idUSKCN2280LI |archive-date=2020-04-27 |access-date=2020-04-26 |work=Reuters |language=en}}&lt;/ref&gt; Die verbod het uit 'n koninklike dekreet van 26 April 2020 gevolg.&lt;ref name=&quot;reprieve-37&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Reuters&quot; /&gt; Die koninkryk het sulke oortreders voorheen tereggestel, hoewel dit die Konvensie oor die Regte van die Kind onderteken het.&lt;ref name=&quot;iba-2020&quot;&gt;{{cite web |date=1 Mei 2020 |title=IBAHRI welcomes Saudi Arabia's move towards total abolition of the death penalty |url=https://www.ibanet.org/Article/NewDetail.aspx?ArticleUid=0fc3dff0-7579-4ef9-a190-2965217a1f1b |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230118134942/https://www.ibanet.org/article/0fc3dff0-7579-4ef9-a190-2965217a1f1b |archive-date=18 Januarie 2023 |access-date=4 Mei 2020 |work=International Bar Association}}&lt;/ref&gt;

Volgens 'n verslag van 2018 deur die Europese Saoedi-organisasie vir Menseregte het die aantal onthoofdings in die koninkryk gedurende die eerste kwartaal van 2018 met meer as 70 persent toegeneem in vergelyking met dieselfde periode in 2017.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://ifpnews.com/wired/number-of-beheadings-in-saudi-arabia-rises-by-70/|title=Number of Beheadings in Saudi Arabia Rises by 70%|website=IFPNews.com|date=2018-04-21|access-date=2018-04-23|archive-date=2018-04-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20180423170649/http://ifpnews.com/wired/number-of-beheadings-in-saudi-arabia-rises-by-70/|url-status=live}}&lt;/ref&gt; 2024 was die jaar met die meeste onthoofdings in etlike dekades (330).&lt;ref name=&quot;magid&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;:3&quot; /&gt;

=== Openbare teregstellings ===
[[Lêer:Dira Square.JPG|duimnael|regs|Deera-plein in sentrale Riaad]]
Saoedi-Arabië het tot onlangs teregstellings in die openbaar uitgevoer, maar dit is onbekend of hierdie praktyk voortduur. Daar is geen rekord van openbare teregstellings in 2022 nie.&lt;ref name=&quot;amn2022&quot;&gt;{{Cite web |title=Death sentences and executions 2022 |url=https://www.amnesty.org/en/documents/act50/6548/2023/en/ |access-date=2024-01-07 |website=Amnesty International |date=16 Mei 2023 |language=en}}&lt;/ref&gt; ''[[Reuters]]'' het in 2024 berig dat Deera-plein, die voormalige plek vir openbare onthoofdings,&lt;ref name=&quot;cbs-saudijustice&quot;&gt;{{cite web |url=https://www.cbsnews.com/news/saudi-justice/ |title=Saudi Justice? |date=5 Desember 2007 |work=CBS News |access-date=18 Julie 2011 |archive-date=4 Junie 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110604184358/http://www.cbsnews.com/stories/2004/05/06/60minutes/main615986.shtml |url-status=live }}&lt;/ref&gt; ten spyte van die toenemende aantal teregstellings &quot;deur kafees en [[Restaurant|restaurante]] gedomineer geraak het met byna geen teken van sy bloedige verlede nie&quot;.&lt;ref name=&quot;magid&quot;&gt;{{cite web |last=Magid |first=Pesha |date=24 Desember 2024 |title=Saudi executions rose sharply in 2024 |url=https://www.reuters.com/world/middle-east/saudi-executions-rose-sharply-2024-2024-12-24 |website=[[Reuters]] |access-date=25 Januarie 2025}}&lt;/ref&gt;

Openbare onthoofdings het gewoonlik omstreeks 9:00 plaasgevind. Die veroordeelde persoon loop na 'n binnehof naby die hof en kniel voor die beul. 'n Polisiebeampte kondig die misdade wat deur die persoon gepleeg is aan en die onthoofding vind plaas. Die beul gebruik 'n swaard bekend as 'n ''sulthan'' om die veroordeelde persone se [[kop]] van sy of haar [[lyf]] by die [[Nekwerwel|nek]] te verwyder.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.amnesty.org/en/documents/mde23/004/1993/en/|title=Saudi Arabia: An upsurge in public executions|website=Amnesty International|date=30 Junie 1993 |access-date=2018-11-21|archive-date=2018-11-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20181122054039/https://www.amnesty.org/en/documents/mde23/004/1993/en/|url-status=live}}&lt;/ref&gt; 'n Lykskouer ondersoek die lyk en verklaar die veroordeelde [[dood]], waarna 'n polisiebeampte weer die misdade wat deur die onthoofde veroordeelde gepleeg is, aankondig, en die proses is voltooi. Professionele beule het al soveel as 10 mense in een dag onthoof.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.ibtimes.com/justice-sword-saudi-arabias-embrace-death-penalty-780819 |title=Justice By The Sword: Saudi Arabia's Embrace Of The Death Penalty |publisher=Ibtimes.com |date=2012-09-11 |access-date=2014-04-05 |archive-date=2014-04-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140407121151/http://www.ibtimes.com/justice-sword-saudi-arabias-embrace-death-penalty-780819 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;

[[Kruisiging]] van die onthoofde lyk word soms in gevalle waar die persoon 'n kindermolesteerder of [[Verkragting|verkragter]] is, beveel.&lt;ref name= Miethe&gt;{{cite book |title=Punishment: a comparative historical perspective  |url=https://archive.org/details/punishmentcompar00miet_924  |url-access=limited |last=Miethe |first=Terance D. |author2=Lu, Hong |year=2004 |isbn=978-0-521-60516-8 |page=[https://archive.org/details/punishmentcompar00miet_924/page/n76 63] |publisher=Cambridge University Press }}&lt;/ref&gt; In 2009 het die ''Saoedi-koerant'' byvoorbeeld berig dat &quot;'n hof in Abha die leier van 'n gewapende bende ter dood en tot kruisiging vir drie dae (openbare vertoning van die onthoofde lyk) en ses ander bendelede tot onthoofding veroordeel het vir hul rol in rooftogte by juwelierswinkels in Asir.&quot;&lt;ref&gt;{{cite news |title=Death, crucifixion, for jewelry gang |url=http://www.saudigazette.com.sa/index.cfm?method=home.regcon&amp;contentID=2009080545807 |newspaper=The Saudi Gazette |date=5 Augustus 2009 |access-date=8 Augustus 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120218113456/http://www.saudigazette.com.sa/index.cfm?method=home.regcon&amp;contentID=2009080545807 |archive-date=18 Februarie 2012 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

In 2003 het Mohammed Saad al-Besji, wat die [[BBC]] as &quot;Saoedi-Arabië se voorste beul&quot; beskryf het, 'n skaars onderhoud aan ''Arabiese Nuus'' gegee.&lt;ref name= BBCexecutioner/&gt; Hy het sy eerste teregstelling in 1998 beskryf: &quot;Die misdadiger was vasgebind en geblinddoek. Met een slag het ek sy kop afgekap. Dit het meters ver gerol... Mense was verstom hoe vinnig [die swaard] 'n kop van 'n lyf kan skei.&quot;&lt;ref name= BBCexecutioner&gt;{{cite news |url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/middle_east/2966790.stm |title=Saudi executioner tells all |date=5 Junie 2003 |work=BBC News |access-date=11 Julie 2011 |archive-date=1 April 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090401233508/http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/middle_east/2966790.stm |url-status=live }}&lt;/ref&gt; Hy het ook gesê dat hy voor 'n teregstelling die familie van die slagoffer van die misdaad besoek om vergifnis vir die misdadiger te vra, wat daartoe kan lei dat die misdadiger se lewe gespaar word.&lt;ref name= BBCexecutioner/&gt; Wanneer die teregstelling voortgaan, is sy enigste gesprek met die gevangene om hom of haar te beveel om die [[Islam|Moslem]]-geloofsbelydenis bekend as die [[Sjahada]] af te lê.&lt;ref name= BBCexecutioner/&gt; &quot;Wanneer hulle by die teregstellingsarea aankom, verdwyn hul krag. Dan lees ek die teregstellingsbevel, en op 'n sein kap ek die gevangene se kop af,&quot; het hy gesê.&lt;ref name= BBCexecutioner/&gt;

== Kapitale misdade ==
Die Saoedi-reg laat die doodstraf tegnies vir 'n verskeidenheid misdade toe:
{{Div col|colwidth=16em}}
* Afvalligheid van die Islam&lt;ref name=&quot;independent-ateïsme&quot;&gt;{{cite news |last1=McKernan |first1=Bethan |title=Man 'sentenced to death for atheism' in Saudi Arabia |url=https://www.independent.co.uk/news/world/middle-east/saudi-arabia-man-sentenced-death-atheism-ahmad-al-shamri-hafar-al-batin-appeal-denied-a7703161.html |publisher=Independent.co.uk |access-date=2017-12-28 |archive-date=2018-06-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180624075547/https://www.independent.co.uk/news/world/middle-east/saudi-arabia-man-sentenced-death-atheism-ahmad-al-shamri-hafar-al-batin-appeal-denied-a7703161.html |url-status=live}}&lt;/ref&gt;
* [[Hoogverraad]]
* [[Homoseksualiteit]]&lt;ref name=&quot;ilga-2015&quot;&gt;{{cite web |last1=Carroll |first1=Aengus |last2=Itaborahy |first2=Lucas Paoli |date=Mei 2015 |title=State-Sponsored Homophobia: A World Survey of Laws: criminalisation, protection and recognition of same-sex love |url=https://ilga.org/downloads/ILGA_State_Sponsored_Homophobia_2015.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190202012457/https://ilga.org/downloads/ILGA_State_Sponsored_Homophobia_2015.pdf |archive-date=2 Februarie 2019 |access-date=6 Mei 2016 |website=International Lesbian, Gay, Bisexual, Trans and Intersex association}}&lt;/ref&gt;
* [[Spioenasie]]&lt;ref name=&quot;dpw-saoedi&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.deathpenaltyworldwide.org/country-search-post.cfm?country=saudi+arabia |title=The Death Penalty in saudi arabia |publisher=Death Penalty Worldwide |access-date=7 September 2017 |archive-date=29 November 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151129231954/http://www.deathpenaltyworldwide.org/country-search-post.cfm?country=Saudi+Arabia |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
* [[Moord]]&lt;ref name=&quot;BBCexecutioner&quot; /&gt;
* Verkragting&lt;ref name=&quot;BBCexecutioner&quot; /&gt;
* Terrorisme&lt;ref name=&quot;bbc-nimr&quot; /&gt;
* Dwelmsmokkelary
* Gewapende roof&lt;ref name=&quot;BBCexecutioner&quot; /&gt;
* Godslastering&lt;ref name=&quot;BBCexecutioner&quot; /&gt;
* Huisbraak met verswarende omstandighede, insluitende herhaalde oortreding&lt;ref name=&quot;dpw-saoedi&quot; /&gt;
* [[Owerspel]]; ongetroude oortreders kan tot 100 houe en getroude oortreders tot steniging gevonnis word&lt;ref name=&quot;straf-vir-owerspel&quot;&gt;Straf vir owerspel:
*{{cite book |title=Saudi Arabia A Country Study |last=Federal Research Division |year=2004 |isbn=978-1-4191-4621-3 |page=304}}
*{{cite book |author=IBP, Inc. |title=Saudi Arabia Criminal Laws, Regulations and Procedures Handbook: Strategic Information, Regulations, Procedures |url=https://books.google.com/books?id=T23dCwAAQBAJ |date=Junie 2015 |publisher=Lulu.com |isbn=978-1-5145-0792-6 |page=91 |access-date=2019-10-21 |archive-date=2023-01-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230118134940/https://books.google.com/books?id=T23dCwAAQBAJ |url-status=live}}&lt;/ref&gt;
* Towery of heksery&lt;ref name=&quot;Miethe&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;bbc-pleidooie&quot;&gt;{{Cite news |last=Saleh |first=Heba |date=2008-02-14 |title=Pleas for condemned Saudi 'witch' |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/middle_east/7244579.stm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20080314204516/http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/middle_east/7244579.stm |archive-date=2008-03-14 |work=BBC News}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;bbc-usher&quot;&gt;{{cite news |url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/middle_east/8598134.stm |title=Death 'looms for Saudi sorcerer' |date=2010-04-01 |work=BBC News |first=Sebastian |last=Usher |access-date=2015-09-20 |archive-date=2020-04-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200420021429/http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/middle_east/8598134.stm |url-status=live }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;jpost-heksery&quot;&gt;{{cite web |title=Saudi Arabia's 'Anti-Witchcraft Unit' breaks another spell |url=https://www.jpost.com/Middle-East/Saudi-Arabias-Anti-Witchcraft-Unit-breaks-another-spell |website=The Jerusalem Post |date=20 Julie 2011 |access-date=2015-09-14 |archive-date=2015-09-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150907150731/http://www.jpost.com/Middle-East/Saudi-Arabias-Anti-Witchcraft-Unit-breaks-another-spell |url-status=live |issn=0792-822X}}&lt;/ref&gt;
* Oorlogvoering teen God&lt;ref name=&quot;peiffer&quot;&gt;{{cite journal |last1=Peifer |first1=Elizabeth |title=The Death Penalty In Traditional Islamic law And As Interpreted In Saudi Arabia And Nigeria |journal=William &amp; Mary Journal of Women and the Law |date=2005 |volume=11 |issue=3 |page=509 |url=http://scholarship.law.wm.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=1132&amp;context=wmjowl |access-date=9 November 2015 |archive-date=17 Februarie 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160217102403/http://scholarship.law.wm.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=1132&amp;context=wmjowl |url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;safwat&quot;&gt;{{Cite journal |last=Safwat |first=Safia M. |date=Junie 1982 |title=Offences and Penalties in Islamic Law |journal=Islamic Quarterly |volume=26 |issue=3 |pages=149-181 |issn=0021-1842}}&lt;/ref&gt;
{{Div col end}}

=== Sjaria-agtergrond ===
Die Saoedi-regbank kan die doodstraf volgens drie kategorieë van strafbare oortreding in die Sjaria-reg oplê:&lt;ref name=&quot;otto&quot;&gt;{{cite book |title=Sharia Incorporated: A Comparative Overview of the Legal Systems of Twelve Muslim Countries in Past and Present |url=https://archive.org/details/shariaincorporat00otto |url-access=limited |last=Otto |first=Jan Michiel |year=2010 |isbn=978-90-8728-057-4 |publisher=Amsterdam University Press }}&lt;/ref&gt;{{rp|166}}

* ''Hoedoed'': vaste strawwe vir bepaalde misdade.&lt;ref name=&quot;otto&quot; /&gt;{{rp|166}} Hoedoed-misdade wat die doodstraf kan meebring, sluit afvalligheid, owerspel en sodomie in, hoewel die bewysvereiste hoog is en gewoonlik op 'n skulderkenning neerkom.&lt;ref name=&quot;dammer&quot;&gt;{{cite book |title=Comparative Criminal Justice Systems |last=Dammer |first=Harry R. |author2=Albanese, Jay S. |year=2010 |isbn=978-0-495-80989-0 |page=56 |publisher=Cengage Learning }}&lt;/ref&gt; Die straf vir owerspel is steniging, wat in baie dekades nie in Saoedi-Arabië uitgevoer is nie.&lt;ref name=&quot;batha-steniging&quot;&gt;{{cite web |last1=Batha |first1=Emma |last2=Li |first2=Ye |date=29 September 2013 |title=INFOGRAPHIC: Stoning: where is it legal? |url=https://news.news.trust.org/item/20130927160132-qt52c/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20200726174545/https://news.trust.org/item/20130927160132-qt52c/ |archive-date=2020-07-26 |website=Thomson Reuters Foundation News}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;vogel&quot;&gt;{{cite book |last=Vogel |first=Frank E. |title=Islamic law and legal system: studies of Saudi Arabia |year=1999 |isbn=978-90-04-11062-5 |page=246 |publisher=BRILL }}&lt;/ref&gt;
* ''Qisas'': vergeldende strawwe volgens die beginsel van 'n oog vir 'n oog.&lt;ref name=&quot;otto&quot; /&gt;{{rp|166}} Qisas-misdade sluit moord in.&lt;ref name=&quot;otto&quot; /&gt;{{rp|166}} Die familie van iemand wat vermoor is, kan tussen die doodstraf en kwytskelding in ruil vir die betaling van ''diyya'' of bloedgeld deur die oortreder kies, en die strafregstelsel wag totdat die familie besluit het; die familie kan die oortreder ook heeltemal vergewe.&lt;ref name=&quot;mackey&quot;&gt;{{Cite book |last=Mackey |first=Sandra |title=The Saudis: Inside the Desert Kingdom |publisher=W.W. Norton and Company |year=2002 |isbn=0-393-32417-6 |pages=270-271}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;wapo-bloedgeld&quot;&gt;{{cite news |title=Saudis Face Soaring Blood-Money Sums |url=https://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2008/07/26/AR2008072601785.html |newspaper=The Washington Post |date=27 Julie 2008 |access-date=11 Julie 2011 |archive-date=12 November 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121112180004/http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2008/07/26/AR2008072601785.html |url-status=live }}&lt;/ref&gt; Die bedrag wat geëis word, kan aansienlik wees: een verslag vermeld 'n som van $11&amp;nbsp;miljoen wat in ruil vir kwytskelding geëis is.&lt;ref name=&quot;wapo-bloedgeld&quot; /&gt;
* ''Tazir'': 'n algemene kategorie wat misdade insluit wat deur nasionale regulasies omskryf word, waarvan sommige met die dood strafbaar is, soos dwelmhandel.&lt;ref name=&quot;otto&quot; /&gt;{{rp|166}}

'n Skuldigbevinding vereis bewys op een van drie maniere:&lt;ref name=&quot;kritzer&quot;&gt;{{cite book |title=Legal Systems of the World: A Political, Social, and Cultural Encyclopedia |last=Kritzer |first=Herbert M. |year=2002 |isbn=978-1-57607-231-8 |page=1415 }}&lt;/ref&gt;

# 'n Skulderkenning wat nie afgedwing is nie.&lt;ref name=&quot;kritzer&quot; /&gt;
# Die getuienis van twee manlike getuies, behalwe in die geval van owerspel, waarvoor vier getuies vereis word. Hoedoed-misdade is hiervan uitgesluit, want daar word 'n skulderkenning ook vereis.&lt;ref name=&quot;kritzer&quot; /&gt;
# 'n Bevestiging of ontkenning onder eed kan vereis word.&lt;ref name=&quot;kritzer&quot; /&gt;

Die aflê van 'n [[eed]] word in 'n godsdienstige samelewing soos dié van Saoedi-Arabië besonder ernstig opgeneem,&lt;ref name=&quot;kritzer&quot; /&gt; en 'n weiering om 'n eed af te lê word as 'n skulderkenning beskou wat tot skuldigbevinding lei.&lt;ref name=&quot;beling&quot;&gt;{{cite book |title=King Faisal and the modernisation of Saudi Arabia |last=Beling |first=Willard A. |year=1980 |isbn=0-7099-0137-2 |page=117 |publisher=Croom Helm }}&lt;/ref&gt;

=== Owerspel ===
Die teregstellingsmetode vir owerspel deur getroude mense is steniging. Indien die skuldigbevinding op 'n skulderkenning gebaseer is, word die straf opgeskort as die beskuldigde die bekentenis terugtrek of die kuil verlaat terwyl die steniging aan die gang is. Indien die skuldigbevinding op die getuienis van vier getuies gebaseer is, moet die getuies self die steniging begin, en word die teregstelling opgeskort as hulle dit nie doen nie.&lt;ref name=&quot;islamweb&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.islamweb.net/emainpage/index.php?page=showfatwa&amp;Option=FatwaId&amp;Id=86838 |title=Punishment for adultery in Islam |work=islamweb.net |access-date=2014-05-26 |archive-date=2014-12-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141210173839/http://www.islamweb.net/emainpage/index.php?page=showfatwa&amp;Option=FatwaId&amp;Id=86838 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;

Sandra Mackey, skrywer van ''The Saudis: Inside the Desert Kingdom'', het in 1987 gesê dat doodsvonnisse onder die Koranwet vir owerspel in Saoedi-Arabië &quot;uiters skaars&quot; is, in teenstelling met die tradisionele reg van 'n vader om 'n dogter wat haar kuisheid geskend het, dood te maak. Volgens haar word aanklagte van owerspel nooit ligtelik gemaak nie, en word vroue juis omdat die straf so swaar is, teen ongegronde aantygings van seksuele wangedrag beskerm. Tydens 'n menseregtegesprek met Europese regsgeleerdes 'n paar jaar voor 1987 het 'n Saoedi-afgevaardigde erken dat dit moeilik is om iemand van owerspel skuldig te laat bevind. Mackey skryf dat een vrou in die twintig jaar tot 1987 na bewering deur steniging weens owerspel tereggestel is.&lt;ref name=&quot;mackey&quot; /&gt;

Prinses Misha'al is in 1977 verskeie keer in die kop geskiet omdat sy owerspel gepleeg het.&lt;ref name=&quot;independent-mishaal&quot;&gt;{{cite news |url=https://www.independent.co.uk/news/world/middle-east/fate-of-another-royal-found-guilty-of-adultery-1753012.html |title=Fate of another royal found guilty of adultery |website=Independent.co.uk |date=20 Julie 2009 |access-date=19 September 2017 |archive-date=28 April 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190428050918/https://www.independent.co.uk/news/world/middle-east/fate-of-another-royal-found-guilty-of-adultery-1753012.html |url-status=live }}&lt;/ref&gt; 'n Ondersoek het aan die lig gebring dat sy nooit verhoor is nie en buitegeregtelik tereggestel is; vakkundiges beskryf haar teregstelling as 'n eerbemoord.&lt;ref name=&quot;pbs-prinses&quot;&gt;{{cite web |title=A Talk With Antony Thomas {{!}} Death Of A Princess |url=https://www.pbs.org/wgbh/pages/frontline/shows/princess/interviews/thomas.html |access-date=2021-09-22 |website=www.pbs.org |archive-date=2017-07-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170708072642/http://www.pbs.org/wgbh/pages/frontline/shows/princess/interviews/thomas.html |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

=== Heksery ===
Muree bin Ali bin Issa al-Asiri, by wie talismane gevind is, is in Junie 2012 in die suidelike provinsie Najran tereggestel. 'n Saoedi-vrou, Amina bin Salem Nasser, is in Desember 2011 in die Al Jawf-streek tereggestel nadat sy aan towery en heksery skuldig bevind is,&lt;ref name=&quot;telegraph-towery&quot;&gt;{{cite news |title=Saudi Arabia execution of 'sorcery' woman condemned |url=https://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/middleeast/saudiarabia/8952641/Saudi-Arabia-execution-of-sorcery-woman-condemned.html |url-access=subscription |access-date=13 Desember 2011 |newspaper=Daily Telegraph |date=19 Februarie 2014}}&lt;/ref&gt; en 'n [[Soedan|Soedanese]] trekarbeider, Abdul Hamid bin Hussain bin Moustafa al-Fakki, is op 20 September 2011 om dieselfde rede in 'n parkeerterrein in [[Medina]] onthoof,&lt;ref name=&quot;sudantribune-towery&quot;&gt;{{cite news |title=Sudanese man executed in Saudi Arabia for 'witchcraft and sorcery' |url=https://sudantribune.com/article39731/ |newspaper=Sudan Tribune |date=13 September 2011 |access-date=20 Julie 2022}}&lt;/ref&gt; 'n teregstelling wat [[Amnestie Internasionaal]] as &quot;aaklig&quot; veroordeel het.&lt;ref name=&quot;amnesty-towery&quot;&gt;{{cite web |url=https://www.amnesty.org/en/news-and-updates/saudi-arabia-executes-man-convicted-sorcery-2011-09-20 |title=Saudi Arabia executes man convicted of &quot;sorcery&quot; |date=20 September 2011 |publisher=Amnesty International |access-date=15 Januarie 2012 |archive-date=27 Julie 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140727012515/http://www.amnesty.org/en/news-and-updates/saudi-arabia-executes-man-convicted-sorcery-2011-09-20 |url-status=live}}&lt;/ref&gt; Amnestie Internasionaal het gesê dat die koninkryk nie 'n formele wet oor towery het nie, maar dat sommige konserwatiewe geestelikes op die strengste moontlike straf aandring.&lt;ref name=&quot;bbc-towery&quot;&gt;{{cite news |title=Saudi man executed for 'witchcraft and sorcery' |url=https://www.bbc.co.uk/news/world-middle-east-18503550 |publisher=BBC News |access-date=19 Februarie 2014 |date=2012-06-19 |archive-date=18 Julie 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180718165852/https://www.bbc.co.uk/news/world-middle-east-18503550 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;ibtimes-tjoptjop&quot;&gt;{{cite news |title=Execution Central: Saudi Arabia's Bloody Chop-Chop Square |url=http://www.ibtimes.co.uk/articles/453240/20130403/saudi-arabia-chop-square-beheading.htm |access-date=2016-08-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131102124924/http://www.ibtimes.co.uk/articles/453240/20130403/saudi-arabia-chop-square-beheading.htm |archive-date=2013-11-02 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt; Mohammed bin Bakr al-Alawi is op 5 Augustus 2014 onthoof omdat hy na bewering swart magie en towery gepraktiseer het.&lt;ref name=&quot;independent-augustus&quot;&gt;{{cite news |title=Saudi Arabia executes 19 in one half of August in disturbing surge of beheadings |url=https://www.independent.co.uk/news/world/middle-east/saudi-arabia-executes-19-during-half-of-august-in-disturbing-surge-of-beheadings-9686063.html |access-date=23 Desember 2019 |archive-date=23 Desember 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191223181342/https://www.independent.co.uk/news/world/middle-east/saudi-arabia-executes-19-during-half-of-august-in-disturbing-surge-of-beheadings-9686063.html |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

== Massateregstellings ==
=== 2016 ===
Saoedi-Arabië het op 2 Januarie 2016 'n massateregstelling van 47 aangehoude burgers uitgevoer wat in 12 verskillende provinsies aan terrorisme skuldig bevind is.&lt;ref name=&quot;eurasia-2016&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.eurasiareview.com/04012016-saudi-arabia-carries-out-largest-mass-execution-since-1980/ |title=Saudi Arabia Carries Out Largest Mass Execution Since 1980 |website=Eurasiareview.com |date=2 Januarie 2016 |access-date=6 Januarie 2016 |archive-date=5 Maart 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160305030805/http://www.eurasiareview.com/04012016-saudi-arabia-carries-out-largest-mass-execution-since-1980/ |url-status=live}}&lt;/ref&gt; Drie-en-veertig van hulle is onthoof en vier deur 'n [[vuurpeloton]] tereggestel. Onder die 47 was die [[Sjia|Sjiitiese]] sjeik [[Nimr al-Nimr]].&lt;ref name=&quot;bbc-nimr&quot;&gt;{{cite web |title=Saudi Arabia executes top Shia cleric |url=https://www.bbc.com/news/world-middle-east-35213244 |website=BBC News |access-date=25 November 2018 |date=2 Januarie 2016 |archive-date=2 Januarie 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160102082525/https://www.bbc.com/news/world-middle-east-35213244 |url-status=live }}&lt;/ref&gt; Dit was die grootste teregstelling in die koninkryk sedert 1980.&lt;ref name=&quot;huffpost-2016&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.huffingtonpost.com/entry/saudi-arabia-mass-execution-history_568c43e1e4b0cad15e625f74 |title=Mass Execution Is Part Of Saudi Arabia's Long History Of Horrors |website=Huffingtonpost.com |date=6 Januarie 2016 |access-date=6 Januarie 2016 |archive-date=9 Januarie 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160109201635/http://www.huffingtonpost.com/entry/saudi-arabia-mass-execution-history_568c43e1e4b0cad15e625f74 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

=== 2019 ===
Die Saoedi-ministerie van Binnelandse Sake het op 23 April 2019 gesê dat die koninkryk 'n massateregstelling van 37 aangehoude burgers in ses provinsies uitgevoer het.&lt;ref name=&quot;time-2019&quot;&gt;{{cite magazine |title=Saudi Arabia Has Executed 37 People For Terrorism-Related Crimes |url=http://time.com/5576102/saudi-arabia-execution-terrorism-crimes/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20190423155747/http://time.com/5576102/saudi-arabia-execution-terrorism-crimes/ |url-status=dead |archive-date=23 April 2019 |magazine=Time |access-date=23 April 2019}}&lt;/ref&gt; Hulle is aan terrorismeverwante aantygings skuldig bevind, meestal op grond van bekentenisse wat onder [[marteling]] verkry of deur hul folteraars self geskryf is.&lt;ref name=&quot;esohr-2019&quot;&gt;{{cite web |title=Saudi Arabia is carrying out a second oppressive mass slaughter in the era of King Salman, including children, protestors, and activists |work=European-Saudi Organisation for Human Rights |date=24 April 2019 |url=https://www.esohr.org/en/?p=2196 |access-date=25 April 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190503010518/https://www.esohr.org/en/?p=2196 |archive-date=3 Mei 2019 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;cnn-bekentenisse&quot;&gt;{{cite news |author1=Tamara Qiblawi |author2=Ghazi Balkiz |title=Exclusive: Saudi Arabia said they confessed. But court filings show some executed men protested their innocence |date=26 April 2019 |publisher=CNN |url=https://edition.cnn.com/2019/04/26/middleeast/saudi-executions-court-documents-intl/index.html |access-date=26 April 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190426055318/https://edition.cnn.com/2019/04/26/middleeast/saudi-executions-court-documents-intl/index.html |archive-date=26 April 2019 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;nyt-2019&quot;&gt;{{cite news |url=https://www.nytimes.com/2019/04/23/world/middleeast/saudi-arabia-executions.html |title=Saudi Arabia Executes 37 in One Day for Terrorism |work=The New York Times |date=23 April 2019 |access-date=24 April 2019 |author=Ben Hubbard |archive-date=17 Junie 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190617043336/https://www.nytimes.com/2019/04/23/world/middleeast/saudi-arabia-executions.html |url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;independent-37&quot;&gt;{{cite news |url=https://www.independent.co.uk/news/world/middle-east/saudi-arabia-death-penalty-mass-executions-terrorism-capital-punishment-human-rights-a8882891.html |title=Saudi Arabia carries out 'chilling' mass execution of 37 people for 'terrorism offences' |newspaper=The Independent |date=23 April 2019 |access-date=24 April 2019 |author=Richard Hall |archive-date=19 Mei 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190519134717/https://www.independent.co.uk/news/world/middle-east/saudi-arabia-death-penalty-mass-executions-terrorism-capital-punishment-human-rights-a8882891.html |url-status=live}}&lt;/ref&gt; Veertien van hulle is weens hul deelname aan die betogings van 2011 en 2012 in Qatif skuldig bevind, ook meestal op grond van bekentenisse wat onder marteling verkry is.&lt;ref name=&quot;cnn-bekentenisse&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;hrw-37&quot;&gt;{{cite web |title=Saudi Arabia: Mass Execution of 37 Men: Most from Shia Community, Convicted in Unfair Trials |publisher=Human Rights Watch |date=24 April 2019 |url=https://www.hrw.org/news/2019/04/24/saudi-arabia-mass-execution-37-men |access-date=24 April 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190424210523/https://www.hrw.org/news/2019/04/24/saudi-arabia-mass-execution-37-men |archive-date=24 April 2019 |url-status=live }}&lt;/ref&gt; Die teregstellings is deur onthoofding uitgevoer,&lt;ref name=&quot;independent-37&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;guardian-37&quot;&gt;{{cite news |url=https://www.theguardian.com/world/2019/apr/23/saudi-arabia-executes-citizens-over-alleged-terrorism-offences |title=Saudi Arabia executes 37 citizens over alleged terrorism offences |newspaper=The Guardian |date=23 April 2019 |access-date=24 April 2019 |archive-date=16 Junie 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190616070902/https://www.theguardian.com/world/2019/apr/23/saudi-arabia-executes-citizens-over-alleged-terrorism-offences |url-status=live}}&lt;/ref&gt; en twee van die lyke is in die openbaar aan 'n paal opgehang.&lt;ref name=&quot;dailytimes-2019&quot;&gt;{{cite news |url=https://dailytimes.com.pk/381460/saudi-arabias-callous-disregard-for-fundamental-human-rights-of-its-citizens/ |title=Saudi Arabia's callous disregard for fundamental human rights of its citizens |newspaper=Daily Times |date=24 April 2019 |access-date=24 April 2019 |archive-date=3 Mei 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190503121608/https://dailytimes.com.pk/381460/saudi-arabias-callous-disregard-for-fundamental-human-rights-of-its-citizens/ |url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;independent-37&quot; /&gt; Twee-en-dertig van die tereggesteldes het aan die land se Sjiitiese minderheid behoort.&lt;ref name=&quot;mee-minderjariges&quot;&gt;{{cite web |url=https://www.middleeasteye.net/news/saudi-executions-dozens-killed-included-some-arrested-juveniles |title=Saudi executions: Dozens killed included some arrested as juveniles |publisher=Middle East Eye |date=23 April 2019 |access-date=24 April 2019 |archive-date=26 April 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190426084747/https://www.middleeasteye.net/news/saudi-executions-dozens-killed-included-some-arrested-juveniles |url-status=live}}&lt;/ref&gt; Een van hulle, Abdul Kareem al-Hawaj, was 16 jaar oud toe hy sy beweerde misdaad gepleeg het; teregstellings vir misdade wat voor die ouderdom van 18 gepleeg is, is 'n skending van die internasionale reg.&lt;ref name=&quot;amnesty-37&quot;&gt;{{cite web |url=https://www.amnesty.org/en/latest/news/2019/04/saudi-arabia-37-put-to-death-in-shocking-execution-spree/ |title=Saudi Arabia: 37 put to death in shocking execution spree |date=23 April 2019 |website=Amnesty International |access-date=28 April 2019 |archive-date=28 April 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190428133759/https://www.amnesty.org/en/latest/news/2019/04/saudi-arabia-37-put-to-death-in-shocking-execution-spree/ |url-status=live}}&lt;/ref&gt; Volgens die organisasie Reprieve was twee ander, Mujtaba al-Sweikat en Salman Qureish, ook jonger as 18 toe hulle hul beweerde misdade gepleeg het.&lt;ref name=&quot;reprieve-37&quot;&gt;{{cite web |url=https://reprieve.org.uk/update/saudi-arabia-executes-37-people-in-a-single-day-including-three-juveniles/ |title=Saudi Arabia executes 37 people in a single day: including three juveniles |website=Reprieve |language=en |access-date=28 April 2019 |archive-date=26 April 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190426172053/https://reprieve.org.uk/update/saudi-arabia-executes-37-people-in-a-single-day-including-three-juveniles/ |url-status=live}}&lt;/ref&gt; Die lyke van minstens 33 van die 37 is nie aan hul families terugbesorg nie, en die Saoedi-regering het teen 8 April 2020 steeds nie in die openbaar verduidelik waarom nie.&lt;ref name=&quot;wapo-lyke&quot;&gt;{{cite news |url=https://www.washingtonpost.com/world/middle_east/saudi-arabia-executed-them-after-questionable-trials-now-it-wont-give-up-the-bodies-for-proper-burial/2020/04/07/d708e646-7505-11ea-ad9b-254ec99993bc_story.html |title=Saudi Arabia executed them after questionable trials. Now it won't give up the bodies for proper burial |access-date=8 April 2020 |newspaper=The Washington Post |archive-date=11 April 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200411214030/https://www.washingtonpost.com/world/middle_east/saudi-arabia-executed-them-after-questionable-trials-now-it-wont-give-up-the-bodies-for-proper-burial/2020/04/07/d708e646-7505-11ea-ad9b-254ec99993bc_story.html |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

=== 2022 ===
Die grootste bekende massateregstelling in die land se geskiedenis&lt;ref name=&quot;aljazeera-81&quot;&gt;{{cite news |title=Saudi Arabia executes 81 people in a single day |url=https://www.aljazeera.com/news/2022/3/12/saudi-arabia-executes-81-people-in-a-single-day |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220314195428/https://www.aljazeera.com/news/2022/3/12/saudi-arabia-executes-81-people-in-a-single-day |archive-date=14 Maart 2022 |access-date=15 Maart 2022 |work=www.aljazeera.com |language=en}}&lt;/ref&gt; is op 12 Maart 2022 uitgevoer, toe 81 mense tereggestel is, meer as die 67 wat in die hele 2021 tereggestel is. Onder hulle was 37 Saoedi-burgers, sewe [[Jemen|Jemeniete]] en een [[Sirië|Siriër]], wat volgens die amptelike verklaring aan verskeie misdade skuldig bevind is, waaronder die moord op onskuldige mans, vroue en kinders.&lt;ref name=&quot;reuters-81&quot;&gt;{{cite news |date=12 Maart 2022 |title=Saudi Arabia executes 81 men in one day for terrorism, other offences |last1=Yaakoubi |first1=Aziz El |work=Reuters |agency=Reuters |url=https://www.reuters.com/world/middle-east/saudi-arabia-executes-81-men-terrorism-other-charges-spa-2022-03-12/ |access-date=13 Maart 2022 |archive-date=13 Maart 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220313005212/https://www.reuters.com/world/middle-east/saudi-arabia-executes-81-men-terrorism-other-charges-spa-2022-03-12/ |url-status=live }}&lt;/ref&gt; Menseregtegroepe het die regering daarvan beskuldig dat dit beperkende wette teen godsdienstige uitdrukking en politieke sienings toepas, het sy gebruik van die doodstraf gekritiseer, ook teen mense wat as minderjariges gearresteer is, en het die teregstelling as 'n skending van menseregte beskryf. Die Saoedi-regering het die aantygings van menseregteskendings ontken en gesê dat die wette ter beskerming van sy nasionale veiligheid ingestel is.&lt;ref name=&quot;reuters-81&quot; /&gt;

== Kritiek ==
Die gebruik van openbare onthoofding as metode van doodstraf en die aantal teregstellings het sterk internasionale kritiek ontlok.&lt;ref name=&quot;otto&quot; /&gt;{{rp|175}} Verskeie teregstellings, veral dié van buitelandse werkers, het internasionale verontwaardiging veroorsaak.

Ruyati binti Satubi, 'n [[Indonesië|Indonesiese]] huishulp, is in Junie 2011 onthoof omdat sy haar werkgewer se vrou doodgemaak het, volgens berigte ná jare van mishandeling.&lt;ref name=&quot;jakartapost-ruyati&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.thejakartapost.com/news/2011/07/08/govt-tries-save-280-indonesians-death-row.html |date=8 Julie 2012 |title=Hundreds of Indonesians on death row |last=Sijabat |first=Ridwan Max |work=The Jakarta Post |access-date=14 Januarie 2013 |archive-date=6 Julie 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180706050234/http://www.thejakartapost.com/news/2011/07/08/govt-tries-save-280-indonesians-death-row.html |url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;jakartapost-bedrieg&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.thejakartapost.com/news/2011/06/21/indonesia-%E2%80%98feels-cheated%E2%80%99-saudi-government.html |date=21 Junie 2011 |title=Indonesia 'feels cheated' by Saudi government |work=Jakarta Post |access-date=14 Januarie 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121011161544/http://www.thejakartapost.com/news/2011/06/21/indonesia-%E2%80%98feels-cheated%E2%80%99-saudi-government.html |archive-date=11 Oktober 2012 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt; Haar teregstelling het uitgebreide kritiek van die Indonesiese pers, die regering en menseregtegroepe ontlok.&lt;ref name=&quot;jakartapost-slag&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.thejakartapost.com/news/2011/06/20/ruyati-beheading-a-blow-sby%E2%80%99s-claims.html |date=20 Junie 2011 |title=Ruyati beheading is a blow to SBY's claims |work=Jakarta Post |access-date=14 Januarie 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130115191931/http://www.thejakartapost.com/news/2011/06/20/ruyati-beheading-a-blow-sby%E2%80%99s-claims.html |archive-date=2013-01-15 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

'n [[Sri Lanka]]nse huishulp, Rizana Nafeek, is in Januarie 2013 onthoof nadat sy aan die moord op 'n kind in haar sorg skuldig bevind is, 'n sterfgeval wat sy aan die baba se verstikking toegeskryf het. Die teregstelling het internasionale veroordeling van die regering se praktyke ontlok&lt;ref name=&quot;guardian-werkers&quot;&gt;{{cite web |url=https://www.theguardian.com/world/2013/jan/13/saudi-arabia-treatment-foreign-workers |date=13 Januarie 2013 |title=Saudi Arabia's treatment of foreign workers under fire after beheading of Sri Lankan aid |last=Chamberlain |first=Gethin |work=The Guardian |access-date=14 Januarie 2013 |archive-date=12 Junie 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180612140307/https://www.theguardian.com/world/2013/jan/13/saudi-arabia-treatment-foreign-workers |url-status=live}}&lt;/ref&gt; en Sri Lanka laat besluit om sy ambassadeur terug te roep.&lt;ref name=&quot;aljazeera-trekarbeiders&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.aljazeera.com/programmes/insidestory/2013/01/201311116530348352.html |date=12 Januarie 2013 |title=The plight of migrant workers in Saudi Arabia |work=Al Jazeera |access-date=14 Januarie 2013 |archive-date=7 November 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181107123630/https://www.aljazeera.com/programmes/insidestory/2013/01/201311116530348352.html |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

Hierdie is nie geïsoleerde gevalle nie. Volgens syfers van Amnestie Internasionaal is minstens 27 trekarbeiders in 2010 tereggestel, en teen Januarie 2013 was meer as 45 buitelandse huishulpe in die dodeselle.&lt;ref name=&quot;independent-huishulp&quot;&gt;{{cite news |title=The beheading of a housemaid in Saudi Arabia highlights slave-like conditions |url=https://www.independent.co.uk/voices/comment/the-beheading-of-a-housemaid-in-saudi-arabia-highlights-slavelike-conditions-8451951.html |newspaper=The Independent |date=15 Januarie 2013 |access-date=15 Januarie 2013 |archive-date=26 September 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150926001756/http://www.independent.co.uk/voices/comment/the-beheading-of-a-housemaid-in-saudi-arabia-highlights-slavelike-conditions-8451951.html |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

Die doodstraf is in die praktyk ook gebruik om politieke betogers te vonnis. Ali al-Nimr en Dawoud al-Marhoon is albei in 2012 op 17-jarige ouderdom tydens die [[Arabiese Lente]]-betogings in die Oostelike Provinsie gearresteer, gemartel, gedwing om te beken, en in 2014 en 2015 tot onthoofding gevonnis.&lt;ref name=&quot;huff-alnimr&quot;&gt;{{cite news |last1=Hartley |first1=Eve |title=Ali Mohammed Al-Nimr Sentenced To Crucifixion In Saudi Arabia For Attending Pro-Democracy Protest |date=2015-09-22 |work=Huffington Post |url=http://www.huffingtonpost.co.uk/2015/09/22/teenager-sentenced-to-death-by-crucifixion-in-saudi-arabia_n_8177584.html |access-date=2015-09-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150923035854/http://www.huffingtonpost.co.uk/2015/09/22/teenager-sentenced-to-death-by-crucifixion-in-saudi-arabia_n_8177584.html |archive-date=2015-09-23 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;amnesty-alnimr&quot;&gt;{{cite web |title=Saudi Arabia: Stop execution of Ali al-Nimr |publisher=Amnesty International |year=2015 |url=https://www.amnesty.ie/content/saudi-arabia-stop-execution-ali-al-nimr |access-date=2015-09-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151001220346/https://www.amnesty.ie/content/saudi-arabia-stop-execution-ali-al-nimr |archive-date=2015-10-01 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;reprieve-almarhoon&quot;&gt;{{cite web |title=Second Saudi juvenile to face 'beheading' for protests |work=Reprieve |date=2015-10-06 |url=http://www.reprieve.org.uk/press/second-saudi-juvenile-to-face-beheading-for-protests/ |access-date=2015-10-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151009015924/http://www.reprieve.org.uk/press/second-saudi-juvenile-to-face-beheading-for-protests/ |archive-date=2015-10-09 |url-status=live }}&lt;/ref&gt; Sjeik Nimr al-Nimr, 'n onafhanklike sjeik wat krities oor die Saoedi-regering was, gewild onder die jeug was en Ali al-Nimr se oom was, is ook in 2012 gearresteer en in 2014 deur die Gespesialiseerde Strafhof ter dood gevonnis weens sy rol in die aanmoediging van politieke betogings.&lt;ref name=&quot;bbc-alnimr-vonnis&quot;&gt;{{cite news |title=Saudi Shia cleric Nimr al-Nimr 'sentenced to death' |date=2014-10-15 |work=BBC News |url=https://www.bbc.co.uk/news/world-middle-east-29627766 |access-date=2014-10-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141015093504/http://www.bbc.co.uk/news/world-middle-east-29627766 |archive-date=2014-10-15 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;

Human Rights Watch het op 20 Oktober 2020 bekend gemaak dat die Saoedi-owerhede die doodstraf teen agt Saoedi-mans gevra het wat van protesverwante misdade aangekla is. Sommige van hulle was tussen 14 en 17 jaar oud toe hulle die beweerde misdade gepleeg het, en een van hulle, wat van 'n geweldlose misdaad aangekla is, was na bewering nege jaar oud. Al die mans wat die doodstraf in die gesig gestaar het, was byna twee jaar lank voor hul verhoor in aanhouding.&lt;ref name=&quot;hrw-2020&quot;&gt;{{cite web |url=https://www.hrw.org/news/2020/10/20/saudi-arabia-alleged-child-offenders-face-death-sentences |title=Saudi Arabia alleged child offenders face death sentences |access-date=20 Oktober 2020 |website=Human Rights Watch |date=20 Oktober 2020 |archive-date=20 Oktober 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201020082059/https://www.hrw.org/news/2020/10/20/saudi-arabia-alleged-child-offenders-face-death-sentences |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

Human Rights Watch het in Maart 2021 gesê dat 'n Saoedi-man, Abdullah al-Huwaiti, tereggestel kan word weens 'n moord en roof wat hy na bewering op 14-jarige ouderdom gepleeg het. Ten spyte van die beslissing van 2020 wat die doodstraf vir minderjariges afgeskaf het, staar hy ná 'n onregverdige verhoor teregstelling in die gesig.&lt;ref name=&quot;hrw-2021&quot;&gt;{{cite web |url=https://www.hrw.org/news/2021/03/31/saudi-arabia-alleged-child-offender-death-row |title=Saudi Arabia: Alleged Child Offender on Death Row |date=31 Maart 2021 |access-date=31 Maart 2021 |publisher=Human Rights Watch |archive-date=31 Maart 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210331165903/https://www.hrw.org/news/2021/03/31/saudi-arabia-alleged-child-offender-death-row |url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;reuters-2021&quot;&gt;{{cite news |url=https://www.reuters.com/article/us-saudi-rights/saudi-man-arrested-as-juvenile-could-face-execution-despite-reforms-human-rights-watch-idUSKBN2BO69K |title=Saudi man arrested as juvenile could face execution despite reforms: Human Rights Watch |date=April 2021 |access-date=1 April 2021 |work=Reuters |archive-date=1 April 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210401172129/https://www.reuters.com/article/us-saudi-rights/saudi-man-arrested-as-juvenile-could-face-execution-despite-reforms-human-rights-watch-idUSKBN2BO69K |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

Die Saoedi-ministerie van Binnelandse Sake het op 15 Junie 2021 aangekondig dat Mustafa Hashem al-Darwish (26) tereggestel is, wat na bewering aangekla is dat hy op 17-jarige ouderdom 'n terreursel gestig en 'n gewapende opstand probeer uitvoer het.&lt;ref name=&quot;bbc-darwish&quot;&gt;{{cite news |date=2021-06-15 |title=Mustafa al-Darwish: Saudi man executed for crimes committed as a minor |language=en-GB |work=BBC News |url=https://www.bbc.com/news/world-middle-east-57492219 |access-date=2021-07-13 |archive-date=2021-07-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210713002635/https://www.bbc.com/news/world-middle-east-57492219 |url-status=live}}&lt;/ref&gt; Hy is sedert Mei 2015 aangehou omdat hy aan betogings teen die regering deelgeneem het, is jare lank in eensame aanhouding geplaas en verskeie kere erg aangerand. Tydens die verhoor het hy die hof vertel dat hy gemartel is om die aanklagte teen hom te beken. Hy is nietemin ter dood gevonnis en uiteindelik onthoof.&lt;ref name=&quot;reprieve-darwish&quot;&gt;{{cite web |url=https://reprieve.org/uk/2021/06/15/saudi-arabia-executes-mustafa-al-darwish-for-teenage-protests/ |title=Saudi Arabia executes Mustafa al-Darwish for teenage protests |access-date=15 Junie 2021 |website=Reprieve |date=15 Junie 2021 |archive-date=15 Junie 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210615144042/https://reprieve.org/uk/2021/06/15/saudi-arabia-executes-mustafa-al-darwish-for-teenage-protests/ |url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;times-darwish&quot;&gt;{{cite news |url=https://www.thetimes.com/world/middle-east/article/mustafa-hashem-al-darwish-saudi-arabia-executes-man-who-took-part-in-protests-when-under-18-bz0zlpjgc |title=Saudi Arabia executes man who took part in protests when under 18 |access-date=16 Junie 2021 |website=The Times |archive-date=15 Junie 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210615162258/https://www.thetimes.co.uk/article/mustafa-hashem-al-darwish-saudi-arabia-executes-man-who-took-part-in-protests-when-under-18-bz0zlpjgc |url-status=live}}&lt;/ref&gt; Amnestie Internasionaal het die Saoedi-owerhede op 8 Junie 2021 gevra om &quot;alle planne om Mustafa al-Darwish tereg te stel, onmiddellik te laat vaar&quot;, en gesê dat die &quot;doodstraf onder alle omstandighede 'n gruwelike skending van die reg op lewe is&quot;.&lt;ref name=&quot;amnesty-darwish&quot;&gt;{{cite web |url=https://www.amnesty.org/en/latest/news/2021/06/saudi-arabia-halt-imminent-execution-of-young-man/ |title=Saudi Arabia: Halt imminent execution of young man |access-date=8 Junie 2021 |website=Amnesty International |date=8 Junie 2021 |archive-date=8 Junie 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210608141004/https://www.amnesty.org/en/latest/news/2021/06/saudi-arabia-halt-imminent-execution-of-young-man/ |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

== Buitegeregtelike teregstellings ==
Saoedi-Arabië was ook verantwoordelik vir die buitegeregtelike moord op die Saoedi-Amerikaanse joernalis [[Jamal Khashoggi]] in 2018. Hy is in die Saoedi-konsulaat in [[Istanboel]] deur 'n groep Saoedi-moordenaars doodgemaak wat met die uitdruklike doel na [[Turkye]] gestuur is om hom in 'n lokval te lei en te vermoor.&lt;ref name=&quot;wapo-khashoggi&quot;&gt;{{cite news |url=https://www.washingtonpost.com/opinions/global-opinions/jamal-khashoggi-what-the-arab-world-needs-most-is-free-expression/2018/10/17/adfc8c44-d21d-11e8-8c22-fa2ef74bd6d6_story.html |title=Opinion: Jamal Khashoggi: What the Arab world needs most is free expression |newspaper=The Washington Post |date=2018-10-17 |access-date=2022-02-16 |archive-date=2018-10-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181020001008/https://www.washingtonpost.com/opinions/global-opinions/jamal-khashoggi-what-the-arab-world-needs-most-is-free-expression/2018/10/17/adfc8c44-d21d-11e8-8c22-fa2ef74bd6d6_story.html |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

== Verwysings ==
{{Reflist|2|refs=
&lt;ref name=&quot;:3&quot;&gt;{{Cite web |title=Saudi executions double in 2024 as more women and foreigners put to death |url=https://www.middleeasteye.net/news/saudi-arabia-execution-figures-double-2024-compared-previous-year |access-date=2025-01-06 |website=Middle East Eye |language=en}}&lt;/ref&gt;
}}

== Eksterne skakels ==
{{Commons-kategorie inlyn|Death penalty in Saudi Arabia}}

[[Kategorie:Doodstraf]]
[[Kategorie:Saoedi-Arabië]]
[[Kategorie:Menseregte]]</text>
      <sha1>dbbpi6uvdwfn34hrskiqq18n3h3q48f</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>2026 Bahreinse Grand Prix</title>
    <ns>0</ns>
    <id>458970</id>
    <revision>
      <id>2977088</id>
      <parentid>2975396</parentid>
      <timestamp>2026-10-09T15:40:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aliwal2012</username>
        <id>39067</id>
      </contributor>
      <comment>/* Kwalifisering */</comment>
      <origin>2977088</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="21573" sha1="t9yhwwd1iam97q8hzy2jlpphyufaa8y" xml:space="preserve">[[Lêer:Formula One logo.svg|duimnael|240px|Formule 1 logo]]
{| class=&quot;infobox&quot; align=&quot;right&quot; cellpadding=&quot;2&quot; style=&quot;float:right; width: 26em; &quot;
|+ style=&quot;font-size:85%;&quot; |
|-
!colspan=&quot;3&quot; bgcolor=&quot;#efefef&quot; style=&quot;text-align:center;&quot; | {{BH-VLAG}} 2026 Formule 1 [[Gulf Air]]&lt;br/&gt;Bahreinse Grand Prix in Maleisië
|-
|colspan=&quot;3&quot; style=&quot;text-align:center;&quot; |
|-
|colspan=&quot;3&quot; style=&quot;text-align:center;&quot; | [[Lêer:Sepang.svg|200px]]
|-
| style=&quot;width: 20%;&quot; | '''&lt;small&gt;Datum&lt;/small&gt;'''
| &lt;small&gt;4 Oktober 2026&lt;/small&gt;
|-
| '''&lt;small&gt;Plek&lt;/small&gt;'''
|colspan=2| &lt;small&gt;[[Sepang Internasionale Renbaan]]&lt;/small&gt;
|-
!colspan=&quot;3&quot; bgcolor=&quot;#efefef&quot;| &lt;small&gt;Voorste wegspringplek&lt;/small&gt;
|-
| '''&lt;small&gt;Renjaer&lt;/small&gt;'''
| &lt;small&gt;{{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]]&lt;/small&gt;
| &lt;small&gt;[[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]]&lt;/small&gt;
|-
| '''&lt;small&gt;Tyd&lt;/small&gt;'''
|colspan=2| &lt;small&gt;1:35.130&lt;/small&gt;
|-
!colspan=&quot;3&quot; bgcolor=&quot;#efefef&quot;| &lt;small&gt;Vinnigste ronde&lt;/small&gt;
|-
| '''&lt;small&gt;Renjaer&lt;/small&gt;'''
| &lt;small&gt;{{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]]&lt;/small&gt;
| &lt;small&gt;[[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]]&lt;/small&gt;
|-
| '''&lt;small&gt;Tyd&lt;/small&gt;'''
|colspan=2| &lt;small&gt;1:38.220 (ronde 55 van 55)&lt;/small&gt;
|-
!colspan=&quot;3&quot; bgcolor=&quot;#efefef&quot;| &lt;small&gt;Podium&lt;/small&gt;
|-
| '''&lt;small&gt;1&lt;/small&gt;''' || &lt;small&gt;{{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]]&lt;/small&gt; || &lt;small&gt;[[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]]&lt;/small&gt;
|-
| '''&lt;small&gt;2&lt;/small&gt;''' || &lt;small&gt;{{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] &lt;/small&gt;||&lt;small&gt; [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]]&lt;/small&gt; 
|-
| '''&lt;small&gt;3&lt;/small&gt;''' || &lt;small&gt;{{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]]&lt;/small&gt; || &lt;small&gt; [[Scuderia Ferrari|Ferrari]]&lt;/small&gt;
|}
Aanvanklik sou die '''[[2026 Formule Een-seisoen|2026 Formule Een]] [[Bahreinse Grand Prix]]''' op 12 April 2026 op die [[Bahrein Internasionale Renbaan]] te [[Sakhir]] in [[Bahrein]] plaasgevind het.

Op 13 Maart 2026 het die bestuur van Formule 1 aangekondig dat die wedren gekanselleer is weens die aanvalle deur [[Israel]] en die [[Verenigde State]] op [[Iran]] en die [[Iran-oorlog in 2026|oorlogskonflik in die Midde-Ooste]] wat daarna ontvou het.&lt;ref&gt;{{nl}}{{Citeer web |url=https://www.gelderlander.nl/meer-sport/formule-1-gaat-races-in-bahrein-en-saoedi-arabie-van-de-kalender-halen-wegens-oorlog-in-het-midden-oosten~a386afd3/ |titel=Formule 1 gaan sy wedrenne in Bahrein en Saoedi-Arabië van die kalender skrap weens die oorlog in die Midde-Ooste |website=gelderlander.nl |datum= 13 Maart 2026}}&lt;/ref&gt;

Op 26 Julie 2026 is aangekondig dat die Bahreinse Grand Prix van Sakhir na die [[Sepang Internasionale Renbaan]] in Sepang, [[Maleisië]], verskuif word, waar die [[Maleisiese Grand Prix]] laas in 2017 gehou is. Die wedren op 4 Oktober het amptelik as die '''Gulf Air Bahreinse Grand Prix in Maleisië''' bekend gestaan.&lt;ref&gt;{{nl}}{{Citeer web |url=https://www.nu.nl/formule-1/6404438/formule-1-in-oktober-naar-maleisie-als-vervanger-afgelaste-gp-bahrein.html |titel=Formule 1 in Oktober na Maleisië as vervanger vir afgelaste GP Bahrein |website=nu.nl |datum=2026-07-26}}&lt;/ref&gt; Dit was die sestiende wedren van die kampioenskapseisoen gewees.

== Vrye oefening ==
=== Uitslag ===
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;font-size:95%&quot;
!rowspan=&quot;6&quot;|Vrye oefening 1&lt;ref&gt;{{en}}{{Citeer web |url=https://www.formula1.com/en/results/2026/races/1308/bahrain/practice/1 |titel=Formula 1 Gulf Air Bahrain Grand Prix in Malaysia 2026 – Practice 1 |uitgewer=Formula 1® - The Official F1® Website |datum=2026-10-02}}&lt;/ref&gt;
!Plek
!Nr.
!Renjaer
!Vervaardiger
!Tyd
|-
!1
| align=center|3
| {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]]
| [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]]
| 1:37.520
|-
!2
| align=center|63
| {{GB-VLAG}} [[George Russell]]
| [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]]
| 1:37.903
|-
!3
| align=center|6
| {{FR-VLAG}} [[Isack Hadjar]]
| [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]]
| 1:38.303
|-
!4
| align=center|16
| {{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]]
| [[Scuderia Ferrari|Ferrari]]
| 1:38.367
|-
!5
| align=center|12
| {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]]
| [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]]
| 1:38.580
|-style=&quot;border-top:2px solid #808080&quot;
!rowspan=&quot;6&quot;|Vrye oefening 2&lt;ref&gt;{{en}}{{Citeer web |url=https://www.formula1.com/en/results/2026/races/1308/bahrain/practice/2 |titel=Formula 1 Gulf Air Bahrain Grand Prix in Malaysia 2026 – Practice 2 |uitgewer=Formula 1® - The Official F1® Website |datum=2026-10-02}}&lt;/ref&gt;
!Plek
!Nr.
!Renjaer
!Vervaardiger
!Tyd
|-
!1
| align=center|16
| {{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]]
| [[Scuderia Ferrari|Ferrari]]
| 1:37.528
|-
!2
| align=center|6
| {{FR-VLAG}} [[Isack Hadjar]]
| [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]]
| 1:37.627
|-
!3
| align=center|1
| {{GB-VLAG}} [[Lando Norris]]
| [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]
| 1:37.665
|-
!4
| align=center|3
| {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]]
| [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]]
| 1:37.785
|-
!5
| align=center|44
| {{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]]
| [[Scuderia Ferrari|Ferrari]]
| 1:37.833
|-style=&quot;border-top:2px solid #808080&quot;
!rowspan=&quot;6&quot;|Vrye oefening 3&lt;ref&gt;{{en}}{{Citeer web |url=https://www.formula1.com/en/results/2026/races/1308/bahrain/practice/3 |titel=Formula 1 Gulf Air Bahrain Grand Prix in Malaysia 2026 – Practice 3 |uitgever=Formula 1® - The Official F1® Website |datum=2026-10-03}}&lt;/ref&gt;
!Plek
!Nr.
!Renjaer
!Vervaardiger
!Tyd
|-

!1
| align=center|12
| {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]]
| [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]]
| 1:36.302
|-
!2
| align=center|3
| {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]]
| [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]]
| 1:36.580
|-
!3
| align=center|6
| {{FR-VLAG}} [[Isack Hadjar]]
| [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]]
| 1:36.860
|-
!4
| align=center|63
| {{GB-VLAG}} [[George Russell]]
| [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]]
| 1:36.912
|-
!5
| align=center|16
| {{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]]
| [[Scuderia Ferrari|Ferrari]]
| 1:37.016
|}

== Kwalifisering ==
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;font-size:95%&quot;
!Plek
!Nr.
!Renjaer
!Vervaardiger
!K1
!K2
!K3
!Rooster
|-
!1
| align=center |3
| {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]]
| [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]]
| '''1:36.477'''
| '''1:35.696'''
| '''1:35.130'''
| align=center|1
|-
!2
|-
!3
| align=&quot;center&quot; |6
| {{FR-VLAG}} [[Isack Hadjar]]
| [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]]
| 1:36.898
| 1:36.192
| 1:35.558
| align=center|8'''*&lt;sup&gt;1&lt;/sup&gt;'''
|-
!4
| align=&quot;center&quot; |12
| {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]]
| [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]]
| 1:37.041
| 1:35.959
| 1:35.631
| align=center|3
|-
!5
| align=&quot;center&quot; |16
| {{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]]
| [[Scuderia Ferrari|Ferrari]]
| 1:36.730
| 1:35.970
| 1:35.666
| align=center|4
|-
!6
| align=&quot;center&quot; |1
| {{GB-VLAG}} [[Lando Norris]]
| [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]
| 1:37.092
| 1:36.173
| 1:35.757
| align=center|5
|-
!7
| align=&quot;center&quot; |81
| {{AU-VLAG}} [[Oscar Piastri]]
| [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]
| 1:36.852
| 1:36.020
| 1:35.762 
| align=center|6
|-
!8
| align=&quot;center&quot; |63
| {{GB-VLAG}} [[George Russell]]
| [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]]
| 1:37.264
| 1:36.245
| 1:35.871
| align=center|7
|-
!9
| align=&quot;center&quot; |10
| {{FR-VLAG}} [[Pierre Gasly]]
| [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]
| 1:37.174
| 1:36.410
| 1:37.210
| align=center|9
|-
!10
| align=&quot;center&quot;|5
| {{BR-VLAG}} [[Gabriel Bortoleto]]
| [[Audi F1-span|Audi]]
| 1:37.106
| 1:36.814
| 1:37.673
| align=center|10
|-
!11
| align=&quot;center&quot;|30
| {{NZ-VLAG}} [[Liam Lawson]]
| [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]]
| 1:37.332
| 1:37.023
| style=&quot;background-color:#ffcccc&quot; data-sort-value=11|
| align=center|11
|-
!12
| align=&quot;center&quot;|14
| {{ES-VLAG}} [[Fernando Alonso]]
| [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]]
| 1:37.721
| 1:37.220
| style=&quot;background-color:#ffcccc&quot; data-sort-value=12|
| align=center|12
|-
!13
| align=&quot;center&quot; |55
| {{ES-VLAG}} [[Carlos Sainz jr.]]
| [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]
| 1:37.651
| 1:37.527
| style=&quot;background-color:#ffcccc&quot; data-sort-value=13|
| align=center|13
|-
!14
| align=&quot;center&quot;|18
| {{CA-VLAG}} [[Lance Stroll]]
| [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]]
| 1:37.729
| 1:37.566
| style=&quot;background-color:#ffcccc&quot; data-sort-value=14|
| align=center|14
|-
!15
| align=&quot;center&quot; |43
| {{AR-VLAG}} [[Franco Colapinto]]
| [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]
| 1:37.179
| data-sort-value=15 | ''Geen tyd''
| style=&quot;background-color:#ffcccc&quot; data-sort-value=15|
| align=center|21'''*&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;'''
|-
!16
| align=&quot;center&quot; |41
| {{GB-VLAG}} [[Arvid Lindblad]]
| [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]]
| 1:37.883
| data-sort-value=16 | ''Geen tyd''
| style=&quot;background-color:#ffcccc&quot; data-sort-value=16|
| align=center|22'''*&lt;sup&gt;3&lt;/sup&gt;'''
|-
!17
| align=&quot;center&quot;|27
| {{DE-VLAG}} [[Nico Hülkenberg]]
| [[Audi F1-span|Audi]]
| 1:37.970
| style=&quot;background-color:#ffcccc&quot; data-sort-value=17|
| style=&quot;background-color:#ffcccc&quot; data-sort-value=17|
| align=center|15
|-
!18
| align=&quot;center&quot;|87
| {{GB-VLAG}} [[Oliver Bearman]]
| [[Haas F1-span|Haas]]-[[Scuderia Ferrari|Ferrari]]
| 1:37.980
| style=&quot;background-color:#ffcccc&quot; data-sort-value=18|
| style=&quot;background-color:#ffcccc&quot; data-sort-value=18|
| align=center|16
|-
!19
| align=&quot;center&quot; |31
| {{FR-VLAG}} [[Esteban Ocon]]
| [[Haas F1-span|Haas]]-[[Scuderia Ferrari|Ferrari]]
| 1:38.233
| style=&quot;background-color:#ffcccc&quot; data-sort-value=19|
| style=&quot;background-color:#ffcccc&quot; data-sort-value=19|
| align=center|17
|-
!20
| align=&quot;center&quot; |23
| {{TH-VLAG}} [[Alexander Albon]]
| [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]
| 1:38.600
| style=&quot;background-color:#ffcccc&quot; data-sort-value=20|
| style=&quot;background-color:#ffcccc&quot; data-sort-value=20|
| align=center|18
|-
!21
| align=&quot;center&quot;|77
| {{FI-VLAG}} [[Valtteri Bottas]]
| [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Scuderia Ferrari|Ferrari]]
| 1:38.611
| style=&quot;background-color:#ffcccc&quot; data-sort-value=21|
| style=&quot;background-color:#ffcccc&quot; data-sort-value=21|
| align=center|19
|-
!22
| align=&quot;center&quot;|11
| {{MX-VLAG}} [[Sergio Pérez]]
| [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Scuderia Ferrari|Ferrari]]
| 1:38.933
| style=&quot;background-color:#ffcccc&quot; data-sort-value=22|
| style=&quot;background-color:#ffcccc&quot; data-sort-value=22|
| align=center|20
|-
!colspan=8|K1 107% tyd: 1:43.230&lt;ref&gt;{{nl}}{{Cite web |url=https://www.statsf1.com/nl/2026/bahrein/qualification.aspx |titel=Bahrein 2026 – Kwalifisering |uitgewer=Statsf1.com |datum=2026-10-03}}&lt;/ref&gt;
|-
!colspan=&quot;8&quot;|Bron:&lt;ref&gt;{{en}}{{Cite web |url=https://www.formula1.com/en/results/2026/races/1308/bahrain/qualifying |title=Formula 1 Gulf Air Bahrain Grand Prix in Malaysia 2026 – Qualifying |publisher=Formula 1® - The Official F1® Website |datum=2026-10-03}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}}{{Citeer web |url=https://www.formula1.com/en/results/2026/races/1308/bahrain/starting-grid |titel=Formula 1 Gulf Air Bahrain Grand Prix in Malaysia 2026 – Starting grid |publisher=Formula 1® - The Official F1® Website |datum=2026-10-03}}&lt;/ref&gt;
|}
'''*&lt;sup&gt;1&lt;/sup&gt;''' [[Isack Hadjar]] kry 'n roosterstraf van vyf plekke vir oorskryding van die aantal motoronderdele gebruik.&lt;ref&gt;{{en}}{{Cite web |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_bahrain_grand_prix_in_malaysia_-_infringement_-_car_6_-_changes_to_pu_elements.pdf |title=Infringement – Car 6 – Changes to PU elements |publisher=[[Fédération Internationale de l'Automobile]] |datum=3 Oktober 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;br/&gt;
'''*&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;''' [[Franco Colapinto]] kry 'n roosterstraf van vyf plekke vir die veroorsaak van 'n botsing in die vorige wedren.&lt;ref&gt;{{en}}{{Cite web |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_azerbaijan_grand_prix_-_infringement_-_car_43_-_collision_with_car_10_in_turn_1.pdf |title=Infringement – Car 43 – Collision with Car 10 in Turn 1 |publisher=[[Fédération Internationale de l'Automobile]] |datum=26 September 2026}}&lt;/ref&gt; Hy kry 'n ekstra roosterstraf van tien plekke vir oorskryding van die aantal motoronderdele gebruik.&lt;ref&gt;{{en}}{{Cite web |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_bahrain_grand_prix_in_malaysia_-_infringement_-_car_43_-_changes_to_pu_elements.pdf |titel=Infringement – Car 43 – Changes to PU elements |publisher=[[Fédération Internationale de l'Automobile]] |datum=3 Oktober 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;br/&gt;
'''*&lt;sup&gt;3&lt;/sup&gt;''' [[Arvid Lindblad]] kry 'n roosterstraf van dertig plekke vir die gebruik van nog 'n binnebrandenjin.&lt;ref&gt;{{en}}{{Cite web |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_bahrain_grand_prix_in_malaysia_-_infringement_-_car_41_-_changes_to_pu_elements.pdf |title=Infringement – Car 41 – Changes to PU elements |publisher=[[Fédération Internationale de l'Automobile]] |datum=3 Oktober 2026}}&lt;/ref&gt;

== Wedren ==
=== Renuitslag ===
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;font-size:95%&quot;
!Plek
!Nr.
!Renjaer
!Vervaardiger
!Rondes
!Tyd/Oorsaak uitval
!Rooster
!Punte
|-
!1
| align=center|3
| {{NL-VLAG}} '''[[Max Verstappen]]'''
| '''[[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]]'''
| align=center|55
| 1:47:14.808
| align=center|1
| align=center|'''25''' {{Pictogram vinnigste ronde}}
|-
!2
| align=center|12
| {{IT-VLAG}} '''[[Kimi Antonelli]]'''
| '''[[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]]'''
| align=center|55
| +2.307
| align=center|3
| align=center|'''18'''
|-
!3
| align=center|44
| {{GB-VLAG}} '''[[Lewis Hamilton]]'''
| '''[[Scuderia Ferrari|Ferrari]]'''
| align=center|55
| +4.919
| align=center|2
| align=center|'''15'''
|-
!4
| align=center|16
| {{MC-VLAG}} '''[[Charles Leclerc]]'''
| '''[[Scuderia Ferrari|Ferrari]]'''
| align=center|55
| +7.258
| align=center|4
| align=center|'''12'''
|-
!5
| align=center|6
| {{FR-VLAG}} '''[[Isack Hadjar]]'''
| '''[[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]]'''
| align=center|55
| +8.571
| align=center|8
| align=center|'''10'''
|-
!6
| align=center|81
| {{AU-VLAG}} '''[[Oscar Piastri]]'''
| '''[[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]'''
| align=center|55
| +9.454
| align=center|6
| align=center|'''8'''
|-
!7
| align=center|30
| {{NZ-VLAG}} '''[[Liam Lawson]]'''
| '''[[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]]'''
| align=center|55
| +12.753
| align=center|11
| align=center|'''6'''
|-
!8
| align=center|14
| {{ES-VLAG}} '''[[Fernando Alonso]]'''
| '''[[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]]'''
| align=center|55
| +13.372
| align=center|12
| align=center|'''4'''
|-
!9
| align=center|1
| {{GB-VLAG}} '''[[Lando Norris]]'''
| '''[[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]'''
| align=center|55
| +13.993
| align=center|5
| align=center|'''2'''
|-
!10
| align=center|41
| {{GB-VLAG}} '''[[Arvid Lindblad]]'''
| '''[[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]]'''
| align=center|55
| +15.928
| align=center|22
| align=center|'''1'''
|-
!11
| align=center|27
| {{DE-VLAG}} [[Nico Hülkenberg]]
| [[Audi F1-span|Audi]]
| align=center|55
| +17.404
| align=center|15
| 
|-
!12
| align=center|18
| {{CA-VLAG}} [[Lance Stroll]]
| [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]]
| align=center|55
| +18.052
| align=center|14
| 
|-
!13
| align=center|43
| {{AR-VLAG}} [[Franco Colapinto]]
| [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]
| align=center|55
| +18.997
| align=center|21
| 
|-
!14
| align=center|87
| {{GB-VLAG}} [[Oliver Bearman]]
| [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]]
| align=center|55
| +22.305
| align=center|16
| 
|-
!15
| align=center|31
| {{FR-VLAG}} [[Esteban Ocon]]
| [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]]
| align=center|55
| +22.532
| align=center|17
| 
|-
!16
| align=center|10
| {{FR-VLAG}} [[Pierre Gasly]]
| [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]
| align=center|55
| +23.315
| align=center|9
| 
|-
!17
| align=center|55
| {{ES-VLAG}} [[Carlos Sainz jr.]]
| [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]
| align=center|55
| +25.431
| align=center|13
| 
|-
!18
| align=center|5
| {{BR-VLAG}} [[Gabriel Bortoleto]]
| [[Audi F1-span|Audi]]
| align=center|55
| +28.233
| align=center|10
| 
|-
!19
| align=center|11
| {{MX-VLAG}} [[Sergio Pérez]]
| [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]]
| align=center|55
| +29.310
| align=center|20
| 
|-
!20 &lt;sup&gt;'''†'''&lt;/sup&gt;
| align=center|63
| {{GB-VLAG}} [[George Russell]]
| [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]]
| align=center|49
| Kragverlies
| align=center|7
| 
|-
!data-sort-value=21|DNF
| align=center|23
| {{TH-VLAG}} [[Alexander Albon]]
| [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]
| align=center|41
| Ratkas
| align=center|18
| 
|-
!data-sort-value=22|DNF
| align=center|77
| {{FI-VLAG}} [[Valtteri Bottas]]
| [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]]
| align=center|7
| Ongeluk
| align=center|19
| 
|-
!colspan=8| Bronne:&lt;ref&gt;{{en}}{{Citeer web |url=https://www.formula1.com/en/results/2026/races/1308/bahrain/race-result |titel=Formula 1 Gulf Air Bahrain Grand Prix in Malaysia 2026 – Race Result |uitgever=Formula 1® - The Official F1® Website |datum=2026-10-04}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Citeer web |url=https://www.statsf1.com/nl/2026/bahrein/classement.aspx |titel=Bahrein 2026 – Resultaat |uitgever=Statsf1.com |bezochtdatum=2026-10-04}}&lt;/ref&gt;
|}
{{Pictogram vinnigste ronde}} [[Max Verstappen]] teken die vinnigste ronde aan.&lt;br/&gt;
&lt;sup&gt;'''†'''&lt;/sup&gt; [[George Russell]] het uitgeval in die resies, maar is wel geklassifiseer omdat hy meer as 90% van die wedrenafstand afgelê het.

== Puntestand ná die Grand Prix ==
{{BeginKolomme}}
=== Renjaers ===
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;font-size:95%;&quot;
|-
!Plek 
!Nr. 
!Renjaer 
!Span
!Punte
|-
!1
| align=center|12
| {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]]
| [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]]
| align=center|320
|-
!2
| align=center|63
| {{GB-VLAG}} [[George Russell]]
| [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]]
| align=center|236
|-
!3
| align=center|44
| {{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]]
| [[Scuderia Ferrari|Ferrari]]
| align=center|214
|-
!4
| align=center|16
| {{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]]
| [[Scuderia Ferrari|Ferrari]]
| align=center|191
|- 
!5
| align=center|1
| {{GB-VLAG}} [[Lando Norris]]
| [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]
| align=center|188
|-
!6
| align=center|3
| {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]]
| [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]]
| align=center|188
|-
!7
| align=center|81
| {{AU-VLAG}} [[Oscar Piastri]]
| [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]
| align=center|128
|-
!8
| align=center|6
| {{FR-VLAG}} [[Isack Hadjar]]
| [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]]
| align=center|96
|-
!9
| align=center|30
| {{NZ-VLAG}} [[Liam Lawson]]
| [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]]
| align=center|65
|-
!10
| align=center|10
| {{FR-VLAG}} [[Pierre Gasly]]
| [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]
| align=center|41
|-
!11
| align=center|41
| {{GB-VLAG}} [[Arvid Lindblad]]
| [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]]
| align=center|38
|-
!12
| align=center|43
| {{AR-VLAG}} [[Franco Colapinto]]
| [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]
| align=center|27
|-
!13
| align=center|87
| {{GB-VLAG}} [[Oliver Bearman]]
| [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]]
| align=center|20
|-
!14
| align=center|5
| {{BR-VLAG}} [[Gabriel Bortoleto]]
| [[Audi F1-span|Audi]]
| align=center|10
|-
!15
| align=center|27
| {{DE-VLAG}} [[Nico Hülkenberg]]
| [[Audi F1-span|Audi]]
| align=center|7
|-
!16
| align=center|31
| {{FR-VLAG}} [[Esteban Ocon]]
| [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]]
| align=center|7
|-
!17
| align=center|14
| {{ES-VLAG}} [[Fernando Alonso]]
| [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]]
| align=center|7
|-
!18
| align=center|55
| {{ES-VLAG}} [[Carlos Sainz jr.]]
| [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]
| align=center|7
|-
!19
| align=center|23
| {{TH-VLAG}} [[Alexander Albon]]
| [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]
| align=center|5
|-
!20
| align=center|22
| {{JP-VLAG}} [[Yuki Tsunoda]]
| [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]]
| align=center|1
|-
!21
| align=center|18
| {{CA-VLAG}} [[Lance Stroll]]
| [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]]
| align=center|0
|-
!22
| align=center|77
| {{FI-VLAG}} [[Valtteri Bottas]]
| [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]]
| align=center|0
|-
!23
| align=center|11
| {{MX-VLAG}} [[Sergio Pérez]]
| [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]]
| align=center|0
|-
|}

{{NuweKolom}}

=== Vervaardigers ===
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;font-size:95%;&quot;
|-
!Plek
!Span
!Punte
|-
!1
| {{DE-VLAG}} [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]]
| align=center|556
|-
!2
| {{IT-VLAG}} [[Scuderia Ferrari|Ferrari]]
| align=center|405
|-
!3
| {{GB-VLAG}} [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]
| align=center|316
|-
!4
| {{AT-VLAG}} [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]]
| align=center|298
|-
!5
| {{IT-VLAG}} [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]]
| align=center|90
|-
!6
| {{FR-VLAG}} [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]
| align=center|68
|-
!7
| {{US-VLAG}} [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]]
| align=center|27
|-
!8
| {{DE-VLAG}} [[Audi F1-span|Audi]]
| align=center|17
|-
!9
| {{GB-VLAG}} [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]
| align=center|12
|-
!10
| {{GB-VLAG}} [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]]
| align=center|7
|-
!11
| {{VS-VLAG}} [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]]
| align=center|0
|}
{{EindeKolomme}}

==Verwysings==
{{Verwysings}}

{{F1GP 2020–2029}}

[[Kategorie:Bahreinse Grand Prix]]
[[Kategorie:Sport in 2026|Bahrein]]</text>
      <sha1>t9yhwwd1iam97q8hzy2jlpphyufaa8y</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2977089</id>
      <parentid>2977088</parentid>
      <timestamp>2026-10-09T15:42:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aliwal2012</username>
        <id>39067</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Kwalifisering */ oeps!</comment>
      <origin>2977089</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="21708" sha1="gx6731ielko78ek0dw48qf784eusvg2" xml:space="preserve">[[Lêer:Formula One logo.svg|duimnael|240px|Formule 1 logo]]
{| class=&quot;infobox&quot; align=&quot;right&quot; cellpadding=&quot;2&quot; style=&quot;float:right; width: 26em; &quot;
|+ style=&quot;font-size:85%;&quot; |
|-
!colspan=&quot;3&quot; bgcolor=&quot;#efefef&quot; style=&quot;text-align:center;&quot; | {{BH-VLAG}} 2026 Formule 1 [[Gulf Air]]&lt;br/&gt;Bahreinse Grand Prix in Maleisië
|-
|colspan=&quot;3&quot; style=&quot;text-align:center;&quot; |
|-
|colspan=&quot;3&quot; style=&quot;text-align:center;&quot; | [[Lêer:Sepang.svg|200px]]
|-
| style=&quot;width: 20%;&quot; | '''&lt;small&gt;Datum&lt;/small&gt;'''
| &lt;small&gt;4 Oktober 2026&lt;/small&gt;
|-
| '''&lt;small&gt;Plek&lt;/small&gt;'''
|colspan=2| &lt;small&gt;[[Sepang Internasionale Renbaan]]&lt;/small&gt;
|-
!colspan=&quot;3&quot; bgcolor=&quot;#efefef&quot;| &lt;small&gt;Voorste wegspringplek&lt;/small&gt;
|-
| '''&lt;small&gt;Renjaer&lt;/small&gt;'''
| &lt;small&gt;{{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]]&lt;/small&gt;
| &lt;small&gt;[[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]]&lt;/small&gt;
|-
| '''&lt;small&gt;Tyd&lt;/small&gt;'''
|colspan=2| &lt;small&gt;1:35.130&lt;/small&gt;
|-
!colspan=&quot;3&quot; bgcolor=&quot;#efefef&quot;| &lt;small&gt;Vinnigste ronde&lt;/small&gt;
|-
| '''&lt;small&gt;Renjaer&lt;/small&gt;'''
| &lt;small&gt;{{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]]&lt;/small&gt;
| &lt;small&gt;[[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]]&lt;/small&gt;
|-
| '''&lt;small&gt;Tyd&lt;/small&gt;'''
|colspan=2| &lt;small&gt;1:38.220 (ronde 55 van 55)&lt;/small&gt;
|-
!colspan=&quot;3&quot; bgcolor=&quot;#efefef&quot;| &lt;small&gt;Podium&lt;/small&gt;
|-
| '''&lt;small&gt;1&lt;/small&gt;''' || &lt;small&gt;{{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]]&lt;/small&gt; || &lt;small&gt;[[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]]&lt;/small&gt;
|-
| '''&lt;small&gt;2&lt;/small&gt;''' || &lt;small&gt;{{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] &lt;/small&gt;||&lt;small&gt; [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]]&lt;/small&gt; 
|-
| '''&lt;small&gt;3&lt;/small&gt;''' || &lt;small&gt;{{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]]&lt;/small&gt; || &lt;small&gt; [[Scuderia Ferrari|Ferrari]]&lt;/small&gt;
|}
Aanvanklik sou die '''[[2026 Formule Een-seisoen|2026 Formule Een]] [[Bahreinse Grand Prix]]''' op 12 April 2026 op die [[Bahrein Internasionale Renbaan]] te [[Sakhir]] in [[Bahrein]] plaasgevind het.

Op 13 Maart 2026 het die bestuur van Formule 1 aangekondig dat die wedren gekanselleer is weens die aanvalle deur [[Israel]] en die [[Verenigde State]] op [[Iran]] en die [[Iran-oorlog in 2026|oorlogskonflik in die Midde-Ooste]] wat daarna ontvou het.&lt;ref&gt;{{nl}}{{Citeer web |url=https://www.gelderlander.nl/meer-sport/formule-1-gaat-races-in-bahrein-en-saoedi-arabie-van-de-kalender-halen-wegens-oorlog-in-het-midden-oosten~a386afd3/ |titel=Formule 1 gaan sy wedrenne in Bahrein en Saoedi-Arabië van die kalender skrap weens die oorlog in die Midde-Ooste |website=gelderlander.nl |datum= 13 Maart 2026}}&lt;/ref&gt;

Op 26 Julie 2026 is aangekondig dat die Bahreinse Grand Prix van Sakhir na die [[Sepang Internasionale Renbaan]] in Sepang, [[Maleisië]], verskuif word, waar die [[Maleisiese Grand Prix]] laas in 2017 gehou is. Die wedren op 4 Oktober het amptelik as die '''Gulf Air Bahreinse Grand Prix in Maleisië''' bekend gestaan.&lt;ref&gt;{{nl}}{{Citeer web |url=https://www.nu.nl/formule-1/6404438/formule-1-in-oktober-naar-maleisie-als-vervanger-afgelaste-gp-bahrein.html |titel=Formule 1 in Oktober na Maleisië as vervanger vir afgelaste GP Bahrein |website=nu.nl |datum=2026-07-26}}&lt;/ref&gt; Dit was die sestiende wedren van die kampioenskapseisoen gewees.

== Vrye oefening ==
=== Uitslag ===
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;font-size:95%&quot;
!rowspan=&quot;6&quot;|Vrye oefening 1&lt;ref&gt;{{en}}{{Citeer web |url=https://www.formula1.com/en/results/2026/races/1308/bahrain/practice/1 |titel=Formula 1 Gulf Air Bahrain Grand Prix in Malaysia 2026 – Practice 1 |uitgewer=Formula 1® - The Official F1® Website |datum=2026-10-02}}&lt;/ref&gt;
!Plek
!Nr.
!Renjaer
!Vervaardiger
!Tyd
|-
!1
| align=center|3
| {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]]
| [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]]
| 1:37.520
|-
!2
| align=center|63
| {{GB-VLAG}} [[George Russell]]
| [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]]
| 1:37.903
|-
!3
| align=center|6
| {{FR-VLAG}} [[Isack Hadjar]]
| [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]]
| 1:38.303
|-
!4
| align=center|16
| {{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]]
| [[Scuderia Ferrari|Ferrari]]
| 1:38.367
|-
!5
| align=center|12
| {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]]
| [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]]
| 1:38.580
|-style=&quot;border-top:2px solid #808080&quot;
!rowspan=&quot;6&quot;|Vrye oefening 2&lt;ref&gt;{{en}}{{Citeer web |url=https://www.formula1.com/en/results/2026/races/1308/bahrain/practice/2 |titel=Formula 1 Gulf Air Bahrain Grand Prix in Malaysia 2026 – Practice 2 |uitgewer=Formula 1® - The Official F1® Website |datum=2026-10-02}}&lt;/ref&gt;
!Plek
!Nr.
!Renjaer
!Vervaardiger
!Tyd
|-
!1
| align=center|16
| {{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]]
| [[Scuderia Ferrari|Ferrari]]
| 1:37.528
|-
!2
| align=center|6
| {{FR-VLAG}} [[Isack Hadjar]]
| [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]]
| 1:37.627
|-
!3
| align=center|1
| {{GB-VLAG}} [[Lando Norris]]
| [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]
| 1:37.665
|-
!4
| align=center|3
| {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]]
| [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]]
| 1:37.785
|-
!5
| align=center|44
| {{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]]
| [[Scuderia Ferrari|Ferrari]]
| 1:37.833
|-style=&quot;border-top:2px solid #808080&quot;
!rowspan=&quot;6&quot;|Vrye oefening 3&lt;ref&gt;{{en}}{{Citeer web |url=https://www.formula1.com/en/results/2026/races/1308/bahrain/practice/3 |titel=Formula 1 Gulf Air Bahrain Grand Prix in Malaysia 2026 – Practice 3 |uitgever=Formula 1® - The Official F1® Website |datum=2026-10-03}}&lt;/ref&gt;
!Plek
!Nr.
!Renjaer
!Vervaardiger
!Tyd
|-

!1
| align=center|12
| {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]]
| [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]]
| 1:36.302
|-
!2
| align=center|3
| {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]]
| [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]]
| 1:36.580
|-
!3
| align=center|6
| {{FR-VLAG}} [[Isack Hadjar]]
| [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]]
| 1:36.860
|-
!4
| align=center|63
| {{GB-VLAG}} [[George Russell]]
| [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]]
| 1:36.912
|-
!5
| align=center|16
| {{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]]
| [[Scuderia Ferrari|Ferrari]]
| 1:37.016
|}

== Kwalifisering ==
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;font-size:95%&quot;
!Plek
!Nr.
!Renjaer
!Vervaardiger
!K1
!K2
!K3
!Rooster
|-
!1
| align=center |3
| {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]]
| [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]]
| '''1:36.477'''
| '''1:35.696'''
| '''1:35.130'''
| align=center|1
|-
!2
| align=&quot;center&quot; |44
| {{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]]
| [[Scuderia Ferrari|Ferrari]]
| 1:36.595
| 1:36.032
| 1:35.428
| align=center|2
|-
!3
| align=&quot;center&quot; |6
| {{FR-VLAG}} [[Isack Hadjar]]
| [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]]
| 1:36.898
| 1:36.192
| 1:35.558
| align=center|8'''*&lt;sup&gt;1&lt;/sup&gt;'''
|-
!4
| align=&quot;center&quot; |12
| {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]]
| [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]]
| 1:37.041
| 1:35.959
| 1:35.631
| align=center|3
|-
!5
| align=&quot;center&quot; |16
| {{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]]
| [[Scuderia Ferrari|Ferrari]]
| 1:36.730
| 1:35.970
| 1:35.666
| align=center|4
|-
!6
| align=&quot;center&quot; |1
| {{GB-VLAG}} [[Lando Norris]]
| [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]
| 1:37.092
| 1:36.173
| 1:35.757
| align=center|5
|-
!7
| align=&quot;center&quot; |81
| {{AU-VLAG}} [[Oscar Piastri]]
| [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]
| 1:36.852
| 1:36.020
| 1:35.762 
| align=center|6
|-
!8
| align=&quot;center&quot; |63
| {{GB-VLAG}} [[George Russell]]
| [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]]
| 1:37.264
| 1:36.245
| 1:35.871
| align=center|7
|-
!9
| align=&quot;center&quot; |10
| {{FR-VLAG}} [[Pierre Gasly]]
| [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]
| 1:37.174
| 1:36.410
| 1:37.210
| align=center|9
|-
!10
| align=&quot;center&quot;|5
| {{BR-VLAG}} [[Gabriel Bortoleto]]
| [[Audi F1-span|Audi]]
| 1:37.106
| 1:36.814
| 1:37.673
| align=center|10
|-
!11
| align=&quot;center&quot;|30
| {{NZ-VLAG}} [[Liam Lawson]]
| [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]]
| 1:37.332
| 1:37.023
| style=&quot;background-color:#ffcccc&quot; data-sort-value=11|
| align=center|11
|-
!12
| align=&quot;center&quot;|14
| {{ES-VLAG}} [[Fernando Alonso]]
| [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]]
| 1:37.721
| 1:37.220
| style=&quot;background-color:#ffcccc&quot; data-sort-value=12|
| align=center|12
|-
!13
| align=&quot;center&quot; |55
| {{ES-VLAG}} [[Carlos Sainz jr.]]
| [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]
| 1:37.651
| 1:37.527
| style=&quot;background-color:#ffcccc&quot; data-sort-value=13|
| align=center|13
|-
!14
| align=&quot;center&quot;|18
| {{CA-VLAG}} [[Lance Stroll]]
| [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]]
| 1:37.729
| 1:37.566
| style=&quot;background-color:#ffcccc&quot; data-sort-value=14|
| align=center|14
|-
!15
| align=&quot;center&quot; |43
| {{AR-VLAG}} [[Franco Colapinto]]
| [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]
| 1:37.179
| data-sort-value=15 | ''Geen tyd''
| style=&quot;background-color:#ffcccc&quot; data-sort-value=15|
| align=center|21'''*&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;'''
|-
!16
| align=&quot;center&quot; |41
| {{GB-VLAG}} [[Arvid Lindblad]]
| [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]]
| 1:37.883
| data-sort-value=16 | ''Geen tyd''
| style=&quot;background-color:#ffcccc&quot; data-sort-value=16|
| align=center|22'''*&lt;sup&gt;3&lt;/sup&gt;'''
|-
!17
| align=&quot;center&quot;|27
| {{DE-VLAG}} [[Nico Hülkenberg]]
| [[Audi F1-span|Audi]]
| 1:37.970
| style=&quot;background-color:#ffcccc&quot; data-sort-value=17|
| style=&quot;background-color:#ffcccc&quot; data-sort-value=17|
| align=center|15
|-
!18
| align=&quot;center&quot;|87
| {{GB-VLAG}} [[Oliver Bearman]]
| [[Haas F1-span|Haas]]-[[Scuderia Ferrari|Ferrari]]
| 1:37.980
| style=&quot;background-color:#ffcccc&quot; data-sort-value=18|
| style=&quot;background-color:#ffcccc&quot; data-sort-value=18|
| align=center|16
|-
!19
| align=&quot;center&quot; |31
| {{FR-VLAG}} [[Esteban Ocon]]
| [[Haas F1-span|Haas]]-[[Scuderia Ferrari|Ferrari]]
| 1:38.233
| style=&quot;background-color:#ffcccc&quot; data-sort-value=19|
| style=&quot;background-color:#ffcccc&quot; data-sort-value=19|
| align=center|17
|-
!20
| align=&quot;center&quot; |23
| {{TH-VLAG}} [[Alexander Albon]]
| [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]
| 1:38.600
| style=&quot;background-color:#ffcccc&quot; data-sort-value=20|
| style=&quot;background-color:#ffcccc&quot; data-sort-value=20|
| align=center|18
|-
!21
| align=&quot;center&quot;|77
| {{FI-VLAG}} [[Valtteri Bottas]]
| [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Scuderia Ferrari|Ferrari]]
| 1:38.611
| style=&quot;background-color:#ffcccc&quot; data-sort-value=21|
| style=&quot;background-color:#ffcccc&quot; data-sort-value=21|
| align=center|19
|-
!22
| align=&quot;center&quot;|11
| {{MX-VLAG}} [[Sergio Pérez]]
| [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Scuderia Ferrari|Ferrari]]
| 1:38.933
| style=&quot;background-color:#ffcccc&quot; data-sort-value=22|
| style=&quot;background-color:#ffcccc&quot; data-sort-value=22|
| align=center|20
|-
!colspan=8|K1 107% tyd: 1:43.230&lt;ref&gt;{{nl}}{{Cite web |url=https://www.statsf1.com/nl/2026/bahrein/qualification.aspx |titel=Bahrein 2026 – Kwalifisering |uitgewer=Statsf1.com |datum=2026-10-03}}&lt;/ref&gt;
|-
!colspan=&quot;8&quot;|Bron:&lt;ref&gt;{{en}}{{Cite web |url=https://www.formula1.com/en/results/2026/races/1308/bahrain/qualifying |title=Formula 1 Gulf Air Bahrain Grand Prix in Malaysia 2026 – Qualifying |publisher=Formula 1® - The Official F1® Website |datum=2026-10-03}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}}{{Citeer web |url=https://www.formula1.com/en/results/2026/races/1308/bahrain/starting-grid |titel=Formula 1 Gulf Air Bahrain Grand Prix in Malaysia 2026 – Starting grid |publisher=Formula 1® - The Official F1® Website |datum=2026-10-03}}&lt;/ref&gt;
|}
'''*&lt;sup&gt;1&lt;/sup&gt;''' [[Isack Hadjar]] kry 'n roosterstraf van vyf plekke vir oorskryding van die aantal motoronderdele gebruik.&lt;ref&gt;{{en}}{{Cite web |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_bahrain_grand_prix_in_malaysia_-_infringement_-_car_6_-_changes_to_pu_elements.pdf |title=Infringement – Car 6 – Changes to PU elements |publisher=[[Fédération Internationale de l'Automobile]] |datum=3 Oktober 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;br/&gt;
'''*&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;''' [[Franco Colapinto]] kry 'n roosterstraf van vyf plekke vir die veroorsaak van 'n botsing in die vorige wedren.&lt;ref&gt;{{en}}{{Cite web |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_azerbaijan_grand_prix_-_infringement_-_car_43_-_collision_with_car_10_in_turn_1.pdf |title=Infringement – Car 43 – Collision with Car 10 in Turn 1 |publisher=[[Fédération Internationale de l'Automobile]] |datum=26 September 2026}}&lt;/ref&gt; Hy kry 'n ekstra roosterstraf van tien plekke vir oorskryding van die aantal motoronderdele gebruik.&lt;ref&gt;{{en}}{{Cite web |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_bahrain_grand_prix_in_malaysia_-_infringement_-_car_43_-_changes_to_pu_elements.pdf |titel=Infringement – Car 43 – Changes to PU elements |publisher=[[Fédération Internationale de l'Automobile]] |datum=3 Oktober 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;br/&gt;
'''*&lt;sup&gt;3&lt;/sup&gt;''' [[Arvid Lindblad]] kry 'n roosterstraf van dertig plekke vir die gebruik van nog 'n binnebrandenjin.&lt;ref&gt;{{en}}{{Cite web |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_bahrain_grand_prix_in_malaysia_-_infringement_-_car_41_-_changes_to_pu_elements.pdf |title=Infringement – Car 41 – Changes to PU elements |publisher=[[Fédération Internationale de l'Automobile]] |datum=3 Oktober 2026}}&lt;/ref&gt;

== Wedren ==
=== Renuitslag ===
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;font-size:95%&quot;
!Plek
!Nr.
!Renjaer
!Vervaardiger
!Rondes
!Tyd/Oorsaak uitval
!Rooster
!Punte
|-
!1
| align=center|3
| {{NL-VLAG}} '''[[Max Verstappen]]'''
| '''[[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]]'''
| align=center|55
| 1:47:14.808
| align=center|1
| align=center|'''25''' {{Pictogram vinnigste ronde}}
|-
!2
| align=center|12
| {{IT-VLAG}} '''[[Kimi Antonelli]]'''
| '''[[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]]'''
| align=center|55
| +2.307
| align=center|3
| align=center|'''18'''
|-
!3
| align=center|44
| {{GB-VLAG}} '''[[Lewis Hamilton]]'''
| '''[[Scuderia Ferrari|Ferrari]]'''
| align=center|55
| +4.919
| align=center|2
| align=center|'''15'''
|-
!4
| align=center|16
| {{MC-VLAG}} '''[[Charles Leclerc]]'''
| '''[[Scuderia Ferrari|Ferrari]]'''
| align=center|55
| +7.258
| align=center|4
| align=center|'''12'''
|-
!5
| align=center|6
| {{FR-VLAG}} '''[[Isack Hadjar]]'''
| '''[[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]]'''
| align=center|55
| +8.571
| align=center|8
| align=center|'''10'''
|-
!6
| align=center|81
| {{AU-VLAG}} '''[[Oscar Piastri]]'''
| '''[[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]'''
| align=center|55
| +9.454
| align=center|6
| align=center|'''8'''
|-
!7
| align=center|30
| {{NZ-VLAG}} '''[[Liam Lawson]]'''
| '''[[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]]'''
| align=center|55
| +12.753
| align=center|11
| align=center|'''6'''
|-
!8
| align=center|14
| {{ES-VLAG}} '''[[Fernando Alonso]]'''
| '''[[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]]'''
| align=center|55
| +13.372
| align=center|12
| align=center|'''4'''
|-
!9
| align=center|1
| {{GB-VLAG}} '''[[Lando Norris]]'''
| '''[[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]'''
| align=center|55
| +13.993
| align=center|5
| align=center|'''2'''
|-
!10
| align=center|41
| {{GB-VLAG}} '''[[Arvid Lindblad]]'''
| '''[[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]]'''
| align=center|55
| +15.928
| align=center|22
| align=center|'''1'''
|-
!11
| align=center|27
| {{DE-VLAG}} [[Nico Hülkenberg]]
| [[Audi F1-span|Audi]]
| align=center|55
| +17.404
| align=center|15
| 
|-
!12
| align=center|18
| {{CA-VLAG}} [[Lance Stroll]]
| [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]]
| align=center|55
| +18.052
| align=center|14
| 
|-
!13
| align=center|43
| {{AR-VLAG}} [[Franco Colapinto]]
| [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]
| align=center|55
| +18.997
| align=center|21
| 
|-
!14
| align=center|87
| {{GB-VLAG}} [[Oliver Bearman]]
| [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]]
| align=center|55
| +22.305
| align=center|16
| 
|-
!15
| align=center|31
| {{FR-VLAG}} [[Esteban Ocon]]
| [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]]
| align=center|55
| +22.532
| align=center|17
| 
|-
!16
| align=center|10
| {{FR-VLAG}} [[Pierre Gasly]]
| [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]
| align=center|55
| +23.315
| align=center|9
| 
|-
!17
| align=center|55
| {{ES-VLAG}} [[Carlos Sainz jr.]]
| [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]
| align=center|55
| +25.431
| align=center|13
| 
|-
!18
| align=center|5
| {{BR-VLAG}} [[Gabriel Bortoleto]]
| [[Audi F1-span|Audi]]
| align=center|55
| +28.233
| align=center|10
| 
|-
!19
| align=center|11
| {{MX-VLAG}} [[Sergio Pérez]]
| [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]]
| align=center|55
| +29.310
| align=center|20
| 
|-
!20 &lt;sup&gt;'''†'''&lt;/sup&gt;
| align=center|63
| {{GB-VLAG}} [[George Russell]]
| [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]]
| align=center|49
| Kragverlies
| align=center|7
| 
|-
!data-sort-value=21|DNF
| align=center|23
| {{TH-VLAG}} [[Alexander Albon]]
| [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]
| align=center|41
| Ratkas
| align=center|18
| 
|-
!data-sort-value=22|DNF
| align=center|77
| {{FI-VLAG}} [[Valtteri Bottas]]
| [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]]
| align=center|7
| Ongeluk
| align=center|19
| 
|-
!colspan=8| Bronne:&lt;ref&gt;{{en}}{{Citeer web |url=https://www.formula1.com/en/results/2026/races/1308/bahrain/race-result |titel=Formula 1 Gulf Air Bahrain Grand Prix in Malaysia 2026 – Race Result |uitgever=Formula 1® - The Official F1® Website |datum=2026-10-04}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Citeer web |url=https://www.statsf1.com/nl/2026/bahrein/classement.aspx |titel=Bahrein 2026 – Resultaat |uitgever=Statsf1.com |bezochtdatum=2026-10-04}}&lt;/ref&gt;
|}
{{Pictogram vinnigste ronde}} [[Max Verstappen]] teken die vinnigste ronde aan.&lt;br/&gt;
&lt;sup&gt;'''†'''&lt;/sup&gt; [[George Russell]] het uitgeval in die resies, maar is wel geklassifiseer omdat hy meer as 90% van die wedrenafstand afgelê het.

== Puntestand ná die Grand Prix ==
{{BeginKolomme}}
=== Renjaers ===
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;font-size:95%;&quot;
|-
!Plek 
!Nr. 
!Renjaer 
!Span
!Punte
|-
!1
| align=center|12
| {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]]
| [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]]
| align=center|320
|-
!2
| align=center|63
| {{GB-VLAG}} [[George Russell]]
| [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]]
| align=center|236
|-
!3
| align=center|44
| {{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]]
| [[Scuderia Ferrari|Ferrari]]
| align=center|214
|-
!4
| align=center|16
| {{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]]
| [[Scuderia Ferrari|Ferrari]]
| align=center|191
|- 
!5
| align=center|1
| {{GB-VLAG}} [[Lando Norris]]
| [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]
| align=center|188
|-
!6
| align=center|3
| {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]]
| [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]]
| align=center|188
|-
!7
| align=center|81
| {{AU-VLAG}} [[Oscar Piastri]]
| [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]
| align=center|128
|-
!8
| align=center|6
| {{FR-VLAG}} [[Isack Hadjar]]
| [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]]
| align=center|96
|-
!9
| align=center|30
| {{NZ-VLAG}} [[Liam Lawson]]
| [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]]
| align=center|65
|-
!10
| align=center|10
| {{FR-VLAG}} [[Pierre Gasly]]
| [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]
| align=center|41
|-
!11
| align=center|41
| {{GB-VLAG}} [[Arvid Lindblad]]
| [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]]
| align=center|38
|-
!12
| align=center|43
| {{AR-VLAG}} [[Franco Colapinto]]
| [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]
| align=center|27
|-
!13
| align=center|87
| {{GB-VLAG}} [[Oliver Bearman]]
| [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]]
| align=center|20
|-
!14
| align=center|5
| {{BR-VLAG}} [[Gabriel Bortoleto]]
| [[Audi F1-span|Audi]]
| align=center|10
|-
!15
| align=center|27
| {{DE-VLAG}} [[Nico Hülkenberg]]
| [[Audi F1-span|Audi]]
| align=center|7
|-
!16
| align=center|31
| {{FR-VLAG}} [[Esteban Ocon]]
| [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]]
| align=center|7
|-
!17
| align=center|14
| {{ES-VLAG}} [[Fernando Alonso]]
| [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]]
| align=center|7
|-
!18
| align=center|55
| {{ES-VLAG}} [[Carlos Sainz jr.]]
| [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]
| align=center|7
|-
!19
| align=center|23
| {{TH-VLAG}} [[Alexander Albon]]
| [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]
| align=center|5
|-
!20
| align=center|22
| {{JP-VLAG}} [[Yuki Tsunoda]]
| [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]]
| align=center|1
|-
!21
| align=center|18
| {{CA-VLAG}} [[Lance Stroll]]
| [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]]
| align=center|0
|-
!22
| align=center|77
| {{FI-VLAG}} [[Valtteri Bottas]]
| [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]]
| align=center|0
|-
!23
| align=center|11
| {{MX-VLAG}} [[Sergio Pérez]]
| [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]]
| align=center|0
|-
|}

{{NuweKolom}}

=== Vervaardigers ===
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;font-size:95%;&quot;
|-
!Plek
!Span
!Punte
|-
!1
| {{DE-VLAG}} [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]]
| align=center|556
|-
!2
| {{IT-VLAG}} [[Scuderia Ferrari|Ferrari]]
| align=center|405
|-
!3
| {{GB-VLAG}} [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]
| align=center|316
|-
!4
| {{AT-VLAG}} [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]]
| align=center|298
|-
!5
| {{IT-VLAG}} [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]]
| align=center|90
|-
!6
| {{FR-VLAG}} [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]
| align=center|68
|-
!7
| {{US-VLAG}} [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]]
| align=center|27
|-
!8
| {{DE-VLAG}} [[Audi F1-span|Audi]]
| align=center|17
|-
!9
| {{GB-VLAG}} [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]
| align=center|12
|-
!10
| {{GB-VLAG}} [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]]
| align=center|7
|-
!11
| {{VS-VLAG}} [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]]
| align=center|0
|}
{{EindeKolomme}}

==Verwysings==
{{Verwysings}}

{{F1GP 2020–2029}}

[[Kategorie:Bahreinse Grand Prix]]
[[Kategorie:Sport in 2026|Bahrein]]</text>
      <sha1>gx6731ielko78ek0dw48qf784eusvg2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kubermisdaad</title>
    <ns>0</ns>
    <id>459002</id>
    <revision>
      <id>2977025</id>
      <parentid>2964704</parentid>
      <timestamp>2026-10-09T12:11:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dumbassman</username>
        <id>62009</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>2977025</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="49880" sha1="mb4w9hfm6grrgys9zzsudf96pkq3dc2" xml:space="preserve">'''Kubermisdaad''' omvat 'n wye reeks [[Misdaad|kriminele aktiwiteite]] wat met behulp van digitale toestelle en/of netwerke uitgevoer word. Dit is al verskeie kere gedefinieer as &quot;'n [[misdaad]] wat op 'n [[rekenaarnetwerk]] gepleeg word, veral die [[internet]]; Kubermisdadigers kan kwesbaarhede in rekenaarstelsels en netwerke benut om ongemagtigde toegang te verkry, sensitiewe inligting te steel, dienste te ontwrig en finansiële of reputasieskade aan individue, organisasies en regerings te veroorsaak.&lt;ref name=&quot;Sukhai 128–132&quot;&gt;{{Cite book |last=Sukhai |first=Nataliya B. |chapter=Hacking and cybercrime |date=2004-10-08 |pages=128–132 |title=Proceedings of the 1st annual conference on Information security curriculum development |chapter-url=http://dx.doi.org/10.1145/1059524.1059553 |location=New York, NY, USA |publisher=ACM |doi=10.1145/1059524.1059553 |isbn=1-59593-048-5 |s2cid=46562809 |access-date=10 Desember 2023 |archive-date=18 Julie 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240718054810/https://dl.acm.org/doi/10.1145/1059524.1059553 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;

Kubermisdade verwys na sosiaal gevaarlike dade wat met behulp van rekenaartoerusting gepleeg word teen inligting wat in kuberruimte verwerk en gebruik word.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Информационное право|url= https://urait.ru/book/informacionnoe-pravo-559788 |access-date=2025-08-08}}&lt;/ref&gt;

In 2000 het die tiende [[Verenigde Nasies]]-kongres oor die Voorkoming van Misdaad en die Behandeling van Oortreders kubermisdade in vyf kategorieë geklassifiseer: ongemagtigde toegang, skade aan rekenaar[[data]] of –[[Rekenaarprogram|programme]], [[sabotasie]] om die funksionering van 'n rekenaarstelsel of netwerk te belemmer, ongemagtigde onderskepping van data binne 'n stelsel of netwerk, en rekenaarspioenasie.&lt;ref name=&quot;Sukhai 128–132&quot;/&gt;

Internasionaal is beide staats- en nie-staatsakteurs betrokke by kubermisdade, insluitend [[spioenasie]], finansiële diefstal en ander grensoorskrydende misdade. Kubermisdade wat internasionale grense oorsteek en die optrede van ten minste een nasiestaat betrek, word soms [[kuberoorlogvoering]] genoem. [[Warren Buffett]] het verklaar dat kubermisdaad die &quot;nommer een probleem met die mensdom&quot; is,&lt;ref&gt;{{Cite web|title=BUFFETT: This is 'the number one problem with mankind'|url=https://www.businessinsider.in/buffett-this-is-the-number-one-problem-with-mankind/articleshow/58555300.cms|access-date=2021-05-17|website=Business Insider|archive-date=9 Junie 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230609040043/https://www.businessinsider.in/BUFFETT-This-is-the-number-one-problem-with-mankind/articleshow/58555300.cms|url-status=live}}&lt;/ref&gt;  en dat dit &quot;hou werklike risiko's vir die mensdom in&quot;.&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Warren Buffett: 'Cyber poses real risks to humanity'|url=https://finance.yahoo.com/news/warren-buffett-cyber-attacks-131445079.html|access-date=2021-05-17|website=finance.yahoo.com|date=30 April 2019|language=en-US|archive-date=2 Junie 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230602052925/https://finance.yahoo.com/news/warren-buffett-cyber-attacks-131445079.html|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

Die [[Wêreld Ekonomiese Forum]] (WEF) se 2020 Globale Risikoverslag het uitgelig dat georganiseerde kubermisdaadgroepe kragte saamspan om kriminele aktiwiteite aanlyn te pleeg, terwyl die waarskynlikheid van hul opsporing en vervolging op minder as 1 persent in die [[VSA]] beraam word.&lt;ref&gt;{{Cite journal|date=15 Januarie 2020|title=The Global Risk Report 2020|url=http://www3.weforum.org/docs/WEF_Global_Risk_Report_2020.pdf|journal=World Economic Forum|volume=15th Edition|pages=102|access-date=17 Mei 2021|archive-date=27 September 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230927171154/https://www3.weforum.org/docs/WEF_Global_Risk_Report_2020.pdf|url-status=live}}&lt;/ref&gt; Daar is ook baie privaatheidskwessies rondom kubermisdaad wanneer vertroulike inligting onderskep of bekend gemaak word, wettiglik of andersins.

Die Wêreld Ekonomiese Forum se 2023 Globale Risikoverslag het kubermisdaad as een van die top 10 [[risiko]]'s gerangskik waarmee die wêreld vandag en vir die volgende 10 jaar te kampe het.&lt;ref&gt;{{Cite web |last1=Heading |first1=Sophie |last2=Zahidi |first2=Saadia |date=January 2023 |title=The Global Risks Report 2023, 18th Edition |url=https://www3.weforum.org/docs/WEF_Global_Risks_Report_2023.pdf |website=World Economic Forum |access-date=3 Februarie 2024 |archive-date=5 Februarie 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240205151654/https://www3.weforum.org/docs/WEF_Global_Risks_Report_2023.pdf |url-status=live }}&lt;/ref&gt;

==Eienskappe en klassifikasie==
'n Kubermisdaad word verstaan as 'n skuldige onwettige daad (’n aksie of versuim) wat deur 'n subjek in kuberruimte gepleeg word deur middel van rekenaarnetwerke, wat deur huidige wetgewing onder die dreigement van straf verbied word.

Die Russiese geleerde I. M. Rassolov wys in sy werke op die volgende kenmerke van kubermisdade:
#Die gebruik van rekenaarnetwerke en internasionale inligtinguitruiling, wat die belangrikste onderskeidende kenmerk van 'n misdaad in die sfeer van hoë [[tegnologie]]ë vorm. In hierdie geval tree die rekenaar en sy netwerke op as die voorwerp van die misdaad, die instrument van die misdaad, of die middel waarop onwettige dade voorberei word.
#Die transnasionale aard van die misdade in oorweging (hulle word in die globale inligtingsruimte gepleeg) en die internasionale karakter van die deelnemers aan die kriminele gemeenskap.
#'n Stabiele neiging tot die &quot;georganiseerde&quot; aard van kubermisdade en hul uitbreiding buite nasionale grense.
#Die teenwoordigheid van 'n kriminele piramide wat uit ten minste drie vlakke van interaksie bestaan.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://znanium.ru/catalog/document?id=390421 |title= Law and the Internet: Theoretical Problems |accessdate=20 November 2024}}&lt;/ref&gt;
Rekenaarmisdaad omvat 'n wye reeks aktiwiteite, insluitend rekenaarbedrog, finansiële misdade, swendelary, kubersekshandel en advertensiebedrog.&lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Gordon |first=Sarah |date=25 July 2006 |title=On the definition and classification of cybercrime |journal=Journal in Computer Virology |volume=2 |pages=13–20 |doi=10.1007/s11416-006-0015-z |s2cid=3334277}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;auto2&quot;&gt;{{Cite journal|last=Richet|first=Jean-Loup|date=2022-01-01|title=How cybercriminal communities grow and change: An investigation of ad-fraud communities|journal=Technological Forecasting and Social Change|volume=174|issue=121282|article-number=121282|doi=10.1016/j.techfore.2021.121282|s2cid=239962449|issn=0040-1625|doi-access=free}}&lt;/ref&gt;

'n Voorgestelde [[taksonomie]] klassifiseer kubermisdaad in twee topvlakgroepe: suiwer-tegnologie kubermisdaad en kuber-gevorderde misdaad. Suiwer-tegnologie kubermisdaad &quot;teiken of viktimiseer die rekenaartegnologie-ekosisteem&quot; om &quot;die vertroulikheid, integriteit of beskikbaarheid van 'n rekenaartegnologie-ekosisteem te ontwrig&quot;, terwyl kuber-gevorderde misdaad &quot;rekenaartegnologie gebruik om natuurlike persone, regerings, sake-entiteite of eiendom te teiken of te viktimiseer&quot; om &quot;entiteite of bates te ontneem, te ontwrig of te beskadig&quot;.&lt;ref&gt;{{Cite journal |last1=Chandra |first1=Akhilesh |last2=Snowe |first2=Melissa J. |date=2020-09-01 |title=A taxonomy of cybercrime: Theory and design |url=https://linkinghub.elsevier.com/retrieve/pii/S1467089520300348 |journal=International Journal of Accounting Information Systems |series=2019 UW CISA Symposium |volume=38 |article-number=100467 |doi=10.1016/j.accinf.2020.100467 |issn=1467-0895|url-access=subscription }}&lt;/ref&gt;

===Rekenaarbedrog===
Rekenaarbedrog is die daad van die gebruik van 'n rekenaar om elektroniese data te neem of te verander, of om onwettige toegang tot 'n rekenaar of stelsel te verkry.&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Lehman |first1=Jeffrey |last2=Phelps |first2=Shirelle |title=West's Encyclopedia of American Law, Vol. 3 | edition=2 |date=2005 |publisher=Thomson/Gale |location=Detroit |isbn=9780787663742 |page=137}}&lt;/ref&gt; Rekenaarbedrog wat die gebruik van die internet behels, word ook internetbedrog genoem. Die wetlike definisie van rekenaarbedrog wissel volgens jurisdiksie, maar behels tipies toegang tot 'n rekenaar sonder toestemming of magtiging.

Vorme van rekenaarbedrog sluit in die inbraak van rekenaars om inligting te verander, die verspreiding van kwaadwillige kode soos rekenaarwurms of virusse, die installering van wanware of spioenasieware om data te steel, phishing en voorskotbedrog.&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Computer and Internet Fraud|url=https://www.law.cornell.edu/wex/computer_and_internet_fraud|access-date=2020-11-01|website=LII / Legal Information Institute|language=en|archive-date=10 Augustus 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220810065203/https://www.law.cornell.edu/wex/computer_and_internet_fraud|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

Ander vorme van bedrog kan gepleeg word met behulp van rekenaarstelsels, insluitend bankbedrog, kaartbedrog, identiteitsdiefstal, afpersing en diefstal van geklassifiseerde inligting. Hierdie tipe misdade lei dikwels tot die verlies van persoonlike of finansiële inligting.&lt;ref&gt;{{Cite journal|last1=Pratt|first1=Travis C.|last2=Holtfreter|first2=Kristy|last3=Reisig|first3=Michael D.|year=2010|title=Routine Online Activity and Internet Fraud Targeting: Extending the Generality of Routine Activity Theory|url=https://archive.org/details/sim_journal-of-research-in-crime-and-delinquency_2010-08_47_3/page/267|journal=Journal of Research in Crime and Delinquency|volume=47|issue=3|pages=267–296|doi=10.1177/0022427810365903|s2cid=146182010}}&lt;/ref&gt;

===Digitale arrestasie===
Digitale arrestasie is 'n vorm van aanlyn [[bedrog]] waar oortreders wetstoepassingsbeamptes voorgee om slagoffers te mislei. Hierdie bedrogspul behels tipies die kontak van individue per telefoon, en valslik beweer dat hulle betrokke is by kriminele aktiwiteite wat verband hou met 'n pakkie wat onwettige goedere, dwelms, nagemaakte dokumente of ander smokkelware bevat. In sommige variasies teiken bedrieërs die slagoffer se familie of vriende en beweer valslik dat die slagoffer in aanhouding is weens kriminele betrokkenheid of 'n ongeluk. Slagoffers word dan gedwing om op kamera te bly en hulself te isoleer, terwyl die bedrieërs persoonlike en finansiële inligting onttrek onder die dekmantel van 'n amptelike ondersoek, wat uiteindelik die slagoffer se bates na geldmuilrekeninge oordra.&lt;ref name=drin1/&gt;

Om die bedrog op te spoor en te voorkom, wees versigtig vir ongevraagde oproepe van vermeende wetstoepassing wat onmiddellike betaling of persoonlike inligting eis. Wettige wetstoepassingsagentskappe doen selde ondersoeke op hierdie manier. Verifieer die identiteit van die oproeper onafhanklik deur die betrokke agentskap direk deur amptelike kanale te kontak. Onthou, die regeringsagentskappe plaas nooit iemand onder digitale arrestasie nie, dit is nie toelaatbaar nie.&lt;ref name=drin1&gt;[https://indianexpress.com/article/explained/everyday-explainers/digital-arrest-police-cybercrime-skype-9333423/ What is ‘digital arrest’, and what can you do to ensure you don't fall victim to cybercriminals?], ''Indian Express'', 17 Mei 2024.&lt;/ref&gt;

===Bedrogfabrieke===
'n Bedrogfabriek is 'n versameling van groot bedrogorganisasies, gewoonlik met kuberbedrog en mensehandel-bedrywighede.

===Kuberterrorisme===
Die term kuberterrorisme verwys na dade van [[terrorisme]] wat gepleeg word deur die gebruik van kuberruimte of rekenaarbronne.&lt;ref&gt;Parker D (1983) ''Fighting Computer Crime,'' U.S.: Charles Scribner's Sons.&lt;/ref&gt; Dade van ontwrigting van rekenaarnetwerke en persoonlike rekenaars deur virusse, wurms, phishing, kwaadwillige sagteware, hardeware of programmeringskripte kan alles vorme van kuberterrorisme wees.&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Botnets, Cybercrime, and Cyberterrorism: Vulnerabilities and Policy Issues for Congress|url=https://www.everycrsreport.com/reports/RL32114.html|access-date=5 September 2021|website=www.everycrsreport.com|language=en|archive-date=29 September 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220929021137/https://www.everycrsreport.com/reports/RL32114.html|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

Regeringsamptenare en inligtingstegnologie (IT) sekuriteitspesialiste het 'n beduidende toename in netwerkprobleme en bedienerbedrog sedert vroeg in 2001 gedokumenteer. In die [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]] is daar 'n toenemende kommer van agentskappe soos die Federale Buro vir Ondersoek ([[FBI]]) en die Sentrale Intelligensieagentskap ([[CIA]]).&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Morgan |first=Steve |date=2020-11-13 |title=Cybercrime To Cost The World $10.5 Trillion Annually By 2025 |url=https://cybersecurityventures.com/hackerpocalypse-cybercrime-report-2016/ |access-date=2024-07-19 |website=Cybercrime Magazine |language=en-US}}&lt;/ref&gt;

===Kuberafpersing===
Kuberafpersing vind plaas wanneer 'n [[webwerf]], e-posbediener of rekenaarstelsel onderwerp word aan of bedreig word met aanvalle deur kwaadwillige kraakers, dikwels deur middel van verspreide weerhouding-van-diens aanvalle. Kuberafpersers eis geld in ruil vir die belofte om die aanvalle te stop en &quot;beskerming&quot; te bied. Volgens die FBI val kuberafpersers toenemend korporatiewe webwerwe en netwerke aan, wat hul vermoë om te funksioneer verlam en betalings eis om hul diens te herstel. Meer as 20 gevalle word elke maand by die FBI aangemeld, en baie word nie aangemeld om die slagoffer se naam uit die publieke domein te hou nie. Daders gebruik dikwels 'n verspreide weerhouding-van-diens aanval.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Lepofsky |first=Ron |title=Cyberextortion by Denial-of-Service Attack |url=http://www.ere-security.ca/PDF/Cyberextortion%20by%20DoS,%20Risk%20Magazine%20June%202006.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110706175959/http://www.ere-security.ca/PDF/Cyberextortion%20by%20DoS%2C%20Risk%20Magazine%20June%202006.pdf |archive-date=6 Julie 2011}}&lt;/ref&gt;  Ander kuberafpersingstegnieke bestaan egter, soos doxing en bug poaching. 'n Voorbeeld van kuberafpersing was die Sony Hack van 2014.&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Mohanta |first=Abhijit |date=6 Desember 2014 |title=Latest Sony Pictures Breach : A Deadly Cyber Extortion |url=http://www.cyphort.com/latest-sony-pictures-breach-deadly-cyber-extortion/ |access-date=20 September 2015 |archive-date=25 September 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150925133121/http://www.cyphort.com/latest-sony-pictures-breach-deadly-cyber-extortion/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

===Losprysware===
''Hoofartikel:[[Losprysware]]''

Losprysware is 'n tipe wanware wat in kuberafpersing gebruik word om toegang tot lêers te beperk, wat soms permanente data-uitwissing bedreig tensy 'n losprys betaal word. Losprysware is 'n wêreldwye probleem met 153 lande wat in 2024 deur hierdie tipe aanval geraak is.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Ransomware Trends 2024: Insights for Global Cybersecurity Readiness |url=https://www.cyberpeace.org/resources/blogs/ransomware-trends-2024-insights-for-global-cybersecurity-readiness |access-date=2025-04-15 |website=www.cyberpeace.org |language=en}}&lt;/ref&gt; Die aantal aanvalle groei voortdurend, met 5 263 aanvalle in 2024.&lt;ref name=&quot;:5&quot;&gt;{{Cite web |title=2024 Breaks Records With Highest Ever Ransomware Attacks |url=https://www.darkreading.com/threat-intelligence/2024-breaks-records-with-highest-ever-ransomware-attacks |access-date=2025-04-15 |website=www.darkreading.com |language=en}}&lt;/ref&gt; En dit is die aantal groot en suksesvolle aanvalle met ernstige gevolge. Die totale aantal pogings tot aanvalle, insluitend in outomatiese modus in 2021, het meer as 300 miljoen aanvalle wêreldwyd beloop.&lt;ref&gt;{{Cite web |author1=Sead Fadilpašić |date=2022-02-22 |title=Ransomware attacks saw a huge rise in 2021 |url=https://www.techradar.com/news/ransomware-attacks-saw-a-huge-rise-in-2021 |access-date=2025-04-15 |website=TechRadar |language=en}}&lt;/ref&gt; Byna 'n derde van die groot aanvalle (1 424) in 2024 het industriële ondernemings geteiken (15% hoër teen 2023), wat kritieke infrastruktuur en dienste beïnvloed het en ernstige verliese veroorsaak het.&lt;ref name=&quot;:5&quot; /&gt; In sommige gevalle het aanvalle op mediese fasiliteite ook tot menslike ongevalle gelei. Tussen 2016 en 2021 het losprysware die dood van tussen 42 en 67 pasiënte veroorsaak as gevolg van die behandelingsprobleme wat geskep is.&lt;ref&gt;{{Cite magazine |last=Pearson |first=Jordan |title=Ransomware Is 'More Brutal' Than Ever in 2024 |url=https://www.wired.com/story/state-of-ransomware-2024/ |access-date=2025-04-15 |magazine=Wired |language=en-US |issn=1059-1028}}&lt;/ref&gt; In 2024 het 'n aanval op die Britse patologieverskaffer Synnovis daartoe gelei dat duisende operasies en afsprake gekanselleer is.&lt;ref name=&quot;:6&quot;&gt;{{Cite web |last=Coker |first=James |date=2024-07-02 |title=Ransomware Attack Demands Reach a Staggering $5.2m in 2024 |url=https://www.infosecurity-magazine.com/news/ransomware-demands-staggering-5m/ |access-date=2025-04-15 |website=Infosecurity Magazine |language=en-gb}}&lt;/ref&gt; Losprysbedrae in aanvalle neem ook voortdurend en beduidend toe. Volgens die 2022 Unit 42 Ransomware Threat Report was die gemiddelde losprysaanvraag in Norton-gevalle in 2021 $2,2 miljoen ('n toename van 144%), en die aantal slagoffers wie se persoonlike data in die [[donker web]] se inligtingstortings beland het, het met 85% toegeneem.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=25 Maart 2022 |title=The Growing Ransomware Threat: 4 Trends and Insights |url=https://www.paloaltonetworks.com/resources/infographics/2022-unit-42-ransomware-threat-report-infographic |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240718054810/https://www.paloaltonetworks.com/resources/infographics/2022-unit-42-ransomware-threat-report-infographic |archive-date=18 Julie 2024 |access-date=2023-05-11 |website=Palo Alto Networks |language=en-US}}&lt;/ref&gt; Verliese in 2021 en 2022 is byna $400 miljoen.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=100+ ransomware statistics for 2023 and beyond - Norton |url=https://us.norton.com/blog/emerging-threats/ransomware-statistics |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240718054811/https://us.norton.com/blog/emerging-threats/ransomware-statistics |archive-date=18 Julie 2024 |access-date=2023-05-11 |website=us.norton.com |language=en}}&lt;/ref&gt;  In 2024 is die gemiddelde losprysbedrag $5,2 miljoen, met die twee grootste lospryse wat van gesondheidsorgorganisasies geëis is - $100 miljoen van Indië se Regional Cancer Center (RCC) en $50 miljoen van Synnovis.&lt;ref name=&quot;:6&quot; /&gt;

===Kubersekshandel=== 
Kubersekshandel is die vervoer van slagoffers vir doeleindes soos gedwonge [[prostitusie]] of die regstreekse stroom van gedwonge seksuele dade of [[verkragting]] op webkamera.&lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Carback |first=Joshua T. |date=2018 |title=Cybersex Trafficking: Toward a More Effective Prosecutorial Response |journal=Criminal Law Bulletin |volume=54 |issue=1 |pages=64–183 |ref=none}} bl. 64.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=28 November 2016 |title=IJM Seeks to End Cybersex Trafficking of Children and #RestartFreedom this Cyber Monday and Giving Tuesday |url=https://www.prnewswire.com/news-releases/ijm-seeks-to-end-cybersex-trafficking-of-children-and-restartfreedom-this-cyber-monday-and-giving-tuesday-300368744.html |website=PR Newswire |access-date=9 Mei 2020 |archive-date=17 April 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170417112847/http://www.prnewswire.com/news-releases/ijm-seeks-to-end-cybersex-trafficking-of-children-and-restartfreedom-this-cyber-monday-and-giving-tuesday-300368744.html |url-status=live }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;auto1&quot;&gt;{{Cite web |date=2020 |title=Cybersex Trafficking |url=https://www.ijmuk.org/our-work/cybersex-trafficking |website=IJM |access-date=9 Mei 2020 |archive-date=21 Mei 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200521145630/https://www.ijmuk.org/our-work/cybersex-trafficking |url-status=live }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=18 Julie 2013 |title=Cyber-sex trafficking: A 21st century scourge |url=https://www.cnn.com/2013/07/17/world/asia/philippines-cybersex-trafficking/index.html |website=CNN |access-date=9 Mei 2020 |archive-date=18 Julie 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130718165038/https://www.cnn.com/2013/07/17/world/asia/philippines-cybersex-trafficking/index.html |url-status=live }}&lt;/ref&gt; Slagoffers word ontvoer, gedreig of mislei en oorgeplaas na &quot;kubersekshole&quot;.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=13 April 2020 |title=Senator warns of possible surge in child cybersex traffic |url=https://www.philstar.com/headlines/2020/04/13/2006955/senator-warns-possible-surge-child-cybersex-traffic |website=The Philippine Star |access-date=13 Mei 2020 |archive-date=18 April 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200418114854/https://www.philstar.com/headlines/2020/04/13/2006955/senator-warns-possible-surge-child-cybersex-traffic |url-status=live }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=18 Oktober 2019 |title=Duterte's drug war and child cybersex trafficking |url=https://theaseanpost.com/article/dutertes-drug-war-and-child-cybersex-trafficking |website=The ASEAN Post |access-date=13 Mei 2020 |archive-date=22 Mei 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200522000102/https://theaseanpost.com/article/dutertes-drug-war-and-child-cybersex-trafficking |url-status=live }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=1 Mei 2020 |title=Norwegian national, partner nabbed; 4 rescued from cybersex den |url=https://news.mb.com.ph/2020/05/01/norwegian-national-partner-nabbed-4-rescued-from-cybersex-den/ |website=Manila Bulletin |access-date=13 Mei 2020 |archive-date=29 Julie 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200729013030/https://news.mb.com.ph/2020/05/01/norwegian-national-partner-nabbed-4-rescued-from-cybersex-den/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; Die hole kan op enige plek wees waar die kubersekshandelaars 'n rekenaar, tablet of foon met 'n internetverbinding het.&lt;ref name=&quot;auto1&quot;/&gt; Daders gebruik sosiale medianetwerke, videokonferensies, datingbladsye, aanlyn kletskamers, toepassings, donker webwerwe,&lt;ref name=&quot;auto&quot;&gt;{{Cite web |date=30 Junie 2018 |title=Cheap tech and widespread internet access fuel rise in cybersex trafficking |url=https://www.nbcnews.com/tech/tech-news/cheap-tech-widespread-internet-access-fuel-rise-cybersex-trafficking-n886886 |website=NBC News |access-date=13 Mei 2020 |archive-date=24 November 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201124163943/https://www.nbcnews.com/tech/tech-news/cheap-tech-widespread-internet-access-fuel-rise-cybersex-trafficking-n886886 |url-status=live }}&lt;/ref&gt; en ander platforms.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=11 November 2019 |title=Senate to probe rise in child cybersex trafficking |url=https://www.philstar.com/headlines/2019/11/11/1967750/senate-probe-rise-child-cybersex-trafficking |website=The Philippine Star |access-date=13 Mei 2020 |archive-date=13 November 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191113001822/https://www.philstar.com/headlines/2019/11/11/1967750/senate-probe-rise-child-cybersex-trafficking |url-status=live }}&lt;/ref&gt; Hulle gebruik aanlyn betalingsstelsels&lt;ref name=&quot;auto&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=15 April 2019 |title=Global taskforce tackles cybersex child trafficking in the Philippines |url=https://www.reuters.com/article/us-philippines-trafficking-children/global-taskforce-tackles-cybersex-child-trafficking-in-the-philippines-idUSKCN1RR1D1 |website=Reuters |access-date=13 Mei 2020 |archive-date=16 April 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190416114212/https://www.reuters.com/article/us-philippines-trafficking-children/global-taskforce-tackles-cybersex-child-trafficking-in-the-philippines-idUSKCN1RR1D1 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=17 Junie  2018 |title=Webcam slavery: tech turns Filipino families into cybersex child traffickers |url=https://www.reuters.com/article/us-philippines-trafficking-technology/webcam-slavery-tech-turns-filipino-families-into-cybersex-child-traffickers-idUSKBN1JE00X |website=Reuters |access-date=13 Mei 2020 |archive-date=12 September 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180912045346/https://www.reuters.com/article/us-philippines-trafficking-technology/webcam-slavery-tech-turns-filipino-families-into-cybersex-child-traffickers-idUSKBN1JE00X |url-status=live }}&lt;/ref&gt; en kriptogeldeenhede om hul identiteite weg te steek.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=May 2, 2019 |title=How the internet fuels sexual exploitation and forced labor in Asia |url=https://www.scmp.com/comment/insight-opinion/article/3008403/how-internet-fuels-sexual-exploitation-and-forced-labour |website=South China Morning Post |access-date=13 Mei 2020 |archive-date=29 April 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200429221407/https://www.scmp.com/comment/insight-opinion/article/3008403/how-internet-fuels-sexual-exploitation-and-forced-labour |url-status=live }}&lt;/ref&gt; Miljoene verslae van kuberseksvoorvalle word jaarliks aan owerhede gestuur.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://sencanada.ca/en/content/sen/chamber/421/debates/194db_2018-04-18-e|archive-url=https://web.archive.org/web/20241210012704/https://sencanada.ca/en/content/sen/chamber/421/debates/194db_2018-04-18-e|archive-date=10 Desember 2024|title=1st Session, 42nd Parliament, Volume 150, Issue 194|date=18 April 2018|website=Senate of Canada}}&lt;/ref&gt;  Nuwe wetgewing en polisieprosedures is nodig om hierdie tipe kubermisdaad te bestry.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=11 September 2019 |title=Cybersex trafficking spreads across Southeast Asia, fuelled by internet boom. And the law lags behind |url=https://www.scmp.com/news/asia/southeast-asia/article/3026664/how-cambodias-outdated-laws-make-it-harder-tackle-cybersex |website=South China Morning Post |access-date=13 Mei 2020 |archive-date=16 Mei 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200516104350/https://www.scmp.com/news/asia/southeast-asia/article/3026664/how-cambodias-outdated-laws-make-it-harder-tackle-cybersex |url-status=live }}&lt;/ref&gt;

Daar is na raming 6,3 miljoen slagoffers van kuberhandel, volgens 'n 2022 verslag deur die Internasionale Arbeidsorganisasie.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Global Estimates of Modern Slavery Forced Labour and Forced Marriage |url=https://www.ilo.org/wcmsp5/groups/public/---ed_norm/---ipec/documents/publication/wcms_854733.pdf |url-status=live |archive-date=22 Desember 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221222090009/https://www.ilo.org/wcmsp5/groups/public/---ed_norm/---ipec/documents/publication/wcms_854733.pdf |access-date=22 Desember 2022 |website=International Labour Organization}}&lt;/ref&gt;  Hierdie getal sluit ongeveer 1,7 miljoen kinderslagoffers in. 'n Voorbeeld van kuberhandel is die 2018–2020 ''Nth Room''-saak in [[Suid-Korea]].&lt;ref&gt;{{Cite web |date=24 April 2020 |title=What is 'Nth Room' case and why it matters |url=http://www.koreaherald.com/view.php?ud=20200424000512 |website=Korea Herald |access-date=9 Mei 2020 |archive-date=19 Mei 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200519160804/http://www.koreaherald.com/view.php?ud=20200424000512 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;

===Kuberoorlogvoering===

''Hoofartikel: [[Kuberoorlogvoering]]''

Volgens die Amerikaanse Departement van Verdediging het kuberruimte na vore gekom as 'n arena vir [[nasionale veiligheid]]sbedreigings deur verskeie onlangse gebeure van geostrategiese belang, insluitend die aanval op [[Estland]] se infrastruktuur in 2007, na bewering deur Russiese rekenaarkrakers. In Augustus 2008 het [[Rusland]] na bewering weer kuberaanvalle teen [[Georgië]] uitgevoer. Uit vrees dat sulke aanvalle 'n normale deel van toekomstige [[oorlogvoering]] tussen nasiestate kan word, sien militêre bevelvoerders 'n behoefte om kuberruimte-operasies te ontwikkel.&lt;ref&gt;{{Cite web |first=Dennis |last=Murphy |date=Februarie 2010 |title=War is War? The utility of cyberspace operations in the contemporary operational environment.. |url=http://www.carlisle.army.mil/DIME/documents/War%20is%20War%20Issue%20Paper%20Final2.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20120320012856/http://www.carlisle.army.mil/DIME/documents/War%20is%20War%20Issue%20Paper%20Final2.pdf |archive-date=20 Maart 2012 |publisher=Center for Strategic Leadership}}&lt;/ref&gt;

===Rekenaars as 'n instrument===
Wanneer 'n individu die teiken van kubermisdaad is, is die rekenaar dikwels die instrument eerder as die teiken. Hierdie misdade, wat tipies menslike swakhede uitbuit, vereis gewoonlik nie veel tegniese kundigheid nie. Dit is die tipe misdade wat al eeue lank in die aflynwêreld bestaan. Misdadigers het bloot 'n instrument gekry wat hul poel van potensiële slagoffers vergroot en hulle des te moeiliker maak om op te spoor en uit te vang.&lt;ref&gt;{{Cite web|title = Cybercrime definition|date = 28 Junie 2006|url = http://www.crime-research.org/articles/joseph06/|access-date = |website = www.crime-research.org|first = Aghatise E.|last = Joseph|archive-date = 18 Julie 2024|archive-url = https://web.archive.org/web/20240718054813/https://www.crime-research.org/articles/joseph06/|url-status = live}}&lt;/ref&gt;
Misdade wat rekenaarnetwerke of -toestelle gebruik om ander doelwitte te bevorder, sluit in:
*[[Bedrog]] en identiteitsdiefstal (alhoewel dit toenemend wanware, rekenaarkraking of phishing gebruik, wat dit 'n voorbeeld maak van &quot;rekenaar as teiken&quot; sowel as &quot;rekenaar as instrument&quot;)
*[[Inligtingsoorlogvoering]]
*Phishing-swendelary
* Strooipos (spam),
*Verspreiding van onwettige, onwelvoeglike of aanstootlike inhoud, insluitend teistering en dreigemente
Die ongevraagde stuur van grootmaat-e-pos vir kommersiële doeleindes (strooipos) is onwettig in sommige jurisdiksies.
Phishing word meestal via e-pos versprei. Phishing-e-posse kan skakels na ander webwerwe bevat wat deur wanware geraak word.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Save browsing |url=http://googleonlinesecurity.blogspot.jp/2012/06/safe-browsing-protecting-web-users-for.html |website=google |access-date=5 Oktober 2014 |archive-date=5 Maart 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160305144600/https://googleonlinesecurity.blogspot.jp/2012/06/safe-browsing-protecting-web-users-for.html |url-status=live }}&lt;/ref&gt; Of hulle kan skakels na vals aanlyn bankdienste of ander webwerwe bevat wat gebruik word om privaat rekeninginligting te steel.

===Onwelvoeglike of aanstootlike inhoud===
Die inhoud van webwerwe en ander elektroniese kommunikasie kan om verskeie redes onsmaaklik, onwelvoeglik of aanstootlik wees. In sommige gevalle kan dit onwettig wees. Watter inhoud onwettig is, wissel baie tussen lande, en selfs binne nasies. Dit is 'n sensitiewe gebied waarin die howe betrokke kan raak by arbitrasie tussen groepe met sterk oortuigings.

Een gebied van internetpornografie wat die teiken van die sterkste pogings tot beperking was, is kinderpornografie, wat onwettig is in die meeste jurisdiksies in die wêreld. 

===Advertensiebedrog===
Advertensiebedrog is veral gewild onder kubermisdadigers, aangesien sulke bedrog winsgewend is en waarskynlik nie vervolg sal word nie.&lt;ref&gt;{{Cite journal|last1=Wilbur|first1=Kenneth C.|last2=Zhu|first2=Yi|date=2008-10-24|title=Click Fraud|url=https://pubsonline.informs.org/doi/abs/10.1287/mksc.1080.0397|journal=Marketing Science|volume=28|issue=2|pages=293–308|doi=10.1287/mksc.1080.0397|issn=0732-2399|access-date=30 Oktober 2021|archive-date=5 Oktober 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20221005143633/https://pubsonline.informs.org/doi/abs/10.1287/mksc.1080.0397|url-status=live|url-access=subscription}}&lt;/ref&gt; Jean-Loup Richet, 'n professor aan die Sorbonne Business School, het die groot verskeidenheid advertensiebedrog wat deur kubermisdadigers gepleeg word, in drie kategorieë geklassifiseer: identiteitsbedrog, toeskrywingsbedrog en advertensiebedrogdienste.&lt;ref name=&quot;auto2&quot;/&gt;

Identiteitsbedrog poog om regte gebruikers na te boots en gehoorgetalle op te blaas. Die tegnieke wat vir identiteitsbedrog gebruik word, sluit in verkeer van botte (afkomstig van 'n gasheermaatskappy, 'n datasentrum of gekompromitteerde toestelle); koekievulsel; vervalsing van gebruikerskenmerke, soos ligging en blaaiertipe; vals sosiale verkeer (gebruikers op sosiale netwerke mislei om die geadverteerde webwerf te besoek); en vals [[sosiale media]]-rekeninge wat 'n bot wettig laat lyk.

Toeskrywingsbedrog boots die aktiwiteite van regte gebruikers na, soos klikke en gesprekke. Baie advertensiebedrogtegnieke behoort tot hierdie kategorie: die gebruik van gekaapte en wanware-besmette toestelle as deel van 'n botnet; klikplase (maatskappye waar lae-loon werknemers betaal word om te klik of aan gesprekke deel te neem); gemotiveerde blaai; misbruik van videoplasings (gelewer in vertoonbaniergleuwe); versteekte advertensies (wat nooit deur regte gebruikers gesien sal word nie); domein-spoofing (advertensies wat op 'n vals webwerf vertoon word); en ''clickjacking'', waar die gebruiker gedwing word om op 'n advertensie te klik.

Advertensiebedrogdienste sluit alle aanlyn infrastruktuur en gasheerdienste in wat nodig mag wees om identiteits- of toeskrywingsbedrog uit te voer. Dienste kan die skepping van strooiposwebwerwe (vals netwerke van webwerwe wat kunsmatige terugskakels verskaf) insluit; skakelboudienste; gasheerdienste; of vals en bedrogspulbladsye wat 'n bekende [[handelsmerk]] naboots.

===Aanlyn teistering===
Terwyl inhoud op 'n nie-spesifieke manier aanstootlik kan wees, rig teistering obseniteite en neerhalende opmerkings op spesifieke individue, dikwels met die fokus op geslag, ras, godsdiens, nasionaliteit of seksuele oriëntasie.

Die pleeg van 'n misdaad met behulp van 'n rekenaar kan lei tot 'n verhoogde vonnis. Byvoorbeeld, in die geval van ''United States v. Neil Scott Kramer'', is die beskuldigde 'n verhoogde vonnis opgelê volgens die Amerikaanse Handleiding vir Vonnisoplegging §2G1.3(b)(3)'' vir sy gebruik van 'n [[selfoon]] om &quot;die minderjarige te oorreed, te lok, te dwing of die reis daarvan te fasiliteer om aan verbode seksuele gedrag deel te neem.&quot; Kramer het teen die vonnis geappelleer op grond daarvan dat daar onvoldoende bewyse was om hom onder hierdie wet skuldig te bevind omdat sy aanklag oorreding deur 'n rekenaartoestel ingesluit het en sy selfoon tegnies nie 'n rekenaar is nie. Alhoewel Kramer probeer het om hierdie punt te argumenteer, bepaal die Amerikaanse Handleiding vir Vonnisoplegging dat die term &quot;rekenaar&quot; beteken &quot;'n elektroniese, magnetiese, optiese, elektrochemiese of ander hoëspoed-dataverwerkingstoestel wat logiese, rekenkundige of stoorfunksies uitvoer, en sluit enige datastoorfasiliteit of kommunikasiefasiliteit in wat direk verband hou met of saam met so 'n toestel werk.&quot;

In die [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]] het ten minste 41 state wette en regulasies aangeneem wat uiterste aanlyn teistering as 'n kriminele daad beskou. Hierdie dade kan ook op federale vlak vervolg word, as gevolg van Amerikaanse Kode 18 Artikel 2261A, wat bepaal dat die gebruik van rekenaars om te dreig of te teister, kan lei tot 'n vonnis van tot 20 jaar.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Federal CyberStalking Bill Info |url=http://www.haltabuse.org/resources/laws/federal.shtml |access-date=2019-12-04 |website=www.haltabuse.org |archive-date=6 Januarie 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200106105338/http://www.haltabuse.org/resources/laws/federal.shtml |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

Verskeie lande buiten die VSA het ook wette geskep om aanlyn teistering te bestry. In [[Volksrepubliek China]], 'n land met meer as 20 persent van die wêreld se internetgebruikers, het die Wetgewende Sakekantoor van die Staatsraad, in reaksie op die ''Human Flesh Search Engine''-boelie-voorval, 'n streng wet teen kuberboelie aangeneem.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=China has more internet users than any other country, according to Mary Meeker's Internet Trends Report |url=https://www.weforum.org/agenda/2019/06/most-people-on-the-internet-live-in-this-country/ |access-date=2019-12-04 |website=World Economic Forum|date=27 Junie 2019 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Chinese Authorities Address Online Bullying – Cybersmile |url=https://www.cybersmile.org/news/chinese-authorities-address-online-bullying |access-date=2019-11-02 |language=en |archive-date=18 Julie 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240718054813/https://www.cybersmile.org/news/chinese-authorities-address-online-bullying |url-status=live }}&lt;/ref&gt; Die [[Verenigde Koninkryk]] het die Wet op Kwaadwillige Kommunikasie aangeneem, wat bepaal dat die elektroniese stuur van boodskappe of briewe wat die regering as &quot;onwelvoeglik of grof aanstootlik&quot; beskou en/of taal wat bedoel is om &quot;nood en angs&quot; te veroorsaak, tot 'n tronkstraf van ses maande en 'n potensieel groot boete kan lei.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Legal Perspective – Cybersmile |url=https://www.cybersmile.org/advice-help/category/cyberbullying-and-the-law |access-date=2019-11-02 |language=en |archive-date=18 Julie 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240718054816/https://www.cybersmile.org/advice-help/category/cyberbullying-and-the-law |url-status=live }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Malicious Communications Act 1988 |url=http://www.legislation.gov.uk/ukpga/1988/27/section/1/data.htm |access-date=2019-11-02 |website=www.legislation.gov.uk |archive-date=18 Julie 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240718055342/https://www.legislation.gov.uk/ukpga/1988/27/section/1/data.htm |url-status=live }}&lt;/ref&gt; [[Australië]], hoewel dit nie direk die kwessie van teistering aanspreek nie, sluit die meeste vorme van aanlyn teistering onder die Wet op Strafkode van 1995 in. Die gebruik van [[telekommunikasie]] om dreigemente te stuur, te teister of aanstoot te gee, is 'n direkte oortreding van hierdie wet.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Criminal Code Act 1995 |url=http://www.legislation.gov.au/Details/C2019C00043/Html/Volume_1 |access-date=2019-11-02 |website=www.legislation.gov.au |language=en |archive-date=18 Julie 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240718055324/https://www.legislation.gov.au/Details/C2019C00043/Html/Volume_1 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;

Alhoewel [[vryheid van spraak]] deur die wet in die meeste demokratiese samelewings beskerm word, sluit dit nie alle soorte spraak in nie. Gesproke of geskrewe dreigemente kan gekriminaliseer word omdat hulle skade berokken of intimideer. Dit geld vir aanlyn- of netwerkverwante dreigemente. 

Kuberboeliegedrag het drasties toegeneem met die groeiende gewildheid van aanlyn sosiale netwerke. Teen Januarie 2020 het 44 persent van volwasse internetgebruikers in die Verenigde State &quot;persoonlik aanlyn teistering ervaar&quot;.&lt;ref&gt;{{Cite web|title=U.S. internet users who have experienced online harassment 2020|url=https://www.statista.com/statistics/333942/us-internet-online-harassment-severity/|access-date=2021-04-05|website=Statista|language=en|archive-date=18 Julie 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240718055336/https://www.statista.com/statistics/333942/us-internet-online-harassment-severity/|url-status=live}}&lt;/ref&gt; Aanlyn teistering van kinders het dikwels negatiewe en selfs lewensbedreigende gevolge. Volgens 'n 2021-opname ontwikkel 41 persent van kinders sosiale angs, 37 persent ontwikkel depressie en 26 persent het selfmoordgedagtes.&lt;ref&gt;{{Cite web|title=All the Latest Cyber Bullying Statistics and What They Mean In 2021|url=https://www.broadbandsearch.net/blog/cyber-bullying-statistics|access-date=2021-04-05|website=BroadbandSearch.net|language=en|archive-date=23 April 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210423045240/https://www.broadbandsearch.net/blog/cyber-bullying-statistics|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

Daar is bevind dat die [[Verenigde Arabiese Emirate]] die NSO-groep se mobiele spioenasieprogrammatuur [[Pegasus-spioenasieware|Pegasus]] gekoop het vir massa-monitering en 'n veldtog van teistering van prominente aktiviste en joernaliste, insluitend Ahmed Mansoor, Prinses Latifa, Prinses Haya en ander. Ghada Owais was een van die vele hoëprofiel vroulike joernaliste en aktiviste wat geteiken is. Sy het 'n regsgeding teen die VAE-heerser [[Mohammed bin Zayed Al Nahyan]] aanhangig gemaak, saam met ander verweerders, en hulle daarvan beskuldig dat hulle haar foto's aanlyn deel.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.nbcnews.com/tech/social-media/i-will-not-be-silenced-women-targeted-hack-leak-attacks-n1275540|title='I will not be silenced': Women targeted in hack-and-leak attacks speak out about spyware|accessdate=1 August 2021|website=NBC News|date=Augustus 2021|archive-date=1 Augustus 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210801101606/https://www.nbcnews.com/tech/social-media/i-will-not-be-silenced-women-targeted-hack-leak-attacks-n1275540|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

===Dwelmsmokkel===
Donkernetmarkte word gebruik om beheerde stowwe aanlyn te koop en te verkoop. Sommige dwelmsmokkelaars gebruik geïnkripteerde boodskapinstrumente om met dwelmmuile of potensiële kliënte te kommunikeer. Die donker webwerf [[Silk Road]], wat in 2011 begin het, was die eerste groot aanlyn markplek vir dwelms. Dit is in Oktober 2013 permanent deur die [[FBI]] en Europol gesluit. Nadat Silk Road 2.0 in duie gestort het, het Silk Road 3 Reloaded ontstaan. Dit was egter net 'n ouer markplek genaamd Diabolus Market wat die Silk Road-naam gebruik het om meer blootstelling te kry van die Silk Road-handelsmerk se vroeëre sukses.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=7 November 2014 |title=We talked to the opportunist imitator behind Silk Road 3.0 |website=The Daily Dot |url=http://www.dailydot.com/layer8/silk-road-3-blake-benthall/ |access-date=2016-10-04 |archive-date=5 Oktober 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161005205525/http://www.dailydot.com/layer8/silk-road-3-blake-benthall/ |url-status=live }}&lt;/ref&gt;

Donkernetmarkte het die afgelope paar jaar 'n toename in verkeer gehad om verskeie redes, soos die anonieme aankope en dikwels 'n stelsel van resensies deur ander kopers.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Arora |first=Beenu |title=Council Post: Five Key Reasons Dark Web Markets Are Booming |url=https://www.forbes.com/sites/forbestechcouncil/2020/04/23/five-key-reasons-dark-web-markets-are-booming/ |access-date=2020-06-23 |website=Forbes |language=en |archive-date=29 Julie 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200729020116/https://www.forbes.com/sites/forbestechcouncil/2020/04/23/five-key-reasons-dark-web-markets-are-booming/ |url-status=live }}&lt;/ref&gt; Daar is baie maniere waarop donkernetmarkte individue finansieel kan dreineer. Verkopers en kliënte doen groot moeite om hul identiteite geheim te hou terwyl hulle aanlyn is. Algemeen gebruikte instrumente om hul aanlyn teenwoordigheid weg te steek, sluit in virtuele privaat netwerke (VPN's), Tails en die Tor-blaaier. Donkernetmarkte lok kliënte deur hulle gemaklik te laat voel. Alhoewel mense maklik toegang tot 'n Tor-blaaier kan kry, is dit nie so eenvoudig om toegang tot 'n onwettige mark te verkry soos om dit in 'n soekenjin in te tik soos met Google nie. Donkernetmarkte het spesiale skakels wat gereeld verander en eindig op .onion in teenstelling met die tipiese .com-, .net- en .org-domeinuitbreidings. Om privaatheid te verhoog, is die mees algemene geldeenhede op hierdie markte [[Bitcoin]] en [[Monero]], wat transaksies toelaat om anoniem te wees.&lt;ref&gt;{{Cite news |title=Guide: What is Bitcoin and how does Bitcoin work? - CBBC Newsround |language=en-GB |url=https://www.bbc.co.uk/newsround/25622442 |access-date=2020-06-23 |archive-date=7 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230407042830/https://www.bbc.co.uk/newsround/25622442 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Reynolds |first=Sam |date=31 Maart 2025 |editor-last=Reback |editor-first=Sheldon |title=It's Back to BTC for Darknet Markets After Monero's Binance Delisting: Chainalysis |url=https://www.coindesk.com/markets/2025/03/31/it-s-back-to-bitcoin-for-darknet-markets-after-monero-s-binance-delisting-chainalysis |access-date=2025-05-13 |website=CoinDesk |language=en |archive-date= 8 Mei 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250508142600/https://www.coindesk.com/markets/2025/03/31/it-s-back-to-bitcoin-for-darknet-markets-after-monero-s-binance-delisting-chainalysis |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

'n Probleem waarmee markplekgebruikers soms te kampe het, is uitgangsbedrog.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Christian |first=Jon |date=2015-02-04 |title=The 'Exit Scam' Is the Darknet's Perfect Crime |url=https://www.vice.com/en/article/darknet-slang-watch-exit-scam/ |access-date=2020-06-23 |website=Vice |language=en |archive-date=18 Julie 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240718055329/https://www.vice.com/en/article/xyw7xn/darknet-slang-watch-exit-scam |url-status=live }}&lt;/ref&gt; In gevalle van individuele verkopers tree 'n verkoper met 'n hoë gradering op asof hulle op die mark verkoop en laat gebruikers betaal vir produkte wat hulle nooit ontvang nie.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=The 'Exit Scam' Is the Darknet's Perfect Crime |url=https://www.vice.com/en/article/darknet-slang-watch-exit-scam/ |access-date=2020-07-14 |website=Vice.com |date=4 Februarie 2015 |language=en |archive-date=24 Junie 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200624105505/https://www.vice.com/en_us/article/xyw7xn/darknet-slang-watch-exit-scam |url-status=live }}&lt;/ref&gt; Die verkoper sluit dan hul rekening nadat hulle geld van verskeie kopers ontvang het en nooit gestuur het waarvoor betaal is nie. Enige verkoper op 'n donkernetmark, wat almal betrokke is by onwettige aktiwiteite, het geen rede om nie aan uitgangsbedrog deel te neem wanneer hulle nie meer 'n verkoper wil wees nie. In 2019 is 'n hele mark bekend as Wall Street Market na bewering deur uitgangsbedrog bedrieg en $30 miljoen in bitcoin gesteel.&lt;ref&gt;{{Cite web|last=Winder|first=Davey|title=Did A Bitcoin Exit Scam Cause Dark Web Wall Street Market Crash?|url=https://www.forbes.com/sites/daveywinder/2019/05/03/did-a-bitcoin-exit-scam-cause-dark-web-wall-street-market-crash/|access-date=2021-09-25|website=Forbes|language=en}}&lt;/ref&gt;

Die FBI het teen hierdie markte opgetree. In Julie 2017 het die FBI een van die grootste markte, algemeen bekend as Alphabay, beslag gelê, wat in Augustus 2021 heropen het onder die beheer van DeSnake, een van die oorspronklike administrateurs.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Brandom |first=Russell |date=2019-02-17 |title=The golden age of dark web drug markets is over |url=https://www.theverge.com/2019/2/17/18226718/alphabay-takedown-drug-marketplace-federal-arrest |access-date=2020-06-23 |website=The Verge |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;WIRED&quot;&gt;{{cite magazine |last1=Greenberg |first1=Andy |title=He Escaped the Dark Web's Biggest Bust. Now He's Back |url=https://www.wired.com/story/alphabay-desnake-dark-web-interview/ |magazine=Wired |publisher=Condé Nast Publications |archive-url=https://web.archive.org/web/20210923132523/https://www.wired.com/story/alphabay-desnake-dark-web-interview/ |archive-date=23 September  2021 |date=23 September 2021 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;  Ondersoekers doen hulle voor as kopers en bestel produkte van donkernetverkopers in die hoop dat die verkopers 'n spoor agterlaat wat die ondersoekers kan volg. In een geval het 'n ondersoeker hulle voorgedoen as 'n vuurwapenverkoper, en vir ses maande het mense by hulle gekoop en huisadresse verskaf. Die FBI kon meer as 'n dosyn arrestasies maak tydens hierdie ses maande lange ondersoek.&lt;ref name=&quot;:12&quot;&gt;{{Cite web |date=26 Junie 2016 |title=7 Ways the Cops Will Bust You on the Dark Web |url=https://www.vice.com/en/article/7-ways-the-cops-will-bust-you-on-the-dark-web/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200715015429/https://www.vice.com/en_us/article/vv73pj/7-ways-the-cops-will-bust-you-on-the-dark-web |archive-date=15 Julie 2020 |access-date=2020-07-14 |website=Vice.com |language=en}}&lt;/ref&gt;  Nog 'n optrede het verkopers wat [[fentaniel]] en [[opioïed]] verkoop, geteiken. Met duisende mense wat elke jaar sterf as gevolg van dwelmoordosis, het ondersoekers internet-dwelmverkope 'n prioriteit gemaak.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2020-03-24 |title=America's Drug Overdose Epidemic: Data to Action |url=https://www.cdc.gov/injury/features/prescription-drug-overdose/index.html |access-date=2020-07-14 |website=Centers for Disease Control and Prevention |language=en-us}}&lt;/ref&gt; Baie verkopers besef nie die ekstra kriminele aanklagte wat gepaardgaan met die verkoop van dwelms aanlyn nie, soos [[geldwassery]] en onwettige gebruik van die pos.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=The Consequences of Mailing Drugs and Other Banned Substances |url=https://www.cottenfirm.com/blog/2019/september/the-consequences-of-mailing-drugs-and-other-bann/ |access-date=2020-06-23 |website=www.cottenfirm.com|date=26 September 2019 }}&lt;/ref&gt; In 2019 is 'n verkoper tot 10 jaar tronkstraf gevonnis nadat hy [[kokaïen]] en [[metamfetamien]] onder die naam JetSetLife verkoop het.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Darknet drug vendor sentenced to 10 years prison |url=https://www.dea.gov/press-releases/2019/04/12/darknet-drug-vendor-sentenced-10-years-prison |access-date=2020-06-23 |website=www.dea.gov |language=en}}&lt;/ref&gt; Maar ten spyte van die groot hoeveelheid tyd wat ondersoekbeamptes spandeer om mense op te spoor, is in 2018 slegs 65 verdagtes geïdentifiseer wat onwettige goedere op sommige van die grootste markte gekoop en verkoop het.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Feds Crack Down on Darknet Vendors of Illicit Goods |url=https://www.bankinfosecurity.com/feds-crack-down-on-darknet-vendors-illicit-goods-a-11145 |access-date=2020-07-14 |website=www.bankinfosecurity.com |language=en |archive-date=14 Julie 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200714200159/https://www.bankinfosecurity.com/feds-crack-down-on-darknet-vendors-illicit-goods-a-11145 |url-status=live }}&lt;/ref&gt; Intussen vind duisende transaksies daagliks op hierdie markte plaas.

==Verwysings==
{{Verwysings|4}}

{{Normdata}}

[[Kategorie:Kubermisdaad]]</text>
      <sha1>mb4w9hfm6grrgys9zzsudf96pkq3dc2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ghienie</title>
    <ns>0</ns>
    <id>460962</id>
    <revision>
      <id>2977103</id>
      <parentid>2901334</parentid>
      <timestamp>2026-10-09T16:40:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>AFM</username>
        <id>21229</id>
      </contributor>
      <origin>2977103</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1513" sha1="jf5xyvdc761ktxz46xkt9vnfvdh2bvd" xml:space="preserve">{{Geen bronne}}
[[Lêer:5 Guineas, James II, England, 1688 - Bode-Museum - DSC02761.jpg|duimnael|'n 5 Ghienie-munt in 1688 tydens [[Jakobus II van Engeland]] se bewind.]]
Die '''ghienie''' is ‘n eertydse Engelse goue munt met die waarde van £1 en 1s. (een pond en een sjieling).

Die eerste ghienie is in 1663 gemunt uit [[goud]] verkry uit [[Guinee]] vir gebruik in die handel met daardie land. Omdat die prys van [[goud]] geskommel het, was die waarde van die munt dus nie vas nie. Eers in 1717 is dit vasgestel op 21 sjielings, d.w.s. een [[pond]] [[sterling]] en een [[sjieling]]. Selfs  muntstukke van 2 en 5 ghienies en ‘n ½ ghienie en ‘n ¼ ghienie is ‘n tyd geslaan.

Nadat die maak van die ghienie-munte met die invoering van die goue pond in 1817 gestaak is, het dit egter onder die publiek geruime tyd ‘n rekeneenheid gebly. Veral dokters, advokate en ander professionele persone het nog rekeninge in ghienies geskryf. Ook by die verkoop van grond en kunswerke was dit die gebruik. Die rekeninge was dus altyd in veelvoude van 21 sjielings. (Daar as 20 sjielings in die pond.) 

Na die Britse oorname van die Kaap in 1806 het die waarnemende goewerneur [[David Baird]] die wisselkoers tussen die Nederlandse munte wat in omloop was en die nuwe Engelse ghienies, sjielings en pennies vasgestel. Met die invoering van die desimale geldstelsel in Suid-Afrika in 1961 het die gebruik van die ghienie as rekeneenheid in onbruik verval.

{{Normdata}}
[[Kategorie:Geldeenhede]]
[[Kategorie:Munte]]</text>
      <sha1>jf5xyvdc761ktxz46xkt9vnfvdh2bvd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Hulpkrageenheid</title>
    <ns>0</ns>
    <id>464659</id>
    <revision>
      <id>2977118</id>
      <parentid>2964609</parentid>
      <timestamp>2026-10-09T17:36:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Oesjaar</username>
        <id>7467</id>
      </contributor>
      <comment>/* Brandstofselle */ Verbeter</comment>
      <origin>2977118</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="23018" sha1="2og4sqidmu8nkr7lqra1gjj3m31hdqm" xml:space="preserve">[[Lêer:AlliedSignal (Honeywell) GTCP36-150 APU2.JPG|duimnael|'n Honeywell GTCP36 HKE gemonteer in die agterkant van 'n besigheidstraler]]
[[Lêer:A380 APU P1230093.jpg|duimnael|Die HKE se uitlaatpyp in die stert van 'n [[Airbus A380]]]]
'n '''Hulpkrageenheid''' ('''HKE''') (Engels: Auxiliary power unit) is 'n toestel op 'n voertuig wat energie verskaf vir ander funksies behalwe aandrywing. Hulle word algemeen op groot vliegtuie, vlootskepe en sommige groot landvoertuie aangetref. Vliegtuig-HKE's produseer gewoonlik 115 [[Volt|V]] [[Wisselstroom|WS]] teen 400 [[Hertz|Hz]] (eerder as die 50 of 60 Hz wat algemeen in hoofstroomtoevoer is) om die elektriese stelsels van die vliegtuig te laat werk; ander kan 28 V [[Gelykstroom|GS]] produseer.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.aerospaceweb.org/question/electronics/q0219.shtml |title=400 Hz Electrical Systems |work=Ask a Rocket Scientist |publisher=Aerospaceweb.org}}&lt;/ref&gt; Hulpkrageenhede kan krag verskaf deur enkel- of [[Driefase elektriese krag|driefasestelsels]]. 'n Straalbrandstofaansitter (jet fuel starter: JFS) is 'n toestel soortgelyk aan 'n HKE, maar direk gekoppel aan 'n hoofenjin en aangeskakel deur 'n ingeboude saamgeperste lugbottel.&lt;ref&gt;A Jet Fuel Starter and Expendable Turbojet, ASME Digital Collection, by C Rodgers · 1986&lt;/ref&gt;

== Lugvaartuig ==
=== Geskiedenis ===
[[Lêer:Jumo 004.jpg|duimnael|Die inlaat-afleier van die Jumo 004, met 'n trekkoord-aansitterhandvatsel vir Riedel HKE en sy vonkprop-toegangspoorte.]]
Tydens die [[Eerste Wêreldoorlog]] het die Britse Kusklas lugskepe, een van verskeie tipes [[Lugskip|lugskepe]] wat deur die [[Britse Vloot]] bedryf is, 'n 1.30 kW ABC-hulpenjin aan boord gehad. Hierdie hulpenjin het 'n kragopwekker vir die vaartuig se radiosender aangedryf en, in 'n noodgeval, 'n hulplugblaser aandryf.&lt;ref group=&quot;nota&quot;&gt;'n Deurlopende toevoer van saamgeperste lug was nodig om die lugskip se ballonette opgeblaas te hou, en sodoende die struktuur van die gassak te handhaaf. Tydens normale vlug is dit deur 'n lugskep van die skroef se glystroom versamel.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book | title=The British Airship at War, 1914–1918 | publisher=Terence Dalton | author=Abbott, Patrick | year=1989 | pages=57 | isbn=0861380738}}&lt;/ref&gt; Een van die eerste militêre vastevlerkvliegtuie wat 'n HKE gebruik het, was die Britse [[Supermarine Nighthawk]] uit die Eerste Wêreldoorlog, 'n anti-Zeppelin-nagvegvliegtuig.&lt;ref&gt;Andrews and Morgan 1987, p. 21.&lt;/ref&gt;

Tydens die [[Tweede Wêreldoorlog]] was 'n aantal groot Amerikaanse militêre vliegtuie met hulpkrageenhede toegerus. Hierdie was tipies bekend as ''putt-putts'', selfs in amptelike opleidingsdokumente. Die HKE op die [[Boeing B-29 Superfortress|B-29 Superfortress]]-bomwerper was in die agterkant van die vliegtuig aangebring wat nie onder druk was nie. Verskeie modelle van vierslag-[[plattweesilinder]]- of [[V-enjin|V-tweelingenjins]] is gebruik. Die 5.2&amp;nbsp;kW-enjin het 'n P2-GS-kragopwekker aangedryf, met 'n spanning van 28.5&amp;nbsp;volt en 200&amp;nbsp;ampère (verskeie van dieselfde P2-kragopwekkers, aangedryf deur die hoofenjins, was die B-29 se GS-kragbron tydens vlug). Die HKE het krag verskaf om die hoofenjins aan te skakel en is na opstyg tot 'n hoogte van 3 000 m gebruik. Die HKE is weer aangeskakel toe die B-29 begin daal het om te land.&lt;ref&gt;{{cite book | title=Boeing B-29 Superfortress: the ultimate look: from drawing board to VJ-Day | publisher=Schiffer | author=Wolf, William | year=2005 | pages=205 | isbn=0764322575}}&lt;/ref&gt;

Sommige modelle van die [[Consolidated B-24 Liberator|B-24 Liberator]] het 'n HKE aan die voorkant van die vliegtuig, binne die neuswielkompartement, gehad.&lt;ref&gt;{{cite book | title=Under the Southern Cross: The B-24 Liberator in the South Pacific | publisher=Turner Publishing Company | author=Livingstone, Bob | year=1998 | pages=162 | isbn=1563114321}}&lt;/ref&gt; Sommige modelle van die [[Douglas C-47 Skytrain]]-transportvliegtuig het 'n HKE onder die kajuitvloer gehad.&lt;ref&gt;{{cite book | title=Flying the Hump: In Original World War II Color | publisher=Zenith Imprint | author=Ethell, Jeffrey | year=2004 | pages=84 | isbn=0760319154 | author2=Downie, Don}}&lt;/ref&gt;

=== Hulpkrageenheid as meganiese aansitter vir straalmotors ===
Die eerste Duitse straalmotor wat tydens die Tweede Wêreldoorlog gebou is, het 'n meganiese hulpkrageenheid-aansitstelsel gebruik wat deur die Duitse [[ingenieur]] Norbert Riedel ontwerp is. Dit het bestaan ​​uit 'n 7.5 kW tweeslag-platmotor, wat vir die Junkers Jumo 004 straalmotor ontwerp in die enjin se neuskegel versteek was, en in wese as 'n baanbrekersvoorbeeld van 'n HKE vir die aanskakeling van 'n straalmotor gefunksioneer het. 'n Opening in die verste gedeelte van die neus van die keël het 'n handtrekhandvatsel bevat wat die suierenjin aangeskakel het, wat weer op sy beurt die kompressor gedraai het. Twee vonkproptoegangspoorte was in die Jumo 004 se neuskeël om die Riedel-eenheid se silinders in situ te diens, vir onderhoudsdoeleindes. Twee klein tenks met vooraf gemengde petrol/oliebrandstof vir die Riedel is in die ringvormige inlaat aangebring. Die enjin is beskou as 'n ontwerp met 'n uiters kort slag (boor/slag: 70 mm/35 mm = 2:1) sodat dit binne die neuskeël van straalmotors soos die Jumo 004 kon pas. Vir reduksie het dit 'n geïntegreerde planeetrat gehad. Dit is deur Victoria in Neurenberg vervaardig en het as 'n meganiese HKE-tipe aansitter gedien vir al drie Duitse straalenjinontwerpe wat dit tot ten minste die prototipe-stadium voor Mei 1945 gemaak het – die Junkers Jumo 004, die BMW 003 (wat uniek 'n elektriese aansitter vir die Riedel HKE gebruik),&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://legendsintheirowntime.com/LiTOT/Content/1946/Av_4603_DA_BMW003.html |title=Design Analysis of BMW 003 Turbojet - &quot;Starting the Engine&quot; |last1=Schulte |first1=Rudolph C. |date=1946 |website=legendsintheirowntime.com |publisher=United States Army Air Force - Turbojet and Gas Turbine Developments, HQ, AAF |access-date=September 3, 2016 |quote=Die aanskakelprosedure is soos volg: Die enjin word aangeskakel deur die elektriese aansitskakelaar te druk/gooi, hierna word die ontsteking van die turbostraal en die ontsteking en elektriese aansitmotor van die Riedel-enjin aangeskakel (hierdie enjin kan ook handmatig aangesit word deur 'n kabel te trek). Nadat die Riedel-eenheid 'n spoed van ongeveer 300 opm bereik het, skakel dit outomaties die kompressors van die turbostraal in. Teen ongeveer 800 opm van die aansitmotor word die aansitbrandstofpomp aangeskakel, en teen 1 200 opm word die hoofbrandstof (J-2) aangeskakel. Die aansitmotor word aangeskakel gehou totdat die turbostraal 2 000 opm bereik, waarteen die aansitmotor en aansitbrandstof afgeskakel word, en die turbostraal versnel vinnig tot 'n nominale spoed van 9 500 opm op die J-2-brandstof. |archive-date=September 29, 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180929074301/http://legendsintheirowntime.com/LiTOT/Content/1946/Av_4603_DA_BMW003.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; en die prototipes (19 gebou) van die meer gevorderde Heinkel HeS 011-enjin, wat dit net bokant die inlaatkanaal in die Heinkel-vervaardigde plaatmetaal van die enjin se gondelneus gemonteer het.&lt;ref&gt;Gunston 1997, p. 141.&lt;/ref&gt;

Die [[Boeing 727]] in 1963 was die eerste stralervliegtuig wat 'n gasturbine-HKE gehad het, wat dit toegelaat het om by kleiner lughawens te werk, onafhanklik van grondfasiliteite. Die HKE kan op baie moderne passasiersvliegtuie geïdentifiseer word deur 'n uitlaatpyp aan die vliegtuig se stert.&lt;ref&gt;{{cite news|last=Vanhoenacker|first=Mark|title=What is that hole in the tail of an airplane?|url=http://www.slate.com/blogs/the_eye/2015/02/05/what_s_that_thing_unveils_the_mystery_of_that_hole_on_the_tail_of_the_airplane.html|access-date=20 October 2016|work=Slate (tydskrif)|date=5 February 2015}}&lt;/ref&gt;

=== Afdelings ===
'n Tipiese gasturbine-HKE vir kommersiële vervoervliegtuie bestaan ​​uit drie hoofafdelings:

==== Kragafdeling ====
Die kragafdeling is die gasgenerator-gedeelte van die enjin en produseer al die askrag vir die HKE.&lt;ref name=&quot;aertecsolutions.com&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.aertecsolutions.com/2015/05/11/the-apu-and-its-benefits/?lang=en|title=The APU and its benefits {{!}} AERTEC Solutions|website=www.aertecsolutions.com|date=10 May 2015 |language=en-US|access-date=2018-06-20|archive-date=2018-06-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20180620124922/http://www.aertecsolutions.com/2015/05/11/the-apu-and-its-benefits/?lang=en}}&lt;/ref&gt; In hierdie gedeelte van die enjin word lug saamgepers, met brandstof gemeng en aangesteek om warm en uitsittende gasse te skep. Hierdie gas is hoogs energiek en word gebruik om die turbine te draai, wat weer ander dele van die enjin aandryf, soos hulpratkaste, pompe en elektriese kragopwekkers.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Turbojet Engines |url=https://www.grc.nasa.gov/www/K-12/airplane/aturbj.html |access-date=2022-03-20 |website=www.grc.nasa.gov}}&lt;/ref&gt;

==== Laskompressor afdeling ====
Die laskompressor is gewoonlik 'n as-gemonteerde kompressor wat pneumatiese krag vir die vliegtuig verskaf, hoewel sommige HKE's afblaaslug uit die kragseksiekompressor onttrek. Daar is twee geaktiveerde toestelle om die lugvloei te help beheer: die inlaatgidsskoepe wat die lugvloei na die laskompressor reguleer en die stuwingsbeheerklep wat stabiele of stuwingsvrye werking van die turbomasjien handhaaf.&lt;ref name=&quot;aertecsolutions.com&quot;/&gt;

==== Ratkas afdeling ====
Die ratkas dra krag oor vanaf die hoofas van die enjin na 'n olieverkoelde kragopwekker vir elektriese krag. Binne die ratkas word krag ook oorgedra na enjinbykomstighede soos die brandstofbeheereenheid, die smeermodule en verkoelingswaaier. Daar is ook 'n aansittermotor wat deur die ratstelsel gekoppel is om die aansitterfunksie van die HKE te verrig. Sommige HKE-ontwerpe gebruik 'n kombinasie-aansitter/generator vir HKE-aanskakeling en elektriese kragopwekking om kompleksiteit te verminder.

Op die [[Boeing 787 Dreamliner]], 'n vliegtuig wat groter afhanklikheid van sy elektriese stelsels het, lewer die HKE slegs elektrisiteit aan die vliegtuig. Die afwesigheid van 'n pneumatiese stelsel vereenvoudig die ontwerp, maar 'n hoë vraag na elektrisiteit vereis swaarder kragopwekkers.&lt;ref name=&quot;Sinnet&quot;&gt;{{cite web|last=Sinnet|first=Mike|title=Saving Fuel and enhancing operational efficiencies|url=http://www.boeing.com/commercial/aeromagazine/articles/qtr_4_07/AERO_Q407_article2.pdf|publisher=Boeing|access-date=January 17, 2013|year=2007}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Ogando&quot;&gt;{{cite news |url=http://www.designnews.com/document.asp?doc_id=222308 |title=Boeing's 'More Electric' 787 Dreamliner Spurs Engine Evolution: On the 787, Boeing eliminated bleed air and relied heavily on electric starter generators |publisher=[[Design News]] |date=June 4, 2007 |editor=Ogando, Joseph |access-date=September 9, 2011 |archive-date=April 6, 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120406062451/http://www.designnews.com/document.asp?doc_id=222308 }}&lt;/ref&gt;

Aanboord vasteoksied-[[brandstofsel]] HKE's word ondersoek.&lt;ref&gt;{{cite journal |last=Spenser |first=Jay |date=July 2004 |title=Fuel cells in the air |journal= Boeing Frontiers |volume=3 |issue=3 |url=http://www.boeing.com/news/frontiers/archive/2004/july/ts_sf7a.html}}&lt;/ref&gt;

=== Vervaardigers ===
Die mark vir hulpkrageenhede word oorheers deur Honeywell, gevolg deur Pratt &amp; Whitney (’n filiaal van RTX Corporation), Motorsich en ander vervaardigers soos PBS Velká Bíteš, Safran Power Units, Aerosila en Klimov. Die markaandeel van 2018 het gewissel volgens die toepassingsplatforms:&lt;ref&gt;{{Cite web |date=September 27, 2018 |title=Case M.8858 – Boeing/Safran/JV (Auxiliary power units), Commission decision pursuant to Article 6(1)(b) of Council, Regulation No 139/2004 and Article 57 of the Agreement on the European Economic Area |url=https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/PDF/?uri=CELEX:32018M8858&amp;qid=1660219951114&amp;from=EN |access-date=August 11, 2022 |website=[[EUR-Lex]] |publisher=European Commission |page=14}}&lt;/ref&gt;

* Groot kommersiële vliegtuie: Honeywell 70–80%, Pratt &amp; Whitney 20–30%, ander 0–5%
* Streeksvliegtuie: Pratt &amp; Whitney 50–60%, Honeywell 40–50%, ander 0–5%
* Besigheidstralers: Honeywell 90–100%, ander 0–5%
* [[Helikopter]]s: Pratt &amp; Whitney 40–50%, Motorsich 40–50%, Honeywell 5–10%, Safran Power Units 5–10%, ander 0–5%

Op 4 Junie 2018 het [[Boeing]] en [[Safran]] hul 50-50-vennootskap aangekondig om HKE's te ontwerp, te bou en te onderhou na regulatoriese en antitrust-goedkeuring in die tweede helfte van 2018.&lt;ref&gt;{{cite press release |title= Boeing, Safran Agree to Design, Build and Service Auxiliary Power Units |date= June 4, 2018 |url=https://www.safran-group.com/media/boeing-safran-agree-design-build-and-service-auxiliary-power-units-20180604 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180617115653/https://www.safran-group.com/media/boeing-safran-agree-design-build-and-service-auxiliary-power-units-20180604 |archive-date=2018-06-17 |website=Safran}}&lt;/ref&gt; Boeing het in die vroeë 1960's etlike honderde T50/T60 klein turboas en hul afgeleides vervaardig. Safran vervaardig helikopters en sakestralers se HKE's, maar het die vervaardiging van groot HKE's gestaak sedert Labinal die APIC-gesamentlike onderneming met Sundstrand in 1996 verlaat het.&lt;ref name=&quot;Flight5jun2018&quot; /&gt;

'n Joernalis van die aanlyn nuuswebwerf FlightGlobal, Stephen Trimble, het verklaar dat Boeing en Safran se vooruitgang in die mark vir HKE's 'n bedreiging vir die duopolie tussen Honeywell en Pratt &amp; Whitney inhou.&lt;ref&gt;{{cite news |url= https://www.flightglobal.com/news/articles/boeing-and-safran-partner-to-disrupt-apu-market-449184/ |title= Boeing and Safran partner to disrupt APU market |date= June 4, 2018 |author= Stephen Trimble |work= Flightglobal}}&lt;/ref&gt; Honeywell het 'n 65%-aandeel van die hoofstroom-HKE-mark en is die enigste verskaffer vir die [[Airbus A350]], die [[Boeing 777]] en alle enkelgangvliegtuie: die Boeing 737 MAX, Airbus A220 (voorheen Bombardier CSeries), Comac C919, Irkut MC-21 en Airbus A320neo sedert Airbus die P&amp;WC APS3200-opsie uitgeskakel het. P&amp;WC eis die oorblywende 35% met die Airbus A380, Boeing 787 en Boeing 747-8 op.&lt;ref name=Flight5jun2018&gt;{{cite news |url= https://www.flightglobal.com/news/articles/analysis-how-will-boeing-safran-venture-shake-up-ap-449234/ |title= How will Boeing-Safran venture shake up APUs? |date= June 5, 2018 |author= Stephen Trimble |work= Flightglobal}}&lt;/ref&gt;

Dit behoort ten minste 'n dekade te neem vir die Boeing/Safran-samewerking om $100 miljoen in diensinkomste te bereik. Die 2017-mark vir produksie was $800 miljoen werd (88% siviel en 12% militêr), terwyl die MRO-mark $2,4 miljard werd was, gelykop versprei tussen siviel en militêr.&lt;ref name=&quot;Michaels&quot;&gt;{{cite news |url= http://aviationweek.com/commercial-aviation/opinion-why-boeing-diving-apu-production |title= Opinion: Why Is Boeing Diving Into APU Production? |date= June 27, 2018 |author= Kevin Michaels |work= Aviation Week &amp; Space Technology}}&lt;/ref&gt;

== Ruimtetuie ==
Die [[ruimtependeltuig]] se HKE's het hidrouliese druk verskaf. Die ruimtependeltuig het drie oorbodige HKE's gehad, aangedryf deur [[hidrasien]]. Hulle is slegs gebruik vir opstyg, hertoetrede en landing. Tydens die opstyging het die HKE's hidrouliese krag verskaf vir die [[Kardanophanging|kardaniese werking]] van die pendeltuig se drie enjins en die beheer van hul groot kleppe, en vir die beweging van die beheervlakke. Tydens die landing het hulle die beheervlakke geskuif, die wiele laat sak en die remme en neuswielstuur aangedryf. Landing kon met slegs een HKE in werking plaasvind.&lt;ref&gt;{{cite web
 | url = http://spaceflight.nasa.gov/shuttle/reference/shutref/orbiter/hyd
 | archive-url = https://web.archive.org/web/20010602114515/http://spaceflight.nasa.gov/shuttle/reference/shutref/orbiter/hyd/
 | archive-date = 2 June 2001
 | title = Hydraulic System
 | website = spaceflight.nasa.gov
 | publisher = NASA
 | access-date = 8 February 2016
}}&lt;/ref&gt;In die vroeë jare van die pendeltuig was daar probleme met die betroubaarheid van die HKE, met wanfunksies op drie van die eerste nege pendeltuigmissies.&lt;ref group=&quot;nota&quot;&gt;Vroeë pendeltuig HKE-falings:
*STS-2 (November 1981): Tydens 'n lanseerplatform-wagtyd is hoë oliedruk in twee van die drie HKE's ontdek. Die ratkaste moes uitgespoel en filters vervang word, wat tot gevolg gehad het dat die lansering herskeduleer moes word.{{cite web
 | url = http://www.nasa.gov/mission_pages/shuttle/shuttlemissions/archives/sts-2.html
 | title = Space Shuttle Mission Archives STS-2
 | website =  www.nasa.gov
 | publisher = NASA
 | access-date = 18 February 2016
}}
*STS-3 (Maart 1982): Een HKE het tydens styging oorverhit en moes afgeskakel word, hoewel dit later behoorlik gefunksioneer het tydens herbetreding en landing.{{cite web
 | url = http://www.nasa.gov/mission_pages/shuttle/shuttlemissions/archives/sts-3.html
 | title = Space Shuttle Mission Archives STS-3
 | website =  www.nasa.gov
 | publisher = NASA
 | access-date = 18 February 2016
}}{{cite interview
 | title = Jack R. Lousma Edited Oral History Transcript
 | url=http://www.jsc.nasa.gov/history/oral_histories/LousmaJR/LousmaJR_3-15-10.htm
 | date=15 March 2010
 | access-date=18 February 2016
 | last=Lousma | first=Jack R.
 | subject-link=Jack R. Lousma
 | interviewer=Ross-Nazzal, Jennifer
 | work=NASA Johnson Space Center Oral History Project
}}
*STS-9 (November–Desember 1983): Tydens landing het twee van die drie HKE's aan die brand geslaan.{{cite web
 | url = http://www.nasa.gov/mission_pages/shuttle/shuttlemissions/archives/sts-9.html
 | title = Space Shuttle Mission Archives STS-9
 | website =  www.nasa.gov
 | publisher = NASA
 | access-date = 18 February 2016
}}&lt;/ref&gt;

== Gepantserde voertuie ==
Hulpkrageenhede word in sommige tenks aangebring om elektriese krag te verskaf sonder die hoë brandstofverbruik en groot infrarooi-handtekening van die hoofenjin. Reeds in die Tweede Wêreldoorlog het die Amerikaanse M4 Sherman 'n klein, suierenjin-aangedrewe HKE gehad om die tenk se batterye te laai, 'n fasiliteit wat die [[T-34 Sowjettenk|Sowjet-vervaardigde T-34-tenk]] nie gehad het nie.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://iremember.ru/en/memoirs/tankers/dmitriy-loza/ |title=IRemember.ru WW II Memoirs |last=Loza |first=Dimitri |date=September 21, 2010 |website=iremember.ru/en |publisher=IRemember |access-date=June 13, 2017 |quote=Still one great plus of the Sherman was in the charging of its batteries. On our T-34 it was necessary to run the engine, all 500 horsepower of it, in order to charge batteries. In the crew compartment of the Sherman was an auxiliary gasoline engine, small like a motorcycle's one. Start it up and it charged the batteries. This was a big deal to us!}}&lt;/ref&gt; Die Verenigde State se Leër se Tenkmotornavorsing-, Ontwikkelings- en Ingenieursentrum (TARDEC) het 'n 100 kg hulpkrageenheid vir die M1 Abrams-tenk ontwikkel om 'n 230 kg-battery te vervang. Die nuwe HKE sal ook meer brandstofdoeltreffend as die tenk se hoofenjin wees.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://engineeringtv.com/blogs/etv/archive/2008/07/08/tardec-auxiliary-power-unit-for-tank.aspx |title=TARDEC Auxiliary Power Unit for a tank |access-date=June 9, 2009|website=Engineeringtv.com |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090621011057/http://engineeringtv.com/blogs/etv/archive/2008/07/08/tardec-auxiliary-power-unit-for-tank.aspx |archivedate=June 21, 2009}}&lt;/ref&gt;

== Kommersiële voertuie ==
'n Verkoelde of bevrore voedsel-semi-sleepwa of treinwa kan toegerus wees met 'n onafhanklike HKE en brandstoftenk om lae temperature vir die vrag tydens vervoer te handhaaf, sonder die behoefte aan 'n eksterne vervoer-toevoerde kragbron.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Santa Fe Types of refrigerator railway cars |url=https://sfrhms.org/files/Sandifer/Clinics/SFRD/1.htm |access-date=2026-02-16 |website=sfrhms.org}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.ooida.com/EducationTools/Info/weight-exemptions.asp |title=Vehicle weight exemptions for APUs |access-date=29 Augustus 2026 |archive-date= 5 Desember 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241205172148/http://www.ooida.com/EducationTools/Info/weight-exemptions.asp |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

Op sommige ouer diesel-aangedrewe toerusting is 'n klein petrolenjin (dikwels 'n &quot;ponie-enjin&quot; genoem) gebruik in stede van 'n elektriese motor om die hoofenjin aan te skakel. Die uitlaatpyp van die ponie-enjin was tipies so gerangskik dat dit die inlaatspruitstuk van die dieselenjin verwarm het om die aanskakeling in kouer weer te vergemaklik. Hierdie tegniek was hoofsaaklik op groot konstruksietoerusting gebruik.&lt;ref&gt;{{cite book|last1=Orlemann|first1=Eric |title=Caterpillar Chronicle: History of the Greatest Earthmovers|isbn=9781610605779|pages=35}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|title=Willard v. Caterpillar, Inc. (1995)|url=http://law.justia.com/cases/california/court-of-appeal/4th/40/892.html |website=Justia Law|access-date=13 December 2016}}&lt;/ref&gt;

=== Brandstofselle ===
In onlangse jare het vragmotor- en brandstofselvervaardigers saamgespan om 'n brandstofsel-HKE te skep, te toets en te demonstreer wat byna alle emissies&lt;ref&gt;{{cite news|first=Christie-Joy |last=Broderick |author2=Timothy Lipman |author3=Mohammad Farshchi |author4=Nicholas Lutsey |author5=Harry Dwyer |author6=Daniel Sperling |author7=William Gouse |author8=Bruce Harris |author9=Foy King |title=Evaluation of Fuel Cell auxiliary Power Units for Heavy-Duty Diesel Trucks |year=2002 |publisher=Elsevier Sciences Ltd. |url=http://www.uctc.net/papers/587.pdf |work=Transportation Research Part D |pages=303–315 |access-date=2011-09-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120403131809/http://www.uctc.net/papers/587.pdf |archive-date=2012-04-03 }}&lt;/ref&gt; uitskakel en dieselbrandstof meer doeltreffend gebruik.&lt;ref name=&quot;Weissler&quot;&gt;{{cite journal | title = Delphi truck fuel-cell APU to hit road in 2012 | journal = Vehicle Electrification | date = 2010-05-12 | first = Paul | last = Weissler| url = http://ev.sae.org/article/8222 | access-date = 2011-09-27 | quote = and Delphi says it will have a 5-kW APU on the market in 2012. }}&lt;/ref&gt; In 2008 het 'n vennootskap tussen Delphi Electronics en Peterbilt, geborg deur die Dept. Van Energie, gedemonstreer dat 'n brandstofsel krag aan die elektronika en lugversorging van 'n Peterbilt Model 386 kon verskaf onder gesimuleerde toestande van &quot;luierloop&quot; vir 'n tydperk van tien uur.&lt;ref&gt;{{cite news | first = Mike | last = Jacobs | title = Solid Oxide Fuel Cell Successfully Powers Truck Cab and Sleeper in DOE-Sponsored Test | date = 2009-03-19 | publisher = National Energy Technology Laboratory | url = http://www.netl.doe.gov/publications/press/2009/09017-Fuel_Cell_Powers_Commercial_Trucks.html | work = NETL: News Release | access-date = 2011-09-27}}&lt;/ref&gt;

{{Normdata}}

== Notas ==
&lt;references group=&quot;nota&quot; /&gt;

== Verwysings ==
{{verwysings|3}}

[[Kategorie:Vliegtuigonderdele]]</text>
      <sha1>2og4sqidmu8nkr7lqra1gjj3m31hdqm</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2977119</id>
      <parentid>2977118</parentid>
      <timestamp>2026-10-09T17:39:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Oesjaar</username>
        <id>7467</id>
      </contributor>
      <comment>/* Hulpkrageenheid as meganiese aansitter vir straalmotors */ In lyn met Engels</comment>
      <origin>2977119</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="23020" sha1="qnem24pbmpdkutf5t9s6i2nqby0cwi0" xml:space="preserve">[[Lêer:AlliedSignal (Honeywell) GTCP36-150 APU2.JPG|duimnael|'n Honeywell GTCP36 HKE gemonteer in die agterkant van 'n besigheidstraler]]
[[Lêer:A380 APU P1230093.jpg|duimnael|Die HKE se uitlaatpyp in die stert van 'n [[Airbus A380]]]]
'n '''Hulpkrageenheid''' ('''HKE''') (Engels: Auxiliary power unit) is 'n toestel op 'n voertuig wat energie verskaf vir ander funksies behalwe aandrywing. Hulle word algemeen op groot vliegtuie, vlootskepe en sommige groot landvoertuie aangetref. Vliegtuig-HKE's produseer gewoonlik 115 [[Volt|V]] [[Wisselstroom|WS]] teen 400 [[Hertz|Hz]] (eerder as die 50 of 60 Hz wat algemeen in hoofstroomtoevoer is) om die elektriese stelsels van die vliegtuig te laat werk; ander kan 28 V [[Gelykstroom|GS]] produseer.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.aerospaceweb.org/question/electronics/q0219.shtml |title=400 Hz Electrical Systems |work=Ask a Rocket Scientist |publisher=Aerospaceweb.org}}&lt;/ref&gt; Hulpkrageenhede kan krag verskaf deur enkel- of [[Driefase elektriese krag|driefasestelsels]]. 'n Straalbrandstofaansitter (jet fuel starter: JFS) is 'n toestel soortgelyk aan 'n HKE, maar direk gekoppel aan 'n hoofenjin en aangeskakel deur 'n ingeboude saamgeperste lugbottel.&lt;ref&gt;A Jet Fuel Starter and Expendable Turbojet, ASME Digital Collection, by C Rodgers · 1986&lt;/ref&gt;

== Lugvaartuig ==
=== Geskiedenis ===
[[Lêer:Jumo 004.jpg|duimnael|Die inlaat-afleier van die Jumo 004, met 'n trekkoord-aansitterhandvatsel vir Riedel HKE en sy vonkprop-toegangspoorte.]]
Tydens die [[Eerste Wêreldoorlog]] het die Britse Kusklas lugskepe, een van verskeie tipes [[Lugskip|lugskepe]] wat deur die [[Britse Vloot]] bedryf is, 'n 1.30 kW ABC-hulpenjin aan boord gehad. Hierdie hulpenjin het 'n kragopwekker vir die vaartuig se radiosender aangedryf en, in 'n noodgeval, 'n hulplugblaser aandryf.&lt;ref group=&quot;nota&quot;&gt;'n Deurlopende toevoer van saamgeperste lug was nodig om die lugskip se ballonette opgeblaas te hou, en sodoende die struktuur van die gassak te handhaaf. Tydens normale vlug is dit deur 'n lugskep van die skroef se glystroom versamel.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book | title=The British Airship at War, 1914–1918 | publisher=Terence Dalton | author=Abbott, Patrick | year=1989 | pages=57 | isbn=0861380738}}&lt;/ref&gt; Een van die eerste militêre vastevlerkvliegtuie wat 'n HKE gebruik het, was die Britse [[Supermarine Nighthawk]] uit die Eerste Wêreldoorlog, 'n anti-Zeppelin-nagvegvliegtuig.&lt;ref&gt;Andrews and Morgan 1987, p. 21.&lt;/ref&gt;

Tydens die [[Tweede Wêreldoorlog]] was 'n aantal groot Amerikaanse militêre vliegtuie met hulpkrageenhede toegerus. Hierdie was tipies bekend as ''putt-putts'', selfs in amptelike opleidingsdokumente. Die HKE op die [[Boeing B-29 Superfortress|B-29 Superfortress]]-bomwerper was in die agterkant van die vliegtuig aangebring wat nie onder druk was nie. Verskeie modelle van vierslag-[[plattweesilinder]]- of [[V-enjin|V-tweelingenjins]] is gebruik. Die 5.2&amp;nbsp;kW-enjin het 'n P2-GS-kragopwekker aangedryf, met 'n spanning van 28.5&amp;nbsp;volt en 200&amp;nbsp;ampère (verskeie van dieselfde P2-kragopwekkers, aangedryf deur die hoofenjins, was die B-29 se GS-kragbron tydens vlug). Die HKE het krag verskaf om die hoofenjins aan te skakel en is na opstyg tot 'n hoogte van 3 000 m gebruik. Die HKE is weer aangeskakel toe die B-29 begin daal het om te land.&lt;ref&gt;{{cite book | title=Boeing B-29 Superfortress: the ultimate look: from drawing board to VJ-Day | publisher=Schiffer | author=Wolf, William | year=2005 | pages=205 | isbn=0764322575}}&lt;/ref&gt;

Sommige modelle van die [[Consolidated B-24 Liberator|B-24 Liberator]] het 'n HKE aan die voorkant van die vliegtuig, binne die neuswielkompartement, gehad.&lt;ref&gt;{{cite book | title=Under the Southern Cross: The B-24 Liberator in the South Pacific | publisher=Turner Publishing Company | author=Livingstone, Bob | year=1998 | pages=162 | isbn=1563114321}}&lt;/ref&gt; Sommige modelle van die [[Douglas C-47 Skytrain]]-transportvliegtuig het 'n HKE onder die kajuitvloer gehad.&lt;ref&gt;{{cite book | title=Flying the Hump: In Original World War II Color | publisher=Zenith Imprint | author=Ethell, Jeffrey | year=2004 | pages=84 | isbn=0760319154 | author2=Downie, Don}}&lt;/ref&gt;

==== Hulpkrageenheid as meganiese aansitter vir straalmotors ====
Die eerste Duitse straalmotor wat tydens die Tweede Wêreldoorlog gebou is, het 'n meganiese hulpkrageenheid-aansitstelsel gebruik wat deur die Duitse [[ingenieur]] Norbert Riedel ontwerp is. Dit het bestaan ​​uit 'n 7.5 kW tweeslag-platmotor, wat vir die Junkers Jumo 004 straalmotor ontwerp in die enjin se neuskegel versteek was, en in wese as 'n baanbrekersvoorbeeld van 'n HKE vir die aanskakeling van 'n straalmotor gefunksioneer het. 'n Opening in die verste gedeelte van die neus van die keël het 'n handtrekhandvatsel bevat wat die suierenjin aangeskakel het, wat weer op sy beurt die kompressor gedraai het. Twee vonkproptoegangspoorte was in die Jumo 004 se neuskeël om die Riedel-eenheid se silinders in situ te diens, vir onderhoudsdoeleindes. Twee klein tenks met vooraf gemengde petrol/oliebrandstof vir die Riedel is in die ringvormige inlaat aangebring. Die enjin is beskou as 'n ontwerp met 'n uiters kort slag (boor/slag: 70 mm/35 mm = 2:1) sodat dit binne die neuskeël van straalmotors soos die Jumo 004 kon pas. Vir reduksie het dit 'n geïntegreerde planeetrat gehad. Dit is deur Victoria in Neurenberg vervaardig en het as 'n meganiese HKE-tipe aansitter gedien vir al drie Duitse straalenjinontwerpe wat dit tot ten minste die prototipe-stadium voor Mei 1945 gemaak het – die Junkers Jumo 004, die BMW 003 (wat uniek 'n elektriese aansitter vir die Riedel HKE gebruik),&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://legendsintheirowntime.com/LiTOT/Content/1946/Av_4603_DA_BMW003.html |title=Design Analysis of BMW 003 Turbojet - &quot;Starting the Engine&quot; |last1=Schulte |first1=Rudolph C. |date=1946 |website=legendsintheirowntime.com |publisher=United States Army Air Force - Turbojet and Gas Turbine Developments, HQ, AAF |access-date=September 3, 2016 |quote=Die aanskakelprosedure is soos volg: Die enjin word aangeskakel deur die elektriese aansitskakelaar te druk/gooi, hierna word die ontsteking van die turbostraal en die ontsteking en elektriese aansitmotor van die Riedel-enjin aangeskakel (hierdie enjin kan ook handmatig aangesit word deur 'n kabel te trek). Nadat die Riedel-eenheid 'n spoed van ongeveer 300 opm bereik het, skakel dit outomaties die kompressors van die turbostraal in. Teen ongeveer 800 opm van die aansitmotor word die aansitbrandstofpomp aangeskakel, en teen 1 200 opm word die hoofbrandstof (J-2) aangeskakel. Die aansitmotor word aangeskakel gehou totdat die turbostraal 2 000 opm bereik, waarteen die aansitmotor en aansitbrandstof afgeskakel word, en die turbostraal versnel vinnig tot 'n nominale spoed van 9 500 opm op die J-2-brandstof. |archive-date=September 29, 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180929074301/http://legendsintheirowntime.com/LiTOT/Content/1946/Av_4603_DA_BMW003.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; en die prototipes (19 gebou) van die meer gevorderde Heinkel HeS 011-enjin, wat dit net bokant die inlaatkanaal in die Heinkel-vervaardigde plaatmetaal van die enjin se gondelneus gemonteer het.&lt;ref&gt;Gunston 1997, p. 141.&lt;/ref&gt;

Die [[Boeing 727]] in 1963 was die eerste stralervliegtuig wat 'n gasturbine-HKE gehad het, wat dit toegelaat het om by kleiner lughawens te werk, onafhanklik van grondfasiliteite. Die HKE kan op baie moderne passasiersvliegtuie geïdentifiseer word deur 'n uitlaatpyp aan die vliegtuig se stert.&lt;ref&gt;{{cite news|last=Vanhoenacker|first=Mark|title=What is that hole in the tail of an airplane?|url=http://www.slate.com/blogs/the_eye/2015/02/05/what_s_that_thing_unveils_the_mystery_of_that_hole_on_the_tail_of_the_airplane.html|access-date=20 October 2016|work=Slate (tydskrif)|date=5 February 2015}}&lt;/ref&gt;

=== Afdelings ===
'n Tipiese gasturbine-HKE vir kommersiële vervoervliegtuie bestaan ​​uit drie hoofafdelings:

==== Kragafdeling ====
Die kragafdeling is die gasgenerator-gedeelte van die enjin en produseer al die askrag vir die HKE.&lt;ref name=&quot;aertecsolutions.com&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.aertecsolutions.com/2015/05/11/the-apu-and-its-benefits/?lang=en|title=The APU and its benefits {{!}} AERTEC Solutions|website=www.aertecsolutions.com|date=10 May 2015 |language=en-US|access-date=2018-06-20|archive-date=2018-06-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20180620124922/http://www.aertecsolutions.com/2015/05/11/the-apu-and-its-benefits/?lang=en}}&lt;/ref&gt; In hierdie gedeelte van die enjin word lug saamgepers, met brandstof gemeng en aangesteek om warm en uitsittende gasse te skep. Hierdie gas is hoogs energiek en word gebruik om die turbine te draai, wat weer ander dele van die enjin aandryf, soos hulpratkaste, pompe en elektriese kragopwekkers.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Turbojet Engines |url=https://www.grc.nasa.gov/www/K-12/airplane/aturbj.html |access-date=2022-03-20 |website=www.grc.nasa.gov}}&lt;/ref&gt;

==== Laskompressor afdeling ====
Die laskompressor is gewoonlik 'n as-gemonteerde kompressor wat pneumatiese krag vir die vliegtuig verskaf, hoewel sommige HKE's afblaaslug uit die kragseksiekompressor onttrek. Daar is twee geaktiveerde toestelle om die lugvloei te help beheer: die inlaatgidsskoepe wat die lugvloei na die laskompressor reguleer en die stuwingsbeheerklep wat stabiele of stuwingsvrye werking van die turbomasjien handhaaf.&lt;ref name=&quot;aertecsolutions.com&quot;/&gt;

==== Ratkas afdeling ====
Die ratkas dra krag oor vanaf die hoofas van die enjin na 'n olieverkoelde kragopwekker vir elektriese krag. Binne die ratkas word krag ook oorgedra na enjinbykomstighede soos die brandstofbeheereenheid, die smeermodule en verkoelingswaaier. Daar is ook 'n aansittermotor wat deur die ratstelsel gekoppel is om die aansitterfunksie van die HKE te verrig. Sommige HKE-ontwerpe gebruik 'n kombinasie-aansitter/generator vir HKE-aanskakeling en elektriese kragopwekking om kompleksiteit te verminder.

Op die [[Boeing 787 Dreamliner]], 'n vliegtuig wat groter afhanklikheid van sy elektriese stelsels het, lewer die HKE slegs elektrisiteit aan die vliegtuig. Die afwesigheid van 'n pneumatiese stelsel vereenvoudig die ontwerp, maar 'n hoë vraag na elektrisiteit vereis swaarder kragopwekkers.&lt;ref name=&quot;Sinnet&quot;&gt;{{cite web|last=Sinnet|first=Mike|title=Saving Fuel and enhancing operational efficiencies|url=http://www.boeing.com/commercial/aeromagazine/articles/qtr_4_07/AERO_Q407_article2.pdf|publisher=Boeing|access-date=January 17, 2013|year=2007}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Ogando&quot;&gt;{{cite news |url=http://www.designnews.com/document.asp?doc_id=222308 |title=Boeing's 'More Electric' 787 Dreamliner Spurs Engine Evolution: On the 787, Boeing eliminated bleed air and relied heavily on electric starter generators |publisher=[[Design News]] |date=June 4, 2007 |editor=Ogando, Joseph |access-date=September 9, 2011 |archive-date=April 6, 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120406062451/http://www.designnews.com/document.asp?doc_id=222308 }}&lt;/ref&gt;

Aanboord vasteoksied-[[brandstofsel]] HKE's word ondersoek.&lt;ref&gt;{{cite journal |last=Spenser |first=Jay |date=July 2004 |title=Fuel cells in the air |journal= Boeing Frontiers |volume=3 |issue=3 |url=http://www.boeing.com/news/frontiers/archive/2004/july/ts_sf7a.html}}&lt;/ref&gt;

=== Vervaardigers ===
Die mark vir hulpkrageenhede word oorheers deur Honeywell, gevolg deur Pratt &amp; Whitney (’n filiaal van RTX Corporation), Motorsich en ander vervaardigers soos PBS Velká Bíteš, Safran Power Units, Aerosila en Klimov. Die markaandeel van 2018 het gewissel volgens die toepassingsplatforms:&lt;ref&gt;{{Cite web |date=September 27, 2018 |title=Case M.8858 – Boeing/Safran/JV (Auxiliary power units), Commission decision pursuant to Article 6(1)(b) of Council, Regulation No 139/2004 and Article 57 of the Agreement on the European Economic Area |url=https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/PDF/?uri=CELEX:32018M8858&amp;qid=1660219951114&amp;from=EN |access-date=August 11, 2022 |website=[[EUR-Lex]] |publisher=European Commission |page=14}}&lt;/ref&gt;

* Groot kommersiële vliegtuie: Honeywell 70–80%, Pratt &amp; Whitney 20–30%, ander 0–5%
* Streeksvliegtuie: Pratt &amp; Whitney 50–60%, Honeywell 40–50%, ander 0–5%
* Besigheidstralers: Honeywell 90–100%, ander 0–5%
* [[Helikopter]]s: Pratt &amp; Whitney 40–50%, Motorsich 40–50%, Honeywell 5–10%, Safran Power Units 5–10%, ander 0–5%

Op 4 Junie 2018 het [[Boeing]] en [[Safran]] hul 50-50-vennootskap aangekondig om HKE's te ontwerp, te bou en te onderhou na regulatoriese en antitrust-goedkeuring in die tweede helfte van 2018.&lt;ref&gt;{{cite press release |title= Boeing, Safran Agree to Design, Build and Service Auxiliary Power Units |date= June 4, 2018 |url=https://www.safran-group.com/media/boeing-safran-agree-design-build-and-service-auxiliary-power-units-20180604 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180617115653/https://www.safran-group.com/media/boeing-safran-agree-design-build-and-service-auxiliary-power-units-20180604 |archive-date=2018-06-17 |website=Safran}}&lt;/ref&gt; Boeing het in die vroeë 1960's etlike honderde T50/T60 klein turboas en hul afgeleides vervaardig. Safran vervaardig helikopters en sakestralers se HKE's, maar het die vervaardiging van groot HKE's gestaak sedert Labinal die APIC-gesamentlike onderneming met Sundstrand in 1996 verlaat het.&lt;ref name=&quot;Flight5jun2018&quot; /&gt;

'n Joernalis van die aanlyn nuuswebwerf FlightGlobal, Stephen Trimble, het verklaar dat Boeing en Safran se vooruitgang in die mark vir HKE's 'n bedreiging vir die duopolie tussen Honeywell en Pratt &amp; Whitney inhou.&lt;ref&gt;{{cite news |url= https://www.flightglobal.com/news/articles/boeing-and-safran-partner-to-disrupt-apu-market-449184/ |title= Boeing and Safran partner to disrupt APU market |date= June 4, 2018 |author= Stephen Trimble |work= Flightglobal}}&lt;/ref&gt; Honeywell het 'n 65%-aandeel van die hoofstroom-HKE-mark en is die enigste verskaffer vir die [[Airbus A350]], die [[Boeing 777]] en alle enkelgangvliegtuie: die Boeing 737 MAX, Airbus A220 (voorheen Bombardier CSeries), Comac C919, Irkut MC-21 en Airbus A320neo sedert Airbus die P&amp;WC APS3200-opsie uitgeskakel het. P&amp;WC eis die oorblywende 35% met die Airbus A380, Boeing 787 en Boeing 747-8 op.&lt;ref name=Flight5jun2018&gt;{{cite news |url= https://www.flightglobal.com/news/articles/analysis-how-will-boeing-safran-venture-shake-up-ap-449234/ |title= How will Boeing-Safran venture shake up APUs? |date= June 5, 2018 |author= Stephen Trimble |work= Flightglobal}}&lt;/ref&gt;

Dit behoort ten minste 'n dekade te neem vir die Boeing/Safran-samewerking om $100 miljoen in diensinkomste te bereik. Die 2017-mark vir produksie was $800 miljoen werd (88% siviel en 12% militêr), terwyl die MRO-mark $2,4 miljard werd was, gelykop versprei tussen siviel en militêr.&lt;ref name=&quot;Michaels&quot;&gt;{{cite news |url= http://aviationweek.com/commercial-aviation/opinion-why-boeing-diving-apu-production |title= Opinion: Why Is Boeing Diving Into APU Production? |date= June 27, 2018 |author= Kevin Michaels |work= Aviation Week &amp; Space Technology}}&lt;/ref&gt;

== Ruimtetuie ==
Die [[ruimtependeltuig]] se HKE's het hidrouliese druk verskaf. Die ruimtependeltuig het drie oorbodige HKE's gehad, aangedryf deur [[hidrasien]]. Hulle is slegs gebruik vir opstyg, hertoetrede en landing. Tydens die opstyging het die HKE's hidrouliese krag verskaf vir die [[Kardanophanging|kardaniese werking]] van die pendeltuig se drie enjins en die beheer van hul groot kleppe, en vir die beweging van die beheervlakke. Tydens die landing het hulle die beheervlakke geskuif, die wiele laat sak en die remme en neuswielstuur aangedryf. Landing kon met slegs een HKE in werking plaasvind.&lt;ref&gt;{{cite web
 | url = http://spaceflight.nasa.gov/shuttle/reference/shutref/orbiter/hyd
 | archive-url = https://web.archive.org/web/20010602114515/http://spaceflight.nasa.gov/shuttle/reference/shutref/orbiter/hyd/
 | archive-date = 2 June 2001
 | title = Hydraulic System
 | website = spaceflight.nasa.gov
 | publisher = NASA
 | access-date = 8 February 2016
}}&lt;/ref&gt;In die vroeë jare van die pendeltuig was daar probleme met die betroubaarheid van die HKE, met wanfunksies op drie van die eerste nege pendeltuigmissies.&lt;ref group=&quot;nota&quot;&gt;Vroeë pendeltuig HKE-falings:
*STS-2 (November 1981): Tydens 'n lanseerplatform-wagtyd is hoë oliedruk in twee van die drie HKE's ontdek. Die ratkaste moes uitgespoel en filters vervang word, wat tot gevolg gehad het dat die lansering herskeduleer moes word.{{cite web
 | url = http://www.nasa.gov/mission_pages/shuttle/shuttlemissions/archives/sts-2.html
 | title = Space Shuttle Mission Archives STS-2
 | website =  www.nasa.gov
 | publisher = NASA
 | access-date = 18 February 2016
}}
*STS-3 (Maart 1982): Een HKE het tydens styging oorverhit en moes afgeskakel word, hoewel dit later behoorlik gefunksioneer het tydens herbetreding en landing.{{cite web
 | url = http://www.nasa.gov/mission_pages/shuttle/shuttlemissions/archives/sts-3.html
 | title = Space Shuttle Mission Archives STS-3
 | website =  www.nasa.gov
 | publisher = NASA
 | access-date = 18 February 2016
}}{{cite interview
 | title = Jack R. Lousma Edited Oral History Transcript
 | url=http://www.jsc.nasa.gov/history/oral_histories/LousmaJR/LousmaJR_3-15-10.htm
 | date=15 March 2010
 | access-date=18 February 2016
 | last=Lousma | first=Jack R.
 | subject-link=Jack R. Lousma
 | interviewer=Ross-Nazzal, Jennifer
 | work=NASA Johnson Space Center Oral History Project
}}
*STS-9 (November–Desember 1983): Tydens landing het twee van die drie HKE's aan die brand geslaan.{{cite web
 | url = http://www.nasa.gov/mission_pages/shuttle/shuttlemissions/archives/sts-9.html
 | title = Space Shuttle Mission Archives STS-9
 | website =  www.nasa.gov
 | publisher = NASA
 | access-date = 18 February 2016
}}&lt;/ref&gt;

== Gepantserde voertuie ==
Hulpkrageenhede word in sommige tenks aangebring om elektriese krag te verskaf sonder die hoë brandstofverbruik en groot infrarooi-handtekening van die hoofenjin. Reeds in die Tweede Wêreldoorlog het die Amerikaanse M4 Sherman 'n klein, suierenjin-aangedrewe HKE gehad om die tenk se batterye te laai, 'n fasiliteit wat die [[T-34 Sowjettenk|Sowjet-vervaardigde T-34-tenk]] nie gehad het nie.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://iremember.ru/en/memoirs/tankers/dmitriy-loza/ |title=IRemember.ru WW II Memoirs |last=Loza |first=Dimitri |date=September 21, 2010 |website=iremember.ru/en |publisher=IRemember |access-date=June 13, 2017 |quote=Still one great plus of the Sherman was in the charging of its batteries. On our T-34 it was necessary to run the engine, all 500 horsepower of it, in order to charge batteries. In the crew compartment of the Sherman was an auxiliary gasoline engine, small like a motorcycle's one. Start it up and it charged the batteries. This was a big deal to us!}}&lt;/ref&gt; Die Verenigde State se Leër se Tenkmotornavorsing-, Ontwikkelings- en Ingenieursentrum (TARDEC) het 'n 100 kg hulpkrageenheid vir die M1 Abrams-tenk ontwikkel om 'n 230 kg-battery te vervang. Die nuwe HKE sal ook meer brandstofdoeltreffend as die tenk se hoofenjin wees.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://engineeringtv.com/blogs/etv/archive/2008/07/08/tardec-auxiliary-power-unit-for-tank.aspx |title=TARDEC Auxiliary Power Unit for a tank |access-date=June 9, 2009|website=Engineeringtv.com |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090621011057/http://engineeringtv.com/blogs/etv/archive/2008/07/08/tardec-auxiliary-power-unit-for-tank.aspx |archivedate=June 21, 2009}}&lt;/ref&gt;

== Kommersiële voertuie ==
'n Verkoelde of bevrore voedsel-semi-sleepwa of treinwa kan toegerus wees met 'n onafhanklike HKE en brandstoftenk om lae temperature vir die vrag tydens vervoer te handhaaf, sonder die behoefte aan 'n eksterne vervoer-toevoerde kragbron.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Santa Fe Types of refrigerator railway cars |url=https://sfrhms.org/files/Sandifer/Clinics/SFRD/1.htm |access-date=2026-02-16 |website=sfrhms.org}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.ooida.com/EducationTools/Info/weight-exemptions.asp |title=Vehicle weight exemptions for APUs |access-date=29 Augustus 2026 |archive-date= 5 Desember 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241205172148/http://www.ooida.com/EducationTools/Info/weight-exemptions.asp |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

Op sommige ouer diesel-aangedrewe toerusting is 'n klein petrolenjin (dikwels 'n &quot;ponie-enjin&quot; genoem) gebruik in stede van 'n elektriese motor om die hoofenjin aan te skakel. Die uitlaatpyp van die ponie-enjin was tipies so gerangskik dat dit die inlaatspruitstuk van die dieselenjin verwarm het om die aanskakeling in kouer weer te vergemaklik. Hierdie tegniek was hoofsaaklik op groot konstruksietoerusting gebruik.&lt;ref&gt;{{cite book|last1=Orlemann|first1=Eric |title=Caterpillar Chronicle: History of the Greatest Earthmovers|isbn=9781610605779|pages=35}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|title=Willard v. Caterpillar, Inc. (1995)|url=http://law.justia.com/cases/california/court-of-appeal/4th/40/892.html |website=Justia Law|access-date=13 December 2016}}&lt;/ref&gt;

=== Brandstofselle ===
In onlangse jare het vragmotor- en brandstofselvervaardigers saamgespan om 'n brandstofsel-HKE te skep, te toets en te demonstreer wat byna alle emissies&lt;ref&gt;{{cite news|first=Christie-Joy |last=Broderick |author2=Timothy Lipman |author3=Mohammad Farshchi |author4=Nicholas Lutsey |author5=Harry Dwyer |author6=Daniel Sperling |author7=William Gouse |author8=Bruce Harris |author9=Foy King |title=Evaluation of Fuel Cell auxiliary Power Units for Heavy-Duty Diesel Trucks |year=2002 |publisher=Elsevier Sciences Ltd. |url=http://www.uctc.net/papers/587.pdf |work=Transportation Research Part D |pages=303–315 |access-date=2011-09-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120403131809/http://www.uctc.net/papers/587.pdf |archive-date=2012-04-03 }}&lt;/ref&gt; uitskakel en dieselbrandstof meer doeltreffend gebruik.&lt;ref name=&quot;Weissler&quot;&gt;{{cite journal | title = Delphi truck fuel-cell APU to hit road in 2012 | journal = Vehicle Electrification | date = 2010-05-12 | first = Paul | last = Weissler| url = http://ev.sae.org/article/8222 | access-date = 2011-09-27 | quote = and Delphi says it will have a 5-kW APU on the market in 2012. }}&lt;/ref&gt; In 2008 het 'n vennootskap tussen Delphi Electronics en Peterbilt, geborg deur die Dept. Van Energie, gedemonstreer dat 'n brandstofsel krag aan die elektronika en lugversorging van 'n Peterbilt Model 386 kon verskaf onder gesimuleerde toestande van &quot;luierloop&quot; vir 'n tydperk van tien uur.&lt;ref&gt;{{cite news | first = Mike | last = Jacobs | title = Solid Oxide Fuel Cell Successfully Powers Truck Cab and Sleeper in DOE-Sponsored Test | date = 2009-03-19 | publisher = National Energy Technology Laboratory | url = http://www.netl.doe.gov/publications/press/2009/09017-Fuel_Cell_Powers_Commercial_Trucks.html | work = NETL: News Release | access-date = 2011-09-27}}&lt;/ref&gt;

{{Normdata}}

== Notas ==
&lt;references group=&quot;nota&quot; /&gt;

== Verwysings ==
{{verwysings|3}}

[[Kategorie:Vliegtuigonderdele]]</text>
      <sha1>qnem24pbmpdkutf5t9s6i2nqby0cwi0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategorie:Afrikaanse Taalbeweging</title>
    <ns>14</ns>
    <id>468547</id>
    <revision>
      <id>2977073</id>
      <parentid>2964616</parentid>
      <timestamp>2026-10-09T14:25:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>JMK</username>
        <id>649</id>
      </contributor>
      <comment>commons</comment>
      <origin>2977073</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="136" sha1="kr3464octyks4brqevmz4k7z5x3gzf3" xml:space="preserve">{{broodkrummels}}
{{commonskat|Afrikaans language movement|Afrikaanse taalbeweging}}

[[Kategorie:Afrikaans]]
[[Kategorie:Taalpolitiek]]</text>
      <sha1>kr3464octyks4brqevmz4k7z5x3gzf3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Benjamin Buit</title>
    <ns>0</ns>
    <id>468853</id>
    <revision>
      <id>2977095</id>
      <parentid>2976926</parentid>
      <timestamp>2026-10-09T16:23:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pynappel</username>
        <id>70858</id>
      </contributor>
      <origin>2977095</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8722" sha1="acrr5s6bqd9e2unt8so47sz3n7mci36" xml:space="preserve">{{Infobox social media personality
| name                 = Benjamin Buit
| image                = 
| image_upright        = 
| caption              = 
| other_names          = BENDER
| birth_name           = Benjamin Julius Pearson Buit
| birth_date           = 7 Oktober 2008
| birth_place          = [[Nederland]]
| occupation           = [[YouTuber]]
| spouse               = 
| children             = 
| youtube_handle       = benderbijofficial
| youtube_display_name = BENDER
| youtube_years_active = 2023-nou
| youtube_genre        = {{flatlist|
* [[Joernalisme]]
* [[politiek]]
* [[komedie]]
* [[satire]]
}}
| youtube_subscribers  = 322 000
| youtube_views        = 62,3 miljoen
| stats_update         = 7 Februarie 2025
}}

'''Benjamin Julius Pearson Buit''' (7 Oktober 2008) is 'n [[Nederland]]se [[joernalis]] en [[YouTuber]] wat ook regstreeks op [[Twitch]] uitsaai. Hy is bekend vir sy kritiese en dikwels humoristiese verslaggewing by geleenthede en [[Protes|betogings]], waar hy in 'n joernalistieke styl kritiese vrae vra.&lt;ref name=&quot;volkskrant&quot; /&gt;

== BENDER ==
Saam met sy broer Tommy Buit en sy vriend Frits-Willem van der Hoeven bestuur Buit die [[YouTube]]-kanaal ''BENDER'',&lt;ref name=&quot;kanaal&quot; /&gt; wat sy eerste [[video]] in Maart 2023 gelaai het.&lt;ref name=&quot;eerste-video&quot; /&gt; Die kanaal publiseer verslaggewing van [[Protes|protesaksies]] en maatskaplike gebeure, soms met 'n [[politiek]]e hoek.&lt;ref name=&quot;volkskrant&quot; /&gt; Benjamin is die gesig van die kanaal en die [[Onderhoud|onderhoudvoerder]], terwyl Tommy en Frits-Willem uitsluitlik agter die skerms as kameramanne en produksiespan werk.&lt;ref name=&quot;nrc-protes&quot; /&gt;

''BENDER'' trek baie openbare aandag omdat dit dikwels een van die min verslaggewers ter plaatse is. Hul beelde word gevolglik gereeld deur groter nuusplatforms oorgeneem, onder meer deur ''NOS Journaal'', die nuusprogram van die Nederlandse openbare omroep.&lt;ref name=&quot;telegraaf&quot; /&gt;

In November 2024 het Buit internasionaal in die nuus gekom nadat hy verslag gedoen het van die onluste waarby ondersteuners van die Israeliese sokkerklub Maccabi Tel Aviv deur [[Amsterdam]] getrek het. Sy beelde het viraal gegaan vanweë die unieke verslaggewing ter plaatse.&lt;ref name=&quot;nrc-maccabi&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;nyt&quot; /&gt;

In September 2025 het Buit se verslaggewing van die betoging teen die asiel- en migrasiebeleid op die Malieveld in [[Den Haag]] viraal gegaan. Die betoging het op onluste uitgeloop waarby die polisie moes ingryp en tientalle mense in hegtenis geneem is.&lt;ref name=&quot;trouw&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;ad-denhaag&quot; /&gt;

In Oktober 2025 was Buit met sy straatonderhoude een van die laaste drie genomineerdes in die kategorie ''Online-videoserie'' by die Gouden Televizier-Ring-gala, 'n Nederlandse televisietoekenning. Die prys is uiteindelik aan die aanbieder Gerard Joling vir sy blogvideoreeks toegeken.&lt;ref name=&quot;nu-televizier&quot; /&gt;

Op 22 Januarie 2026 is Buit en sy kameraman tydens opnames in [[Delft]] deur 'n groot groep jongmense bedreig.&lt;ref name=&quot;ad-delft&quot; /&gt; Buit is op sy agterkop geslaan en daar is glas na hulle gegooi.&lt;ref name=&quot;rtl-delft&quot; /&gt; Twee minderjariges is gevolglik weens aanranding in hegtenis geneem.&lt;ref name=&quot;nu-delft&quot; /&gt; [[Geert Wilders]], die leier van die [[Party vir die Vryheid]], het die stad daardie dag besoek.&lt;ref name=&quot;villamedia&quot; /&gt;

== Privaat lewe ==
Buit het in Het Gooi in Nederland grootgeword en is aan moederskant die kleinseun van [[Rob Out]], voormalige programdirekteur van die radiostasie Radio Veronica.&lt;ref name=&quot;gooieneemlander&quot; /&gt;

== Verwysings ==
{{Verwysings|refs=
&lt;ref name=&quot;kanaal&quot;&gt;{{Cite web |url=https://www.youtube.com/@benderbijofficial/videos |title=YouTube-kanaal &quot;BENDER&quot; |website=YouTube |archive-url=https://web.archive.org/web/20241111051337/https://www.youtube.com/@benderbijofficial/videos |archive-date=2024-11-11 |language=nl}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;volkskrant&quot;&gt;{{Cite web |last=Daams |first=Jasper |title=De jonge youtuber die verslag deed van de rellen in Amsterdam is al langer een rijzende ster |url=https://www.volkskrant.nl/binnenland/de-jonge-youtuber-die-verslag-deed-van-de-rellen-in-amsterdam-is-al-langer-een-rijzende-ster~b026da64/ |work=de Volkskrant |date=2024-11-11 |access-date=2026-02-04 |language=nl}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;eerste-video&quot;&gt;{{Cite web |last=BENDER |title=INFILTREREN BIJ DE FEMINIST MARCH ALS DOVENTOLK |url=https://www.youtube.com/watch?v=p62LSWYPdzc |website=YouTube |date=2023-03-13 |access-date=2026-01-27 |language=nl}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;nrc-protes&quot;&gt;{{Cite news |last=Stefanovski |first=Nina |title=Bender (17) filmt bij elk protest: 'Pietje Bell sla je niet in elkaar' |url=https://www.nrc.nl/nieuws/2025/10/13/bender-16-filmt-bij-ieder-protest-pietje-bell-sla-je-niet-in-elkaar-a4909412 |work=[[NRC Handelsblad|NRC]] |date=2025-10-13 |access-date=2026-01-27 |language=nl}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;telegraaf&quot;&gt;{{Cite web |title=Bender boos op NOS: 'Daar wil ik nog steeds geld voor zien' |url=https://www.telegraaf.nl/video/bender-boos-op-nos-daar-wil-ik-nog-steeds-geld-voor-zien/94983795.html |work=De Telegraaf |date=2025-10-04 |access-date=2026-02-04 |language=nl}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;nrc-maccabi&quot;&gt;{{Cite news |last=Meischke |first=Jamila |title=Maccabi-supporters trokken rellend door de stad, de zestienjarige youtuber Bender was erbij |url=https://www.nrc.nl/nieuws/2024/11/10/maccabi-supporters-trokken-rellend-door-de-stad-de-zestienjarige-youtuber-bender-was-erbij-a4872575 |work=[[NRC Handelsblad|NRC]] |date=2024-11-10 |access-date=2026-01-27 |language=nl}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;nyt&quot;&gt;{{Cite news |last=Tankersley |first=Jim |title=Chaos, Provocations and Violence: How Attacks on Israeli Soccer Fans Unfolded |url=https://www.nytimes.com/2024/11/10/world/europe/israeli-soccer-fans-amsterdam-attack.html |work=[[The New York Times]] |date=2024-11-10 |access-date=2025-10-14}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;trouw&quot;&gt;{{Cite web |last=Moussaoui |first=Laila |title=YouTube-sensatie Bender wil het anders doen dan 'gewone' media: 'Mensen durven met ons te praten' |url=https://www.trouw.nl/cultuur-media/youtube-sensatie-bender-wil-het-anders-doen-dan-gewone-media-mensen-durven-met-ons-te-praten~bccc56e4/ |work=Trouw |date=2025-11-23 |access-date=2026-02-04 |language=nl}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;ad-denhaag&quot;&gt;{{Cite web |title=Ruim 30 mensen aangehouden bij rellen Den Haag: 'Ongehoord en Nederland onwaardig' |url=https://www.ad.nl/binnenland/ruim-30-mensen-aangehouden-bij-rellen-den-haag-ongehoord-en-nederland-onwaardig~ab357ccf/ |work=Algemeen Dagblad |date=2025-09-20 |access-date=2026-01-27 |language=nl}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;nu-televizier&quot;&gt;{{Cite web |title=Dit zijn alle winnaars van het Gouden Televizier-Ring Gala 2025 |url=https://www.nu.nl/entertainment/6372615/dit-zijn-alle-winnaars-van-het-gouden-televizier-ring-gala-2025.html |work=NU.nl |date=2025-10-16 |access-date=2025-10-17 |language=nl}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;ad-delft&quot;&gt;{{Cite web |last=Tielmans |first=Stijn |title=Youtuber Bender en cameraman opgejaagd door dertigtal jongeren na tikken op achterhoofd: 'Helaas de harde realiteit' |url=https://www.ad.nl/delft/youtuber-bender-en-cameraman-opgejaagd-door-dertigtal-jongeren-na-tikken-op-achterhoofd-helaas-de-harde-realiteit~a3cb4dcf/ |work=Algemeen Dagblad |date=2026-01-22 |access-date=2026-02-04 |language=nl}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;rtl-delft&quot;&gt;{{Cite web |title=Vlogger Bender (17) belaagd in Delft door 40 jongeren: op hoofd geslagen en met glas bekogeld |url=https://www.rtl.nl/boulevard/entertainment/artikel/5557789/vlogger-bender-belaagd-door-jongeren-delft |work=RTL Boulevard |date=2026-01-22 |access-date=2026-02-04 |language=nl}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;nu-delft&quot;&gt;{{Cite web |title=Twee minderjarigen aangehouden voor mishandeling YouTuber Bender in Delft |url=https://www.nu.nl/media/6384336/twee-minderjarigen-aangehouden-voor-mishandeling-youtuber-bender-in-delft.html |work=NU.nl |date=2026-01-30 |access-date=2026-02-04 |language=nl}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;villamedia&quot;&gt;{{Cite web |title=Bender en cameraman belaagd tijdens bezoek Wilders aan Delft |url=https://www.villamedia.nl/artikel/bender-en-cameraman-belaagd-tijdens-bezoek-wilders-aan-delft |work=Villamedia |date=2026-01-22 |access-date=2026-01-27 |language=nl}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;gooieneemlander&quot;&gt;{{Cite web |title=De video van Gooise Bender over rellen Amsterdam gaat de hele wereld over |url=https://www.gooieneemlander.nl/regio/gooi-en-eemland/de-video-van-gooise-bender-over-rellen-amsterdam-gaat-de-hele-wereld-over/26480277.html |work=De Gooi- en Eemlander |date=2024-11-12 |access-date=2024-11-13 |language=nl}}&lt;/ref&gt;
}}

== Eksterne skakels ==
* {{YouTube|channel=benderbijofficial|BENDER}}

{{DEFAULTSORT:Buit, Benjamin}}
[[Kategorie:Nederlandse joernaliste]]
[[Kategorie:YouTubers]]
[[Kategorie:Geboortes in 2008]]
[[Kategorie:Lewende mense]]</text>
      <sha1>acrr5s6bqd9e2unt8so47sz3n7mci36</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Meksikaanse nasionale rugbyspan</title>
    <ns>0</ns>
    <id>469201</id>
    <revision>
      <id>2977158</id>
      <parentid>2976843</parentid>
      <timestamp>2026-10-09T19:30:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>SpesBona</username>
        <id>2720</id>
      </contributor>
      <comment>Bygewerk, nog besig</comment>
      <origin>2977158</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="20606" sha1="7rvtsf97ns8ek2i7ep2532i3b2muesx" xml:space="preserve">{{Inligtingskas Rugbyspan
| land                   = Meksiko
| beeld                  = Kenteken van die Meksikaanse nasionale rugbyspan.png
| unie                   = [[Meksikaanse Rugbyfederasie]] (FMR, FMRU)
| bynaam                 = ''Serpientes'' (“die slange”)
| embleem                = ’n Asteekse slang
| stadion                = 
| kapasiteit             = 
| kaptein                = [[Andrés Rodríguez]]
| afrigter               = {{vlagikoon|Spanje}} [[Rubén Duque]] &lt;small&gt;(sedert 2012)&lt;/small&gt;
| patroon_la1            = 
| patroon_b1             = snake_print
| patroon_ra1            = _red_shoulders
| patroon_sh1            = 
| patroon_so1            = 
| linkerarm1             = 004400
| liggaam1               = 004400
| regterarm1             = 004400
| broek1                 = ffffff
| kouse1                 = cc1111
| patroon_la2            = 
| patroon_b2             = 
| patroon_ra2            = cc1111
| patroon_sh2            = 
| patroon_so2            = 
| linkerarm2             = cc1111
| liggaam2               = cc1111
| regterarm2             = cc1111
| broek2                 = ffffff
| kouse2                 = cc1111
| statistiek             = 
| toetse                 = 
| toptoetspuntebehaler   = 
| meestedrieë            = 
| jongstespeler          = 
| eerste                 = {{COLru}} 12–46 {{MEXru-r}}&lt;br /&gt;(1996)
| grootwen               = {{MEXru}} 105–7 {{CYMru-r}}&lt;br /&gt;(31 Augustus 2019)
| grootverloor           = {{BRAru}} 76–5 {{MEXru-r}}&lt;br /&gt;(20 April 2013)
| Wêreldbekerverskynings = 
| jaar                   = 
| beste                  = 
| url                    = 
| unieurl                = www.mexrugby.com
}}

Die '''Meksikaanse nasionale rugbyspan''' ([[Spaans]]: ''Selección de rugby de Mexico'') is die nasionale [[rugby]]span wat [[Meksiko]] in internasionale wedstryde (toetswedstryde) verteenwoordig. Hulle dra die bynaam ''Serpientes'' (Spaans vir: “die [[slang]]e”), ontleen aan Quetzalcoatl, die slanggod in die [[Asteekse mitologie]]. Rugby word in Meksiko geadministreer deur die [[Meksikaanse Rugbyfederasie]] (''Federación Mexicana de Rugby'', FMR of FMRU) wat in 2003 gestig is. Meksiko word as die derde beste rugbyspan in [[Noord-Amerika]] beskou (ná die [[Verenigde State se nasionale rugbyspan|Verenigde State]] en [[Kanadese nasionale rugbyspan|Kanada]]) en deur [[Wêreldrugby]] as ’n vlak drie-span erken. Die Meksikaanse rugbyspan is tans (September 2026) 37ste op Wêreldrugby se wêreldranglys gelys.&lt;ref name=&quot;ranglys&quot;&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/rankings |title=Women’s and Men’s Rankings |publisher=[[Wêreldrugby]] |accessdate=16 September 2026}}&lt;/ref&gt;

Meksiko het in 1996 sy eerste toetswedstryd teen Colombia gespeel. Die span het tydens die Noord-Amerikaanse Rugbykampioenskap twee titels ingepalm en een keer tweede geëindig. Meksiko kon tot dusver nog nie vir ’n [[rugbywêreldbeker]]toernooi kwalifiseer nie. Meksiko speel tradisioneel in donkergroen truie, wit broeke en rooi sokkies – wat aan die kleure van die [[vlag van Meksiko]] ontleen is.

== Beheerliggaam ==
{{Hoofartikel|Meksikaanse Rugbyfederasie}}
Die beheerliggaam vir rugby in Meksiko is die Meksikaanse Rugbyfederasie (Spaans: ''Federación Mexicana de Rugby'', FMR of FMRU). Die Meksikaanse beheerliggaam is in 1972 onder die naam ''Unión Mexicana de Rugby'' (UMR; “Meksikaanse Rugbyunie”) gestig en het in 2003 sy huidige naam aangeneem.&lt;ref name=&quot;Historia&quot;&gt;{{es}} {{cite web |url=https://mexrugby.com/federacion/historia-de-la-fmru/ |title=Historia de la FMRU |publisher=[[Meksikaanse Rugbyfederasie]] |accessdate=16 September 2026}}&lt;/ref&gt; In 2006 het dit ’n volle lid van die Internasionale Rugbyraad (IRR; nou [[Wêreldrugby]]) geword.&lt;ref name=&quot;Wêreldrugby&quot;&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/organisation/membership/north-america/mexico |title=Mexico |publisher=[[Wêreldrugby]] |accessdate=16 September 2026}}&lt;/ref&gt; In dieselfde jaar het die Meksikaanse beheerliggaam by [[Rugby Amerikas Noord]] (''Rugby Americas North'', RAN) aangesluit.&lt;ref name=&quot;RAN&quot;&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.americasnorth.rugby/about/members |title=Members |publisher=[[Rugby Amerikas Noord]] |accessdate=16 September 2026}}&lt;/ref&gt;

Die hoogste rugbyliga in die land is die ''Liga Mexicana de Rugby XV’s'' wat in 1972 gestig is en tans tussen 15 spanne beslis word. Die meeste spelers van die Meksikaanse nasionale span speel in dié liga. Van die ander spelers is veral in die [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]] op professionele vlak aktief.

Naas die amptelike nasionale span roep die Meksikaanse Rugbyfederasie ook ander keurspanne byeen. Net soos ander rugbylande beskik Meksiko oor ’n o/20-nasionale span wat aan die [[Wêreldrugby o/20-trofee]] deelneem.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/tournaments/u20/trophy |title=World Rugby U20 Trophy |publisher=[[Wêreldrugby]] |accessdate=16 September 2026}}&lt;/ref&gt; Die ''Mexico Sevens'' is die Meksikaanse [[sewesrugby]]span en hulle neem aan internasionale toernooie soos Wêreldrugby se Sewesreeks, Sewesrugbywêreldbeker en [[Olimpiese Somerspele]] deel. Kinders en jongmense word reeds op skool aan rugby bekend gestel en na gelang van hul belangstelling en talent begin hulle met hul afrigting.

== Geskiedenis ==
=== Invoering en vestiging van rugby ===
Rugby is in die 1930’s deur Britse werkers op die ruolievelde na die land gebring.&lt;ref name=&quot;Historia&quot; /&gt; Ná die nasionalisering van die oliesektor het die Britse werkers egter Meksiko verlaat, waarmee die spel weer verdwyn het.

In 1971 het die Brit Walter Irvine rugby na Meksiko heringevoer, toe hy dié spel aan die Reforma Athletic Club bekendgestel het. Die [[Meksikaanse Rugbyfederasie]] (Spaans: ''Federación Mexicana de Rugby'', FMR of FMRU) is op 23 Maart 1972 as die ''Unión Mexicana de Rugby'' (UMR; “Meksikaanse Rugbyunie”) gestig en het op 15 Maart 2003 sy huidige naam aangeneem. ’n Jaar later het die beheerliggaam by die Meksikaanse [[Nasionale Olimpiese Komitee]] (''Comité Olímpico Mexicano'', COM) aangesluit.&lt;ref name=&quot;Historia&quot; /&gt; In 2006 het dit ’n volle lid van die Internasionale Rugbyraad (IRR; nou [[Wêreldrugby]]) geword en in dieselfde jaar by die vastelandse beheerliggaam [[Rugby Amerikas Noord]] (''Rugby Americas North'', RAN) aangesluit.&lt;ref name=&quot;Wêreldrugby&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;RAN&quot; /&gt;

=== Die nasionale span se eerste jare ===
Voor 2008 het Meksiko slegs in vier toetswedstryde gespeel. In November 1977 het die nasionale span teen die Miami Rugbyklub gespeel.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite news |title=Rugby Results |publisher=The Miami News |date=8 Desember 1977 |page=7PS}}&lt;/ref&gt; In 1985 het Meksiko sy eerste toetswedstryd gespeel, maar met 18–22 teen die Kaaimanseilande verloor. Die daaropvolgende toetswedstryde was in 1996 teen Colombia (’n 46–12-oorwinning en ’n 10–10-gelykop) en twee nederlae in 2001 en 2002 teen die Kaaimanseilande.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://en.espn.co.uk/statsguru/rugby/team/78.html?class=1;template=results;type=team;view=results |title=Mexico |publisher=ESPNscrum |accessdate=16 September 2026}}&lt;/ref&gt;

=== Rugbywêreldbekerkwalifiserings ===
Meksiko se eerste amptelike toetswedstryd tydens ’n [[rugbywêreldbeker]]kwalifisering was in Maart 2008. Dié wedstryd tydens die [[Rugbywêreldbeker 2011]]-kwalifisering teen St. Vincent en die Grenadine het Meksiko met 47−7 gewen. Meksiko se uitslag in kwalifiseringswedstryde was 2–2, waarmee hulle die rondte 1a van die Amerikas se kwalifisering in die sesde plek afgesluit het.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/193?Stagione=2008 |title=2008 NACRA Rugby Championship |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=16 September 2026}}&lt;/ref&gt;

In 2010 is by die Nasionale Olimpiade vir die eerste keer ’n rugbykompetisie beslis. In dieselfde jaar is tydens die Sentraal-Amerikaanse en Karibiese Spele 2010 vir die eerste keer ’n rugbytoernooi beslis, waarby Meksiko die bronsmedalje gewen het. ’n Jaar later het rugby tydens die Pan-Amerikaanse Spele in [[Guadalajara]] gedebuteer en Meksiko het die sesde plek behaal.&lt;ref name=&quot;Historia&quot; /&gt;

’n Rekordbywoning van 2&amp;nbsp;000 vir ’n rugbywedstryd in [[Meksikostad]] het gesien hoe die tuisspan Jamaika met 68–14 by die [[Ibero-Amerikaanse Universiteit]] oorrompel het. Met dié wedstryd het Meksiko sy Noord-Amerikaanse Rugbykampioenskap afgeskop,&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyworldcup.com/home/news/newsid=2061635.html#mexico+flyer+rwc+2015+qualifying |title=Mexico off to flyer in RWC 2105 qualifying |publisher=rugbyworldcup.com |accessdate=27 April 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120427132754/http://www.rugbyworldcup.com/home/news/newsid=2061635.html#mexico+flyer+rwc+2015+qualifying |archive-date=27 April 2012 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt; waarmee ook die [[Rugbywêreldbeker 2015]]-kwalifisering begin het. Meksiko is egter in sy tweede kwalifiseringswedstryd met 46–13 deur die Kaaimanseilande verslaan, waarmee hulle die hooftoernooi misgeloop het.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/193?Stagione=2012 |title=2012 NACRA Rugby Championship |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=16 September 2026}}&lt;/ref&gt; ’n Jaar later het die span sy eerste oorsese toer aangepak en vir twee toetswedstryde Brasilië besoek, maar in albei swak nederlae gely.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/1046 |title=2013 Mexico tour to Brazil |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=16 September 2026}}&lt;/ref&gt;

In 2016 het Meksiko aan die [[Rugbywêreldbeker 2019]]-kwalifisering deelgeneem. Hulle het al drie hul wedstryde in die eerste rondte van die Noord-Amerikaanse kwalifisering teen die Kaaimanseilande, Bermuda en die Bahamas gewen, asook die eerste rondte se eindstryd teen die wenner van die Suidsone, Guyana. Gevolglik het hulle die Noord-Amerikaanse Rugbykampioenskap beklink.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/193?Stagione=2016 |title=2016 NACRA Rugby Championship |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=16 September 2026}}&lt;/ref&gt;

Daarna het hulle in die eenmalige uitspeelwedstryd teen die Suid-Amerikaanse “B”-Rugbykampioenskapwenner, Colombia, gespeel, maar hulle is met 29–11 geklop, waarmee hulle versuim het om vir die hooftoernooi te kwalifiseer.

=== Verdere ontwikkeling ===
Alhoewel Meksiko self oor geen professionele strukture beskik nie, probeer die beheerliggaam voordeel trek uit die professionele [[Major League Rugby]] in die buurland die [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]]. In 2024 het [[Alejandro Pradillo]] die eerste Meksikaanse MLR-speler geword nadat hy by die Kaliforniese span San Diego Legion aangesluit het.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.majorleague.rugby/news/meet-mlrs-first-mexican-player-alejandro-pradillo |title=Meet MLR's First Mexican Player – Alejandro Pradillo |publisher=Major League Rugby |date=27 November 2024 |accessdate=16 September 2026}}&lt;/ref&gt; Daarbenewens probeer die Meksikaanse beheerliggaam sedert 2021 ’n MLR-span in [[Monterrey]] te vestig. Alternatiewelik is daar pogings vir ’n span in die Suid-Amerikaanse Superrugby Amerikas.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.americasrugbynews.com/2023/12/20/mexico-federation-confirms-mlr-interest-sra-also-in-plans/ |title=Mexico Federation confirms MLR interest, SRA also in plans |publisher=Americas Rugby News |date=20 Desember 2023 |accessdate=16 September 2026}}&lt;/ref&gt;

Op 3 Mei 2025 het Meksiko Jamaika in die Noord-Amerikaanse Rugbykampioenskap-halfeindstryd met 37–24 en op 21 Junie 2025 Trinidad en Tobago met 45–14 geklop. Daarmee het Meksiko die 37ste plek op Wêreldrugby se ranglys behaal, hul beste plek in dié tyd,&lt;ref name=&quot;ranglys&quot; /&gt; waarmee hulle toegelaat is om teen beter geplaaste Suid-Amerikaanse en Europese spanne te speel. ’n Jaar later het die span sy eerste Europese toer aangepak, waar hulle teen [[Tsjeggiese nasionale rugbyspan|Tsjeggië]] verloor het, maar Kroasië kon klop.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/2010 |title=2026 Mexico tour to Europe |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=16 September 2026}}&lt;/ref&gt;

== Kleure, embleem en bynaam ==
Meksiko speel tradisioneel in ’n donkergroen trui, wit broeke en rooi sokkies, die kleure van die [[Vlag van Meksiko|nasionale vlag]]. Hul alternatiewe trui is rooi met wit broeke en rooi sokkies.

Die huidige truiverskaffer is die Spaanse sportuitruster Credo Rugby en die truiborg is “NOW” van die Meksikaanse bank INVEX.&lt;ref&gt;{{es}} {{cite web |url=https://www.infobae.com/america/agencias/2025/02/07/now-inicia-un-nuevo-capitulo-en-su-patrocinio-con-la-federacion-mexicana-de-rugby/ |title=NOW inicia un nuevo capítulo en su patrocinio con la Federación Mexicana de Rugby |publisher=Infobae |date=7 Februarie 2025 |accessdate=16 September 2026}}&lt;/ref&gt; Die beheerliggaam se kenteken verskyn op die regterbors, die truiverskaffer se kenteken links en die borgkenteken in die middel.

Die nasionale span se kenteken, wat ook op die trui verskyn, toon die Asteekse slanggod Quetzalcoatl met die bynaam ''Serpientes'' daaronder. Die nasionale span se bynaam ''Serpientes'' (“die slange”) is ontleen aan die Spaanse woord vir [[slang]] en verwys na die Asteekse slanggod. Die beheerliggaam [[Meksikaanse Rugbyfederasie]] se kenteken toon die nasionale vlag in die kleure rooi, wit en groen met ’n gestiliseerde rugbybal in die middel, waaronder die Spaanse bewoording ''Federación Mexicana de Rugby'' en die afkorting ''FMRU'' regs daarby.

== Stadions ==
Meksiko beskik oor geen amptelike tuisstadion vir sy nasionale span nie. Die Meksikaanse nasionale rugbyspan gebruik vir hul rugbywedstryde eerder ’n verskeidenheid stadions dwarsdeur die land.

== Toetswedstryde ==
Meksiko het 25 van sy 47 toetswedstryde gewen, ’n wenrekord van 53,19%. Meksiko se statistieke in toetswedstryde teen al die lande, in alfabetiese volgorde, is soos volg (korrek teen September 2026):&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;team=78;template=results;type=team;view=opposition |title=International Rugby Union Statistics – Mexico |publisher=ESPNscrum |accessdate=16 September 2026}}&lt;/ref&gt;

{| class=&quot;sortable wikitable&quot;
! Teenstander
! Gespeel
! Gewen
! Verloor
! Gelykop
! % Gewen
|- bgcolor=&quot;#d0ffd0&quot; align=&quot;center&quot;
|-
| {{BHSru}} || 4 || 0 || 2 || 0 || 50,00
|-
| {{BARru}} || 1 || 0 || 1 || 0 || 0,00
|-
| {{BMUru}} || 4 || 3 || 1 || 0 || 75,00
|-
| {{BRAru}} || 2 || 0 || 2 || 0 || 0,00
|-
| {{COLru}} || 7 || 1 || 5 || 1 || 14,29
|-
| {{CYMru}} || 13 || 8 || 5 || 0 || 61,54
|-
| {{CROru}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 100,00
|-
| {{GUYru}} || 2 || 2 || 0 || 0 || 100,00
|-
| {{JAMru}} || 3 || 3 || 0 || 0 || 100,00
|-
| {{PARru}} || 2 || 1 || 1 || 0 || 50,00
|-
| {{VCTru}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 100,00
|-
| {{CZEru}} || 1 || 0 || 0 || 1 || 0,00
|-
| {{TTOru}} || 3 || 2 || 1 || 0 || 66,67
|-
| {{TCAru}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 100,00
|-
| align=&quot;left&quot; |'''Algeheel''' || '''47''' || '''25''' || '''21''' || '''1''' || '''53,19'''
|}

== Rekords ==
=== Wêreldbekerrekord ===
Meksiko kon tot dusver nog nie vir ’n [[rugbywêreldbeker]]toernooi kwalifiseer nie.

{| class=&quot;wikitable&quot;
! Jaar !! Uitslag
|-
| align=center | [[Rugbywêreldbeker 1987|1987]] || Nie genooi nie
|-
| align=center | [[Rugbywêreldbeker 1991|1991]] || Nie deelgeneem nie
|-
| align=center | [[Rugbywêreldbeker 1995|1995]] || Nie deelgeneem nie
|-
| align=center | [[Rugbywêreldbeker 1999|1999]] || Nie deelgeneem nie
|-
| align=center | [[Rugbywêreldbeker 2003|2003]] || Nie deelgeneem nie
|-
| align=center | [[Rugbywêreldbeker 2007|2007]] || Nie deelgeneem nie
|-
| align=center | [[Rugbywêreldbeker 2011|2011]] || Nie gekwalifiseer nie
|-
| align=center | [[Rugbywêreldbeker 2015|2015]] || Nie gekwalifiseer nie
|-
| align=center | [[Rugbywêreldbeker 2019|2019]] || Nie gekwalifiseer nie
|-
| align=center | [[Rugbywêreldbeker 2023|2023]] || Nie deelgeneem nie
|-
| align=center | [[Rugbywêreldbeker 2027|2027]] || Nie deelgeneem nie
|-
| align=center | [[Rugbywêreldbeker 2031|2031]] || {{n.v.t.}}
|}

=== Noord-Amerikaanse Rugbykampioenskap ===
Meksiko neem sedert 2008 aan die Noord-Amerikaanse Rugbykampioenskappe deel. Hulle het die toernooi twee keer gewen en een keer as naaswenner geëindig.
* Titeloorwinnings (2): 2016, 2025

=== Amerikaanse Rugbyuitdaagbeker ===
Meksiko het in 2018 en 2019 aan die Amerikaanse Rugbyuitdaagbeker vir swakker geagte Noord-Amerikaanse spanne ná die Amerikaanse Rugbykampioenskap deelgeneem. Hul beste prestasie was die tweede plek in 2019.

=== Ander toetswedstryde ===
Vanweë sy laat vestiging het Meksiko gedurende die amateurtydperk min toere volgens die ou tradisie onderneem, aangesien dit teen die jaar 2000 tot ’n einde gekom het. Deesdae is toetswedstryde teen die spanne van die Suidelike Halfrond tweekeer per jaar moontlik. Gedurende Juniemaand se [[midjaarrugbytoetsreeks]] en gedurende Novembermaand se [[eindjaarrugbytoetsreeks]]. In teenstelling met die meeste ander rugbylande speel Meksiko nie vir enige trofee teen sy teenstanders nie.

== Spelers ==
=== Huidige span ===
Die volgende spelers het die Meksikaanse span gevorm tydens die [[Rugbywêreldbeker 2019]]-kwalifisering:&lt;ref&gt;{{es}} {{cite web |url=https://mexrugby.com/website/noticias.html?start=12 |title=Estar en la Copa del Mundo en Rugby Femenil es un Hecho Histórico |publisher=[[Meksikaanse Rugbyfederasie]] |date=18 Julie 2018 |accessdate=30 Januarie 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190130104449/https://mexrugby.com/website/noticias.html?start=12 |archive-date=30 Januarie 2019 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

{|
| valign=&quot;top&quot;|
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+ Agterspelers ''(zagueros)''
|-
! Speler !! Posisie !! Klub
|-
| [[Andrés Rodríguez]] [[Lêer:Captain sports.svg|15px|Kaptein]] || [[Skrumskakel]] || Black Thunder
|-
| [[Christian Alvarez]] || [[Losskakel]] || Austin Huns
|-
| [[Luc Martin]] || [[Senter]] || Tazmania
|-
| [[Brandon Arriaga]] || Senter || Miami Tridents
|-
| [[Connor Olvera]] || Senter || Utah Warriors Academy
|-
| [[Diego Sanchez]] || [[Vleuel]] || ''klubloos''
|-
| [[Fharid Samano]] || Vleuel || Cumiyais Monterrey
|-
| [[Yeudiel Suro]] || Vleuel || Cumiyais Monterrey
|-
| [[Rodrigo Ripoll]] || [[Heelagter]] || Querétaro Roosters
|-
| [[Agustín Sánchez]] || Heelagter || Hammerheads Cancún
|-
| [[Pascual Nadal]] || Heelagter || Black Thunder
|}
|
| valign=&quot;top&quot;|
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+ Voorspelers ''(delanteros)''
|-
! Speler !! Posisie !! Klub
|-
| [[Alberto Mizael Loredo Reta]] || [[Haker]] || Cumiyais Monterrey
|-
| [[Marcos Flegmann]] || [[Stut]] || Boston
|-
| [[Maximiliano Douek]] || Stut || Tazmania
|-
| [[Jesús Rico]] || Stut || Cumiyais Monterrey
|-
| [[Erick Castillo]] || [[Slot (rugby)|Slot]] || Black Thunder
|-
| [[Santiago Prieto Ledesma]] || Slot || Black Thunder
|-
| [[José Raúl Reyes]] || [[Losvoorspeler]] || Cumiyais Monterrey
|-
| [[Gonzalo Ponce]] || Losvoorspeler || Black Thunder
|-
| [[Alberto Ruiz]] || Losvoorspeler || Wallabies
|-
| [[Santiago Leboreiro]] || Losvoorspeler || Black Thunder
|-
| [[Simon Pierre]] || [[Agsteman]] || Tazmania
|}
|}

=== Bekende spelers ===
Tot dusver is nog geen Meksikaanse speler in Wêreldrugby se Heldesaal opgeneem nie.

== Sien ook ==
{{Portaal|Rugby|Ru ball.svg}}
* [[Meksikaanse nasionale sokkerspan]]

== Verwysings ==
{{Verwysings|4}}

== Bronnelys ==
* {{fr}} {{cite book |author=Henri Garcia |title=La fabuleuse histoire du rugby |publisher=Éditions de La Martinière |location=Parys |year=2011 |isbn=978-2-7324-4528-1}}
* {{en}} {{cite book |author=Huw Richards |title=A Game for Hooligans: The History of Rugby Union |url=https://archive.org/details/gameforhooligans0000rich |publisher=Mainstream Publishing |location=Edinburg |year=2007 |isbn=978-1-84596-255-5}}
* {{en}} {{cite book |author=Richard Bath |title=The Complete Book of Rugby |url=https://archive.org/details/rugby0000rich |publisher=Seven Oaks |year=1997 |isbn=1-86200-013-1}}

== Eksterne skakels ==
* {{es}} [https://mexrugby.com/ Amptelike webwerf van die Meksikaanse Rugbyfederasie]
* {{en}} [https://www.world.rugby/organisation/membership/north-america/mexico Meksiko by Wêreldrugby]
* {{en}} [https://www.americasrugbynews.com/category/mexico/ Meksiko op Americas Rugby News]

{{Nasionale rugbyspanne}}
{{Normdata}}

[[Kategorie:Rugby in Meksiko]]
[[Kategorie:Nasionale rugbyspanne van Noord-Amerika]]</text>
      <sha1>7rvtsf97ns8ek2i7ep2532i3b2muesx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Meksikaanse Rugbyfederasie</title>
    <ns>0</ns>
    <id>469203</id>
    <revision>
      <id>2977163</id>
      <parentid>2976643</parentid>
      <timestamp>2026-10-09T20:30:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>SpesBona</username>
        <id>2720</id>
      </contributor>
      <comment>Bygewerk</comment>
      <origin>2977163</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4850" sha1="944ml921bzenvtglhai0cmdzttcbztm" xml:space="preserve">{{Inligtingskas2
|naam = Meksikaanse Rugbyfederasie
|kleur = 
|titel =
|beeld = Kenteken van die Meksikaanse Rugbyfederasie.png
|beeld_wydte = 200px
|beeld_onderskrif = Kenteken van die Meksikaanse Rugbyfederasie
|beeld2 = 
|beeld2_wydte = 
|beeld2_onderskrif = 
|opskrif1 = [[Spaans]]e naam
|1 = ''Federación Mexicana de Rugby''
|opskrif2 = Afkorting
|2 = FMR of FMRU
|opskrif3 = [[Land]]
|3 = {{vlagland|Meksiko}}
|opskrif4 = [[Sport]]soorte
|4 = [[Rugby]], [[Sewesrugby]]
|opskrif5 = Gestig op
|5 = 23 Maart 1972
|opskrif6 = 
|6 = 
|opskrif7 = Lid van
|7 = [[Wêreldrugby]]
|opskrif8 = Aangesluit in
|8 = 2006
|opskrif9 = Vastelandse beheerliggaam
|9 = [[Rugby Amerikas Noord]]
|opskrif10 = President
|10 = Francisco Echeguren
|opskrif11 = Setel
|11 = [[Meksikostad]], Meksiko
|opskrif12 = [[Amptelike taal]]
|12 = Spaans
|opskrif13 = Amptelike webwerf
|13 = [https://mexrugby.com/ ''mexrugby.com'']
|opskrif14 = 
|14 = 
|opskrif15 = 
|15 = 
|opskrif16 = 
|16 = 
|opskrif17 = 
|17 = 
|opskrif18 = 
|18 = 
|opskrif19 = 
|19 = 
|opskrif20 = 
|20 = 
}}

Die '''Meksikaanse Rugbyfederasie''' ([[Spaans]]: ''Federación Mexicana de Rugby'', afgekort FMR) is die bestuursliggaam wat [[rugby]] en [[sewesrugby]] in [[Meksiko]] beheer. Die beheerliggaam is in 1972 gestig en in [[Meksikostad]] gesetel. Sedert 2006 verteenwoordig dit Meksiko by [[Wêreldrugby]] en ook by [[Rugby Amerikas Noord]] (RAN).

== Geskiedenis ==
Die Meksikaanse Rugbyfederasie is op 23 Maart 1972 as die ''Unión Mexicana de Rugby'' (UMR; “Meksikaanse Rugbyunie”) gestig en het op 15 Maart 2003 sy huidige naam aangeneem.&lt;ref name=&quot;Historia&quot;&gt;{{es}} {{cite web |url=https://mexrugby.com/federacion/historia-de-la-fmru/ |title=Historia de la FMRU |publisher=[[Meksikaanse Rugbyfederasie]] |accessdate=16 September 2026}}&lt;/ref&gt; In 2006 het dit ’n volle lid van die Internasionale Rugbyraad (IRR; nou [[Wêreldrugby]]) geword.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/organisation/membership/north-america/mexico |title=Mexico |publisher=[[Wêreldrugby]] |accessdate=16 September 2026}}&lt;/ref&gt; In dieselfde jaar het die Meksikaanse beheerliggaam by [[Rugby Amerikas Noord]] (''Rugby Americas North'', RAN) aangesluit.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.americasnorth.rugby/about/members |title=Members |publisher=[[Rugby Amerikas Noord]] |accessdate=16 September 2026}}&lt;/ref&gt;

== Taak ==
Die Meksikaanse Rugbyfederasie organiseer verskeie nasionale spanne, insluitend [[Meksikaanse nasionale rugbyspan|Meksiko se nasionale seniorrugbyspan vir mans]] (die Serpientes), vroue en jeug. Die Meksikaanse beheerliggaam hou ook toesig oor sewesrugby in Meksiko en aangesien dit ’n Olimpiese sportsoort is, werk hulle met die Meksikaanse [[Nasionale Olimpiese Komitee]] saam.&lt;ref name=&quot;Historia&quot; /&gt; Naas die amptelike nasionale span roep die Meksikaanse Rugbyfederasie ook ander keurspanne byeen. Daarbenewens bestuur die beheerliggaam kinder- en jeugrugby in Meksiko. Kinders en jongmense word reeds op skool aan rugby bekend gestel en na gelang van hul belangstelling en talent begin hulle met hul afrigting. Net soos ander rugbylande beskik Meksiko oor ’n o/20-nasionale span wat aan die [[Wêreldrugby o/20-trofee]] deelneem.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/tournaments/u20/trophy |title=World Rugby U20 Trophy |publisher=[[Wêreldrugby]] |accessdate=16 September 2026}}&lt;/ref&gt; Die ''Mexico Sevens'' is die Meksikaanse sewesrugbyspan en hulle neem aan internasionale toernooie soos Wêreldrugby se Sewesreeks, Sewesrugbywêreldbeker en [[Olimpiese Somerspele]] deel.

Die beheerliggaam reël ook die plaaslike kompetisies. Die hoogste rugbyliga in die land is die ''Liga Mexicana de Rugby XV’s'' wat in 1972 gestig is en tans tussen 15 spanne beslis word. Die meeste spelers van die Meksikaanse nasionale span speel in dié liga. Van die ander spelers is veral op professionele vlak in die [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]] aktief.

== Kenteken ==
Die nasionale span se kenteken, wat ook op die trui verskyn, toon die [[Asteekse mitologie|Asteekse slanggod]] Quetzalcoatl met die bynaam ''Serpientes'' daaronder. Die nasionale span se bynaam ''Serpientes'' (“die slange”) is ontleen aan die Spaanse woord vir [[slang]] en verwys na die Asteekse slanggod. Die beheerliggaam Meksikaanse Rugbyfederasie se kenteken toon die [[Vlag van Meksiko|nasionale vlag]] in die kleure rooi, wit en groen met ’n gestiliseerde rugbybal in die middel, waaronder die Spaanse bewoording ''Federación Mexicana de Rugby'' en die afkorting ''FMRU'' regs daarby.

== Verwysings ==
{{Verwysings}}

== Eksterne skakels ==
* {{es}} [https://mexrugby.com/ Die Meksikaanse Rugbyfederasie se amptelike tuisblad]

{{Affiliasies van Wêreldrugby}}
{{Normdata}}

[[Kategorie:Rugby in Meksiko]]
[[Kategorie:Rugbybeheerliggaam]]
[[Kategorie:Wêreldrugby]]</text>
      <sha1>944ml921bzenvtglhai0cmdzttcbztm</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Wit bevoorregting</title>
    <ns>0</ns>
    <id>469679</id>
    <revision>
      <id>2977157</id>
      <parentid>2975549</parentid>
      <timestamp>2026-10-09T19:29:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>131157</id>
      </contributor>
      <comment>Red 4 verwysing(s) en merk 1 as dood.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>2977157</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="115673" sha1="1pjx828dsmswxy5xvweemo2wzdmytl8" xml:space="preserve">{{Kort beskrywing|Maatskaplike bevoorregting op grond van veltint}}

'''Wit bevoorregting''' is die maatskaplike bevoorregting wat [[wit mense]] in sommige samelewings bevoordeel in vergelyking met nie-wit mense onder dieselfde maatskaplike, politieke of ekonomiese omstandighede.&lt;ref name=&quot;phenomenon&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Neville&quot; /&gt; Met wortels in die Europese [[kolonialisme]] en [[imperialisme]]&lt;ref name=&quot;jamesstephens1824&quot;&gt;{{Cite book |last=Stephen |first=James |url=https://www.cambridge.org/core/product/identifier/9780511756528/type/book |title=The Slavery of the British West India Colonies Delineated: As it Exists Both in Law and Practice, and Compared with the Slavery of Other Countries, Antient and Modern |date=30 September 2010 |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-1-108-02082-4 |edition=1 |page=179 |doi=10.1017/cbo9780511756528}}&lt;/ref&gt; en die [[Transatlantiese slawehandel|transatlantiese slawehandel]] het wit bevoorregting ontwikkel in omstandighede wat in die breë daarop gemik was om wit rassevoorregte,&lt;ref name=&quot;colonialismandbeyond2013&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;modernpolitical2003&quot;/&gt; verskeie nasionale burgerskappe en ander regte of besondere voordele te beskerm.&lt;ref name=&quot;racialprofiling2006&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;livingracism2017&quot;/&gt;

In die studie van wit bevoorregting en die breër veld van witheidstudies, wat albei in die [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]] begin is, gebruik akademiese benaderings soos die [[kritiese rasteorie]] die begrip om te ontleed hoe [[rassisme]] en gerassifiseerde samelewings die lewens van wit of witvellige mense raak.&lt;ref name=&quot;Banks-2012&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{Cite book|last=Cole |first=Mike |title=Marxism and educational theory: origins and issues |date=2008 |publisher=Routledge |isbn=978-0-203-39732-9 |location=Londen |pages=36-49 |oclc=182658565}}&lt;/ref&gt; Die Amerikaanse akademikus Peggy McIntosh het byvoorbeeld die voordele wat wittes in [[Weste|Westerse]] samelewings geniet en wat nie-wittes nie ervaar nie, as &quot;'n onsigbare pak onverdiende bates&quot; beskryf.&lt;ref name=&quot;Unpacking&quot;/&gt; Wit bevoorregting dui op sowel ooglopende as minder ooglopende passiewe voordele waarvan wit mense dalk nie bewus is dat hulle dit het nie, wat dit van openlike sydigheid of vooroordeel onderskei. Dit sluit in kulturele bevestiging van 'n mens se eie waarde, 'n veronderstelde hoër maatskaplike status en die vryheid om te beweeg, te koop, te werk, te speel en [[Vryheid van spraak|vryelik te praat]]. Die uitwerking daarvan is in beroeps-, opvoedkundige en persoonlike kontekste sigbaar. Die begrip impliseer ook die reg om die algemeengeldigheid van 'n mens se eie ervarings te veronderstel, wat ander as anders of uitsonderlik merk terwyl 'n mens jouself as normaal beskou.&lt;ref name=&quot;Vice&quot;&gt;{{cite journal |last=Vice |first=Samantha |title=How Do I Live in This Strange Place? |journal=Journal of Social Philosophy |date=7 September 2010 |volume=41 |issue=3 |pages=323-342 |doi=10.1111/j.1467-9833.2010.01496.x}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Martin-McDonald-2008&quot;&gt;{{cite journal |last=Martin-McDonald |first=K. |author2=McCarthy, A. |title='Marking' the white terrain in indigenous health research: literature review |journal=Journal of Advanced Nursing |date=Januarie 2008 |volume=61 |issue=2 |pages=126-33 |pmid=18186904 |doi=10.1111/j.1365-2648.2007.04438.x |url=https://eprints.qut.edu.au/19655/1/19655.pdf}}&lt;/ref&gt;

Sommige akademici sê die term gebruik die begrip &quot;witheid&quot; as plaasvervanger vir klas of ander maatskaplike bevoorregting, of as afleiding van dieper onderliggende probleme van ongelykheid.&lt;ref name=&quot;Arnesen&quot;&gt;{{cite journal |first=Eric |last=Arnesen |title=Whiteness and the Historians' Imagination |journal=International Labor and Working-Class History |volume=60 |date=Oktober 2001 |pages=3-32 |doi=10.1017/S0147547901004380 |s2cid=202921126}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Hartigan2005&quot;&gt;Hartigan, ''Odd Tribes'' (2005), pp. 1-2.&lt;/ref&gt; Ander sê dit is nie dat witheid 'n plaasvervanger is nie, maar dat baie ander maatskaplike voorregte daarmee verweef is, wat komplekse en noukeurige ontleding verg om vas te stel hoe witheid tot bevoorregting bydra.&lt;ref name=&quot;Privilege&quot;/&gt; Ander kommentators stel alternatiewe definisies van witheid en uitsonderings op of grense van wit identiteit voor. Hulle voer aan dat die begrip wit bevoorregting belangrike verskille tussen wit subbevolkings en individue misken, en dat die idee van witheid nie alle wit mense kan insluit nie.&lt;ref name=&quot;uws&quot;&gt;{{cite journal |last1=Forrest |first1=James |last2=Dunn |first2=Kevin |title='Core' Culture Hegemony and Multiculturalism |journal=Ethnicities |date=Junie 2006 |volume=6 |number=2 |doi=10.1177/1468796806063753 |url=http://www.uws.edu.au/__data/assets/pdf_file/0008/29645/A23.pdf |pages=203-230 |s2cid=16710756}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Privilege&quot;/&gt; Hulle wys op die probleem om die verskeidenheid nie-wit mense en [[Etniese groep|etnisiteit]] binne hierdie groepe te erken.&lt;ref name=&quot;Privilege&quot;/&gt;

Sommige kommentators het opgemerk dat die &quot;akademies klinkende begrip van wit bevoorregting&quot; soms verdedigendheid en misverstand onder wit mense uitlok, deels weens die wyse waarop die begrip vinnig in die hoofstroom deur veldtogte op [[sosiale media]] soos [[Black Lives Matter]] beland het.&lt;ref name=&quot;brydum&quot;&gt;{{cite news |last1=Brydum |first1=Sunnivie |title=The Year in Hashtags: 2014 |url=http://www.advocate.com/year-review/2014/12/31/year-hashtags |access-date=23 Januarie 2016 |agency=The Advocate |date=31 Desember 2014}}&lt;/ref&gt; As 'n akademiese begrip wat eers onlangs in die hoofstroom beland het, word wit bevoorregting gereeld deur niekenners verkeerd vertolk; sommige akademici wat dit dekades lank ongestoord bestudeer het, was deur die teenkanting van [[Regs (politiek)|regse]] kritici sedert ongeveer 2014 verras.&lt;ref name=&quot;weinburg&quot;&gt;{{cite news |last1=Weinburg |first1=Cory |title=The White Privilege Moment |url=https://www.insidehighered.com/news/2014/05/28/academics-who-study-white-privilege-experience-attention-and-criticism |access-date=19 Januarie 2016 |agency=Inside Higher Ed |date=28 Mei 2014}}&lt;/ref&gt; Die akademiese begrip is as essensialisties beskryf.&lt;ref name=&quot;l850&quot;&gt;{{cite journal |last=de Montigny |first=Gerald AJ |title=The essentialism of whiteness: Abandoning empirical engagement |journal=Journal of Social Work |volume=13 |issue=6 |date=2013 |issn=1468-0173 |doi=10.1177/1468017312475279 |pages=633-651 |url=https://journals.sagepub.com/doi/10.1177/1468017312475279 |access-date=25 Mei 2026 |url-access=subscription}}&lt;/ref&gt;

==Definisie==
Wit bevoorregting is 'n versameling maatskaplike voordele wat aan wit mense toekom ongeag hulle sosio-ekonomiese klas,&lt;ref name=&quot;phenomenon&quot;&gt;
* {{cite book |title=The Heart of Whiteness: Confronting Race, Racism and White Privilege |first1=Robert |last1=Jensen |quote=White privilege, like any social phenomenon, is complex. |date=2005 |publisher=City Lights Publishers |isbn=978-0-87286-449-8 |page=8 |chapter=Race Words and Race Stories |chapter-url=https://archive.org/details/heartofwhiteness0000jens/page/8}}
* {{cite book |title=First Voices: An Aboriginal Women's Reader |first1=Patricia Anne |last1=Monture |author2=Patricia Danielle McGuire |quote=Peggy Mcintosh's work on this issue, titled &quot;White Privilege: Unpacking the Invisible Knapsack,&quot; remains one of the best resources for beginning to understanding this social phenomenon. |date=2009 |publisher=Inanna Publications |isbn=978-0-9808822-9-2 |page=523}}
* {{cite book |title=Deconstructing Privilege: Teaching and Learning as Allies in the Classroom |editor=Kim Case |first=Tim |last=Wise |quote=For example, I (Tim) often point to examples that illustrate such exceptions to highlight white privilege as a measurable social phenomenon even though poor White people exist. |date=2013 |publisher=Routledge |isbn=978-0-415-64146-3 |page=26}}
* {{cite book |title=Bourdieu for Educators: Policy and Practice |first1=Fenwick W. |last1=English |author2=Cheryl L. Bolton |quote=Some educational researchers today have called this phenomenon &quot;white privilege&quot; (Apple, 2004; Swalwell &amp; Sherman, 2012). |date=2015 |publisher=SAGE Publications |isbn=978-1-4129-9659-4 |page=45 |chapter=Chapter 2: Unmasking the School Asymmetry and the Social System}}&lt;/ref&gt; in samelewings wat deur rasseongelykheid gekenmerk word.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Definition of WHITE PRIVILEGE |url=https://www.merriam-webster.com/dictionary/white%20privilege |website=www.merriam-webster.com |access-date=30 Mei 2025 |language=en}}&lt;/ref&gt;

Volgens die American Anthropological Association is die algemene publiek gekondisioneer om verskillende menslike &quot;rasse&quot; as werklike afsonderlike verdelings van die menslike spesie te beskou, in stryd met [[Genetika|genetiese]] bewyse wat duidelik toon dat alle menslike &quot;rasse&quot; na aan mekaar verwant is.&lt;ref name=&quot;AAA&quot; /&gt; Die verkeerde oortuiging dat ras werklik bestaan, het daartoe gelei dat sommige groepe (soos [[Swart mense|swart mense]]) as minderwaardig beskou word, terwyl dit ander (soos wit mense) onbillike toegang tot voorregte, mag en [[rykdom]] gee.&lt;ref name=&quot;AAA&quot;&gt;{{Cite web |last=American Anthropological Association |date=1998 |title=AAA Statement on Race |url=https://www.americananthro.org/ConnectWithAAA/Content.aspx?ItemNumber=2583 |access-date=21 Junie 2021}}&lt;/ref&gt;

Studies oor wit bevoorregting probeer verduidelik hoe rassisme voordele aan wit mense verleen.&lt;ref&gt;{{Cite journal |year=2000 |last1=Pulido |first1=L. |doi=10.1111/0004-5608.00182 |title=Rethinking Environmental Racism: White Privilege and Urban Development in Southern California |journal=Annals of the Association of American Geographers |volume=90 |issue=1 |page=15 |bibcode=2000AAAG...90...12P |hdl=10214/1833 |s2cid=38036883 |url=https://atrium.lib.uoguelph.ca/xmlui/bitstream/10214/1833/1/30-Pulido.pdf |hdl-access=free}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Andersen |first1=Chris |title=Critical Indigenous Studies in the Classroom: Exploring 'the Local' using Primary Evidence |journal=International Journal of Critical Indigenous Studies |date=2012 |volume=5 |issue=1 |doi=10.5204/ijcis.v5i1.95 |url=http://www.isrn.qut.edu.au/publications/internationaljournal/documents/Final_Anderson_IJCIS.pdf |doi-access=free}}&lt;/ref&gt; Die meeste definisies en besprekings van die begrip neem daarom McIntosh se metafoor van die &quot;onsigbare rugsak&quot; wat wit mense onbewustelik &quot;dra&quot; in 'n samelewing waar rassisme algemeen voorkom, as vertrekpunt.&lt;ref name=&quot;Marcus2017&quot;&gt;{{cite news |last1=Marcus |first1=David |title=A Conservative Defense of Privilege Theory |url=https://www.weeklystandard.com/david-marcus/a-conservative-defense-of-privilege-theory |archive-url=https://web.archive.org/web/20181026222645/https://www.weeklystandard.com/david-marcus/a-conservative-defense-of-privilege-theory |archive-date=26 Oktober 2018 |work=The Weekly Standard |date=6 November 2017 |language=en |quote=First described by Peggy McIntosh in the late 1980s, white privilege basically describes somewhat hidden advantages that white people in our society enjoy, that they did not earn.}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Banks-2012&quot;&gt;{{Cite book |year=2012 |last=Banks |first=J. |title=Encyclopedia of Diversity in Education |publisher=SAGE Publications |location=Thousand Oaks, Kalifornië |isbn=978-1-4129-8152-1 |page=2300}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite journal |year=2010 |last1=Lund |first1=C. L. |title=The nature of white privilege in the teaching and training of adults |doi=10.1002/ace.359 |journal=New Directions for Adult and Continuing Education |volume=2010 |issue=125 |page=18}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Neville&quot;&gt;Neville, H., Worthington, R., Spanierman, L. (2001). ''Race, Power, and Multicultural Counseling Psychology: Understanding White Privilege and Color Blind Racial Attitudes.'' In Ponterotto, J., Casas, M., Suzuki, L., en Alexander, C. (reds.), ''Handbook of Multicultural Counseling'', Thousand Oaks, Kalifornië: SAGE.&lt;/ref&gt;

==Geskiedenis==
===Europese kolonialisme===
{{Hoofartikel|Kolonialisme}}
{{Sien ook|Postkolonialisme}}
Europese kolonialisme, wat van die vroegste beduidende kontak tussen Europeërs en [[Inheemse volke|inheemse volke]] ingesluit het, was van deurslaggewende belang in die grondlegging en ontwikkeling van wit bevoorregting.&lt;ref name=&quot;modernpolitical2003&quot;&gt;{{cite book |title=Modern Political Culture in the Caribbean |editor1=Henke, Holger |editor2=Fred Reno |first1=Percy C. |last1=Hintzen |quote=In making their claims to white elite status, the elite of colonial Africa and its colonized diaspora have managed to reproduce, in postcolonial political economy, the very forms of domination that existed under colonialism. These forms are rooted in racial exclusivity and racial privilege. |date=2003 |publisher=University Press of the West Indies |isbn=978-976-640-135-1 |page=396}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;racialprofiling2006&quot;&gt;{{cite book |last1=Henry |first1=Frances |title=Racial Profiling in Canada: Challenging the Myth of 'a Few Bad Apples' |author2=Carol Tator |date=2006 |publisher=University of Toronto Press |isbn=978-0-8020-8714-0 |page=22 |quote=Whiteness studies analyse the link between white skin and the position of privilege operating in most societies, including those which have been subjected to European colonialism.}}&lt;/ref&gt; Akademici soos Charles V. Hamilton het ondersoek hoe Europese kolonialisme en [[slawerny]] in die vroegmoderne tyd,&lt;ref name=&quot;livingracism2017&quot;&gt;{{cite book |title=Living Racism: Through the Barrel of the Book |editor1=Theresa Rajack-Talley |editor2=Derrick R. Brooms |first1=Clarence R. |last1=Talley |quote=Stokely Carmichael and Charles V. Hamilton in their book, ''Black Power: The Politics of Liberation in America'', argue that the internal colonialism of the Black population occurs as the purposeful relegation of the Black population to inferior political and economic status both during and subsequent to slavery. |date=2017 |publisher=Lexington Books |isbn=978-1-4985-4431-3 |page=17}}&lt;/ref&gt; insluitend die transatlantiese slawehandel en Europa se [[Kolonisasie|kolonisering]] van Amerika, 'n eeue lange verloop van wit bevoorregting en nie-wit onderwerping aan die gang gesit het.&lt;ref name=&quot;colonialismandbeyond2013&quot;&gt;{{cite book |title=Colonialism and Beyond: Race and Migration from a Postcolonial Perspective |first1=Eva |last1=Bischoff |author2=Elisabeth Engel |quote=Whiteness scholars mostly concentrate on the idea of power as a white economic and political privilege, which is assumed to have been formed over centuries and to still be unconsciously perpetuated by individuals. |date=2013 |publisher=LIT Verlag |isbn=978-3-643-90261-0 |page=33}}&lt;/ref&gt; Die [[sosiologie|sosioloog]] Bob Blauner het voorgestel dat hierdie tydperk van Europese kolonialisme en slawerny die hoogtepunt, of die uiterste vorm, van wit bevoorregting in die opgetekende geskiedenis was.&lt;ref&gt;{{cite book |title=Racial Oppression in America |first1=Bob |last1=Blauner |quote=White privilege, while real and significant, is not as inherently crucial to our economic system and social life styles as it was in classical colonialism. |date=1972 |publisher=HarperCollins |isbn=978-0-06-040771-1 |page=26 |url=https://archive.org/details/racialoppression0000blau/page/26}}&lt;/ref&gt;

William Miller Macmillan voer aan dat die [[Groot Trek]] 'n poging was om die rassevoorregte van [[Wit Suid-Afrikaners|wit Suid-Afrikaners]] te behou. Antislawernybeleid is deur die [[Nederlands]]sprekende setlaars as 'n bedreiging beskou; hulle was bang om hulle Afrika- en Asiatiese slawe en hulle hoër status as mense van Europese afkoms te verloor.&lt;ref&gt;{{cite book |title=The Cambridge History of the British Empire |chapter-url=https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.508933 |author1=Macmillan, William Miller |editor1=John Holland Rose |editor2=Arthur Percival Newton |editor3=Ernest Alfred Benians |editor4=Henry Dodwell |date=1929 |publisher=The Macmillan Company |page=322 |edition=Volume 8 |chapter=The Frontier and the Kaffir Wars, 1792-1836}}&lt;/ref&gt; Berigte in die pers van daardie tyd het soortgelyke waarnemings gemaak.&lt;ref&gt;{{cite news |title=Zaire Church News |first1=Willard |last1=Gliden Cram |edition=Volume 80-96 |date=1932 |page=16}}&lt;/ref&gt;

===Vroeg-20ste eeu===
[[Lêer:White and colored water fountain then and now - crop.jpg|thumb|150px|Segregasie in die [[Jim Crow-wette|Jim Crow]]-Suide het die gebruik van afsonderlike drinkfonteine vir swart Amerikaners voorgeskryf.]]

'n Toespraak oor ''Social Equities'' in 'n publikasie van 1910 van die National Council of the Congregational Churches of the United States toon van die vroegste terminologie wat in die begrip van witvelbevoorregting ontwikkel het:
{{Blockquote|Watter oneindige wreedhede en ongeregtighede is nie begaan deur mense wat geglo het dat 'n wit vel besondere voorregte meebring nie, en wat naas die goddelike reg van konings ook die goddelike reg van die wittes gereken het! Ons is almal bereid om die las van die wit man op te neem as daardie las die voorreg meebring om die wit man se meerderwaardigheid te laat geld, om die mens van 'n mindere soort uit te buit en hom sy plek te laat ken en hou.&lt;ref&gt;{{cite book |title=National Council Fourteenth Triennial Session Addresses and Discussions |chapter=Social Equities |first1=George Luther |last1=Cady |date=1910 |publisher=National Council of the Congregational Churches of the United States |location=Boston, Massachusetts |edition=10-20 Oktober, Fourteenth Triennial Session |page=65}}&lt;/ref&gt;}}

In sy ''Black Reconstruction in America'' van 1935 het W. E. B. Du Bois die begrip van 'n &quot;sielkundige loon&quot; vir wit arbeiders ingevoer. Hy het geskryf dat hierdie besondere status die arbeidersbeweging verdeel het deurdat laagbesoldigde wit werkers meerderwaardig gevoel het teenoor laagbesoldigde swart werkers.&lt;ref name=&quot;DuBois&quot;/&gt; Du Bois het [[wit oppergesag]] geïdentifiseer as 'n wêreldwye verskynsel wat maatskaplike toestande dwarsoor die wêreld deur kolonialisme beïnvloed.&lt;ref name=&quot;Leonardo&quot;&gt;{{cite journal |last1=Leonardo |first1=Zeus |year=2010 |title=The Souls of White Folk: critical pedagogy, whiteness studies, and globalization discourse |journal=Race Ethnicity and Education |volume=5 |issue=1 |page=2002 |doi=10.1080/13613320120117180 |s2cid=145354229}}&lt;/ref&gt; Du Bois het byvoorbeeld geskryf:
{{Blockquote|Daar moet onthou word dat die wit groep arbeiders, hoewel hulle 'n lae loon ontvang het, gedeeltelik vergoed is met 'n soort openbare en sielkundige loon. Hulle het openbare eerbetoon en beleefdheidstitels gekry omdat hulle wit was. Hulle is vrylik saam met alle klasse wit mense tot openbare byeenkomste, openbare parke en die beste skole toegelaat. Die polisie is uit hulle geledere getrek, en die howe, wat van hulle stemme afhanklik was, het hulle met sodanige toegeeflikheid behandel dat dit wetteloosheid aangemoedig het. Hulle stem het openbare amptenare gekies, en hoewel dit min uitwerking op die ekonomiese situasie gehad het, het dit 'n groot uitwerking gehad op hulle persoonlike behandeling en die eerbied wat aan hulle betoon is. Wit skoolgeboue was die beste in die gemeenskap en opvallend geleë, en dit het van twee tot tien keer soveel per kop gekos as die skole vir swart kinders. Die koerante het gespesialiseer in nuus wat die arm wittes gevlei het en die Neger byna heeltemal geïgnoreer behalwe in misdaad en bespotting.&lt;ref name=&quot;DuBois&quot;&gt;Du Bois, W. E. B., ''Black Reconstruction in America, 1860-1880'' (New York: Free Press, 1995-heruitgawe van die 1935-oorspronklike), pp. 700-701. {{ISBN|0-684-85657-3}}.&lt;/ref&gt;}}

In 'n uitgawe van die tydskrif ''Modern Review'' van 1942 het Ramananda Chatterjee [[Winston Churchill]] van skynheilige beleidstandpunte beskuldig omdat hy, soos Chatterjee dit gesien het, rassegelykheid in die [[Verenigde Koninkryk]] en die Verenigde State ondersteun het maar nie in [[Brits-Indië]] nie: &quot;Mnr. Churchill kan wit bevoorregting en monopolie in Indië ondersteun terwyl hy voorregte en monopolie aan albei kante van die Atlantiese Oseaan teenstaan.&quot;&lt;ref&gt;{{cite news |title=The Modern Review |first1=Ramananda |last1=Chatterjee |edition=Volume 71 |date=1942 |page=20}}&lt;/ref&gt; In 1943, tydens die [[Tweede Wêreldoorlog]], het die sosioloog Alfred McClung Lee se ''Race Riot, Detroit 1943'' die &quot;Nazi-agtige waarborg van wit bevoorregting&quot; in die Amerikaanse samelewing aangespreek:
{{Blockquote|Wit Amerikaners kan hulleself gerus afvra: Waarom het wittes soveel besondere voordele nodig in hulle mededinging met Negers? Soortgelyke taktiek om Joodse mededinging in [[Nazi-Duitsland]] uit te skakel, het die geskokte veroordeling van die beskaafde wêreld ontlok.&lt;ref&gt;{{cite book |title=Race Riot, Detroit 1943 |first1=Alfred |last1=McClung Lee |author2=Norman Daymond Humphrey |date=1943 |publisher=The Dryden Press |page=139}}&lt;/ref&gt;}}

===Laat 20ste eeu===
{{Sien ook|Interseksionaliteit}}
Die begrip wit bevoorregting is in radikale kringe gebruik vir selfkritiek deur antirassistiese wittes.&lt;ref name=&quot;newyorker&quot;&gt;{{cite news |last=Rothman |first=Joshua |title=The Origins of &quot;Privilege&quot; |url=http://www.newyorker.com/online/blogs/books/2014/05/the-woman-who-coined-the-term-white-privilege.html |access-date=14 Mei 2014 |magazine=The New Yorker |date=13 Mei 2014}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Martin-McDonald-2008&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{Cite journal |last=McIntosh |first=Peggy |date=1988 |title=White Privilege and Male Privilege: A Personal Account of Coming to See Correspondences Through Work in Women's Studies |url=https://www.collegeart.org/pdf/diversity/white-privilege-and-male-privilege.pdf |website=www.collegeart.org}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Unpacking&quot;&gt;{{cite web |first1=Peggy |last1=McIntosh |title=White privilege: Unpacking the Invisible Knapsack |url=https://med.umn.edu/sites/med.umn.edu/files/2022-12/White-Privilege_McIntosh-1989.pdf |access-date=31 Mei 2025 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160307160330/http://people.westminstercollege.edu/faculty/jsibbett/readings/White_Privilege.pdf |archive-date=7 Maart 2016}} ''Independent School'', Winter 1990, Vol. 49, uitgawe 2, p. 31.&lt;/ref&gt;

In die 1960's het Theodore W. Allen wit Amerikaners aangespoor om hulle &quot;witvelvoorregte&quot; prys te gee.&lt;ref&gt;Allen, Theodore W., &quot;A Call ... John Brown Memorial Pilgrimage ... December 4, 1965&quot;, John Brown Commemoration Committee, 1965; en Jeffrey B. Perry, [http://clogic.eserver.org/2010/2010.html &quot;The Developing Conjuncture and Some Insights from Hubert Harrison and Theodore W. Allen on the Centrality of the Fight against White Supremacy&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151206054043/http://clogic.eserver.org/2010/2010.html |date=6 Desember 2015}}, ''Cultural Logic'', 2010.&lt;/ref&gt; In dieselfde tydperk het die Students for a Democratic Society opgeroep &quot;vir 'n algehele stryd teen 'witvelvoorregte'&quot;.&lt;ref&gt;Sien Ignatin (Ignatiev), Noel, en Ted (Theodore W.) Allen, [http://www.sds-1960s.org/WhiteBlindspot.pdf &quot;'White Blindspot' and 'Can White Workers Radicals Be Radicalized?'&quot;] (Detroit: The Radical Education Project en New York: NYC Revolutionary Youth Movement, 1969); Thomas R. Brooks, [https://www.nytimes.com/1969/06/15/archives/the-new-left-is-showing-its-age-the-new-left-is-showing-its-age.html &quot;The New Left is Showing Its Age&quot;], ''The New York Times'', 15 Junie 1969, p. 20.&lt;/ref&gt;

Allen het sy ontleding van wit bevoorregting na die koloniale tydperk uitgebrei.&lt;ref&gt;Allen, Theodore W., [http://clogic.eserver.org/2006/allen.html ''Class Struggle and the Origin of Racial Slavery: The Invention of the White Race''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110406121446/http://clogic.eserver.org/2006/allen.html |date=6 April 2011}} (Hoboken: Hoboken Education Project, 1975), in 2006 heruitgegee met 'n inleiding deur Jeffrey B. Perry by die Center for the Study of Working Class Life, SUNY, Stony Brook.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Allen, Theodore W., ''The Invention of the White Race'', Vol. I: ''Racial Oppression and Social Control'' (New York: Verso, 1994, 2012, {{ISBN|978-1-84467-769-6}}) en Vol. II: ''The Origin of Racial Oppression in Anglo-America'' (New York: Verso, 1997, 2012, {{ISBN|978-1-84467-770-2}}).&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Allen, Theodore W., [http://clogic.eserver.org/1-2/allen.html &quot;Summary of the Argument of The Invention of the White Race&quot;, Part 1] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111107233149/http://clogic.eserver.org/1-2/allen.html |date=7 November 2011}}, #8, ''Cultural Logic'', I, No. 2 (lente 1998).&lt;/ref&gt; Hy het verskeie punte gehandhaaf: naamlik dat die begrip van 'n &quot;wit ras&quot; uitgedink is as 'n element van maatskaplike beheer. Sentraal tot hierdie proses was die toekenning van voorregte aan wit werkersmense wat teen die belange van swart mense en ander minderhede was. Allen voer ook aan dat hierdie bevoorregting die grootste rem op klassebewussyn in die Verenigde State is.&lt;ref&gt;Perry, Jeffrey B., [http://clogic.eserver.org/2010/2010.html &quot;The Developing Conjuncture and Insights from Hubert Harrison and Theodore W. Allen on the Centrality of the Fight Against White Supremacy&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151206054043/http://clogic.eserver.org/2010/2010.html |date=6 Desember 2015}}, ''Cultural Logic'', Julie 2010, pp. 10-11, 34.&lt;/ref&gt;

In die 1980's het Peggy McIntosh een van die vroegste teoretiese begrippe van wit bevoorregting ontwikkel.&lt;ref name=&quot;m4505&quot;&gt;{{cite magazine |last=Rothman |first=Joshua |title=The Origins of &quot;Privilege&quot; |magazine=The New Yorker |date=12 Mei 2014 |url=https://www.newyorker.com/books/page-turner/the-origins-of-privilege |access-date=20 Junie 2024}}&lt;/ref&gt; Haar vroeë werk word steeds gereeld deur latere geslagte akademici en joernaliste as 'n belangrike invloed aangehaal.&lt;ref name=&quot;crosley-corcoran&quot;&gt;{{cite news |last1=Crosley-Corcoran |first1=Gina |title=Explaining White Privilege to a Broke White Person |url=http://www.huffingtonpost.com/gina-crosleycorcoran/explaining-white-privilege-to-a-broke-white-person_b_5269255.html |access-date=19 Januarie 2016 |agency=Huffington Post |date=8 Mei 2014}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;weinburg&quot; /&gt;

In dieselfde tydperk is die Amerikaanse [[feminisme|feministiese]] beweging gekritiseer omdat dit &quot;klassebevoorregting&quot; en &quot;wit bevoorregting&quot; vertoon het.&lt;ref name=&quot;Bennett&quot;&gt;Bennett, Jacob (Mei 2012), &quot;White Privilege: A History of the Concept&quot;, meestersgraadverhandeling, Georgia State University.&lt;/ref&gt; In later jare het die teorie van [[interseksionaliteit]] ook op die voorgrond getree.&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Thomas |first1=Sheila |last2=Crenshaw |first2=Kimberlé |title=Intersectionality: the double bind of race and gender |work=Perspectives Magazine |date=2004 |page=2 |publisher=American Bar Association |url=http://www.americanbar.org/publications/perspectives_magazine_home/perspectives_magazine_index.html}}&lt;/ref&gt;

Teen 2003 het die meeste akademici wat rasseverhoudinge bestudeer, die begrip wit bevoorregting aanvaar.&lt;ref&gt;{{cite book |first1=Ella L. J. |last1=Edmondson |first2=Stella M. |last2=Nkomo |title=Our Separate Ways: Black and White Women and the Struggle for Professional Identity |publisher=Harvard Business Review Press |year=2003 |isbn=978-1-59139-189-0}}&lt;/ref&gt; In dieselfde jaar het sosioloë van die American Mosaic Project aan die Universiteit van [[Minnesota]] berig dat daar in die Verenigde State 'n wydverspreide oortuiging was dat wit bevoorregting werklik bestaan. Volgens hulle peiling het 59&amp;nbsp;% van die wit respondente, 83&amp;nbsp;% van die swart respondente en 84&amp;nbsp;% van die Hispaniese respondente dit bevestig.&lt;ref&gt;{{cite web |work=American Mosaic Project |publisher=University of Minnesota |url=http://www.racialequitytools.org/resourcefiles/uminnesota.pdf |title=The Role of Prejudice and Discrimination in Americans' Explanations of Black Disadvantage and White Privilege |year=2006 |access-date=15 Junie 2010 |archive-date=27 Julie 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110727194415/http://www.racialequitytools.org/resourcefiles/uminnesota.pdf}}&lt;/ref&gt;

===21ste eeu===
Die begrip wit bevoorregting het in die vroeë 2010's deur [[sosiale media]] van die akademie na groter hoofstroombekendheid beweeg, veral in 2014 – die jaar waarin Black Lives Matter tot 'n groot beweging gevorm het en die woord &quot;hashtag&quot; self by die Merriam-Webster-woordeboek gevoeg is.&lt;ref name=&quot;brydum&quot;/&gt; Brandt en Kizer bespreek in hulle artikel &quot;From Street to Tweet&quot; (2015) hoe die Amerikaanse publiek se persepsie van bevoorregting in die hoofstroomkultuur, wit bevoorregting ingesluit, deur sosiale media beïnvloed word.&lt;ref name=&quot;brandt-kizer&quot;&gt;{{cite book |last1=Brandt |first1=Jenn |last2=Kizer |first2=Sam |title=From Street to Tweet: Popular Culture and Feminist Activism |publisher=SensePublishers |isbn=978-94-6300-061-1 |pages=115-127 |doi=10.1007/978-94-6300-061-1_9 |chapter=From Street to Tweet |year=2015 |s2cid=155352216}}&lt;/ref&gt;

Hua Hsu, 'n professor in Engels aan Vassar College, begin sy resensie in ''The New Yorker'' van die [[MTV]]-film ''White People'' van 2015 met die stelling dat wit mense bewus geword het van hulle bevoorregting.&lt;ref name=&quot;huahsu-ny&quot;&gt;{{cite news |last1=Hsu |first1=Hua |title=The Trouble with &quot;White People&quot; |url=http://www.newyorker.com/culture/cultural-comment/the-trouble-with-white-people |access-date=15 Februarie 2016 |magazine=The New Yorker |date=30 Julie 2015}}&lt;/ref&gt; Hsu skryf dit toe aan geslagsverandering, wat hy as 'n newe-produk van die &quot;[[Barack Obama|Obama]]-era&quot; beskou.&lt;ref name=&quot;huahsu-ny&quot; /&gt;

Die dokumentêr ''White People'', vervaardig deur Jose Antonio Vargas, volg verskeie wit tieners wat hulle gedagtes en gevoelens oor wit bevoorregting voor die kamera uitspreek. Vargas voer 'n onderhoud met 'n wit kollegestudent, Katy, wat haar onvermoë om 'n studiebeurs te kry toeskryf aan omgekeerde rassisme teen wit mense; Vargas wys dan daarop dat wit studente &quot;40&amp;nbsp;% meer waarskynlik&quot; verdienstelike befondsing ontvang.&lt;ref name=&quot;amyzimmerman&quot;&gt;{{cite news |last1=Zimmerman |first1=Amy |title='White People': MTV Takes On White Privilege |url=http://www.thedailybeast.com/articles/2015/07/20/white-people-mtv-takes-on-white-privilege.html |access-date=16 Februarie 2016 |agency=The Daily Beast |date=20 Julie 2015}}&lt;/ref&gt;

In Januarie 2016 het die [[Hip-hop-musiek|hiphop]]groep Macklemore and Ryan Lewis &quot;White Privilege II&quot; vrygestel, 'n [[Enkelspeler|enkelsnit]] van hulle album ''This Unruly Mess I've Made'', waarin Macklemore rap dat hy en ander wit kunstenaars geweldig baat gevind het by die kulturele toe-eiening van swart kultuur, soos Iggy Azalea.&lt;ref name=&quot;jagannathan&quot;&gt;{{cite news |last1=Jagannathan |first1=Meera |title=Macklemore slams Miley Cyrus, Iggy Azalea for appropriating black culture, tackles racism and Black Lives Matter in new track 'White Privilege II' |url=http://www.nydailynews.com/entertainment/music/macklemore-slams-miley-iggy-azalea-white-privilege-ii-article-1.2505788 |access-date=23 Januarie 2016 |agency=New York Daily News |date=22 Januarie 2016}}&lt;/ref&gt;

Volgens Fredrik deBoer is dit 'n gewilde neiging onder wit mense om hulle wit bevoorregting aanlyn te erken. DeBoer het hierdie praktyk gekritiseer omdat dit selfingenomenheid bevorder en geen werklike ongelykhede oplos nie.&lt;ref&gt;{{cite news |last1=deBoer |first1=Fredrik |title=Admitting that white privilege helps you is really just congratulating yourself |url=https://www.washingtonpost.com/posteverything/wp/2016/01/28/when-white-people-admit-white-privilege-theyre-really-just-congratulating-themselves/ |access-date=14 Februarie 2016 |newspaper=The Washington Post |date=28 Januarie 2016}}&lt;/ref&gt; Michael J. Monahan voer aan dat die retoriek van bevoorregting &quot;net soveel verberg as wat dit belig&quot;, en dat ons &quot;beter gedien sou word deur te begin met 'n meer verfynde begrip van rassistiese onderdrukking as sistemies, en van individuele agente as wesenlik betrokke by daardie stelsel&quot;.&lt;ref&gt;Suarez, Cyndi (26 Maart 2019), [https://nonprofitquarterly.org/putting-privilege-in-perspective/ &quot;Putting 'Privilege' in Perspective&quot;], ''Non Profit Quarterly''.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Monahan, Michael J. (17 Maart 2014), [https://philarchive.org/archive/MONTCO-21v1 &quot;The concept of privilege: a critical appraisal&quot;] {{Dooie skakel|date=Oktober 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, ''South African Journal of Philosophy''.&lt;/ref&gt;

Volgens die teorie van sogenaamde ''white adjacency'' (wit nabyheid) is sommige groepe nie-wit mense nouer met wit mense vereenselwig as ander, wat aan hulle 'n mate van wit bevoorregting verleen.&lt;ref name=&quot;Arcia&quot;&gt;{{cite book |last1=Tecun |first1=Arcia |url=https://books.google.com/books?id=I0iWEAAAQBAJ |title=Towards a Grammar of Race: In Aotearoa New Zealand |last2=Lopesi |first2=Lana |last3=Sankar |first3=Anisha |date=21 Oktober 2022 |publisher=Bridget Williams Books |isbn=978-1-990046-60-5 |page=4 |language=en}}&lt;/ref&gt;

==Toepassing in die onderwysstelsel==
Wit bevoorregting as begrip was invloedryk in multikulturele [[onderwys]], onderwyseropleiding, etniese en geslagstudies, [[sosiologie]], [[sielkunde]], [[politieke wetenskap]], Amerikanistiek en opleiding in [[maatskaplike werk]].&lt;ref name=&quot;readings&quot;&gt;{{cite book |editor-last1=Rothenberg |editor-first1=Paula S. |title=White Privilege: Essential Readings on the Other Side of Racism |edition=5de |publisher=Worth Publishers |year=2015 |isbn=978-1-4292-4220-2}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal |last=Gillespie |first=Diane |title=The pedagogical value of teaching white privilege through a case study |journal=Teaching Sociology |volume=31 |issue=4 |year=2003 |pages=469-477 |doi=10.2307/3211370 |jstor=3211370}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Abrams |first1=Laura S. |last2=Gibson |first2=Priscilla |title=Teaching notes: Reframing multicultural education: Teaching white privilege in the social work curriculum |journal=Journal of Social Work Education |volume=43 |issue=1 |year=2007 |pages=147-160 |doi=10.5175/JSWE.2007.200500529 |s2cid=145640470}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Privilege&quot;&gt;{{cite journal |last1=Blum |first1=Lawrence |title='White Privilege': A Mild Critique |journal=Theory and Research in Education |volume=6 |issue=3 |year=2008 |pages=309-321 |doi=10.1177/1477878508095586 |s2cid=144471761}}&lt;/ref&gt;

===Wit verdedigendheid===
Wit studente is soms afkerig van die idee van wit bevoorregting, 'n verskynsel wat as wit verdedigendheid bekend staan.

Een verslag het opgemerk dat wit studente dikwels op klasbesprekings oor wit bevoorregting reageer met gedrag wat wissel van openlike vyandigheid tot 'n &quot;muur van stilte&quot;.&lt;ref name=&quot;Pence&quot;&gt;{{cite journal |last=Pence |first=Dan J. |author2=Fields, J. Arthur |date=April 1999 |title=Teaching about Race and Ethnicity: Trying to Uncover White Privilege for a White Audience |journal=Teaching Sociology |volume=27 |issue=2 |pages=150-8 |issn=0092-055X |oclc=48950428 |doi=10.2307/1318701 |jstor=1318701}}&lt;/ref&gt; 'n Paar studies onder 'n breër bevolking deur Branscombe ''et al.'' het bevind dat die stel van rassekwessies in terme van wit bevoorregting, eerder as in terme van die nadele wat nie-wittes ondervind, 'n groter mate van rassevooroordeel kan ontlok by wittes met hoër vlakke van rasse-identifikasie. Branscombe ''et al.'' toon dat die stel van rasseongelykheid in terme van die voorregte van wittes die vlakke van wit skuldgevoel onder wit respondente verhoog het. Dié met hoë rasse-identifikasie was meer geneig om antwoorde te gee wat met moderne rassistiese houdings ooreengestem het as dié met lae rasse-identifikasie.&lt;ref name=&quot;Branscombe&quot;&gt;{{cite journal |last=Branscombe |first=Nyla R. |author2=Schmitt, Michael T. |author3=Schiffhauer, Kristin |date=25 Augustus 2006 |title=Racial Attitudes in Response to Thoughts of White Privilege |journal=European Journal of Social Psychology |volume=37 |issue=2 |pages=203-15 |url=http://www3.interscience.wiley.com/journal/112771384/abstract?CRETRY=1&amp;SRETRY=0 |access-date=19 Julie 2008 |doi=10.1002/ejsp.348 |url-access=subscription}} {{Dooie skakel|date=September 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; Volgens die outeurs van die studies dui hierdie bevindings daarop dat die voorstelling van ongelykheid in terme van die nadele van 'n buitegroep lede van die bevoorregte groep in staat stel om die negatiewe implikasies van ongelykheid te vermy.&lt;ref name=&quot;Powell&quot;&gt;{{cite journal |last=Powell |first=Adam A. |author2=Branscombe, Nyla R. |author3=Schmitt, Michael T. |year=2005 |title=Inequality as Ingroup Privilege or Outgroup Disadvantage: The Impact of Group Focus on Collective Guilt and Interracial Attitudes |journal=Personality and Social Psychology Bulletin |volume=31 |issue=4 |pages=508-21 |url=http://data.psych.udel.edu/abelcher/Shared%20Documents/6%20General%20Diversity%20Issues%20%2815%29/Powell.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20130522013408/http://data.psych.udel.edu/abelcher/Shared%20Documents/6%20General%20Diversity%20Issues%20%2815%29/Powell.pdf |archive-date=22 Mei 2013 |access-date=15 April 2013 |doi=10.1177/0146167204271713 |pmid=15743985 |s2cid=11601487}}&lt;/ref&gt;

'n Eksperiment in 2019 het bevind dat studie oor wit bevoorregting nie empatie met minderhede verhoog het nie, en dat wit studente selfs empatie met minderhede verloor het. Een van die studie se outeurs het gesê dit toon hoe belangrik dit is om individuele verskille te erken wanneer daar oor wit bevoorregting onderrig word.&lt;ref name=&quot;GreaterGood&quot;&gt;{{cite news |last1=Jilani |first1=Zaid |title=What Happens When You Educate Liberals About White Privilege? |url=https://greatergood.berkeley.edu/article/item/what_happens_when_you_educate_liberals_about_white_privilege |access-date=4 Junie 2019 |work=Greater Good |publisher=Greater Good Science Center |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Cooley2019&quot;&gt;{{cite journal |last1=Cooley |first1=Erin |last2=Brown-Iannuzzi |first2=Jazmin L. |last3=Lei |first3=Ryan F. |last4=Cipolli |first4=William |title=Complex intersections of race and class: Among social liberals, learning about White privilege reduces sympathy, increases blame, and decreases external attributions for White people struggling with poverty |journal=Journal of Experimental Psychology: General |volume=148 |issue=12 |pages=2218-2228 |date=29 April 2019 |doi=10.1037/xge0000605 |pmid=31033321 |s2cid=139104272}}&lt;/ref&gt;

Volgens Robin DiAngelo kan die rassespanning wat ontstaan wanneer wit bevoorregting uitgedaag word, 'n reeks verdedigende reaksies ontlok.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.huffingtonpost.com/anna-kegler/the-sugarcoated-language-of-white-fragility_b_10909350.html |title=The Sugarcoated Language Of White Fragility |last1=Kegler |first1=Anna |date=22 Julie 2016 |website=The Huffington Post |access-date=30 September 2016}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;IJCP&quot;/&gt; Sommige wit mense reageer byvoorbeeld met afwysing, ontsteltenis of ander verdedigende reaksies wanneer hulle met rassekwessies oor wit bevoorregting gekonfronteer word, omdat hulle dalk voel dat hulle persoonlik by wit oppergesag betrek word.&lt;ref name=&quot;Waldman18&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Lopez17&quot;&gt;{{cite news |last1=Lopez |first1=German |title=The Charlottesville protests are white fragility in action |url=https://www.vox.com/identities/2017/8/12/16138558/charlottesville-va-white-fragility |access-date=12 Oktober 2018 |work=Vox |date=12 Augustus 2017}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Harmon |first1=Amy |title=Prove You're Not White: For an Article About Race-Verification on Reddit, I Had an Unusual Request |url=https://www.nytimes.com/2019/10/08/reader-center/08insider-reddit-race-black-people-twitter-reporting.html |work=The New York Times |date=8 Oktober 2019}}&lt;/ref&gt; DiAngelo skryf ook dat wit bevoorregting baie selde bespreek word, en dat ras dikwels omskryf word as iets wat net swart mense raak, met die uitsluiting van ander minderhede.&lt;ref name=&quot;IJCP&quot;&gt;{{cite journal |last=DiAngelo |first=Robin |title=White Fragility |journal=The International Journal of Critical Pedagogy |year=2011 |pages=54-70 |volume=3 |issue=3 |url=https://libjournal.uncg.edu/index.php/ijcp/article/download/249/116 |access-date=27 Maart 2015}}&lt;/ref&gt; DiAngelo voer aan dat wit verdedigendheid nie irrasioneel is nie, maar dikwels gedryf word deur onderbewuste, soms selfs goedbedoelde, houdings teenoor rassisme.&lt;ref name=&quot;Waldman18&quot;&gt;{{cite news |last1=Waldman |first1=Katy |title=A Sociologist Examines the &quot;White Fragility&quot; That Prevents White Americans from Confronting Racism |url=https://www.newyorker.com/books/page-turner/a-sociologist-examines-the-white-fragility-that-prevents-white-americans-from-confronting-racism |access-date=12 Oktober 2018 |magazine=The New Yorker |date=23 Julie 2018}}&lt;/ref&gt; DiAngelo se boek is gekritiseer omdat dit &quot;selfvervullend&quot; en &quot;oorvereenvoudig&quot; sou wees.&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Lozada |first=Carlos |date=18 Junie 2020 |title=White fragility is real. But 'White Fragility' is flawed |newspaper=The Washington Post |url=https://www.washingtonpost.com/outlook/2020/06/18/white-fragility-is-real-white-fragility-is-flawed/ |access-date=18 Maart 2021}}&lt;/ref&gt;

Wit teenreaksie is beskryf as 'n moontlike reaksie op die maatskaplike ondersoek van wit bevoorregting, of op die vermeende werklike of hipotetiese verlies van daardie rassevoorreg.&lt;ref&gt;{{Cite news |url=https://www.theguardian.com/world/2018/apr/24/george-yancy-dear-white-america-philosopher-confront-racism |title=Is white America ready to confront its racism? Philosopher George Yancy says we need a 'crisis' |last=Blasdel |first=Alex |date=24 April 2018 |work=[[The Guardian]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.insidehighered.com/news/2018/04/24/author-discusses-new-book-how-americans-respond-discussions-race |title=Backlash |last=Jaschik |first=Scott |date=24 April 2018 |website=Inside Higher Ed}}&lt;/ref&gt; Een studie dui daarop dat teenreaksie uit bedreigings vir wit bevoorregting voortspruit.&lt;ref name=&quot;whitebacklash2015&quot;&gt;{{cite journal |last=Smith |first=Terry |title=White Backlash in a Brown Country |journal=Valparaiso University Law Review |year=2015 |pages=89-132 |volume=50 |issue=1 |url=http://scholar.valpo.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=2399&amp;context=vulr |quote=Most importantly, voter suppression abets an addiction to white privilege—which is the source of white backlash—by advancing the idea that the voters who are prevented from accessing the polls were less worthy to vote in the first place.}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news |url=https://www.businessinsider.com/donald-trumps-troubling-us-constituency-2015-9 |title=Trump is tapping into a troubling US constituency |first=Danielle |last=Allen |date=7 September 2015 |work=Business Insider}}&lt;/ref&gt; George Yancy dui eweneens aan dat die teenreaksie 'n uiterste reaksie op die verlies van bevoorregting is.&lt;ref&gt;{{cite book |title=Backlash: What Happens When We Talk Honestly about Racism in America |first1=George |last1=Yancy |quote=The responses that I received, however, speak to something more extreme than just reactionary or unreceptive responses. Rather than &quot;white fragility&quot;, these responses are ones that speak to deep forms of white world-making |date=2018 |publisher=Rowman &amp; Littlefield |isbn=978-1-5381-0405-7 |page=50}}&lt;/ref&gt;

==Wêreldwye perspektiewe==
Wit bevoorregting werk verskillend op verskillende plekke. 'n Mens se wit vel sal nie op elke denkbare plek of in elke situasie 'n bate wees nie. Wit mense is ook 'n wêreldwye minderheid, en dit raak die ervarings wat hulle buite hulle tuisgebiede het. Tog beskryf sommige mense wat die term &quot;wit bevoorregting&quot; gebruik dit as 'n wêreldwye verskynsel wat uit die geskiedenis van kolonialisme deur wit Wes-Europeërs voortspruit. Een skrywer sê dat wit Amerikaanse mans byna oral in die wêreld bevoorreg is, al is baie lande nooit deur Wes-Europeërs gekoloniseer nie.&lt;ref&gt;Jacques, Martin (19 September 2003), &quot;[https://www.theguardian.com/world/2003/sep/20/race.uk The global hierarchy of race: As the only racial group that never suffers systemic racism, whites are in denial about its impact]&quot;, ''[[The Guardian]]''.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Merryfield |first1=Merry M. |year=2000 |title=Why aren't teachers being prepared to teach for diversity, equity, and global interconnectedness? A study of lived experiences in the making of multicultural and global educators |journal=Teaching and Teacher Education |volume=16 |issue=4 |pages=429-443 |doi=10.1016/S0742-051X(00)00004-4 |quote=Although white, middle class Americans may experience outsider status as expatriates in another country, there are few places on the planet where white male Americans are not privileged through their language, relative wealth and global political power.}}&lt;/ref&gt;

In sommige weergawes hou wêreldwye wit bevoorregting verband met Amerikaanse uitsonderlikheid en hegemonie.&lt;ref&gt;Bush, Melanie E. L., &quot;[http://www.acrawsa.org.au/files/ejournalfiles/4acrawsa614.pdf White World Supremacy and the Creation of Nation: 'American Dream' or Global Nightmare?] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150228013350/http://acrawsa.org.au/files/ejournalfiles/4acrawsa614.pdf |date=28 Februarie 2015}}&quot;, ''ACRAWSA e-journal'' 6(1), 2010.&lt;/ref&gt;

==Volgens land==
===Afrika===
====Namibië====
Die [[apartheid]]stelsel in [[Namibië]] het die regsomgewing geskep om wit bevoorregting te vestig en in stand te hou. Die segregasie van volke het rassevoorregte bewaar en eenheidsnasiebou belemmer.&lt;ref&gt;{{cite book |title=Namibia: Conquest to Independence: Formation of a Nation |author=Godfrey Mwakikagile |date=2015 |isbn=978-9987-16-044-0 |publisher=New Africa Press |page=210 |quote=The Apartheid system preserved white privilege in a divided society, segregated and invented divergent ethnic cultures and truncated the growth of a common national identity. Thus, Namibia lacked any facilitating conditions for unitary nation building}}&lt;/ref&gt; In die jare waarin oor Namibiese onafhanklikheid onderhandel is, het die land se administrasie, wat deur wit Namibiërs oorheers is, die mag behou. In 'n ontleding in ''[[The New York Times]]'' in 1981 het Joseph Lelyveld berig hoe maatreëls wat wit bevoorregting in die land sou uitdaag, ter syde gestel is, en hoe politici soos [[Dirk Mudge]], wat die beleid van rassevoorregte verontagsaam het, verkiesingsbedreigings van die swart meerderheid in die gesig gestaar het.&lt;ref&gt;{{Cite news |url=https://www.nytimes.com/1981/06/17/world/council-in-namibia-finds-whites-grip-still-strong.html |title=Council In Namibia Finds Whites' Grip Still Strong |author=Joseph Lelyveld |quote=The new ministers find they can only make suggestions to the bureaucrats and the Administrator General and that when these suggestions touch on sensitive areas of white privilege, they tend to be shelved. |date=17 Junie 1981 |work=The New York Times}}&lt;/ref&gt; In 1988, twee jaar voor die land se onafhanklikheid, het [[Frene Ginwala]] gesê daar is 'n algemene weiering deur die wit vroue wat volgens Ginwala die wit bevoorregting van apartheid geniet het, om die onderdrukking van swart vroue in die land te erken.&lt;ref&gt;{{cite book |title=Women Journalists in Namibia's Liberation Struggle, 1985-1990 |author=Maria Mboono Nghidinwa |date=2008 |isbn=978-3-905758-07-8 |publisher=Basler Afrika Bibliographien |page=46 |quote=She further argues that due to the &quot;white privilege&quot; that white women enjoyed during apartheid Namibia, these white women generally also refused to acknowledge the oppression of black women and have generally failed to question their own status (Ginwala, 1988).}}&lt;/ref&gt;

Navorsing wat in 2008 in die ''Journal of Southern African Studies'' gepubliseer is, het ondersoek hoe wit bevoorregting van geslag tot geslag oorgedra word, met besondere klem op die nakomelinge van Duitse Namibiërs wat in die 1950's en 1960's aangekom het.&lt;ref&gt;{{Citation |title='With Hard Work and Determination You Can Make It Here': Narratives of Identity among German Immigrants in Post-Colonial Namibia |author=Heidi Armbruster |date=2008 |publisher=Taylor &amp; Francis |location=Journal of Southern African Studies |edition=Volume 34 |pages=611-628 |quote=Silences, ambivalences, and contradictions at the narrative level reveal these generational cohorts to be slightly different, yet equally evasive about the problematic inheritance of white privilege.}}&lt;/ref&gt; In 2010 het die ''Journal of Ethnic and Migration Studies'' wit bevoorregting in postkoloniale Namibië verder ontleed.&lt;ref&gt;{{Citation |title='Realising the Self and Developing the African': German Immigrants in Namibia |author=Heidi Armbruster |date=2010 |publisher=Journal of Ethnic and Migration Studies |edition=Volume 36 |pages=1229-1246 |quote=As Leonard (2010b) observes, since Western migrants in less developed countries enjoy certain privileges and status, the connotation of the word &quot;expatriate&quot; has evolved so that it now implies white privilege.}}&lt;/ref&gt;

====Suid-Afrika====
Wit bevoorregting is in [[Suid-Afrika]] deur [[apartheid]] in die reg verskans. Apartheid is in 1948 geïnstitusionaliseer en het formeel tot in die vroeë 1990's geduur. Onder apartheid was rassevoorregte nie net maatskaplik betekenisvol nie – dit is burokraties gereguleer. Wette soos die [[Wet op Bevolkingsregistrasie]] van 1950 het maatstawwe daargestel om Suid-Afrikaners amptelik volgens ras te klassifiseer: wit, [[Indiese Suid-Afrikaners|Indiër]], [[Bruin mense|kleurling]] (gemeng) of swart.&lt;ref&gt;Deborah Posel, [https://www.jstor.org/stable/525576 &quot;Race as Common Sense: Racial Classification in Twentieth-Century South Africa&quot;], ''African Studies Review'' 44 (2), September 2001.&lt;/ref&gt;

Baie akademici sê &quot;witheid&quot; stem steeds ooreen met 'n stel maatskaplike voordele in Suid-Afrika, en verwys gewoonlik na hierdie voordele as &quot;wit bevoorregting&quot;. Die stelsel van wit bevoorregting geld sowel vir die manier waarop 'n persoon deur ander behandel word as vir 'n stel gedrag, gevoelens en gedagtes wat aangeleer en versterk kan word. Hierdie elemente van &quot;witheid&quot; vestig maatskaplike status en waarborg voordele vir sommige mense sonder om regstreeks op velkleur of ander aspekte van 'n persoon se voorkoms te steun.&lt;ref name=&quot;Vice&quot;/&gt; Wit bevoorregting in Suid-Afrika het kleinskaalse uitwerkings, soos voorkeurbehandeling in die openbaar vir mense wat wit lyk, en grootskaalse uitwerkings, soos die meer as vyfvoudige verskil in gemiddelde inkomste per kop tussen mense wat as wit of swart geïdentifiseer word.&lt;ref&gt;Matthews, Sally (12 September 2011), &quot;[http://mg.co.za/article/2011-09-12-inherited-or-earned-advantage Inherited or earned advantage?]&quot;, ''Mail &amp; Guardian''.&lt;/ref&gt;

&quot;[[Afrikaners|Afrikanerwitheid]]&quot; is ook beskryf as 'n gedeeltelik ondergeskikte identiteit, in verhouding tot die [[Britse Ryk]] en Boerehaat ('n soort vooroordeel teenoor Afrikaners), wat met die einde van apartheid verder in onguns geraak het.&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Steyn |first1=Melissa E. |year=2004 |title=Rehabilitating a whiteness disgraced: Afrikaner white talk in post-apartheid South Africa |journal=Communication Quarterly |volume=52 |issue=2 |pages=143-169 |doi=10.1080/01463370409370187 |s2cid=145673861}}&lt;/ref&gt; Sommige vrees dat wit Suid-Afrikaners omgekeerde rassisme in die hande van die land se pas bemagtigde meerderheid ly.&lt;ref&gt;Vice, Samantha (2 September 2011), &quot;[http://mg.co.za/article/2011-09-02-why-my-opinions-on-whiteness-touched-a-nerve/ Why my opinions on whiteness touched a nerve]&quot;, ''Mail &amp; Guardian''.&lt;/ref&gt; &quot;Onbillike&quot; rassediskriminasie word deur artikel 9 van die [[Grondwet van Suid-Afrika]] verbied, en hierdie artikel laat ook toe dat wette gemaak word om onbillike diskriminasie aan te spreek. &quot;Billike diskriminasie&quot; word deur subartikel 5 geduld.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.gov.za/documents/constitution/chapter-2-bill-rights#9 |title=Constitution of the Republic of South Africa, 1996 – Chapter 2: Bill of Rights |website=www.gov.za}}&lt;/ref&gt;

===Asië===
====Japan====
Volgens die Japannese sosioloog Itsuko Kamoro het wit mans in 2008 die &quot;toppunt&quot; van romantiese begeerlikheid vir jong Japannese vroue verteenwoordig.&lt;ref name=&quot;o662&quot;&gt;{{cite book |last=Debnár |first=M. |title=Migration, Whiteness, and Cosmopolitanism: Europeans in Japan |publisher=Palgrave Macmillan US |year=2016 |isbn=978-1-137-56149-7 |url=https://books.google.com/books?id=eloBDgAAQBAJ&amp;pg=PA129 |access-date=20 Junie 2024 |page=129}}&lt;/ref&gt; Baie skrywers het 'n wydverspreide fetisjering van wit mans deur Japannese vroue beskryf, en kulturele faktore binne [[Japan]] gee wit mans 'n soort &quot;gegenderde wit bevoorregting&quot; wat hulle in staat stel om maklik 'n romantiese maat te vind.&lt;ref name=&quot;o662&quot; /&gt; Toe Japan in die vroeë 2000's ryker was, was baie Japannese vroue selfs bereid om 'n wit man wat minder as hulle verdien vir die huwelik te oorweeg. Dit het die hegemoniese manlikheid van wit mans in Japan weerspieël.&lt;ref name=&quot;m797&quot;&gt;{{cite book |last1=Fresnoza-Flot |first1=A. |last2=Liu-Farrer |first2=G. |title=Tangled Mobilities: Places, Affects, and Personhood Across Social Spheres in Asian Migration |publisher=Berghahn Books |year=2022 |isbn=978-1-80073-567-5 |url=https://books.google.com/books?id=P4VzEAAAQBAJ&amp;pg=PA30 |access-date=20 Junie 2024 |page=30}}&lt;/ref&gt; Dieselfde begeerlikheid word nie aan wit vroue in Japan toegeken nie; hulle word gestereotipeer as &quot;mansagtig&quot; of &quot;luidrugtig&quot; en daarom as onbegeerlik deur Japannese mans beskou.&lt;ref name=&quot;o009&quot;&gt;{{cite book |last=Seilhamer |first=M. F. |title=Gender, Neoliberalism and Distinction through Linguistic Capital: Taiwanese Narratives of Struggle and Strategy |publisher=Channel View Publications |year=2019 |isbn=978-1-78892-303-3 |url=https://books.google.com/books?id=tcaqDwAAQBAJ&amp;pg=PT173 |access-date=20 Junie 2024 |page=173}}&lt;/ref&gt;

Wit Engelssprekendes is bevoorreg in hulle vermoë om werk as Engelsonderwysers by ''eikaiwa''-skole in Japan te kry, ongeag hulle vaardigheid in Japannees of hulle professionele kwalifikasies.&lt;ref&gt;{{cite book |title=The Handbook of Intercultural Discourse and Communication |editor1=Paulston, Christina Bratt |editor2=Scott F. Kiesling |editor3=Elizabeth S. Rangel |quote=The privilege that White native-speaking English teachers have in Japan, as Kelly describes by drawing on Lummis (1977), indexes institutional racism. By virtue of being a White speaker of English, even if not a native English speaker, one has the privilege of obtaining employment to teach ''eikaiwa'' [English conversation] without professional qualifications or an ability to speak Japanese. |date=2012 |publisher=Wiley-Blackwell |isbn=978-1-4051-6272-2 |page=98 |chapter=Critical Approaches to IDC}}&lt;/ref&gt;

====Suid-Korea====
Wit bevoorregting is in [[Suid-Korea]] ontleed en is as wydverspreid in die [[Koreane|Koreaanse]] samelewing beskryf. Daar is opgemerk dat wit inwoners en toeriste besondere behandeling ontvang,&lt;ref&gt;{{cite book |author=Sharon H. Chang |title=Raising Mixed Race: Multiracial Asian Children in a Post-Racial World |chapter=Mirror and Exteriors: The Face of the Future |date=2015 |publisher=Routledge |isbn=978-1-138-99946-6 |quote=In Asia, as in Asian America, negative associations with Blackness (of African descent and/for dark complexion) and positive associations with lightness and whiteness are incredibly pervasive. &quot;Traveling through Asia,&quot; said a white father plainly, &quot;there's a huge amount of white privilege.&quot;}}&lt;/ref&gt; en veral wit Amerikaners is soms kultureel vereer.&lt;ref&gt;{{cite book |author=David C. Oh |title=Korean Diaspora across the World: Homeland in History, Memory, Imagination, Media, and Reality |chapter=&quot;I am Korean American&quot; |date=2019 |page=182 |publisher=Lexington Books |isbn=978-1-4985-9922-1 |quote=However, some group members expressed discontent with the premise of the post, asking &quot;Why Koreans love white people so much? So many Koreans speak English in America ... Let's stop supporting white privilege&quot;.}}&lt;/ref&gt;

Professor Helene K. Lee het opgemerk dat gemengde wit en Koreaanse afkoms – of spesifiek die fisiese voorkoms daarvan – aan 'n tweerassige individu wit bevoorregting in die land kan verleen.&lt;ref&gt;{{cite book |author=Helene K. Lee |title=Between Foreign and Family |chapter=Of &quot;Kings&quot; and &quot;Lepers&quot; |date=2017 |page=78 |publisher=Rutgers University Press |isbn=978-0-8135-8613-7 |quote=Even as he emphatically refuses it, Sae Il's biracial appearance may actually grant him white privilege in Seoul.}}&lt;/ref&gt; In 2009 het die skrywer Jane Jeong Trenka geskryf dat dit vir haar, as aangenome kind van 'n wit gesin in die Verenigde State, makliker was om die werking daarvan in die Koreaanse kultuur te herken.&lt;ref&gt;{{cite book |author=Jane Jeong Trenka |title=Fugitive Visions: An Adoptee's Return to Korea |date=2009 |page=148 |publisher=Graywolf Press |isbn=978-1-55597-529-6 |quote=To adoptees, what is Western is always easier to see – Baskin-Robbins, Krispy Kreme, the American military, the English language, the fetishists so much more visible and happy here because everyone want to be loved, even if they have to use their white privilege to get it.}}&lt;/ref&gt;

Die kultuur van die Amerikaanse militêre kampdorpe in Suid-Korea, 'n oorblyfsel van die [[Korea-oorlog]], is bestudeer as 'n omgewing vir wit bevoorregting en as 'n vererging van die rasseskeiding tussen wit Amerikaanse en [[Afro-Amerikaners|Afro-Amerikaanse]] soldate op die basisse sowel as met plaaslike Koreane.&lt;ref&gt;{{citation |title=Journal of Transnational American Studies |chapter=Black and Korean: Racialized Development and the Korean American Subject in Korean/American Fiction |date=2013 |location=University of California, Santa Barbara |author=Lim, Jeehyun |publisher=California Digital Library |quote=Whereas such an understanding of Asians as fundamentally foreign yet unthreatening to white privilege permeates the racialization of Asians in the US, the racial dynamics of the camptown in Korea establishes a clear distinction between Koreans and white Americans while blurring that between Koreans and black Americans.}}&lt;/ref&gt;

===Noord-Amerika===
====Kanada====
In 2014 het die Elementary Teachers' Federation of [[Ontario]] mediadekking gekry toe dit 'n werkswinkel vir opvoeders openbaar geadverteer het oor metodes om leerlinge oor wit bevoorregting te onderrig. &quot;White Privilege: Unpacking the Invisible Knapsack&quot; het een van sy mees aanbevole onderrighulpmiddels geword.&lt;ref&gt;{{Cite news |url=https://www.theglobeandmail.com/news/national/how-legos-helped-build-a-classroom-lesson-on-white-privilege/article36610854/ |title=How Legos helped build a classroom lesson on white privilege |first=Dakshana |last=Bascaramurty |date=16 Oktober 2017 |work=The Globe and Mail}}&lt;/ref&gt; Tydens die burgemeestersverkiesing in [[Toronto]] in 2014 het die destydse kandidaat John Tory die bestaan van wit bevoorregting in 'n debat ontken.&lt;ref&gt;{{Cite news |url=https://www.cbc.ca/news/canada/toronto/what-is-white-privilege-1.2852643 |title=What is white privilege? |quote=During the municipal election campaign, John Tory, who takes office next week as mayor of Toronto, was asked bluntly: &quot;Does white privilege exist?&quot; Tory's response was, &quot;White privilege? No, I don't know that it does.&quot; |date=27 November 2014 |publisher=Canadian Broadcasting Corporation}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news |url=https://www.vice.com/en/article/outrage-frustration-and-roasting-at-ontarios-first-anti-racism-public-meeting/ |title=Outrage, Frustration, and Roasting at Ontario's First Anti-Racism Public Meeting |first=Eternity |last=Martis |date=15 Julie 2016 |publisher=Vice Media}}&lt;/ref&gt;

In 2019 het die Canadian Federation for the Humanities and Social Sciences 'n man vir drie jaar van sy jaarvergadering geskors omdat hy 'n swart Kanadese akademikus op grond van ras geprofileer het. Die federasie het gesê dit vereis dat die oortreder moet toon dat hy stappe gedoen het om sy bewustheid van wit bevoorregting te verhoog voordat hy enige toekomstige kongres sal mag bywoon.&lt;ref&gt;{{Cite news |url=https://www.theglobeandmail.com/canada/british-columbia/article-man-suspended-from-meetings-for-racial-profiling-of-black-scholar-at/ |title=Man suspended from meetings for racial profiling of black scholar at University of British Columbia humanities congress |first=Michael |last=Tutton |date=29 Augustus 2019 |work=The Globe and Mail}}&lt;/ref&gt;

Later in dieselfde jaar het 'n voormalige grootkaptein van die Eerste Nasies in [[Manitoba]] gesê dat baie inheemse Kanadese die Kanadese hofstelsel beskou as diskriminerend teenoor hulle onder die struktuur van witvelbevoorregting.&lt;ref&gt;{{Cite news |url=https://www.cbc.ca/news/canada/manitoba/supreme-court-winnipeg-1.5291278 |title=Supreme Court hears cases in Winnipeg this week in historic first |first=Karen |last=Pauls |date=23 September 2019 |publisher=Canadian Broadcasting Corporation}}&lt;/ref&gt; Die joernalis Gary Mason het voorgestel dat die verskynsel in die kultuur van studentebroederskappe en -susterskappe in [[Kanada]] ingebed is.&lt;ref&gt;{{Cite news |url=https://www.theglobeandmail.com/canada/british-columbia/article-is-it-time-we-said-goodbye-to-fraternities/ |title=Is it time we said goodbye to fraternities? |first=Gary |last=Mason |date=4 Oktober 2019 |work=The Globe and Mail}}&lt;/ref&gt;

====Verenigde State====
Sommige akademici skryf wit bevoorregting, wat hulle as informele rassisme beskryf, toe aan die formele rassisme (naamlik [[slawerny]] gevolg deur die [[Jim Crow-wette]]) wat vir 'n groot deel van die Amerikaanse geskiedenis bestaan het.&lt;ref&gt;Williams, ''Constraint of Race'' (2004).&lt;/ref&gt; In haar boek ''Privilege Revealed: How Invisible Preference Undermines America'' skryf Stephanie M. Wildman dat baie Amerikaners wat 'n verdienstegebaseerde, raslose wêreldbeskouing voorstaan, nie die stelsels van bevoorregting erken wat hulle bevoordeel het nie. Baie Amerikaners steun byvoorbeeld op 'n maatskaplike of finansiële [[erfenis]] van vorige geslagte, 'n erfenis wat onwaarskynlik is as 'n mens se voorouers slawe was.&lt;ref name=&quot;Wildman&quot;&gt;{{cite book |last=Wildman |first=Stephanie M. |author2=Armstrong, Margalynne |author3=Davis, Adrienne D. |author4=Grillo, Trina |title=Privilege Revealed: How Invisible Preference Undermines America |publisher=NYU Press |location=New York |year=1996 |isbn=978-0-8147-9303-9 |url=https://archive.org/details/privilegereveale00wild |url-access=registration |access-date=19 Julie 2008}}&lt;/ref&gt; Wittes is soms geleenthede en voordele gegun wat vir ander onbeskikbaar was. In die middel van die 20ste eeu het die regering wit huiseienaarskap deur die Federal Housing Administration gesubsidieer, maar nie huiseienaarskap deur minderhede nie.&lt;ref name=&quot;Massey&quot;&gt;{{cite book |last=Massey |first=Douglas |author2=Denton, Nancy |title=American Apartheid: Segregation and the Making of the Underclass |publisher=Harvard University Press |date=15 Januarie 1998 |isbn=978-0-674-01821-1}}&lt;/ref&gt; Sommige sosiale wetenskaplikes stel ook voor dat die historiese prosesse van voorstedelike uitbreiding en desentralisasie voorbeelde van wit bevoorregting is wat tot hedendaagse patrone van omgewingsrassisme bygedra het.&lt;ref name=&quot;Pulido&quot;&gt;{{cite journal |last=Pulido |first=Laura |date=Maart 2000 |title=Rethinking Environmental Racism: White Privilege and Urban Development in Southern California |journal=Annals of the Association of American Geographers |volume=90 |issue=1 |pages=12-40 |issn=0004-5608 |url=https://docs.wixstatic.com/ugd/d5c05a_6d6995e3507140cebbb3b29bc62f40bb.pdf |access-date=22 Desember 2017 |doi=10.1111/0004-5608.00182 |jstor=1515377 |bibcode=2000AAAG...90...12P |hdl=10214/1833 |s2cid=38036883 |hdl-access=free}}&lt;/ref&gt;

[[Lêer:Boston Protester White Privilege.jpg|thumb|upright|'n Betoger hou 'n plakkaat by 'n Black Lives Matter-betoging op.]]
In Blum se ontleding van die onderliggende struktuur van wit bevoorregting is &quot;gespaarde ongeregtigheid&quot; wanneer 'n persoon van kleur onregverdige behandeling ondergaan en 'n wit persoon nie. Sy voorbeeld hiervan is wanneer &quot;'n swart persoon sonder gegronde rede deur die polisie voorgekeer word maar 'n wit persoon nie&quot;.&lt;ref name=&quot;Privilege&quot;/&gt;{{rp|311-312}} Hy identifiseer &quot;onregverdige verryking&quot;-voorregte as dié waar wittes die ongeregtigheid van 'n situasie gespaar bly en op hulle beurt by die ongeregtigheid teenoor ander baat vind. Byvoorbeeld: &quot;as die polisie te veel daarop ingestel is om swart wetsoortreders te soek, is hulle dalk minder waaksaam teenoor wit oortreders, wat 'n onregverdige verrykingsvoordeel gee aan wittes wat wel die wet oortree maar om hierdie rede vrykom.&quot;&lt;ref name=&quot;Privilege&quot;/&gt;{{rp|311-312}}

Blum beskryf &quot;nie-ongeregtigheidsverwante&quot; voorregte as dié wat nie met ongeregtighede teenoor mense van kleur verband hou nie, maar wat betrekking het op 'n meerderheidsgroep se voordele bo 'n minderheidsgroep. Dié wat in die meerderheid is, gewoonlik wit mense, verkry &quot;onverdiende voorregte wat nie op ongeregtigheid gegrond is nie&quot;.&lt;ref name=&quot;Privilege&quot;/&gt;{{rp|311-312}} Volgens Blum is werkplekkulture geneig om gedeeltelik etnokultureel van aard te wees, sodat lede van sommige etniese of rassegroepe hulle gemakliker daarin vind as ander.&lt;ref name=&quot;Privilege&quot;/&gt;{{rp|311-312}}

=====Welvaart=====
Volgens Roderick Harrison is &quot;welvaart 'n maatstaf van kumulatiewe voordeel of nadeel&quot;, en &quot;die feit dat swart en Hispaniese welvaart 'n breukdeel van wit welvaart is, weerspieël ook 'n geskiedenis van diskriminasie&quot;.&lt;ref&gt;&quot;[https://www.nytimes.com/2004/10/18/national/18wealth.html Study Says White Families' Wealth Advantage Has Grown]&quot;, ''The New York Times'', 18 Oktober 2004.&lt;/ref&gt; Wittes het histories meer geleenthede gehad om [[rykdom|welvaart]] op te bou.&lt;ref name=&quot;wealth&quot;&gt;{{cite book |first1=Melvin L. |last1=Oliver |author2=Thomas M. Shapiro |title=Black Wealth, White Wealth: A New Perspective on Racial Inequality |url=https://books.google.com/books?id=4ksJuX02DNwC&amp;pg=PT53 |year=2006 |publisher=Taylor &amp; Francis |isbn=978-0-415-95167-8 |pages=53-4}}&lt;/ref&gt; Sommige van die instellings vir welvaartskepping onder Amerikaanse burgers was uitsluitlik vir wittes oop.&lt;ref name=&quot;wealth&quot;/&gt; Soortgelyke verskille het gegeld vir die Social Security Act (wat landbou- en huiswerkers uitgesluit het, sektore waarin die meeste swart werkers destyds was),&lt;ref&gt;Ira Katznelson, ''[https://books.google.com/books?id=cfhneJPcD38C&amp;pg=PA43 When Affirmative Action Was White]'', p. 43.&lt;/ref&gt; vergoeding vir militêre offisiere, en die onderwysvoordele wat ná die Tweede Wêreldoorlog aan terugkerende soldate gebied is.&lt;ref&gt;Katznelson, ''[https://books.google.com/books?id=cfhneJPcD38C&amp;pg=PA114 When Affirmative Action Was White]'', p. 114.&lt;/ref&gt; Thomas Shapiro, professor in reg en maatskaplike beleid aan die Brandeis-universiteit, wat die verskynsel ontleed het, sê: &quot;Die welvaartsgaping is nie net 'n verhaal van verdienste en prestasie nie, dis ook 'n verhaal van die historiese nalatenskap van ras in die Verenigde State.&quot;&lt;ref&gt;{{cite news |url=https://www.nbcnews.com/id/wbna15704759 |title=Census Report: Broad Racial Disparities Persist |date=14 November 2006 |publisher=NBC News |access-date=19 Julie 2008}}&lt;/ref&gt;

Formele [[diskriminasie]] in die Verenigde State het oor die afgelope dekades afgeneem; die ongelykheid in welvaart tussen rassegroepe duur egter voort.&lt;ref name=&quot;wealth&quot;/&gt; George Lipsitz voer aan dat wit Amerikaners gemiddeld voortdurend voordele opbou omdat welgestelde wittes hulle welvaart in die vorm van erfporsies en transformerende bates (geërfde welvaart wat 'n gesin bo hulle eie prestasies lig) kon oordra.&lt;ref name=&quot;possessive&quot;/&gt;{{rp|107-8}} Reeds bestaande verskille in welvaart word vererger deur belastingbeleid wat belegging bo loon beloon, verbande subsidieer en privaatsektorontwikkelaars subsidieer.&lt;ref name=&quot;Lipsitz&quot;&gt;{{cite journal |last=Lipsitz |first=George |date=September 1995 |title=The Possessive Investment in Whiteness: Racialized Social Democracy and the &quot;White&quot; Problem in American Studies |journal=American Quarterly |volume=47 |issue=3 |pages=369-87 |doi=10.2307/2713291 |jstor=2713291 |s2cid=147180034}}&lt;/ref&gt;

Thomas Shapiro het geskryf dat welvaart van geslag tot geslag oorgedra word, wat wittes 'n beter &quot;vertrekpunt&quot; in die lewe gee as ander rasse. Volgens Shapiro ontvang baie wittes finansiële hulp van hulle ouers wat hulle in staat stel om bo hulle inkomste te leef. Dit stel hulle weer in staat om huise en groot bates te koop wat help om welvaart op te bou. Aangesien huise in wit woonbuurte vinniger in waarde styg, is dit onwaarskynlik dat selfs Afro-Amerikaners wat hulle &quot;vertrekpunt&quot; kan oorkom, welvaart so vinnig soos wittes sal opbou. Shapiro voer aan dat dit 'n voortdurende kringloop is waaruit wittes deurgaans voordeel trek.&lt;ref name=&quot;Shapiro&quot;&gt;{{cite book |first=Thomas M. |last=Shapiro |title=The Hidden Cost of Being African American: How Wealth Perpetuates Inequality |location=New York |publisher=Oxford University Press |isbn=978-0-19-518138-8 |date=12 Desember 2003 |url=https://archive.org/details/hiddencostofbein00shap}}&lt;/ref&gt; Hierdie voordele het ook uitwerkings op skoolonderrig en ander lewensgeleenthede.&lt;ref name=&quot;possessive&quot;/&gt;{{rp|32-3}}

=====Indiensneming en ekonomie=====
[[Lêer:US gender pay gap, by sex, race-ethnicity-2009.png|thumb|upright=1.5|Mediaan weeklikse verdienste van voltydse loon- en salariswerkers volgens geslag, ras en etnisiteit, Verenigde State, 2009&lt;ref name=&quot;bls2009&quot;&gt;U.S. Bureau of Labor Statistics, [http://www.bls.gov/cps/cpswom2009.pdf ''Highlights of Women's Earnings in 2009'']. Verslag 1025, Junie 2010.&lt;/ref&gt;]]
Gerassifiseerde indiensnemingsnetwerke kan wittes bevoordeel ten koste van nie-wit minderhede.&lt;ref name=&quot;Royster&quot;&gt;{{cite book |first=Deirdre A. |last=Royster |title=Race and the Invisible Hand |url=https://archive.org/details/raceinvisiblehan00deir |url-access=registration |location=Los Angeles |publisher=University of California Press |isbn=978-0-520-23951-7 |year=2003}}&lt;/ref&gt; Asiatiese Amerikaners, byvoorbeeld, styg selde tot hoë poste in die werkplek, hoewel hulle as 'n &quot;modelminderheid&quot; geprys word: slegs agt van die Fortune 500-maatskappye het Asiaties-Amerikaanse hoof uitvoerende beamptes, wat 1,6&amp;nbsp;% van dié poste uitmaak terwyl Asiatiese Amerikaners 4,8&amp;nbsp;% van die bevolking is.&lt;ref name=&quot;DiversityInc&quot;&gt;{{citation |url=http://www.insightintodiversity.com/asian-americans-in-leadership-the-invisible-minority-by-dr-edna-chun |title=Asian Americans In Leadership: The Invisible Minority |author=Edna Chun |archive-url=https://web.archive.org/web/20150308170848/http://www.insightintodiversity.com/asian-americans-in-leadership-the-invisible-minority-by-dr-edna-chun |archive-date=8 Maart 2015 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150308170848/http://www.insightintodiversity.com/asian-americans-in-leadership-the-invisible-minority-by-dr-edna-chun |archivedate= 8 Maart 2015 |access-date=25 September 2026}}&lt;/ref&gt; In 'n studie wat in 2003 gepubliseer is, het die sosioloog Deirdre A. Royster swart en wit mans wat dieselfde skool met dieselfde vaardighede voltooi het, vergelyk. Sy het bevind dat wit gegradueerdes meer dikwels in geskoolde ambagte gewerk het, meer verdien het, hoërstatusposte beklee het, meer bevorderings ontvang het en korter tydperke van [[werkloosheid]] beleef het. Aangesien alle ander faktore soortgelyk was, is die verskille in indiensnemingservarings aan ras toegeskryf. Royster het tot die gevolgtrekking gekom dat die vernaamste oorsaak van hierdie rasseverskille [[sosiale netwerk]]e was. Die begrip &quot;wie jy ken&quot; het vir hierdie gegradueerdes net so belangrik gelyk soos &quot;wat jy weet&quot;.

Volgens die kenmerkendheidsteorie, voorgestel deur professor Ajay Mehra van die Universiteit van Kentucky en sy kollegas, vereenselwig mense hulle met ander mense wat eienskappe deel wat andersins skaars in hulle omgewing is: vroue vereenselwig hulle meer met vroue, wittes met ander wittes. Mehra bevind daarom dat wit mans weens hulle getalle geneig is om baie sentraal in hulle sosiale netwerke te wees.&lt;ref&gt;{{cite book |editor1-last=Karsten |editor1-first=Margaret Foegen |title=Gender, Race, and Ethnicity in the Workplace: Organizational practices and individual strategies for women and minorities |date=2006 |publisher=Praeger |location=Westport, Connecticut |isbn=978-0-275-98805-0 |page=120 |edition=1ste |url=https://books.google.com/books?id=3OHETydthM0C&amp;q=white%20males%20social%20network&amp;pg=PA120}}&lt;/ref&gt; Royster sê dat hierdie hulp, wat buite verhouding tot wittes beskikbaar is, 'n voordeel is wat swart mans dikwels in die werksektor benadeel. Volgens Royster &quot;gee hierdie ideologieë 'n hedendaagse doodsteek aan werkersklas-swart mans se kanse om 'n vastrapplek in die tradisionele ambagte te kry&quot;.&lt;ref name=&quot;Royster&quot; /&gt;

Ander navorsing toon dat daar 'n korrelasie is tussen 'n persoon se naam en die waarskynlikheid dat hy of sy teruggebel word vir 'n werksonderhoud. Marianne Bertrand en Sendhil Mullainathan het in 'n veldeksperiment in Boston en Chicago bevind dat mense met &quot;wit klinkende&quot; name 50&amp;nbsp;% meer waarskynlik teruggebel word as mense met &quot;swart klinkende&quot; name, ondanks gelyke gehalte van die curriculum vitae tussen die twee rassegroepe.&lt;ref name=&quot;Bertrand&quot;&gt;{{cite journal |last=Bertrand |first=Marianne |author2=Mullainathan, Sendhil |date=September 2004 |title=Are Emily and Greg More Employable Than Lakisha and Jamal? A Field Experiment in Labor Market Discrimination |journal=American Economic Review |volume=94 |issue=4 |pages=991-1013 |doi=10.1257/0002828042002561}}&lt;/ref&gt; Wit Amerikaners se aansoeke om sakelenings word meer waarskynlik goedgekeur as dié van swart Amerikaners, selfs wanneer ander faktore soos kredietrekords vergelykbaar is.&lt;ref name=&quot;Bates&quot;&gt;{{cite book |last=Bates |first=Timothy |author2=Austin Turner, Margery |title=Minority Business Development: Identification and Measurement of Discriminatory Barriers |editor=Fix, Michael E. |editor2=Austin Turner, Margery |publisher=Urban Institute |location=Washington, D.C. |date=Maart 1998 |series=A National Report Card on Discrimination in America: The Role of Testing |chapter=5 |isbn=978-0-87766-696-7 |chapter-url=http://www.urban.org/url.cfm?ID=308024 |access-date=18 Julie 2008 |page=104 |archive-url=https://web.archive.org/web/20050403195009/http://www.urban.org/url.cfm?ID=308024 |archive-date= 3 April 2005 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

Swart en Latino-gegradueerdes is minder waarskynlik as wit gegradueerdes om in 'n bestuurspos te beland, selfs wanneer ander faktore soos ouderdom, ervaring en akademiese rekords soortgelyk is.&lt;ref name=&quot;Williams&quot;&gt;Williams, ''Constraint of Race'' (2004), p. 359, fig. 7.1.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |title=Income Gaps Persist Among Races |last=Hartnett |first=William M. |date=20 Oktober 2003 |newspaper=Palm Beach Post}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Mason&quot;&gt;{{cite journal |last=Mason |first=Patrick L. |date=Mei-Junie 1998 |title=Race, Cognitive Ability, and Wage Inequality |journal=Challenge |volume=41 |issue=3 |pages=62-81 |issn=1077-193X |url=https://findarticles.com/p/articles/mi_m1093/is_n3_v41/ai_20809842/print |archive-url=https://web.archive.org/web/20081008111512/http://findarticles.com/p/articles/mi_m1093/is_n3_v41/ai_20809842/print |url-status=usurped |archive-date=8 Oktober 2008 |access-date=18 Julie 2008}}&lt;/ref&gt;

Cheryl Harris verbind witheid aan die idee van &quot;gerassifiseerde bevoorregting&quot; in die artikel &quot;Whiteness as Property&quot;: sy beskryf dit as &quot;'n soort status waarin wit rasse-identiteit die grondslag gevorm het vir die toekenning van maatskaplike voordele, sowel privaat as openbaar&quot;.&lt;ref&gt;{{cite journal |title=Whiteness as Property |journal=Harvard Law Review |year=1998 |first=Cheryl |last=Harris |volume=106 |issue=8 |pages=1707-1791 |doi=10.2307/1341787 |jstor=1341787 |url=https://papers.ssrn.com/sol3/Delivery.cfm/SSRN_ID927850_code109222.pdf?abstractid=927850&amp;mirid=1&amp;type=2}}&lt;/ref&gt;

Daniel A. Farber en Suzanna Sherry voer aan dat die aandeel Jode en Asiate wat suksesvol is in verhouding tot die wit manlike bevolking 'n onoplosbare raaisel inhou vir voorstanders van wat hulle &quot;radikale multikulturalisme&quot; noem, wat volgens hulle die rol van geslag en ras in die Amerikaanse samelewing oorbeklemtoon.&lt;ref&gt;{{cite book |first1=Daniel A. |last1=Farber |last2=Sherry |first2=Suzanna |title=Beyond All Reason: The Radical Assault on Truth in American Law |date=1997 |publisher=Oxford University Press |pages=57-58 |isbn=978-0-19-510717-3 |language=en |url=https://archive.org/details/beyondallreasonr00farb}}&lt;/ref&gt;

=====Behuising=====
Diskriminasie in behuisingsbeleid is in 1934 geformaliseer onder die Federal Housing Act, wat staatskrediet aan private lenings vir huiskopers verskaf het.&lt;ref name=&quot;possessive&quot;/&gt;{{rp|5}} Ingevolge die wet het die Federal Housing Agency die bevoegdheid gehad om al die geld na wit huiskopers eerder as na minderhede te kanaliseer.&lt;ref name=&quot;possessive&quot;/&gt;{{rp|5}} Die FHA het ná die Tweede Wêreldoorlog ook geld weg van binnestedelike buurte gekanaliseer en dit eerder in die hande geplaas van wit huiskopers wat na gesegregeerde voorstede sou trek.&lt;ref&gt;{{cite book |first=Paula S. |last=Rothenberg |year=2005 |title=White Privilege |location=New York |publisher=Worth Publishers |isbn=978-0-7167-8733-4}}&lt;/ref&gt; Hierdie en ander praktyke het houdings van segregasie en ongelykheid versterk.

Die &quot;grootste enkele bron van welvaart&quot; vir wit Amerikaners is die waardestyging van hulle eie woonhuise. Die gesinswelvaart wat so opgebou word, is die belangrikste bydrae tot die welvaartsverskil tussen swart en wit Amerikaners.&lt;ref name=&quot;possessive&quot;&gt;{{cite book |first=George |last=Lipsitz |title=The Possessive Investment in Whiteness: How White People Profit from Identity Politics, Revised and Expanded Edition |url=https://books.google.com/books?id=PIqUajTEfk0C |date=21 Augustus 2009 |publisher=Temple University Press |isbn=978-1-59213-495-3 |pages=32-3}}&lt;/ref&gt;{{rp|32-33}} Daar word gesê dat voortgesette diskriminasie in die verbandbedryf hierdie ongelykheid bestendig – nie net vir swart huiseienaars wat hoër verbandkoerse as hulle wit eweknieë betaal nie, maar ook vir dié wat deur hierdie faktore heeltemal uit die behuisingsmark gesluit word en dus uitgesluit word van die finansiële voordele van sowel kapitaalgroei as die belastingaftrekkings wat met huiseienaarskap gepaard gaan.&lt;ref name=&quot;possessive&quot;/&gt;{{rp|32-3}}

Brown, Carnoy en Oppenheimer skryf in ''Whitewashing Race: The Myth of a Color-Blind Society'' dat die finansiële ongelykhede wat deur diskriminerende behuisingspraktyke geskep is, ook 'n voortdurende uitwerking op jong swart gesinne het, aangesien die netto waarde van 'n mens se ouers die beste voorspeller van 'n mens se eie netto waarde is, sodat diskriminerende finansiële beleid van die verlede tot rasseverwante finansiële ongelykhede van vandag bydra.&lt;ref name=&quot;whitewashing&quot;&gt;{{cite book |first1=Michael K. |last1=Brown |author2=Martin Carnoy |author3=David B. Oppenheimer |title=Whitewashing Race: The Myth of a Color-Blind Society |url=https://books.google.com/books?id=_EwuLgYWeYMC&amp;pg=PA79 |date=18 September 2003 |publisher=University of California Press |isbn=978-0-520-93875-5 |page=79}}&lt;/ref&gt; Daar word byvoorbeeld gesê dat wittes selfs wanneer daar vir inkomste gekontroleer word, aansienlik meer welvaart as swartes het, en dat hierdie huidige feit gedeeltelik toegeskryf kan word aan federale finansiële beleid van die verlede wat wittes bo swartes bevoordeel het.&lt;ref name=&quot;whitewashing&quot;/&gt;

=====Onderwys=====
Akademiese en maatskaplike idees oor ras was geneig om uitsluitlik op die nadele wat rasseminderhede ly te fokus, en die voordelige uitwerkings wat wittes toeval, oor die hoof te sien.&lt;ref name=&quot;Lucal&quot;&gt;{{cite journal |last=Lucal |first=Betsy |date=Julie 1996 |title=Oppression and Privilege: Toward a Relational Conceptualization of Race |journal=Teaching Sociology |volume=24 |issue=3 |pages=245-55 |issn=0092-055X |oclc=48950428 |doi=10.2307/1318739 |jstor=1318739 |s2cid=51912528}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Harris&quot;&gt;{{cite journal |first=Cheryl I. |last=Harris |title=Whiteness as Property |journal=Harvard Law Review |volume=106 |issue=8 |pages=1709-95 |date=Junie 1993 |doi=10.2307/1341787 |jstor=1341787 |url=https://papers.ssrn.com/sol3/Delivery.cfm/SSRN_ID927850_code109222.pdf?abstractid=927850&amp;mirid=1&amp;type=2}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book |last=Lipsitz |first=George |title=The Possessive Investment in Whiteness: How White People Profit From Identity Politics |year=2006 |publisher=Temple University Press |location=Philadelphia, Pennsylvanië |isbn=978-1-59213-493-9 |url=https://books.google.com/books?id=PIqUajTEfk0C}}&lt;/ref&gt;

Volgens Stephanie Wildman en Ruth Olson het onderwysbeleid in die Verenigde State bygedra tot die skepping en versterking van wit bevoorregting.&lt;ref&gt;Wildman, Stephanie M., [https://law.wustl.edu/journal/18/p245Wildmanbookpages.pdf &quot;The Persistence of White Privilege&quot;] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110605103641/https://law.wustl.edu/journal/18/p245Wildmanbookpages.pdf |date=5 Junie 2011}}, 18 Maart 2010.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;White&quot;&gt;Olson, Ruth, &quot;White Privilege in Schools&quot;, in ''Beyond Heroes and Holidays'', red. Enid Lee, Teaching for Change, 1998.&lt;/ref&gt; Wildman sê dat selfs skole wat geïntegreerd lyk, leerlinge dikwels op grond van vermoëns skei. Dit kan wit leerlinge se aanvanklike opvoedkundige voorsprong vergroot en die &quot;ongelyke klaskamerervaring van Afro-Amerikaanse leerlinge&quot; en minderhede versterk.&lt;ref&gt;{{cite book |first=Thomas |last=Shapiro |year=2004 |title=The Hidden Cost of Being African American: How Wealth Perpetuates Inequality |location=New York |publisher=Oxford University Press |page=144 |isbn=978-0-19-518138-8 |url=https://archive.org/details/hiddencostofbein00shap/page/144}}&lt;/ref&gt;

Williams en Rivers (1972b) het getoon dat toetsinstruksies in Standaardengels die swart kind benadeel het, en dat die kind se prestasie in die toetse aansienlik verbeter as die taal van die toets in bekende terme gestel word sonder opleiding of afrigting.&lt;ref&gt;Williams, R. L. en Rivers, L. W. (1972b). ''The use of standard and nonstandard English in testing black children.'' Voorgedra by die jaarvergadering van die American Psychological Association.&lt;/ref&gt; Volgens Cazden behoort 'n kind se taalontwikkeling beoordeel te word aan die hand van sy vordering ten opsigte van die norme vir sy besondere spraakgemeenskap.&lt;ref&gt;Cazden, C. B. (1966). [http://files.eric.ed.gov/fulltext/ED011325.pdf ''Subcultural Differences in Child Language: An Inter-disciplinary Review'']. ''Merrill-Palmer Quarterly'', 1966, 12, pp. 185-214.&lt;/ref&gt; Ander studies wat sinsherhalingstake gebruik het, het bevind dat wit proefpersone in sowel graad 3 as graad 5 Standaardengelse sinne aansienlik akkurater herhaal het as swart proefpersone, terwyl swart proefpersone nie-standaard Engelse sinne aansienlik akkurater herhaal het as wit proefpersone.&lt;ref name=&quot;Marwit&quot;&gt;{{cite journal |last=Marwit |first=Samuel J. |author2=Walker, Elaine F. |author3=Marwit, Karen L. |date=Desember 1977 |title=Reliability of Standard English Differences among Black and White Children at Second, Fourth, and Seventh Grades |journal=Child Development |volume=48 |issue=4 |pages=1739-42 |doi=10.2307/1128548 |jstor=1128548}}&lt;/ref&gt;

Volgens Janet E. Helms is tradisionele sielkundige en akademiese assessering gegrond op vaardighede wat as belangrik beskou word binne die wit, Westerse middelklaskultuur, maar wat dalk nie binne die Afro-Amerikaanse kultuur op die voorgrond is of waardeer word nie.&lt;ref&gt;Helms, J. E. (1997). &quot;The triple quandary of race, culture, and social class in standardized cognitive ability testing&quot;. In D. P. Flanagan, J. L. Genshaft en P. L. Harrison (reds.), ''Contemporary Intellectual Assessment: Theories, Tests, and Issues'' (pp. 517-532). New York: Guilford Press.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Helms |first1=J. E. |year=1992 |title=Why is there no study of cultural equivalence in standardized cognitive ability testing? |journal=American Psychologist |volume=47 |issue=9 |pages=1083-1101 |doi=10.1037/0003-066X.47.9.1083}}&lt;/ref&gt; Wanneer toetse se stimuli kultureel meer toepaslik op die ervarings van Afro-Amerikaners is, verbeter hulle prestasie.&lt;ref&gt;Hayles, V. R. (1991). &quot;African American Strengths: a survey of empirical findings&quot;. In R. L. Jones (red.), ''Black Psychology'' (3de uitg., pp. 379-400). Berkeley, Kalifornië: Cobb &amp; Henry Publishers.&lt;/ref&gt; Kritici van die begrip wit bevoorregting sê dat leerlinge se akademiese vordering in skoolonderwys gemeet word aan landwye gestandaardiseerde toetse wat nasionale standaarde weerspieël.&lt;ref&gt;{{cite news |title=Common set of school standards to be proposed |first=Nick |last=Anderson |newspaper=The Washington Post |page=A1 |date=10 Maart 2010}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Vergelyk egter {{cite web |url=http://www.fairtest.org/joint%20statement%20civil%20rights%20grps%2010-21-04.html |title=Joint Organizational Statement on No Child Left Behind (NCLB) Act |date=21 Oktober 2004 |access-date=3 Januarie 2008 |archive-date=14 Oktober 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071014063412/http://fairtest.org/joint%20statement%20civil%20rights%20grps%2010-21-04.html}}&lt;/ref&gt;

Afro-Amerikaners word buite verhouding na spesiale onderwysklasse in hulle skole gestuur en word as ontwrigtend of as lyers aan 'n leergestremdheid geïdentifiseer. Hierdie leerlinge word vir die grootste deel van die skooldag afgesonder, deur ongesertifiseerde onderwysers onderrig, en ontvang nie hoërskooldiplomas nie. Wanda Blanchett het gesê dat wit leerlinge deurgaans bevoorregte interaksies met die spesiale onderwysstelsel het, wat aan &quot;nie-normale&quot; wittes die hulpbronne verskaf wat hulle nodig het om by die hoofstroom wit onderwysstruktuur baat te vind.&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Blanchett |first1=Wanda J. |year=2006 |title=Disproportionate Representation of African American Students in Special Education: Acknowledging the Role of White Privilege and Racism |journal=Educational Researcher |volume=35 |issue=24 |page=2006 |doi=10.3102/0013189X035006024 |s2cid=145514632}}&lt;/ref&gt;

Die Amerikaanse behuisingsmark het histories teen swart Amerikaners gediskrimineer deur praktyke soos [[rooilyn]]trekkery.&lt;ref name=&quot;rothenberg2008&quot;&gt;{{cite book |last1=Rothenberg |first1=Paula S. |title=White Privilege |date=2008 |publisher=Macmillan |isbn=978-1-4292-0660-0 |pages=75-85 |url=https://books.google.com/books?id=hSwJKwwjVl0C&amp;pg=PA77 |language=en}}&lt;/ref&gt; Aangesien huiseienaarskap een van die winsgewendste bronne van welvaart in die Verenigde State is, met huiswaardes wat sedert die 1990's teen 'n buitengewone tempo gestyg het, het dit 'n groot bron van geslagswelvaart aan 'n beduidende aantal swart Amerikaners ontsê. Dit het gevolge wat veel verder as persoonlike welvaart strek: dit raak ook die gehalte van swart woonbuurte en swart skole.&lt;ref name=&quot;rothenberg2008&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{cite book |last1=National Center for Education Statistics |title=The Condition of Education 2000 |date=2000 |publisher=U.S. Government Printing Office |location=Washington, D.C. |page=102 |url=http://nces.ed.gov/pubs2000/2000062.pdf |access-date=15 Julie 2014}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal |first=Erin E. |last=Kelly |year=1995 |title=All Students Are Not Created Equal: The Inequitable Combination of Property Tax-Based School Finance Systems and Local Control |journal=Duke Law Journal |volume=45 |issue=2 |pages=397-435 |doi=10.2307/1372907 |jstor=1372907 |url=https://scholarship.law.duke.edu/dlj/vol45/iss2/3 |url-access=subscription}}&lt;/ref&gt; Die oorgrote meerderheid skole wat as deel van distriksverantwoordingspogings op akademiese proef geplaas word, is oorwegend Afro-Amerikaans en laeinkomste.&lt;ref&gt;Diamond, John B., en James P. Spillane (2004), &quot;High Stakes Accountability in Urban Elementary Schools: Challenging or Reproducing Inequality?&quot;, ''Teachers College Record'', 106(6), 1140-1171.&lt;/ref&gt;

Ongelykhede in welvaart en behuising gee 'n groter aandeel wit ouers die keuse om na beter skooldistrikte te trek of om hulle kinders in privaatskole te plaas as hulle nie van die buurt se skole hou nie.&lt;ref&gt;{{cite book |first=Thomas |last=Shapiro |year=2004 |title=The Hidden Cost of Being African American: How Wealth Perpetuates Inequality |location=New York |publisher=Oxford University Press |page=157 |isbn=978-0-19-518138-8 |url=https://archive.org/details/hiddencostofbein00shap/page/157}}&lt;/ref&gt;

Volgens Lawrence Blum:
{{Blockquote|Wanneer swartes toegang tot begeerlike huise geweier word, is dit byvoorbeeld nie net 'n ongeregtigheid teenoor swartes nie, maar 'n positiewe voordeel vir wittes wat nou 'n wyer keuse van woonplekke het as wat hulle sou gehad het indien swartes gelyke toegang tot behuising gehad het. Wanneer stedelike skole hulle Latino- en swart leerlinge swak onderrig, bevoordeel dit wittes in die sin dat dit hulle onregverdig bevoordeel in die wedywering om hoër vlakke van onderwys en werk. Wittes in die algemeen kan nie vermy om by die historiese nalatenskap van rassediskriminasie en onderdrukking te baat nie. Onregverdige verryking is dus byna nooit afwesig uit die lewensituasie van wittes nie.&lt;ref name=&quot;Privilege&quot;/&gt;{{rp|311}}}}

Sommige studies beweer dat minderheidsleerlinge minder waarskynlik in eresklasse geplaas word, selfs wanneer toetsuitslae dit regverdig.&lt;ref&gt;Gordon, Rebecca (1998). ''Education and Race''. Oakland: Applied Research Center, pp. 48-9.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Fischer, Claude S. ''et al.'' (1996). ''Inequality by Design: Cracking the Bell Curve Myth''. Princeton, New Jersey: Princeton University Press, p. 163.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Steinhorn, Leonard, en Barbara Diggs-Brown (1999). ''By the Color of Our Skin: The Illusion of Integration and the Reality of Race''. New York: Dutton, pp. 95-6.&lt;/ref&gt; Verskeie studies beweer ook dat leerlinge uit sigbare minderhede meer waarskynlik as wit leerlinge uit die skool geskors of weggestuur word, hoewel die syfers vir ernstige skoolreëloortredings nie beduidend volgens ras verskil nie.&lt;ref&gt;Skiba, Russell J. ''et al.'', [http://files.eric.ed.gov/fulltext/ED468512.pdf ''The Color of Discipline: Sources of Racial and Gender Disproportionality in School Punishment'']. Indiana Education Policy Center, Policy Research Report SRS1, Junie 2000.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;U.S. Centers for Disease Control and Prevention, ''Youth Risk Behavior Surveillance System: Youth 2003, Online Comprehensive Results'', 2004.&lt;/ref&gt; Die volwasse-onderwysspesialis Elaine Manglitz sê die onderwysstelsel in die Verenigde State het diep gewortelde sydigheid ten gunste van die wit meerderheid in assessering, leerplanne en magsverhoudinge.&lt;ref&gt;{{cite journal |last=Manglitz |first=E. |year=2003 |title=Challenging white privilege in adult education: a critical review of the literature |journal=Adult Education Quarterly |issue=2 |pages=119-134 |doi=10.1177/0741713602238907 |volume=53 |s2cid=145417598}}&lt;/ref&gt;

In 'n bespreking van ongelyke toetsuitslae tussen openbare skole se leerlinge betreur die rubriekskrywer Matt Rosenberg die Seattle Public Schools se klem op &quot;institusionele rassisme&quot; en &quot;wit bevoorregting&quot;:
{{Blockquote|Die verskil is nie bloot 'n kwessie van kleur nie: die skooldistrik se data dui daarop dat inkomste, vaardigheid in Engels en huisstabiliteit ook belangrike korrelate van prestasie is ... Deur die &quot;wit bevoorregting&quot;-verdigsel te bevorder en 'n indoktrinasieplan vir leerlinge te ontwerp, plaas die Seattle-skooldistrik agteruitstrewende, linkse politiek bo akademie, terwyl die daders van &quot;wit bevoorregting&quot; die vermoëns van minderhede verkleineer.&lt;ref name=&quot;STRosen&quot;&gt;Rosenberg, Matt (11 April 2007), [http://seattletimes.nwsource.com/html/opinion/2003661182_matt11.html &quot;Putting politics ahead of kids&quot;], ''The Seattle Times''.&lt;/ref&gt;}}

Die konserwatiewe skrywer Shelby Steele glo dat die uitwerking van wit bevoorregting oordryf word. Hy sê swartes blameer hulle persoonlike mislukkings dalk verkeerdelik op wit onderdrukking, en dat daar baie &quot;minderheidsvoorregte&quot; is: &quot;As ek vandag 'n swart hoërskoolleerling is ... is daar wit Amerikaanse instellings, universiteite, wat oor my hang om my geleenthede te bied: byna elke instelling het 'n diversiteitskomitee ... Daar is 'n honger in hierdie samelewing om die regte ding te doen wat ras betref, om nie rassisties te wees nie.&quot;&lt;ref name=&quot;abc&quot;&gt;{{cite news |title=Does White Privilege Exist in America? Scholars Debate Whether Society Overlooks Minorities |url=https://abcnews.go.com/2020/story?id=2629192&amp;page=1 |date=5 November 2006 |last1=Stossel |first1=John |author2=Gena Binkley |publisher=ABC News |work=20/20}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite book |title=Shame: How America's Past Sins Have Polarized Our Country |last=Steele |first=Shelby |publisher=Basic Books |year=2015 |pages=1-28}}&lt;/ref&gt;

Anthony P. Carnevale en Jeff Strohl toon dat wittes 'n beter kans het om tot selektiewe instellings toegelaat te word, terwyl Afro-Amerikaners en Hispaniese Amerikaners gewoonlik by ope-toegang-instellings beland en 'n kleiner kans het om 'n baccalaureusgraad te verwerf.&lt;ref&gt;[http://www9.georgetown.edu/grad/gppi/hpi/cew/pdfs/Separate&amp;Unequal.FR.pdf ''Separate and Unequal''], Georgetown University {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130907064328/http://www9.georgetown.edu/grad/gppi/hpi/cew/pdfs/Separate%26Unequal.FR.pdf |date=7 September 2013}}&lt;/ref&gt; In 2019 het 'n studie van die National Bureau of Economic Research sydigheid ten gunste van wit bevoorregting gevind in die [[Harvard-universiteit]] se aansoekproses vir toelating op grond van familiebande.&lt;ref&gt;{{cite news |url=https://www.theguardian.com/education/2019/oct/01/harvard-admissions-process-white-privilege |title=This is how white privilege plays out in the Harvard admissions process |first=Poppy |last=Noor |date=1 Oktober 2019 |newspaper=[[The Guardian]]}}&lt;/ref&gt;

=====Weermag=====
In 'n nuusberig in 2013 het Fox News berig: &quot;'n Omstrede handleiding van meer as 600 bladsye wat deur die weermag gebruik word om sy gelykegeleentheidsbeamptes op te lei, leer dat 'gesonde, wit, heteroseksuele, Christelike' mans 'n onbillike voordeel bo ander rasse geniet, en waarsku uitvoerig teen 'n sogenaamde 'Wit Manneklub'. ... Die handleiding, wat Fox News bekom het, gee ook opdrag aan troepe om 'die leierskap van nie-wit mense te ondersteun. Doen dit konsekwent, maar nie onkrities nie,' lui die handleiding.&quot;&lt;ref&gt;&quot;[https://www.foxnews.com/opinion/pentagon-training-manual-white-males-have-unfair-advantages/ Pentagon training manual: white males have unfair advantages]&quot;, Fox News, 31 Oktober 2013.&lt;/ref&gt; Die handleiding is opgestel deur die Defense Equal Opportunity Management Institute, 'n amptelike eenheid van die Departement van Verdediging onder beheer van die minister van verdediging.&lt;ref&gt;Sien [https://www.deomi.org &quot;Defense Equal Opportunity Management Institute&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160514022615/https://www.deomi.org/ |date=14 Mei 2016}}&lt;/ref&gt;

===Oseanië===
====Australië====
Inheemse Australiërs is histories uitgesluit van die proses wat tot die federasie van [[Australië]] gelei het, en die Wit Australië-beleid het die vryhede van nie-wit mense beperk, veral met betrekking tot immigrasie. Inheemse mense is deur die Aborigines Protection Board regeer en as 'n afsonderlike onderklas van nie-burgers behandel.&lt;ref name=&quot;Perera2005&quot;&gt;Suvendrini Perera, &quot;[http://www.acrawsa.org.au/files/ejournalfiles/98SuvendriniPerera.pdf Who Will I Become? The multiple formations of Australian whiteness] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130410063153/http://acrawsa.org.au/files/ejournalfiles/98SuvendriniPerera.pdf |date=10 April 2013}}&quot;, ''Australian Critical Race and Whiteness Studies Association Journal'' 1, 2005.&lt;/ref&gt; Voor 'n referendum wat in 1967 gehou is, was dit ongrondwetlik om inheemse Australiërs in bevolkingstatistiek te tel.

Holly Randell-Moon het gesê dat nuusmedia op wit mense en hulle belange ingestel is, en dat dit 'n voorbeeld van wit bevoorregting is.&lt;ref&gt;Howard-Wagner, Deirdre, &quot;[http://sydney.edu.au/arts/sociology_social_policy/docs/TASA_Howard-Wagner_The_Performance_of_Whiteness_accounts_of_marginalisation_and_racism_in_Newcastle.pdf The performance of whiteness: accounts of Aboriginal marginalization and racism in Newcastle] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131020062132/http://sydney.edu.au/arts/sociology_social_policy/docs/TASA_Howard-Wagner_The_Performance_of_Whiteness_accounts_of_marginalisation_and_racism_in_Newcastle.pdf |date=20 Oktober 2013}}&quot;, in ''The Future of Sociology'', red. Lockie ''et al.'', Australian Sociological Association, Desember 2009.&lt;/ref&gt; Michele Lobo beweer dat wit buurte gewoonlik as &quot;goeie gehalte&quot; bestempel word, terwyl &quot;etniese&quot; buurte gestigmatiseer, agteruitgestel en verwaarloos kan word.&lt;ref name=&quot;Lobo&quot;&gt;{{cite journal |last1=Lobo |first1=Michele |title=Re-Imagining Citizenship in Suburban Australia |journal=ACRAWSA e-Journal |volume=6 |issue=1 |year=2010}}&lt;/ref&gt;

Sommige akademici beweer dat wit mense by voorbaat as &quot;Australies&quot; en as die prototipiese burgers beskou word.&lt;ref name=&quot;Lobo&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Ganley&quot;/&gt; Catherine Koerner beweer dat 'n groot deel van wit Australiese bevoorregting die vermoë is om in Australië self te wees, en dat dit versterk word deur diskoerse oor nie-wit buitestanders, onder wie asielsoekers en ongedokumenteerde immigrante.&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Koerner |first1=Catherine |title=Whose Security? How white possession is reinforced in everyday speech about asylum seekers |url=http://www.acrawsa.org.au/files/ejournalfiles/3acrawsa613.pdf |journal=ACRAWSA e-Journal |volume=6 |issue=1 |year=2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130409210237/http://acrawsa.org.au/files/ejournalfiles/3acrawsa613.pdf |archive-date=9 April 2013}}&lt;/ref&gt;

Sommige akademici het voorgestel dat openbare vertoon van multikulturalisme, soos die viering van die kuns en verhale van inheemse Australiërs, op blote simboliek neerkom, aangesien inheemse Australiërs se stemme grootliks uitgesluit word van die kulturele diskoers oor die geskiedenis van kolonialisme en die verhaal van Europese koloniseerders as vreedsame setlaars. Hierdie akademici stel voor dat wit bevoorregting in Australië, soos wit bevoorregting elders, die vermoë behels om die grense te bepaal van wat in 'n &quot;multikulturele&quot; samelewing ingesluit kan word.&lt;ref&gt;{{cite web |last=Larbalestier |first=Jan |title=White Over Black: Discourses of Whiteness in Australian Culture |url=http://www.borderlands.net.au/vol3no2_2004/larbalestier_white.htm |work=Borderlands e-Journal |access-date=9 November 2012 |archive-date=16 Junie 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080616062149/http://www.borderlands.net.au/vol3no2_2004/larbalestier_white.htm}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Deirdre Howard-Wagner, &quot;[https://tasa.org.au/wp-content/uploads/2015/02/Howard-Wagner.pdf 'Practices of Inclusiveness' in Newcastle: protocols of whiteness, Indigenous protocols and power relations] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190331071338/https://tasa.org.au/wp-content/uploads/2015/02/Howard-Wagner.pdf |date=31 Maart 2019 }}&quot;, TASA-konferensie, Desember 2006.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Maryrose Casey, &quot;[http://www.acrawsa.org.au/files/ejournalfiles/177CRWS201281Casey.pdf Colonisation, Notions of Authenticity and Aboriginal Australian Performance] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130409210111/http://acrawsa.org.au/files/ejournalfiles/177CRWS201281Casey.pdf |date=9 April 2013}}&quot;, ''Critical Race and Whiteness Studies'' 8, 2012.&lt;/ref&gt; Inheemse studies aan Australiese [[universiteit]]e word steeds grootliks deur wit mense beheer, stel baie wit professore aan, en omarm nie altyd politieke veranderinge wat inheemse mense bevoordeel nie.&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Fredericks |first1=Bronwyn |title=The Epistemology That Maintains White Race Privilege, Power and Control of Indigenous Studies and Indigenous Peoples' Participation in Universities |url=http://www.acrawsa.org.au/files/ejournalfiles/45acrawsa518.pdf |journal=ACRAWSA e-Journal |volume=5 |issue=1 |year=2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130410062923/http://acrawsa.org.au/files/ejournalfiles/45acrawsa518.pdf |archive-date=10 April 2013}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Lampert |first1=Jo |title=The Alabaster Academy: Being a Non-Indigenous Academic in Indigenous Studies |url=http://eprints.qut.edu.au/6253/1/6253.pdf |journal=Social Alternatives |volume=22 |issue=3 |year=2003}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Hart2003&quot;&gt;{{cite journal |last1=Hart |first1=Victor |title=Teaching Black and Teaching Back |url=http://www.geocities.ws/parentsaspartners/teachingblack.pdf |journal=Social Alternatives |volume=22 |issue=3 |year=2003}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Gunstone |first1=Andrew |title=Whites, Indigenous People, and Australian Universities |url=http://www.acrawsa.org.au/files/ejournalfiles/44acrawsa517.pdf |journal=ACRAWSA e-Journal |volume=5 |issue=1 |year=2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150228013434/http://acrawsa.org.au/files/ejournalfiles/44acrawsa517.pdf |archive-date=28 Februarie 2015}}&lt;/ref&gt; Akademici sê ook dat heersende vorme van Westerse kennisleer en pedagogie, wat met die dominante wit kultuur geassosieer word, as universeel behandel word, terwyl inheemse perspektiewe uitgesluit of slegs as studieobjekte behandel word.&lt;ref name=&quot;Hart2003&quot;/&gt;&lt;ref&gt;Lester-Irabinna Rigney, &quot;[https://ncis.anu.edu.au/_lib/doc/LI_Rigney_First_perspective.pdf A first perspective of Indigenous Australian participation in science: framing Indigenous research towards Indigenous Australian intellectual sovereignty] {{Dooie skakel|date=Oktober 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&quot;, ''Kaurna Higher Education Journal'' 7, Augustus 2001.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Moreton-Robinson, Aileen (2004), &quot;Whiteness, epistemology, and indigenous representation&quot;, in ''Whitening Race: Essays In Social And Cultural Criticism'', red. Aileen Moreton-Robinson, Aboriginal Studies Press. {{ISBN|978-0-85575-465-5}}.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Kelly, Ben, en Nura Gili (2009), &quot;[http://www.legitimationcodetheory.com/pdf/2009Kelly.pdf Conflict and collaboration – a sociology of knowledge production in the field of Indigenous Studies] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131103133214/http://www.legitimationcodetheory.com/pdf/2009Kelly.pdf |date=3 November 2013}}&quot;, ''Australian Social Policy Conference''.&lt;/ref&gt; Een Australiese universiteitsprofessor berig dat wit studente inheemse akademici dalk as begunstigdes van omgekeerde rassisme beskou.&lt;ref name=&quot;Nicoll&quot;&gt;{{cite journal |last1=Nicoll |first1=Fiona |title='Are you calling me a racist?': Teaching critical whiteness theory in indigenous sovereignty |url=http://www.borderlands.net.au/vol3no2_2004/nicoll_teaching.htm |journal=Borderlands |volume=3 |issue=2 |year=2004}}&lt;/ref&gt;

Sommige akademici het beweer dat nog 'n aspek van bevoorregting vir wit Australiërs die vermoë is om hulle te vereenselwig met 'n wêreldwye diaspora van ander wit mense in die Verenigde State, Europa en elders. Hierdie bevoorregting staan in teenstelling met die skeiding van inheemse Australiërs van ander inheemse volke in Suidoos-Asië.&lt;ref name=&quot;Perera2005&quot;/&gt;&lt;ref&gt;Randell-Moon, Holly, &quot;[http://www.acrawsa.org.au/files/ejournalfiles/editorials/54CRWSRandell-Moon2012.pdf Racial Legitimations and the Unbearable Whiteness of Being] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130409210109/http://acrawsa.org.au/files/ejournalfiles/editorials/54CRWSRandell-Moon2012.pdf |date=9 April 2013}}&quot;, ''Critical Race and Whiteness Studies'' 8, 2012.&lt;/ref&gt; Hulle beweer ook dat wêreldwye politieke kwessies soos klimaatsverandering gestel word in terme van wit rolspelers en gevolge vir lande wat oorwegend wit is.&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Jensen |first1=Lars |title=The whiteness of climate change |url=http://www.ub.edu/dpfilsa/jeasa22jensen9.pdf |journal=Journal of the European Association of Studies on Australia |volume=2 |issue=2 |year=2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131103072740/http://www.ub.edu/dpfilsa/jeasa22jensen9.pdf |archive-date=3 November 2013}}&lt;/ref&gt;

Wit bevoorregting wissel van plek tot plek en van situasie tot situasie. Ray Minniecon, direkteur van Crossroads Aboriginal Ministries, het die stad [[Sydney]] spesifiek beskryf as &quot;die mees vreemde en onherbergsame plek van almal vir die [[Aborigines|Aborigine]]-kultuur en -mense&quot;.&lt;ref&gt;Minniecon, Ray (17 Februarie 2004), &quot;[http://www.smh.com.au/articles/2004/02/16/1076779903465.html Despair the reality for a race lost in the alien space of Redfern]&quot;, ''Sydney Morning Herald''; aangehaal deur Suvendrini Perera, &quot;[http://www.acrawsa.org.au/files/ejournalfiles/64SuvendriniPerera.pdf 'Aussie Luck': the Border Politics of Citizenship Post Cronulla Beach] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130410063014/http://acrawsa.org.au/files/ejournalfiles/64SuvendriniPerera.pdf |date=10 April 2013}}&quot;, ''ACRAWSA e-journal'' 3(1), 2007.&lt;/ref&gt; Aan die ander kant van die spektrum mag antirassistiese wit Australiërs wat met inheemse mense werk, hulle bevoorregting as 'n pynlike &quot;stigma&quot; ervaar.&lt;ref&gt;{{cite journal |last=Kowal |first=Emma |journal=Cultural Studies |date=1 Mei 2011 |volume=25 |issue=3 |pages=313-333 |doi=10.1080/09502386.2010.491159 |title=The Stigma of White Privilege |s2cid=142845038}}&lt;/ref&gt;

Studies oor wit bevoorregting in Australië het sedert die laat 1990's toegeneem, met verskeie boeke wat oor die geskiedenis van hoe witheid 'n dominante identiteit geword het, gepubliseer is. Aileen Moreton-Robinson se ''Talkin' Up to the White Woman'' is 'n kritiek op onbevraagtekende wit bevoorregting in die Australiese feministiese beweging.&lt;ref name=&quot;Ganley&quot;&gt;{{cite journal |last1=Ganley |first1=Toby |title=What's all this talk about whiteness? |url=http://www.polsis.uq.edu.au/dialogue/vol-1-2-4.pdf |journal=Dialogue |volume=1 |issue=2 |year=2003 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130428181555/http://www.polsis.uq.edu.au//dialogue/vol-1-2-4.pdf |archive-date=28 April 2013}}&lt;/ref&gt; Die Australian Critical Race and Whiteness Studies Association is in 2005 gestig om rassebevoorregting te bestudeer en respek vir inheemse soewereiniteite te bevorder; dit gee 'n aanlyn joernaal genaamd ''Critical Race and Whiteness Studies'' uit.&lt;ref&gt;&quot;ACRAWSA: About&quot;, ''Australian Critical Race and Whiteness Studies Association'', bygewerk 30 Januarie 2012; geraadpleeg 19 November 2012.&lt;/ref&gt;

====Nieu-Seeland====
In [[Nieu-Seeland]] het 'n plaaslike verhouding tot die begrip ontwikkel, dikwels Pākehā-bevoorregting genoem,&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.nzherald.co.nz/nz/news/article.cfm?c_id=1&amp;objectid=11794425 |title=Why the Treaty of Waitangi matters |date=4 Februarie 2017 |work=The New Zealand Herald |access-date=25 September 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180122152724/http://www.nzherald.co.nz/nz/news/article.cfm?c_id=1&amp;objectid=11794425 |archive-date=22 Januarie 2018 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt; weens die nalatenskap van die Europese setlaars wat die land gekoloniseer het.&lt;ref&gt;{{cite book |first=Max |last=Harris |quote=In South Africa and the US, among other places, there is an increasing literature on whiteness and white privilege. But much less has been written or said about white privilege, or Pākehā privilege, in New Zealand – though this is changing. |title=The New Zealand Project |date=2017 |publisher=Bridget Williams Books |isbn=978-0-947492-58-8 |page=68}}&lt;/ref&gt;

Die akademikus Huia Jahnke se boek ''Mana Tangata: Politics of Empowerment'' het ondersoek hoe Europese Nieu-Seelanders, deur die &quot;een volk&quot;-nasionale verhaal te verwerp en die etiket Pākehā (&quot;buitelander&quot;) te aanvaar, ruimte geskep het om wit bevoorregting en die maatskaplike marginalisering van die [[Maori's]] te ondersoek.&lt;ref&gt;{{cite book |first=Bronwyn |last=Campbell |editor1=Huia Tomlins-Jahnke |editor2=Malcolm Mulholland |quote=Pākehā naming themselves as 'other' also demonstrates a willingness to challenge both Pākehā privilege and Maori marginalisation (Spoonley 1995a; Bell 1996). |title=Mana Tangata: Politics of Empowerment |date=2013 |publisher=Huia Publishers |isbn=978-1-77550-021-6 |chapter=Te Tiriti o Waitangi: A Blueprint for the Future}}&lt;/ref&gt; Net so het Malcolm Mulholland, 'n akademikus van die Massey-universiteit, aangevoer dat &quot;die bestudering van ongelykhede tussen Maori- en nie-Maori-uitkomste ons in staat stel om Pākehā-bevoorregting te identifiseer en te benoem&quot;.&lt;ref&gt;{{cite book |title=State of the Māori Nation: Twenty-first Century Issues in Aotearoa |first=Malcolm |last=Mulholland |date=2006 |publisher=Reed Publishing |isbn=978-0-7900-1042-7 |page=29}}&lt;/ref&gt;

In hulle boek ''Healing Our History'' voer Robert en Joanna Consedine aan dat Pākehā-bevoorregting in die koloniale tydperk in skoolklaskamers afgedwing is deur streng tydperke, Europese simbole en die uitsluiting van ''te reo'' (die Maoritaal), wat Maori-kinders benadeel het en tot die onderdrukking van die Maori-kultuur bygedra het.&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Consedine |first1=Robert |title=Healing Our History: The Challenge of the Treaty of Waitangi |author2=Joanna Consedine |date=2012 |publisher=Penguin Books |isbn=978-0-14-356769-1 |page=123 |quote=In colonial times a range of mechanisms were used in schools to reinforce Pākehā privilege and values, including rigid time periods, European symbols around the room, and the exclusion of Maori language.}}&lt;/ref&gt;

In 2016, op die 65ste herdenking van die Māori Women's Welfare League, het die liga se president die &quot;dominante Pakeha-kultuur&quot; in Nieu-Seeland en ingebedde Pākehā-bevoorregting gekritiseer.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.tvnz.co.nz/one-news/new-zealand/maori-womens-welfare-league-leader-slams-embedded-pakeha-privilege |title=Maori Women's Welfare League leader slams 'embedded Pakeha privilege' |date=28 September 2016 |publisher=TVNZ |access-date=25 September 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251102185348/https://www.tvnz.co.nz/one-news/new-zealand/maori-womens-welfare-league-leader-slams-embedded-pakeha-privilege |archive-date= 2 November 2025 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

==Verwysings==
{{Verwysings|30em}}

==Bibliografie==
* Allen, Theodore W. ''The Invention of the White Race: Racial Oppression and Social Control'' (Verso, 1994). {{ISBN|0-86091-660-X}}.
* Blum, Lawrence (2008). &quot;'White Privilege': A Mild Critique&quot;. ''Theory and Research in Education'' 6:309. {{doi|10.1177/1477878508095586}}.
* Hartigan, John. ''Odd Tribes: Toward a Cultural Analysis of White People''. Duke University Press, 2005. {{ISBN|978-0-8223-3597-9}}.
* Lipsitz, George. ''The Possessive Investment in Whiteness: How White People Profit from Identity Politics'', hersiene en uitgebreide uitgawe. Temple University Press, 2006. {{ISBN|1-56639-635-2}}.
* Olson, Ruth. &quot;White Privilege in Schools&quot;. In ''Beyond Heroes and Holidays'', red. Enid Lee. Teaching for Change, 1998.
* McIntosh, Peggy. &quot;White Privilege: Unpacking the Invisible Knapsack&quot; (uittreksel uit werksdokument nr. 189, &quot;White Privilege and Male Privilege: A Personal Account of Coming to See Correspondences Through Work in Women's Studies&quot; (1988), Wellesley College Center for Research on Women, Wellesley, Massachusetts).
* {{cite book |last=Williams |first=Linda Faye |title=The Constraint of Race: Legacies of White Skin Privilege in America |publisher=Pennsylvania State University Press |location=University Park, Pennsylvanië |date=30 Augustus 2004 |isbn=978-0-271-02535-3 |url=http://www.psupress.org/books/titles/0-271-02253-1.html |access-date=18 Julie 2008 |page=429}}

==Verdere leesstof==
* Allen, Theodore W. ''The Invention of the White Race'', Vol. 1: ''Racial Oppression and Social Control'' (Verso Books, 1994; nuwe uitgebreide uitgawe 2012). {{ISBN|978-1-84467-769-6}}.
* Allen, Theodore W. ''The Invention of the White Race'', Vol. 2: ''The Origin of Racial Oppression in Anglo-America'' (Verso Books, 1997; nuwe uitgebreide uitgawe 2012). {{ISBN|978-1-84467-770-2}}.
* Brown, C. S. (2002). ''Refusing Racism: White allies and the struggle of civil right''. New York: Teachers College Press.
* Du Bois, W. E. B. (1920). &quot;The Souls of White Folk&quot;, in ''Darkwater''.
* {{cite book |last=Dyer |first=Richard |title=White: Essays on Race and Culture |publisher=Routledge |year=1997 |isbn=978-0-415-09537-2}}
* [[Frantz Fanon|Fanon, Frantz]]. ''Black Skin, White Masks''.
* {{cite book |title=Black Americans and White Racism |first=Marcel Lucien |last=Goldschmid |publisher=Holt, Rinehart and Winston |date=1970 |isbn=978-0-03-077685-4 |url-access=registration |url=https://archive.org/details/blackamericanswh0000unse}}
* {{cite journal |last1=Levine-Rasky |first1=C. |year=2000 |title=Framing whiteness: working through the tensions in introducing whiteness to educators |journal=Race Ethnicity and Education |volume=3 |issue=3 |pages=271-292 |doi=10.1080/713693039 |s2cid=144612377}}
* {{cite book |title=The White Bonus: Five Families and the Cash Value of Racism in America |first=Tracie |last=McMillan |publisher=Henry Holt and Co. |year=2024 |isbn=978-1-250-61942-6}}
* Roediger, David R. ''The Wages of Whiteness: Race and the Making of the American Working Class'' (Verso, 1991). {{ISBN|0-86091-334-1}}.
* Roediger, David R. (2005). ''[https://books.google.com/books?id=a8i2y8jUDQQC Working toward whiteness: How America's immigrants became white. The strange journey from Ellis Island to the suburbs.]'' New York: Basic Books.
* Rothenberg, Paula S. (red.). ''White Privilege: Essential Readings on the Other Side of Racism'' (Worth, 2004). {{ISBN|0-7167-8733-4}}.
* {{Cite journal |doi=10.1080/13613320500110519 |last1=Solomona |first1=R. P. |last2=Portelli |first2=J. P. |last3=Daniel |first3=B-J. |last4=Campbell |first4=A. |year=2005 |title=The discourse of denial: how white teacher candidates construct race, racism and 'white privilege' |journal=Race Ethnicity and Education |volume=8 |issue=2 |pages=147-169 |s2cid=145139963}}
* {{cite book |title=White Guilt: How Blacks and Whites Together Destroyed the Promise of the Civil Rights Era |last=Steele |first=Shelby |publisher=HarperCollins |date=2 Mei 2006 |isbn=978-0-06-057862-6}}
* Steyn, Melissa E. ''Whiteness Just Isn't What It Used to Be: White Identity in a Changing South Africa''. Albany: SUNY Press, 2001. {{ISBN|978-0-7914-5080-2}}.
* {{cite book |first=Tim |last=Wise |title=White Like Me: Reflections on Race from a Privileged Son |date=2007 |publisher=Soft Skull Press |isbn=978-1-933368-99-3}}

==Eksterne skakels==
* {{cite web |url=https://foreignpolicy.com/2017/12/27/2017-was-the-year-i-learned-about-my-white-privilege/ |title=2017 Was the Year I Learned About My White Privilege |first=Max |last=Boot |date=27 Desember 2017 |work=Foreign Policy}}
* {{cite journal |first=Mark |last=Christian |archive-url=https://web.archive.org/web/20170324141128/http://www.xavier.edu/diversity/documents/black-studies/Christian_African_Centered_Perspective.pdf |title=An African-Centered Perspective on White Supremacy |journal=Journal of Black Studies |volume=33 |issue=2 |date=November 2002 |pages=179-198 |doi=10.1177/002193402237224 |s2cid=145806158 |url=http://www.xavier.edu/diversity/documents/black-studies/Christian_African_Centered_Perspective.pdf |archive-date=24 Maart 2017}}
* {{cite web |last1=Pearson |first1=Luke |last2=Verass |first2=Sophie |title=10 things you should know about white privilege |website=NITV |date=13 Oktober 2016 |url=https://www.sbs.com.au/nitv/article/2016/10/13/10-things-you-should-know-about-white-privilege}}
* {{cite web |url=http://facweb.northseattle.edu/jreis/White%20Privilege/WhitenessBibliography%5B1%5D.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20190101100627/http://facweb.northseattle.edu/jreis/White%20Privilege/WhitenessBibliography%5B1%5D.pdf |title=Towards a Bibliography of Critical Whiteness Studies |publisher=Center for Democracy in a Multiracial Society, University of Illinois at Urbana-Champaign |date=November 2006 |archive-date=1 Januarie 2019}}

{{Authority control}}

[[Kategorie:Rassisme]]
[[Kategorie:Diskriminasie]]
[[Kategorie:Sosiologie]]</text>
      <sha1>1pjx828dsmswxy5xvweemo2wzdmytl8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Black Lives Matter</title>
    <ns>0</ns>
    <id>469683</id>
    <revision>
      <id>2977182</id>
      <parentid>2974879</parentid>
      <timestamp>2026-10-10T05:12:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>131157</id>
      </contributor>
      <comment>Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>2977182</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="282703" sha1="ceu21u6j1k273woik1k06kn3bqoy4zq" xml:space="preserve">{{Kort beskrywing|Sosiale beweging wat in die Verenigde State ontstaan het}}
{{Inligtingskas gebeurtenis
| title = Black Lives Matter
| image = Blmblm cropped.svg
| caption = Die logo en vlag wat dikwels in die Black Lives Matter-beweging gebruik word
| also_known_as = Black Lives Matter-beweging; BLM
| cause = Rassediskriminasie en polisiegeweld teen swart mense in die Verenigde State
| motive = Antirassisme
| location = Internasionaal, hoofsaaklik in die Verenigde State
| date = 2013 tot hede
}}

'''Black Lives Matter''' ('''BLM'''; Engels vir &quot;swart lewens maak saak&quot;) is 'n gedesentraliseerde politieke en [[sosiale media|sosiale]] beweging wat daarop gemik is om die [[rassisme]], [[diskriminasie]] en rasse-ongelykheid wat [[swart mense]] in die [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]] ervaar, onder die aandag te bring en antirassisme te bevorder.&lt;ref name=&quot;Smith 2021&quot;&gt;{{cite book |last1=Smith |first1=Robert |title=Encyclopedia of African-American Politics, Third Edition |date=2021 |publisher=Facts on File |location=New York |isbn=978-1-4381-9939-9 |pages=122-126 |chapter=Black Lives Matter}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.usatoday.com/story/news/nation/2023/09/04/the-blm-movement-what-if-anything-changed-5-things-podcast/70760021007/ |title=The Black Lives Matter movement: Has its moment passed? 5 Things podcast |first=Dana |last=Taylor |website=USA TODAY}}&lt;/ref&gt; Die beweging se hoofbekommernisse is polisiegeweld en rassegemotiveerde geweld teen swart mense.&lt;ref&gt;{{Cite news |date=12 Junie 2021 |title=What is Black Lives Matter and what are the aims? |work=BBC News |url=https://www.bbc.com/news/explainers-53337780 |access-date=31 Desember 2021}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |last=Friedersdorf |first=Conor |url=https://www.theatlantic.com/politics/archive/2017/08/drawing-distinctions-antifa-the-alt-right-and-black-lives-matter/538320/ |title=How to Distinguish Between Antifa, White Supremacists, and Black Lives Matter |website=The Atlantic |date=31 Augustus 2017}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |access-date=22 Augustus 2020 |title=Black Lives Matter |url=https://www.newsweek.com/topic/black-lives-matter |website=Newsweek}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal |first1=Chloe |last1=Banks |title=Disciplining Black activism: post-racial rhetoric, public memory and decorum in news media framing of the Black Lives Matter movement |journal=Continuum |date=2 November 2018 |issn=1030-4312 |pages=709-720 |volume=32 |issue=6 |doi=10.1080/10304312.2018.1525920 |s2cid=150199510}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal |first1=Fabio |last1=Rojas |title=Moving beyond the rhetoric: a comment on Szetela's critique of the Black Lives Matter movement |journal=Ethnic and Racial Studies |date=20 Junie 2020 |issn=0141-9870 |pages=1407-1413 |volume=43 |issue=8 |doi=10.1080/01419870.2020.1718725 |s2cid=213636514}}&lt;/ref&gt; Die beweging het ontstaan as reaksie op onder meer die dood van Trayvon Martin, Michael Brown, Eric Garner en Rekia Boyd. BLM en verwante organisasies pleit gewoonlik vir uiteenlopende beleidsveranderinge wat met swart bevryding&lt;ref&gt;{{cite web |last=Roberts |first=Frank |date=13 Julie 2018 |title=How Black Lives Matter Changed the Way Americans Fight for Freedom |url=https://www.aclu.org/blog/racial-justice/race-and-criminal-justice/how-black-lives-matter-changed-way-americans-fight |access-date=15 Junie 2020 |publisher=American Civil Liberties Union}}&lt;/ref&gt; en die hervorming van die strafregstelsel verband hou. Hoewel daar organisasies is wat hulself &quot;Black Lives Matter&quot; noem, soos die Black Lives Matter Global Network Foundation, dateer die breër beweging van vroeër af en is dit 'n gedesentraliseerde netwerk sonder 'n formele hiërargie.&lt;ref&gt;{{cite news |url=https://www.thedailybeast.com/who-really-runs-blacklivesmatter |title=Who Really Runs #BlackLivesMatter? |first1=Ben |last1=Collins |first2=Tim |last2=Mak |date=15 Augustus 2015 |newspaper=The Daily Beast |access-date=18 Desember 2016}}&lt;/ref&gt; Teen 2021 was daar sowat 40 takke in die Verenigde State en [[Kanada]].&lt;ref name=&quot;Smith 2021&quot; /&gt; Die slagspreuk &quot;Black Lives Matter&quot; self is nie deur enige groep as handelsmerk geregistreer nie.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.chicagotribune.com/lifestyles/ct-life-cb-black-lives-matter-chicago-20200903-xh75kbw5nfdk5joudlsgb2viwq-story.html |title=What you need to know about Black Lives Matter in 10 questions |first1=Lauren |last1=Leazenby |first2=Milan |last2=Polk |date=3 September 2020 |work=Chicago Tribune |access-date=4 November 2020}}&lt;/ref&gt;

In 2013 het die aktiviste en vriendinne Alicia Garza, Patrisse Cullors en Ayọ Tometi die [[hutsmerk]] #BlackLivesMatter op sosiale media geskep ná die vryspraak van George Zimmerman in die noodlottige skietvoorval waarin die Afro-Amerikaanse tiener Trayvon Martin gesterf het. Die beweging het landwyd bekendheid verwerf met straatbetogings ná die dood van twee verdere Afro-Amerikaners in 2014: Michael Brown – wat tot betogings en onrus in Ferguson, Missouri, gelei het – en Eric Garner in New York.&lt;ref name=&quot;guardian 2015-07-19&quot;&gt;{{cite web |url=https://www.theguardian.com/world/2015/jul/19/blacklivesmatter-birth-civil-rights-movement |title=#BlackLivesMatter: the birth of a new civil rights movement |first=Elizabeth |last=Day |date=19 Julie 2015 |work=The Guardian |access-date=18 Desember 2016}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.cbsnews.com/news/how-the-black-lives-matter-movement-changed-america-one-year-later/ |title=Black Lives Matter: How the events in Ferguson sparked a movement in America |first=Shannon |last=Luibrand |date=7 Augustus 2015 |work=CBS News |access-date=18 Desember 2016}}&lt;/ref&gt; Sedert die Ferguson-betogings het deelnemers aan die beweging betoog oor die dood van talle ander Afro-Amerikaners weens polisieoptrede of in polisiebewaring. Die beweging het internasionale aandag getrek tydens wêreldwye betogings in 2020 ná die moord op [[George Floyd]] deur die Minneapolis-polisiebeampte [[Derek Chauvin]].&lt;ref&gt;{{Cite news |last1=Eligon |first1=John |last2=Arango |first2=Tim |last3=Dewan |first3=Shaila |last4=Bogel-Burroughes |first4=Nicholas |date=20 April 2021 |title=Derek Chauvin Verdict Brings a Rare Rebuke of Police Misconduct |work=The New York Times |url=https://www.nytimes.com/2021/04/20/us/george-floyd-chauvin-verdict.html |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20211228/https://www.nytimes.com/2021/04/20/us/george-floyd-chauvin-verdict.html |archive-date=28 Desember 2021 |url-access=limited}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |date=7 Junie 2020 |title=Protesters around the world rally for George Floyd and against police brutality |work=France24 |url=https://www.france24.com/en/20200607-protesters-on-four-continents-support-george-floyd-black-lives-matter |access-date=16 Junie 2020}}&lt;/ref&gt; Na raming het 15 tot 26&amp;nbsp;miljoen mense aan Black Lives Matter-betogings in die Verenigde State deelgeneem, wat dit een van die grootste protesbewegings in die land se geskiedenis maak.&lt;ref name=&quot;nytimes 2020-07-03&quot;&gt;{{Cite news |last1=Buchanan |first1=Larry |last2=Bui |first2=Quoctrung |last3=Patel |first3=Jugal K. |date=3 Julie 2020 |title=Black Lives Matter May Be the Largest Movement in U.S. History |work=The New York Times |url=https://www.nytimes.com/interactive/2020/07/03/us/george-floyd-protests-crowd-size.html |access-date=3 Julie 2020 |issn=0362-4331}}&lt;/ref&gt; Die oorgrote meerderheid BLM-betogings in 2020 was vreedsaam,&lt;ref&gt;Bronne:
*{{cite magazine |last1=Mansoor |first1=Sanya |title=93% of Black Lives Matter Protests Have Been Peaceful, New Report Finds |url=https://time.com/5886348/report-peaceful-protests/ |magazine=Time |date=5 September 2020 |access-date=24 Desember 2021 |archive-date=10 November 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211110011617/https://time.com/5886348/report-peaceful-protests/ |url-status=dead}}
*{{cite news |last1=Udoma |first1=Ebong |title=UConn Study: At Least 96% of Black Lives Matter Protests Were Peaceful |url=https://www.wshu.org/news/2020-10-19/uconn-study-at-least-96-of-black-lives-matter-protests-were-peaceful |date=19 Oktober 2020 |publisher=WSHU-FM}}
*{{cite news |title=This summer's Black Lives Matter protesters were overwhelmingly peaceful, our research finds |url=https://www.washingtonpost.com/politics/2020/10/16/this-summers-black-lives-matter-protesters-were-overwhelming-peaceful-our-research-finds/ |newspaper=The Washington Post |date=16 Oktober 2020 |author1=Erica Chenoweth |author2=Jeremy Pressman}}
*{{cite news |title='A fanciful reality': Trump claims Black Lives Matter protests are violent, but the majority are peaceful |url=https://www.usatoday.com/in-depth/news/nation/2020/10/24/trump-claims-blm-protests-violent-but-majority-peaceful/3640564001/ |work=USA Today |date=24 Oktober 2020 |author1=Grace Hauck |author2=Trevor Hughes |author3=Omar Abdel-Baqui |author4=Ricardo Torres |author5=Hayes Gardner}}
*{{cite news |last1=Watson |first1=Julie |title=Comparison between Capitol siege, BLM protests is denounced |url=https://apnews.com/article/donald-trump-capitol-siege-race-and-ethnicity-violence-racial-injustice-afd7dc2165f355a3e6dc4e9418019eb5 |publisher=Associated Press |date=14 Januarie 2021}}
*{{cite news |last1=Corley |first1=Cheryl |title=Black Lives Matter Fights Disinformation To Keep The Movement Strong |url=https://www.npr.org/2021/05/25/999841030/black-lives-matter-fights-disinformation-to-keep-the-movement-strong |publisher=National Public Radio |date=25 Mei 2021}}&lt;/ref&gt; maar BLM-betogings van laat Mei tot vroeg Junie 2020 het in die meeste groot stede in onluste en plundering ontaard.&lt;ref&gt;{{Cite news |date=31 Mei 2020 |title=George Floyd death: Widespread unrest as curfews defied across US |url=https://www.bbc.com/news/world-us-canada-52865206 |access-date=25 Julie 2025 |language=en-GB}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Warren |first=Katie |last2=Hadden |first2=Joey |title=How all 50 states are responding to the George Floyd protests, from imposing curfews to calling in the National Guard |url=https://www.businessinsider.com/us-states-response-george-floyd-protests-curfews-national-guard-2020-6 |access-date=25 Julie 2025 |website=Business Insider |language=en-US}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=4 Junie 2020 |title=AP tally: Arrests at widespread US protests hit 10,000 |url=https://apnews.com/article/american-protests-us-news-arrests-minnesota-burglary-bb2404f9b13c8b53b94c73f818f6a0b7 |access-date=25 Julie 2025 |website=AP News |language=en}}&lt;/ref&gt;

Steun vir Black Lives Matter het die afgelope jare gewissel. In 2020 het 67% van Amerikaanse volwassenes steun vir BLM uitgespreek; teen 2024 het dit tot 45% gedaal.&lt;ref name=&quot;:11&quot;&gt;{{Cite web |first=Juliana Menasce |last=Horowitz |author2=Kiley Hurst |author3=Dana Braga |date=14 Junie 2023 |title=Support for the Black Lives Matter Movement Has Dropped Considerably From Its Peak in 2020 |url=https://www.pewresearch.org/social-trends/2023/06/14/support-for-the-black-lives-matter-movement-has-dropped-considerably-from-its-peak-in-2020/ |access-date=4 Julie 2023 |website=Pew Research Center's Social &amp; Demographic Trends Project |language=en-US}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:16&quot;&gt;{{Cite web |last=Bowman |first=Karlyn |title=Public Attitudes On The Police And Black Lives Matter |url=https://www.forbes.com/sites/bowmanmarsico/2024/05/22/public-attitudes-on-the-police-and-black-lives-matter/ |access-date=25 Julie 2025 |website=Forbes |language=en}}&lt;/ref&gt; Steun onder nie-wit mense het egter sterk gebly: in 2023 het 81% van Afro-Amerikaners, 61% van Hispanics en 63% van Asiatiese Amerikaners steun vir Black Lives Matter uitgespreek.&lt;ref name=&quot;:11&quot; /&gt;

== Struktuur en organisasie ==
=== Desentralisasie ===
Die uitdrukking &quot;Black Lives Matter&quot; kan verwys na 'n [[hutsmerk]] op [[X (sosiale netwerk)|X]] (voorheen Twitter), 'n slagspreuk, 'n sosiale beweging, 'n politieke aksiekomitee&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Ross |first1=Janell |title=Black Lives Matter launches a political action committee. But it's not an easy fit. |url=https://www.washingtonpost.com/news/the-fix/wp/2015/10/27/black-lives-matter-goes-official-with-a-political-action-committee-but-its-not-an-easy-fit/?arc404=true |access-date=23 Augustus 2020 |newspaper=The Washington Post}}&lt;/ref&gt; of 'n los verbond van groepe wat vir rassegeregtigheid veg. As beweging werk Black Lives Matter op voetsoolvlak en is dit gedesentraliseerd; leiers beklemtoon die belang van plaaslike organisering bo nasionale leierskap.&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Miller |first1=Ryan W. |title=Black Lives Matter: A primer on what it is and what it stands for |url=https://www.usatoday.com/story/news/nation/2016/07/11/black-lives-matter-what-what-stands/86963292/ |access-date=13 Julie 2016 |work=USA Today |date=12 Julie 2016}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;clayton&quot;&gt;{{cite journal |last=Clayton |first=Dewey M. |title=Black Lives Matter and the Civil Rights Movement: A Comparative Analysis of Two Social Movements in the United States |journal=Journal of Black Studies |date=2018 |volume=49 |issue=5 |pages=448-480 |doi=10.1177/0021934718764099 |s2cid=148805128}}&lt;/ref&gt; Die struktuur verskil van dié van vroeëre swart bewegings, soos die [[burgerregte]]beweging van die 1950's en 1960's. Hierdie verskille is al in die vakliteratuur bespreek.&lt;ref name=&quot;Cambridge&quot;&gt;{{Cite journal |last=Tillery |first=Alvin B. |date=September 2019 |title=What Kind of Movement is Black Lives Matter? The View from Twitter |journal=Journal of Race, Ethnicity and Politics |volume=4 |issue=2 |pages=297-323 |doi=10.1017/rep.2019.17 |issn=2056-6085 |doi-access=free}}&lt;/ref&gt; Die aktivis DeRay Mckesson het opgemerk dat die beweging &quot;almal insluit wat openlik verklaar dat swart lewens saak maak en hul tyd en energie dienooreenkomstig bestee&quot;.&lt;ref name=&quot;tags_BLM&quot;&gt;{{cite web |last1=Freelon |first1=Deen |last2=McIlwain |first2=Charlton D. |last3=Clark |first3=Meredith D. |title=Beyond the Hashtags |url=http://cmsimpact.org/resource/beyond-hashtags-ferguson-blacklivesmatter-online-struggle-offline-justice/ |date=29 Februarie 2016 |publisher=Center for Media and Social Impact |type=PDF |page=9 |access-date=18 Desember 2016}}&lt;/ref&gt;

Patrisse Cullors, Alicia Garza en Ayọ Tometi het die Black Lives Matter-netwerk in 2013 gestig. Garza het die netwerk beskryf as 'n aanlynplatform wat aktiviste van 'n gedeelde stel beginsels en doelwitte moes voorsien. Plaaslike Black Lives Matter-takke word gevra om hulle tot die organisasie se leidende beginsels te verbind, maar hulle is outonoom&lt;ref name=&quot;Smith 2021&quot; /&gt;{{rp|124}} en werk sonder 'n sentrale struktuur of hiërargie. Garza het gesê die netwerk stel nie daarin belang om &quot;te polisieer wie deel van die beweging is en wie nie&quot; nie.&lt;ref name=&quot;ITT_BLM&quot;&gt;{{cite news |last1=Fletcher |first1=Bill Jr. |title=From Hashtag to Strategy: The Growing Pains of Black Lives Matter |url=http://inthesetimes.com/article/18394/from-hashtag-to-strategy-the-growing-pains-of-black-lives-matter |access-date=13 Julie 2016 |work=In These Times |date=25 September 2015}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;NY_BLM&quot;&gt;{{cite news |last1=Cobb |first1=Jelani |title=The Matter of Black Lives |url=https://www.newyorker.com/magazine/2016/03/14/where-is-black-lives-matter-headed |access-date=13 Julie 2016 |magazine=The New Yorker |date=14 Maart 2016}}&lt;/ref&gt; Teen 2021 was daar sowat 40 takke in die Verenigde State en Kanada.{{r|Smith 2021|p=124}}

Dit het tot verwarring in sowel die media as aktivistekringe gelei, aangesien optrede of uitsprake van individuele takke of lede dikwels aan &quot;Black Lives Matter&quot; as geheel toegeskryf word.&lt;ref name=&quot;dbeast_BLM&quot;&gt;{{cite news |last1=Collins |first1=Ben |title=Who Really Runs #BlackLivesMatter? |url=http://www.thedailybeast.com/articles/2015/08/15/who-really-runs-blacklivesmatter.html |access-date=13 Julie 2016 |work=The Daily Beast |date=15 Augustus 2015}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;CJR_BLM&quot;&gt;{{cite news |last1=Bernard |first1=Jephie |title=Black Lives Matter: the movement, the organization, and how journalists get it wrong |url=https://www.cjr.org/analysis/black_lives_matter_the_movement_the_organization_and_how_journalists_get_it_wrong.php |access-date=13 Julie 2016 |journal=Columbia Journalism Review |date=1 April 2016}}&lt;/ref&gt; Matt Pearce het in die ''[[Los Angeles Times]]'' geskryf dat &quot;die woorde as 'n politieke strydkreet kan dien of na die aktivisteorganisasie kan verwys. Of dit kan die vaag toegepaste etiket wees wat gebruik word om 'n wye reeks betogings en gesprekke oor rasse-ongelykheid te beskryf.&quot;&lt;ref name=&quot;LAT_BLM&quot;&gt;{{cite news |last1=Pearce |first1=Matt |title=Why the term 'Black Lives Matter' can be so confusing |url=https://www.latimes.com/nation/la-na-black-lives-matter-explainer-20151020-story.html |access-date=13 Julie 2016 |work=Los Angeles Times |date=20 Oktober 2015}}&lt;/ref&gt;

By minstens een geleentheid het iemand wat as besturende direkteur van die BLM Global Network voorgestel is, 'n verklaring namens daardie organisasie uitgereik.&lt;ref&gt;{{cite press release |url=https://blacklivesmatter.com/for-immediate-release-statement-by-kailee-scales-managing-director-of-blm-global-network/ |title=For Immediate Release, Statement by Kailee Scales, Managing Director of BLM Global Network |date=25 Junie 2020 |publisher=blacklivesmatter.com}}&lt;/ref&gt;

=== Breër beweging ===
Terselfdertyd het 'n breër beweging met verskeie ander organisasies en aktiviste onder die vaandel van &quot;Black Lives Matter&quot; ontstaan.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web |url=https://medium.com/@patrissemariecullorsbrignac/we-didn-t-start-a-movement-we-started-a-network-90f9b5717668 |title=We didn't start a movement. We started a network. |last=Cullors-Brignac |first=Patrisse Marie |date=23 Februarie 2016 |publisher=Medium |access-date=18 Desember 2016}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.colorlines.com/articles/why-its-dangerous-lump-all-black-activists-under-black-lives-matter-banner |title=Why It's Dangerous to Lump All Black Activists Under the 'Black Lives Matter' Banner |last=Naasel |first=Kenrya Rankin |date=20 Julie 2016 |work=ColorLines |access-date=18 Desember 2016}}&lt;/ref&gt; Johnetta Elzie, DeRay Mckesson, Brittany Packnett en Samuel Sinyangwe het in 2015 Campaign Zero begin, wat beleidshervormings wou bevorder om polisiegeweld te beëindig. Die veldtog het 'n tienpuntplan vir polisiëringshervorming vrygestel met aanbevelings soos die beëindiging van gebroke-vensters-polisiëring, groter gemeenskapstoesig oor polisiedepartemente en strenger riglyne vir magsgebruik.&lt;ref name=&quot;NYT_campaignzero&quot;&gt;{{cite news |last1=Maloney |first1=Alli |title=When police turn violent, activists Brittany Packnett and Johnetta Elzie push back |url=http://nytlive.nytimes.com/womenintheworld/2015/09/29/when-police-turn-violent-activists-brittany-packnett-and-johnetta-elzie-push-back/ |access-date=18 Desember 2016 |agency=Women in the World |work=The New York Times |date=29 September 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161219043331/http://nytlive.nytimes.com/womenintheworld/2015/09/29/when-police-turn-violent-activists-brittany-packnett-and-johnetta-elzie-push-back/ |archive-date=19 Desember 2016}}&lt;/ref&gt; Die ''[[The New York Times|New York Times]]''-verslaggewer John Eligon het geskryf dat sommige aktiviste bekommerd was dat die veldtog te veel op wetgewende oplossings vir polisiegeweld gefokus het.&lt;ref name=&quot;NYtimes_campaignzero&quot;&gt;{{cite news |last1=Eligon |first1=John |title=One Slogan, Many Methods: Black Lives Matter Enters Politics |url=https://www.nytimes.com/2015/11/19/us/one-slogan-many-methods-black-lives-matter-enters-politics.html |access-date=12 Julie 2016 |work=The New York Times |date=18 November 2015}}&lt;/ref&gt;

Black Lives Matter spreek ook steun uit vir uiteenlopende bewegings en sake buiten polisiegeweld, waaronder [[LGBT|LGBTQ]]-aktivisme, [[feminisme]] en immigrasie.&lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Linscott |first=Charles &quot;Chip&quot; P. |date=2017 |title=Introduction: #BlackLivesMatter and the Mediatic Lives of a Movement |journal=Black Camera |volume=8 |issue=2 |pages=75-80 |doi=10.2979/blackcamera.8.2.04 |jstor=10.2979/blackcamera.8.2.04 |s2cid=157642074 |issn=1536-3155}}&lt;/ref&gt;

==== Movement for Black Lives ====
[[Lêer:Black Lives Matter protest against St. Paul police brutality (21552673186).jpg|duimnael|Black Lives Matter-betoging teen polisiegeweld in St. Paul, Minnesota, 20 September 2015]]
[[Lêer:Black Lives Matter protest against St. Paul police brutality (21587635011).jpg|duimnael|alt=Betogers lê op spoorlyne met 'n &quot;Black Lives Matter&quot;-banier|'n Black Lives Matter-lê-in op spoorlyne tydens 'n betoging teen polisiegeweld in Saint Paul, Minnesota (20 September 2015)]]
Die Movement for Black Lives (M4BL) is 'n koalisie van meer as 50 groepe wat die belange van swart gemeenskappe regoor die Verenigde State verteenwoordig.&lt;ref name=&quot;Newkirk&quot;&gt;{{cite web |last=Newkirk |first=Vann R. II |date=3 Augustus 2016 |title=The Permanence of Black Lives Matter |url=https://www.theatlantic.com/politics/archive/2016/08/movement-black-lives-platform/494309/ |work=The Atlantic}}&lt;/ref&gt; Lede sluit die Black Lives Matter-netwerk, die National Conference of Black Lawyers en die Ella Baker Center for Human Rights in.&lt;ref name=&quot;about2017&quot;&gt;{{cite web |title=About Us – The Movement for Black Lives |url=https://policy.m4bl.org/about/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20190502120213/https://policy.m4bl.org/about/ |archive-date=2 Mei 2019 |access-date=4 Augustus 2016 |website=Movement for Black Lives |publisher=policy.m4bl.org}}&lt;/ref&gt; Die koalisie, wat deur groepe soos Color of Change, Race Forward, die Brooklyn Movement Center, PolicyLink, Million Women March Cleveland en ONE DC onderskryf word,&lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Arnold |first=Eric K. |date=2017 |title=The BLM Effect: Hashtags, History and Race |journal=Race, Poverty &amp; the Environment |volume=21 |issue=2 |pages=8-15 |issn=1532-2874 |jstor=44687751}}&lt;/ref&gt; ontvang kommunikasie- en taktiese ondersteuning van 'n organisasie genaamd Blackbird.&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Ransby |first=Barbara |date=21 Oktober 2017 |title=Opinion {{!}} Black Lives Matter Is Democracy in Action |work=The New York Times |url=https://www.nytimes.com/2017/10/21/opinion/sunday/black-lives-matter-leadership.html |access-date=25 April 2020 |issn=0362-4331}}&lt;/ref&gt;

Ná die moord op George Floyd het M4BL die BREATHE Act vrygestel, wat op omvattende wetgewende veranderinge rondom polisiëring aangedring het. Die beleidswetsontwerp het onder meer gevra dat fondse van polisiëring onttrek en direk in gemeenskapshulpbronne en alternatiewe noodreaksiemodelle belê word.&lt;ref&gt;{{Cite news |agency=Associated Press |date=7 Julie 2020 |title=Movement for Black Lives Seeks Sweeping Legislative Changes |work=The New York Times |url=https://www.nytimes.com/aponline/2020/07/07/us/ap-us-black-lives-matter-legislation.html |access-date=8 Julie 2020 |issn=0362-4331}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Byrd |first=Jessica |title=The Genius of Resilience: Toward a New, Black National Convention |url=https://www.theroot.com/the-genius-of-resilience-toward-a-new-black-national-1844367817 |access-date=18 Julie 2020 |website=The Root |date=14 Julie 2020}}&lt;/ref&gt;

Die beweging het op 24 Julie 2015 die eerste keer by die Cleveland State University byeengekom, waar tussen 1&amp;nbsp;500 en 2&amp;nbsp;000 aktiviste aan oop gesprekke en betogings deelgeneem het. Die konferensie in Cleveland, Ohio, het aanvanklik probeer om &quot;maniere te beraam waarop die Movement for Black Lives die wetstoepassing op nasionale vlak vir hul optrede aanspreeklik kan hou&quot;.&lt;ref name=&quot;about2017&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;cleveland2015&quot;&gt;{{Cite news |last=Morice |first=Jane |date=25 Julie 2015 |title=Thousands of 'freedom fighters' in Cleveland for first national Black Lives Matter conference |work=cleveland.com |url=https://www.cleveland.com/metro/index.ssf/2015/07/thousands_of_freedom_fighters.html |access-date=7 Maart 2017}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;bernard2017&quot;&gt;{{Cite news |last=Bernard |first=Tanya Lucia |date=7 Augustus 2015 |title=The Movement for Black Lives Convening: An Offering of Love |work=The Root |url=http://www.theroot.com/the-movement-for-black-lives-convening-an-offering-of-1790860722 |access-date=7 Maart 2017}}&lt;/ref&gt; Die konferensie het egter tot die vorming van 'n veel groter sosiale beweging gelei. Aan die einde van die driedaagse konferensie, op 26 Julie, het die Movement for Black Lives 'n jaarlange &quot;proses begin om plaaslike en nasionale groepe byeen te bring om 'n verenigde front te skep&quot;.&lt;ref name=&quot;about2017&quot; /&gt; Hierdie proses het uiteindelik gelei tot 'n organisatoriese platform wat die doelwitte, eise en beleide uiteensit wat die Movement for Black Lives steun om die &quot;bevryding&quot; van swart gemeenskappe in Amerika te bewerkstellig.&lt;ref name=&quot;about2017&quot; /&gt;

Die Ford Foundation het in 2016 planne aangekondig om M4BL oor 'n tydperk van ses jaar te befonds en het met ander vennote die Black-led Movement Fund gestig.&lt;ref name=&quot;Ford Foundation&quot;&gt;{{cite web |title=Why black lives matter to philanthropy |first1=Brook |last1=Kelly-Green |last2=Yasui |first2=Luna |website=fordfoundation.org |url=https://www.fordfoundation.org/ideas/equals-change-blog/posts/why-black-lives-matter-to-philanthropy/ |date=19 Julie 2016 |access-date=30 Junie 2020}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news |first=Ellen |last=McGirt |title=Who Is Funding Black Lives Matter: Ford Foundation |url=https://fortune.com/2016/08/08/funding-black-lives-matter-ford/ |date=9 Augustus 2016 |access-date=30 Junie 2020 |website=Fortune}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=Ford Motors Funds Black Lives Matter |url=https://www.snopes.com/fact-check/ford-motors-funds-black-lives-matter/ |first=Kim |last=LaCapria |website=snopes.com |date=26 September 2016 |access-date=30 Junie 2020}}&lt;/ref&gt; Die bedrag wat die Ford Foundation en die ander skenkers aan M4BL geskenk het, is in 2016 deur ''The Washington Times'' as $100&amp;nbsp;miljoen aangegee; nog $33&amp;nbsp;miljoen is na berig word deur die Open Society Foundations aan M4BL geskenk.&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Richardson |first1=Valerie |title=Black Lives Matter cashes in with $100 million from liberal foundations |url=https://www.washingtontimes.com/news/2016/aug/16/black-lives-matter-cashes-100-million-liberal-foun/ |work=The Washington Times |date=16 Augustus 2016 |access-date=30 Junie 2020}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=Did George Soros Fund Ferguson Protests and Black Lives Matter? |first=David |last=Mikkelson |url=https://www.snopes.com/fact-check/riot-act/ |website=snopes.com |date=22 Januarie 2015 |access-date=30 Junie 2020}}&lt;/ref&gt;

In 2016 het M4BL gevra vir minder gevangesetting in die Verenigde State, herstelbetalings vir die skade wat met [[slawerny]] verband hou, en meer onlangs ook spesifieke remedies vir diskriminerende leningspraktyke in behuising, onderwysbeleid, massa-gevangesetting en voedselonsekerheid.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=McGirt |first=Ellen |date=8 Augustus 2016 |title=raceAhead: Why Ford Foundation Is Underwriting Black Lives Matter |url=https://fortune.com/2016/08/08/raceahead-why-ford-foundation-is-underwriting-black-lives-matter/ |access-date=12 Augustus 2020 |website=Fortune}}&lt;/ref&gt; Dit het ook gevra vir 'n einde aan massatoesig, belegging in openbare onderwys eerder as in gevangenisse, en gemeenskapsbeheer oor die polisie: inwoners van gemeenskappe van kleur moes die mag kry om polisiebeamptes aan te stel en te ontslaan, dagvaardings uit te reik, oor dissiplinêre gevolge te besluit en beheer uit te oefen oor stadsbesteding aan die polisie.&lt;ref&gt;{{Cite news |date=2 Augustus 2016 |title=Slavery reparations sought in first Black Lives Matter agenda |work=Reuters |url=https://www.reuters.com/article/us-usa-politics-race-idUSKCN10C3E1 |access-date=3 Junie 2020}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=1 Augustus 2016 |title=Black Lives Matter Releases Policy Demands, Includes Reparations And Abolishing The Death Penalty |url=https://populardemocracy.org/news-and-publications/black-lives-matter-releases-policy-demands-includes-reparations-and-abolishing |access-date=3 Junie 2020 |website=The Center for Popular Democracy |archive-date=3 Junie 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200603014218/https://populardemocracy.org/news-and-publications/black-lives-matter-releases-policy-demands-includes-reparations-and-abolishing |url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

=== Befondsing ===
''Politico'' het in 2015 berig dat die Democracy Alliance, 'n groepering skenkers van die Demokratiese Party, van plan was om leiers van verskeie groepe wat die Black Lives Matter-beweging onderskryf, te ontmoet.&lt;ref name=&quot;Vogel &amp; Wheaton&quot;&gt;{{cite news |last1=Vogel |first1=Kenneth P. |last2=Wheaton |first2=Sarah |date=13 November 2015 |title=Major donors consider funding Black Lives Matter |url=https://www.politico.com/story/2015/11/major-donors-consider-funding-black-lives-matter-215814 |work=Politico |access-date=30 Junie 2020}}&lt;/ref&gt; Volgens ''Politico'' het Solidaire, die skenkerskoalisie wat op &quot;bewegingsbou&quot; fokus en deur Leah Hunt-Hendrix, 'n erfgenaam van 'n Texaanse olievermoë en lid van die Democracy Alliance, gelei word, teen 2015 reeds meer as $200&amp;nbsp;000 aan die BLM-beweging geskenk.&lt;ref name=&quot;Vogel &amp; Wheaton&quot; /&gt;

Volgens ''[[The Economist]]'' het skenkings aan sake wat met Black Lives Matter verband hou, tussen Mei 2020 en Desember 2020 $10,6&amp;nbsp;miljard beloop.&lt;ref&gt;{{cite news |title=Six months after mass protests began, what is the future of BLM? |url=https://www.economist.com/united-states/2020/12/12/six-months-after-mass-protests-began-what-is-the-future-of-blm |date=10 Desember 2020 |access-date=18 Desember 2020 |newspaper=The Economist}}&lt;/ref&gt; Die Black Lives Matter Global Network Foundation, een van die hooforganisasies wat organisering en mobilisering koördineer, het berig dat dit in 2020 $90&amp;nbsp;miljoen ingesamel het, met inbegrip van 'n groot aantal individuele aanlynskenkings teen 'n gemiddeld van $30,76 elk.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=20 April 2021 |title=AP Exclusive: Black Lives Matter opens up about its finances |url=https://apnews.com/article/black-lives-matter-90-million-finances-8a80cad199f54c0c4b9e74283d27366f |access-date=26 Mei 2021 |website=AP NEWS}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news |title=2020 Impact Report - Black Lives Matter |work=Black Lives Matter |url=https://blacklivesmatter.com/2020-impact-report/ |access-date=26 Mei 2021}}&lt;/ref&gt;

=== Strategieë en taktiek ===
Black Lives Matter het aanvanklik verskeie sosialemediaplatforms gebruik – onder meer hutsmerkaktivisme – om vinnig duisende mense te bereik.&lt;ref name=&quot;herbert&quot;&gt;{{cite web |last1=Ruffin II |first1=Herbert G. |title=Black Lives Matter: The Growth of a New Social Justice Movement |date=23 Augustus 2015 |url=http://www.blackpast.org/perspectives/black-lives-matter-growth-new-social-justice-movement |publisher=BlackPast.org |access-date=18 Desember 2016}}&lt;/ref&gt; Sedertdien het Black Lives Matter 'n verskeidenheid taktieke aangewend.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.voanews.com/a/frustration-lies-behind-black-lives-matter/2915526.html |title=Frustration Lies Behind 'Black Lives Matter' |first=Molly |last=McKitterick |date=12 Augustus 2015 |publisher=VOA |access-date=18 Desember 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151119135921/http://www.voanews.com/content/frustration-lies-behind-black-lives-matter/2915526.html |archive-date=19 November 2015 |url-status=live}}&lt;/ref&gt; Black Lives Matter-betogings was oorweldigend vreedsaam; wanneer geweld wel voorkom, word dit dikwels deur teenbetogers gepleeg.&lt;ref&gt;{{cite news |first1=Erica |last1=Chenoweth |first2=Jeremy |last2=Pressman |access-date=23 Oktober 2020 |title=This summer's Black Lives Matter protesters were overwhelmingly peaceful, our research finds |url=https://www.washingtonpost.com/politics/2020/10/16/this-summers-black-lives-matter-protesters-were-overwhelming-peaceful-our-research-finds/ |newspaper=The Washington Post |issn=0190-8286}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |first1=Ebong |last1=Udoma |access-date=23 Oktober 2020 |title=UConn Study: At Least 96% of Black Lives Matter Protests Were Peaceful |url=https://www.wshu.org/post/uconn-study-least-96-black-lives-matter-protests-were-peaceful |website=www.wshu.org |date=19 Oktober 2020}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;nbcThug&quot;&gt;{{cite web |access-date=23 Oktober 2020 |title=False 'thug' narratives have long been used to discredit movements |url=https://www.nbcnews.com/news/us-news/not-accident-false-thug-narratives-have-long-been-used-discredit-n1240509 |website=NBC News |date=27 September 2020}}&lt;/ref&gt; Ten spyte hiervan probeer teenstanders die beweging dikwels as gewelddadig voorstel.&lt;ref name=&quot;nbcThug&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |first1=Nicquel Terry |last1=Ellis |date=13 Oktober 2020 |access-date=23 Oktober 2020 |title='Stand back and stand by': Rhetoric some call racist has marked Trump's entire presidency |url=https://www.usatoday.com/story/news/politics/elections/2020/10/13/hate-speech-common-theme-trumps-presidency/5873238002/ |website=USA Today}}&lt;/ref&gt;

=== Internet en sosiale media ===
{{Multibeeld
|direction = horizontal
|align = center
|perrow = 2
|total_width = 310
|image1 = BlackLivesMatter hastag table.png
|image2 = BlackLivesMatter hastag table2.png
|footer = Ontleding van die gebruik van die hutsmerk #BlackLivesMatter op Twitter ná groot nuusgebeure
}}
Die American Dialect Society het #BlackLivesMatter in 2014 as hul woord van die jaar gekies.&lt;ref&gt;{{cite news |url=https://www.economist.com/blogs/prospero/2015/01/johnson-words-year-0 |title=Johnson: Words of the year (#BlackLivesMatter) |newspaper=The Economist |author=R.L.G. |date=15 Januarie 2015 |access-date=18 Desember 2016}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |url=http://www.slate.com/blogs/lexicon_valley/2015/01/29/is_a_hashtag_a_word_the_case_of_blacklivesmatter.html |title=Is a hashtag a word? The case of #BlackLivesMatter |work=Slate |first=Gretchen |last=McCulloch |date=29 Januarie 2015 |access-date=18 Desember 2016}}&lt;/ref&gt; ''Yes! Magazine'' het #BlackLivesMatter as een van die twaalf hutsmerke gekies wat die wêreld in 2014 verander het.&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Weedston |first1=Lindsey |title=12 Hashtags That Changed the World in 2014 |url=http://www.yesmagazine.org/people-power/12-hashtags-that-changed-the-world-in-2014 |access-date=24 Oktober 2015 |work=Yes! Magazine |date=19 Desember 2014}}&lt;/ref&gt; Van Julie 2013 tot 1 Mei 2018 is die hutsmerk &quot;#BlackLivesMatter&quot; meer as 30&amp;nbsp;miljoen keer getwiet, 'n gemiddeld van 17&amp;nbsp;002 keer per dag.&lt;ref name=&quot;PEW 2&quot;&gt;{{Cite web |last1=Anderson |first1=Monica |last2=Toor |first2=Skye |last3=Raine |first3=Lee |last4=Smith |first4=Aaron |date=11 Julie 2018 |title=2. An analysis of #BlackLivesMatter and other Twitter hashtags related to political or social issues |url=https://www.pewresearch.org/internet/2018/07/11/an-analysis-of-blacklivesmatter-and-other-twitter-hashtags-related-to-political-or-social-issues/ |access-date=14 Julie 2020 |website=Pew Research Center: Internet, Science &amp; Tech}}&lt;/ref&gt; Teen 10 Junie 2020 is dit sowat 47,8&amp;nbsp;miljoen keer getwiet,&lt;ref name=&quot;:7&quot;&gt;{{Cite web |last1=Anderson |first1=Monica |last2=Barthel |first2=Michael |last3=Perrin |first3=Andrew |last4=Vogels |first4=Emily A. |date=10 Junie 2020 |title=#BlackLivesMatter surges on Twitter after George Floyd's death |url=https://www.pewresearch.org/fact-tank/2020/06/10/blacklivesmatter-surges-on-twitter-after-george-floyds-death/ |access-date=14 Julie 2020 |website=Pew Research Center}}&lt;/ref&gt; met die tydperk van 7 tot 17 Julie 2016 as die hoogtepunt, teen byna 500&amp;nbsp;000 twiets per dag.&lt;ref name=&quot;PEW 2&quot; /&gt; In dieselfde tydperk was daar ook 'n toename in twiets wat die hutsmerke &quot;#BlackLivesMatter&quot; en &quot;#Alleviate&quot; gebruik het.&lt;ref name=&quot;PEW 2&quot; /&gt; Op 28 Mei 2020 was daar byna 8,8&amp;nbsp;miljoen twiets met die hutsmerk, en die gemiddeld het tot 3,7&amp;nbsp;miljoen per dag gestyg.&lt;ref name=&quot;:7&quot; /&gt;

Ná die skietvoorval waarin polisiebeamptes in Dallas in 2016 gedood is, het die aanlyntoon van die beweging negatiewer geword: 39% van die twiets wat die hutsmerk #BlackLivesMatter gebruik het, het teenkanting teen die beweging uitgespreek.&lt;ref name=&quot;PEW 4&quot;&gt;{{Cite web |last=Anderson |first=Monica |date=15 Augustus 2016 |title=4. Major recent events bring #BlackLivesMatter back to the forefront as the tone shifts overnight |url=https://www.pewresearch.org/internet/2016/08/15/major-recent-events-bring-blacklivesmatter-back-to-the-forefront-as-the-tone-shifts-overnight/ |access-date=14 Julie 2020 |website=Pew Research Center: Internet, Science &amp; Tech}}&lt;/ref&gt; Byna die helfte van die teenstanders het die groep aan geweld verbind, en baie het die groep as terroriste beskryf.&lt;ref name=&quot;PEW 4&quot; /&gt;

Khadijah White, 'n professor aan die Rutgers-universiteit, voer aan dat BLM 'n nuwe era van swart studentebewegings ingelui het. Die gemak waarmee omstanders aangrypende video's van polisiegeweld kan opneem en op sosiale media kan plaas, het aktivisme regoor die wêreld aangevuur.&lt;ref&gt;{{cite journal |last=White |first=Khadijah |title=Black Lives on Campuses Matter: The Rise of the New Black Student Movement |url=https://www.lwbooks.co.uk/soundings/63/black-lives-matter |journal=Soundings |issue=63 |date=2016 |volume=63 |pages=86-97 |access-date=18 Desember 2016 |doi=10.3898/136266216819377002 |archive-date=20 Desember 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161220185249/https://www.lwbooks.co.uk/soundings/63/black-lives-matter |url-access=subscription}}&lt;/ref&gt; Die gebruik van die hutsmerk het die aandag van hooggeplaaste politici getrek en hulle soms aangespoor om die beweging te steun.&lt;ref name=&quot;Cambridge&quot; /&gt;

Op [[Wikipedia]] is 'n WikiProjek wat aan die dekking van die Black Lives Matter-beweging gewy is, in Junie 2020 geskep.&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Harrison |first1=Stephen |title=How Wikipedia Became a Battleground for Racial Justice |url=https://slate.com/technology/2020/06/wikipedia-george-floyd-neutrality.html |access-date=16 Junie 2020 |work=Slate |date=9 Junie 2020}}&lt;/ref&gt;

In 2020 het gebruikers van die gewilde toepassing [[TikTok]] opgemerk dat die toepassing blykbaar plasings oor BLM of onlangse polisiemoorde op swart mense met 'n skadu-verbod tref. TikTok het om verskoning gevra en die situasie aan 'n tegniese fout toegeskryf.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Molina |first=Brett |title=TikTok apologizes after claims it blocked #BlackLivesMatter, George Floyd posts |url=https://www.usatoday.com/story/tech/2020/06/02/tiktok-apologizes-after-claims-blocked-george-floyd-posts/3122296001/ |date=2 Junie 2020 |access-date=1 Maart 2021 |website=USA Today}}&lt;/ref&gt;

=== Direkte aksie ===
[[Lêer:Protesters with signs in Ferguson.jpg|duimnael|links|'n &quot;Hands up!&quot;-plakkaat by 'n betoging in Ferguson, Augustus 2014]]
BLM gebruik oor die algemeen direkte-aksietaktieke wat mense ongemaklik genoeg maak dat hulle die kwessie moet aanspreek.&lt;ref name=&quot;tactics&quot;&gt;{{cite episode |first1=Bryan |last1=Tucker |first2=Stephen |last2=Hegg |title=Tactics of Black Lives Matter |date=22 Oktober 2015 |url=http://kcts9.org/programs/in-close/tactics-black-lives-matter |series=IN Close |number=216 |station=KCTS-TV |access-date=18 Desember 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151102024356/http://kcts9.org/programs/in-close/tactics-black-lives-matter |archive-date=2 November 2015 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20151102024356/http://kcts9.org/programs/in-close/tactics-black-lives-matter |archivedate= 2 November 2015}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last1=Olagbaju |first1=Folabi |last2=Bloch |first2=Nadine |date=29 Junie 2020 |title=The creativity fuelling the struggle to defund the police |url=https://commonslibrary.org/the-creativity-fuelling-the-struggle-to-defund-the-police/#Direct_action |access-date=15 September 2024 |website=The Commons Social Change Library |language=en-AU}}&lt;/ref&gt; BLM bou mag op deur betogings en saamtrekke.&lt;ref name=&quot;maddow&quot;&gt;{{cite web |title='Black Lives Matter' builds power through protest |url=https://www.msnbc.com/rachel-maddow/watch/-black-lives-matter--presses-equality-demands-501828675508 |date=10 Augustus 2015 |work=The Rachel Maddow Show |access-date=18 Desember 2016}}&lt;/ref&gt; BLM het ook lê-in-betogings gehou, onder meer tydens die Twin Cities-marathon van 2015.&lt;ref name=&quot;mara&quot;&gt;{{cite web |last1=Gottfried |first1=Mara H. |last2=Eccher |first2=Marino |date=3 Oktober 2015 |title=Black Lives Matter's Twin Cities Marathon protest peaceful |url=http://www.twincities.com/localnews/ci_28919683/black-lives-matter-protest-at-twin-cities-marathon |work=St. Paul Pioneer Press |access-date=18 Desember 2016}}&lt;/ref&gt;

[[Lêer:OaklandBLM-4174.jpg|duimnael|Black Lives Matter-betoging in [[Oakland]], Kalifornië, Desember 2014]]
Politieke slagspreuke wat tydens betogings gebruik word, sluit in die gelyknamige &quot;Black Lives Matter&quot;, &quot;Hands up, don't shoot&quot; (&quot;Hande op, moenie skiet nie&quot;) – 'n verwysing na Michael Brown wat later in twyfel getrek is&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.justice.gov/sites/default/files/opa/press-releases/attachments/2015/03/04/doj_report_on_shooting_of_michael_brown_1.pdf |title=Department of Justice Report Regarding the Criminal Investigation into the Shooting Death of Michael Brown by Ferguson, Missouri Police Officer Darren Wilson |date=4 Maart 2015 |publisher=U.S. Department of Justice |access-date=18 Desember 2016}}&lt;/ref&gt; – &quot;I can't breathe&quot; (&quot;Ek kan nie asemhaal nie&quot;)&lt;ref&gt;{{Cite web |title='I Can't Breathe': Eric Garner's Last Words Symbolize Our Predicament |url=https://www.huffingtonpost.com/grace-jisun-kim/i-cant-breathe-eric-garne_b_6341634.html |website=HuffPost |access-date=18 November 2015 |date=18 Desember 2014 |last1=Kim |first1=Grace Ji-Sun |last2=Jackson |first2=Jesse}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite magazine |title=The Linguistic Power of the Protest Phrase 'I Can't Breathe' |url=https://www.wired.com/2014/12/ben-zimmer-on-i-cant-breathe |magazine=Wired |access-date=18 November 2015 |date=15 Desember 2014 |last=Zimmer |first=Ben}}&lt;/ref&gt; (met verwysing na Eric Garner en later George Floyd), &quot;White silence is violence&quot; (&quot;Wit stilte is geweld&quot;),&lt;ref&gt;{{Cite news |title=Protesting racial injustice while white |url=https://www.washingtonpost.com/news/post-nation/wp/2014/12/11/protesting-racial-injustice-while-white |newspaper=The Washington Post |date=11 Desember 2014 |access-date=18 November 2015 |first=Abby |last=Phillip}}&lt;/ref&gt; &quot;No justice, no peace&quot; (&quot;Geen geregtigheid, geen vrede nie&quot;)&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.reuters.com/article/us-minneapolis-police-protests-britain/no-justice-no-peace-tens-of-thousands-in-london-protest-death-of-floyd-idUSKBN23A1XS |author=Michael Holden &amp; Dylan Martinez |title='No justice, no peace': Tens of thousands in London protest death of Floyd |work=Reuters |date=2 Junie 2020}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title='No Justice, No Peace': Black Lives Matter &amp; Bernie Sanders |url=http://sociologyinfocus.com/2015/08/no-justice-no-peace-black-lives-matter-bernie-sanders |website=Sociology in Focus |access-date=18 November 2015 |last=Palmer |first=Nathan |date=19 Augustus 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170128200047/http://sociologyinfocus.com/2015/08/no-justice-no-peace-black-lives-matter-bernie-sanders/ |archive-date=28 Januarie 2017 |url-status=usurped}}&lt;/ref&gt; en &quot;Is my son next?&quot; (&quot;Is my seun volgende?&quot;).&lt;ref&gt;{{cite news |title=Protest against police violence, vigil for reconciliation held in Memphis |url=http://www.commercialappeal.com/news/protest-against-police-violence-begins-in-south-memphis-372841dd-ddf7-69a3-e053-0100007f2095-386078911.html |newspaper=The Commercial Appeal |date=8 Julie 2016 |access-date=11 Julie 2016 |last1=Fretland |first1=Katie |last2=Connolly |first2=Daniel}}&lt;/ref&gt;

Volgens 'n studie uit 2018 &quot;vind Black Lives Matter-betogings eerder plaas in plekke waar meer swart mense voorheen deur die polisie gedood is&quot;.&lt;ref&gt;{{Cite journal |last1=Williamson |first1=Vanessa |last2=Trump |first2=Kris-Stella |last3=Einstein |first3=Katherine Levine |year=2018 |title=Black Lives Matter: Evidence that Police-Caused Deaths Predict Protest Activity |journal=Perspectives on Politics |volume=16 |issue=2 |pages=400-415 |doi=10.1017/S1537592717004273 |issn=1537-5927 |doi-access=free}}&lt;/ref&gt;

=== Media, musiek en ander kulturele invloed ===
Sedert die begin van die Black Lives Matter-beweging in 2013, met die hutsmerk #BlackLivesMatter,&lt;ref name=&quot;guardian 2015-07-19&quot; /&gt; is die beweging in film, lied, televisie, letterkunde en die visuele kunste uitgebeeld en gedokumenteer. Verskeie media-instellings bied materiaal aan wat met rasse-onreg en die Black Lives Matter-beweging verband hou. Boeke, romans en TV-programme daaroor het in 2020 in gewildheid toegeneem.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Al-Heeti |first=Abrar |title=Black Lives Matter: Netflix movies, TV shows and books that touch on systemic racism |url=https://www.cnet.com/news/black-lives-matter-movies-tv-shows-and-books-on-systemic-racism/ |access-date=10 Junie 2020 |website=CNET}}&lt;/ref&gt; Liedjies soos [[Michael Jackson]] se &quot;They Don't Care About Us&quot; en Kendrick Lamar se &quot;Alright&quot; is dikwels as strydkreet by betogings gebruik.&lt;ref&gt;{{Cite news |url=https://www.baltimoresun.com/2014/12/09/messenger-king-michael-jackson-and-the-politics-of-blacklivesmatter/ |title=Messenger King: Michael Jackson and the politics of #BlackLivesMatter |first=D. B. |last=Anderson |newspaper=Baltimore Sun}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news |url=http://www.slate.com/articles/arts/culturebox/2015/08/black_lives_matter_protesters_chant_kendrick_lamar_s_alright_what_makes.html |title=Has Kendrick Lamar Recorded the New Black National Anthem? |last=Harris |first=Aisha |date=3 Augustus 2015 |newspaper=Slate |access-date=6 Mei 2016}}&lt;/ref&gt;

Die kort dokumentêre film ''Bars4Justice'' bevat kort verskynings deur verskeie aktiviste en kunstenaars wat by die Black Lives Matter-beweging betrokke is. Die film is amptelik vir die 24ste jaarlikse Pan African Film Festival gekies. ''Stay Woke: The Black Lives Matter Movement'' is 'n Amerikaanse dokumentêre televisiefilm uit 2016 oor die Black Lives Matter-beweging, met Jesse Williams in die hoofrol.&lt;ref name=&quot;HP&quot;&gt;{{cite web |work=HuffPost |url=https://www.huffingtonpost.com/entry/jesse-williams-stay-woke-documentary-black-lives-matter_us_5739516ee4b077d4d6f3688a |title=Jesse Williams Wants You To 'Stay Woke' In New Film On Black Lives Matter |date=16 Mei 2016 |first=Lilly |last=Workneh |access-date=18 Desember 2016}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.essence.com/2016/05/16/jesse-williams-chronicles-black-lives-matter-movement-powerful-documentary |work=Essence |date=16 Mei 2016 |title=Jesse Williams Chronicles 'Black Lives Matter' Movement in Powerful Documentary |first=Toni |last=Akindele |access-date=18 Desember 2016}}&lt;/ref&gt;

Die Februarie 2015-uitgawe van die tydskrif ''Essence'', asook die omslag daarvan, is aan Black Lives Matter gewy.&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Callahan |first1=Yesha |title=Essence Dedicates February Cover to No. BlackLivesMatter |work=The Root |url=http://www.theroot.com/blogs/the_grapevine/2015/01/essence_dedicates_february_cover_to_blacklivesmatter.html |date=8 Januarie 2015 |access-date=11 November 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151224000123/http://www.theroot.com/blogs/the_grapevine/2015/01/essence_dedicates_february_cover_to_blacklivesmatter.html |archive-date=24 Desember 2015}}&lt;/ref&gt; In Desember 2015 was BLM 'n aanspraakmaker op die tydskrif ''[[Time (tydskrif)|Time]]'' se toekenning vir Persoon van die Jaar en het vierde van die agt kandidate geëindig.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.cnn.com/2015/12/09/europe/time-person-of-the-year-merkel/index.html |title=Time magazine names German leader Angela Merkel its Person of the Year |work=CNN |date=9 Desember 2015 |access-date=9 Desember 2015 |author1=Botelho, Greg |author2=Tim Hume}}&lt;/ref&gt;

[[Lêer:In Space, We Can Hear Your Screams (49986786312).jpg|duimnael|Black Lives Matter Plaza in [[Washington, D.C.]], soos op 8 Junie 2020 uit die ruimte gesien]]
'n Aantal stede het muurskilderye met &quot;Black Lives Matter&quot; in groot letters op hul strate geverf, onder meer [[Washington, D.C.]], [[Dallas]], [[Denver]], Charlotte, [[Seattle]], [[Brooklyn]], [[Los Angeles]] en Birmingham in [[Alabama]].&lt;ref name=&quot;Wilson&quot;&gt;{{Cite news |last=Wilson |first=Mark |date=18 Junie 2020 |title=Can art change the world? Inside the debate raging over Black Lives Matter murals |url=https://www.fastcompany.com/90517437/can-art-change-the-world-inside-the-debate-raging-over-black-lives-matter-murals |access-date=18 Junie 2020}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news |date=17 Junie 2020 |title=&quot;Black Lives Matter&quot; street painting project underway in Birmingham |work=WVTM 13 |url=https://www.wvtm13.com/article/portion-of-birmingham-street-blocked-for-black-lives-matter-street-art/32886880 |access-date=18 Junie 2020}}&lt;/ref&gt;

Op 9 Mei 2016 is Delrish Moss as die eerste Afro-Amerikaanse polisiehoof in Ferguson, Missouri, ingesweer. Hy het erken dat hy voor uitdagings te staan kom soos die diversifisering van die polisiemag, die verbetering van gemeenskapsverhoudinge en die aanspreek van die kwessies wat die Black Lives Matter-beweging aangevuur het.&lt;ref&gt;{{cite news |title=New Ferguson Police Chief Sworn In |url=https://www.nytimes.com/aponline/2016/05/09/us/ap-us-killings-by-police-ferguson-the-latest.html |work=The New York Times |date=9 Mei 2016}}&lt;/ref&gt;

== Bewerings van buitensporige magsgebruik deur die polisie ==
Volgens 'n studie van die Bureau of Justice Statistics oor die tydperk 2002 tot 2011 was &quot;swartes (2,8%) onder diegene wat met die polisie in aanraking gekom het, meer geneig as wittes (1,0%) en Hispanics (1,4%) om die dreigement of gebruik van nie-dodelike geweld as buitensporig te ervaar&quot;.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=November 2015 |title=Police Use of Nonfatal Force, 2002-11 |url=https://www.bjs.gov/content/pub/pdf/punf0211_sum.pdf |website=Bureau of Justice Statistics}}&lt;/ref&gt;

Volgens ''[[The Washington Post]]'' het polisiebeamptes in 2019 altesaam 1&amp;nbsp;001 mense in die Verenigde State doodgeskiet. Ongeveer die helfte van hulle was wit en 'n kwart swart, wat beteken die sterftesyfer vir swart Amerikaners (31 noodlottige skietvoorvalle per miljoen) was meer as twee keer so hoog as dié vir wit Amerikaners (13 per miljoen).&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite news |title=Fatal Force: Police shootings database |url=https://www.washingtonpost.com/graphics/investigations/police-shootings-database/ |access-date=19 Junie 2020 |newspaper=The Washington Post}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=People shot to death by U.S. police, by race 2020 |url=https://www.statista.com/statistics/585152/people-shot-to-death-by-us-police-by-race/ |access-date=19 Junie 2020 |website=Statista}}&lt;/ref&gt; ''The Washington Post'' tel ook 13 ongewapende swart Amerikaners wat in 2019 deur die polisie doodgeskiet is.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Stellino |first=Molly |title=Fact check: Police killed more unarmed Black men in 2019 than conservative activist claimed |url=https://www.usatoday.com/story/news/factcheck/2020/06/23/fact-check-how-many-unarmed-black-men-did-police-kill-2019/5322455002/ |access-date=27 Augustus 2020 |website=USA Today}}&lt;/ref&gt;

'n Studie van 2015 deur Cody Ross van UC Davis het &quot;beduidende vooroordeel in die doodmaak van ongewapende swart Amerikaners in vergelyking met ongewapende wit Amerikaners&quot; deur die polisie gevind. Volgens die studie het ongewapende Afro-Amerikaners 3,49 keer soveel kans gehad om geskiet te word as ongewapende wittes, hoewel die risiko in sommige jurisdiksies tot 20 keer hoër kon wees. Die studie het bevind dat 2,79 keer meer gewapende swartes as ongewapende swartes geskiet is. Dit het ook bevind dat die rassevooroordeel wat op distriksvlak in polisieskietvoorvalle opgeteken is, nie deur verskille in plaaslike misdaadsyfers verklaar kan word nie.&lt;ref&gt;{{Cite journal |title=A Multi-Level Bayesian Analysis of Racial Bias in Police Shootings at the County-Level in the United States, 2011-2014 |first=Cody T. |last=Ross |date=5 November 2015 |journal=PLOS ONE |volume=10 |issue=11 |article-number=e0141854 |doi=10.1371/journal.pone.0141854 |pmid=26540108 |pmc=4634878 |bibcode=2015PLoSO..1041854R |doi-access=free}}&lt;/ref&gt;

'n Studie van 2019 deur Cesario ''et al.'', gepubliseer in ''Social Psychological and Personality Science'', het bevind dat daar ná aanpassing vir misdaad &quot;geen sistematiese bewyse van anti-swart ongelykhede in noodlottige skietvoorvalle, noodlottige skietvoorvalle met ongewapende burgers, of noodlottige skietvoorvalle waarin onskadelike voorwerpe verkeerd geïdentifiseer is&quot;, was nie.&lt;ref&gt;{{cite journal |title=Is There Evidence of Racial Disparity in Police Use of Deadly Force? Analyses of Officer-Involved Fatal Shootings in 2015-2016 |journal=Social Psychological and Personality Science |url=https://www.researchgate.net/publication/325752754 |access-date=9 Julie 2020}}&lt;/ref&gt; 'n Studie van 2020 deur Cody Ross ''et al.'' kritiseer egter die data-ontleding wat in die Cesario-studie gebruik is. Met dieselfde datastel vir polisieskietvoorvalle in 2015 en 2016 kom Ross ''et al.'' tot die gevolgtrekking dat daar wel beduidende rassevooroordeel is in polisieskietvoorvalle waarby ongewapende swart verdagtes betrokke is. Hierdie vooroordeel kom nie voor wanneer verdagtes gewapen is nie.&lt;ref&gt;{{cite journal |title=Racial Disparities in Police Use of Deadly Force Against Unarmed Individuals Persist After Appropriately Benchmarking Shooting Data on Violent Crime Rates |journal=Social Psychological and Personality Science |year=2020 |doi=10.1177/1948550620916071 |last1=Ross |first1=Cody T. |last2=Winterhalder |first2=Bruce |last3=McElreath |first3=Richard |volume=12 |issue=3 |pages=323-332 |doi-access=free |hdl=21.11116/0000-0006-9525-8 |hdl-access=free}}&lt;/ref&gt;

[[Lêer:Police killings in the USA in 2018.svg|duimnael|250px|regs|Kaart van die koerse van polisiemoorde per deelstaat in die Verenigde State in 2018]]
'n Studie deur die Harvard-ekonoom Roland Fryer het bevind dat swartes en Hispanics 50% meer geneig was om nie-dodelike geweld in polisie-interaksies te ervaar, maar dat daar by skietvoorvalle waarby beamptes betrokke was &quot;geen rasseverskille was nie, nie in die rou data nie en ook nie wanneer kontekstuele faktore in ag geneem word nie&quot;.&lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Fryer |first=Roland |title=An Empirical Analysis of Racial Differences in Police Use of Force |url=https://scholar.harvard.edu/fryer/publications/empirical-analysis-racial-differences-police-use-force |journal=Journal of Political Economy}}&lt;/ref&gt;

'n Studie van 2019 in ''PNAS'' het tot die gevolgtrekking gekom dat swart mense eintlik minder geneig was as wit mense om deur die polisie gedood te word, gemeet aan die sterftesyfers in polisie-ontmoetings.&lt;ref&gt;{{Cite journal |last1=Johnson |first1=David J. |last2=Tress |first2=Trevor |last3=Burkel |first3=Nicole |last4=Taylor |first4=Carley |last5=Cesario |first5=Joseph |date=6 Augustus 2019 |title=Officer characteristics and racial disparities in fatal officer-involved shootings |journal=Proceedings of the National Academy of Sciences |volume=116 |issue=32 |pages=15877-15882 |doi=10.1073/pnas.1903856116 |issn=0027-8424 |pmid=31332014 |pmc=6689929 |bibcode=2019PNAS..11615877J |doi-access=free}}&lt;/ref&gt; Die outeurs het die artikel later teruggetrek: hoewel &quot;ons data en statistiese benadering geskik was om te ondersoek of beamptes se eienskappe verband hou met die ras van burgers wat noodlottig deur die polisie geskiet word&quot;, is die artikel &quot;aangehaal as steun vir die idee dat daar geen rassevooroordele in noodlottige skietvoorvalle of in polisiëring in die algemeen is nie&quot;, terwyl hul ontledings in werklikheid &quot;ontoereikend is om rasseongelykhede in die waarskynlikheid om geskiet te word, aan te spreek&quot;.&lt;ref name=&quot;JohnsonRetract&quot;&gt;{{cite journal |vauthors=Johnson DJ, Tress T, Burkel N, Taylor C, Cesario J |title=Retraction for Johnson et al., Officer characteristics and racial disparities in fatal officer-involved shootings |journal=Proc Natl Acad Sci U S A |date=28 Julie 2020 |volume=117 |issue=30 |page=18130 |doi=10.1073/pnas.2014148117 |pmid=32651282 |pmc=7395485 |bibcode=2020PNAS..11718130. |doi-access=free}}&lt;/ref&gt;

'n Ander studie het bevind dat sulke gevolgtrekkings foutief is weens Simpson se paradoks.&lt;ref name=&quot;Cody2018&quot;&gt;{{cite journal |last1=Ross |first1=Cody T. |last2=Winterhalder |first2=Bruce |last3=McElreath |first3=Richard |date=5 Junie 2018 |title=Resolution of apparent paradoxes in the race-specific frequency of use-of-force by police |journal=Humanit Soc Sci Commun |volume=4 |issue=1 |pages=1-9 |article-number=61 |doi=10.1057/s41599-018-0110-z |issn=2055-1045 |doi-access=free |hdl=21.11116/0000-0005-3D87-F |hdl-access=free}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |date=11 Junie 2020 |first=Aubrey |last=Clayton |title=The statistical paradox of police killings |newspaper=The Boston Globe |url=https://www.bostonglobe.com/2020/06/11/opinion/statistical-paradox-police-killings/ |access-date=9 Julie 2020}}&lt;/ref&gt; Volgens die artikel was dit wel waar dat wit mense meer geneig was om in 'n polisie-ontmoeting gedood te word, maar swart mense is in die geheel steeds gediskrimineer omdat hulle weens strukturele rassisme meer geneig was om met die polisie te doen te kry.&lt;ref name=&quot;Cody2018&quot; /&gt; Hulle word eerder vir geringer oortredings of glad geen oortreding voorgekeer. Wit mense het daarenteen selde met die polisie te doen, en dan dikwels weens ernstiger misdade soos skietvoorvalle, waar die polisie meer geneig is om geweld te gebruik. Dieselfde artikel het ook die bevindings van Ross en Fryer bevestig en tot die gevolgtrekking gekom dat die algehele sterftesyfer 'n veel nuttiger maatstaf is as die sterftesyfer per ontmoeting.&lt;ref name=&quot;Cody2018&quot; /&gt;

=== Buitensporige polisiëring van Black Lives Matter-byeenkomste ===
Black Lives Matter-betogers word self soms blootgestel aan juis die soort buitensporige polisiëring waarteen hulle betoog. Benewens die polisie is in Mei 2020 altesaam 43&amp;nbsp;350 soldate landwyd teen Black Lives Matter-betogers ontplooi.&lt;ref name=&quot;2021-01-10-nbc&quot;&gt;{{Cite web |url=https://www.nbcnews.com/business/business-news/who-decides-when-there-are-helicopters-experts-weigh-national-guard-n1253599 |title=Experts weigh in on National Guard monitoring protests |website=NBC News |date=10 Januarie 2021}}&lt;/ref&gt; Militêre waarnemingsvliegtuie is teen latere Black Lives Matter-betogings ingespan.&lt;ref name=&quot;2021-01-10-nbc&quot; /&gt; Waarnemers, onder wie die Amerikaanse president [[Joe Biden]], het opgemerk dat gewelddadige regse byeenkomste – waaronder die bestorming van die Capitool in 2021 – 'n kleiner en passiewer polisie-teenwoordigheid gelok het as vreedsame Black Lives Matter-betogings.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.nbcnews.com/politics/white-house/biden-slams-capitol-rioters-domestic-terrorists-don-t-dare-call-n1253335 |title='Don't dare call them protesters': Biden slams Capitol rioters as 'domestic terrorists' |website=NBC News |date=7 Januarie 2021}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.nbcnews.com/news/us-news/capitol-police-response-rioters-draws-claims-racist-double-standards-n1253363 |title=Capitol Police response to rioters draws claims of racist double standards |website=NBC News |date=8 Januarie 2021}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news |url=https://www.nytimes.com/2021/01/07/us/capitol-trump-mob-black-lives-matter.html |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20211228/https://www.nytimes.com/2021/01/07/us/capitol-trump-mob-black-lives-matter.html |archive-date=28 Desember 2021 |url-access=limited |title=Racial Double Standard of Capitol Police Draws Outcry |first=John |last=Eligon |newspaper=The New York Times |date=8 Januarie 2021}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.theguardian.com/commentisfree/2021/jan/07/capitol-hill-trump-rioters-race-power |title=Look at the Capitol Hill rioters. Now imagine if they had been black |first=Derecka |last=Purnell |date=7 Januarie 2021 |website=The Guardian}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://apnews.com/article/congress-storming-black-lives-matter-22983dc91d16bf949efbb60cdda4495d |title=Race double standard clear in rioters' Capitol insurrection |date=7 Januarie 2021 |website=AP NEWS}}&lt;/ref&gt; In November 2015 is 'n polisiebeampte in Oregon van straatdiens onthef nadat hy op sosiale media geskryf het dat hy &quot;hierdie gekke sal moet oppas&quot;, met verwysing na 'n beplande BLM-byeenkoms.&lt;ref name=&quot;larimer&quot;&gt;{{cite news |last1=Larimer |first1=Sarah |title=Officer reassigned after calling Black Lives Matter protesters 'fools' in tweet |url=https://www.washingtonpost.com/news/morning-mix/wp/2015/11/25/officer-reassigned-after-calling-black-lives-matter-protesters-fools-in-tweet/ |newspaper=The Washington Post |access-date=26 November 2015}}&lt;/ref&gt;

Volgens 'n verslag wat die Movement for Black Lives in Augustus 2021 vrygestel het, het die federale regering van die Verenigde State Black Lives Matter-betogers in die somer van 2020 doelbewus geteiken om die Black Lives Matter-beweging te ontwrig en te ontmoedig. Volgens die verslag &quot;bevestig die empiriese data en bevindings in hierdie verslag grootliks wat swart organiseerders lankal intellektueel, intuïtief en uit ervaring weet oor die federale regering se ongelyke polisiëring en vervolging van rassegeregtigheidsbetogings en verwante aktiwiteite&quot;.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=19 Augustus 2021 |title=Feds targeted BLM protesters in attempt to disrupt movement, report says |url=https://www.nbcnews.com/news/nbcblk/feds-targeted-blm-protesters-attempt-disrupt-movement-report-says-rcna1717 |url-status=live |access-date=17 November 2021 |website=NBC News |publisher=Associated Press |archive-url=https://web.archive.org/web/20210819183714/https://www.nbcnews.com/news/nbcblk/feds-targeted-blm-protesters-attempt-disrupt-movement-report-says-rcna1717 |archive-date=19 Augustus 2021}}&lt;/ref&gt;

== Tydlyn van noemenswaardige gebeure en betogings in die Verenigde State ==
=== 2014 ===
[[Lêer:Black Lives Matter Black Friday (15902086996).jpg|duimnael|'n Black Lives Matter-betoger by Macy's Herald Square, November 2014]]
[[Lêer:Black Lives Matter protest.jpg|duimnael|Black Lives Matter-betoging by Herald Square, Manhattan, November 2014]]
In 2014 het Black Lives Matter betoog oor die dood van talle Afro-Amerikaners weens polisieoptrede, onder meer dié van Dontre Hamilton, Eric Garner, John Crawford III, Michael Brown, Ezell Ford, Laquan McDonald, Akai Gurley, Tamir Rice, Antonio Martin en Jerame Reid.&lt;ref name=&quot;library of congress&quot;&gt;{{Cite web |title=Black Lives Matter (BLM) |url=https://www.loc.gov/item/lcwaN0016241/ |access-date=2 Julie 2020 |website=Library of Congress}}&lt;/ref&gt;

In Julie is Eric Garner in New York oorlede nadat 'n beampte van die New Yorkse polisiedepartement hom tydens 'n inhegtenisneming in 'n verbode wurggreep vasgehou het. Garner se dood word genoem as een van verskeie polisiemoorde op Afro-Amerikaners wat die Black Lives Matter-beweging aangevuur het.&lt;ref name=&quot;nobody&quot;&gt;{{cite web |last=Williams |first=Yohuru |date=29 April 2015 |title=You're Nobody 'Till Somebody Kills You: Baltimore, Freddie Gray and the Problem of History |url=https://www.huffingtonpost.com/yohuru-williams/youre-nobody-till-somebod_b_7167028.html |work=HuffPost |access-date=21 Desember 2016}}&lt;/ref&gt;

Oor die Arbeidsdagnaweek in Augustus het Black Lives Matter 'n &quot;Freedom Ride&quot; gereël wat meer as 500 Afro-Amerikaners van regoor die Verenigde State na Ferguson, Missouri, gebring het om die werk van plaaslike organisasies te ondersteun.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://colorlines.com/archives/2014/09/get_on_the_bus_inside_the_black_life_matters_freedom_ride.html |title=Get on the Bus: Inside the Black Lives Matter 'Freedom Ride' to Ferguson |work=ColorLines |date=5 September 2014 |last=Solomon |first=Akiba |access-date=21 Desember 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150223101712/http://colorlines.com/archives/2014/09/get_on_the_bus_inside_the_black_life_matters_freedom_ride.html |archive-date=23 Februarie 2015}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |url=https://www.theguardian.com/commentisfree/2014/sep/04/never-forget-ferguson-justice-for-michael-brown |title=5 ways to never forget Ferguson – and deliver real justice for Michael Brown |work=The Guardian |date=4 September 2014 |first1=Darnell L. |last1=Moore |first2=Patrisse |last2=Cullors |access-date=21 Desember 2016}}&lt;/ref&gt; Die beweging het voortgegaan om by die Ferguson-betogings ná die dood van Michael Brown betrokke te wees.&lt;ref&gt;{{cite news |last=Thrasher |first=Steven W. |date=13 Maart 2015 |title=What next for Black Lives Matter in Ferguson after city's police shooting? |url=https://www.theguardian.com/us-news/2015/mar/13/black-lives-matter-ferguson-police-shooting |newspaper=The Guardian |access-date=21 Desember 2016}}&lt;/ref&gt; Die betogings het soms tot botsings met plaaslike en deelstaatspolisiedepartemente gelei, wat gewoonlik gewapend gereageer het. Op 'n stadium is die Nasionale Garde ontbied en is 'n noodtoestand afgekondig.&lt;ref name=&quot;clayton&quot; /&gt;

Ook in Augustus het beamptes van die polisiedepartement van [[Los Angeles]] vir Ezell Ford doodgeskiet; BLM het tot in 2015 in Los Angeles oor sy dood betoog.&lt;ref name=&quot;grad&quot;&gt;{{cite news |last1=Grad |first1=Shelby |date=20 Oktober 2015 |title=How Black Lives Matter became a thorn in the side of L.A. leaders |url=https://www.latimes.com/local/lanow/la-me-ln-how-black-lives-matter-became-a-thorn-in-the-side-for-l-a-leaders-story-so-far-20151020-htmlstory.html |newspaper=Los Angeles Times |access-date=21 Desember 2016}}&lt;/ref&gt;

In November het 'n beampte van die New Yorkse polisiedepartement die 28-jarige Afro-Amerikaanse man Akai Gurley doodgeskiet. Black Lives Matter het later in New York oor Gurley se dood betoog.&lt;ref&gt;{{cite web |last=Prupis |first=Nadia |date=10 Februarie 2015 |title=NYPD Officer Indicted in Shooting of Akai Gurley: Reports |url=http://www.commondreams.org/news/2015/02/10/nypd-officer-indicted-shooting-akai-gurley-reports |publisher=Common Dreams |access-date=21 Desember 2016}}&lt;/ref&gt; In [[Oakland]], Kalifornië, is veertien Black Lives Matter-aktiviste in hegtenis geneem nadat hulle 'n Bay Area Rapid Transit-trein meer as 'n uur lank op Swart Vrydag, een van die grootste inkopiedae van die jaar, tot stilstand gebring het. Die betoging, gelei deur BLM-medestigter Alicia Garza, is gereël in reaksie op die grootjurie se besluit om Darren Wilson nie oor die dood van Michael Brown aan te kla nie.&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Serna |first1=Josef |title=Bay Area train service restored after Ferguson protest shutdown |url=https://www.latimes.com/local/lanow/la-me-ln-bart-protest-20141128-story.html |access-date=7 Julie 2016 |work=Los Angeles Times |date=28 November 2014}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |title=14 Ferguson Activists Arrested After Demonstration Shuts Down Transbay BART |url=http://sanfrancisco.cbslocal.com/2014/11/28/blackoutblackfriday-activists-shut-down-west-oakland-bart-station-major-delays-michael-brown-ferguson-transbay-tube/ |access-date=21 Desember 2016 |publisher=CBS San Francisco |date=28 November 2014}}&lt;/ref&gt;

Ook in November is Tamir Rice, 'n 12-jarige Afro-Amerikaanse seun, deur 'n polisiebeampte in Cleveland doodgeskiet. Rice se dood word ook genoem as een van die gebeure wat die Black Lives Matter-beweging aangevuur het.&lt;ref name=&quot;nobody&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;vice 2015-04-10&quot;&gt;{{cite web |last1=Fields |first1=Liz |title=After Walter Scott Killing, Black Lives Matter Movement Calls For Citizen Oversight of Police |url=https://www.vice.com/en/article/after-walter-scott-killing-black-lives-matter-movement-calls-for-citizen-oversight-of-police/ |website=Vice News |date=10 April 2015 |access-date=26 Mei 2015}}&lt;/ref&gt;

[[Lêer:Black Lives Matter protest, Mall of America, December 2014.jpg|duimnael|links|'n Black Lives Matter-betoging teen polisiegeweld in die rotonde van die Mall of America in Bloomington, Minnesota, Desember 2014]]
In Desember het twee- tot drieduisend mense by die Mall of America in Bloomington, [[Minnesota]], bymekaargekom om te betoog teen die dood van ongewapende swart mans deur die polisie.&lt;ref name=&quot;reinan&quot;&gt;{{cite web |last1=Reinan |first1=John |date=4 Julie 2015 |title=Black Lives Matter protesters question 'intertwined' relationship between Mall of America and Bloomington. |url=http://www.startribune.com/black-lives-matter-protesters-question-intertwined-relationship-between-mall-of-america-and-bloomington/311587741/ |work=Star Tribune |access-date=21 Desember 2016}}&lt;/ref&gt; Die polisie by die winkelsentrum was met oproertoerusting en bomsnuffelhonde toegerus; minstens twintig betogers is in hegtenis geneem.&lt;ref name=&quot;Brumfield&quot;&gt;{{cite news |url=http://www.cnn.com/2014/12/21/us/mall-of-america-black-lives-protest |title=Protesters' chants of 'Black Lives Matter' echo at megamall; at least 20 arrested |work=CNN |date=21 Desember 2014 |access-date=21 Desember 2014 |author=Brumfield, Ben}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;ALDM&quot;&gt;{{Cite journal |last=Linscott |first=Charles &quot;Chip&quot; P. |date=2017 |title=All Lives (Don't) Matter: The Internet Meets Afro-Pessimism and Black Optimism |journal=Black Camera |volume=8 |issue=2 |pages=104-119 |doi=10.2979/blackcamera.8.2.06 |jstor=10.2979/blackcamera.8.2.06 |s2cid=148586329 |issn=1536-3155}}&lt;/ref&gt; Die bestuur het gesê hulle is &quot;uiters teleurgesteld dat die organiseerders van die Black Lives Matter-betoging besluit het om ons uitgesproke beleid en herhaalde herinneringe te ignoreer dat politieke betogings en demonstrasies nie op die eiendom van die Mall of America toegelaat word nie&quot;.&lt;ref name=&quot;Brumfield&quot; /&gt;

In [[Milwaukee]], [[Wisconsin]], het BLM betoog oor die polisie se doodmaak van Dontre Hamilton, wat in April gesterf het.&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Seigle |first1=Max |date=14 Desember 2014 |title=Many participate in 'Black Lives Matter' rally downtown |url=http://www.wisn.com/news/many-participate-in-black-lives-matter-rally-downtown/30233084 |publisher=WISN-TV |access-date=21 Desember 2016}}&lt;/ref&gt; Black Lives Matter het ook oor die dood van John Crawford III betoog.&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Wallace |first1=Lewis |date=30 Maart 2015 |title=Dayton 'Black Lives Matter' protesters to appear in court today |url=http://www.wksu.org/news/story/42439 |publisher=WKSU |access-date=21 Desember 2016}}&lt;/ref&gt; Die moord op Renisha McBride is eweneens deur Black Lives Matter betoog.&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Anderson |first1=Michelle D. |date=13 Desember 2014 |title=Muskegon-area churches to participate in 'Black Lives Matter' movement on Sunday |url=http://www.mlive.com/news/muskegon/index.ssf/2014/12/muskegon-area_churches_to_part.html |work=Muskegon Chronicle |access-date=21 Desember 2016}}&lt;/ref&gt;

Ook in Desember is 'n protesoptog in Berkeley, Kalifornië, gehou in reaksie op die grootjurie se besluit om Darren Wilson op geen aanklag oor die dood van Michael Brown te vervolg nie. Betogers en joernaliste wat aan daardie byeenkoms deelgeneem het, het in 2015 'n regsgeding aanhangig gemaak waarin hulle &quot;ongrondwetlike polisie-aanvalle&quot; op deelnemers beweer het.&lt;ref name=&quot;skinner&quot;&gt;{{cite news |last1=Skinner |first1=Curtis |date=24 November 2015 |title=Black Lives Matter protesters sue over treatment by California police |work=Yahoo! News |agency=Reuters |url=https://news.yahoo.com/black-lives-matter-protesters-sue-over-treatment-california-030106780.html |access-date=21 Desember 2016}}&lt;/ref&gt;

'n Week ná die Michael Brown-uitspraak is twee polisiebeamptes in New York deur Ismaaiyl Brinsley doodgeskiet, wat gesê het hy wil polisiebeamptes doodmaak as vergelding vir die dood van Garner en Brown. Black Lives Matter het die skietery veroordeel, hoewel sommige regse media die groep daarmee probeer verbind het; die president van die Patrolman's Benevolent Association het beweer dat daar &quot;bloed aan die hande kleef van dié wat onder die dekmantel van betogings geweld op straat aangehits het&quot;.&lt;ref name=&quot;clayton&quot; /&gt; 'n Konserwatiewe televisiekommentator het ook probeer om Black Lives Matter te verbind met betogers wat by die &quot;Millions March&quot; in Desember, wat deur ander groepe gereël is, geskreeu het dat hulle &quot;dooie polisiemanne&quot; wil sien.&lt;ref name=&quot;clayton&quot; /&gt;

=== 2015 ===
[[Lêer:Don't forget Freddie Gray.jpg|duimnael|'n Betoger vestig die aandag op die dood van Freddie Gray in [[Baltimore]], April 2015]]
In 2015 het Black Lives Matter betoog oor die dood van talle Afro-Amerikaners weens polisieoptrede, onder meer dié van Charley Leundeu Keunang, Tony Robinson, Anthony Hill, Meagan Hockaday, Eric Harris, Walter Scott, Freddie Gray, William Chapman, Jonathan Sanders, Sandra Bland, Samuel DuBose, Jeremy McDole, Corey Jones en Jamar Clark, sowel as Dylann Roof se moord op die nege kerkgangers in Charleston.&lt;ref name=&quot;library of congress&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{Cite book |last1=Ford |first1=Lynne E. |url=https://books.google.com/books?id=S9i5DQAAQBAJ |title=American Government and Politics Today, 2017-2018 Edition |last2=Bardes |first2=Barbara A. |last3=Schmidt |first3=Steffen W. |last4=Shelley |first4=Mack C. |publisher=Cengage Learning |year=2017 |isbn=978-1-337-09322-4 |location=Boston |pages=172-173}}&lt;/ref&gt;

In Maart het BLM by die kantoor van die Chicago-burgemeester Rahm Emanuel betoog en hervormings binne die Chicago-polisiedepartement geëis.&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Wisniewski |first1=Mary |title=Three arrested as Chicago protesters demand police reforms |url=https://www.reuters.com/article/us-usa-chicago-police-protest-idUSKBN0MK27M20150324 |work=Reuters |date=24 Maart 2015 |access-date=9 November 2015 |archive-date=10 Oktober 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151010172155/http://www.reuters.com/article/2015/03/24/us-usa-chicago-police-protest-idUSKBN0MK27M20150324 |url-status=live}}&lt;/ref&gt; Charley Leundeu Keunang, 'n 43-jarige Kameroense burger, is deur beamptes van die Los Angeles-polisiedepartement doodgeskiet. Die polisie het veertien mense ná BLM-betogings in hegtenis geneem.&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Rocha |first1=Veronica |title=LAPD arrests 14 protesters after #BlackLivesMatter demonstration |url=https://www.latimes.com/local/lanow/la-me-ln-14-police-protesters-arrested-20150415-story.html |work=Los Angeles Times |date=15 April 2015 |access-date=23 Julie 2016}}&lt;/ref&gt;

In April het Black Lives Matter regoor die Verenigde State betoog oor die dood van Freddie Gray, wat ook die Baltimore-betogings van 2015 ingesluit het.&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Hagen |first1=Sarah |title=Peaceful 'Black Lives Matter' protest in Tampa |url=http://www.wtsp.com/story/news/2015/05/02/peaceful-black-lives-matter-protest-in-tampa/26782995/ |publisher=10 News |access-date=8 November 2015}} {{Dooie skakel|date=September 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;norfleet&quot;&gt;{{cite web |last1=Norfleet |first1=Nicole |title=Twin Cities students walk out of schools to join Black Lives Matter protest |url=http://www.startribune.com/twin-cities-students-walk-out-to-join-black-lives-matter-protest/302163771/ |website=Star Tribune |date=2 Mei 2015 |access-date=8 November 2015 |archive-date=22 Oktober 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201022101430/https://www.startribune.com/twin-cities-students-walk-out-to-join-black-lives-matter-protest/302163771/ |url-status=dead}}&lt;/ref&gt; Die Nasionale Garde is ontbied.&lt;ref name=&quot;clayton&quot; /&gt; Ná die dood van Walter Scott in North Charleston, [[Suid-Carolina]], het Black Lives Matter oor Scott se dood betoog en burgerlike toesig oor die polisie geëis.&lt;ref name=&quot;vice 2015-04-10&quot; /&gt;

In Mei was 'n BLM-betoging in [[San Francisco]] deel van 'n landwye betoging, SayHerName, teen die polisie se doodmaak van swart vroue en meisies, waaronder Meagan Hockaday, Aiyana Jones en Rekia Boyd.&lt;ref name=&quot;naked&quot;&gt;{{cite news |title=Naked protesters gather in San Francisco for 'Black Lives Matter' |url=https://www.usatoday.com/story/news/2015/05/21/black-lives-matter-naked-protest-san-francisco/27742833 |newspaper=USA Today |access-date=26 Mei 2015 |last1=Mandaro |first1=Laura |last2=Guynn |first2=Jessica}}&lt;/ref&gt; In Cleveland, [[Ohio]], het BLM betoog nadat 'n beampte in die verhoor oor die dood van Timothy Russell en Malissa Williams onskuldig bevind is.&lt;ref name=&quot;CNN0526&quot;&gt;{{cite news |last1=Ellis |first1=Ralph |last2=McLaughlin |first2=Elliott |title=Cleveland protesters appear in court |url=http://www.cnn.com/2015/05/25/us/cleveland-police-verdict-reaction/index.html |access-date=26 Mei 2015 |work=CNN |date=25 Mei 2015}}&lt;/ref&gt; In Madison, Wisconsin, het BLM betoog nadat die beampte nie oor die dood van Tony Robinson aangekla is nie.&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Spicuzza |first1=Mary |last2=Glauber |first2=Bill |title=Madison DA decides no charges warranted in Robinson shooting |url=http://www.jsonline.com/news/crime/303390891.html |newspaper=Milwaukee Journal Sentinel |access-date=26 Mei 2015}}&lt;/ref&gt;

In Junie, ná Dylann Roof se skietery in 'n histories swart kerk in Charleston, Suid-Carolina, het BLM-lede regoor die land dae lank gemarsjeer, betoog en waak gehou.&lt;ref name=&quot;zukic&quot;&gt;{{cite web |last1=Zukic |first1=Rialda |title=Hundreds march in solidarity in Charleston after church shooting |date=21 Junie 2015 |url=https://www.pbs.org/newshour/nation/hundreds-protest-hold-vigil-charleston-shooting |publisher=PBS Newshour |access-date=31 Oktober 2015}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Kettmann |first1=Kayla |title=UC Berkeley's Black Student Union holds vigil, protest for Charleston victims |url=http://www.dailycal.org/2015/06/19/black-student-union-holds-vigil-protest-for-charleston-victims |work=Daily Californian |date=19 Junie 2015 |publisher=dailycal.org |access-date=25 September 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231218083928/https://dailycal.org/2015/06/19/black-student-union-holds-vigil-protest-for-charleston-victims |archive-date=18 Desember 2023 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt; BLM was deel van 'n vredesoptog op die Arthur Ravenel jr.-brug in Suid-Carolina.&lt;ref name=&quot;abc4&quot;&gt;{{cite web |title=Organizers says 20,000 joined Bridge to Peace march on Ravenel Bridge |date=21 Junie 2015 |url=http://www.abcnews4.com/story/29372529/watch-bridge-to-peace-event-live-on-abcnews-4-or-stream-it-live |publisher=abcnews4.com |access-date=2 November 2015 |archive-date=13 Oktober 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151013080019/http://www.abcnews4.com/story/29372529/watch-bridge-to-peace-event-live-on-abcnews-4-or-stream-it-live |url-status=dead}}&lt;/ref&gt; Ná die Charleston-skietery is 'n aantal gedenktekens vir die Konfederale State van Amerika met &quot;Black Lives Matter&quot; beklad of andersins beskadig.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Robert E. Lee Monument In VA. Vandalized With 'Black Lives Matter' |date=Julie 2015 |url=http://abc7chicago.com/news/robert-e-lee-monument-in-va-vandalized-with-black-lives-matter/820850/ |publisher=ABC 7 |access-date=2 November 2015}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;duda&quot;&gt;{{cite web |title='Black Lives Matter' spray painted on New Orleans monument |date=29 Junie 2015 |url=http://www.fox8live.com/story/29430719/black-lives-matter-spray-painted-on-new-orleans-monument |publisher=Fox 8 |access-date=2 November 2015}}&lt;/ref&gt; Sowat 800 mense het in McKinney, [[Texas]], betoog nadat 'n video vrygestel is waarin 'n beampte 'n meisie by 'n swembadpartytjie met sy knieë teen die grond vasdruk.&lt;ref&gt;{{cite news |title=McKinney video: Protest over Texas pool party policing |url=https://www.bbc.com/news/world-us-canada-33059484 |newspaper=BBC News |date=9 Junie 2015 |access-date=8 November 2015}}&lt;/ref&gt;

In Julie het BLM-aktiviste regoor die Verenigde State begin betoog oor die dood van Sandra Bland, 'n Afro-Amerikaanse vrou wat na bewering opgehang in 'n tronksel in Waller County, Texas, gevind is.&lt;ref name=&quot;bland&quot;&gt;{{cite web |last1=Rhodes |first1=Dawn |title=More Sandra Bland footage released; protest held in downtown Chicago |url=http://www.chicagotribune.com/news/nationworld/ct-sandra-bland-marijuana-20150728-story.html |work=Chicago Tribune |date=29 Julie 2015 |access-date=1 November 2015}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;sun&quot;&gt;{{cite news |title=Groups in Texas hold vigil, protest in jail death of Sandra Bland |url=http://www.torontosun.com/2015/07/27/groups-in-texas-hold-vigil-protest-in-jail-death-of-sandra-bland |newspaper=Toronto Sun |date=27 Julie 2015 |access-date=1 November 2015}}&lt;/ref&gt; In [[Cincinnati]], Ohio, het BLM saamgetrek en betoog oor die dood van Samuel DuBose nadat hy deur 'n polisiebeampte van die Universiteit van Cincinnati doodgeskiet is.&lt;ref name=&quot;wlwt&quot;&gt;{{cite web |last1=Fuller |first1=Courtis |title=Black Lives Matter stages rally after murder indictment against UC officer |date=30 Julie 2015 |url=http://www.wlwt.com/news/black-lives-matter-hold-rally-after-charges-filed-against-uc-officer-ray-tensing/34427260 |publisher=wlwt.com |access-date=1 November 2015}}&lt;/ref&gt; In Newark, [[New Jersey]], het meer as duisend BLM-aktiviste teen polisiegeweld, rasse-onreg en ekonomiese ongelykheid gemarsjeer.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.greenleft.org.au/content/united-states-thousands-march-against-racism-police-brutality-new-jersey |title=United States: Thousands march against racism, police brutality in New Jersey |date=7 Augustus 2015 |first=Monica |last=Moorehead |work=Green Left Weekly |access-date=15 Desember 2016}}&lt;/ref&gt; Ook in Julie het BLM betoog oor die dood van Jonathan Sanders, wat gesterf het terwyl hy deur die polisie in [[Mississippi]] in hegtenis geneem is.&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Chin |first1=Alan |title=Another reason to question whether black lives matter in Mississippi |date=28 Julie 2015 |url=http://blogs.reuters.com/great-debate/2015/07/28/another-reason-to-question-whether-black-lives-matter-in-mississippi/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20150728114748/http://blogs.reuters.com/great-debate/2015/07/28/another-reason-to-question-whether-black-lives-matter-in-mississippi/ |archive-date=28 Julie 2015 |work=Reuters |access-date=23 Julie 2016}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Dodrill |first1=Tara |title=Mississippi Town Protests Death of Black Man by White Cop |date=20 Julie 2015 |url=http://www.inquisitr.com/2267240/jonathan-sanders-mississippi-town-protests-death-of-black-man-by-white-cop/ |publisher=Inquisitir |access-date=23 Julie 2016 |archive-date=31 Mei 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230531150206/https://www.inquisitr.com/2267240/jonathan-sanders-mississippi-town-protests-death-of-black-man-by-white-cop |url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

[[Lêer:1 Year Commemoration of the Murder of Michael Brown, the Ferguson Rebellion, &amp; the Black Lives Matter uprising. (20426285322).jpg|duimnael|opreg=1.5|Herdenking van die eerste jaar sedert die dood van Michael Brown en die Ferguson-onrus by die Barclays Center in [[Brooklyn]], New York, Augustus 2015]]
In Augustus het BLM-organiseerders 'n byeenkoms in Washington, D.C., gehou om 'n einde aan geweld teen [[transgender]]vroue te eis.&lt;ref name=&quot;stein&quot;&gt;{{cite news |last1=Stein |first1=Perry |title=Black Lives Matter organizers hold rally in D.C. for black trans women |url=https://www.washingtonpost.com/news/local/wp/2015/08/25/black-lives-matter-organizers-hold-rally-in-d-c-for-black-trans-women/ |newspaper=The Washington Post |access-date=1 November 2015}}&lt;/ref&gt; In Charlotte, [[Noord-Carolina]], het BLM betoog en lê-in-betogings gehou nadat 'n regter die verhoor nietig verklaar het van 'n wit Charlotte-polisiebeampte wat die ongewapende swart man Jonathan Ferrell doodgeskiet het.&lt;ref name=&quot;kerrick&quot;&gt;{{cite web |title=2 arrested after Kerrick trial protests take violent turn |work=WCNC |url=http://www.wcnc.com/story/news/local/randall-kerrick-trial/2015/08/21/kerrick-trial-protesters-blocking-4th-street/32137825/ |publisher=wcnc.com |access-date=1 November 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151104145943/http://www.wcnc.com/story/news/local/randall-kerrick-trial/2015/08/21/kerrick-trial-protesters-blocking-4th-street/32137825/ |archive-date=4 November 2015}}&lt;/ref&gt; In [[Philadelphia]], [[Pennsilvanië]], het [[Janelle Monáe]], Jidenna en ander BLM-aktiviste deur Noord-Philadelphia gemarsjeer om aandag op polisiegeweld en Black Lives Matter te vestig.&lt;ref name=&quot;chang&quot;&gt;{{cite web |last1=Chang |first1=David |title=Janelle Monae, Jidenna March Through Philly |date=12 Augustus 2015 |url=http://www.nbcphiladelphia.com/news/local/Janelle-Monae-Jidenna-North-Philadelphia-Protest-Black-Lives-Matter-321611372.html |publisher=NBC Philadelphia |access-date=1 November 2015}}&lt;/ref&gt; Rondom 9 Augustus, die eerste herdenking van Michael Brown se dood, het BLM in St. Louis en regoor die land saamgetrek, waak gehou en gemarsjeer.&lt;ref name=&quot;brownann&quot;&gt;{{cite news |title=Ferguson protesters, police gather on West Florissant Avenue; state of emergency declared in county |url=https://www.stltoday.com/news/local/crime-and-courts/ferguson-protesters-police-gather-on-west-florissant-avenue-state-of/article_7564c9cb-cc89-58cb-8787-4aaa91bcccaa.html |newspaper=St. Louis Post-Dispatch |access-date=1 November 2015 |archive-date= 9 November 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231109075853/https://www.stltoday.com/news/local/crime-and-courts/ferguson-protesters-police-gather-on-west-florissant-avenue-state-of/article_7564c9cb-cc89-58cb-8787-4aaa91bcccaa.html |url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;simone&quot;&gt;{{cite web |last1=Wilson |first1=Simone |title=Hundreds of #BlackLivesMatter Protesters March on Downtown Brooklyn |date=9 Augustus 2015 |url=http://patch.com/new-york/fortgreene/breaking-hundreds-blacklivesmatter-protesters-march-downtown-brooklyn |publisher=patch.com |access-date=1 November 2015}}&lt;/ref&gt;

[[Lêer:Black Lives Matter protest against St. Paul police brutality (21552438456).jpg|duimnael|links|Black Lives Matter-betoging teen polisiegeweld in St. Paul by die Metro Green Line, September 2015]]
In September het meer as vyfhonderd BLM-betogers in Austin, Texas, teen polisiegeweld saamgetrek, en verskeie het kortliks protesbaniere op Interstate 35 gedra.&lt;ref name=&quot;chron&quot;&gt;{{cite web |last1=Baddour |first1=Dylan |title=Black Lives Matter protest shut down by police in Austin, Texas |url=http://www.chron.com/news/houston-texas/article/Black-Lives-Matter-protest-shut-down-by-police-in-6527316.php |work=Houston Chronicle |date=24 September 2015 |access-date=1 November 2015}}&lt;/ref&gt; In [[Baltimore]], [[Maryland]], het BLM-aktiviste gemarsjeer en betoog toe die verhore in die Freddie Gray-polisiegeweldsaak begin het.&lt;ref name=&quot;hedg&quot;&gt;{{cite news |last1=Hedgpeth |first1=Dana |title=Views from Baltimore as protesters rally in Freddie Gray case |url=https://www.washingtonpost.com/news/local/wp/2015/09/02/views-from-baltimore-as-protesters-rally-in-freddie-gray-case |newspaper=The Washington Post |access-date=1 November 2015}}&lt;/ref&gt; In [[Sacramento]], [[Kalifornië]], het sowat agthonderd BLM-betogers saamgetrek ter ondersteuning van 'n wetsontwerp in die Kaliforniese Senaat wat polisietoesig sou verskerp.&lt;ref name=&quot;sac&quot;&gt;{{cite news |last1=Pedroncelli |first1=Rich |title=Black Lives Matter protesters rally to back Senate bill increasing police oversight |url=http://www.ocregister.com/articles/police-680656-bill-protesters.html |publisher=ocregister.com |agency=Associated Press |access-date=1 November 2015}}&lt;/ref&gt; BLM het ook betoog oor die dood van Jeremy McDole.&lt;ref&gt;{{cite web |last=Jaeger |first=Kyle |url=http://www.attn.com/stories/3306/jeremy-mcdole-shooting |title=Jeremy McDole Was Shot and Killed by Delaware Police |work=Attn |date=24 September 2015 |access-date=10 November 2015 |archive-date=30 Oktober 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151030062418/http://www.attn.com/stories/3306/jeremy-mcdole-shooting |url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

In Oktober is Black Lives Matter-aktiviste in hegtenis geneem tydens 'n betoging by 'n konferensie van polisiehoofde in [[Chicago]].&lt;ref name=&quot;morris&quot;&gt;{{cite news |last1=Walk-Morris |first1=Tatiana |title=Black Lives Matter activists arrested during protest of police chiefs conference |url=http://www.chicagoreader.com/Bleader/archives/2015/10/26/black-lives-matter-activists-arrested-during-protest-of-police-chiefs-conference |newspaper=Chicago Reader |access-date=28 Oktober 2015}}&lt;/ref&gt; &quot;Rise Up October&quot; het met die Black Lives Matter-veldtog oorvleuel en verskeie betogings meegebring.&lt;ref name=&quot;shaker&quot;&gt;{{cite web |last1=Shaker |first1=Nadeen |title=&quot;This injustice has taken genocidal proportions&quot;: Why Cornel West and Carl Dix are rising up against police brutality |url=http://www.salon.com/2015/10/21/this_injustice_has_taken_genocidal_proportions_why_cornel_west_and_carl_dix_are_rising_up_against_police_brutality/ |work=Salon |date=21 Oktober 2015 |access-date=31 Oktober 2015}}&lt;/ref&gt; [[Quentin Tarantino]] en Cornel West, wat aan &quot;Rise Up October&quot; deelgeneem het, het polisiegeweld veroordeel.&lt;ref name=&quot;democ&quot;&gt;{{cite web |title=Voices of Rise Up October: Quentin Tarantino, Cornel West, Victims' Families Decry Police Violence |url=http://www.democracynow.org/2015/10/26/voices_of_rise_up_october_quentin |publisher=Democracy Now |access-date=31 Oktober 2015}}&lt;/ref&gt;

[[Lêer:Justice for Jamar Response Action (22627979078).jpg|duimnael|Protesoptog in reaksie op die dood van Jamar Clark, Minneapolis, Minnesota, November 2015]]
[[Lêer:Black Lives Matter Sign - Minneapolis Protest (22632545857).jpg|duimnael|'n Aktivis hou 'n &quot;Black Lives Matter&quot;-plakkaat op buite die Minneapolis-polisie se vierde presink ná die dood van Jamar Clark op 15 November 2015]]
In November het BLM-aktiviste betoog nadat Jamar Clark deur die Minneapolis-polisiedepartement geskiet is.&lt;ref&gt;{{cite web |title=51 arrested in protests after black man shot by Minneapolis police |url=https://www.usatoday.com/story/news/nation-now/2015/11/16/minneapolis-police-shooting/75859132 |work=USA Today |access-date=18 November 2015}}&lt;/ref&gt; 'n Deurlopende betoging is by die Minneapolis-polisie se vierde presink gereël. Tydens die kampbetoging het betogers en buitestanders met die polisie gebots, die stasie beskadig en probeer om met 'n voertuig daarteen vas te ry.&lt;ref&gt;{{cite web |last=Forliti |first=Amy |title=Minneapolis police, protesters clash at 4th Precinct |website=Saint Paul Pioneer Press |location=Saint Paul |date=19 November 2015 |url=http://www.twincities.com/2015/11/19/minneapolis-police-protesters-clash-at-4th-precinct/ |access-date=11 Julie 2016}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |last=Keller |first=Bill |title=SUV rams 4th Precinct gate, 2 arrested for Jamar Clark vandalism |website=Fox 9 News |location=Minneapolis |date=24 November 2015 |url=http://www.fox9.com/news/51959667-story |access-date=11 Julie 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160707040023/http://www.fox9.com/news/51959667-story |archive-date=7 Julie 2016}}&lt;/ref&gt; Later in dieselfde maand is 'n optog ter ere van Jamar Clark gereël, van die vierde presink tot in die middestad van Minneapolis. Ná die optog het 'n groep mans met vuurwapens en liggaamspantsers&lt;ref name=&quot;startribune 2014-11-24&quot;&gt;{{cite web |last=Smith |first=Mary Lynn |title=Five people were shot near Black Lives Matter protest site |website=Star Tribune |location=Minneapolis |date=24 November 2015 |url=http://www.startribune.com/several-people-were-shot-near-black-lives-matter-protest-site/353121881/ |access-date=11 Julie 2016 |archive-date=8 Julie 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160708121421/http://www.startribune.com/several-people-were-shot-near-black-lives-matter-protest-site/353121881/ |url-status=dead}}&lt;/ref&gt; opgedaag en die betogers met rasseskeldname begin toesnou, volgens 'n woordvoerder van Black Lives Matter. Nadat betogers die gewapende mans gevra het om te loop, het die mans die vuur geopen en vyf betogers geskiet.&lt;ref name=&quot;startribune 2014-11-24&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Silverstein 2015&quot;&gt;{{cite web |last=Silverstein |first=Jason |title=Five people shot at Minneapolis Black Lives Matter protest |website=Daily News |location=New York |date=24 November 2015 |url=http://www.nydailynews.com/news/national/shot-minneapolis-police-protest-article-1.2444905 |access-date=21 Desember 2015}}&lt;/ref&gt; Al die beserings het hospitalisasie vereis, maar was nie lewensgevaarlik nie. Die mans het gevlug, maar is later gevind en in hegtenis geneem. Die drie mans wat gearresteer is, was jonk en wit, en waarnemers het hulle as [[wit oppergesag]]voorstanders beskryf.&lt;ref name=&quot;Washington Post 2015&quot;&gt;{{cite news |title=Two men arrested in shooting of Black Lives Matter protesters in Minneapolis |newspaper=The Washington Post |date=24 November 2015 |url=https://www.washingtonpost.com/news/morning-mix/wp/2015/11/24/five-people-shot-near-minneapolis-protest-cops-searching-for-3-white-male-suspects |access-date=21 Desember 2015}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.startribune.com/police-searching-for-suspects-who-fired-into-crowd-at-blm-protest-outside-4th-precinct/353154811/ |title=3 men in custody, 1 released in Minneapolis 4th Precinct protest shooting |first1=Libor |last1=Jany |first2=David |last2=Chanen |date=25 November 2015 |work=Star Tribune |access-date=11 Julie 2016 |archive-date=8 Julie 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160708121420/http://www.startribune.com/police-searching-for-suspects-who-fired-into-crowd-at-blm-protest-outside-4th-precinct/353154811/ |url-status=dead}}&lt;/ref&gt; In Februarie 2017 is een van die gearresteerdes, Allen Scarsella, op 'n dosyn aanklagte van aanranding en oproer in verband met die skietery skuldig bevind. Deels op grond van maande se rassistiese boodskappe wat Scarsella voor die skietery aan sy vriende gestuur het, het die regter sy verdediging se argument dat hy &quot;naïef&quot; was, verwerp en hom in April 2017 tot 15 jaar van 'n moontlike maksimum van 20 jaar gevonnis.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.cbsnews.com/news/minnesota-man-gets-15-years-for-shooting-5-black-lives-matter-protesters/ |title=Minnesota Man Gets 15 Years for Shooting 5 Black Lives Matter Protesters |date=27 April 2017 |work=CBS News |access-date=30 April 2017}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.theroot.com/man-gets-15-years-for-shooting-5-blm-activists-protesti-1794769476 |title=Man Gets 15 Years for Shooting 5 BLM Activists Protesting Police Shooting Death of Jamar Clark |first=Angela |last=Helm |date=29 April 2017 |work=The Root |access-date=30 April 2017}}&lt;/ref&gt;

Vanaf November 2015 het BLM betoog oor die moord op Laquan McDonald en die bedanking van talle Chicago-amptenare geëis weens die skietvoorval en die hantering daarvan. McDonald is 16 keer deur die Chicago-polisiebeampte Jason Van Dyke geskiet.&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Lopez |first1=German |title=The Chicago police shooting of Laquan McDonald, explained |date=25 November 2015 |url=https://www.vox.com/explainers/2015/11/24/9796704/laquan-mcdonald-police-shooting-chicago |publisher=Vox |access-date=23 Julie 2016}}&lt;/ref&gt;

=== 2016 ===
In 2016 het Black Lives Matter betoog oor die dood van talle Afro-Amerikaners weens polisieoptrede, onder meer dié van Bruce Kelley jr., Alton Sterling, Philando Castile, Joseph Mann, Abdirahman Abdi, Paul O'Neal, Korryn Gaines, Sylville Smith, Terence Crutcher, Keith Lamont Scott, Alfred Olango en Deborah Danner.

In Januarie het honderde BLM-betogers in San Francisco gemarsjeer teen die dood van Mario Woods, wat op 2 Desember 2015 deur beamptes van die San Francisco-polisie doodgeskiet is. Die optog is tydens 'n Super Bowl-geleentheid gehou.&lt;ref&gt;{{cite web |author=O, Janet |url=http://abc7news.com/news/hundreds-march-in-sf-to-protest-sfpds-fatal-shooting-of-mario-woods/1180634/ |title=Hundreds March In SF To Protest SFPD's Fatal Shooting Of Mario Woods |publisher=ABC7 |date=30 Januarie 2016 |access-date=10 Julie 2016}}&lt;/ref&gt; BLM het regoor die land betogings, gemeenskapsvergaderings, leersessies en direkte aksies gehou met die doel om &quot;die radikale nalatenskap van [[Martin Luther King jr.]] terug te eis&quot;.&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Saxon-Parrish |first1=Shani |title=The Movement for Black Lives Is Urging You to No. ReclaimMLK This Weekend |url=http://www.colorlines.com/articles/movement-black-lives-urging-you-reclaimmlk-weekend |publisher=Colorlines |date=15 Januarie 2016 |access-date=23 Julie 2016}}&lt;/ref&gt;

In Februarie is Abdullahi Omar Mohamed, 'n 17-jarige Somaliese vlugteling, deur die polisie van [[Salt Lake City]], [[Utah]], geskiet en gewond ná 'n beweerde konfrontasie met 'n ander persoon. Die skietvoorval het tot BLM-betogings gelei.&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Alberty |first1=Erin |author2=Michael McFall |title=Police investigate SLC shooting; protesters flood downtown streets |url=http://www.sltrib.com/home/3596397-155/slc-police-investigation-continues-in-wake |work=Salt Lake Tribune |date=2 Maart 2016 |access-date=23 Julie 2016}}&lt;/ref&gt;

In Junie het lede van BLM en Color of Change betoog teen die skuldigbevinding en vonnisoplegging van Jasmine Richards in Kalifornië weens 'n voorval in 2015 waarin sy probeer verhoed het dat 'n polisiebeampte 'n ander vrou in hegtenis neem. Richards is skuldig bevind aan die &quot;poging om 'n persoon onwettig uit die wettige bewaring van 'n vredesbeampte te neem&quot; – 'n aanklag wat die deelstaat se strafkode tot twee maande voor die voorval as &quot;lynching&quot; bestempel het.&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Pena |first1=Marina |title=Hundreds protest sentencing of Black Lives Matter activist in Pasadena |url=https://www.pasadenastarnews.com/2016/06/07/hundreds-protest-sentencing-of-black-lives-matter-activist-in-pasadena/ |work=Pasadena Star News |date=7 Junie 2016 |access-date=23 Julie 2016}}&lt;/ref&gt;

Op 5 Julie is Alton Sterling, 'n 37-jarige swart man, verskeie kere op kort afstand geskiet terwyl twee wit beamptes van die Baton Rouge-polisiedepartement hom in [[Baton Rouge]], [[Louisiana]], teen die grond vasgedruk het. Op die aand van 5 Julie het meer as 100 betogers in Baton Rouge &quot;no justice, no peace&quot; geskreeu, vuurwerke afgeskiet en 'n kruising versper om oor Sterling se dood te betoog.&lt;ref name=&quot;brennan&quot;&gt;{{cite news |url=http://www.nydailynews.com/news/national/la-cops-shoot-kill-man-selling-music-baton-rouge-store-article-1.2700548 |title=Alton Sterling shot, killed by Louisiana cops during struggle after he was selling music outside Baton Rouge store |last=Brennan |first=Christopher |date=5 Julie 2016 |newspaper=Daily News |location=New York |access-date=5 Julie 2016}}&lt;/ref&gt; Op 6 Julie het Black Lives Matter 'n kerswaak in Baton Rouge gehou, met die uitroep &quot;Ons het Baton Rouge lief&quot; en oproepe om geregtigheid.&lt;ref&gt;{{cite news |url=https://abcnews.go.com/US/black-lives-matter-holds-vigil-alton-sterling-baton/story?id=40391901 |title=Baton Rouge Police Shooting: Alton Sterling's Aunt Says She Wants 'Justice' at Vigil |first=Julia |last=Jacobo |date=6 Julie 2016 |work=ABC News |access-date=9 Julie 2016}}&lt;/ref&gt;

Op 6 Julie is Philando Castile deur Jeronimo Yanez, 'n polisiebeampte van St. Anthony, Minnesota, doodgeskiet nadat hy in Falcon Heights, 'n voorstad van St. Paul, voorgekeer is. Castile het 'n motor bestuur met sy meisie en haar vierjarige dogter as passasiers toe Yanez en 'n ander beampte hom voorgekeer het.&lt;ref name=&quot;Chappell&quot;&gt;{{cite news |first1=Bill |last1=Chappell |url=https://www.npr.org/sections/thetwo-way/2016/07/07/485066807/police-stop-ends-in-black-mans-death-aftermath-is-livestreamed-online-video |title=Police Stop Ends in Black Man's Death; Aftermath Is Live-Streamed on Facebook |publisher=NPR |date=7 Julie 2016 |access-date=7 Julie 2016}}&lt;/ref&gt; Volgens sy meisie het Castile, nadat hy om sy lisensie en registrasie gevra is, vir die beampte gesê dat hy 'n lisensie het om 'n wapen te dra en dat daar een in die motor is.&lt;ref name=&quot;BBCCastileDeath&quot;&gt;{{cite news |title=Philando Castile death: Aftermath of police shooting streamed live |url=https://www.bbc.com/news/world-us-canada-36732908 |date=7 Julie 2016 |work=BBC News |access-date=7 Julie 2016}}&lt;/ref&gt; Sy het gesê: &quot;Die beampte het gesê moenie beweeg nie. Terwyl hy sy hande weer opgesteek het, het die beampte hom vier of vyf keer in die arm geskiet.&quot;&lt;ref name=&quot;PheiferPeck&quot;&gt;{{cite news |first1=Pat |last1=Pheifer |first2=Claude |last2=Peck |url=http://www.startribune.com/aftermath-of-officer-involved-shooting-captured-on-phone-video/385789251/ |title=Aftermath of fatal Falcon Heights officer-involved shooting captured on video |work=Star Tribune |date=7 Julie 2016 |access-date=7 Julie 2016 |archive-date=10 Februarie 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210210085324/https://www.startribune.com/aftermath-of-officer-involved-shooting-captured-on-phone-video/385789251/ |url-status=dead}}&lt;/ref&gt; Sy het onmiddellik ná die skietvoorval 'n video regstreeks op [[Facebook]] uitgesaai. Ná Castile se dood het BLM regoor Minnesota en die Verenigde State betoog.&lt;ref&gt;{{cite magazine |last1=Sanburn |first1=Josh |title=Black Lives Matter Leader Condemns Violence at St. Paul Protest |url=https://time.com/4400330/st-paul-protests-philando-castile-black-lives-matter/ |magazine=Time |date=10 Julie 2016 |access-date=23 Julie 2016 |archive-date=17 Julie 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160717163206/http://time.com/4400330/st-paul-protests-philando-castile-black-lives-matter/ |url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

[[Lêer:Protest march in response to the Philando Castile shooting (28084964251).jpg|duimnael|Protesoptog in reaksie op die dood van Philando Castile, St. Paul, Minnesota, 7 Julie 2016]]
Op 7 Julie is 'n BLM-betoging in [[Dallas]], Texas, gehou om te protesteer oor die dood van Alton Sterling en Philando Castile. Aan die einde van die vreedsame betoging het Micah Xavier Johnson uit 'n lokval die vuur geopen, vyf polisiebeamptes doodgeskiet en sewe ander beamptes en twee burgerlikes gewond. Die skutter is daarna met 'n bom wat deur 'n robot afgelewer is, gedood.&lt;ref&gt;{{Cite news |url=https://www.washingtonpost.com/news/morning-mix/wp/2016/07/08/like-a-little-war-snipers-shoot-11-police-officers-during-dallas-protest-march-killing-five/ |last1=Achenbach |first1=Joel |author2=William Wan |author3=Mark Berman |author4=Moriah Balingit |title=Five Dallas police officers were killed by a lone attacker, authorities say |newspaper=The Washington Post |date=8 Julie 2016 |access-date=9 Julie 2016}}&lt;/ref&gt; Voor sy dood het Johnson volgens die polisie gesê dat &quot;hy ontsteld was oor Black Lives Matter&quot; en dat &quot;hy wit mense wou doodmaak, veral wit beamptes&quot;.&lt;ref name=&quot;Bromwich&quot;&gt;{{Cite news |url=https://www.nytimes.com/2016/07/09/us/dallas-police-shooting.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20160708125031/http://www.nytimes.com/2016/07/09/us/dallas-police-shooting.html |archive-date=8 Julie 2016 |url-access=subscription |url-status=live |title=Dallas Shooting Suspect, Micah Johnson, 'Upset at White People' |first1=Manny |last1=Fernandez |author3=Jonah Engel Bromwich |author2=Richard Pérez-Peña |newspaper=The New York Times |issn=0362-4331 |date=8 Julie 2016 |access-date=9 Julie 2016}}&lt;/ref&gt; Die Texaanse luitenant-goewerneur Dan Patrick en ander konserwatiewe wetgewers het die Black Lives Matter-beweging vir die skietery blameer.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.texastribune.org/2016/07/08/lt-gov-dan-patrick-blames-black-lives-matter-prote/ |title=Dan Patrick Blames Black Lives Matter Movement for Dallas Shooting |last=Mekelburg |first=Madlin |date=8 Julie 2016 |website=The Texas Tribune |access-date=9 Julie 2016}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://video.foxnews.com/v/5027952148001/texas-lt-gov-patrick-on-dallas-ambush-this-has-to-end/ |title=Texas Lt. Gov. Patrick on Dallas ambush: 'This has to end' |date=8 Julie 2016 |publisher=Fox News Channel |access-date=9 Julie 2016}}&lt;/ref&gt; Die Black Lives Matter-netwerk het 'n verklaring uitgereik waarin die skietery veroordeel word.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.cbsnews.com/news/dallas-shooting-black-lives-matter-leaders-respond/ |title=Black Lives Matter condemns Dallas, pushes forward with protests |work=CBS News |date=8 Julie 2016 |access-date=9 Julie 2016}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.latimes.com/politics/la-na-dallas-protest-impact-20160708-snap-story.html |title=Dallas police shootings could create unwelcome tensions for Black Lives Matter movement and its allies |last1=Kaleem |first1=Jaweed |author2=Evan Halper |work=Los Angeles Times |date=8 Julie 2016 |access-date=9 Julie 2016}}&lt;/ref&gt; Op 8 Julie is meer as 100 mense by Black Lives Matter-betogings regoor die Verenigde State in hegtenis geneem.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.nbcnews.com/news/us-news/blacklivesmatter-protest-rochester-police-arrest-74-demonstration-n606416 |title=More Than 100 Arrested at Baton Rouge, Rochester Black Lives Matter Protests |first1=F. Brinley |last1=Bruton |first2=Kurt |last2=Chirbas |last3=Associated Press |date=9 Julie 2016 |work=NBC News |access-date=14 Julie 2016}}&lt;/ref&gt;

[[Lêer:Sit-in during San Francisco July 2016 rally against police violence - 3.jpg|duimnael|Betoging in reaksie op die dood van Alton Sterling, San Francisco, Kalifornië, 8 Julie 2016]]
In die eerste helfte van Julie was daar minstens 112 betogings in 88 Amerikaanse stede.&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Lee |first1=Jasmine C. |author2=Iaryna Mykhyalshyn |author3=Rudy Omri |author4=Anjali Singhvi |title=At Least 88 Cities Have Had Protests in the Past 13 Days Over Police Killings of Blacks |url=https://www.nytimes.com/interactive/2016/07/16/us/protesting-police-shootings-of-blacks.html |newspaper=The New York Times |date=16 Julie 2016}}&lt;/ref&gt; Op 13 Julie het die basketbalsterre LeBron James, Carmelo Anthony, Chris Paul en Dwyane Wade die ESPY-toekennings van 2016 met 'n Black Lives Matter-boodskap geopen.&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Harrison |first1=Lily |title=LeBron James, Carmelo Anthony, Chris Paul and Dwyane Wade Open 2016 ESPYs With Powerful Black Lives Matter Message |url=http://www.eonline.com/news/779880/lebron-james-carmelo-anthony-chris-paul-and-dwyane-wade-open-2016-espys-with-powerful-black-lives-matter-message |publisher=E! |date=13 Julie 2016 |access-date=27 Julie 2016}}&lt;/ref&gt; Op 26 Julie het Black Lives Matter 'n betoging in Austin, Texas, gehou om die derde herdenking van die dood van Larry Jackson jr. te gedenk.&lt;ref name=&quot;march&quot;&gt;{{cite web |url=http://kxan.com/2016/07/26/black-lives-matter-marks-anniversary-of-larry-jackson-jr-s-death/ |title=Black Lives Matter marks anniversary of Larry Jackson, Jr.'s death |date=26 Julie 2016 |access-date=7 Desember 2016 |publisher=KXAN |author=Ricke, Claire}} {{Dooie skakel|date=September 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; Op 28 Julie het beamptes van die Chicago-polisiedepartement Paul O'Neal ná 'n motorjaagtog in die rug geskiet en gedood.&lt;ref&gt;{{cite news |url=http://www.chicagotribune.com/news/local/breaking/ct-man-shot-by-police-identified-20160729-story.html |title=3rd cop loses police powers; autopsy shows man shot in South Shore died from wound to back |author1=Crepeau, Megan |author2=Marwa Eltagouri |author3=Patricia Callahan |author4=Annie Sweeney |work=Chicago Tribune |date=30 Julie 2016 |access-date=5 Augustus 2016}}&lt;/ref&gt; Ná die skietvoorval het honderde mense in Chicago, [[Illinois]], gemarsjeer.&lt;ref name=&quot;DNA&quot;&gt;{{cite web |last1=Nitkn |first1=Alex |title=Hundreds Block Downtown Streets To Protest Police Killing Of Paul O'Neal |url=https://www.dnainfo.com/chicago/20160807/downtown/paul-oneal-killing-spurs-hundreds-march-through-downtown |publisher=DNA Info |access-date=23 September 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160923190029/https://www.dnainfo.com/chicago/20160807/downtown/paul-oneal-killing-spurs-hundreds-march-through-downtown |archive-date=23 September 2016}}&lt;/ref&gt;

In Randallstown, Maryland, naby Baltimore, het polisiebeamptes op 1 Augustus Korryn Gaines, 'n 23-jarige swart Amerikaanse vrou, doodgeskiet en ook haar seun gewond.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.theguardian.com/us-news/2016/aug/02/korryn-gaines-black-woman-killed-by-police-son-injured |title=Black woman shot dead by police during alleged standoff while holding son |first=Jamiles |last=Lartey |date=2 Augustus 2016 |work=The Guardian}}&lt;/ref&gt; Daar is in Baltimore oor Gaines se dood betoog.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.baltimoresun.com/2016/08/15/maryland-fop-conference-opens-to-protests-in-baltimore/ |title=Maryland FOP conference opens to protests in Baltimore |first=Colin |last=Campbell |work=The Baltimore Sun |date=15 Augustus 2016}}&lt;/ref&gt;

In Augustus het Black Lives Matter in [[Pittsburgh]], Pennsilvanië, betoog oor die dood van Bruce Kelley jr., wat die vorige Januarie geskiet is nadat hy 'n polisiehond doodgesteek het terwyl hy van die polisie probeer wegkom het.&lt;ref&gt;{{cite web |last=Morrow |first=Christian |title=Black Lives Matter rally highlights Kelley Jr. shooting |url=http://newpittsburghcourieronline.com/2016/07/28/black-lives-matter-rally-highlights-kelley-jr-shooting/ |work=Pittsburgh Courier |date=28 Julie 2016 |access-date=2 November 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170127204058/https://newpittsburghcourieronline.com/2016/07/28/black-lives-matter-rally-highlights-kelley-jr-shooting/ |archive-date=27 Januarie 2017}}&lt;/ref&gt;

Ook in Augustus het verskeie professionele sportlui aan betogings tydens die volkslied begin deelneem. Die betogings het in die National Football League (NFL) begin nadat Colin Kaepernick van die San Francisco 49ers tydens die [[volkslied]] gesit het, in plaas van die gebruiklike om te staan, voor sy span se derde voorseisoenwedstryd van 2016.&lt;ref name=&quot;SB&quot;&gt;{{cite web |last1=Sandritter |first1=Mark |title=A timeline of Colin Kaepernick's national anthem protest and the NFL players who joined him |date=11 September 2016 |url=https://www.sbnation.com/2016/9/11/12869726/colin-kaepernick-national-anthem-protest-seahawks-brandon-marshall-nfl |publisher=SB Nation |access-date=20 September 2016}}&lt;/ref&gt; In 'n onderhoud ná die wedstryd het hy sy standpunt so verduidelik: &quot;Ek gaan nie opstaan om trots te wys in die vlag van 'n land wat swart mense onderdruk nie. Vir my is dit groter as voetbal, en dit sou selfsugtig van my wees om die ander kant toe te kyk. Daar is lyke in die straat en mense wat betaalde verlof kry en met moord wegkom.&quot;&lt;ref name=&quot;wyche&quot;&gt;{{cite web |publisher=National Football League |url=https://www.nfl.com/news/colin-kaepernick-explains-why-he-sat-during-national-anthem-0ap3000000691077 |title=Colin Kaepernick explains why he sat during national anthem |first=Steve |last=Wyche |date=27 Augustus 2016 |access-date=27 Augustus 2016}}&lt;/ref&gt; Die betoging is wyd vertolk as solidariteit met die Black Lives Matter-beweging.&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Allen |first1=Nick |title=Colin Kaepernick: NFL Black Lives Matter protests recall rebellious spirit of 1960s sporting greats |url=https://www.telegraph.co.uk/news/2016/09/18/colin-kaepernick-nfl-black-lives-matter-protests-recall-rebellio/ |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20220110/https://www.telegraph.co.uk/news/2016/09/18/colin-kaepernick-nfl-black-lives-matter-protests-recall-rebellio/ |archive-date=10 Januarie 2022 |url-access=subscription |url-status=live |access-date=4 Oktober 2016 |work=The Daily Telegraph |date=18 September 2016}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Katch |first1=Danny |last2=Zirin |first2=Dave |title=From the Raised Fist to the Bended Knee |url=https://www.jacobinmag.com/2016/09/colin-kaepernick-nfl-black-lives-matter/ |access-date=4 Oktober 2016 |work=Jacobin |date=25 September 2016}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Johnson |first1=Jason |title=Colin Kaepernick Shows #BlackLivesMatter Even When His Career May Not |url=http://www.theroot.com/articles/culture/2016/08/colin-kaepernick-shows-blacklivesmatter-even-when-his-career-may-not/ |access-date=4 Oktober 2016 |work=theroot.com |date=29 Augustus 2016 |archive-date=3 Oktober 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161003205120/http://www.theroot.com/articles/culture/2016/08/colin-kaepernick-shows-blacklivesmatter-even-when-his-career-may-not/ |url-status=dead}}&lt;/ref&gt; Die betogings het gemengde reaksies uitgelok en het sedertdien na ander Amerikaanse sportligas versprei.

In September het BLM betoog oor die dood van Terence Crutcher, wat in [[Tulsa]], [[Oklahoma]], deur polisiebeamptes geskiet is, en Keith Lamont Scott in Charlotte, Noord-Carolina.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.cnn.com/2016/09/21/us/charlotte-police-shooting/index.html |title=One person shot during violent Charlotte protest; officer hurt |website=CNN |date=21 September 2016}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;NYDaily&quot;&gt;{{cite news |url=http://www.nydailynews.com/news/crime/video-released-fatal-police-shooting-unarmed-oklahoma-man-article-1.2798435 |title=Video released in fatal police shooting of unarmed Oklahoma man Terence Crutcher |work=Daily News |location=New York |date=19 September 2016 |access-date=19 September 2016 |author=Salinger, Tobias}}&lt;/ref&gt; ''The Charlotte Observer'' het berig: &quot;Die betogers het begin saamdrom toe die nag geval het, ure ná die skietvoorval. Hulle het plakkate gedra met leuses soos 'Stop Killing Us' en 'Black Lives Matter', en hulle het 'No justice, no peace' geskreeu. Die toneel was soms chaoties en gespanne, met waterbottels en klippe wat na die polisielinies gegooi is, maar baie betogers het tot vrede opgeroep en hul mede-betogers gesmeek om nie gewelddadig op te tree nie.&quot;&lt;ref name=&quot;ObserverAftermath16&quot;&gt;{{cite news |author1=Marusak, Joe |author2=Ely Portillo |author3=Mark Price |author4=Adam Bell |title=Charlotte faces aftermath of protests ignited by fatal police shooting; 16 officers injured |url=http://www.charlotteobserver.com/news/local/crime/article103009432.html |newspaper=The Charlotte Observer |date=20 September 2016}}&lt;/ref&gt; Verskeie aande se betogings is in September en Oktober in El Cajon, Kalifornië, gehou ná die dood van Alfred Olango.&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Chokshi |first1=Niraj |last2=Bromwich |first2=Jonah Engel |title=Demonstrators Protest Fatal Police Shooting of a Black Man in El Cajon, Calif. |url=https://www.nytimes.com/2016/09/29/us/shooting-el-cajon-police.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20160928074404/http://www.nytimes.com/2016/09/29/us/shooting-el-cajon-police.html |archive-date=28 September 2016 |url-access=subscription |url-status=live |access-date=24 Desember 2016 |work=The New York Times |date=28 September 2016}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Tometi |first1=Opal |last2=Lipscombe |first2=Carl |title=What the Shooting of Alfred Olango Says About the State of Black Refugees in the U.S. |url=https://time.com/4531836/black-immigrants/ |access-date=24 Desember 2016 |magazine=Time |date=18 Oktober 2016 |archive-date=24 Desember 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161224233751/http://time.com/4531836/black-immigrants/ |url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

=== 2017 ===
Tydens Swart Geskiedenismaand in 2017 is 'n maandlange &quot;Black Lives Matter&quot;-kunsuitstalling deur drie kunstenaars van Richmond, [[Virginia]], by die First Unitarian Universalist Church of Richmond in die Byrd Park-gebied van die stad aangebied. Die uitstalling het meer as 30 uiteenlopende multikulturele kunstenaars vertoon rondom 'n tema oor rassegelykheid en geregtigheid.&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Lord |first1=Jo |title=Art Gallery: &quot;Black Lives Matter&quot; art show at First Unitarian Universalist Church |url=http://www.richmond.com/entertainment/art/art-gallery-black-lives-matter-art-show-at-first-unitarian/article_baaa0708-6091-5e5c-95b8-e072e4acf82d.html |website=Richmond Times-Dispatch |access-date=23 Februarie 2017 |page=E4 |date=23 Februarie 2017}}&lt;/ref&gt;

In dieselfde maand het die James Branch Cabell-biblioteek van die Virginia Commonwealth University (VCU) 'n maandlange program van geleenthede oor Afro-Amerikaanse geskiedenis aangebied&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://news.vcu.edu//article/Black_History_Month_at_VCU_aims_to_spark_dialogue_celebrate_black |title=Black History Month at VCU aims to spark dialogue, celebrate black excellence |first=Brian |last=McNeill |website=news.vcu.edu |date=29 Januarie 2016 |access-date=9 Junie 2020 |archive-date=9 Junie 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200609200920/https://news.vcu.edu//article/Black_History_Month_at_VCU_aims_to_spark_dialogue_celebrate_black}}&lt;/ref&gt; en foto's van die kerk se &quot;Black Lives Matter&quot;-uitstalling op sy buitelugskerm vertoon.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://wp.vcu.edu/cabellscreen/author/srobinson26/ |title=Sue Robinson |access-date=27 Februarie 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170228172455/http://wp.vcu.edu/cabellscreen/author/srobinson26/ |archive-date=28 Februarie 2017}}&lt;/ref&gt; Die VCU-program het ook ingesluit: die Real Life-filmreeks ''The Angry Heart: The Impact of Racism on Heart Disease among African-Americans''; die 14de jaarlikse VCU Libraries-lesing oor Swart Geskiedenismaand deur die spotprenttekenaar Keith Knight; 'n gesprek deur Lawrence Ross, skrywer van ''Blackballed: The Black and White Politics of Race on America's Campuses'', oor die verband tussen sy boek en die &quot;Black Lives Matter&quot;-beweging; en 'n bespreking deur dr. Velma P. Scantlebury, die eerste swart vroulike oorplantingschirurg in die Verenigde State, oor &quot;Health Equity in Kidney Transplantation: Experiences from a surgeon's perspective&quot;.

Black Lives Matter het betoog oor die dood van Jocques Clemmons, wat op 10 Februarie 2017 in [[Nashville]], [[Tennessee]], plaasgevind het.&lt;ref name=&quot;thetennesseanclemmonsfamily&quot;&gt;{{cite news |last1=Sawyer |first1=Ariana |last2=Tamburin |first2=Adam |last3=Wadhwani |first3=Anita |title=Jocques Clemmons' family, community leaders call for officer's firing |url=http://www.tennessean.com/story/news/2017/05/11/community-reaction-no-prosecution-nashville-officer-involved-shooting/318462001/ |access-date=14 Mei 2017 |work=The Tennessean |date=11 Mei 2017}}&lt;/ref&gt; Op 12 Mei 2017, 'n dag nadat Glenn Funk, die distriksaanklaer van Davidson County, besluit het om nie die polisiebeampte Joshua Lippert te vervolg nie, het die Nashville-tak van BLM 'n betoging gehou wat van naby die kampus van die Vanderbilt-universiteit tot by die woning van die Nashville-burgemeester Megan Barry gestrek het.&lt;ref name=&quot;tennesseanjusticedemonstratesoutside&quot;&gt;{{cite news |last1=Sawyer |first1=Ariana Maia |title=Justice for Jocques Coalition demonstrates outside Nashville mayor's home |url=http://www.tennessean.com/story/news/local/2017/05/12/justice-jocques-coalition-hold-silent-protest-after-no-charges-brought-against-officer/320433001/ |access-date=14 Mei 2017 |work=The Tennessean |date=12 Mei 2017}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;wkrnsilentmarchforjocques&quot;&gt;{{cite news |title=Silent march for Jocques Clemmons ends at Nashville mayor's home |url=http://wkrn.com/2017/05/12/silent-protest-for-jocques-clemmons-marches-to-nashville-mayors-house/ |access-date=14 Mei 2017 |publisher=WKRN-TV |date=12 Mei 2017 |archive-date=16 Mei 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170516170726/http://wkrn.com/2017/05/12/silent-protest-for-jocques-clemmons-marches-to-nashville-mayors-house/}}&lt;/ref&gt;

Op 27 September het studente wat met Black Lives Matter geassosieer word, by die College of William &amp; Mary betoog by 'n geleentheid van die American Civil Liberties Union (ACLU), omdat die ACLU geveg het vir die reg om die Unite the Right-saamtrek in Charlottesville, Virginia, te hou.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.vagazette.com/news/va-vg-aclu-protest-1007-story.html |title=William and Mary students protest ACLU speaker, white supremacy |first=Wesley |last=Wright |work=The Virginia Gazette |date=6 Oktober 2017 |access-date=21 Oktober 2017 |archive-date=22 Oktober 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171022035719/http://www.vagazette.com/news/va-vg-aclu-protest-1007-story.html}}&lt;/ref&gt; William &amp; Mary se rektor, Taylor Reveley, het met 'n verklaring gereageer waarin hy die kollege se verbintenis tot oop debat verdedig het.&lt;ref&gt;{{Cite news |url=https://www.insidehighered.com/quicktakes/2017/10/05/aclu-speaker-shouted-down-william-mary |title=ACLU Speaker Shouted Down at William &amp; Mary |last=Bauer-Wolf |first=Jeremy |date=5 Oktober 2017 |work=Inside Higher Ed |access-date=8 Oktober 2017}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |url=https://www.insidehighered.com/news/2017/10/06/william-mary-students-who-shut-down-aclu-event-broke-conduct-code |title=Free speech advocate silenced |first=Jeremy |last=Bauer-Wolf |work=Inside Higher Ed |date=6 Oktober 2017 |access-date=21 Oktober 2017}}&lt;/ref&gt;

=== 2018 ===
In Februarie en Maart 2018 het die First Unitarian Church of Richmond in Richmond, Virginia, as deel van sy fokus op sosiale geregtigheid sy ''Second Annual Black Lives Matter Art Exhibition'' aangebied.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Second Annual Black Lives Matter Art Show |url=https://www.styleweekly.com/richmond/second-annual-black-lives-matter-art-show/Event?oid=6768779 |website=Style Weekly |access-date=5 Maart 2018 |archive-date=6 Maart 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180306023206/https://www.styleweekly.com/richmond/second-annual-black-lives-matter-art-show/Event?oid=6768779 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt; Kunswerke uit die uitstalling is op vasgestelde tye op die groot buiteskerm by die Virginia Commonwealth University se Cabell-biblioteek vertoon. Kunstenaars wat aan die uitstalling deelgeneem het, is genooi om hul werk te bespreek terwyl dit tydens 'n aandforum in 'n klein amfiteater by VCU se Hibbs Hall vertoon is. Hulle is ook genooi om daarna by 'n plaaslike vertoning van die 1961-verwerking van die film ''A Raisin in the Sun'' uit te stal.

In April het CNN berig dat die grootste Facebook-rekening wat voorgegee het om deel van die &quot;Black Lives Matter&quot;-beweging te wees, 'n swendelary was wat aan 'n wit man in Australië gekoppel is. Die rekening, met 700&amp;nbsp;000 volgelinge, is verbind aan fondsinsamelings wat $100&amp;nbsp;000 of meer ingesamel het, na bewering vir Amerikaanse Black Lives Matter-doelwitte; volgens CNN is 'n deel van die geld egter na Australiese bankrekeninge oorbetaal. Facebook het die betrokke blad opgeskort.&lt;ref&gt;{{cite news |last1=O'Sullivan |first1=Donie |title=The biggest Black Lives Matter page on Facebook is fake |url=https://money.cnn.com/2018/04/09/technology/fake-black-lives-matter-facebook-page/index.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20180409222055/http://money.cnn.com/2018/04/09/technology/fake-black-lives-matter-facebook-page/index.html |url-status=dead |archive-date=9 April 2018 |access-date=10 April 2018 |work=CNNMoney |year=2018}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |last1=McGowan |first1=Michael |title=Fake Black Lives Matter Facebook page run by Australian union official – report |url=https://www.theguardian.com/us-news/2018/apr/10/fake-black-lives-matter-facebook-page-run-by-australian-union-official-report |access-date=10 April 2018 |work=The Guardian |date=10 April 2018}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |title=Australian union official linked to fake Black Lives Matter page suspended |url=http://www.abc.net.au/news/2018-04-10/fake-black-lives-matter-facebook-page-linked-to-australian-nuw/9636362 |access-date=10 April 2018 |work=ABC News (Australia) |date=10 April 2018}}&lt;/ref&gt;

=== 2020 ===
Op 23 Februarie 2020 is Ahmaud Arbery, 'n ongewapende 25-jarige swart Amerikaanse man, vermoor terwyl hy in Glynn County, [[Georgia]], gedraf het.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Bonvillian |first=Crystal |title=Ahmaud Arbery: Video emerges of black jogger killed by 2 white men; case heads to grand jury |url=https://www.fox23.com/news/trending/video-emerges-black-jogger-chased-shot-dead-by-2-white-men-case-will-go-grand-jury/EXGDU3DAIJEHXAXW6DAYVRW6EQ/ |date=6 Mei 2020 |access-date=16 Junie 2020 |website=KOKI}}&lt;/ref&gt; Arbery is deur drie wit inwoners in twee voertuie agternagesit en gekonfronteer, onder wie 'n pa en seun wat gewapen was.&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Fausset |first=Richard |date=4 Junie 2020 |title=What We Know About the Shooting Death of Ahmaud Arbery |work=The New York Times |url=https://www.nytimes.com/article/ahmaud-arbery-shooting-georgia.html |access-date=16 Junie 2020 |issn=0362-4331}}&lt;/ref&gt; Al drie mans is op nege aanklagte, waaronder moord, aangekla.&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Fausset |first1=Richard |title=Suspects in Ahmaud Arbery's Killing Are Indicted on Murder Charges |url=https://www.nytimes.com/2020/06/24/us/ahmaud-arbery-shooting-murder-indictment.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20200625005712/https://www.nytimes.com/2020/06/24/us/ahmaud-arbery-shooting-murder-indictment.html |archive-date=25 Junie 2020 |url-access=subscription |url-status=live |access-date=26 Junie 2020 |work=The New York Times |date=24 Junie 2020}}&lt;/ref&gt;

Op 13 Maart het polisiebeamptes in Louisville die woonsteldeur van die 26-jarige swart Amerikaner Breonna Taylor afgebreek om 'n lasbrief uit te voer wat hulle toegelaat het om sonder waarskuwing binne te gaan, weens vermoedens oor dwelms. Nadat haar kêrel 'n polisiebeampte in die been geskiet het,&lt;ref&gt;{{cite news |title=Experts: Report shows officer was shot by Breonna Taylor's boyfriend, not by friendly fire |url=https://eu.courier-journal.com/story/news/local/breonna-taylor/2020/10/08/breonna-taylor-report-shows-officer-shot-kenneth-walker-experts-say/5914804002/ |first=Andrew |last=Wolfson |newspaper=Louisville Courier Journal |access-date=22 November 2021 |date=8 Oktober 2020}}&lt;/ref&gt; het die polisie verskeie skote afgevuur wat tot haar dood gelei het. Haar kêrel het 911 gebel en gesê: &quot;Iemand het die deur ingeskop en my meisie geskiet.&quot;&lt;ref&gt;{{Cite web |title='Somebody shot my girlfriend': 911 call in police shooting |url=https://abcnews.go.com/US/wireStory/shot-girlfriend-911-call-police-shooting-70940401 |first=Dylan |last=Lovan |date=29 Mei 2020 |access-date=16 Junie 2020 |website=ABC News}}&lt;/ref&gt; Betogings met 'n oproep om polisiehervorming is in Louisville gehou.&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Wood |first=Josh |date=6 Junie 2020 |title='She should be with us': Louisville protesters remember Breonna Taylor |work=The Guardian |url=https://www.theguardian.com/us-news/2020/jun/06/breonna-taylor-louisville-protest-george-floyd |access-date=16 Junie 2020 |issn=0261-3077}}&lt;/ref&gt;

==== George Floyd-betogings ====
[[Lêer:George Floyd protests in Washington DC, Lafayette Square.jpg|duimnael|George Floyd-betogings by Lafayette Square, Washington, D.C., 30 Mei 2020]]
Aan die einde van Mei is meer as 450 groot betogings,&lt;ref&gt;{{Cite magazine |title=George Floyd Protests Rage in Cities Across the U.S. |url=https://time.com/5845584/george-floyd-protests-cities/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20200531045039/https://time.com/5845584/george-floyd-protests-cities/ |archive-date=31 Mei 2020 |access-date=7 Junie 2020 |magazine=Time}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Map: Protests and rallies for George Floyd spread across the country |url=https://www.nbcnews.com/news/us-news/map-protests-rallies-george-floyd-spread-across-country-n1220976 |first=Jiachuan |last=Wu |author2=Nigel Chiwaya |author3=Savannah Smith |date=1 Junie 2020 |access-date=7 Junie 2020 |website=NBC News}}&lt;/ref&gt; aangevuur deur 'n reeks rassegelaaide gebeure, in stede en dorpe regoor die Verenigde State en op drie vastelande gehou.&lt;ref&gt;{{Cite magazine |first=Rick |last=Rycroft |author2=Frank Jordans |date=6 Junie 2020 |title=Thousands Protest Across 3 Continents to Honor George Floyd and Support the Black Lives Matter Movement |url=https://time.com/5849493/black-lives-matter-george-floyd-protest-worldwide/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20200606172156/https://time.com/5849493/black-lives-matter-george-floyd-protest-worldwide/ |archive-date=6 Junie 2020 |access-date=7 Junie 2020 |magazine=Time}}&lt;/ref&gt; Die breekpunt was hoofsaaklik die moord op [[George Floyd]] deur die Minneapolis-polisiebeampte [[Derek Chauvin]],&lt;ref&gt;{{Cite web |title=George Floyd protests spread nationwide: Live updates |url=https://www.cnn.com/us/live-news/george-floyd-protest-updates-05-28-20/index.html |author1=Melissa Macaya |author2=Mike Hayes |author3=Fernando Alfonso III |author4=Daniella Diaz |author5=Jessie Yeung |author6=Steve George |author7=Ivana Kottasová |author8=Nick Thompson |date=28 Mei 2020 |website=CNN |access-date=30 Mei 2020}}&lt;/ref&gt; wat uiteindelik van moord in die tweede graad aangekla is nadat 'n video versprei het waarin Chauvin byna nege minute lank op Floyd se nek kniel terwyl Floyd om sy lewe smeek en herhaal: &quot;I can't breathe.&quot;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Charges against Derek Chauvin suggest George Floyd's death was unintended |url=https://www.nbcnews.com/news/crime-courts/charges-against-officer-suggest-george-floyd-s-death-unintended-n1224731 |first=Danny |last=Cevallos |date=4 Junie 2020 |access-date=7 Junie 2020 |website=NBC News}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news |last1=Hill |first1=Evan |last2=Tiefenthäler |first2=Ainara |last3=Triebert |first3=Christiaan |last4=Jordan |first4=Drew |last5=Willis |first5=Haley |last6=Stein |first6=Robin |date=31 Mei 2020 |title=8 Minutes and 46 Seconds: How George Floyd Was Killed in Police Custody |work=The New York Times |url=https://www.nytimes.com/2020/05/31/us/george-floyd-investigation.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20200601040003/https://www.nytimes.com/2020/05/31/us/george-floyd-investigation.html |archive-date=1 Junie 2020 |url-access=subscription |url-status=live |access-date=7 Junie 2020 |issn=0362-4331}}&lt;/ref&gt; Ná betogers se eise om verdere vervolgings is drie ander beamptes aangekla van medepligtigheid aan moord in die tweede graad.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Waldrop |first=Theresa |title=The charges against the four officers involved in George Floyd's death, explained |url=https://www.cnn.com/2020/06/04/us/george-floyd-officers-charges-explained/index.html |date=5 Junie 2020 |access-date=7 Junie 2020 |website=CNN}}&lt;/ref&gt;

[[Lêer:North America Protests 8 JUN 2020.jpg|duimnael|Betogings in Mei 2020 ná George Floyd se dood]]
[[Lêer:Black Lives Matter, Washington National Cathedral, 10June2020.jpg|duimnael|links|opreg|&quot;Black Lives Matter&quot; op die fasade van die Washington National Cathedral, 10 Junie 2020]]
Black Lives Matter het van 30 Mei af byeenkomste in die Verenigde State en wêreldwyd gereël,&lt;ref&gt;{{Cite web |first=Benazir |last=Wehelie |author2=Amy Woodyatt |title='I can't breathe': Hundreds lie down in protest |url=https://www.cnn.com/2020/06/03/world/gallery/george-floyd-lie-down-intl-scli/index.html |date=4 Junie 2020 |access-date=7 Junie 2020 |website=CNN}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Black Lives Matter rally for George Floyd on Saturday at Marion Square |url=https://abcnews4.com/news/local/black-lives-matter-rally-for-george-floyd-saturday-at-marion-square |last=Fortier-Bensen |first=Tony |date=29 Mei 2020 |website=WCIV |access-date=30 Mei 2020}}&lt;/ref&gt; waar betogers Floyd se laaste oomblikke uitgebeeld het deur in strate en op brûe te gaan lê en &quot;I can't breathe&quot; te skreeu, terwyl ander in hul duisende gemarsjeer het met plakkate soos &quot;Sê vir jou broer in blou, moenie skiet nie&quot;, &quot;Wie bel jy wanneer die moordenaar 'n kenteken dra?&quot; en &quot;Geregtigheid vir George Floyd&quot;.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=4 Junie 2020 |title=Photos: The signs and art of the George Floyd protests |url=https://www.mercurynews.com/photos-the-signs-and-art-of-the-george-floyd-protests |access-date=7 Junie 2020 |website=The Mercury News}}&lt;/ref&gt; Hoewel die betogings wêreldwyd was en deur verskeie ongeaffilieerde organisasies ondersteun is, word die Black Lives Matter-beweging onlosmaaklik daaraan verbind.&lt;ref&gt;{{Cite web |author2=Christina Maxouris |first=Dakin |last=Andone |author3=Josh Campbell |title=Minneapolis City Council members intend to defund and dismantle the city's police department |url=https://www.cnn.com/2020/06/07/us/george-floyd-protests-sunday/index.html |access-date=7 Junie 2020 |date=8 Junie 2020 |website=CNN}}&lt;/ref&gt; Black Lives Matter het gevra dat die polisie &quot;ontfinansier&quot; word, 'n slagspreuk met uiteenlopende vertolkings wat wissel van die algehele afskaffing van die polisie tot die onttrekking van fondse uit polisie en gevangenisse ten gunste van maatskaplike dienste in gemeenskappe van kleur.&lt;ref&gt;{{Cite web |first=Scottie |last=Andrew |title=There's a growing call to defund the police. Here's what it means |url=https://www.cnn.com/2020/06/06/us/what-is-defund-police-trnd/index.html |date=17 Junie 2020 |access-date=7 Junie 2020 |website=CNN}}&lt;/ref&gt; [[NPR]] het in 2020 berig dat die Washington, D.C.-tak van Black Lives Matter geëis het dat die polisie ontfinansier word, dat die bou van nuwe gevangenisse gestaak word, dat sekswerk gedekriminaliseer word, dat polisie uit skole verwyder word, dat betogers kwytgeskeld word en dat kontantborgtog in [[Maryland]] afgeskaf word.&lt;ref&gt;{{Cite web |last1=Austermuhle |first1=Martin |last2=Cardoza |first2=Kavitha |date=9 Junie 2020 |title=Here's What Black Lives Matter D.C. Is Calling For, And Where The City Stands |url=https://www.npr.org/local/305/2020/06/09/872859084/here-s-what-black-lives-matter-d-c-is-calling-for-and-where-the-city-stands |access-date=9 Augustus 2020 |website=NPR}}&lt;/ref&gt;

[[Lêer:DSC 0008 (50283939071).jpg|duimnael|regs|Al Sharpton het op 28 Augustus 2020 die Commitment March in Washington, D.C., gelei]]
Op 5 Junie het die burgemeester van Washington, D.C., Muriel Bowser, aangekondig dat 'n deel van die straat buite die [[Withuis]] amptelik na Black Lives Matter Plaza herdoop is, kompleet met 'n straatnaambord.&lt;ref&gt;{{cite news |last=Wu |first=Nicholas |title=DC Renames Street near White House 'Black Lives Matter Plaza' to Honor George Floyd Protests |url=https://www.usatoday.com/story/news/politics/2020/06/05/black-lives-matter-mural-painted-near-white-house-mayors-behest/3153364001/ |date=5 Junie 2020 |website=USA Today |archive-url=https://web.archive.org/web/20200605162259/https://www.usatoday.com/story/news/politics/2020/06/05/black-lives-matter-mural-painted-near-white-house-mayors-behest/3153364001/ |archive-date=5 Junie 2020 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

Op 7 Junie, te midde van die wêreldwye George Floyd-betogings en Black Lives Matter se oproep om die polisie te ontfinansier, het die stadsraad van Minneapolis gestem om &quot;sy polisiedepartement te ontbind&quot; en die fondse na maatskaplike programme in gemeenskappe van kleur te verskuif. Die stadsraadsvoorsitter Lisa Bender het gesê: &quot;Ons pogings tot geleidelike hervorming het misluk. Punt.&quot; Die raadstemming het gevolg nadat die openbare skole van Minneapolis, die Universiteit van Minnesota en Minneapolis Parks and Recreation hul bande met die Minneapolis-polisiedepartement verbreek het.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Solender |first=Andrew |title=Minneapolis Votes To Disband Police Department |url=https://www.forbes.com/sites/andrewsolender/2020/06/07/minneapolis-votes-to-disband-police-department/ |date=7 Junie 2020 |access-date=8 Junie 2020 |website=Forbes}}&lt;/ref&gt; Teen die einde van 2020 is ongeveer $8&amp;nbsp;miljoen van die stad se polisiebegroting van $179&amp;nbsp;miljoen na loodsprogramme vir geweldsvoorkoming herverdeel, wat beskou is as juis die soort geleidelike hervorming wat aktiviste en politici vroeër afgekeur het.&lt;ref&gt;{{Cite news |url=https://www.nytimes.com/2020/12/10/us/minneapolis-police-funding.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20201210134239/https://www.nytimes.com/2020/12/10/us/minneapolis-police-funding.html |archive-date=10 Desember 2020 |url-access=subscription |url-status=live |title=Minneapolis City Council Votes to Remove $8 Million From Police Budget |first1=Jenny |last1=Gross |first2=John |last2=Eligon |newspaper=The New York Times |date=10 Desember 2020}}&lt;/ref&gt;

Op 20 Julie het duisende werkers regoor die Verenigde State tydens die Strike for Black Lives, wat deels deur Black Lives Matter gereël is, uit hul werkplekke gestap om aandag op sistemiese rassisme ná Floyd se dood te vestig.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Jacobson |first=Don |date=20 Julie 2020 |title=National 'Strike for Black Lives' to fight racism, low wages |url=https://www.upi.com/Top_News/US/2020/07/20/National-Strike-for-Black-Lives-to-fight-racism-low-wages/7281595239459/ |access-date=22 Julie 2020 |website=United Press International |publisher=News World Communications}}&lt;/ref&gt;

Van 26 Mei tot 22 Augustus was daar meer as 7&amp;nbsp;750 BLM-verwante betogings op meer as 2&amp;nbsp;240 plekke regoor die Verenigde State.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=3 September 2020 |title=Demonstrations &amp; Political Violence in America: New Data for Summer 2020 |url=https://acleddata.com/2020/09/03/demonstrations-political-violence-in-america-new-data-for-summer-2020/ |access-date=5 September 2020 |website=ACLED}}&lt;/ref&gt;

Hoewel die meerderheid betogings vreedsaam was,&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Lovett |first=Ian |date=4 Junie 2020 |title=1992 Los Angeles Riots: How the George Floyd Protests Are Different |language=en-US |work=The Wall Street Journal |url=https://www.wsj.com/articles/how-george-floyd-protests-in-los-angeles-differ-from-1992-riots-11591263005 |url-access=subscription |access-date=7 Junie 2020 |issn=0099-9660}}&lt;/ref&gt; het sommige in onluste, plundering&lt;ref&gt;{{Cite news |date=31 Mei 2020 |title=Widespread unrest as curfews defied across US |language=en-GB |work=BBC |url=https://www.bbc.com/news/world-us-canada-52865206 |access-date=7 Junie 2020}}&lt;/ref&gt; en straatgevegte met die polisie en teenbetogers ontaard. Teen die einde van Junie 2020 is minstens 14&amp;nbsp;000 mense in hegtenis geneem.&lt;ref name=&quot;olson&quot;&gt;{{cite news |title=Antifa, Boogaloo boys, white nationalists: Which extremists showed up to the US Black Lives Matter protests? |first=Emily |last=Olson |website=ABC News |publisher=Australian Broadcasting Corporation |date=27 Junie 2020 |url=https://www.abc.net.au/news/2020-06-28/antifa-boogaloo-extremists-at-us-floyd-protests/12388260 |access-date=30 Junie 2020}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;11000 arrested&quot;&gt;{{Cite web |last=Pham |first=Scott |date=2 Junie 2020 |title=Police Arrested More Than 11,000 People At Protests Across The US |url=https://www.buzzfeednews.com/article/scottpham/floyd-protests-number-of-police-arrests |website=BuzzFeed News}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=3 Junie 2020 |title=Associated Press tally shows at least 9,300 people arrested in protests since killing of George Floyd |url=https://apnews.com/c51f66bd298157c52520ef56026e4857 |access-date=3 Junie 2020 |work=Associated Press}}&lt;/ref&gt; Teen Junie 2020 het meer as 19 mense in verband met die onrus gesterf. Brandstigting, [[vandalisme]] en plundering tussen 26 Mei en 8 Junie het landwyd ongeveer 1 tot 2&amp;nbsp;miljard dollar se versekerde skade veroorsaak – die grootste aangetekende skade weens burgerlike onrus in die Amerikaanse geskiedenis, meer as die vorige rekord wat tydens die Los Angeles-onluste van 1992 gestel is.&lt;ref name=&quot;Kingson-2020&quot;&gt;{{Cite web |last=Kingson |first=Jennifer A. |date=16 September 2020 |title=Exclusive: $1 billion-plus riot damage is most expensive in insurance history |url=https://www.axios.com/riots-cost-property-damage-276c9bcc-a455-4067-b06a-66f9db4cea9c.html |access-date=10 Oktober 2020 |website=Axios |language=en |archive-date=13 Desember 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201213110721/https://www.axios.com/riots-cost-property-damage-276c9bcc-a455-4067-b06a-66f9db4cea9c.html}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Riot damage&quot;&gt;{{Cite web |title=Vandalism, looting after Floyd's death sparks at least $1 billion in damages: report |url=https://thehill.com/homenews/news/516742-vandalism-looting-after-floyd-death-sparks-at-least-1-billion-in-damages-report |first=Kaelan |last=Deese |work=The Hill |date=17 September 2020 |access-date=9 Oktober 2020}}&lt;/ref&gt;

=== 2021 ===
Op 20 April 2021 het 'n jurie van ses wit mense en ses nie-wit mense Chauvin skuldig bevind op drie aanklagte: onopsetlike moord in die tweede graad, moord in die derde graad en strafbare manslag in die tweede graad.&lt;ref&gt;{{Cite web |author-first1=Quint |author-last1=Forgey |author-first2=Nolan D. |author-last2=McCaskill |title=Celebration is laced with warnings after Derek Chauvin conviction |url=https://www.politico.com/news/2021/04/20/derek-chauvin-trial-verdict-george-floyd-483535 |access-date=21 Junie 2022 |website=POLITICO |date=20 April 2021}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last1=Xiong |first1=Chao |last2=Walsh |first2=Paul |last3=Olson |first3=Rochelle |title=Derek Chauvin cuffed after murder, manslaughter convictions in death of George Floyd |url=https://www.startribune.com/derek-chauvin-cuffed-after-murder-manslaughter-convictions-in-death-of-george-floyd/600047825/ |access-date=21 Junie 2022 |website=Star Tribune |date=21 April 2021 |archive-date=26 Maart 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220326062239/https://www.startribune.com/derek-chauvin-cuffed-after-murder-manslaughter-convictions-in-death-of-george-floyd/600047825/ |url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

=== 2022 ===
In [[Illinois]] het Olivia Butts 'n veldtog gelei om die afskaffing van kontantborgtog vir 2023 deur te voer onder 'n nuwe wet bekend as die SAFE-T Act.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.wglt.org/local-news/2022-02-19/advocates-prepare-to-defend-elimination-of-cash-bail-before-it-even-arrives |title=Advocates prepare to defend elimination of cash bail, before it even arrives |last=Stahly Jr. |work=WGLT.org |first=Jim |date=19 Februarie 2022 |access-date=28 Februarie 2022}}&lt;/ref&gt;

As gevolg van pogings om dagga in 2021 te wettig, is die skuldigbevinding van die Black Lives Matter-aktivis Lexis Figuereo in New York uitgewis.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://dailygazette.com/2022/01/22/marijuana-possession-cases-set-to-be-expunged-as-courts-sift-through-thousands-of-records/ |title=Marijuana possession cases set to be expunged as courts sift through thousands of records |website=dailygazette.com |date=22 Januarie 2022}}&lt;/ref&gt;

=== 2023 ===
'n Waak is gehou vir Keenan Anderson, wat deur 'n polisiebeampte van die Los Angeles-polisiedepartement gedood is. Anderson was 'n neef van die Black Lives Matter-medestigter Patrisse Cullors.&lt;ref&gt;{{cite web |author=Smith, Erika D. |url=https://www.latimes.com/california/story/2023-01-16/mlk-day-keenan-anderson-black-lives-matter-vigil-lapd-police-brutality |title=Column: MLK had a dream about ending police brutality. In L.A., we're clearly still dreaming |website=Los Angeles Times |date=16 Januarie 2023}}&lt;/ref&gt; Die vrystelling van kameramateriaal oor die dood van Tyre Nichols in Januarie 2023 het tot betogings in Memphis gelei. Al Sharpton van die National Action Network het hom hieroor uitgelaat toe die liggaamskameramateriaal vrygestel is.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.washingtonexaminer.com/news/crime/tyre-nichols-death-rev-al-sharpton-vows-fight-any-color-cops-commit-crimes |title=Tyre Nichols death: Rev. Al Sharpton vows to fight 'any color' police who commit crimes |first=Heather |last=Hunter |date=28 Januarie 2023 |website=Washington Examiner}}&lt;/ref&gt;

'n Uitspraak van die hooggeregshof van [[Alabama]] verhoed steeds dat die meeste polisieliggaamskameramateriaal openbaar gemaak word, waaronder dié wat verband hou met Joseph Pettaway, wat in 2018 doodgebloei het nadat 'n polisiehond hom gebyt het.&lt;ref name=&quot;al-tenn-6-apr-23&quot;&gt;{{cite news |last1=Sharp |first1=John |url=https://www.al.com/news/2023/04/tennessee-handling-of-body-cam-footage-sparks-renewed-attention-on-issue-in-alabama.html |title=Tennessee handling of body cam footage sparks renewed attention in Alabama |access-date=8 Januarie 2024 |work=al.com |publisher=Advance Local Media LLC |date=6 April 2023 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;al-alabama-dog-17-dec-22&quot;&gt;{{cite news |last1=Remkus |first1=Ashley |url=https://www.al.com/news/2022/12/judge-blocks-release-of-video-of-deadly-police-dog-attack-in-alabama-says-cannot-be-unseen.html |title=Judge blocks release of video of deadly police dog attack in Alabama, says 'cannot be unseen' |website=al.com |publisher=Advance Local Media LLC. |access-date=8 Januarie 2024 |language=en |date=17 Desember 2022}}&lt;/ref&gt; In Desember 2022 het regter Jerusha Adams weer eens die vrystelling van videomateriaal oor Pettaway se dood verbied.&lt;ref name=&quot;al-alabama-dog-17-dec-22&quot; /&gt;

=== 2025 ===
[[Lêer:2025-03-10 Black Lives Matter Plaza removal Washington DC 13-38-02 1.jpg|duimnael|Werkspanne begin die Black Lives Matter Plaza-installasie verwyder]]
In Maart 2025 het Andrew Clyde, 'n Republikeinse lid van die Huis van Verteenwoordigers uit Georgia, 'n wetsontwerp ingedien wat sekere federale befondsing aan [[Washington, D.C.]], sou weerhou tensy Black Lives Matter Plaza na &quot;Liberty Plaza&quot; herdoop word, die muurskildery verwyder word en die stad alle verwysings na &quot;Black Lives Matter&quot; uit enige amptelike publikasies verwyder. Op 10 Maart 2025 het stadswerkers die installasie begin verwyder; burgemeester Bowser het gesê die verwydering is die gevolg van dreigemente van sowel president [[Donald Trump]] as die Republikeins-beheerde Kongres. Sy het gesê: &quot;Die muurskildery het miljoene mense geïnspireer en ons stad deur 'n pynlike tydperk gehelp, maar nou kan ons dit nie bekostig om deur betekenislose kongresinmenging afgelei te word nie. Die verwoestende uitwerking van die federale werksnoeiings moet ons grootste bekommernis wees.&quot; Daar is gesê die plein sou nuwe kuns van studente en kunstenaars ontvang as deel van Washington se America 250-muurskilderyprojek.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Harris |first=Christopher |date=4 Maart 2025 |title=Black Lives Matter Plaza to be redesigned as part of new DC mural project |url=https://www.fox5dc.com/news/black-lives-matter-plaza-be-redesigned-part-new-dc-mural-project |access-date=13 Maart 2025 |website=FOX 5 DC |language=en-US}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Kim |first=Juliana |date=8 Maart 2025 |title=D.C.'s Black Lives Matter mural will be erased. Look back at the iconic street painting |url=https://www.npr.org/2025/03/08/nx-s1-5321872/dc-black-lives-matter-street-mural-history |access-date=13 Maart 2025 |work=NPR |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Archie |first=Ayana |date=10 Maart 2025 |title=City crews have begun removing the 'Black Lives Matter' street mural in D.C. |url=https://www.npr.org/2025/03/10/nx-s1-5323911/black-lives-matter-mural-washington-dc |access-date=13 Maart 2025 |work=NPR |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |last=Khalil |first=Ashraf |date=4 Maart 2025 |title=Washington, DC, to remove 'Black Lives Matter' painting from street near White House, mayor says |url=https://apnews.com/article/black-lives-matter-mural-washington-dc-c2be76ef2c8af68050788a374c439063 |access-date=5 Maart 2025 |newspaper=Associated Press |archive-url=https://web.archive.org/web/20250305184419/https://apnews.com/article/black-lives-matter-mural-washington-dc-c2be76ef2c8af68050788a374c439063 |archive-date=5 Maart 2025}}&lt;/ref&gt;

== Internasionale beweging ==
Ná die dood van Freddie Gray in Baltimore, Maryland, in 2015 het swart aktiviste wêreldwyd hul hervormingspogings op Black Lives Matter en die [[Arabiese Lente]] geskoei.&lt;ref name=&quot;herbert&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |last1=McKenzie |first1=Sheena |title=Black Lives Matter protests spread to Europe |date=11 Julie 2016 |url=http://www.cnn.com/2016/07/11/europe/black-lives-matter-protests-europe/ |work=CNN |access-date=7 Augustus 2016}}&lt;/ref&gt; Hierdie internasionale beweging is die &quot;Swart Lente&quot; genoem.&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Beydoun |first1=Khaled |title=Baltimore and the emergence of a Black Spring |url=http://www.aljazeera.com/indepth/opinion/2015/05/baltimore-emergence-black-spring-150504123031263.html |publisher=Al Jazeera |access-date=11 November 2015}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;common&quot;&gt;{{cite web |last1=Khan |first1=Janaya |title=Black Lives Matter Has Become a Global Movement |url=http://www.commondreams.org/views/2015/08/09/black-lives-matter-has-become-global-movement |publisher=Common Dreams |access-date=11 November 2015}}&lt;/ref&gt; Bande is ook gesmee met soortgelyke internasionale pogings soos die Dalit-regtebeweging.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=From Black Lives Matter, activists for India's discriminated Dalits learn tactics to press for dignity |url=https://theworld.org/stories/2015/11/07/dalit-lives-matter-activists-india-say-us-tour |website=Public Radio International |access-date=18 November 2015 |date=8 November 2015 |last=Paul |first=Sonia}}&lt;/ref&gt;

=== Australië ===
[[Lêer:Brisbane Anti-Racism Protest - 6 June 2020 - AndrewMercer - DSC05521.jpg|duimnael|Betoging in Brisbane, 6 Junie 2020]]
Ná die dood van Ms Dhu in polisiebewaring in Augustus 2014 het betogings dikwels na die BLM-beweging verwys.&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Klippmark |first1=Pauline |last2=Crawley |first2=Karen |title=Justice for Ms Dhu: Accounting for Indigenous Deaths in Custody in Australia |journal=Social &amp; Legal Studies |date=16 Oktober 2017 |volume=27 |issue=6 |pages=1-21 |doi=10.1177/0964663917734415 |s2cid=149347019}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Blue |first1=Ethan |title=Seeing Ms. Dhu: inquest, conquest, and (in)visibility in black women's deaths in custody |journal=Settler Colonial Studies |date=27 September 2016 |volume=7 |issue=3 |pages=299-320 |doi=10.1080/2201473X.2016.1229294 |s2cid=151897929}}&lt;/ref&gt; In Julie 2016 is 'n BLM-byeenkoms in Melbourne, [[Australië]], gereël wat deur 3&amp;nbsp;500 mense bygewoon is.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Commons Librarian |date=29 Junie 2020 |title=Australian Black Lives Matter Rallies |url=https://commonslibrary.org/australian-black-lives-matter-rallies/ |access-date=15 September 2024 |website=The Commons Social Change Library |language=en-AU}}&lt;/ref&gt; Die betoging het ook die mishandeling van inheemse Australiërs deur die Australiese polisie en regering beklemtoon.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.abc.net.au/triplej/programs/hack/black-lives-matter-australian-protests/7635708 |title=#BlackLivesMatter hits Australia |publisher=Australian Broadcasting Corporation |date=17 Julie 2016}}&lt;/ref&gt;

In Mei 2017 is die Sydney-vredesprys aan Black Lives Matter toegeken. Die prys &quot;vereer 'n genomineerde wat 'vrede met geregtigheid', menseregte en geweldloosheid bevorder het&quot;.&lt;ref&gt;{{Cite news |url=https://www.theguardian.com/us-news/2017/may/23/black-lives-matter-awarded-2017-sydney-peace-prize |title=Black Lives Matter awarded 2017 Sydney peace prize |last=Wahlquist |first=Calla |date=22 Mei 2017 |work=The Guardian |access-date=23 Mei 2017 |issn=0261-3077}}&lt;/ref&gt;

Vroeg in Junie 2020, kort ná die George Floyd-betogings in die Verenigde State, het betogings in Australië plaasgevind, waarvan baie op die plaaslike kwessie van Aboriginal-sterftes in aanhouding, rassisme in Australië en ander onregte teenoor inheemse Australiërs gefokus het.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.theguardian.com/australia-news/2020/jun/06/aboriginal-deaths-in-custody-434-have-died-since-1991-new-data-shows |title=Aboriginal deaths in custody: 434 have died since 1991, new data shows |first1=Lorena |last1=Allam |first2=Calla |last2=Wahlquist |first3=Nick |last3=Evershed |date=5 Junie 2020 |website=The Guardian |access-date=18 Junie 2020}}&lt;/ref&gt; Die krieketspeler Michael Holding het Australië, sowel as Engeland, gekritiseer omdat hulle geweier het om tydens [[krieket]]wedstryde ter ondersteuning van Black Lives Matter te kniel.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=11 September 2020 |title=Michael Holding blasts England, Australia for not kneeling in support of Black Lives Matter |url=https://www.dnaindia.com/cricket/report-michael-holding-blasts-england-australia-for-not-kneeling-in-support-of-black-lives-matter-2842394 |access-date=11 September 2020 |website=DNA India}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Black Lives Matter: Michael Holding slams England, Australia for not taking a knee |url=https://www.freepressjournal.in/sports/cricket/black-lives-matter-michael-holding-slams-england-australia-for-not-taking-a-knee |access-date=11 September 2020 |website=Free Press Journal}}&lt;/ref&gt;

=== Brasilië ===
Swart mense in [[Brasilië]] ly onder ekonomiese marginalisering, staatsgeweld, diskriminasie en 'n laer lewensverwagting.&lt;ref name=&quot;:10&quot;&gt;{{Cite web |last=Brown |first=Ashley |date=23 Maart 2021 |title=Vidas Negras Importam: The Black Lives Matter Movement in Brazil |url=https://www.panoramas.pitt.edu/news-and-politics/vidas-negras-importam-black-lives-matter-movement-brazil |access-date=28 Maart 2021 |website=Panoramas}}&lt;/ref&gt; In Junie 2020 is twee swart kinders in Brasilië oorlede: die vyfjarige Miguel Otávio Santana da Silva en die veertienjarige João Pedro Matos Pinto.&lt;ref name=&quot;:10&quot; /&gt; Miguel Otávio Santana da Silva was onder die toesig van sy ma se wit werkgewer toe hy van die balkon van 'n gebou geval het.&lt;ref name=&quot;:10&quot; /&gt; João Pedro Matos Pinto is in [[Rio de Janeiro]] deur die polisie in die rug geskiet tydens 'n klopjag waarin die polisie sewentig skote afgevuur het.&lt;ref name=&quot;:10&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Phillips |first=Tom |date=3 Junie 2020 |title=Black lives shattered: outrage as boy, 14, is Brazil police's latest victim |url=http://www.theguardian.com/world/2020/jun/03/brazil-black-lives-police-teenager |access-date=28 Maart 2021 |website=The Guardian}}&lt;/ref&gt; Hy is in dieselfde week as George Floyd gedood.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Damase |first=Laura |date=31 Desember 2020 |title=Amid racial injustice, Black Lives Matter movement gains momentum in Brazil |url=https://www.france24.com/en/tv-shows/reporters/20201231-amid-racial-injustice-black-lives-matter-movement-gains-momentum-in-brazil |access-date=28 Maart 2021 |website=France 24}}&lt;/ref&gt; Hul dood het tot betogings in stede regoor die land gelei.&lt;ref name=&quot;:10&quot; /&gt; Die slagspreuk &quot;Black Lives Matter&quot; is in [[Portugees]] as &quot;Vidas Negras Importam&quot; vertaal.&lt;ref name=&quot;:10&quot; /&gt; Die betogings het deur 2020 voortgeduur en is aan die einde van die jaar hernu nadat sekuriteitswagte by 'n supermark die 40-jarige sweiser João Alberto Silveira Freitas in [[Porto Alegre]] doodgeslaan het.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Ogunkeye |first=Erin |date=21 November 2020 |title=Protests erupt in Brazil after supermarket security guards beat Black man to death |url=https://www.france24.com/en/americas/20201121-protests-erupt-in-brazil-after-supermarket-security-guards-beat-black-man-to-death |access-date=28 Maart 2021 |website=France 24}}&lt;/ref&gt;

=== Kanada ===
[[Lêer:Black Lives Matter, Anti-racism rally at Vancouver Art Gallery (49958359766).jpg|duimnael|Betoging in [[Vancouver]], 31 Mei 2020]]
In Julie 2015 het BLM-betogers Allen Road in [[Toronto]], [[Ontario]], gesluit uit protes teen die dood van twee swart mans in die metropolitaanse gebied – Andrew Loku en Jermaine Carby – aan die hande van die polisie.&lt;ref name=&quot;adam&quot;&gt;{{cite web |last1=Miller |first1=Adam |title=Black Lives Matter protesters shut down section of Allen Expressway |url=http://globalnews.ca/news/2134082/hundreds-protest-deaths-of-jermaine-carby-and-andrew-loku-in-toronto/ |website=globalnews.ca |publisher=Global News |access-date=1 November 2015}}&lt;/ref&gt; In September het BLM-aktiviste strate in Toronto gesluit en polisiegeweld en solidariteit met &quot;gemarginaliseerde swart lewens&quot; as rede daarvoor aangevoer. Black Lives Matter was 'n prominente deel van die Take Back the Night-geleentheid in Toronto.&lt;ref name=&quot;donato&quot;&gt;{{cite web |last1=Donato |first1=Al |title=Black Lives Matter Takes Back The Night And Shuts Down Downtown Toronto |url=http://www.huffingtonpost.ca/2015/09/28/black-lives-matter-toronto_n_8209932.html |work=Huff Post |date=28 September 2015 |access-date=31 Oktober 2015}}&lt;/ref&gt;

In Junie 2016 is Black Lives Matter deur Pride Toronto as die eregroep in daardie jaar se Pride-optog gekies. Tydens die optog het hulle 'n sitbetoging gehou wat die optog sowat 'n halfuur lank tot stilstand gebring het.&lt;ref&gt;{{cite news |title=Black Lives Matter versus Pride Toronto |url=https://nowtoronto.com/news/black-lives-matter-versus-pride-toronto/ |work=Now |date=12 Julie 2016}}&lt;/ref&gt; Hulle het verskeie eise gestel oor hoe Pride sy verhouding met [[LGBT|LGBTQ]]-nie-wit mense moet aanpas, onder meer stabiele befondsing en 'n geskikte lokaal vir die gevestigde Blockorama-geleentheid, groter diversiteit onder die organisasie se personeel en vrywilligers, en dat beamptes van die Toronto-polisiediens verbied word om in uniform in die optog te stap.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.thestar.com/news/gta/2016/09/20/pride-toronto-apologizes-to-black-lives-matter-over-parade-protest.html |title=An Apologetic Pride Toronto gets rejected |last=Goffin |first=Peter |website=Toronto Star |date=20 September 2016 |access-date=20 September 2016}}&lt;/ref&gt; Pride se uitvoerende direkteur Mathieu Chantelois het BLM se eiselys onderteken, maar later gesê hy het dit net onderteken om die sitbetoging te beëindig en die optog aan die gang te kry, en dat hy nie ingestem het om die eise na te kom nie.&lt;ref name=&quot;cp24&quot;&gt;{{cite web |title=Pride organizer says he has not agreed to exclude police floats from parade |url=http://www.cp24.com/news/pride-organizer-says-he-has-not-agreed-to-exclude-police-floats-from-parade-1.2971974 |publisher=CP24 |date=4 Julie 2016}}&lt;/ref&gt;

Laat in Augustus 2016 het die Toronto-tak buite die Special Investigations Unit in Mississauga betoog na aanleiding van die dood van Abdirahman Abdi, wat tydens 'n inhegtenisneming in [[Ottawa]] gesterf het.&lt;ref&gt;{{cite web |work=Toronto Star |url=https://www.thestar.com/news/gta/2016/08/24/black-lives-matter-protesters-picket-siu-headquarters.html |title=Black Lives Matter protesters hit SIU headquarters |date=24 Augustus 2016}}&lt;/ref&gt;

In 2020 het die dood van Regis Korchinski-Paquet en die dood van D'Andre Campbell in [[Kanada]] BLM-betogings ontketen waarin geëis is dat polisiedienste se befondsing gestaak word.&lt;ref name=&quot;:6&quot;&gt;{{Cite web |last=Oyeniran |first=Channon |date=16 Desember 2020 |title=Black Lives Matter-Canada |url=https://www.thecanadianencyclopedia.ca/en/article/black-lives-matter-canada |access-date=13 Mei 2021 |website=The Canadian Encyclopedia}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Nasser |first=Shanifa |date=11 Junie 2020 |title=Police officer who fatally shot D'Andre Campbell not providing interview, notes to police watchdog |work=CBC News |url=https://www.cbc.ca/news/canada/toronto/d-andre-campbell-black-police-1.5607750 |access-date=14 Mei 2021}}&lt;/ref&gt;

Teen Desember 2020 was daar vyf Kanadese BLM-takke: in Toronto, [[Vancouver]], die Waterloo-streek, [[Edmonton]] en New Brunswick.&lt;ref name=&quot;:6&quot; /&gt;

Die ander swaartepunt van die Black Lives Matter-beweging in Kanada is die aanspreek van kwessies, rassisme en ander onregte wat inheemse Kanadese in die gesig staar.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.cbc.ca/news/canada/newfoundland-labrador/diversity-summit-promotes-anti-racism-1.5627085 |title=Black Lives Matter, racism against Indigenous Canadians backdrop for N.L. diversity summit |website=CBC |date=25 Junie 2020 |access-date=1 Julie 2020}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://paherald.sk.ca/2020/06/08/black-lives-matter-protests-also-affect-indigenous-people/ |title=Black Lives Matter protests also affect Indigenous people |first=Julianna |last=Maggrah |website=Prince Albert Daily Herald |date=8 Junie 2020 |access-date=1 Julie 2020 |archive-date=30 Oktober 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201030132519/https://paherald.sk.ca/2020/06/08/black-lives-matter-protests-also-affect-indigenous-people/}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.cbc.ca/news/canada/saskatoon/question-answer-sandy-hudson-black-lives-matter-defund-police-1.5613280 |title=Q&amp;A: Founder of Black Lives Matter in Canada explains the call to defund police |first=Alicia |last=Bridges |website=CBC |date=16 Junie 2020 |access-date=1 Julie 2020}}&lt;/ref&gt;

=== Denemarke ===
[[Lêer:Black Lives Matter Denmark demonstration in Christiansborg Slotsplads.jpg|duimnael|Betoging op Christiansborg Slotsplads, [[Kopenhagen]], 7 Junie 2020]]
In [[Denemarke]] is 'n organisasie genaamd Black Lives Matter Denmark in 2016 gestig deur Bwalya Sørensen, 'n vrou van [[Zambië]] wat op 19-jarige ouderdom na Denemarke gekom het. Die organisasie draai om Sørensen en fokus hoofsaaklik op afgekeurde asielsoekers en buitelandse misdadigers wat tot uitsetting uit Denemarke gevonnis is.&lt;ref name=&quot;:3&quot;&gt;{{Cite news |last1=Wang |first1=Laura Friis |last2=Drivsholm |first2=Louise Schou |date=11 Junie 2020 |title=En ny shitstorm har skabt forvirring om, hvad Black Lives Matter Denmark står for – historien om bevægelsen begynder i 2016 |language=da |trans-title='n Nuwe storm het verwarring geskep oor waarvoor Black Lives Matter Denmark staan – die geskiedenis van die beweging begin in 2016 |work=Information |url=https://www.information.dk/indland/2020/06/ny-shitstorm-skabt-forvirring-black-lives-matter-denmark-staar-historien-bevaegelsen-begynder-2016 |url-access=subscription |access-date=21 Junie 2020}}&lt;/ref&gt; Die verband met die Amerikaanse organisasie is onduidelik, maar Sørensen het gesê iemand in die Verenigde State het haar aangemoedig om 'n Deense tak te begin, en dat die Amerikaanse medestigter Ayọ Tometi haar in 2017 besoek het.&lt;ref name=&quot;:5&quot; /&gt;

In Junie 2020, ná die moord op George Floyd, het Black Lives Matter Denmark 'n betoging in [[Kopenhagen]] gehou wat 15&amp;nbsp;000 deelnemers gelok het. Ná die betoging het die organisasie, en veral Sørensen, heelwat kritiek ontlok omdat die reëls mense volgens etnisiteit geskei het: by die betoging kon net swart mense voor loop, en wit mense mog nie aan sekere gesange deelneem nie.&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Hagemann-Nielsen |first=Frederik |date=10 Junie 2020 |title=Kritikken hagler ned over Black Lives Matter-talskvinde: Bevægelsen bliver forplumret med hendes budskaber |language=da |trans-title=Kritiek reën neer op Black Lives Matter-woordvoerder: die beweging word deur haar boodskappe vertroebel |work=DR |url=https://www.dr.dk/nyheder/indland/kritikken-hagler-ned-over-black-lives-matter-talskvinde-bevaegelsen-bliver |access-date=21 Junie 2020}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Macaraig |first=Ayee |date=15 Junie 2020 |title=Criticism raining down on BLM Denmark spokesperson |work=The Copenhagen Post |url=http://cphpost.dk/?p=114821 |access-date=21 Junie 2020}}&lt;/ref&gt; Ander omstredenhede sluit in dat Sørensen geweier het om saam met [[Amnestie Internasionaal]] 'n betoging aan te bied omdat hul werknemers wit was,&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Bostrup |first=Jens |date=9 Junie 2020 |title=Black Lives Matter i Danmark i voldsomt angreb: Amnesty International er en helt, helt hvid organisation |language=da |trans-title=Black Lives Matter in Denemarke val aan: Amnestie Internasionaal is 'n heeltemal wit organisasie |work=Politiken |url=https://politiken.dk/indland/art7817175/Amnesty-International-er-en-helt-helt-hvid-organisation |url-access=subscription |access-date=21 Junie 2020}}&lt;/ref&gt; en dat sy onwettig geld ingesamel het terwyl sy die ontbrekende insamelingspermit as vreedsame &quot;burgerlike ongehoorsaamheid&quot; beskryf het.&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Sinnbeck |first=Peter |date=10 Junie 2020 |title=Black Lives Matter Denmark indsamler penge ulovligt: &quot;Det er sådan, civil ulydighed ser ud!&quot; |language=da |trans-title=Black Lives Matter Denmark samel onwettig geld in: &quot;Dít is hoe burgerlike ongehoorsaamheid lyk!&quot; |work=Radio4 |url=https://www.radio4.dk/black-lives-matter-denmark-indsamler-penge-ulovligt-det-er-saadan-civil-ulydighed-ser-ud/ |access-date=21 Junie 2020 |archive-date=30 Oktober 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201030074544/https://www.radio4.dk/black-lives-matter-denmark-indsamler-penge-ulovligt-det-er-saadan-civil-ulydighed-ser-ud/}}&lt;/ref&gt; Sørensen self is gekritiseer omdat sy die beweging met haar konfronterende styl verdeel.&lt;ref name=&quot;:3&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Bostrup |first=Jens |date=10 Junie 2020 |title=Bwalya Sørensen frastøder mange, men har også en anden side |language=da |trans-title=Bwalya Sørensen stoot baie mense af, maar het ook 'n ander kant |work=Politiken |url=https://politiken.dk/indland/samfund/art7819066/Bwalya-S%C3%B8rensen-frast%C3%B8der-mange-men-har-ogs%C3%A5-en-anden-side |url-access=subscription |access-date=21 Junie 2020}}&lt;/ref&gt;

'n Nuwe organisasie, Afro Danish Collective, is in Junie 2020 aangekondig met Roger Matthisen, 'n voormalige lid van die Folketing vir Die Alternatief, as woordvoerder. Die organisasie het soortgelyke doelwitte as Black Lives Matter Denmark, maar volg 'n gematigder benadering en tref onder meer nie by betogings onderskeid tussen mense op grond van hul velkleur nie.&lt;ref name=&quot;:4&quot;&gt;{{Cite news |last=Dam |first=Philip Sune |date=17 Junie 2020 |title=Ny organisation om Black Lives Matter Denmark: Lederskabet er ikke professionelt nok |language=da |trans-title=Nuwe organisasie oor Black Lives Matter Denmark: die leierskap is nie professioneel genoeg nie |work=Berlingske |url=https://www.berlingske.dk/samfund/ny-organisation-om-black-lives-matter-denmark-lederskabet-er-ikke |access-date=21 Junie 2020}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:5&quot;&gt;{{Cite news |last1=Broberg |first1=Mads Bonde |last2=Jensen |first2=Kaare Kronberg |date=17 Junie 2020 |title=Black Lives Matter får en midtsøgende konkurrent |language=da |trans-title=Black Lives Matter kry 'n gematigde mededinger |work=Jyllands-Posten |url=https://jyllands-posten.dk/indland/ECE12225751/black-lives-matter-faar-en-midtsoegende-konkurrent/ |url-access=subscription |access-date=21 Junie 2020}}&lt;/ref&gt; Matthisen het gesê Afro Danish Collective is deels gestig omdat die leierskap van Black Lives Matter Denmark nie professioneel genoeg was nie.&lt;ref name=&quot;:4&quot; /&gt;

=== Frankryk ===
Op 18 Julie 2020 het duisende betogers naby [[Parys]] gemarsjeer om die vierde herdenking van die dood van Adama Traoré te gedenk. Traoré, 'n swart man, is in Julie 2016 in hegtenis geneem en het flou geword nadat polisiebeamptes hom teen die grond vasgedruk het. Hy is later by 'n polisiekantoor oorlede; die omstandighede van sy dood is onduidelik.&lt;ref name=&quot;DW-2020-07-18&quot;&gt;{{cite web |url=https://www.dw.com/en/protesters-take-to-streets-of-france-germany-over-police-brutality/a-54229367 |title=Protesters take to streets of France, Germany over police brutality |date=18 Julie 2020 |access-date=18 Julie 2020 |website=Deutsche Welle}}&lt;/ref&gt; Die rassespanning het voortgeduur met onrus in 2023 ná die dood van die tiener Nahel Merzouk.

=== Duitsland ===
[[Lêer:BlackLivesMatter protest Berlin 2020-05-30 65.jpg|duimnael|Black Lives Matter-betoging in [[Berlyn]], Duitsland, 30 Mei 2020]]
Op 6 Junie 2020 het tienduisende mense regoor [[Duitsland]] byeengekom om die Black Lives Matter-beweging te steun.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=6 Junie 2020 |title=George Floyd killing spurs fresh protests across Europe |url=https://www.dw.com/en/george-floyd-killing-spurs-fresh-protests-across-europe/a-53706536 |access-date=6 Junie 2020 |website=DW.COM}}&lt;/ref&gt; Op 18 Julie 2020 het meer as 1&amp;nbsp;500 betogers aan 'n antirassistiese optog in [[Berlyn]] deelgeneem om polisiegeweld te veroordeel.&lt;ref name=&quot;DW-2020-07-18&quot; /&gt;

=== Japan ===
[[Lêer:DSC0223 (50045090466).jpg|duimnael|Betoging in Fukuoka, 21 Junie 2020]]
Ná die moord op George Floyd het verskeie betogings in [[Japan]] plaasgevind, onder meer 'n betoging van 1&amp;nbsp;000 mense in [[Osaka]] op 7 Junie 2020&lt;ref&gt;{{Cite web |last1=Takahashi |first1=Ryusei |last2=Johnston |first2=Eric |date=7 Junie 2020 |title=Protesters hit Tokyo and Osaka streets with rallies against racism and police brutality |url=https://www.japantimes.co.jp/news/2020/06/07/national/protests-rallies-race-police-brutality-tokyo-japan/ |access-date=15 Junie 2020 |website=The Japan Times}}&lt;/ref&gt; en 'n optog van 3&amp;nbsp;500 mense deur die Shibuya- en Harajuku-gebiede van [[Tokio]] op 14 Junie 2020.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Takahashi |first=Ryusei |date=14 Junie 2020 |title=Black Lives Matter spreads to Tokyo as 3,500 people march to protest racism |url=https://www.japantimes.co.jp/news/2020/06/14/national/black-lives-matter-spreads-tokyo-2000-people-march-protest-racism/ |access-date=15 Junie 2020 |website=The Japan Times}}&lt;/ref&gt; Die beweging het in die land 'n mate van teenkanting ontlok, veral op die internet,&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Hillier |first=Bianca |date=September 2020 |title=BLM Tokyo tackles Japan's own issues with anti-Black racism |url=https://theworld.org/stories/2020/09/16/tokyo-protesters-show-solidarity-black-lives-matter |access-date=4 November 2020 |website=Public Radio International}}&lt;/ref&gt; waar sommige gebruikers die tennisspeler [[Naomi Osaka]] gekritiseer het nadat sy mense aangemoedig het om by 'n Black Lives Matter-optog in die stad Osaka aan te sluit.&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Denyer |first=Simon |date=Junie 2020 |title=Naomi Osaka supports Black Lives Matter, faces Japan backlash |newspaper=The Washington Post |url=https://www.washingtonpost.com/world/asia_pacific/japanese-tennis-player-naomi-osaka-speaks-out-for-black-lives-matter-faces-backlash/2020/06/08/f8432ca0-a92f-11ea-a43b-be9f6494a87d_story.html}}&lt;/ref&gt;

=== Nieu-Seeland ===
[[Lêer:June 14 Auckland Black Lives Matter protest.jpg|duimnael|links|opreg|Black Lives Matter-betoging op Aotea-plein, Auckland, 14 Junie 2020]]
Op 1 Junie 2020 is verskeie BLM-solidariteitsbetogings in reaksie op die moord op George Floyd in verskeie Nieu-Seelandse stede gehou, waaronder [[Auckland]], [[Wellington]], [[Christchurch]], [[Dunedin]], Tauranga, Palmerston North en Hamilton.&lt;ref&gt;{{cite news |title=New Zealand protests live: Protester ties himself to US Embassy in Wellington |url=https://www.nzherald.co.nz/nz/news/article.cfm?objectid=12336288 |access-date=1 Junie 2020 |work=New Zealand Herald |date=1 Junie 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200601074459/https://www.nzherald.co.nz/nz/news/article.cfm?objectid=12336288 |archive-date=1 Junie 2020}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Block |first1=George |last2=Kenny |first2=Lee |last3=Flahive |first3=Brad |last4=Piper |first4=Denise |title=Black Lives Matter marches: Thousands of Kiwis peacefully protest against racism |url=https://www.stuff.co.nz/national/politics/300025024/black-lives-matter-marches-thousands-of-kiwis-protests-stand-up-against-racism |access-date=1 Junie 2020 |work=Stuff |date=1 Junie 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200601074643/https://www.stuff.co.nz/national/politics/300025024/black-lives-matter-marches-thousands-of-kiwis-peacefully-protest-against-racism |archive-date=1 Junie 2020}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |last=Miller |first=Grant |title=Dunedin crowd joins global protest |url=https://www.odt.co.nz/news/dunedin/dunedin-crowd-joins-global-protest |access-date=1 Junie 2020 |work=Otago Daily Times |date=1 Junie 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200601080000/https://www.odt.co.nz/news/dunedin/dunedin-crowd-joins-global-protest |archive-date=1 Junie 2020}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |title=Black Lives Matter protest in downtown Tauranga |url=https://www.sunlive.co.nz/news/243932-black-lives-matter-protest-downtown-tauranga.html |access-date=1 Junie 2020 |work=SunLive |date=1 Junie 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200602113739/https://www.sunlive.co.nz/news/243932-black-lives-matter-protest-downtown-tauranga.html |archive-date=2 Junie 2020 |url-status=live}}&lt;/ref&gt; Die Auckland-geleentheid, wat tussen 2&amp;nbsp;000 en 4&amp;nbsp;000 deelnemers gelok het, is deur verskeie lede van Nieu-Seeland se Afrika-gemeenskap gereël. Die Auckland-organiseerder Mahlete Tekeste, die Afro-Amerikaanse uitlander Kainee Simone en die sportman [[Israel Adesanya]] het rassisme, massa-gevangesetting en polisiegeweld teen Afro-Amerikaners vergelyk met die oorverteenwoordiging van [[Maori's|Māori]] en Stille Oseaan-eilanders in Nieu-Seelandse gevangenisse, die omstrede proeflopies met gewapende polisiereaksiespanne, en bestaande rassisme teenoor minderhede in Nieu-Seeland, waaronder die aanvalle op moskees in Christchurch in 2019. Die hiphopkunstenaar en musiekvervaardiger Mazbou Q het ook 'n beroep op eerste minister [[Jacinda Ardern]] gedoen om geweld teen swart Amerikaners te veroordeel.&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Junn |first1=Jihee |title=In pictures: The Black Lives Matter solidarity march, Auckland |url=https://thespinoff.co.nz/society/02-06-2020/in-pictures-the-black-lives-matter-solidarity-march-auckland/ |access-date=2 Junie 2020 |work=The Spinoff |date=2 Junie 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200602122549/https://thespinoff.co.nz/society/02-06-2020/in-pictures-the-black-lives-matter-solidarity-march-auckland/ |archive-date=2 Junie 2020 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

Die linkse Groenparty, 'n lid van die Arbeidersparty-geleide koalisieregering, het ook steun vir die Black Lives Matter-beweging uitgespreek en die lot van Afro-Amerikaners met die rassisme, ongelykheid en hoër gevangesettingskoers onder die Māori- en Pasifika-gemeenskappe verbind. Die BLM-betogings in Nieu-Seeland het kritiek van adjunk-eerste minister Winston Peters ontlok omdat dit die land se COVID-19-regulasies oor sosiale afstand, wat massabyeenkomste van meer as 100 mense verbied het, oortree het.&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Roy |first1=Eleanor |title=Thousands in New Zealand protest against George Floyd killing |url=https://www.theguardian.com/world/2020/jun/01/thousands-in-new-zealand-protest-against-george-floyd-killing |access-date=2 Junie 2020 |newspaper=The Guardian |date=2 Junie 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200602103643/https://www.theguardian.com/world/2020/jun/01/thousands-in-new-zealand-protest-against-george-floyd-killing |archive-date=2 Junie 2020 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

=== Verenigde Koninkryk ===
[[Lêer:George Floyd Protest Brighton, England, UK - 49968982403.jpg|duimnael|regs|Betoging by die St. Nicholas-kerk in [[Brighton]], 3 Junie 2020]]
Black Lives Matter het in die somer van 2016 as beweging in die [[Verenigde Koninkryk]] na vore getree. Duisende het op 11 Julie aan betogings teen polisierassisme in [[Manchester]] deelgeneem, en 'n groep genaamd Black Lives Matter UK (UKBLM) is ná die [[Brexit]]-referendum van 23 Junie gestig by 'n vergadering wat deur die Amerikaanse BLM-aktivis Patrisse Cullors toegespreek is.&lt;ref name=&quot;Dray 2020&quot;&gt;{{cite web |last=Dray |first=Sally |title=Black Liberation Movements: Then and Now |website=House of Lords Library |date=1 Oktober 2020 |url=https://lordslibrary.parliament.uk/black-liberation-movements-then-and-now/ |access-date=26 Februarie 2021}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Pidd 2016&quot;&gt;{{cite web |last=Pidd |first=Helen |title=Thousands attend Black Lives Matter solidarity march in Manchester |website=The Guardian |date=11 Julie 2016 |url=http://www.theguardian.com/uk-news/2016/jul/11/black-lives-matter-solidarity-march-protest-manchester |access-date=26 Februarie 2021}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Grazia&quot;&gt;{{cite web |title=2016: A Year Of Black Lives Matter In Britain |website=Grazia |first=Bridget |last=Minamore |date=Februarie 2017 |url=https://graziadaily.co.uk/life/real-life/2016-year-black-lives-matter-britain/ |access-date=26 Februarie 2021}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;gal-dem 2020&quot;&gt;{{cite web |title=Everything you need to know about Black Lives Matter UK |website=gal-dem |date=25 September 2020 |url=http://gal-dem.com/everything-you-need-to-know-about-black-lives-matter-uk/ |access-date=26 Februarie 2021 |archive-date=1 Maart 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210301223719/https://gal-dem.com/everything-you-need-to-know-about-black-lives-matter-uk/ |url-status=dead}}&lt;/ref&gt; Op 6 September 2016 het BLM-betogers die London City-lughawe in [[Londen]] versper. Verskeie betogers het hulself aan mekaar vasgeketting op die lughawe se aanloopbaan.&lt;ref&gt;{{cite news |url=https://www.bbc.co.uk/news/uk-england-london-37283869 |title=Black Lives Matter protesters close London City Airport runway |date=6 September 2016 |work=BBC News |access-date=28 Januarie 2017}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |url=https://www.theguardian.com/uk-news/2016/sep/06/black-lives-matter-protesters-occupy-london-city-airport-runway |title=Black Lives Matter protest stops flights at London City airport |last1=Weaver |first1=Matthew |date=6 September 2016 |last2=Grierson |first2=Jamie |newspaper=The Guardian |issn=0261-3077 |access-date=28 Januarie 2017}}&lt;/ref&gt; Nege mense is in verband met die voorval in hegtenis geneem. Daar was ook BLM-betogings in ander Engelse stede, waaronder [[Birmingham]] en [[Nottingham]]. Die betogings in die Verenigde Koninkryk het die vyfde herdenking van die dood van Mark Duggan gedenk.&lt;ref&gt;{{cite web |author=McKenzie, Sheena |url=http://www.cnn.com/2016/08/05/europe/black-lives-matter-uk-heathrow-shutdown/ |title=Black Lives Matter blocks London's Heathrow Airport |publisher=CNN |date=5 Augustus 2016}}&lt;/ref&gt;

In 2016 het poniekoerante verskeie berigte gepubliseer om BLM-aktiviste te ontbloot en in diskrediet te bring, wat daartoe gelei het dat die beweging anonimiteit aangeneem het.&lt;ref name=&quot;gal-dem 2020&quot; /&gt; Op 25 Junie 2017 het BLM-ondersteuners in Stratford, Londen, betoog oor die dood van Edson Da Costa, wat in polisiebewaring gesterf het. Niemand is by die betoging in hegtenis geneem nie.&lt;ref&gt;{{cite news |url=http://metro.co.uk/2017/06/25/riot-police-deployed-to-justice-for-edson-protest-6734009/ |title=Riot police deployed to 'Justice for Edson' protest as fires started |last=Parker |first=Fiona |publisher=Metro |date=25 Junie 2017 |access-date=29 Junie 2017}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |url=https://www.theguardian.com/uk-news/2017/jun/25/demonstrators-confront-police-in-east-london-over-da-costa-death |title=Demonstrators confront police in east London over Da Costa death |newspaper=The Guardian |first=Kevin |last=Rawlinson |date=26 Junie 2017 |access-date=29 Junie 2017}}&lt;/ref&gt; Volgens Patrick Vernon is BLM se begin in die Verenigde Koninkryk in 2016 nie met respek begroet nie. Van 2018 af, ná gebeure soos die Grenfell-toringbrand en die Windrush-skandaal, is die beweging gunstiger deur swart Britte beskou, veral deur ouer swart Britte.&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Lee |first=Joseph |date=13 Junie 2020 |title=Five factors behind the UK George Floyd protests |work=BBC |url=https://www.bbc.com/news/uk-52997848 |access-date=1 September 2020}}&lt;/ref&gt; In Desember 2019 het Black Lives Matter UK saam met die koalisie Wretched of the Earth gewerk om die stemme van [[Inheemse volke|inheemse volke]] en nie-wit mense wêreldwyd in die klimaatgeregtigheidsbeweging te verteenwoordig.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.redpepper.org.uk/an-open-letter-to-extinction-rebellion/ |title=An open letter to Extinction Rebellion |website=Red Pepper |date=3 Mei 2019 |access-date=1 Desember 2019}}&lt;/ref&gt;

[[Lêer:Black Lives Matter protest at US Embassy, London 03.jpg|duimnael|links|Betoging buite die Amerikaanse ambassade in Londen, 7 Junie 2020]]
In 2020 is betogings ter ondersteuning van die Black Lives Matter-beweging in die Verenigde State gehou. Ná die moord op George Floyd het betogings in Londen op 31 Mei op [[Trafalgarplein]], op 3 Junie in Hyde Park, op 6 Junie op Parliament Square en op 7 Junie buite die Amerikaanse ambassade plaasgevind. Soortgelyke betogings is in Manchester, [[Bristol]] en [[Cardiff]] gehou.&lt;ref&gt;{{Cite news |date=31 Mei 2020 |title=Thousands join UK protests over George Floyd death |work=BBC News |url=https://www.bbc.com/news/uk-england-london-52868465 |access-date=5 Junie 2020}}&lt;/ref&gt; Die Britse betogings het nie net solidariteit met Amerikaanse betogers getoon nie, maar ook swart mense herdenk wat in die Verenigde Koninkryk gesterf het. Betogers het gesange aangehef, plakkate gedra en sosialemediaplasings gedeel met die name van slagoffers soos Julian Cole,&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Gayle |first=Damien |date=22 Oktober 2018 |title=Police officers sacked for lying about arrest where man's neck was broken |work=The Guardian |url=https://www.theguardian.com/uk-news/2018/oct/22/julian-cole-police-officers-face-dismissal-over-incident-in-which-student-was-paralysed |access-date=5 Junie 2020 |issn=0261-3077}}&lt;/ref&gt; Belly Mujinga,&lt;ref&gt;{{Cite news |date=29 Mei 2020 |title=Station worker's death 'not linked to spit attack' |work=BBC News |url=https://www.bbc.com/news/uk-england-london-52853859 |access-date=5 Junie 2020}}&lt;/ref&gt; Nuno Cardoso&lt;ref&gt;{{Cite news |date=8 Julie 2019 |title=Student 'struck by police baton' before death |work=BBC News |url=https://www.bbc.com/news/uk-england-oxfordshire-48907116 |access-date=5 Junie 2020}}&lt;/ref&gt; en Sarah Reed.&lt;ref&gt;{{Cite press release |title=Jury concludes unnecessary delays and failures in care contributed to death of Sarah Reed at Holloway prison |url=https://www.inquest.org.uk/sarah-reed-inquest-conclusions |access-date=5 Junie 2020 |website=Inquest |date=20 Julie 2017}}&lt;/ref&gt;

[[Lêer:Edward Colston - empty pedestal.jpg|duimnael|opreg|Die leë voetstuk van die standbeeld van Edward Colston in [[Bristol]]. Sy vorige reputasie as filantroop het sedert die 1990's toenemend onder verdenking gekom namate bewustheid van sy slawehandel gegroei het; in Junie 2020 is die standbeeld omgegooi, beklad en in die Bristol-hawe gestoot.]]
Op 7 Junie het betogings in baie dorpe en stede voortgeduur.&lt;ref name=&quot;auto2&quot;&gt;{{Cite web |url=https://www.itv.com/news/2020-06-08/twelve-arrested-in-black-lives-matter-protest-in-central-london/ |title=Some 135 arrests made across around 200 UK Black Lives Matter protests |website=ITV News |date=8 Junie 2020}}&lt;/ref&gt; Tydens 'n Black Lives Matter-betoging in [[Bristol]] is die standbeeld van Edward Colston – 'n filantroop, politikus en slawehandelaar van die laat 17de en vroeë 18de eeu – in die middestad deur betogers omgetrek, langs die pad gerol en in die Bristol-hawe gestoot.&lt;ref&gt;{{cite news |url=https://www.bristolpost.co.uk/news/bristol-news/watch-toppled-edward-colston-statue-4202068 |title=WATCH: Toppled Edward Colston statue dumped in harbour |work=Bristol Post |date=7 Junie 2020 |access-date=7 Junie 2020}}&lt;/ref&gt; Die daad is later veroordeel deur die Britse minister van binnelandse sake, [[Priti Patel]], wat gesê het: &quot;Hierdie baldadigheid is heeltemal onverdedigbaar.&quot;&lt;ref name=&quot;auto1&quot;&gt;{{Cite news |url=https://www.bbc.com/news/uk-politics-52973338 |title=Johnson urges peaceful struggle against racism |work=BBC News |date=9 Junie 2020}}&lt;/ref&gt; In Londen het betogers die standbeeld van [[Winston Churchill]] op Parliament Square in Westminster vir 'n tweede keer met graffiti beklad, nadat dit 'n paar dae tevore ook beskadig is.&lt;ref&gt;{{Cite news |url=https://www.telegraph.co.uk/politics/2020/06/08/cowed-cowardly-ministers-must-stop-appeasing-far-left-extremists/ |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20220110/https://www.telegraph.co.uk/politics/2020/06/08/cowed-cowardly-ministers-must-stop-appeasing-far-left-extremists/ |archive-date=10 Januarie 2022 |url-access=subscription |url-status=live |title=Cowed and cowardly ministers must stop appeasing far-Left extremists |first=Patrick |last=O'Flynn |newspaper=The Telegraph |date=8 Junie 2020}}&lt;/ref&gt; Swart spuitverf is oor sy naam gespuit en die woorde &quot;was a racist&quot; is daaronder aangebring.&lt;ref name=&quot;auto1&quot; /&gt; 'n Betoger het ook probeer om die [[Vlag van die Verenigde Koninkryk|Britse vlag]] by die Cenotaaf, 'n gedenkteken vir Brittanje se oorlogsdooies, aan die brand te steek.&lt;ref&gt;{{Cite news |url=https://www.washingtonpost.com/world/europe/churchill-statue-racism-british-black-lives-matter-protests/2020/06/08/33f68146-a991-11ea-9063-e69bd6520940_story.html |title=Britons cheer toppling of slave trader statue but are divided over tagging of Winston Churchill as racist |first=Karla |last=Adam |newspaper=The Washington Post |date=8 Junie 2020}}&lt;/ref&gt; Later daardie aand het geweld tussen betogers en die polisie uitgebreek. Altesaam 49 polisiebeamptes is beseer nadat betogers bottels en vuurwerke na hulle gegooi het.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://news.sky.com/story/police-call-for-apology-from-bosses-after-49-officers-injured-during-anti-racism-protests-12002875 |title=Police call for apology from bosses after 49 officers injured during anti-racism protests |first=Lucia |last=Binding |date=8 Junie 2020 |website=Sky News}}&lt;/ref&gt; Oor die naweek is altesaam 135 mense deur die polisie in hegtenis geneem.&lt;ref name=&quot;auto2&quot; /&gt; Die Britse eerste minister [[Boris Johnson]] het oor die gebeure gesê: &quot;Diegene wat openbare eiendom of die polisie aanval – wat die polisiebeamptes beseer wat probeer om ons almal veilig te hou – daardie mense sal die volle mag van die wet in die gesig staar; nie net weens die leed en skade wat hulle veroorsaak nie, maar ook weens die skade wat hulle aanrig aan die saak wat hulle beweer hulle verteenwoordig.&quot;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.itv.com/news/2020-06-08/johnson-protesters-must-work-peacefully-to-defeat-racism/ |title=Boris Johnson urges peaceful struggle against racism but says violent demonstrators will 'face full force of the law' |website=ITV News |date=8 Junie 2020}}&lt;/ref&gt;

Vreedsame betogings het op 14 Junie 2020 op Millennium Square in [[Leeds]] plaasgevind&lt;ref&gt;{{Cite news |date=14 Junie 2020 |title=Protest to 'voice our pain, not damage property' |work=BBC News |url=https://www.bbc.com/news/uk-england-leeds-53042664 |access-date=22 Junie 2020}}&lt;/ref&gt; en is deur 'n koalisie van organisasies, Black Voices Matter, gereël, waaronder Black Lives Matter Leeds.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Powerful pictures from the Black Lives Matter protest in Leeds |url=https://www.yorkshireeveningpost.co.uk/news/politics/15-powerful-pictures-black-lives-matter-protest-millennium-square-leeds-2884093 |access-date=22 Junie 2020 |website=www.yorkshireeveningpost.co.uk |date=14 Junie 2020}}&lt;/ref&gt; 'n Tweede betoging is op 21 Junie op Woodhouse Moor gehou en deur Black Lives Matter Leeds gereël.&lt;ref&gt;{{Cite news |date=21 Junie 2020 |title=Park protest calls for end to 'systemic racism' |work=BBC News |url=https://www.bbc.com/news/uk-england-leeds-53127688 |access-date=22 Junie 2020}}&lt;/ref&gt;

Op 28 Junie is Black Lives Matter UK gekritiseer oor 'n reeks twiets vanaf hul geverifieerde Twitter-rekening oor Israel, waaronder een wat beweer het dat &quot;die Britse hoofstroompolitiek van die reg beroof word om Sionisme te kritiseer&quot;.&lt;ref&gt;{{cite news |title=Jewish groups speak out after Black Lives Matter claims politicians are 'gagged' from criticising Israel |url=https://www.telegraph.co.uk/news/2020/06/28/jewish-groups-speak-black-lives-matter-claims-politicians-gagged/ |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20220110/https://www.telegraph.co.uk/news/2020/06/28/jewish-groups-speak-black-lives-matter-claims-politicians-gagged/ |archive-date=10 Januarie 2022 |url-status=live |url-access=subscription |first=Gabriella |last=Swerling |newspaper=The Telegraph |access-date=29 Junie 2020 |date=28 Junie 2020}}&lt;/ref&gt; Die [[Premier League]], wat die Black Lives Matter-logo vir die res van die 2019-20-seisoen op hul sokkertruie gedra het, het daarna gesê dat pogings deur groepe om die saak vir hul eie politieke doeleindes te kaap, heeltemal ongewens is.&lt;ref&gt;{{cite news |title=Premier League: Black Lives Matter campaign 'not endorsement of political movement' |url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/53242328 |website=BBC Sport |access-date=30 Junie 2020 |date=30 Junie 2020}}&lt;/ref&gt;

Ná aansienlike skenkings in die somer van 2020 het Black Lives Matter UK sy organisasie geformaliseer.&lt;ref name=&quot;gal-dem 2020&quot; /&gt; In September 2020 het die groep sy amptelike naam na Black Liberation Movement UK verander en is dit wetlik as 'n gemeenskapsvoordeelvereniging geregistreer.&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Gayle |first1=Damien |title=BLM UK gains legal status and renames as Black Liberation Movement UK |url=https://www.theguardian.com/world/2020/oct/23/blm-uk-gains-legal-status-with-renaming-as-black-liberation-movement-uk |work=The Guardian |date=23 Oktober 2020}}&lt;/ref&gt; Die groep gebruik egter steeds die naam Black Lives Matter in sy wêreldwye samewerkingspogings.&lt;ref name=&quot;JonesTele&quot;&gt;{{cite news |last1=Jones |first1=Amy |title='Black Lives Matter' registers as political party and could stand in local elections next year |url=https://www.telegraph.co.uk/politics/2020/10/26/black-lives-matter-registers-political-party-could-stand-local/ |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20220110/https://www.telegraph.co.uk/politics/2020/10/26/black-lives-matter-registers-political-party-could-stand-local/ |archive-date=10 Januarie 2022 |url-access=subscription |url-status=live |access-date=27 Oktober 2020 |work=The Daily Telegraph |date=26 Oktober 2020}}&lt;/ref&gt; In Januarie 2021 het die Black Liberation Movement sy fondse begin uitdeel aan swart geleide en antirassistiese organisasies op voetsoolvlak regoor die Verenigde Koninkryk.&lt;ref name=&quot;Mohdin 2021&quot;&gt;{{cite web |last=Mohdin |first=Aamna |title=Black Lives Matter UK to start funding groups from £1.2m donations |website=The Guardian |date=11 Januarie 2021 |url=http://www.theguardian.com/world/2021/jan/11/black-lives-matter-uk-to-start-funding-groups-from-12m-donations |access-date=26 Februarie 2021}}&lt;/ref&gt; Aktiviste van 'n ander BLM-groep, Charles Gordon&lt;ref&gt;{{cite web |title=Devon Daley - Taking the Initiative Party - BBC Sounds |url=https://www.bbc.co.uk/sounds/play/p08v0n86 |website=BBC Sounds |access-date=27 Oktober 2020}}&lt;/ref&gt; en Sasha Johnson, het in die somer van 2020 die Taking The Initiative Party (TTIP) gestig en aansoek gedoen om by die Kiesingskommissie as politieke party geregistreer te word; BLM UK het egter gesê: &quot;BLM UK het geen voorneme om 'n politieke party te stig nie. Hierdie persoon of groep is nie by ons geaffilieer nie.&quot;&lt;ref name=&quot;JonesTele&quot; /&gt;

In September 2021 het die Britse sakeman en filantroop Ken Olisa aan Channel 4 bekend gemaak dat [[Elizabeth II van die Verenigde Koninkryk|Elizabeth II]] en die Britse koningshuis Black Lives Matter steun.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=9 September 2021 |title=Queen supports Black Lives Matter, says senior royal representative |url=https://www.theguardian.com/uk-news/2021/sep/09/queen-supports-black-lives-matter-says-senior-royal-representative |author=PA Media |url-status=live |access-date=11 September 2021 |website=The Guardian |archive-url=https://web.archive.org/web/20210909222548/https://www.theguardian.com/uk-news/2021/sep/09/queen-supports-black-lives-matter-says-senior-royal-representative |archive-date=9 September 2021}}&lt;/ref&gt; 'n Woordvoerder van Black Lives Matter UK het daarop gereageer: &quot;Ons was verras om te verneem die koningin is 'n BLM-ondersteuner. Maar ons verwelkom enigeen wat met ons doelwit saamstem om wit oppergesag af te breek. Dade spreek natuurlik harder as woorde. Die koningin sit op 'n troon wat uit koloniale buit gemaak is. Totdat sy al die gesteelde goud en diamante uit die Statebond teruggee en herstelbetalings doen, is dit niks meer as mooi woorde nie.&quot;&lt;ref&gt;{{Cite web |last1=Siddique |first1=Haroon |last2=Mason |first2=Rowena |date=10 September 2021 |title=BLM gives cautious welcome to Queen's reported backing |url=https://www.theguardian.com/world/2021/sep/10/blm-gives-cautious-welcome-to-queens-reported-backing |url-status=live |access-date=11 September 2021 |website=The Guardian |archive-url=https://web.archive.org/web/20210910145933/https://www.theguardian.com/world/2021/sep/10/blm-gives-cautious-welcome-to-queens-reported-backing |archive-date=10 September 2021}}&lt;/ref&gt;

In Oktober 2021 het ''[[The Guardian]]'' en ''[[The Times]]'' berig dat 'n geheime polisie-eenheid in Suid-Wallis probeer het om 'n Black Lives Matter-betoger as informant te werf om verdere inligting oor regse aktiviste wat ter ondersteuning van Black Lives Matter gemarsjeer het, te verskaf.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=25 Oktober 2021 |title=Recording reveals police efforts to recruit BLM activist as informant |url=https://www.theguardian.com/uk-news/2021/oct/25/recording-reveals-police-efforts-to-recruit-blm-activist-as-informant |access-date=26 Oktober 2021 |newspaper=The Guardian |first=Rob |last=Evans |author2=Damien Gayle}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Lloyd |first=Nina |title=South Wales police 'tried to recruit Black Lives Matter mole' |newspaper=The Times |url=https://www.thetimes.com/uk/crime/article/south-wales-police-tried-to-recruit-black-lives-matter-mole-03sz0xvtr |date=26 Oktober 2021 |access-date=26 Oktober 2021 |issn=0140-0460}}&lt;/ref&gt; In Februarie 2022 het die Swansea-tak van BLM aangekondig dat dit gaan sluit weens &quot;pogings deur die polisie om lede te werf en dreigemente teen sy lede se fisieke en geestelike veiligheid deur regse aktiviste&quot;.&lt;ref&gt;{{Cite web |last1=Evans |first1=Rob |last2=Morris |first2=Steven |date=15 Februarie 2022 |title=British BLM group closes down after police infiltration attempt |url=https://www.theguardian.com/uk-news/2022/feb/15/swansea-black-lives-matter-british-blm-group-closes-down-after-police-infiltration-attempt |access-date=17 Februarie 2022 |website=The Guardian}}&lt;/ref&gt;

In Julie 2024 is die Black Lives Matter UK Festival of Collective Liberation by Friends House in Londen gehou, wat deur meer as 600 aktiviste en ondersteuners bygewoon is.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.ukblm.org/focl/focl-2024 |title=Festival of Collective Liberation 2024 {{!}} Solidarity, Joy and Healing |publisher=Black Lives Matter UK |access-date=31 Maart 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://ukblm.org/festival-2024/ |title=Festival 2024 |work=Black Lives Matter |publisher=Black Lives Matter UK |access-date=7 Augustus 2024 |archive-date=14 Julie 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250714080228/https://ukblm.org/festival-2024/ |url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite magazine |url=https://tribunemag.co.uk/2024/07/the-urgency-of-anti-racist-activism |title=The Urgency of Anti-Racist Activism |author=Black Lives Matter UK |magazine=Tribune |date=12 Julie 2024 |access-date=7 Augustus 2024}}&lt;/ref&gt;

=== Ierland ===
In Mei 2026 het die dood van Yves Sakila in [[Ierland]] direkte vergelykings met die moord op George Floyd uitgelok. Yves Sakila, 'n 35-jarige man wat in die Kongo gebore is, is dood nadat sekuriteitspersoneel hom ná 'n beweerde winkeldiefstalvoorval vasgehou het. Videomateriaal van die toneel het getoon hoe minstens vyf sekuriteitsbeamptes hul hande, knieë en liggaamsgewig gebruik om Sakila se liggaam, nek en kop teen die sypaadjie vas te druk totdat hy sy bewussyn verloor het. Hy is oorlede nadat hy hospitaal toe geneem is.&lt;ref name=&quot;r&quot;&gt;{{Cite web |last=Humphries |first=Conor |title=Protesters condemn Ireland's 'George Floyd moment' after death of Congolese-born man |work=Reuters |url=https://www.reuters.com/world/hundreds-protest-dublin-over-death-congolese-born-man-restrained-outside-store-2026-05-21/ |date=21 Mei 2026 |access-date=23 Mei 2026}}&lt;/ref&gt;

Die voorval het openbare verontwaardiging in Dublin en aanlyn ontketen, en baie mense het dit met die moord op George Floyd in 2020 vergelyk.&lt;ref&gt;{{Cite news |date=22 Mei 2026 |title=Hundreds protest over Ireland's 'George Floyd moment' after death of Congolese-born man – video |url=https://www.theguardian.com/world/video/2026/may/22/hundreds-protest-over-irelands-george-floyd-moment-after-death-of-congolese-born-man-video |access-date=23 Mei 2026 |work=The Guardian |language=en-GB |issn=0261-3077}}&lt;/ref&gt; Die Irish Network Against Racism het die videomateriaal &quot;diep ontstellend&quot; genoem en gesê dit dra die &quot;kenmerke van 'n geval van buitensporige magsgebruik&quot;. Betogers het buite die winkel bymekaargekom waar Sakila vasgehou is. Die daaropvolgende Donderdag het politici, kunstenaars en gemeenskapslede buite die Ierse parlement betoog met die uitroep &quot;Geregtigheid vir Yves&quot;. Verskeie politici het gereageer, onder wie die Ierse eerste minister Micheál Martin, wat gesê het: &quot;Ek betuig my innigste simpatie aan sy familie en die breër Kongolese gemeenskap,&quot; en belowe het dat &quot;hierdie situasie ten volle ondersoek moet word en ten volle ondersoek moet word&quot;. Yemi Adenuga, 'n woordvoerder van die Black Coalition Ireland, het gesê: &quot;As jy na daardie video kyk, is dit letterlik soos 'n heropvoering van wat met George Floyd gebeur het.&quot;&lt;ref name=&quot;r&quot; /&gt;

== Amerikaanse presidentsverkiesing van 2016 ==
[[Lêer:Bernie Sanders and Black Lives Matter activists (20439394705).jpg|duimnael|[[Bernie Sanders]] en Black Lives Matter-aktiviste in Westlake Park, Seattle, 8 Augustus 2015]]

=== Voorverkiesings ===
==== Demokrate ====
By die Netroots Nation-konferensie in Julie 2015 het dosyne Black Lives Matter-aktiviste die verhoog oorgeneem by 'n geleentheid waar Martin O'Malley en [[Bernie Sanders]] opgetree het. Aktiviste, onder wie die BLM-medestigter Patrisse Cullors, het albei kandidate om spesifieke beleidsvoorstelle gevra om sterftes in polisiebewaring aan te spreek.&lt;ref name=&quot;aljazeera_netroots&quot;&gt;{{cite news |last1=Resnikoff |first1=Ned |date=8 Julie 2015 |title=Black Lives Matter disrupts Martin O'Malley, Bernie Sanders event |url=http://america.aljazeera.com/articles/2015/7/18/black-lives-matter-disrupts-martin-omalley-bernie-sanders-event.html |access-date=2 Julie 2016 |work=Al Jazeera}}&lt;/ref&gt; Die betogers het verskeie slagspreuke aangehef, waaronder &quot;as ek in polisiebewaring sterf, brand alles af&quot; en &quot;Shut this crap down&quot;.&lt;ref name=&quot;cnn.omalley&quot;&gt;{{cite news |last1=Moody |first1=Chris |title=Democrats lose control of presidential event |url=https://edition.cnn.com/2015/07/18/politics/bernie-sanders-netroots-nation-black-lives-matter/ |access-date=12 Augustus 2015 |work=CNN |date=19 Julie 2015}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;clayton&quot; /&gt; Die uitdrukking &quot;Shut it down&quot; sou later 'n gewilde frase by Black Lives Matter-betogings en op sosiale media word.&lt;ref name=&quot;clayton&quot; /&gt;

Nadat die konferensie-organiseerders minutelank by die betogers gepleit het, het O'Malley gereageer deur te belowe om 'n omvattende plan vir die hervorming van die strafregstelsel bekend te maak. Betogers het O'Malley later uitgejou toe hy gesê het: &quot;Swart lewens maak saak. Wit lewens maak saak. Alle lewens maak saak.&quot;&lt;ref name=&quot;cnn.omalley&quot; /&gt; O'Malley het later om verskoning gevra en gesê dit was nie sy bedoeling om die swart gemeenskap te minag nie.&lt;ref name=&quot;cnn.omalley&quot; /&gt;

Op 8 Augustus 2015 is 'n toespraak deur die Demokratiese presidentskandidaat en burgerregteaktivis Bernie Sanders ontwrig deur 'n groep wat later die Seattle-tak van Black Lives Matter sou stig, onder wie die medestigter Marissa Johnson.&lt;ref&gt;{{cite news |url=https://www.washingtonpost.com/news/post-politics/wp/2015/08/08/bernie-sanders-leaves-seattle-stage-after-event-disrupted-by-black-lives-matter-protesters/ |title=Protesters drove Bernie Sanders from one Seattle stage. At his next stop, 15,000 people showed |newspaper=The Washington Post |date=8 Augustus 2015}}&lt;/ref&gt; Hulle het op die verhoog geklim, die mikrofoon by hom gevat en sy ondersteuners rassiste en wit-oppergesagvoorstanders genoem.&lt;ref name=&quot;dbeast_BLM&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{cite AV media |url=https://www.youtube.com/watch?v=6BnbwUT7lBg |title=Bernie Sanders Interrupted at Seattle Rally by Black Lives Matter Protesters |date=8 Augustus 2015 |via=YouTube}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Brunner |first1=Jim |url=http://www.seattletimes.com/seattle-news/politics/black-lives-matter-protesters-shut-down-bernie-sanders-rally |title=Black Lives Matter protesters shut down Bernie Sanders; later rally draws 15,000 |newspaper=The Seattle Times |access-date=9 Augustus 2015}}&lt;/ref&gt; Sanders het daarna 'n beleidsplatform bekend gestel.&lt;ref&gt;{{cite web |first=Alice Miranda |last=Ollstein |title=Bernie Sanders' New Racial Justice Platform Wins Praise From Black Lives Matter Activists |url=https://thinkprogress.org/bernie-sanders-new-racial-justice-platform-wins-praise-from-black-lives-matter-activists-dca15103af0f |access-date=26 Oktober 2016 |website=Think Progress |date=10 Augustus 2015}}&lt;/ref&gt; Nikki Stephens, wat 'n Facebook-blad genaamd &quot;Black Lives Matter: Seattle&quot; bedryf het, het by Sanders se ondersteuners om verskoning gevra en gesê hierdie optrede strook nie met haar begrip van BLM nie. Lede van die Seattle-tak het daarna boodskappe aan haar gestuur wat sy as dreigend beskryf het, en sy was genoodsaak om haar groep se naam na &quot;Black in Seattle&quot; te verander. Die stigters van Black Lives Matter het gesê hulle het nie om verskoning gevra nie.&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Lewis |first1=Renee |title=Black Lives Matter dismisses criticism over Sanders disruption |url=http://america.aljazeera.com/articles/2015/8/11/black-lives-matter-dismisses-criticism-disruption.html |publisher=Al Jazeera |access-date=12 Augustus 2015}}&lt;/ref&gt; In Augustus 2015 het die Demokratiese Nasionale Komitee (DNC) 'n besluit aanvaar wat Black Lives Matter steun.&lt;ref name=&quot;seitz&quot;&gt;{{cite web |last1=Seitz-Wald |first1=Alex |title=DNC passes resolution supporting Black Lives Matter |date=28 Augustus 2015 |url=https://www.msnbc.com/msnbc/dnc-passes-resolution-supporting-black-lives-matter |publisher=MSNBC |access-date=1 November 2015}}&lt;/ref&gt;

Tydens die eerste Demokratiese voorverkiesingsdebat is die presidentskandidate gevra of swart lewens saak maak, en of alle lewens saak maak.&lt;ref name=&quot;reena&quot;&gt;{{cite web |last1=Flores |first1=Reena |title=Democratic debate: Do black lives matter? |url=http://www.cbsnews.com/news/democratic-debate-do-black-lives-matter/ |work=CBS News |date=13 Oktober 2015 |access-date=31 Oktober 2015}}&lt;/ref&gt; Bernie Sanders het geantwoord: &quot;Swart lewens maak saak.&quot;&lt;ref name=&quot;reena&quot; /&gt; Martin O'Malley het gesê: &quot;Swart lewens maak saak,&quot; en dat die &quot;beweging 'n baie, baie geldige en ernstige punt maak, naamlik dat ons as nasie die lewens van swart mense, van nie-wit mense, onderskat het&quot;.&lt;ref name=&quot;carimah&quot;&gt;{{cite web |last1=Townes |first1=Carimah |title=How The Democratic Presidential Candidates Responded To The Black Lives Matter Question |url=http://thinkprogress.org/justice/2015/10/14/3712146/black-lives-matter-debate |website=Think Progress |access-date=31 Oktober 2015}}&lt;/ref&gt; [[Hillary Clinton]] het op haar beurt op die hervorming van die strafregstelsel aangedring en gesê: &quot;Ons het 'n nuwe New Deal vir gemeenskappe van kleur nodig.&quot;&lt;ref name=&quot;vega&quot;&gt;{{cite web |last1=Vega |first1=Tanzina |title=Did Hillary and Bernie connect with black voters? |url=https://money.cnn.com/2015/10/14/news/economy/hillary-bernie-black-lives-matter |archive-url=https://web.archive.org/web/20151016120938/http://money.cnn.com/2015/10/14/news/economy/hillary-bernie-black-lives-matter/ |url-status=dead |archive-date=16 Oktober 2015 |work=CNN |date=14 Oktober 2015 |access-date=31 Oktober 2015}}&lt;/ref&gt; Jim Webb het daarenteen geantwoord: &quot;As die president van die Verenigde State maak elke lewe in hierdie land saak.&quot;&lt;ref name=&quot;reena&quot; /&gt; Clinton is nie direk dieselfde vraag gevra nie, maar wel: &quot;Wat sou u vir Afro-Amerikaners in hierdie land doen wat president Obama nie kon doen nie?&quot;&lt;ref name=&quot;res&quot;&gt;{{cite news |last1=Resnick |first1=Gideon |title=Everyone but Jim Webb Says Black Lives Matter |url=http://www.thedailybeast.com/articles/2015/10/14/every-dem-but-webb-black-lives-matter.html |work=The Daily Beast |date=14 Oktober 2015 |access-date=31 Oktober 2015}}&lt;/ref&gt; Clinton het reeds voorheen met verteenwoordigers van Black Lives Matter vergader en het 'n benadering beklemtoon wat sy as pragmaties beskryf het: &quot;Kyk, ek glo nie 'n mens verander harte nie. Ek glo 'n mens verander wette.&quot; Sonder beleidsverandering, het sy gevoel, &quot;sal ons oor tien jaar weer hier wees en dieselfde gesprek voer&quot;.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Hillary Clinton's brutal frankness to Black Lives Matter reveals her approach to politics |url=https://www.vox.com/2015/8/19/9174077/hillary-clinton-black-lives-matter |website=Vox |date=19 Augustus 2015 |access-date=2 Oktober 2015}}&lt;/ref&gt; In Junie 2015 het Clinton die frase &quot;all lives matter&quot; gebruik in 'n toespraak oor die geleenthede van jong nie-wit mense, wat teenkanting ontlok het en die vermoede laat ontstaan het dat sy die boodskap van &quot;Black Lives Matter&quot; verkeerd verstaan.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Hillary Clinton's 3-Word Misstep: 'All Lives Matter' |website=NPR |date=24 Junie 2015 |url=https://www.npr.org/sections/itsallpolitics/2015/06/24/417112956/hillary-clintons-three-word-gaffe-all-lives-matter |access-date=16 Februarie 2016 |last1=Keith |first1=Tamara |last2=Kelly |first2=Amita}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.nytimes.com/politics/first-draft/2015/06/24/hillary-clintons-all-lives-matter-remark-stirs-backlash/ |title=Hillary Clinton's 'All Lives Matter' Remark Stirs Backlash |first=Alan |last=Rappeport |work=The New York Times |date=24 Junie 2015 |access-date=25 Oktober 2016}}&lt;/ref&gt;

'n Week ná die eerste Demokratiese voorverkiesingsdebat in Las Vegas het BLM 'n petisie geloods wat op die DNC en sy voorsitter Debbie Wasserman Schultz gemik was en meer debatte geëis het, &quot;spesifiek 'n presidensiële debat met 'n #BlackLivesMatter-tema&quot;.&lt;ref&gt;{{Cite press release |title=The #BlackLivesMatter Network Urges the Democratic National Committee to host a #BlackLivesMatter Themed Presidential Debate |date=20 Oktober 2015 |url=https://m.facebook.com/BlackLivesMatter/posts/503942139777036 |publisher=#BlackLivesMatter Organization |access-date=23 Desember 2015}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=We Demand a Black Lives Matter Presidential Debate |url=http://salsa4.salsalabs.com/o/51386/c/284/p/dia/action3/common/public/?action_KEY=16223 |website=salsa4.salsalabs.com |access-date=31 Oktober 2015 |archive-date=26 Augustus 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220826032526/http://salsa4.salsalabs.com/o/51386/c/284/p/dia/action3/common/public/?action_KEY=16223}}&lt;/ref&gt; Die petisie het binne 24 uur ná die bekendstelling meer as 10&amp;nbsp;000 handtekeninge ontvang&lt;ref name=&quot;lkk&quot;&gt;{{Cite press release |title=Press statement on DNC response |website=facebook.com/BlackLivesMatter |publisher=Black Lives Matter network |url=https://m.facebook.com/BlackLivesMatter/posts/504518409719409 |access-date=31 Oktober 2015}}&lt;/ref&gt; en het teen 27 Oktober 2015 meer as 33&amp;nbsp;000 handtekeninge gehad.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Mobile Uploads – Black Lives Matter |url=https://www.facebook.com/BlackLivesMatter/photos/a.294807204023865.1073741829.180212755483311/505639689607281/?type=3&amp;permPage=1 |website=www.facebook.com/BlackLivesMatter |access-date=31 Oktober 2015}}&lt;/ref&gt; Die DNC het gesê dit sal presidentskandidate toelaat om 'n presidensiële dorpsvergadering by te woon wat deur aktiviste gereël word, maar dat dit nie nog 'n debat by sy amptelike program sal voeg nie.&lt;ref name=&quot;jk&quot;&gt;{{Cite news |title=DNC and RNC won't add a debate, but give their blessings to Black Lives Matter presidential town hall |url=https://www.washingtonpost.com/news/post-politics/wp/2015/10/21/dnc-gives-blessing-to-black-lives-matter-presidential-town-hall-but-wont-add-debate/ |newspaper=The Washington Post |date=21 Oktober 2015 |access-date=31 Oktober 2015 |issn=0190-8286 |first=Wesley |last=Lowery}}&lt;/ref&gt; Die organisasie het daarop 'n persverklaring op sy Facebook-blad geplaas waarin gesê word dat &quot;ons, ná oorlegpleging met ons takke, ons gemeenskappe, bondgenote en ondersteuners, onomwonde bly dat 'n presidensiële dorpsvergadering met steun van die DNC nie voldoende reageer op die kwessies wat ons lede geopper het nie&quot;, en het bly aandring op 'n volwaardige bykomende debat.&lt;ref name=&quot;lkk&quot; /&gt;

Ná die eerste debat, in Oktober 2015, is 'n toespraak deur Hillary Clinton oor die hervorming van die strafregstelsel en ras by die Atlanta University Center deur BLM-aktiviste onderbreek.&lt;ref name=&quot;merica&quot;&gt;{{cite news |last1=Merica |first1=Dan |title=Hillary Clinton protested by Black Lives Matter |url=http://www.cnn.com/2015/10/30/politics/hillary-clinton-black-lives-matter/ |work=CNN |access-date=31 Oktober 2015}}&lt;/ref&gt;

In Februarie 2016 het twee Black Lives Matter-aktiviste by 'n privaat fondsinsameling vir Clinton betoog oor uitsprake wat sy in 1996 gemaak het toe sy na jong mense as &quot;superroofdiere&quot; verwys het. Een van die aktiviste wou hê Clinton moes om verskoning vra vir &quot;massa-gevangesetting&quot; weens haar steun vir die misdaadwet van 1994 wat haar man, die destydse president Bill Clinton, ingestel het.&lt;ref&gt;{{cite news |url=http://www.cnn.com/2016/02/25/politics/hillary-clinton-black-lives-matter-whichhillary/index.html |title=Black Lives Matter protesters confront Clinton at a fundraiser |access-date=21 Oktober 2016 |publisher=CNN |first=Eugene |last=Scott |date=25 Februarie 2016}}&lt;/ref&gt;

==== Republikeine ====
Republikeinse kandidate was meestal krities oor BLM. In Augustus 2015 het Ben Carson, die enigste Afro-Amerikaner wat vir die Republikeinse nominasie meegeding het, die beweging &quot;verspot&quot; genoem.&lt;ref name=&quot;lerner&quot;&gt;{{cite web |last1=Lerner |first1=Kira |title=Ben Carson Says The 'Black Lives Matter' Movement Is 'Silly' |url=https://thinkprogress.org/ben-carson-says-the-black-lives-matter-movement-is-silly-c0e3f4602796 |date=1 Augustus 2015 |website=Think Progress |access-date=26 Oktober 2016}}&lt;/ref&gt; Carson het ook gesê BLM behoort vir alle swart lewens om te gee, nie net vir 'n paar nie.&lt;ref name=&quot;vanessa&quot;&gt;{{cite news |last1=Williams |first1=Vanessa |date=21 November 2015 |title=Carson: Activists should advocate for 'all black lives, not just a few' |url=https://www.washingtonpost.com/news/post-politics/wp/2015/11/21/carson-activists-should-advocates-for-all-black-lives-not-just-a-few |access-date=26 November 2015 |newspaper=The Washington Post}}&lt;/ref&gt; In die eerste Republikeinse presidentsdebat, wat in Cleveland gehou is, het een vraag na Black Lives Matter verwys.&lt;ref name=&quot;alice&quot;&gt;{{cite web |last1=Ollstein |first1=Alice |date=6 Augustus 2015 |title=GOP Debate Spends Less Than A Minute On Police Violence And Black Lives Matter |url=http://thinkprogress.org/politics/2015/08/06/3689058/gop-debate-spends-less-than-a-minute-on-police-violence-and-black-lives-matter/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20151021054715/http://thinkprogress.org/politics/2015/08/06/3689058/gop-debate-spends-less-than-a-minute-on-police-violence-and-black-lives-matter/ |archive-date=21 Oktober 2015 |access-date=31 Oktober 2015 |website=Think Progress}}&lt;/ref&gt; In antwoord daarop het Scott Walker vir behoorlike opleiding van wetstoepassers gepleit&lt;ref name=&quot;alice&quot; /&gt; en die beweging blameer vir groeiende antipolisiegevoelens,&lt;ref&gt;{{cite web |title=Scott Walker suggested it's more dangerous to be a cop today. It's actually much safer. |url=https://www.vox.com/2015/9/3/9254991/scott-walker-police |website=Vox |date=3 September 2015 |access-date=2 Oktober 2015}}&lt;/ref&gt; terwyl [[Marco Rubio]] die eerste kandidaat was wat openlik met die beweging se standpunt gesimpatiseer het.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Marco Rubio shows other Republicans how to respond to Black Lives Matter |url=https://www.vox.com/2015/9/30/9427919/marco-rubio-black-lives-matter |website=Vox |date=30 September 2015 |access-date=2 Oktober 2015}}&lt;/ref&gt;

In Augustus 2015 het aktiviste wat &quot;Black Lives Matter&quot; geskreeu het, die Las Vegas-byeenkoms van die Republikeinse presidentskandidaat Jeb Bush onderbreek.&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Frasier |first1=Jordan |date=13 Augustus 2015 |title='Black Lives Matter' Activists Interrupt Jeb Bush Rally |url=http://www.nbcnews.com/politics/2016-election/black-lives-matter-activists-interrupt-jeb-bush-rally-n409066 |access-date=13 Augustus 2015 |work=NBC News}}&lt;/ref&gt; Terwyl Bush vroeg vertrek het, het sommige van sy ondersteuners op die betogers gereageer deur &quot;white lives matter&quot; of &quot;all lives matter&quot; te skreeu.&lt;ref&gt;{{cite news |last1=O'Keefe |first1=Ed |title='Black Lives Matter' activists, Jeb Bush meet face-to-face |url=https://www.washingtonpost.com/news/post-politics/wp/2015/08/13/black-lives-matter-activists-jeb-bush-meet-face-to-face |access-date=13 Augustus 2015 |newspaper=The Washington Post}}&lt;/ref&gt;

Verskeie konserwatiewe kommentators het die beweging 'n &quot;haatgroep&quot; genoem.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Here Are The Conservative Pundits Branding Black Lives Matter A 'Hate Group' |website=Media Matters for America |date=2 September 2015 |url=http://mediamatters.org/research/2015/09/02/here-are-the-conservative-pundits-branding-blac/205337 |access-date=16 September 2015}}&lt;/ref&gt; Die kandidaat [[Chris Christie]], goewerneur van New Jersey, het president [[Barack Obama]] gekritiseer omdat hy BLM steun, en beweer die beweging roep op tot die moord op polisiebeamptes.&lt;ref name=&quot;cbs&quot;&gt;{{cite web |last1=Miller |first1=Jake |title=Why did Chris Christie go after Black Lives Matter? |url=http://www.cbsnews.com/news/why-did-chris-christie-go-after-black-lives-matter-election-2016 |work=CBS News |date=28 Oktober 2015 |access-date=30 Oktober 2015}}&lt;/ref&gt; Christie se uitlating is deur die New Jersey-takke van die NAACP en die ACLU veroordeel.&lt;ref name=&quot;akner&quot;&gt;{{cite web |last1=Brodesser-Akner |first1=Claude |title=Christie's Black Lives 'murder' comments bashed by NAACP, ACLU |url=http://www.nj.com/politics/index.ssf/2015/10/christies_murder_comments_bashed_by_naacp_aclu.html |website=The Star-Ledger |date=27 Oktober 2015 |access-date=31 Oktober 2015}}&lt;/ref&gt;

BLM-aktiviste het ook 'n beroep op die Republikeinse Nasionale Komitee (RNC) gedoen om 'n presidentsdebat oor rassegeregtigheid te hou.&lt;ref name=&quot;geraghty&quot;&gt;{{cite web |last1=Geraghty |first1=Jim |title=Black Lives Matter Makes a Good Case for Hosting a Democratic Debate |url=http://www.nationalreview.com/corner/426114/black-lives-matter-makes-good-case-hosting-democratic-debate-jim-geraghty |work=National Review |date=27 Oktober 2015 |access-date=31 Oktober 2015}}&lt;/ref&gt; Die RNC het egter geweier om sy debatprogram te wysig en het eweneens 'n dorpsvergadering of forum gesteun.&lt;ref name=&quot;jk&quot; /&gt;

In November 2015 is 'n BLM-betoger by 'n saamtrek van [[Donald Trump]] in Birmingham, Alabama, fisiek aangerand. Trump het daarop gereageer: &quot;Miskien moes hy opgefoeter gewees het, want dit wat hy gedoen het, was absoluut walglik.&quot;&lt;ref name=&quot;diamond&quot;&gt;{{cite web |last1=Diamond |first1=Jeremy |title=Trump on protester: 'Maybe he should have been roughed up' |url=http://www.cnn.com/2015/11/22/politics/donald-trump-black-lives-matter-protester-confrontation |work=CNN |date=22 November 2015 |access-date=26 November 2015}}&lt;/ref&gt; Trump het voorheen gedreig om enige Black Lives Matter-betogers te bestry as hulle sou probeer om by een van sy byeenkomste te praat.&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Legum |first1=Judd |title=Trump Vows To Beat Up Black Lives Matter Protesters If They Try To Speak At His Campaign Events |url=https://thinkprogress.org/trump-vows-to-beat-up-black-lives-matter-protesters-if-they-try-to-speak-at-his-campaign-events-deaac9b8d006 |date=11 Augustus 2015 |website=ThinkProgress |access-date=26 Oktober 2016}}&lt;/ref&gt;

In Maart 2016 het Black Lives Matter gehelp om die betoging by Trump se Chicago-saamtrek te reël wat hom gedwing het om die geleentheid te kanselleer.&lt;ref name=&quot;Participan&quot;&gt;{{cite news |last1=Linthicum |first1=Kate |title=How black, Latino and Muslim college students organized to stop Trump's rally in Chicago |url=https://www.latimes.com/nation/la-na-trump-protesters-20160312-story.html |access-date=13 Maart 2016 |work=Los Angeles Times |date=12 Maart 2016}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;CassidyProtestMovement&quot;&gt;{{cite news |last1=Cassidy |first1=John |title=The Chicago Anti-Trump Protest Was Only the Beginning |url=https://www.newyorker.com/news/john-cassidy/the-chicago-anti-trump-protest-was-only-the-beginning |magazine=The New Yorker |date=13 Maart 2016}}&lt;/ref&gt; Vier mense is in verband met die voorval in hegtenis geneem en aangekla: twee is &quot;aangekla van ernstige aanranding op 'n polisiebeampte en weerstand teen inhegtenisneming&quot;, een is &quot;op twee klagte van weerstand teen en belemmering van 'n vredesbeampte aangekla&quot;, en die vierde &quot;is op een klag van weerstand teen en belemmering van 'n vredesbeampte aangekla&quot;.&lt;ref name=&quot;RhodesArrests&quot;&gt;{{cite news |last1=Rhodes |first1=Dawn |title=4 charged in clashes after canceled Trump rally at UIC |url=http://www.chicagotribune.com/news/local/breaking/ct-4-charged-in-clashes-after-canceled-trump-rally-at-uic-20160312-story.html |access-date=14 Maart 2016 |work=Chicago Tribune |date=13 Maart 2016 |archive-date=22 April 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190422071018/https://www.chicagotribune.com/news/local/breaking/ct-4-charged-in-clashes-after-canceled-trump-rally-at-uic-20160312-story.html}}&lt;/ref&gt; 'n Verslaggewer van CBS was onder dié wat buite die saamtrek in hegtenis geneem is. Hy is aangekla van weerstand teen inhegtenisneming.&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Calderon |first1=Michael |title=CBS News Reporter Sopan Deb Arrested While Covering Donald Trump Rally |url=https://www.huffingtonpost.com/entry/sopan-deb-detained-trump-rally_us_56e3fb1de4b0860f99d931a2 |date=13 Maart 2016 |work=HuffPost |access-date=14 Maart 2016}}&lt;/ref&gt;

=== Algemene verkiesing ===
'n Groep genaamd Mothers of the Movement, wat die moeders van Michael Brown, Sandra Bland, Eric Garner en ander moeders insluit wie se &quot;ongewapende Afro-Amerikaanse kinders deur wetstoepassers of weens vuurwapengeweld gedood is&quot;,&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.cnn.com/2016/07/26/politics/mothers-movement-dnc-hillary-clinton/index.html |title='Mothers of the Movement' makes case for Hillary Clinton |first=Eric |last=Bradner |author2=Eugene Scott |work=CNN |date=27 Julie 2016 |access-date=29 Julie 2016}}&lt;/ref&gt; het die Demokratiese Nasionale Konvensie van 2016 op 26 Julie toegespreek.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://abcnews.go.com/US/mothers-movement-speak-democratic-national-convention-speech/story?id=40882052 |title=Mothers of the Movement to Speak at Democratic National Convention |date=27 Julie 2016 |first=Katie |last=Kindelan |work=ABC News |access-date=29 Julie 2016}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.vox.com/2016/7/26/12291274/democratic-convention-police-violence-mothers-of-the-movement |title=This moment at the DNC shows Democrats have embraced Black Lives Matter |first=German |last=Lopez |date=27 Julie 2016 |publisher=Vox |access-date=29 Julie 2016}}&lt;/ref&gt;

Oor die eerste van die presidentsdebatte tussen Hillary Clinton en Donald Trump het sommige media Clinton se verwysings na implisiete vooroordeel en sistemiese rassisme&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Stockman |first1=Farah |title=The Subtle Phrases Hillary Clinton Uses to Sway Black Voters |url=https://www.nytimes.com/2016/09/30/us/politics/hillary-clinton-black-voters.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20160930122047/http://www.nytimes.com/2016/09/30/us/politics/hillary-clinton-black-voters.html |archive-date=30 September 2016 |url-access=subscription |url-status=live |access-date=2 Oktober 2016 |work=The New York Times |date=29 September 2016}}&lt;/ref&gt; beskryf as &quot;die taal van die Black Lives Matter-beweging&quot;,&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Karni |first1=Annie |title=Hillary's high stakes mission to Charlotte |url=https://www.politico.com/story/2016/10/in-charlotte-clinton-claims-obamas-mission-229009 |access-date=2 Oktober 2016 |work=Politico |date=1 Oktober 2016}}&lt;/ref&gt; terwyl ander uitgewys het dat nóg Clinton nóg Trump die woorde &quot;Black Lives Matter&quot; gebruik het.&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Racine |first1=Hope |title=The #BlackLivesMatter Discussion At The First Debate Omitted 3 Crucial Words |url=https://www.bustle.com/articles/186273-the-blacklivesmatter-discussion-at-the-first-debate-omitted-3-crucial-words |access-date=2 Oktober 2016 |work=Bustle |date=September 2016}}&lt;/ref&gt;

In 'n meningsartikel in die ''Washington Post'' het DeRay Mckesson Hillary Clinton onderskryf omdat haar &quot;platform oor rassegeregtigheid sterk is&quot;. Hy het gesê stem alleen is nie die enigste manier om &quot;transformerende verandering&quot; teweeg te bring nie: &quot;Ek het my hele lewe lank gestem, en ek is steeds in die strate van St. Louis en Baltimore met traangas bestook. Ek het my hele lewe lank gestem, en daardie stemme het nie die moordenaars van Sandra Bland, Freddie Gray of Michael Brown skuldig bevind nie.&quot;&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Mckesson |first=DeRay |date=26 Oktober 2016 |title=DeRay Mckesson: Why I'm voting for Hillary Clinton |url=https://www.washingtonpost.com/posteverything/wp/2016/10/26/deray-mckesson-why-im-voting-for-hillary-clinton/ |newspaper=The Washington Post}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.cbsnews.com/news/black-lives-matter-leader-deray-mckesson-endorses-hillary-clinton/ |title=Black Lives Matter activist DeRay Mckesson endorses Hillary Clinton |first=Emily Tess |last=Katz |date=26 Oktober 2016 |website=www.cbsnews.com}}&lt;/ref&gt;

== Amerikaanse presidentsverkiesing van 2024 ==
In Julie 2024 het die Black Lives Matter Global Network Foundation 'n verklaring uitgereik waarin die [[Demokratiese Party (Verenigde State)|Demokratiese Party]] se besluit gekritiseer word om [[Kamala Harris]] sonder 'n voorverkiesing as presidentskandidaat te benoem. Die organisasie het die proses beskryf as die &quot;salwing&quot; van Harris as kandidaat sonder 'n openbare stemming.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Black Lives Matter Statement on Kamala Harris Securing Enough Delegates to Become Democratic Nominee |url=https://blacklivesmatter.com/black-lives-matter-statement-on-kamala-harris-securing-enough-delegates-to-become-democratic-nominee/ |access-date=26 Julie 2024 |website=Black Lives Matter |date=23 Julie 2024}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:15&quot;&gt;{{Cite news |last=Rahman |first=Khaleda |date=24 Julie 2024 |title=Black Lives Matter Denounces Kamala Harris Appointment in US Presidential Election |url=https://www.newsweek.com/black-lives-matter-denounces-kamala-harris-appointment-us-presidential-election-1929430 |access-date=10 Oktober 2024 |newspaper=Newsweek}}&lt;/ref&gt; Die organisasie het aangevoer dat die aanstelling van Harris as Demokratiese kandidaat sonder 'n voorverkiesing demokratiese beginsels ondermyn en gesê so 'n stap &quot;sou die moderne Demokratiese Party 'n party van skynheiliges maak&quot;.&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Breuninger |first=Kevin |date=25 Julie 2024 |title=Black Lives Matter does not want Harris 'anointment' to nomination, calls for vote |url=https://www.bostonherald.com/2024/07/25/black-lives-matter-does-not-want-harris-anointment-to-nomination-calls-for-vote/ |access-date=26 Julie 2024 |newspaper=Boston Herald}}&lt;/ref&gt; BLM het die Demokratiese Nasionale Komitee gevra om 'n virtuele voorverkiesing te hou sodat kiesers aan die nominasieproses kan deelneem.&lt;ref&gt;{{Cite news |date=23 Julie 2024 |title=Black Lives Matter demands DNC host virtual primary |url=https://www.reuters.com/world/us/black-lives-matter-demands-dnc-host-virtual-primary-2024-07-23/ |access-date=26 Julie 2024 |newspaper=Reuters}}&lt;/ref&gt;

BLM se standpunt het gesprekke oor deursigtigheid en demokratiese betrokkenheid binne die Demokratiese Party voor die presidentsverkiesing van 2024 ontlok.&lt;ref name=&quot;:15&quot; /&gt; Die organisasie het sy oproep om 'n meer oop proses herhaal en kommer uitgespreek oor die moontlike gebrek aan verteenwoordiging en aanspreeklikheid in die nominasieprosedure.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Williams |first=Thomas Chatterton |date=Augustus 2024 |title=Black Lives Matter's Stance on Kamala Harris |url=https://www.theatlantic.com/politics/archive/2024/08/black-lives-matter-stance-kamala-harris/679311/ |access-date=10 Oktober 2024 |website=The Atlantic}}&lt;/ref&gt;

== Reaksies en nalatenskap ==
Die Amerikaanse bevolking se persepsie van Black Lives Matter het deurgaans en aansienlik volgens ras en politieke affiliasie verskil.&lt;ref name=&quot;:9&quot;&gt;{{Cite web |title=Black Lives Matter |url=https://www.britannica.com/topic/Black-Lives-Matter/Subsequent-protests-George-Floyd-Ahmaud-Arbery-and-Breonna-Taylor |access-date=21 Junie 2022 |website=Encyclopædia Britannica}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;PBS-Marist&quot;&gt;{{cite web |url=https://www.dropbox.com/s/j64c02ub48aipja/PBS-NEWSHOUR-MARIST-POLL-SEP2015.pdf |title=PBS NewsHour/Marist Poll Summary of National Findings |date=September 2015 |publisher=Marist College Institute for Public Opinion |access-date=28 Desember 2020 |pages=7-8}}&lt;/ref&gt; 'n Meerderheid Amerikaners het die beweging tot 2018 afgekeur, waarna dit breër steun begin geniet het. Black Lives Matter se gewildheid het in die somer van 2020 sy hoogtepunt bereik, toe 'n peiling deur die Pew-navorsingsentrum bevind het dat 60% van wit, 77% van Hispanic, 75% van Asiatiese en 86% van Afro-Amerikaanse respondente BLM sterk of ietwat gesteun het.&lt;ref name=&quot;pew&quot;&gt;{{cite web |last1=Parker |first1=Kim |author2=Juliana Menasce Horowitz |author3=Monica Anderson |date=12 Junie 2020 |title=Majorities Across Racial, Ethnic Groups Express Support for the Black Lives Matter Movement |url=https://www.pewsocialtrends.org/2020/06/12/amid-protests-majorities-across-racial-and-ethnic-groups-express-support-for-the-black-lives-matter-movement/ |access-date=16 Julie 2020 |website=Pew Research Center's Social &amp; Demographic Trends Project}}&lt;/ref&gt; Teen September van dieselfde jaar het die gewildheid egter aansienlik gedaal: nog 'n peiling van die Pew-navorsingsentrum het getoon dat die algehele steun onder alle Amerikaanse volwassenes met 12 persentasiepunte tot 55% gedaal het, en dat 45% van wittes, 66% van Hispanics en 69% van Asiate dit nou goedgekeur het.&lt;ref name=&quot;Pew 2020&quot;&gt;{{Cite web |date=16 September 2020 |title=Support for Black Lives Matter has decreased since June but remains strong among Black Americans |url=https://www.pewresearch.org/fact-tank/2020/09/16/support-for-black-lives-matter-has-decreased-since-june-but-remains-strong-among-black-americans/ |access-date=20 November 2020 |website=Pew Research Center}}&lt;/ref&gt; Steun het wyd verspreid gebly onder swart Amerikaanse volwassenes, op 87%.&lt;ref name=&quot;Pew 2020&quot; /&gt;

'n Peiling deur Politico en Morning Consult in September 2020, sowel as 'n Civiqs-peiling in November 2021, het ook dalende steun vir die beweging aangetoon.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Alexander |first=Brenda |date=16 November 2021 |title=Support for Black Lives Matter declining, poll finds |url=https://thegrio.com/2021/11/16/support-for-black-lives-matter-declining-poll-finds/ |website=TheGrio}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |last=Wise |first=Justin |date=2 September 2020 |title=Support for Black Lives Matter dips 9 points since June: poll |url=https://thehill.com/homenews/514749-support-for-black-lives-matter-off-9-points-since-june-poll/ |website=The Hill}}&lt;/ref&gt; 'n YouGov-peiling van 2022 het dalende steun vir BLM onder Afro-Amerikaners gevind.&lt;ref name=&quot;:12&quot;&gt;{{Cite web |last=Rahman |first=Khaleda |date=19 Mei 2022 |title=Support for Black Lives Matter plummets among African Americans: poll |url=https://www.newsweek.com/support-black-lives-matter-plummets-among-african-americans-poll-1708122 |access-date=22 Mei 2022 |website=Newsweek}}&lt;/ref&gt; 'n Peiling van die Pew-navorsingsentrum in April 2023 het bevind dat slegs 51% van Amerikaners die BLM-beweging steun, terwyl 46% daarteen gekant was. In dieselfde peiling het 81% van Afro-Amerikaners gesê hulle steun die beweging steeds.&lt;ref name=&quot;:11&quot; /&gt; 'n Harvard/Harris-peiling in Mei 2024 het getoon dat slegs 45% van Amerikaners 'n gunstige mening oor BLM gehad het.&lt;ref name=&quot;:16&quot; /&gt;

Die frase &quot;All Lives Matter&quot; het as reaksie op die Black Lives Matter-beweging ontstaan, maar is gekritiseer omdat dit die boodskap van &quot;Black Lives Matter&quot; afmaak of verkeerd verstaan.&lt;ref name=&quot;USAToday2016-07-13&quot;&gt;{{cite web |url=https://www.usatoday.com/story/news/nation-now/2016/07/13/why-saying-all-lives-matter-opposite-black-lives-matter/87025190/ |title=#AllLivesMatter hashtag is racist, critics say |first=Ashley |last=May |date=13 Julie 2016 |work=USA Today |access-date=14 Julie 2016}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;sing&quot;&gt;{{cite web |last1=Townes |first1=Carimah |title=Obama Explains The Problem With 'All Lives Matter' |work=ThinkProgress |url=http://thinkprogress.org/justice/2015/10/22/3715332/obama-explains-the-problem-with-all-lives-matter/ |access-date=6 Augustus 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160805033903/http://thinkprogress.org/justice/2015/10/22/3715332/obama-explains-the-problem-with-all-lives-matter/ |archive-date=5 Augustus 2016}}&lt;/ref&gt; Ná die skietvoorval waarin twee polisiebeamptes in Ferguson geskiet is, is die hutsmerk Blue Lives Matter deur ondersteuners van die polisie geskep.&lt;ref name=&quot;police&quot;&gt;{{cite news |title='Blue Lives Matter' trends after officers shot |url=https://www.bbc.com/news/blogs-trending-31853299 |access-date=27 Julie 2015 |publisher=BBC}}&lt;/ref&gt; 'n Paar burgerregteleiers verskil van die taktieke wat Black Lives Matter-aktiviste gebruik.&lt;ref name=&quot;angel2&quot;&gt;{{cite web |last1=Jennings |first1=Angel |title=Longtime L.A. civil rights leaders dismayed by in-your-face tactics of new crop of activists |url=https://www.latimes.com/local/california/la-me-black-lives-matter-20151030-story.html |date=30 Oktober 2015 |work=Los Angeles Times}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Reynolds&quot;&gt;{{Cite news |title=I was a civil rights activist in the 1960s. But it's hard for me to get behind Black Lives Matter. |url=https://www.washingtonpost.com/posteverything/wp/2015/08/24/i-was-a-civil-rights-activist-in-the-1960s-but-its-hard-for-me-to-get-behind-black-lives-matter |newspaper=The Washington Post |date=24 Augustus 2015 |access-date=17 September 2015 |issn=0190-8286 |first=Barbara |last=Reynolds}}&lt;/ref&gt; Daar het ook in die openbaar en in akademiese kringe 'n breë debat oor die beweging se struktuur en taktiek ontstaan.&lt;ref name=&quot;Cambridge&quot; /&gt;

Terwyl die oorgrote meerderheid Demokrate steun vir Black Lives Matter uitgespreek het, het min Republikeine dit gedoen. President Donald Trump was 'n uitgesproke kritikus van Black Lives Matter en het na voorvalle van geweld en plundering by sommige Black Lives Matter-betogings verwys. Hy het die betogings ook gebruik om 'n retoriek van wet en orde te bevorder en hom op die griewe van sommige wit mense beroep. Joe Biden, wat in die presidentsverkiesing van 2020 teen Trump gestaan het, het Black Lives Matter gesteun.&lt;ref name=&quot;:9&quot; /&gt;

In die weke ná die moord op George Floyd het baie korporasies hul steun vir die beweging uitgespreek deur te skenk en beleidsveranderinge in ooreenstemming met die groep se waardes deur te voer.&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Paul |first=Kari |date=12 Julie 2020 |title=Real change or symbolism? What Silicon Valley is – and isn't – doing to support Black Lives Matter |newspaper=The Guardian |url=https://www.theguardian.com/technology/2020/jul/11/tech-companies-black-lives-matter-activism-facebook-google |access-date=14 Julie 2020 |issn=0261-3077}}&lt;/ref&gt;

=== &quot;All Lives Matter&quot; ===
[[Lêer:Rally Against the Immigration Ban (31797745824).jpg|duimnael|'n Plakkaat met &quot;Wat het van 'All Lives Matter' geword?&quot; by 'n betoging teen Donald Trump, 29 Januarie 2017]]
Die frase &quot;All Lives Matter&quot; het kort nadat die Black Lives Matter-beweging nasionale aandag getrek het, as reaksie daarop ontstaan.&lt;ref name=&quot;sing&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.thewrap.com/what-is-all-lives-matter-a-short-explainer/ |title=What Is 'All Lives Matter'? A Short Explainer |first=J. Clara |last=Chan |date=13 Julie 2016 |website=TheWrap |access-date=18 Oktober 2016}}&lt;/ref&gt; Verskeie bekendes het All Lives Matter gesteun, onder wie senator Tim Scott.&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Scott |first1=Eugene |title=Tim Scott defends use of 'all lives matter' |url=http://www.cnn.com/2015/09/03/politics/tim-scott-all-lives-matter/ |work=CNN |date=3 September 2015 |access-date=24 Oktober 2015}}&lt;/ref&gt; Die Amerikaanse-voetbalspeler Richard Sherman steun die All Lives Matter-boodskap en het gesê: &quot;Ek staan by wat ek gesê het: All Lives Matter, en ons is mense.&quot;&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Samuel |first1=Ebenezer |title=Seahawks cornerback Richard Sherman explains why he stands by that All Lives Matter |url=https://www.nydailynews.com/sports/football/richard-sherman-explains-stands-lives-matter-article-1.2728272 |work=Daily News |date=27 Julie 2016 |location=New York |access-date=6 Augustus 2016}}&lt;/ref&gt; Volgens 'n telefoonpeiling in Augustus 2015 het 78% van waarskynlike Amerikaanse kiesers gesê die stelling &quot;all lives matter&quot; is die naaste aan hul eie siening, vergeleke met &quot;black lives matter&quot; of nie een van die twee nie. Slegs 11% het gesê die stelling &quot;black lives matter&quot; is die naaste aan hul siening, en 9% het gesê nie een van die twee stellings weerspieël hul eie standpunt nie.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.rasmussenreports.com/public_content/politics/general_politics/august_2015/black_lives_matter_or_all_lives_matter |title=Black Lives Matter Or All Lives Matter? |date=20 Augustus 2015 |publisher=Rasmussen Reports |access-date=14 Julie 2016}}&lt;/ref&gt;

Volgens professor David Theo Goldberg weerspieël &quot;All Lives Matter&quot; 'n houding van &quot;rasse-afwysing, wegkyk en ontkenning&quot;.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Why 'Black Lives Matter' Because All Lives Don't Matter in America |url=https://www.huffingtonpost.com/david-theo-goldberg/why-black-lives-matter_b_8191424.html |website=HuffPost |access-date=18 November 2015 |date=25 September 2015 |last=Goldberg |first=David Theo}}&lt;/ref&gt; Professor Charles &quot;Chip&quot; Linscott het gesê &quot;All Lives Matter&quot; bevorder die &quot;uitwissing van strukturele anti-swart rassisme en swart maatskaplike dood in die naam van formele en ideologiese gelykheid en 'n na-rassige kleurblindheid&quot;.&lt;ref name=&quot;ALDM&quot; /&gt;

Die medestigter Alicia Garza het op kritiek oor die beweging se eksklusiwiteit gereageer deur te skryf: &quot;#BlackLivesMatter beteken nie jou lewe is onbelangrik nie – dit beteken dat swart lewens, wat as waardeloos binne [[wit oppergesag]] beskou word, belangrik is vir jou bevryding.&quot;&lt;ref&gt;{{cite web |title=A Herstory of the #BlackLivesMatter Movement by Alicia Garza |url=http://www.thefeministwire.com/2014/10/blacklivesmatter-2/ |website=thefeministwire.com |access-date=2 Oktober 2015 |archive-date=30 Mei 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190530170051/https://thefeministwire.com/2014/10/blacklivesmatter-2/ |url-status=dead}}&lt;/ref&gt; President [[Barack Obama]] het hom oor die debat tussen Black Lives Matter en All Lives Matter uitgelaat.&lt;ref name=&quot;CBS&quot;&gt;{{cite web |title=President Obama defends Black Lives Matter movement |url=http://www.cbsnews.com/news/president-barack-obama-defends-black-lives-matter-movement |work=CBS News |date=23 Oktober 2015 |access-date=24 Oktober 2015}}&lt;/ref&gt; Obama het gesê: &quot;Ek dink die rede waarom die organiseerders die frase Black Lives Matter gebruik het, was nie omdat hulle wou suggereer dat niemand anders se lewens saak maak nie ... wat hulle eerder wou sê, is dat daar 'n spesifieke probleem in die Afro-Amerikaanse gemeenskap is wat nie in ander gemeenskappe voorkom nie.&quot; Hy het ook gesê &quot;dit is 'n geldige kwessie wat ons moet aanspreek&quot;.&lt;ref name=&quot;tactics&quot; /&gt;

=== &quot;Blue Lives Matter&quot; ===
Blue Lives Matter is 'n teenbeweging in die Verenigde State wat wetstoepassers ondersteun en bepleit dat mense wat vervolg en skuldig bevind word aan die moord op wetstoepassers, onder haatmisdaadwetgewing gevonnis word.&lt;ref name=&quot;:9&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |url=http://www.businessinsider.com/r-us-police-deaths-on-duty-spiked-in-2016-fbi-2017-10 |title=FBI says US police deaths spiked 61% in 2016 |publisher=Business Insider |agency=Reuters |date=16 Oktober 2017 |first=Sarah N. |last=Lynch |access-date=2 Julie 2020 |archive-date=29 Julie 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200729093016/https://www.businessinsider.com/r-us-police-deaths-on-duty-spiked-in-2016-fbi-2017-10}}&lt;/ref&gt; Dit het ontstaan as reaksie op Black Lives Matter ná die moord op die New Yorkse polisiebeamptes Rafael Ramos en Wenjian Liu in [[Brooklyn]], New York, op 20 Desember 2014.&lt;ref name=&quot;DempseyForst2018&quot;&gt;{{cite book |author1=John S. Dempsey |author2=Linda S. Forst |author3=Steven B. Carter |title=An Introduction to Policing |url=https://books.google.com/books?id=K69EDwAAQBAJ |date=1 Januarie 2018 |publisher=Cengage Learning |isbn=978-1-337-55875-4 |page=34}}&lt;/ref&gt; Ná die skietvoorval waarin twee polisiebeamptes in Ferguson geskiet is, en as reaksie op BLM, is die hutsmerk #BlueLivesMatter deur ondersteuners van die polisie geskep.&lt;ref name=&quot;police&quot; /&gt; Blue Lives Matter het daarna 'n propolisiebeweging in die Verenigde State geword wat uitgebrei het ná die moord op vyf polisiebeamptes deur 'n skerpskutter in Dallas, Texas, wat polisieskietvoorvalle teen swart mense as sy motief aangevoer het.&lt;ref&gt;{{Cite news |last1=Scheyder |first1=Ernest |last2=Thevenot |first2=Bryan |date=11 Julie 2016 |title=Blue Lives Matter: Dallas protesters embrace the force that took bullets for them |work=Reuters |url=https://www.reuters.com/article/us-usa-police-dallas/blue-lives-matter-dallas-protesters-embrace-the-force-that-took-bullets-for-them-idUSKCN0ZR0X4}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news |author=KPCC staff with Frank Stoltze |date=8 Julie 2016 |title=Dallas attacks represent 'schism' in America, LAPD chief says |work=KPCC |url=https://archive.kpcc.org/news/2016/07/08/62433/lapd-mourns-loss-of-dallas-officers-keeps-low-prof/}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news |last1=Holland |first1=Jesse J. |last2=Haines Whack |first2=Errin |date=12 Junie 2016 |title=Divide between Black, Blue movements widens after shootings |work=Associated Press |url=https://apnews.com/article/7cefe6234f5c4c0ba98ed2a02aebf28e}}&lt;/ref&gt;

Die beweging, wat deur die ACLU en ander gekritiseer is, het 'n deelstaatswet in Louisiana geïnspireer wat dit 'n haatmisdaad gemaak het om polisiebeamptes, brandweermanne en nooddienspersoneel te teiken.&lt;ref name=&quot;huffPoLou&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.huffingtonpost.com/entry/blue-lives-matter-law-lousiana_us_588653dde4b0e3a7356ae3ae |title=Louisiana Police Chief Shows Why The State's 'Blue Lives Matter' Law Is So Dangerous |first=Julia |last=Craven |work=HuffPost |date=23 Januarie 2017}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

Die beweging is skerp gekritiseer ná die bestorming van die Capitool in 2021, toe pro-Trump-oproermakers gesien is hoe hulle steun vir die beweging betoon en sommige selfs Blue Lives Matter-vlae na die betoging gebring het. Baie mense het die beweging skynheilig genoem, aangesien mense in die skare polisiebeamptes by die Capitool aangerand het. Een swart polisiebeampte van die Capitool, Harry Dunn, het beskryf hoe hy met 'n Blue Lives Matter-vlag geslaan is terwyl oproermakers rasseskeldname op hom geskreeu het.&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Boggs |first1=Justin |title=Capitol Officer: They beat law enforcement with 'Blue Lives Matter' flags |url=https://www.thedenverchannel.com/news/national/capitol-officer-they-beat-law-enforcement-with-blue-lives-matter-flags |access-date=25 April 2021 |work=The Denver Channel |date=22 Februarie 2021}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Witte |first=Brian |date=5 Januarie 2024 |title=Harry Dunn, officer who defended the US Capitol on Jan. 6, is running for Congress in Maryland |url=https://apnews.com/article/capitol-police-officer-jan-6-congress-harry-dunn-730a44a881057b2054242d415e57172d |work=Associated Press}}&lt;/ref&gt; Dit het sommige laat aanvoer dat Blue Lives Matter eerder oor die onderdrukking van minderhede gaan as oor die ondersteuning van wetstoepassing.&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Ackerman |first1=Spencer |title=Why the 'Blue Lives Matter' Thugs Were So Quick to Kill a Cop |url=https://www.thedailybeast.com/why-the-blue-lives-matter-thugs-were-so-quick-to-kill-a-cop-at-the-capitol-riots |access-date=25 April 2021 |work=The Daily Beast |date=8 Januarie 2021}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Blow |first1=Charles |title=Blue Lives Matter is Over |url=https://www.nytimes.com/2021/02/14/opinion/blue-lives-matter-trump-impeachment.html |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20211228/https://www.nytimes.com/2021/02/14/opinion/blue-lives-matter-trump-impeachment.html |archive-date=28 Desember 2021 |url-access=limited |access-date=25 April 2021 |work=The New York Times |date=14 Februarie 2021}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Attiah |first1=Karen |title=Opinion: The impeachment videos put the hypocrisy of Blue Lives Matter on full display |url=https://www.washingtonpost.com/opinions/2021/02/11/impeachment-videos-put-hypocrisy-blue-lives-matter-full-display/ |access-date=25 April 2021 |newspaper=The Washington Post |date=11 Februarie 2021}}&lt;/ref&gt;

=== &quot;White Lives Matter&quot; ===
White Lives Matter is 'n aktivistegroep wat in reaksie op Black Lives Matter gestig is. In Augustus 2016 het die Southern Poverty Law Center &quot;White Lives Matter&quot; by sy lys van haatgroepe gevoeg.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.nytimes.com/2016/08/31/us/white-lives-matter-has-been-declared-a-hate-group.html |title=White Lives Matter Has Been Declared a Hate Group |first=Liam |last=Stack |date=30 Augustus 2016 |work=The New York Times |access-date=1 September 2016}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |url=https://www.washingtonpost.com/news/morning-mix/wp/2016/08/31/splc-the-much-cited-designator-of-hate-groups-explains-why-white-lives-matter-is-one/ |title=Why SPLC says White Lives Matter is a hate group but Black Lives Matter is not |first=Katie |last=Mettler |date=31 Augustus 2016 |newspaper=The Washington Post |access-date=1 September 2016}}&lt;/ref&gt; Die groep is ook in die [[Verenigde Koninkryk]] aktief.&lt;ref&gt;{{cite news |title=First UK 'White Lives Matter' Margate March Sees Tiny Turnout |url=http://www.huffingtonpost.co.uk/entry/white-lives-matter-margate_uk_580b8ccae4b0fce107d0dd1c |access-date=23 Oktober 2016 |work=HuffPost |date=22 Oktober 2016}}&lt;/ref&gt; Die slagspreuk &quot;White Lives Matter&quot; is deur alt-regse betogers met fakkels tydens die Unite the Right-saamtrek in Charlottesville, Virginia, in 2017 geskreeu. Op 28 Oktober 2017 het talle &quot;White Lives Matter&quot;-byeenkomste in [[Tennessee]] uitgebreek. Veral in Shelbyville het betogers hul beweging geregverdig as reaksie op die toenemende getal immigrante en vlugtelinge in Midde-Tennessee.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Stanglin |first=Doug |date=28 Oktober 2017 |title='White Lives Matter' rallies: Opponents outnumber white nationalists at Tennessee shout fests |url=https://www.usatoday.com/story/news/2017/10/28/2-tennessee-towns-brace-white-nationalist-rallies-counter-protests/809645001/ |access-date=10 Maart 2018 |website=USA Today}}&lt;/ref&gt; &quot;White Lives Matter&quot;-bewegings was ook in die Europese sokker teenwoordig, met gevalle waar sulke baniere by stadions in [[Tsjeggië]], [[Oekraïne]], [[Hongarye]], [[Nederland]] en die Verenigde Koninkryk opgehang is.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=Junie 2020 |title=White Lives Matter banners 'take racism to a new level' after Burnley plane stunt |url=https://www.dw.com/en/white-lives-matter-banners-take-racism-to-a-new-level-after-burnley-plane-stunt/a-53916597 |access-date=3 November 2020 |website=Deutsche Welle}}&lt;/ref&gt; White Lives Matter is ook deur wit nasionaliste bevorder.&lt;ref name=&quot;:9&quot; /&gt;

=== Disinformasie ===
Die Anti-Defamation League berig oor talle pogings om [[disinformasie]] oor BLM te versprei. As voorbeeld noem dit plasings van medio Junie 2020 &quot;met 'n plakker wat mense aansê om 'n wit mens met die eerste aanskoue dood te maak&quot;, wat op Facebook en Twitter versprei het. &quot;Die plakker het die hutsmerke #BlackLivesMatter en #Antifa bevat.&quot; Op Telegram het 'n &quot;wit-oppergesagkanaal lede aangemoedig om die propaganda te versprei&quot;.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Disinformation: Propaganda advocating for violence against white people using hashtags associated with Black Lives Matter and antifa |url=https://www.adl.org/disinformation-propaganda-advocating-for-violence-against-white-people-using-hashtags-associated |access-date=29 Oktober 2020 |website=Anti-Defamation League}}&lt;/ref&gt; 'n Ander disinformasieveldtog, wat in Junie 2020 op [[4chan]] ontstaan het, het ten doel gehad om die hutsmerke #AllWhitesAreNazis (#AWAN) op Twitter te laat optrend. &quot;Organiseerders het gehoop om hutsmerke soos #BlackLivesMatter en #BLM te kaap met 'n groot aantal twiets – oënskynlik van swart aktiviste se rekeninge – wat die #AWAN-hutsmerk bevat.&quot; Volgens die Anti-Defamation League het die veldtog se ondersteuners gehoop om spanning te saai en wit-oppergesagsgesinde versnellingsdenke te bevorder.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Disinformation: #AllWhitesAreNazis and #AWAN |url=https://www.adl.org/disinformation-allwhitesarenazis-and-awan |access-date=29 Oktober 2020 |website=Anti-Defamation League}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=White Supremacists Embrace 'Accelerationism' |url=https://www.adl.org/blog/white-supremacists-embrace-accelerationism |date=16 April 2019 |access-date=29 Oktober 2020 |website=Anti-Defamation League}}&lt;/ref&gt;

Konserwatiewe kommentators soos Ryan Fournier en Candace Owens het valslik beweer dat ActBlue skenkings wat vir Black Lives Matter bedoel is, na Demokratiese kandidate herlei, en sommige het selfs beweer die organisasie is 'n geldwassery-swendelary.&lt;ref&gt;{{cite web |last=Loiaconi |first=Stephen |title=As Black Lives Matter donations surge, some want to know where the money goes |url=https://abc6onyourside.com/news/nation-world/as-black-lives-matter-donations-surge-some-want-to-know-where-the-money-goes |website=WSYX |access-date=17 Junie 2020 |date=15 Junie 2020}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |last=Goforth |first=Claire |title=No, Black Lives Matter is not funneling donations to Democrats |url=https://www.dailydot.com/debug/conservatives-spread-rumors-black-lives-matter/ |access-date=12 Januarie 2021 |work=The Daily Dot |date=16 Junie 2020}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |last=Funke |first=Daniel |title=Conservative pundits share false claim about Black Lives Matter, ActBlue |url=https://www.politifact.com/factchecks/2020/jun/12/ryan-fournier/conservative-pundits-share-false-claim-about-black/ |website=PolitiFact |publisher=Poynter Institute |access-date=12 Januarie 2021 |date=11 Junie 2020}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |last=Kaplan |first=Alex |title=A debunked conspiracy theory about Black Lives Matter, ActBlue, and Democrats can be traced to far-right message boards |url=https://www.mediamatters.org/fake-news/debunked-conspiracy-theory-about-black-lives-matter-actblue-and-democrats-can-be-traced |website=Media Matters for America |access-date=12 Januarie 2021 |date=11 Junie 2020}}&lt;/ref&gt;

Volgens akademici was Russiese agente wat met die Internet Research Agency verbind word, betrokke by 'n volgehoue veldtog om die Black Lives Matter-beweging terselfdertyd te bevorder en teen te staan. In sommige gevalle het Russiese agente antagonisme en geweld teenoor BLM-lede aangemoedig.&lt;ref name=&quot;acev&quot;&gt;{{cite journal |last=Aceves |first=W. J. |year=2018 |title=Virtual Hatred: How Russia Tried to Start a Race War in the United States |journal=Michigan Journal of Race &amp; Law |volume=24 |page=177}}&lt;/ref&gt;

==== Vals manifes ====
In Junie 2020 het 'n onbekende party 'n webwerf by BLMManifesto.com geskep wat voorgegee het dit is die manifes van die BLM-beweging. Die teks boots 'n Italiaanse fascistiese manifes van 1919 na, aangepas om by rasse-onreg te pas. Volgens Snopes lyk dit of die webwerf daarop gemik is om die BLM-beweging in diskrediet te bring.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=MacGuill |first=Dan |date=17 September 2020 |title=Fake 'BLM Manifesto' Is Taken From Italian Fascism Document |url=https://www.snopes.com/news/2020/09/17/fake-blm-manifesto-fascist/ |access-date=31 Oktober 2024 |website=Snopes |language=en}}&lt;/ref&gt;

=== Statistieke ===
Die Amerikaanse bevolking se persepsie van Black Lives Matter verskil aansienlik volgens ras. Volgens 'n peiling oor rasseverhoudinge in September 2015 stem byna twee derdes van Afro-Amerikaners grootliks met Black Lives Matter saam, terwyl 30% van swart Amerikaners en 37% van wit Amerikaners geen mening oor Black Lives Matter het nie.&lt;ref name=&quot;PBS-Marist&quot; /&gt; Van die wit mense wat ondervra is, het 41% gedink Black Lives Matter bepleit geweld, en 59% van wittes het gedink Black Lives Matter lei die aandag af van die werklike kwessies rondom rassediskriminasie. Ter vergelyking het 82% van die swart mense wat ondervra is, gedink Black Lives Matter is 'n geweldlose beweging, en 26% van swart mense het gedink Black Lives Matter lei die aandag van die werklike kwessies af. Op die vraag of &quot;Black Lives Matter&quot; hoofsaaklik 'n beweging of hoofsaaklik 'n slagspreuk is, het 46% van wittes en 67% van swartes gemeen dit is hoofsaaklik 'n beweging.&lt;ref name=&quot;PBS-Marist&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.colorlines.com/articles/poll-reveals-white-america-views-black-lives-matter-movement-distraction |title=Poll Reveals that White America Views Black Lives Matter Movement as a Distraction |first=Kenrya |last=Rankin |date=22 September 2015 |work=ColorLines |access-date=14 Julie 2016}}&lt;/ref&gt; 'n Nasionaal verteenwoordigende internetopname deur die Center for the Study of Diversity and Democracy aan die Northwestern-universiteit het bevind dat 82% van Afro-Amerikaners glo die beweging is ten minste matig doeltreffend om sy gestelde doelwitte te bereik, hoewel 64% van die respondente geglo het die beweging sou doeltreffender wees met 'n meer gesentraliseerde leierskapstruktuur.&lt;ref name=&quot;Cambridge&quot; /&gt;

'n Peiling in Junie 2016 het bevind dat 65% van swart Amerikaanse volwassenes Black Lives Matter steun, teenoor 40% van wit Amerikaanse volwassenes. Nege-en-vyftig persent van swart Amerikaners het gedink Black Lives Matter sal &quot;op die lang duur doeltreffend wees om swartes te help om gelykheid te bereik&quot;, teenoor 34% van wit Amerikaners.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.colorlines.com/articles/report-youll-never-guess-how-many-white-people-say-they-support-blacklivesmatter |title=You'll Never Guess How Many White People Say They Support #BlackLivesMatter |first=Kenrya |last=Rankin |date=28 Junie 2016 |work=ColorLines |access-date=14 Julie 2016}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.pewsocialtrends.org/2016/06/27/on-views-of-race-and-inequality-blacks-and-whites-are-worlds-apart/ |title=On Views of Race and Inequality, Blacks and Whites Are Worlds Apart |date=27 Junie 2016 |publisher=Pew Research Center |access-date=14 Julie 2016}}&lt;/ref&gt; 'n Harvard-Harris-opname van 2017 het bevind dat 35% van wittes en 83% van swartes 'n gunstige mening oor die beweging het.&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Easley |first1=Jonathan |title=Poll: 57 percent have negative view of Black Lives Matter movement |url=https://thehill.com/homenews/campaign/344985-poll-57-percent-have-negative-view-of-black-lives-matter-movement/ |newspaper=The Hill |access-date=18 Augustus 2017 |date=2 Augustus 2017}}&lt;/ref&gt;

Volgens 'n ontleding deur ''[[The Guardian]]'' van statistiek wat deur die US Crisis Monitor ingesamel is, het &quot;Amerikaanse wetstoepassingsagentskappe gedurende die grootste deel van 2020 traangas, pepersproei, rubberkoeëls en pakslae in 'n veel hoër persentasie van gevalle by Black Lives Matter-betogings gebruik as by pro-Trump- of ander regse betogings&quot;,&lt;ref name=&quot;USCM 2020&quot;&gt;{{Cite news |last=Beckett |first=Lois |date=14 Januarie 2021 |title=US police three times as likely to use force against leftwing protesters, data finds |url=http://www.theguardian.com/us-news/2021/jan/13/us-police-use-of-force-protests-black-lives-matter-far-right |access-date=14 Januarie 2021 |work=The Guardian}}&lt;/ref&gt; ongeag of die betoging gewelddadig of vreedsaam was. Die ontleding merk ook op dat &quot;die oorgrote meerderheid van die duisende betogings regoor die Verenigde State in die afgelope jaar vreedsaam was en [...] die meeste betogings deur sowel links as regs nie met enige gewelddadige reaksie deur wetstoepassers begroet is nie&quot;.&lt;ref name=&quot;USCM 2020&quot; /&gt;

==== 2020 ====
[[Lêer:BLM IMG 7663 (50095618132).jpg|duimnael|'n BLM-betoging in [[Ohio]], Julie 2020]]
Met die heroplewing van Black Lives Matter in nasionale hoofopskrifte te midde van wêreldwye betogings, het die beweging in 2020 groter steun geniet.&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Druke |first1=Galen |last2=Malone |first2=Clare |last3=Bacon Jr. |first3=Perry |last4=Silver |first4=Nate |date=15 Junie 2020 |title=Public Opinion Of The Black Lives Matter Movement Has Shifted. What Happens Next? |url=https://fivethirtyeight.com/features/politics-podcast-views-of-black-lives-matter-have-shifted-what-happens-next/ |work=FiveThirtyEight Politics |access-date=19 Junie 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200617234737/https://fivethirtyeight.com/features/politics-podcast-views-of-black-lives-matter-have-shifted-what-happens-next/ |archive-date=17 Junie 2020 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;{{cite news |last1=Cohn |first1=Nate |last2=Quealy |first2=Kevin |date=10 Junie 2020 |title=How Public Opinion Has Moved on Black Lives Matter |url=https://www.nytimes.com/interactive/2020/06/10/upshot/black-lives-matter-attitudes.html |work=The New York Times |access-date=19 Junie 2020}}&lt;/ref&gt; Hoewel hulle van verskillende vertrekpunte af begin het, het &quot;allerlei kiesers skerp in die rigting van steun vir die beweging beweeg&quot; binne net die twee weke tussen laat Mei en vroeg Junie – &quot;net soveel as in die voorafgaande twee jaar&quot;, aldus ''The Upshot'' van ''The New York Times''.&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt; Die Pew-navorsingsentrum het berig dat &quot;die meeste Amerikaners steun vir die Black Lives Matter-beweging uitgespreek het&quot; gedurende hierdie tydperk.&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Parker |first1=Kim |last2=Horowitz |first2=Juliana Menasce |last3=Anderson |first3=Monica |date=12 Junie 2020 |title=Most Americans express support for the Black Lives Matter movement |url=https://www.pewsocialtrends.org/2020/06/12/amid-protests-majorities-across-racial-and-ethnic-groups-express-support-for-the-black-lives-matter-movement/psdt_06-12-20_protests-00-1/ |publisher=Pew Research Center |archive-url=https://web.archive.org/web/20210116064940/https://www.pewsocialtrends.org/2020/06/12/amid-protests-majorities-across-racial-and-ethnic-groups-express-support-for-the-black-lives-matter-movement/psdt_06-12-20_protests-00-1/ |archive-date=16 Januarie 2021}}&lt;/ref&gt;

Volgens Terrance Woodbury, 'n navorser van houdings onder jong volwassenes, &quot;het die beweging ontwikkel van swart mense teen die polisie tot jong mense teen rassisme&quot;.&lt;ref name=&quot;cnn 2020-06-23&quot;&gt;{{Cite web |last=Brownstein |first=Ronald |date=23 Junie 2020 |title=The BLM protests preview the politics of a diversifying America |url=https://www.cnn.com/2020/06/23/politics/black-lives-matter-support-impact/index.html |access-date=14 Julie 2020 |website=CNN}}&lt;/ref&gt; 'n Aanlynopname onder 18- tot 34-jariges deur die Global Strategy Group het breë steun onder die deelnemers gevind, behalwe onder dié wat hulself as pro-[[Donald Trump|Trump]]-Republikeine geïdentifiseer het.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Research |url=https://nextgenamerica.org/research/ |access-date=14 Julie 2020 |website=NextGen America |archive-date=17 Januarie 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210117131335/https://nextgenamerica.org/research/}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;cnn 2020-06-23&quot; /&gt;

Ayọ Tometi vermoed dat die groter steun die gevolg was van ekonomiese onsekerheid en minagting vir die Amerikaanse regering se hantering van die COVID-19-pandemie.&lt;ref name=&quot;:8&quot;&gt;{{Cite magazine |last=Chotiner |first=Isaac |date=3 Junie 2020 |title=A Black Lives Matter Co-Founder Explains Why This Time Is Different |url=https://www.newyorker.com/news/q-and-a/a-black-lives-matter-co-founder-explains-why-this-time-is-different |access-date=14 Julie 2020 |magazine=The New Yorker}}&lt;/ref&gt; Die betogings wat Black Lives Matter deur die somer gelei het, het uiteindelik tot een van die grootste bewegings in die Amerikaanse geskiedenis ontwikkel.&lt;ref name=&quot;Hart&quot;&gt;{{cite news |last1=Hart |first1=Gabby |title=Black Lives Matter protests mark historic civil rights movement, UNLV professor says |url=https://news3lv.com/news/local/black-lives-matter-protests-mark-historic-civil-rights-movement-unlv-professor-says |access-date=20 Junie 2020 |publisher=NBC News Las Vegas |date=11 Junie 2020}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;nytimes 2020-07-03&quot; /&gt;

Die beweging se momentum en gewildheid het egter begin afneem. 'n Peiling van die Pew-navorsingsentrum het getoon dat steun vir Black Lives Matter teen September met 12 persentasiepunte tot 55% van alle Amerikaanse volwassenes gedaal het, met 'n netto negatiewe goedkeuringsyfer onder wit Amerikaners en 'n beduidende afname in gewildheid onder Hispanic Amerikaners.&lt;ref name=&quot;Pew 2020&quot; /&gt; Steun het wyd verspreid gebly onder swart Amerikaanse volwassenes (1% hoër as in Junie, op 87%).&lt;ref name=&quot;Pew 2020&quot; /&gt;

=== Benoeming vir die Nobelprys vir Vrede ===
Black Lives Matter is in Januarie 2021 vir die [[Nobelprys vir Vrede]] benoem. Die benoeming is deur die Noorse aktivis en parlementslid Petter Eide ingedien. Die prys is uiteindelik aan die joernaliste [[Maria Ressa]] en Dmitri Muratov toegeken.&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Goillandeau |first1=Martin |last2=Elassar |first2=Alaa |title=The Black Lives Matter movement has been nominated for the Nobel Peace Prize |url=https://www.cnn.com/2021/02/01/us/black-lives-matter-movement-nobel-peace-prize-trnd/index.html |access-date=4 Februarie 2022 |work=cnn.com |publisher=CNN |date=1 Februarie 2021}}&lt;/ref&gt;

== Kritiek ==
=== Ideologie ===
Sommige konserwatiewes, soos Mike Gonzalez van die Heritage Foundation,&lt;ref&gt;{{Cite web |title=BLM: A New Marxist Revolution |url=https://www.heritage.org/blm |archive-url=https://web.archive.org/web/20210720210312/https://www.heritage.org/blm |url-status=unfit |archive-date=20 Julie 2021 |access-date=1 Februarie 2024 |website=The Heritage Foundation |language=en}}&lt;/ref&gt; het Black Lives Matter daarvan beskuldig dat dit 'n [[Marxisme|Marxistiese]] beweging is, op grond van 'n opmerking deur een van die medestigters dat sy en 'n ander medestigter &quot;opgeleide Marxiste&quot; is. PolitiFact het egter opgemerk dat &quot;Black Lives Matter tot 'n nasionale antirassistiese beweging gegroei het wat breë steun onder Amerikaners geniet, van wie min hulself as Marxiste sou beskryf&quot;.&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Kertscher |first=Tom |date=21 Julie 2020 |title=Is Black Lives Matter a Marxist movement? |work=PolitiFact |url=https://www.politifact.com/article/2020/jul/21/black-lives-matter-marxist-movement/ |access-date=18 Julie 2022}}&lt;/ref&gt;

Die kultuurkritikus Fredrik deBoer plaas die blaam vir die vermeende mislukkings van BLM as sosiale beweging op &quot;idee-skeppende&quot; individue en instellings.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.youtube.com/watch?v=D8gyaXiQG4M |title=The Black Lives Matter movement: Has its moment passed? {{!}} 5 Things Podcast |website=USA Today |date=4 September 2023 |first=Dana |last=Taylor |via=YouTube}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.wbur.org/onpoint/2023/10/17/how-elites-captured-the-social-justice-movement |title=How elites captured the social justice movement |first=Daniel |last=Ackerman |author2=Meghna Chakrabarti |website=On Point |publisher=WBUR |date=17 Oktober 2023}}&lt;/ref&gt;

Op 10 Oktober 2023 het die Chicago-tak van BLM teenkanting ontlok nadat dit 'n foto van 'n valskermsweeftuig en 'n Palestynse vlag op sosiale media geplaas het. Die plasing is daarna verwyder.&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Prann |first=Elizabeth |date=11 Oktober 2023 |title=Groups facing backlash over pro-Palestinian rallies |url=https://www.newsnationnow.com/world/war-in-israel/groups-backlash-pro-palestinian-rallies/ |access-date=9 Februarie 2026 |work=Newsnation}}&lt;/ref&gt;

=== Taktiek ===
Sommige swart burgerregteleiers, soos Cecil &quot;Chip&quot; Murray, Najee Ali en Earl Ofari Hutchinson, het BLM as oneerbiedig en ondoeltreffend gekritiseer. Ali het beweer: &quot;Al wat hulle kan doen, is om te ontwrig en lawaai te maak.&quot;&lt;ref name=&quot;angel2&quot; /&gt; Die ekonoom Glenn Loury, wat die grondslag van die beweging steun, het die teenreaksie teen &quot;wit politici wat All Lives Matter sê&quot; en die klaarblyklike polariserende uitwerking van die beweging gekritiseer.&lt;ref name=&quot;clayton&quot; /&gt;

In sy boek ''The Once and Future Liberal'' (2017) kritiseer Mark Lilla Black Lives Matter as deel van sy breër linkse kritiek op identiteitspolitiek. Hoewel hy met hul doelwitte saamstem, het hy hul retoriek &quot;'n handboekvoorbeeld van hoe om nié solidariteit te bou nie&quot; genoem en aangevoer dat die veldtog mense vervreem met sy negatiewe houding teenoor die Amerikaanse samelewing en wetstoepassing, en met sy oorheersende taktiek. Hy het hulle ook ongunstig vergelyk met die leiers van die burgerregtebeweging, wat &quot;bewustelik 'n beroep gedoen het op wat ons deel&quot; in plaas daarvan om verskille van ras en ander identiteite te beklemtoon.&lt;ref&gt;{{cite book |last=Lilla |first=Mark |title=The Once and Future Liberal: After Identity Politics |year=2017 |publisher=HarperCollins |isbn=978-0-06269743-1}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:14&quot;&gt;{{cite news |last=Conroy |first=J. Oliver |date=10 Februarie 2021 |title=Mark Lilla: The Liberal Who Counts More Enemies on the Left Than the Right |url=https://www.theguardian.com/media/2017/dec/21/mark-lilla-identity-politics-liberals |work=The Guardian |location=Londen}}&lt;/ref&gt; Lilla is op sy beurt gekritiseer vir &quot;troltery vermom as geleerdheid&quot; en daarvoor dat hy &quot;wit oppergesag weer respektabel maak&quot;.&lt;ref name=&quot;:14&quot; /&gt;

=== Akademiese vryheid ===
Sommige akademici, onder wie John McWhorter,&lt;ref name=&quot;McWhorter 2020&quot;&gt;{{cite web |last=McWhorter |first=John |title=Academics Are Really, Really Worried About Their Freedom |website=The Atlantic |date=1 September 2020 |url=https://www.theatlantic.com/ideas/archive/2020/09/academics-are-really-really-worried-about-their-freedom/615724/ |access-date=28 Desember 2020}}&lt;/ref&gt; John Ellis,&lt;ref name=&quot;Ellis 2020 p.&quot;&gt;{{cite book |last=Ellis |first=John |title=The breakdown of higher education: how it happened, the damage it does, and what can be done |publisher=Encounter Books |publication-place=New York |year=2020 |isbn=978-1-64177-088-0 |oclc=1137194406}}&lt;/ref&gt; Marybeth Gasman&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://academeblog.org/2020/09/01/academic-freedom-free-speech-and-the-syllabus/ |title=Academic Freedom, Free Speech, and the Syllabus |first=Marybeth |last=Gasman |date=1 September 2020}}&lt;/ref&gt; en Glenn Loury,&lt;ref&gt;{{Cite news |url=https://www.wsj.com/articles/a-challenger-of-the-woke-company-policy-11594405846 |title=Opinion: A Challenger of the Woke 'Company Policy' |first=Tunku |last=Varadarajan |newspaper=The Wall Street Journal |date=10 Julie 2020}}&lt;/ref&gt; het sommige Black Lives Matter-aktiviste daarvan beskuldig dat hulle spraak stilmaak en akademiese vryheid onderdruk.&lt;ref name=&quot;Harris 2020&quot;&gt;{{cite web |last=Harris |first=Samantha |title=Princeton faculty petition threatens free speech, academic freedom |website=FIRE |date=8 Julie 2020 |url=https://www.thefire.org/princeton-faculty-petition-threatens-free-speech-academic-freedom/ |access-date=28 Desember 2020}}&lt;/ref&gt; Hulle beweer die gevolg is selfsensuur, minder akademiese ondersoek en navorsingsvooroordeel.&lt;ref name=&quot;Scholars at Harvard&quot;&gt;{{cite web |title=Student Protests and Academic Freedom in an Age of #blacklivesmatter |website=Scholars at Harvard |url=https://scholar.harvard.edu/philip_lee/publications/student-protests-and-academic-freedom-age-blacklivesmatter |access-date=28 Desember 2020 |archive-date=7 Maart 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210307101951/https://scholar.harvard.edu/philip_lee/publications/student-protests-and-academic-freedom-age-blacklivesmatter |url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Chotiner&quot;&gt;{{cite magazine |last=Chotiner |first=Isaac |title=Thomas Chatterton Williams on Race, Identity, and 'Cancel Culture' |magazine=The New Yorker |url=https://www.newyorker.com/news/q-and-a/thomas-chatterton-williams-on-race-identity-and-cancel-culture |date=22 Julie 2020 |access-date=28 Desember 2020}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Harris 2020&quot; /&gt; Kritici beweer akademici is huiwerig om hulle teen onderdrukking uit te spreek uit vrees vir vergelding.&lt;ref name=&quot;Zimmerman 2020&quot;&gt;{{cite web |last=Zimmerman |first=Jonathan |title=Faculty should support the academic freedom of colleagues who buck conventional wisdom |website=Inside Higher Ed |date=22 Junie 2020 |url=https://www.insidehighered.com/views/2020/06/22/faculty-should-support-academic-freedom-colleagues-who-buck-conventional-wisdom |access-date=28 Desember 2020}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;McGowan p.&quot;&gt;{{cite book |last=McGowan |first=Mary Kate |title=Oxford Scholarship Online |chapter=On Political Correctness, Microaggressions, and Silencing in the Academy |publisher=Oxford University Press |date=22 November 2018 |volume=1 |doi=10.1093/oso/9780198791508.003.0008}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;McWhorter 2020&quot; /&gt;

Veral hoëprofiel-akademici het hulle teen die gebruik van &quot;diversiteitsverklarings&quot; by toelating-, aanstellings- en ampstermynbesluite uitgespreek, onder wie Jeffrey Flier, dekaan van die Harvard Medical School,&lt;ref name=&quot;CHE 2019&quot;&gt;{{cite news |title=Against Diversity Statements |website=Chronicle of Higher Education |first=Jeffrey |last=Flier |date=3 Januarie 2019 |url=https://www.chronicle.com/article/against-diversity-statements/ |access-date=29 Desember 2020}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Inside Higher Ed 2018&quot;&gt;{{cite web |title=Former Harvard dean's tweet against required faculty diversity statements sets off debate |website=Inside Higher Ed |date=12 November 2018 |url=https://www.insidehighered.com/news/2018/11/12/former-harvard-deans-tweet-against-required-faculty-diversity-statements-sets-debate |first=Colleen |last=Flaherty |access-date=29 Desember 2020}}&lt;/ref&gt; en Abigail Thompson, ondervoorsitter van die American Mathematical Society. Thompson het dit met die lojaliteitseed van die McCarthy-era vergelyk.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.ams.org/journals/notices/201911/rnoti-p1778.pdf |title=A Word from... |last=Thompson |first=Abigail |date=2019 |website=www.ams.org |access-date=11 Januarie 2021}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Zimmerman 2020&quot; /&gt; Waar skole staatsbefondsing ontvang, het akademici Black Lives Matter-beloftes as ongrondwetlik gekritiseer.&lt;ref name=&quot;Blackman 2020&quot;&gt;{{cite web |last=Blackman |first=Josh |title=University of Southern Maine Asks Students and Faculty to Sign 'Black Lives Matter Statement and Antiracism Pledge' |website=Reason.com |date=7 Augustus 2020 |url=https://reason.com/volokh/2020/08/07/university-of-southern-maine-asks-students-and-faculty-to-sign-black-lives-matter-statement-and-antiracism-pledge/ |access-date=7 Januarie 2021}}&lt;/ref&gt;

=== Sienings oor wetstoepassing ===
[[Lêer:Ferguson Day 6, Picture 45.png|duimnael|Ferguson, Missouri, 17 Augustus 2014]]
Sommige kritici beskuldig Black Lives Matter daarvan dat dit antipolisie is en geweld teen die polisie goedkeur.&lt;ref name=&quot;:9&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news |title=Can Black Lives Matter and Police Lives Matter coexist? |url=https://www.csmonitor.com/USA/USA-Update/2015/0913/Can-Black-Lives-Matter-and-Police-Lives-Matter-coexist-video |newspaper=The Christian Science Monitor |date=13 September 2015 |access-date=17 September 2015 |issn=0882-7729 |first=Jessica |last=Mendoza}}&lt;/ref&gt; Sersant Demetrick Pennie van die Dallas-polisiedepartement het in September 2016 'n onsuksesvolle regsgeding teen Black Lives Matter aanhangig gemaak waarin die groep daarvan beskuldig is dat dit 'n &quot;rasse-oorlog&quot; aanhits.&lt;ref&gt;{{cite news |url=https://www.washingtonpost.com/news/morning-mix/wp/2016/09/21/black-dallas-police-officer-sues-black-lives-matter-on-behalf-of-christians-jews-and-caucasians-others/ |title=Black Dallas police officer sues Black Lives Matter on behalf of 'Christians, Jews and Caucasians,' others |newspaper=The Washington Post |date=21 September 2016 |first=Travis M. |last=Andrews}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |url=https://apnews.com/9d879c426ce845b9958c11e81846fe65 |title=Can Black Lives Matter be sued? Activist's attorney says no |date=14 Junie 2017 |first=Michael |last=Kunzelman |work=Associated Press}}&lt;/ref&gt; Marsjeerders met 'n BLM-banier is op video vasgelê terwyl hulle by die Minnesota-staatskou skandeer: &quot;Varke in 'n kombers, braai hulle soos spek.&quot; Polisiegroepe beweer die gesang moedig die dood van polisiebeamptes aan. Die organiseerder van die betoging het daardie vertolking betwis: &quot;Wat ons sê, is dat as swart mense wat polisiebeamptes doodmaak gaan braai, ons wil hê polisiebeamptes moet dieselfde behandeling kry as wat ons as burgerlikes kry wanneer ons beamptes doodmaak.&quot;&lt;ref&gt;{{cite web |title=Black Lives Matter chant threatening to officers, police say |author=Gottfried, Mara H. |url=http://www.twincities.com/localnews/ci_28733664/black-lives-matter-chant-disgusting-st-paul-police |website=St. Paul Pioneer Press |date=31 Augustus 2015 |access-date=22 September 2015}}&lt;/ref&gt;

=== Losstaan van minderbevoorregte gemeenskappe ===
Sommige swart gemeenskapsleiers het hulle teen die beweging uitgespreek omdat dit volgens hulle losstaan van die mense wat dit beweer dit verteenwoordig.&lt;ref name=&quot;The New York Times 2020&quot;&gt;{{cite web |title=Who Opposes Defunding the N.Y.P.D.? These Black Lawmakers |newspaper=The New York Times |first=Jeffery C. |last=Mays |date=10 Augustus 2020 |url=https://www.nytimes.com/2020/08/10/nyregion/defund-police-nyc-council.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20200810073003/https://www.nytimes.com/2020/08/10/nyregion/defund-police-nyc-council.html |archive-date=10 Augustus 2020 |url-access=subscription |url-status=live |access-date=28 Desember 2020}}&lt;/ref&gt; Die New Yorkse stadsraadslid I. Daneek Miller, mede-voorsitter van die raad se Swart, Latino- en Asiatiese Koukus, het hom in Augustus 2020 teen begrotingsnoeiings verset en gesê: &quot;Swart mense wil net soos almal anders veilig wees ... ons kan nie toelaat dat mense van buite ons gemeenskap vir ons oor swart lewens preek nie.&quot;&lt;ref&gt;{{cite web |title=$1 Billion Is Shifted From NYPD in a Budget That Pleases No One |first=Dana |last=Rubinstein |author2=Jeffery C. Mays |newspaper=The New York Times |date=30 Junie 2020 |url=https://www.nytimes.com/2020/06/30/nyregion/nypd-budget.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20200630235006/https://www.nytimes.com/2020/06/30/nyregion/nypd-budget.html |archive-date=30 Junie 2020 |url-access=subscription |url-status=live |access-date=28 Desember 2020}}&lt;/ref&gt; Vanessa Gibson van die Bronx se 16de raadsdistrik het gesê: &quot;My werkersklasmense, my huiseienaars, my huurders, my bure – hulle skree en gil nie daar buite nie, want hulle moet werk.&quot;&lt;ref name=&quot;Cuza 2020&quot;&gt;{{cite web |last=Cuza |first=Bobby |title=Black Council Members Push Back Against Protester Budget Criticism |website=Spectrum News NY1 |date=1 Julie 2020 |url=https://www.ny1.com/nyc/all-boroughs/news/2020/07/02/council-members-allege-outside-agitation |access-date=28 Desember 2020}}&lt;/ref&gt; Burgemeester Ras Baraka van Newark, New Jersey, het die eis om die polisie te ontfinansier 'n &quot;bourgeois-liberale&quot; oplossing vir rassisme genoem.&lt;ref name=&quot;The New York Times 2020&quot; /&gt;

=== Onvoldoende fokus op vroue ===
Vroue binne die Black Lives Matter-beweging, onder wie die professor en burgerregtevoorstander Treva B. Lindsey, voer aan dat BLM swart vroue se ervarings ten gunste van swart mans se ervarings afgeskeep het. Daar is byvoorbeeld meer betogings gereël oor die dood van Michael Brown en Trayvon Martin as oor die dood van Pamela Turner, Kayla Moore of Rekia Boyd.&lt;ref name=&quot;Lindsey&quot;&gt;{{Cite journal |last=Lindsey |first=Treva B. |date=2015 |title=Post-Ferguson: A &quot;Herstorical&quot; Approach to Black Violability |url=https://muse.jhu.edu/article/829278 |journal=Feminist Studies |volume=41 |issue=1 |page=232 |doi=10.15767/feministstudies.41.1.232 |url-access=subscription}}&lt;/ref&gt;

Say Her Name is in reaksie hierop gestig om spesifiek op die dood van swart vroue aan die hande van die polisie te fokus en hul name in die Black Lives Matter-betogings te laat hoor. Die gestelde doel is om 'n vollediger, maar nie mededingende, weergawe van die breër Black Lives Matter-beweging te bied.&lt;ref&gt;{{cite web |last=Workneh |first=Lilly |date=21 Mei 2015 |title=#SayHerName: Black Women And Girls Matter, Too |url=https://www.huffingtonpost.com/2015/05/21/black-women-matter_n_7363064.html |work=HuffPost |access-date=24 November 2016}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Crenshaw&quot;&gt;{{Cite web |url=https://static1.squarespace.com/static/53f20d90e4b0b80451158d8c/t/555e2412e4b0bd5f4da5d3a4/1432232978932/SAYHERNAME+Social+Media+Guide.compressed.pdf |title=Say Her Name: Resisting Police Brutality against Black Women |publisher=African American Policy Forum |access-date=26 November 2016 |archive-date=24 Februarie 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210224204757/https://static1.squarespace.com/static/53f20d90e4b0b80451158d8c/t/555e2412e4b0bd5f4da5d3a4/1432232978932/SAYHERNAME+Social+Media+Guide.compressed.pdf}}&lt;/ref&gt;

=== Wanbestuur van fondse ===
Bewerings van wanbestuur van fondse deur die organisasie Black Lives Matter Global Network Foundation is geopper nadat fondse gebruik is om 'n huis van $6&amp;nbsp;miljoen in die suide van Kalifornië te koop wat as fasiliteit vir 'n genootskap vir swart kunstenaars sou dien.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=12 April 2022 |title=Black Lives Matter leaders condemn allegations of mismanaged funds |url=https://www.nbcnews.com/news/nbcblk/black-lives-matter-leaders-condemn-allegations-mismanaged-funds-rcna23882 |first=Char |last=Adams |access-date=18 Oktober 2023 |website=NBC News |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:13&quot;&gt;{{Cite web |date=17 Mei 2022 |title=AP Exclusive: Black Lives Matter has $42 million in assets |url=https://apnews.com/article/government-and-politics-race-ethnicity-philanthropy-black-lives-matter-5bc4772e029da522036f8ad2a02990aa |access-date=18 Oktober 2023 |website=AP News |language=en}}&lt;/ref&gt; Die eiendom het ses slaapkamers, 'n opnamestudio en 'n swembad gehad.&lt;ref name=&quot;:13&quot; /&gt;

=== Gebrek aan fokus op onopgeloste moorde en vermiste persone ===
Sedert sy stigting word die Black Lives Matter-beweging aansienlik gekritiseer oor sy gebrek aan fokus op onopgeloste moorde en sake van vermiste persone. Sommige navorsers het byvoorbeeld bevestig dat moorde op swart slagoffers buite verhouding dikwels onopgelos bly.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.theatlantic.com/ideas/archive/2021/08/instead-of-defund-the-police-solve-all-murders/619672/ |title=Criminal-Justice Reformers Chose the Wrong Slogan |first=Conor |last=Friedersdorf |date=8 Augustus 2021 |website=The Atlantic}}&lt;/ref&gt; Families van slagoffers het BLM-leiers in die openbaar verwyt: een moeder het geskryf dat BLM-lede vir haar gesê het dat die uitlig van vermoorde swart kinders die beweging se boodskap sou &quot;verwater&quot;.&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Bennett-Stone |first=Sylvia |date=30 Junie 2021 |title=Parents of Murdered Children Deserve Answers from BLM Leaders |work=Newsweek |url=https://www.newsweek.com/parents-murdered-children-deserve-answers-blm-leaders-opinion-1604851 |access-date=18 Mei 2026}}&lt;/ref&gt;

Volgens FBI-statistiek is 40% van vermiste persone in die Verenigde State nie-wit mense. Kyle Pope, 'n redakteur en navorser van die ''Columbia Journalism Review'', het 'n gebrek aan mediabelangstelling in hierdie misdade opgemerk.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Franklin |first=Jonathan |date=5 Desember 2022 |title=Racial bias affects media coverage of missing people. A new tool illustrates how |work=NPR |url=https://www.npr.org/2022/12/05/1137193397/missing-persons-of-color-news-coverage-disparities |access-date=23 November 2023}}&lt;/ref&gt; Een media-ontleding het bevind dat swart kinders 33% van die sake van vermiste kinders uitmaak, maar net 7% van die mediadekking kry – 'n wanverhouding wat akademici aan die sogenaamde &quot;vermiste wit vrou-sindroom&quot; toeskryf.&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Kearney |first=Julia |title=America's Black Children are Missing at Disproportionately High Rates, and How the Amber Alert is at Fault |work=Elon University |url=https://www.elon.edu/u/academics/first-year-writing/writing-contest/journal/julia-kearney/ |access-date=18 Mei 2026}}&lt;/ref&gt; Derrica en Natalie Wilson het in 2008 die Black and Missing Foundation begin, 'n niewinsorganisasie wat onopgeloste moorde op swart mense regoor die land wil oplos. In 'n onderhoud in 2021 het hulle gesê sowel wetstoepassers as nasionale media-instellings sien onopgeloste moorde op swart mense buite verhouding oor die hoof.&lt;ref&gt;{{Cite news |last=St. Martin |first=Emily |date=30 September 2021 |title=182,448 Black People Went Missing in the U.S. Last Year — These Sisters Are Working to Find Them |work=InStyle |url=https://www.instyle.com/politics-social-issues/black-and-missing-foundation-interview |access-date=23 November 2023}}&lt;/ref&gt;

== Sien ook ==
* [[Rassisme in die Verenigde State]]

== Verwysings ==
{{Verwysings}}

== Verdere leesstof ==
* {{cite journal |last1=Bonilla |first1=Tabitha |last2=Tillery Jr |first2=Alvin B. |title=Which Identity Frames Boost Support for and Mobilization in the #BlackLivesMatter Movement? An Experimental Test |journal=American Political Science Review |date=November 2020 |volume=114 |issue=4 |pages=947-962 |doi=10.1017/S0003055420000544 |url=https://www.cambridge.org/core/journals/american-political-science-review/article/which-identity-frames-boost-support-for-and-mobilization-in-the-blacklivesmatter-movement-an-experimental-test/AD0E73AF21C32FE03F1C0897456CC5C5 |language=en |issn=0003-0554 |url-access=subscription}}
* {{cite journal |last1=Clayton |first1=Dewey M. |title=Black Lives Matter and the civil rights movement: A comparative analysis of two social movements in the United States |journal=Journal of Black Studies |date=2018 |volume=49 |issue=5 |pages=448-480 |issn=0021-9347 |doi=10.1177/0021934718764099}}
* {{cite magazine |title=The Matter of Black Lives |last1=Cobb |first1=Jelani |magazine=The New Yorker |date=14 Maart 2016 |url=https://www.newyorker.com/magazine/2016/03/14/where-is-black-lives-matter-headed |ref=none}}
* {{cite news |last1=Cole |first1=Teju |title=The Superhero Photographs of the Black Lives Matter Movement |url=https://www.nytimes.com/2016/07/31/magazine/the-superhero-photographs-of-the-black-lives-matter-movement.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20160727125858/http://www.nytimes.com/2016/07/31/magazine/the-superhero-photographs-of-the-black-lives-matter-movement.html |archive-date=27 Julie 2016 |url-access=subscription |url-status=live |work=The New York Times Magazine |date=26 Julie 2016 |ref=none}}
* {{cite journal |last1=Hayward |first1=Clarissa Rile |title=Disruption: What Is It Good For? |journal=The Journal of Politics |date=April 2020 |volume=82 |issue=2 |pages=448-459 |doi=10.1086/706766 |url=https://www.journals.uchicago.edu/doi/abs/10.1086/706766 |language=en |issn=0022-3816 |url-access=subscription}}
* {{cite journal |last=Hooker |first=Juliet |date=2016 |title=Black Lives Matter and the Paradoxes of U.S. Black Politics: From Democratic Sacrifice to Democratic Repair |journal=Political Theory |volume=44 |issue=4 |pages=448-469 |issn=0090-5917 |doi=10.1177/0090591716640314}}
* {{cite book |last=Lebron |first=Christopher J. |title=The Making of Black Lives Matter: A Brief History of An Idea |publisher=Oxford University Press |publication-place=New York |date=2017 |isbn=978-0-19-060134-8 |url=https://global.oup.com/academic/product/the-making-of-black-lives-matter-9780190601348}}
* {{cite web |first=Lisa L. |last=Miller |title=Black Activists Don't Ignore Crime |date=5 Augustus 2016 |work=The New York Times |url=https://www.nytimes.com/2016/08/06/opinion/black-activists-dont-ignore-crime.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20160806032543/http://www.nytimes.com/2016/08/06/opinion/black-activists-dont-ignore-crime.html |archive-date=6 Augustus 2016 |url-access=subscription |url-status=live |ref=none}}
* {{cite journal |last1=Ming Francis |first1=Megan |last2=Wright-Rigueur |first2=Leah |title=Black Lives Matter in Historical Perspective |journal=Annual Review of Law and Social Science |volume=17 |issue=1 |date=13 Oktober 2021 |issn=1550-3585 |doi=10.1146/annurev-lawsocsci-122120-100052 |doi-access=free |pages=441-458}}
* {{cite magazine |url=https://www.wired.com/2015/10/how-black-lives-matter-uses-social-media-to-fight-the-power/ |title=Social Media Helps Black Lives Matter Fight the Power |first=Bijan |last=Stephen |date=November 2015 |magazine=Wired |ref=none}}
* {{cite magazine |url=https://time.com/4429351/republican-black-lives-matter/ |title=I'm a GOP Delegate and I Wore a 'Black Lives Matter' Shirt to the RNC |first=Melissa |last=Stevens |date=28 Julie 2016 |magazine=Time |ref=none |access-date=17 November 2024 |archive-date=3 Desember 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241203233341/https://time.com/4429351/republican-black-lives-matter/ |url-status=dead}}
* {{cite journal |last1=Tillery Jr |first1=Alvin B. |title=What Kind of Movement is Black Lives Matter? The View from Twitter |journal=Journal of Race, Ethnicity, and Politics |date=September 2019 |volume=4 |issue=2 |pages=297-323 |doi=10.1017/rep.2019.17 |url=https://www.cambridge.org/core/journals/journal-of-race-ethnicity-and-politics/article/what-kind-of-movement-is-black-lives-matter-the-view-from-twitter/375801268123BCA397284EFBE36C9F4E |language=en |issn=2056-6085}}
* {{cite journal |last1=Towler |first1=Christopher C. |last2=Crawford |first2=Nyron N. |last3=Bennett |first3=Robert A. |title=Shut Up and Play: Black Athletes, Protest Politics, and Black Political Action |date=2020 |journal=Perspectives on Politics |volume=18 |issue=1 |pages=111-127 |issn=1537-5927 |doi=10.1017/S1537592719002597 |doi-access=free}}
* {{cite book |last=Woodly |first=Deva R. |title=Reckoning: Black Lives Matter and the Democratic Necessity of Social Movements |publisher=Oxford University Press |publication-place=New York |date=2022 |isbn=978-0-19-760395-6 |url=https://global.oup.com/academic/product/reckoning-9780197603956}}

=== Bibliografieë ===
* {{cite web |title=#BlackLivesMatter: A Longform Reading List |year=2014 |url=http://www.autostraddle.com/blacklivesmatter-the-longform-reading-list-265454/ |first=Marie Lyn |last=Bernard |work=Autostraddle |location=VSA |ref=none}}
* {{cite web |title=The complete summer reading syllabus on Black Lives Matter |first=Selina |last=Cheng |date=Julie 2016 |url=http://qz.com/728658/heres-what-librarians-recommend-reading-on-blm/ |work=Quartz |ref=none}}
* {{cite web |title=Listen, Learn, Participate: A #BlackLivesMatter Resource Series |year=2014 |url=http://oaklandlibrary.org/blogs/from-main-library/listen-learn-participate-blacklivesmatter-resource-series |author=Oakland Public Library |location=Kalifornië |ref=none |access-date=15 September 2016 |archive-date=16 September 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160916043052/http://oaklandlibrary.org/blogs/from-main-library/listen-learn-participate-blacklivesmatter-resource-series}}
* {{cite web |title=Black Lives Matter Reference Guide |date=Julie 2016 |first=Malcolm |last=Teller |work=Medium |url=https://medium.com/malcolm-teller/black-lives-matter-a-collection-of-syllabi-6497460b9668 |ref=none}}

== Eksterne skakels ==
* [https://blacklivesmatter.com/ Amptelike webwerf] van die Black Lives Matter Global Network Foundation
* [https://web.archive.org/web/20141226205743/https://www.elephrame.com/textbook/protests Lys van 1&amp;nbsp;007 Black Lives Matter-betogings]
* [http://www.joincampaignzero.org/ Campaign Zero to end police violence]
* {{cite web |title=Read This: #BlackLivesMatter Reads for Teens |url=https://hclib.bibliocommons.com/list/share/642401647_hcl_social_media/669879377_read_this_blacklivesmatter_reads_for_teens |publisher=Hennepin County Library |location=Minnesota |archive-url=https://web.archive.org/web/20160921203253/https://hclib.bibliocommons.com/list/share/642401647_hcl_social_media/669879377_read_this_blacklivesmatter_reads_for_teens |archive-date=21 September 2016}} (bibliografie)
* {{cite web |title=#blacklivesmatter |date=28 Desember 2016 |url=http://www.yalsa.ala.org/thehub/tag/blacklivesmatter/ |publisher=Young Adult Library Services Association}} (bibliografie)
* [https://mms.newberry.org/xml/xml_files/ChicagoBLM.xml Chicago Black Lives Matter Protest Collection] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210125205203/https://mms.newberry.org/xml/xml_files/ChicagoBLM.xml |date=25 Januarie 2021}} by die Newberry-biblioteek

{{Normdata}}

[[Kategorie:Rassisme]]
[[Kategorie:Diskriminasie]]
[[Kategorie:Protes]]
[[Kategorie:Aktivisme]]
[[Kategorie:Afro-Amerikaners]]
[[Kategorie:Slagspreuke]]
[[Kategorie:Verenigde State van Amerika]]</text>
      <sha1>ceu21u6j1k273woik1k06kn3bqoy4zq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Zola (musikant)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>469960</id>
    <revision>
      <id>2977166</id>
      <parentid>2973970</parentid>
      <timestamp>2026-10-09T21:07:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>131157</id>
      </contributor>
      <comment>Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>2977166</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12707" sha1="s4tl7q77bj6o9zrynq4ehorwyb8plhu" xml:space="preserve">'''Bonginkosi Dlamini''' (gebore op [[24 April]] [[1977]]), professioneel bekend as '''Zola''' en ook '''Zola 7''', is 'n Suid-Afrikaanse [[kwaito]]-musikant, [[akteur]], [[skrywer]], TV-aanbieder en [[digter]]. Dlamini het sy loopbaan as akteur in ''Yizo Yizo'' begin, nasionale erkenning verwerf en musiekalbums vrygestel wat uitstekend verkoop het en oor die lewe in [[Township|townships]] gehandel het. Hy het ook in 2005 in die [[Oscar]]-bekroonde rolprent [[Tsotsi]] gespeel, waarvoor hy ook van die [[musiek]] gekomponeer het.

Zola is 'n gerespekteerde filantroop. Deur sy program ''Zola 7'', wat op SABC 1 uitgesaai is, het hy talle individue gehelp om hul doelwitte vir persoonlike en sosiale ontwikkeling te bereik. Van sy noemenswaardige inisiatiewe sluit die stigting van biblioteke en motiveringsprojekte in.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Mpapu |first=Hopewell |title=Zola 7 on his illness, being honoured by industry peers and doing more good |url=https://www.news24.com/truelove/exclusive/zola-7-on-his-illness-being-honoured-by-industry-peers-and-doing-more-good-20220406 |access-date=2022-08-01 |website=Truelove |language=en-US}}&lt;/ref&gt;

==Biografie en vroeë lewe==
Bonginkosi Dlamini is op 24 April 1977 gebore en het in [[Zola, Gauteng|Zola]], 'n township van [[Soweto]], grootgeword. Sy kunstenaarsnaam is op sy tuisdorp gebaseer.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.insideout.org/documentaries/kwaito/artists.asp |title=The Kwaito Generation : Inside Out :: A production of 90.9 WBUR Boston, MA |access-date=2008-02-22 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080210030236/http://www.insideout.org/documentaries/kwaito/artists.asp |archive-date=10 Februarie 2008}} The Kwaito Generation&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite news|url=https://www.theguardian.com/culture/2002/jun/20/artsfeatures|title=Straight outta Jo'burg|last=Rogers|first=Douglas|date=2002-06-20|work=The Guardian|access-date=2019-01-08}}&lt;/ref&gt; Dlamini se pa – wat vermoedelik deel van die Mchunu-stam was – het die gesin verlaat, waardeur sy ma moes omsien na hom en sy ouer broer en suster toe hulle nog jonk was.

==Akteur==
Zola het bekendheid verwerf vir sy rol as die berugte gangster Papa Action in die tweede seisoen van die televisiereeks ''Yizo Yizo''.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.independent.co.uk/arts-entertainment/films/features/zola-the-townships-beating-heart-6103691.html |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20220507/https://www.independent.co.uk/arts-entertainment/films/features/zola-the-townships-beating-heart-6103691.html |archive-date=7 Mei 2022 |url-access=subscription |url-status=live|title=Zola: the townships' beating heart|date=2006-04-14|work=The Independent|access-date=2019-01-08}}&lt;/ref&gt; Die karakter Papa Action was reeds gewild in die eerste seisoen, waarin dit deur 'n ander akteur, Ronnie Nyakale, vertolk is. Zola  het 'n fisiese ooreenkoms met Nyakale gehad, en sy vertolking het die gewildheid van die rol verder verhoog. Hy het ook musiek vir die rolprent ''Tsotsi'' (2005) – wat 'n Oscar gewen het – verskaf en daarin opgetree, asook in die rolprent ''Drum'' (2004). Zola speel ook 'n prominente rol in die dokumentêre program ''SHARP! SHARP!: The Kwaito Story'' (2003), onder regie van Aryan Kaganof. In 2015 en 2016 het Zola kleiner rolle vertolk in die televisiereekse ''Isibaya''&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Channel24 |title=Zola joins Isibaya |url=https://www.snl24.com/dailysun/news/entertainment/zola-joins-isibaya-20150518 |access-date=2025-04-10 |website=Daily Sun |language=en-US |archive-url=https://web.archive.org/web/20250410070257/https://www.snl24.com/dailysun/news/entertainment/zola-joins-isibaya-20150518 |archive-date=2025-04-10 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt; en ''Zabalaza''.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Zabalaza (2013) {{!}} Season 3 {{!}} TVSA |url=https://www.tvsa.co.za/shows/viewshowseasons.aspx?showId=2042&amp;season=3 |access-date=2025-04-10 |website=www.tvsa.co.za}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.dstv.com/mzansimagic/en-za/news/isibaya-meets-ayeye|title=Isibaya meets Ayeye!|website=dstv.com|date=
27 Mei 2015}}&lt;/ref&gt;

==Televisie==
===''Zola 7''===
''Zola 7'' is 'n televisieprogram wat deur Zola aangebied is en van 2002 tot 2010 op SABC1 uitgesaai is.&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.dailysun.co.za/News/Entertainment/THE-RETURN-OF-ZOLA-7-20150125|title=The return of Zola 7?|last=Moganedi|first=Kgomotso|date=2015-01-15|work=Daily Sun|access-date=2019-01-08}}&lt;/ref&gt; Elke episode het op 'n jong persoon gefokus wat, met ondersteuning van Zola, sy of haar droom verwesenlik het.

===''Utatakho''===
''Utatakho'' is 'n televisieprogram wat in 2015 deur Connect TV vervaardig is, op Mzansi Magic uitgesaai is en deur Zola aangebied is. In elke episode het Zola deelnemers gehelp om hul biologiese vaders op te spoor of weer met hulle in verbinding te tree. Zola het deelnemende seuns na ontmoetings met hul vaders vergesel en gesprekke gefasiliteer. Daarbenewens was 'n professionele berader teenwoordig om te bemiddel.&lt;ref&gt;{{Cite news|url=http://www.destinyman.com/2015/06/19/bonginkosi-zola-dlamini-back-with-a-bang/|title=Bonginkosi 'Zola' Dlamini back with a bang|last=Mopedi|first=Kemong|date=2015-06-15|work=Destiny Man|access-date=2019-01-08|archive-date=30 Oktober 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181030170428/http://www.destinyman.com/2015/06/19/bonginkosi-zola-dlamini-back-with-a-bang/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; Aangesien hy self in die kinderhof oor die toesig van sy eie kinders verskyn het, kan Zola op 'n persoonlike vlak by die program se inhoud aanklank vind.&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://mg.co.za/article/2015-07-02-utatakho-a-dose-of-paternity-drama|title=Utatakho - A dose of paternity drama|last=Mkhwanazi|first=Katlego|date=2015-07-02|work=Mail &amp; Guardian|access-date=2019-01-08}}&lt;/ref&gt;

===''Hope with Zola''===
''Hope with Zola'' is 'n dokumentêre werklikheidsprogram op ''Moja Love''. Die program het in Oktober 2018 begin en word deur Zola aangebied. Elke episode duur 30 minute en fokus op die verligting van sosiale probleme soos werkloosheid onder die jeug, behuisingstekorte of ontoereikende gemeenskapsbiblioteke.&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.sowetanlive.co.za/sundayworld/lifestyle/2018-09-02-zola-7-back-with-new-telly-show/|title=Zola 7 back with new telly show|last=Mothombeni|first=Aubrey|date=2018-09-02|work=The Sowetan|access-date=2019-01-08}}&lt;/ref&gt;  Anders as sy vorige program, *Zola 7*, wat op individue gefokus het, spreek *Hope with Zola* gemeenskappe aan en mik dit spesifiek op volhoubare ontwikkeling.&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.timeslive.co.za/tshisa-live/tshisa-live/2018-09-07-wondering-if-hope-with-zola-is-the-same-as-zola-7-weve-got-the-411/|title=Wondering if Hope with Zola is the same as Zola 7? We've got the 411!|last=Kekana|first=Chrizelda|date=2018-09-07|work=Sunday Times|access-date=2019-01-08}}&lt;/ref&gt;

==Musiek==
Bonginkosi Dlamini het sukses behaal as 'n Kwaito-musikant. Lance Stehr van Ghetto Ruff Records het na Zola verwys as &quot;die tweede grootste handelsmerk in die land, naas [[Nelson Mandela]].&quot;&lt;ref name=&quot;insideout.org&quot;&gt;[http://www.insideout.org/documentaries/kwaito/artists.asp The Kwaito Generation : Inside Out :: A production of 90.9 WBUR Boston, MA&lt;!-- Bot generated title --&gt;] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080210030236/http://www.insideout.org/documentaries/kwaito/artists.asp|date=10 Februarie 2008}}&lt;/ref&gt; Zola tree nie net op nie, maar skryf en vervaardig ook van sy eie musiek; hy is verbonde aan die onafhanklike platemaatskappy Ghetto Ruff Records. Zola is ook die eienaar van die musiekmaatskappy Guluva Entertainment.&lt;ref name=&quot;insideout.org&quot; /&gt;

Aanvanklik was Zola nie 'n aanhanger van Kwaito-musiek nie, omdat dit &quot;geen boodskap gehad het nie&quot;. Hy het dit op homself geneem om hierdie situasie te verander en beskou homself as 'n rolmodel: &quot;Ek wil 'n ou van die ghetto inspireer sodat hy kan ophou om op straathoeke rond te hang en te bedel, en eerder iets van sy lewe kan maak.&quot;&lt;ref&gt;[http://www.bbc.co.uk/worldservice/africa/features/rhythms/southafrica.shtml BBC World Service | Rhythms of the Continent&lt;!-- Bot generated title --&gt;]&lt;/ref&gt; In die liedjie &quot;Mdlwembe&quot; – wat letterlik &quot;probleemkind&quot; beteken – spreek hy sy gevoelens uit oor die buurt waarin hy grootgeword het. Hy praat oor die haglike lewensomstandighede in die township, veral die buitensporige vlakke van misdaad en geweld. Die reël &quot;Beware of the Zola boys; we do crime for money&quot; (&quot;Pasop vir die Zola-seuns; ons pleeg misdaad vir geld&quot;) weerspieël Zola se verlede sowel as die voortdurende ellende van die lewe in 'n ghetto.&lt;ref name=&quot;Mhlambi, Thokozani 2004&quot;&gt;Mhlambi, Thokozani. &quot;'Kwaitofabulous': The study of a South African urban genre.&quot; Journal of the Musical Arts in Africa, vol 1 (2004): 116-27.&lt;/ref&gt; Vandag werk Zola ten behoewe van jonger kunstenaars en help hy hulle om in die musiekbedryf opgeneem te word. Hy is 'n baanbreker op die gebied van maatskaplike optrede en liefdadigheidsprojekte in Suid-Afrika.&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;[http://www.mio.co.za/article.php?cat=muso&amp;id=507 Zola: Rising music icon of our time&lt;!-- Bot generated title --&gt;]&lt;/ref&gt;

[[Kwaito]] word as apolities bestempel en word dikwels geassosieer met die nastrewing van persoonlike [[rykdom]], 'n verheerlikte gangster-leefstyl en temas van ligsinnige verbruik – soortgelyk aan wat in baie Jamaikaanse Dancehall- en rap-musiek gevind word. Die genre word verbind met die nuwe politieke vryheid wat sedert die einde van [[apartheid]] in Suid-Afrika heers, asook met 'n afname in politieke onrus.&lt;ref&gt;Stanley-Niaah, Sonjah. &quot;Mapping of Black Atlantic Performance Geographies: From Slave Ship to Ghetto.&quot; In Black Geographies and the Politics of Place, ed. by Katherine McKittrick and Clyde Woods, 193–217. Cambridge, MA: South End Press, 2007&lt;/ref&gt; In hierdie opsig is die soort Kwaito wat deur Zola vervaardig word 'n uitsondering, aangesien dit sterk polities gelaai is en 'n sosiale boodskap oordra.&lt;ref&gt;[https://www.theguardian.com/film/2006/mar/16/popandrock 'I saw blood on the street' | Features | guardian.co.uk Film&lt;!-- Bot generated title --&gt;]&lt;/ref&gt;

Zola rap in [[isiZulu]] en maak intensief gebruik van Tsotsitaal, 'n plaaslike straattaal in Suid-Afrika. Hierdie vermenging van 'n omgangstaal met 'n nasionale taal bevorder beter interaksie tussen die kunstenaars en die gemeenskap.&lt;ref&gt;Nhlanhla Sibongile Mafu, Johannesburg, 2002 &quot;hybridization and slang in South African poetry&quot; Kagablog 12 Desember 2007&lt;/ref&gt; Vanweë die lirieke kan Suid-Afrikaners uit laer sosio-ekonomiese klasse wat in townships woon en Tsotsitaal praat, op 'n ander manier by Kwaito-musiek aanklank vind as by Kaapstadse of Amerikaanse hip-hop. Daarbenewens beskryf baie van sy liedjies lewensomstandighede in die townships, veral in [[Soweto]].&lt;ref name=&quot;Mhlambi, Thokozani 2004&quot; /&gt;

Op 7 Julie 2007 het Zola tydens die Suid-Afrikaanse been van Live Earth opgetree.

==Radio==
Dlamini is deel van die in 2025 gelanseerde Massiv Metro, 'n aanlynstasie wat deur DJ Sbu van stapel gestuur is.&lt;ref name=&quot;Zola rocking the airwaves&quot;&gt;{{Cite web|title=Zola rocking the airwaves|url=https://musicafricawakemedia.wordpress.com/2017/05/11/zola-rocking-the-airwaves/|work=eNCA|via=Music Africa Awake|language=en|access-date=19 Junie 2025}}&lt;/ref&gt;

==Filmografie==

===Televisie===
*''Yizo Yizo'' (seisoen 2)
*''Zola 7''
*''Rolling with Zola''
*''Zabalaza'' (seisoen 3)
*''aYeYe'' (seisoen 1)
*''Isibaya'' (seisoen 3 and 4)
*''iNkaba'' (seisoen 1)
*''Utatakho'' (seisoen 1)
*''Zaziwa'' (seisoen 1)

===Films===
•	''Drum'' (2004)
•	''Tsotsi'' (2005)

== Diskografie ==
*''Umdlwembe'' (2000)
*''Khokhovula'' (2002)
*''Bhambatha'' (2004)
*''Ibutho'' (2005)
*''Tsotsi'' (klankbaan van die 2005 rolprent)
*''Impepho'' (2009)
*''Unyezi'' (2011)
*''Intathakusa'' (2014)

==Toekennings==
Hy het vier [[Suid-Afrikaanse Musiekpryse]] (SAMA) gewen:
*Kunstenaar van die Jaar – 2002
*Beste Klankbaan – Yizo Yizo
*Beste Musiekvideo – Ghetto Scandalous
*Beste Kwaito-album – Umdlwembe

Hy het ook in 2001 drie Metro FM-toekennings ontvang:
*Liedjie van die Jaar – ''Ghetto Scandalous''
*Beste Album van die Jaar – ''Umdlwembe''
*Beste Kwaito-album – ''Umdlwembe''&lt;ref name=&quot;redlive.co.za&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.redlive.co.za/happened-bonginkosi-dlamini/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20181029191651/http://www.redlive.co.za/happened-bonginkosi-dlamini/ |archive-date=29 Oktober 2018 |title=What Happened To Bonginkosi Dlamini AKA Zola 7 - RedLive}}&lt;/ref&gt;

==Verwysings==
{{Verwysings}}
{{Normdata}}


{{DEFAULTSORT:Dlamini, Bonginkosi}}
[[Kategorie:Geboortes in 1977]]
[[Kategorie:Lewende mense]]
[[Kategorie:Suid-Afrikaanse musici]]</text>
      <sha1>s4tl7q77bj6o9zrynq4ehorwyb8plhu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Aanvalle in Noorweë op 22 Julie 2011</title>
    <ns>0</ns>
    <id>470101</id>
    <revision>
      <id>2977170</id>
      <parentid>2976086</parentid>
      <timestamp>2026-10-09T22:29:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>131157</id>
      </contributor>
      <comment>Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>2977170</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="218708" sha1="111csnvxpageljondoau1wbmm63jnm1" xml:space="preserve">{{Kort beskrywing|Binnelandse terreuraanvalle in Noorweë in 2011}}
{{Inligtingskas Burgerlike aanval
| title = Aanvalle in Noorweë op 22 Julie 2011
| image = Oslo view of city after July 2011 bombing.jpg
| caption = Oslo 33 minute ná die ontploffing
| location = [[Oslo]] en [[Utøya]], [[Noorweë]]
| target = Lede van die Arbeidersparty&lt;ref name=&quot;cell-claims-bbc&quot;&gt;{{cite news |title=Norway: Anders Behring Breivik claims 'two more cells' |url=https://www.bbc.co.uk/news/world-europe-14280210 |agency=BBC News |date=25 Julie 2011}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;first-remand-hearing&quot;&gt;{{cite news |title=Arbeiderpartiet har sveket landet, og prisen fikk de betale fredag |url=http://www.nrk.no/nyheter/norge/1.7725980 |agency=NRK |language=no |trans-title=Die Arbeidersparty het die land verraai, en die prys het hulle Vrydag betaal |date=25 Julie 2011}}&lt;/ref&gt;
| map = Oslo and Utøya v2.jpg
| map_caption = Die plekke van die aanvalle: die regeringskwartier in Oslo en die eiland Utøya in [[Buskerud]]
| coordinates = {{Coord|59.915184|10.746015|type:landmark_region:NO|display=inline}} (Regjeringskvartalet)&lt;br /&gt;{{Coord|60.023288|10.247704|type:landmark_region:NO|display=inline}} (Utøya)
| date = 22 Julie 2011
| time = {{Plainlist|style=margin-top:0.5em|
* '''Bomaanval in Oslo:''' 15:25&lt;ref name=&quot;NORSAR_seismic_data&quot; /&gt;
* '''Skietery op Utøya:''' 17:22 tot 18:34&lt;ref name=&quot;NotatNBPD&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.regjeringen.no/pages/35819707/NBPD_02.pdf |title=Notat – Redgjørelse Stortinget |publisher=Politiet |date=10 November 2011 |access-date=10 November 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131215095819/http://www.regjeringen.no/pages/35819707/NBPD_02.pdf |archive-date=15 Desember 2013 |url-status=dead |language=no}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;BreiviksBevegelser&quot;&gt;{{cite news |url=http://www.aftenposten.no/nyheter/iriks/22juli/Slik-var-Behring-Breiviks-bevegelser-pa-Utoya-6806375.html |title=Slik var Behring Breiviks bevegelser på Utøya |newspaper=Aftenposten |date=16 April 2012 |access-date=16 April 2012 |language=no}}&lt;/ref&gt;
}} (Sentraal-Europese Somertyd)
| timezone = UTC+02:00
| type = {{Hlist|motorbomaanval|massaskietery|[[massamoord]]|binnelandse terrorisme|verregse terrorisme}}
| weapons = '''Oslo:''' ANFO-bestelwabom

'''Utøya:'''
* Ruger Mini-14 halfoutomatiese geweer, kaliber .223
* Glock 34 halfoutomatiese pistool, 9&amp;nbsp;mm&lt;ref name=&quot;weapons1&quot;&gt;{{cite news |title=Skutt på kloss hold |url=http://www.dagsavisen.no/samfunn/skutt-pa-kloss-hold/ |newspaper=Dagsavisen |language=no |trans-title=Op kortafstand geskiet |date=3 Mei 2012 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120517201704/http://www.dagsavisen.no/samfunn/skutt-pa-kloss-hold/ |archive-date=17 Mei 2012}}&lt;/ref&gt;
* Benelli Nova pompaksie-haelgeweer, kaliber 12 (afgesaag; nie gebruik nie)&lt;ref name=&quot;NOU2012&quot;&gt;{{cite web |url=https://www.regjeringen.no/no/dokumenter/nou-2012-14/id697260/?ch=7 |title=NOU 2012: 14 |date=13 Augustus 2012 |language=no}}&lt;/ref&gt;
* Bajonet (nie gebruik nie)&lt;ref name=&quot;pidd-bayonet&quot;&gt;{{cite news |last=Pidd |first=Helen |date=19 April 2012 |title=Anders Behring Breivik planned to film beheading of former prime minister |url=https://www.theguardian.com/world/2012/apr/19/breivik-targeted-former-pm-brundtland |access-date=1 September 2025 |work=The Guardian |language=en-GB |issn=0261-3077}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;junge-star&quot;&gt;{{cite web |agency=AFP |first=Heiko |last=Junge |date=3 Mei 2012 |title=Anders Breivik trial: Witnesses detail island shooting rampage that killed 69 |url=https://www.thestar.com/news/world/anders-breivik-trial-witnesses-detail-island-shooting-rampage-that-killed-69/article_88ddb210-ddd0-5bfb-bb67-4c48fff50fde.html |access-date=1 September 2025 |website=Toronto Star |language=en}}&lt;/ref&gt;
* Mes (nie gebruik nie)&lt;ref name=&quot;aljazeera-nice&quot;&gt;{{cite news |title=Breivik says he is nice person |url=https://www.aljazeera.com/news/2012/4/20/norway-mass-killer-says-he-was-a-nice-person |access-date=1 September 2025 |agency=Al Jazeera |language=en}}&lt;/ref&gt;
| fatalities = 77 (8 deur die bom, 67 deur skote, 2 onregstreeks)&lt;ref name=&quot;dtoll-names&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;dtoll-all-names-published&quot; /&gt;
| injuries = meer as 323 (meer as 210 deur die bom, 33 deur skote, meer as 80 onregstreeks)&lt;ref name=&quot;formell-tiltale&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;ems-response&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;helsedir-rapport&quot; /&gt;
| perp = [[Anders Behring Breivik]]
| motive =
* Verregse terrorisme
* [[Wit oppergesag]]
* [[Islamofobie]]
* Teenkanting teen immigrasie
* Geloof in die samesweringsteorieë van [[Witvolksmoordsamesweringsteorie|wit volksmoord]], kulturele Marxisme en Eurabië&lt;ref name=&quot;icct-manifesto&quot;&gt;{{cite web |title=The Anti-Islamist: Anders Behring Breivik's Manifesto |url=https://icct.nl/publication/anti-islamist-anders-behring-breiviks-manifesto |access-date=30 Augustus 2026 |website=icct.nl}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;gnet-13years&quot;&gt;{{cite web |title=13 Years On: The Enduring Influence of Breivik's Manifesto on Far-Right Terror |url=https://gnet-research.org/2024/07/24/13-years-on-the-enduring-influence-of-breiviks-manifesto-on-far-right-terror/ |access-date=30 Augustus 2026 |website=gnet-research.org}}&lt;/ref&gt;
* Vergelding vir die [[NAVO]] se bombardement van Joego-Slawië&lt;ref name=&quot;npr-revolution&quot;&gt;{{cite web |url=https://www.npr.org/2011/07/24/138652836/lawyer-norway-suspect-wanted-a-revolution |title=Lawyer: Norway Suspect Wanted A Revolution |date=24 Julie 2011 |publisher=NPR}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;rferl-yugoslavia&quot;&gt;{{cite web |url=https://www.rferl.org/a/christchurch-attacks-yugoslavia-tarrant-inspiration-suspect-new-zealand/29823655.html |title=Christchurch Attacks: Suspect Took Inspiration From Former Yugoslavia's Ethnically Fueled Wars |date=15 Maart 2019 |publisher=RFE/RL}}&lt;/ref&gt;
| verdict = Regtens toerekeningsvatbaar en skuldig op albei aanklagte
| convictions = '''Aanklag I''' (die bomaanval in Oslo):
* Moord met voorbedagte rade en verswarende omstandighede (8 aanklagte)
* Poging tot moord (9 aanklagte)
* Terrorisme
* Die veroorsaking van 'n gevaarlike ontploffing

'''Aanklag II''' (die skietery op Utøya):
* Moord met voorbedagte rade en verswarende omstandighede (69 aanklagte)
* Poging tot moord (33 aanklagte)
* Terrorisme

'''Vonnis:''' 21 jaar voorkomende aanhouding met die moontlikheid van onbepaalde verlenging
}}

Op 22 Julie 2011 het die 32-jarige verregse ekstremis [[Anders Behring Breivik]] twee binnelandse terreuraanvalle in [[Noorweë]] teen die regering, die burgerlike bevolking en 'n somerkamp van die Arbeidersjeugliga (AUF) uitgevoer, waarin altesaam 77 mense omgekom het.

Die eerste aanval was 'n motorbomontploffing in Regjeringskvartalet, die uitvoerende regeringskwartier van Noorweë, in [[Oslo]] om 15:25:22 Sentraal-Europese Somertyd.&lt;ref name=&quot;NORSAR_seismic_data&quot;&gt;{{cite web |title=Eksplosjonen i Oslo sentrum 22. juli 2011 |url=https://jordskjelv.no/cgi-bin/showpage.cgi?type=siste&amp;id=1311425084 |language=no |trans-title=Die ontploffing in Oslo op 22 Julie 2011 |date=23 Julie 2011 |access-date=1 Augustus 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120328060125/http://www.jordskjelv.no/cgi-bin/showpage.cgi?type=siste&amp;id=1311425084 |archive-date=28 Maart 2012 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt; Die bom is in 'n [[Volkswagen Crafter]]-bestelwa&lt;ref name=&quot;car-remains&quot;&gt;{{cite news |title=Her er restene av bombebilen |url=http://nrk.no/nyheter/norge/1.7851932 |agency=NRK |language=no |trans-title=Hier is die oorblyfsels van die motor |date=29 Oktober 2011}}&lt;/ref&gt; langs die toringblok geplaas waarin die kantoor van die destydse eerste minister, [[Jens Stoltenberg]], was.&lt;ref name=&quot;ccvt-photos&quot;&gt;{{cite news |title=Ble sett av ti kameraer |url=http://www.abcnyheter.no/nyheter/110916/ble-sett-av-10-kameraer |newspaper=ABC Nyheter |language=no |trans-title=Is deur tien kameras gesien |date=16 September 2011 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20111211102519/http://www.abcnyheter.no/nyheter/110916/ble-sett-av-10-kameraer |archive-date=11 Desember 2011}}&lt;/ref&gt; Die ontploffing het agt mense doodgemaak en minstens 210 beseer, twaalf van hulle ernstig.&lt;ref name=&quot;formell-tiltale&quot;&gt;{{cite news |title=Dette er Breivik tiltalt for |url=http://www.nrk.no/nyheter/norge/1.8024605 |publisher=NRK |language=no |trans-title=Breivik se akte van beskuldiging |date=7 Maart 2012}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;ems-response&quot;&gt;{{cite news |title=Oslo government district bombing and Utøya island shooting July 22, 2011: The immediate prehospital emergency medical service response |url=http://www.sjtrem.com/content/20/1/3 |publisher=Scandinavian Journal of Trauma, Resuscitation and Emergency Medicine |date=26 Januarie 2012}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;helsedir-rapport&quot;&gt;{{cite web |title=Læring for bedre beredskap; Helseinnsatsen etter terrorhendelsene 22. juli 2011 |url=http://helsedirektoratet.no/publikasjoner/lering-for-bedre-beredskap-/Sider/default.aspx |language=no |date=9 Maart 2012 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20131029075640/http://helsedirektoratet.no/publikasjoner/lering-for-bedre-beredskap-/Sider/default.aspx |archive-date=29 Oktober 2013}}&lt;/ref&gt;

Die tweede aanval het minder as twee uur later by 'n somerkamp op die eiland [[Utøya]] in die Tyrifjord in [[Buskerud]] plaasgevind. Die kamp is deur die AUF, die jeugvleuel van die regerende Noorse Arbeidersparty, gereël. Breivik, geklee in 'n tuisgemaakte polisie-uniform en met 'n valse identiteitsbewys, het met die bewering dat hy ná die bomaanval 'n roetine-ondersoek doen, op die eiland aangekom. Sy teenwoordigheid het die verdenking van die kamp se organiseerder en daarna van 'n veiligheidswag gewek, en Breivik het hulle albei doodgemaak.&lt;ref name=&quot;fake-uniform1&quot;&gt;{{cite news |title=Slik skaffet han politiuniformen |url=http://www.nrk.no/nyheter/norge/1.7725557 |agency=NRK |language=no |trans-title=So het hy die uniform bekom |date=24 Julie 2011}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;fake-uniform2&quot;&gt;{{cite news |title=Slik var Behring Breivik kledd for å drepe |url=http://www.dagbladet.no/2011/11/20/nyheter/innenriks/terror/terrorangrepet/anders_behring_breivik/19084856/ |newspaper=Dagbladet |language=no |trans-title=So was Behring Breivik aangetrek om te moor |date=20 November 2011}}&lt;/ref&gt; Daarna het hy op die deelnemers begin skiet en 69 van hulle doodgemaak&lt;ref name=&quot;dtoll-names&quot;&gt;{{cite web |title=Terrorofrene på Utøya og i Oslo |url=http://www.vg.no/nyheter/innenriks/oslobomben/ofre/ |work=Verdens Gang |publisher=Schibsted ASA |language=no |access-date=29 Julie 2011 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110909043438/http://www.vg.no/nyheter/innenriks/oslobomben/ofre/ |archive-date=9 September 2011}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;dtoll-all-names-published&quot;&gt;{{cite web |title=Navn på alle terrorofre offentliggjort |url=http://www.vg.no/nyheter/innenriks/oslobomben/artikkel.php?artid=10080895 |work=Verdens Gang |publisher=Schibsted ASA |date=29 Julie 2011 |language=no |access-date=27 September 2011 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20111123175220/http://www.vg.no/nyheter/innenriks/oslobomben/artikkel.php?artid=10080895 |archive-date=23 November 2011}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;died-from-wounds&quot;&gt;{{cite news |url=http://www.ostlendingen.no/nyheter/en-av-de-sarede-dode-pa-sykehuset-1.6381849 |title=En av de sårede døde på sykehuset |date=24 Julie 2011 |newspaper=Østlendingen |access-date=25 Julie 2011 |language=no |trans-title=Een van die gewondes is in die hospitaal oorlede}}&lt;/ref&gt; en 33 beseer.&lt;ref name=&quot;ems-response&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;helsedir-rapport&quot; /&gt; Onder die dooies was vriende van Stoltenberg en die stiefbroer van die Noorse kroonprinses Mette-Marit.&lt;ref name=&quot;trond-berntsen&quot;&gt;{{cite news |title=Norway killings: Princess's brother Trond Berntsen among dead |url=https://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/europe/norway/8659298/Norway-killings-Princesss-brother-Trond-Berntsen-among-dead.html |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20220112/https://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/europe/norway/8659298/Norway-killings-Princesss-brother-Trond-Berntsen-among-dead.html |archive-date=12 Januarie 2022 |url-access=subscription |url-status=live |newspaper=The Daily Telegraph |location=Londen |first=Raf |last=Sanchez |date=25 Julie 2011}}&lt;/ref&gt;

Die aanval was die dodelikste in Noorweë sedert die [[Tweede Wêreldoorlog]].&lt;ref name=&quot;open&quot;&gt;{{cite news |title=Prime minister: Norway still 'an open society' despite 'the horror' |url=http://articles.cnn.com/2011-07-25/world/norway.terror.attacks_1_norway-since-world-war-crown-princess-mette-marit-labour-party |publisher=CNN |date=25 Julie 2011 |access-date= 3 Oktober 2026 |archive-date=24 Januarie 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120124191611/http://articles.cnn.com/2011-07-25/world/norway.terror.attacks_1_norway-since-world-war-crown-princess-mette-marit-labour-party?_s=PM%3AWORLD |url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;tretimer&quot;&gt;{{cite news |title=Tre timer som forandret Norge |url=http://www.aftenbladet.no/nyheter/lokalt/Tre-timer-som-forandret-Norge-2911085.html |newspaper=Stavanger Aftenblad |language=no |trans-title=Drie uur wat Noorweë verander het |date=28 Desember 2011 |access-date=28 Januarie 2012 |archive-date=31 Maart 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160331181442/http://www.aftenbladet.no/nyheter/lokalt/Tre-timer-som-forandret-Norge-2911085.html |url-status=dead}}&lt;/ref&gt; 'n Opname het bevind dat een uit elke vier Noorweërs iemand ken wat deur die aanvalle geraak is.&lt;ref name=&quot;klassekampen-survey&quot;&gt;{{cite news |title=1 av 4 kjenner rammede |url=http://www.klassekampen.no/59186/article/item/null/-av--kjenner-rammede |newspaper=Klassekampen |language=no |trans-title=1 uit 4 ken 'n slagoffer |date=19 Augustus 2011}}&lt;/ref&gt; Die [[Europese Unie]], die [[NAVO]] en verskeie lande het hul steun aan Noorweë betuig en die aanvalle veroordeel. Die Gjørv-verslag van 2012 het bevind dat die Noorse polisie die bomaanval kon verhoed het en Breivik vinniger op Utøya kon vastrek, en dat maatreëls om verdere aanvalle te voorkom en &quot;nadelige gevolge te versag&quot; ingestel moes gewees het.&lt;ref name=&quot;bbc-couldhave&quot;&gt;{{cite news |title=Norway police 'could have stopped Breivik sooner' |url=https://www.bbc.co.uk/news/world-europe-19241327 |access-date=1 September 2012 |agency=BBC News Europe |date=13 Augustus 2012}}&lt;/ref&gt;

Die Noorse [[polisie]] het Breivik op Utøya in hegtenis geneem&lt;ref name=&quot;reuters1&quot;&gt;{{cite news |title=Man held after Norway attacks right-wing extremist: report |url=https://www.reuters.com/article/us-norway-gunman-idUSTRE76L6LZ20110722 |work=Reuters |date=22 Julie 2011 |access-date=22 Julie 2011}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;breivik-surrender&quot;&gt;{{cite news |title=Norway shootings: Anders Behring Breivik surrendered with his hands above his head |url=https://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/europe/norway/8666351/Norway-shootings-Anders-Behring-Breivik-surrendered-with-his-hands-above-his-head.html |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20220112/https://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/europe/norway/8666351/Norway-shootings-Anders-Behring-Breivik-surrendered-with-his-hands-above-his-head.html |archive-date=12 Januarie 2022 |url-access=subscription |url-status=live |newspaper=The Telegraph |date=27 Julie 2011 |location=Londen |first=Gordon |last=Rayner}}&lt;/ref&gt; en hom van albei aanvalle aangekla.&lt;ref name=&quot;breivik-admits1&quot;&gt;{{cite news |title=Norway suspect Anders Behring Breivik 'admits attacks' |url=https://www.bbc.co.uk/news/world-europe-14265094 |publisher=BBC News |date=24 Julie 2011}}&lt;/ref&gt; Sy verhoor het tussen 16 April en 22 Junie 2012 in die distrikshof van Oslo plaasgevind, waar Breivik erken het dat hy die aanvalle uitgevoer het, maar strafregtelike skuld ontken en hom op noodtoestand ({{lang|la|jus necessitatis}}) beroep het.&lt;ref name=&quot;cnn-humanrights&quot;&gt;{{cite news |title=Norwegians value respecting killer's human rights |url=https://edition.cnn.com/2012/04/17/world/europe/norway-breivik-court-magnay/ |publisher=CNN |date=17 April 2012}}&lt;/ref&gt; Op 24 Augustus is hy skuldig bevind soos aangekla en tot 21 jaar voorkomende aanhouding gevonnis, met die moontlikheid van onbepaalde verlengings van vyf jaar elk ter wille van openbare veiligheid. Dit is die swaarste vonnis wat Noorweë toelaat.

== Voorbereiding vir die aanvalle ==
Breivik was reeds minstens vanaf 2009 met die voorbereiding van die aanvalle besig, hoewel hy sy gewelddadige bedoelings weggesteek het.&lt;ref name=&quot;nyt-parallel&quot;&gt;{{cite news |url=https://www.nytimes.com/2011/07/25/world/europe/25breivik.html |title=Oslo Suspect Cultivated Parallel Life to Disguise 'Martyrdom Operation' |date=24 Julie 2011 |access-date=25 Julie 2011 |work=The New York Times |first1=Michael |last1=Schwirtz |first2=Matthew |last2=Saltmarsh}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;manifesto1&quot;&gt;{{cite news |url=https://www.washingtonpost.com/r/2010-2019/WashingtonPost/2011/07/24/National-Politics/Graphics/2083+-+A+European+Declaration+of+Independence.pdf |title=2083: A European Declaration of Independence |last=Behring Breivik |first=Anders |newspaper=The Washington Post |archive-url=https://web.archive.org/web/20111202151947/http://www.washingtonpost.com/r/2010-2019/WashingtonPost/2011/07/24/National-Politics/Graphics/2083+-+A+European+Declaration+of+Independence.pdf |archive-date=2 Desember 2011 |url-status=live |access-date=11 April 2012}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;manifesto2&quot;&gt;{{cite web |url=https://archive.org/details/2083_A_European_Declaration_of_Independence |title=2083: A European Declaration of Independence |last=Behring Breivik |first=Anders |publisher=[[Internet Archive]] |access-date=11 April 2012}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;tyden&quot; /&gt;

=== Mislukte poging om wapens in Praag te koop ===
Breivik het laat in Augustus en vroeg in September 2010 ses dae in [[Praag]] deurgebring. Ná sy navrae op die internet het hy aangeteken dat &quot;Praag bekend is daarvoor dat dit dalk die belangrikste deurvoerpunt vir onwettige dwelms en wapens in Europa is&quot;. Hoewel Praag een van die laagste misdaadsyfers onder Europese hoofstede het,&lt;ref name=&quot;ct24-safer&quot;&gt;{{cite news |url=https://ct24.ceskatelevize.cz/ekonomika/1258302-czechtourism-praha-je-bezpecnejsi-nez-viden |title=CzechTourism: Praha je bezpečnější než Vídeň |trans-title=CzechTourism: Praag is veiliger as Wene |publisher=ČT24 |date=15 Junie 2011 |language=cs}}&lt;/ref&gt; het hy bedenkinge oor sy eie veiligheid gehad en geskryf dat hy voor sy reis gedink het Praag is 'n gevaarlike plek met &quot;baie brutale en siniese misdadigers&quot;.&lt;ref name=&quot;prague&quot;&gt;{{cite web |url=https://www.novinky.cz/clanek/zbrane-pro-sve-smrtici-tazeni-chtel-breivik-nakoupit-v-nebezpecne-praze-105014 |title=Zbraně pro své smrtící tažení chtěl Breivik nakoupit v 'nebezpečné Praze' |trans-title=Breivik wou wapens vir sy dodelike veldtog in die 'gevaarlike Praag' koop |publisher=novinky.cz |date=24 Julie 2011 |language=cs}}&lt;/ref&gt;

Hy het die agterste sitplekke van sy Hyundai Atos uitgehol om genoeg plek vir die vuurwapens te hê wat hy gehoop het om te koop. Ná twee dae het hy 'n prospektus vir 'n mineraalontginningsonderneming laat druk, wat vir hom 'n alibi moes verskaf as iemand hom daarvan sou verdink dat hy 'n terreuraanval beplan.&lt;ref name=&quot;prague&quot; /&gt; Hy wou 'n aanvalsgeweer van die [[AK-47]]-tipe,&lt;ref name=&quot;novinky-kontakty&quot;&gt;{{cite web |url=https://www.novinky.cz/clanek/breivikovi-chybely-kontakty-jinak-by-v-praze-zbrane-sehnal-105580 |title=Breivikovi chyběly kontakty, jinak by v Praze zbraně sehnal |trans-title=Breivik het kontakte kortgekom, anders sou hy wapens in Praag in die hande gekry het |publisher=novinky.cz |date=26 Julie 2011 |language=cs}}&lt;/ref&gt; 'n Glock-[[pistool]], handgranate en 'n raketaangedrewe granaat koop, en het gesê dat die laaste twee 'n &quot;bonus&quot; sou wees.&lt;ref name=&quot;tyden&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;prague&quot; /&gt;

Breivik het verskeie vals polisiekentekens laat druk om saam met 'n polisie-uniform te dra wat hy onwettig op die [[internet]] bekom het en later tydens die aanval aangehad het.&lt;ref name=&quot;fake-uniform1&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;fake-uniform2&quot; /&gt; Teen sy verwagting kon hy geen vuurwapens in [[Tsjeggië]] bekom nie, en het dit die &quot;eerste groot terugslag in [sy] operasie&quot; genoem. Uiteindelik het hy tot die gevolgtrekking gekom dat Praag &quot;ver van 'n ideale stad is om wapens te koop&quot;, niks soos &quot;wat die BBC berig het&quot; nie, en dat hy &quot;veiliger in Praag as in Oslo&quot; gevoel het.&lt;ref name=&quot;tyden&quot;&gt;{{cite news |url=https://t.tyden.cz/rubriky/zahranici/evropa/norsky-vrah-shanel-zbrane-i-u-motorkaru-v-praze_207777.html |title=Praha je moc bezpečná, pušku tu neseženu, litoval norský zabiják |trans-title=Praag is te veilig om 'n geweer in die hande te kry, het die Noorse moordenaar gekla |work=Týden |date=24 Julie 2011 |language=cs |access-date=22 November 2018 |archive-date=17 Desember 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191217053049/https://t.tyden.cz/rubriky/zahranici/evropa/norsky-vrah-shanel-zbrane-i-u-motorkaru-v-praze_207777.html |url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;prague&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;cz po&quot;&gt;{{cite news |url=http://www.ceskapozice.cz/en/news/society/oslo-killer-sought-weapons-prague%E2%80%99s-underworld |title=Oslo killer sought weapons from Prague's underworld |publisher=Czech Position |date=25 Julie 2011 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110912110627/http://www.ceskapozice.cz/en/news/society/oslo-killer-sought-weapons-prague%E2%80%99s-underworld |archive-date=12 September 2011}}&lt;/ref&gt;

=== Bewapening in Noorweë en via die internet ===
Breivik was oorspronklik van voorneme om wapens in [[Duitsland]] of [[Serwië]] te probeer bekom as sy sending in Praag sou misluk. Die Tsjeggiese teleurstelling het hom laat besluit om sy wapens deur wettige kanale aan te skaf.&lt;ref name=&quot;cz po&quot; /&gt; Hy het besluit om 'n halfoutomatiese [[geweer]] en 'n Glock-pistool wettig in Noorweë te bekom, met die aantekening dat hy &quot;'n skoon strafregister, 'n jaglisensie en twee wapens ('n Benelli Nova pompaksie-haelgeweer van kaliber 12 en 'n Weatherby Vanguard slotaksiegeweer van kaliber .308) al sewe jaar lank&quot; het, en dat die wettige verkryging van die wapens dus nie 'n probleem moes wees nie.&lt;ref name=&quot;tyden&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;NOU2012&quot; /&gt;

Met sy terugkeer na Noorweë wou Breivik oorspronklik 'n Ruger Mini-30 halfoutomatiese karabyn van kaliber 7,62×39&amp;nbsp;mm koop, omdat dit die tussenpatroon vuur wat dieselfde is as die kaliber van die AK-47. Hy het egter op 'n streng wetlike en administratiewe hindernis gestuit, want hy het reeds 'n slotaksiegeweer van kaliber .308 besit. In sy geskrifte het hy 'n grondige wanbegrip van vuurwapenballistiek getoon deur verkeerdelik te glo dat 7,62×39&amp;nbsp;mm en .308 Winchester dieselfde kalibers is, en omdat die Noorse wapenwette streng regverdiging vir die besit van meer as een vuurwapen van dieselfde kaliber vereis het, het hy paniekbevange geraak. Hy was bang dat 'n aansoek om 'n Ruger Mini-30 oortollig op sy papierwerk sou lyk. Hy was bekommerd dat noukeurige polisieklerke die oorvleuelende kalibers sou opmerk, sy aansoek sou afkeur en hom aan 'n dieper agtergrondondersoek sou onderwerp wat sy hele plan kon laat uitlek.&lt;ref name=&quot;ttag-mini14&quot;&gt;{{cite web |url=https://www.thetruthaboutguns.com/norwegian-spree-killer-anders-behring-breivik-used-ruger-mini-14/ |access-date=6 Augustus 2026 |website=www.thetruthaboutguns.com |title=Norwegian Spree Killer Anders Behring Breivik Used Ruger Mini-14}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;telegraph-quotes&quot;&gt;{{cite web |date=18 Augustus 2011 |title=Norway shooting: quotes from Anders Behring Breivik's online manifesto |url=https://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/europe/norway/8657727/Norway-shooting-quotes-from-Anders-Behring-Breiviks-online-manifesto.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20241201005557/https://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/europe/norway/8657727/Norway-shooting-quotes-from-Anders-Behring-Breiviks-online-manifesto.html |archive-date=1 Desember 2024 |access-date=9 Maart 2025 |website=The Telegraph}}&lt;/ref&gt; Om te verseker dat sy aansoek sonder waarskuwingstekens deurgaan, het Breivik 'n wettige permit vir 'n Ruger Mini-14 halfoutomatiese karabyn van kaliber .223 bekom, oënskynlik met die doel om takbokke te jag.&lt;ref name=&quot;bbc-manifesto-chilling&quot;&gt;{{cite news |date=24 Julie 2011 |title='Breivik manifesto' details chilling attack preparation |url=https://www.bbc.com/news/world-europe-14267007 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250119105414/https://www.bbc.com/news/world-europe-14267007 |archive-date=19 Januarie 2025 |access-date=9 Maart 2025 |agency=BBC News}}&lt;/ref&gt; Hy het dit laat in 2010 vir €1&amp;nbsp;400 gekoop. Ten spyte daarvan dat hy sy aanvanklike kaliberkeuse verloor het, was Breivik met die wending tevrede. Hy het in sy manifes aangeteken dat die halfoutomatiese Mini-14 die mees &quot;weermagagtige&quot; wettige geweer was wat hy onder Noorweë se streng wette op burgerlike vuurwapens suksesvol kon bekom.&lt;ref name=&quot;huffpost-mini14&quot;&gt;{{cite web |last=Sugarmann |first=Josh |date=27 Julie 2011 |title=Norway Shooter's Mini-14: The &quot;Poor Man's Assault Rifle&quot; |url=https://www.huffpost.com/entry/norway-shooters-mini-14-t_b_911155 |access-date=6 Augustus 2026 |website=HuffPost |language=en}}&lt;/ref&gt;

Om 'n permit vir die pistool te kry, was moeiliker, omdat hy gereelde bywoning van 'n sportskietklub moes bewys.&lt;ref name=&quot;prague&quot; /&gt; Hy het ook tien magasyne van 30 patrone elk vir die geweer by 'n Amerikaanse verskaffer gekoop, en ses magasyne vir die pistool, waaronder vier van 30 patrone, in Noorweë. Van November 2010 tot Januarie 2011 het hy vyftien oefensessies by die Oslose Pistoolklub deurloop, en teen middel Januarie is sy aansoek om 'n Glock-pistool te koop goedgekeur.&lt;ref name=&quot;ft-specific&quot;&gt;{{cite news |url=https://www.ft.com/content/b5a1b3ce-b60b-11e0-8bed-00144feabdc0 |title=Suspect focused on buying specific weapons |work=Financial Times |date=24 Julie 2011}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;skaffetvapen&quot;&gt;{{cite news |url=http://www.bt.no/nyheter/innenriks/Skaffet-seg-vpen-p-lovlig-vis-2542413.html |title=Skaffet seg våpen på lovlig vis |date=24 Julie 2011 |work=Bergens Tidende |publisher=Norsk Telegrambyrå |language=no |access-date=24 Julie 2011}}&lt;/ref&gt;

Breivik het in sy manifes beweer dat hy 300&amp;nbsp;g natriumnitraat&lt;ref name=&quot;channel4-cells&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.channel4.com/news/norway-gunman-to-appear-in-court |title=Norway gunman claims two more terror cells exist |date=25 Julie 2011 |publisher=Channel 4 |access-date=18 April 2012}}&lt;/ref&gt; vir €10 by 'n Poolse winkel gekoop het.&lt;ref name=&quot;PAP_Wroclaw&quot; /&gt; Die Poolse veiligheidsagentskap ABW het die eienaar van die maatskappy op 24 Julie 2011 ondervra.&lt;ref name=&quot;PAP_Wroclaw&quot;&gt;{{cite news |first=Paulina |last=Iwińska |language=pl |url=http://wroclaw.naszemiasto.pl/artykul/wroclaw-prokuratura-wszczela-sledztwo-w-sprawie-chemikaliow,3186137,art,t,id,tm.html |date=26 Julie 2011 |publisher=naszemiasto.pl |agency=PAP |title=Wrocław: Prokuratura wszczęła śledztwo w sprawie chemikaliów dla Breivika |access-date=22 November 2018}}&lt;/ref&gt; Breivik se Poolse aankope het daartoe gelei dat hy aanvanklik op die waglys van die Noorse intelligensiediens geplaas is, wat egter nie opgetree het nie omdat hulle nie geglo het dat sy bedrywighede vir hul vrese oor terreur ter sake was nie.&lt;ref name=&quot;sky-watchlist&quot;&gt;{{cite news |url=http://news.sky.com/skynews/Home/World-News/Norway-Anders-Behring-Breivik-Was-On-Intelligence-Watch-List-After-Buying-Chemicals-Online/Article/201107416036733 |title=Norwegian 'MI5' Had Massacre Suspect on List |date=25 Julie 2011 |publisher=Sky News |access-date=25 Julie 2011 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

Hy het ook 'n laaste kerkdiens, in die Frognerkerk in Oslo, voor die aanval beplan.&lt;ref name=&quot;prague&quot; /&gt;

==== Breivik Geofarm ====
Op 18 Mei 2009 het Breivik 'n eenmansaak met die naam ''Breivik Geofarm'' gestig, 'n onderneming wat met die gefingeerde doel om groente, spanspekke, wortels en knolle te kweek geregistreer is.&lt;ref name=&quot;purehelp&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.purehelp.no/company/details/breivikgeofarm/994089269 |title=Breivik Geofarm – 994089269 – Firmapresentasjon |website=Purehelp.no |language=no |date=18 Mei 2009 |access-date=16 Augustus 2011}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;brreg-geofarm&quot;&gt;{{cite web |url=http://w2.brreg.no/enhet/sok/detalj.jsp?orgnr=994089269 |title=Nøkkelopplysninger fra Enhetsregisteret |website=brreg.no |language=no |publisher=Die Brønnøysund-registersentrum |date=18 Mei 2009 |access-date=31 Mei 2017}}&lt;/ref&gt; Die werklike doel was om toegang tot chemikalieë en materiale te verkry, veral [[kunsmis]] wat sonder verdenking vir die vervaardiging van [[springstof]] gebruik kon word.&lt;ref name=&quot;spiegel-unauffaellig&quot;&gt;{{cite web |last=Diehl |first=Jörg |date=26 Julie 2011 |title=Anders Breivik – Der unauffällige Massenmörder |url=https://www.spiegel.de/panorama/justiz/anders-breivik-der-unauffaellige-massenmoerder-a-776763.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250123125432/https://www.spiegel.de/panorama/justiz/anders-breivik-der-unauffaellige-massenmoerder-a-776763.html |archive-date=23 Januarie 2025 |access-date=9 Maart 2025 |website=Der Spiegel |language=de}}&lt;/ref&gt;

Die saak se besigheidsadres is as die munisipaliteit Åmot in Hedmark opgegee. Op 4 Mei 2011 het Breivik 6&amp;nbsp;ton kunsmis deur Geofarm by Felleskjøpet gekoop: 3&amp;nbsp;ton [[ammoniumnitraat]] en 3&amp;nbsp;ton kalsiumammoniumnitraat. Volgens bure is al die kunsmis in sy skuur gebêre.&lt;ref name=&quot;dagbladet-seks-tonn&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.dagbladet.no/2011/07/23/nyheter/terror/innenriks/17425643/ |title=Breivik kjøpte seks tonn kunstgjødsel i mai |language=no |website=Dagbladet.no |date=23 Julie 2011 |access-date=16 Augustus 2011}}&lt;/ref&gt; Nadat die polisie en bomkundiges 'n rekonstruksie van die bom met 'n gelyke hoeveelheid kunsmis op die plaas in Åmot uitgevoer het, het hulle bevind dat die bom 950&amp;nbsp;kg geweeg het,&lt;ref name=&quot;aftenposten-950&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.aftenposten.no/nyheter/iriks/article4221239.ece |title=Bomben i Regjeringskvartalet var 950 kg |language=no |website=Aftenposten.no |access-date=21 Januarie 2012 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20111117070923/http://www.aftenposten.no/nyheter/iriks/article4221239.ece |archive-date=17 November 2011}}&lt;/ref&gt; omtrent net so groot as dié wat in die bomaanvalle op Bali in 2002 gebruik is. Daarna was daar beduidende debat in Noorweë oor hoe 'n amateur sulke aansienlike hoeveelhede kunsmis kon bekom en so 'n dodelike wapen heel alleen kon vervaardig en in die middel van Regjeringskvartalet kon plaas. Felleskjøpet se gevolgtrekking was dat daar geen wetgewing is wat landbou-ondernemings verhinder om soveel kunsmis te koop as wat hulle wil nie, en dat daar niks verdag aan Breivik se aankoop was nie.&lt;ref name=&quot;e24-ingenkrav&quot;&gt;{{cite web |url=http://e24.no/lov-og-rett/ingen-krav-til-de-som-kjoeper-kunstgjoedsel/20082120 |title=Ingen krav til de som kjøper kunstgjødsel |language=no |website=E24.no |date=23 Julie 2011 |access-date=16 Augustus 2011}}&lt;/ref&gt; Dit is deur die direkteur van die Noorse polisie se veiligheidsdiens, Janne Kristiansen, bevestig, wat gesê het &quot;nie selfs die Stasi sou hierdie aanval kon verhoed het nie&quot;.&lt;ref name=&quot;dn-stasi&quot;&gt;{{cite web |author=NTB |url=http://www.dn.no/forsiden/politikkSamfunn/article2189178.ece |title=PST: – Selv ikke Stasi kunne ha avslørt Breivik |website=DN.no |language=no |date=25 Julie 2011 |access-date=16 Augustus 2011 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110807091559/http://www.dn.no/forsiden/politikkSamfunn/article2189178.ece |archive-date=7 Augustus 2011}}&lt;/ref&gt;

Die maatskappy het minstens twee Sweedse werknemers op die sosialemediawebwerf [[Facebook]] gelys, maar dit is onseker of hierdie mense bestaan het.&lt;ref name=&quot;nettavisen-ansatte&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.nettavisen.no/nyheter/article3199990.ece |language=no |title=Svensk politi jakter mystiske &quot;Breivik-ansatte&quot; |first=Egil |last=Sande |website=Nettavisen.no |date=29 Julie 2011 |access-date=3 September 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111117054958/http://www.nettavisen.no/nyheter/article3199990.ece |archive-date=17 November 2011 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

In April 2011 het hy aangemeld dat hy van Oslo na die Vålstua-plaas in die munisipaliteit Åmot verhuis, sowat 9&amp;nbsp;km suid van die gemeenskapsentrum Rena, aan die oostekant van die Glomma.&lt;ref name=&quot;dagbladet-tretonn&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.dagbladet.no/2011/07/23/nyheter/innenriks/terror/utoya/17428047 |title=Står igjen tre tonn gjødsel på gården |first1=Sindre Granly |last1=Meldalen |first2=Torgeir P. |last2=Krokfjord |website=Dagbladet.no |language=no |date=23 Julie 2011 |access-date=23 Julie 2011}}&lt;/ref&gt; Sy landbou-onderneming is van die plaas bedryf en het hom toegang tot bestanddele vir springstof gegee.&lt;ref name=&quot;dagbladet-anders32&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.dagbladet.no/2011/07/23/nyheter/terror/drap/17421854/ |title=Anders (32) tatt etter massakrene |first1=Harald S. |last1=Klungtveit |first2=Peder |last2=Ottosen |first3=Gunnar |last3=Thorenfeldt |first4=Jonas |last4=Pettersen |website=Dagbladet.no |language=no |date=23 Julie 2011 |access-date=3 September 2011}}&lt;/ref&gt;

Sy motorbom van 950&amp;nbsp;kg het op 22 Julie 2011 in sentraal-Oslo ontplof, waar dit agt mense doodgemaak het.&lt;ref name=&quot;unikt&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.dagbladet.no/2011/08/01/nyheter/innenriks/terror/anders_behring_breivik/17510788/ |title=&quot;Unikt&quot; at bomba bare drepte åtte personer |website=Dagbladet.no |language=no |date=1 Augustus 2011 |access-date=17 Augustus 2011}}&lt;/ref&gt; Hy het nog tussen 1&amp;nbsp;000 en 1&amp;nbsp;500&amp;nbsp;kg bykomende materiaal gehad wat op die plaas agtergebly het en vir die bou van 'n tweede bom gebruik kon word.&lt;ref name=&quot;nrk-andrebombe&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.nrk.no/nyheter/norge/1.7753950 |title=Fant enda en stor, klargjort bombe på gården til Behring Breivik |first=Tormod |last=Strand |publisher=NRK |language=no |date=17 Augustus 2011 |access-date=17 Augustus 2011}}&lt;/ref&gt;

=== Wapenopleiding ===
Benewens besoeke aan skietbane en lande met slap wapenwette om sy vaardigheid te slyp, sê Breivik se manifes dat hy die [[videospeletjie]] ''Call of Duty: Modern Warfare 2'' as opleidingshulpmiddel gebruik het, terwyl hy ''World of Warcraft'' as dekmantel vir sy lang tydperk van afsondering gebruik het.&lt;ref name=&quot;kotaku-mw2&quot;&gt;{{cite news |title=Oslo Terrorist Used Modern Warfare 2 as &quot;Training-Simulation&quot;, World of Warcraft as Cover |url=https://kotaku.com/oslo-terrorist-used-modern-warfare-2-as-training-simul-5824147 |date=24 Julie 2011 |access-date=23 Julie 2011 |work=Kotaku}}&lt;/ref&gt; Hy het ook gesê dat hy sy skietvaardigheid met 'n holografiese mikker in die speletjie geslyp het wat soortgelyk is aan dié wat hy tydens die aanvalle gebruik het.&lt;ref name=&quot;escapist-gaming&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.escapistmagazine.com/news/view/116848-Norwegian-Mass-Murderer-Defends-Gaming-Habits |title=Norwegian Mass Murderer Defends Gaming Habits |date=20 April 2012 |access-date=29 Julie 2012 |archive-date=28 Januarie 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200128204946/http://www.escapistmagazine.com/news/view/116848-Norwegian-Mass-Murderer-Defends-Gaming-Habits |url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

== Die motorbomaanval in Oslo ==
[[Lêer:Regjeringsbygget 22.7.2011.jpg|duimnael|links|upright=1|Die gebou met die kantoor van die eerste minister en die ministerie van justisie en polisie, met uitgeslane ruite kort ná die ontploffing. Die bombestelwa het agter die mense op die foto gestaan.]]
[[Lêer:Bomb attack on Oslo 2011 (Updated infographic).svg|duimnael|'n Grafiese voorstelling van waar die motorbom in Regjeringskvartalet geplaas is. Die eerste minister se kantoor was in blok H.]]
[[Lêer:VW Crafter 2.0 TDI Facelift.JPG|duimnael|'n Wit Volkswagen Crafter-bestelwa soortgelyk aan dié waarin Breivik die bom geplant het]]
Op 22 Julie 2011 om 15:25:22 het 'n bom in Regjeringskvartalet in sentraal-Oslo ontplof.&lt;ref name=&quot;NORSAR_seismic_data&quot; /&gt; Die bom is in 'n wit [[Volkswagen Crafter]]&lt;ref name=&quot;car-remains&quot; /&gt; geplaas en voor die ''H-blok''&lt;ref name=&quot;dagbladet-krateret&quot;&gt;{{cite news |url=http://www.dagbladet.no/2011/07/27/nyheter/terror/innenriks/regjeringskvartalet/terror_i_oslo/17473825/ |newspaper=Dagbladet |title=Her er krateret |language=no |trans-title=Hier is die krater |date=27 Julie 2011 |access-date=27 Julie 2011}}&lt;/ref&gt; geparkeer, waarin die kantoor van die eerste minister, die ministerie van justisie en polisie en verskeie ander regeringsgeboue gehuisves is, soos die ministerie van petroleum en energie (''R4''), die ministerie van finansies (''G-blok''), die ministerie van onderwys en navorsing (''Y-blok'') en die hooggeregshof van Noorweë, agter die ''G-blok''.&lt;ref name=&quot;VG-eng&quot;&gt;{{cite news |title=At least 92 killed in shootings and bomb blast in Norway |date=22 Julie 2011 |publisher=VG |url=http://www.vg.no/nyheter/innenriks/artikkel.php?artid=10080597 |url-status=dead |location=NO |access-date=23 Julie 2011 |archive-date= 7 November 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211107210335/https://www.vg.no/nyheter/innenriks/artikkel.php?artid=10080597}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;ft&quot;&gt;{{cite news |title=Youth camp shooting after Oslo bomb |date=22 Julie 2011 |first=Andrew |last=Ward |work=Financial Times |location=Stockholm |url=http://www.ft.com/intl/cms/s/0/24346904-b46c-11e0-9eb8-00144feabdc0.html |access-date=22 Julie 2011}}&lt;/ref&gt;

Die Crafter is om 15:13:23 deur toesigkameras aangeteken toe dit uit Grensen in Grubbegata gedraai het. Die bestelwa het om 15:13:43 tot stilstand gekom, 200&amp;nbsp;m voor die H-blok. Dit het een minuut en 54 sekondes met die noodligte aan stilgestaan. Daarna het die bestuurder die laaste 200&amp;nbsp;m gery en die bestelwa voor die hoofingang van die hoofregeringsgebou geparkeer.&lt;ref name=&quot;nrk-flykter&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.nrk.no/nyheter/norge/1.7794913 |title=Her flykter Breivik fra bombebilen |publisher=NRK |date=15 September 2011 |access-date=21 Januarie 2012 |language=no}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;nrk-plasserte&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.nrk.no/nyheter/norge/1.7796498 |title=Slik plasserte Breivik terrorbomben i regjeringskvartalet |publisher=NRK |date=16 September 2011 |access-date=21 Januarie 2012 |language=no}}&lt;/ref&gt; Die bestelwa is om 15:16:30 geparkeer. Die voordeur het sestien sekondes later oopgegaan, en ná nog sestien sekondes het die bestuurder uitgeklim. Hy het sewe sekondes langs die bestelwa gestaan voordat hy vinnig in die rigting van Hammersborg torg gestap het, waar hy 'n ander motor geparkeer het.&lt;ref name=&quot;ccvt-photos&quot; /&gt;

Die bestuurder was soos 'n polisiebeampte aangetrek en het 'n wapen in sy hand gehad. 'n Polisiehelm met 'n gesigskerm het sy gesig bedek. Breivik is nie positief geïdentifiseer nie.&lt;ref name=&quot;nrk-vaktene&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.nrk.no/nyheter/norge/1.7796175 |title=– Vaktene så ikke Breivik flykte fra bombebilen |publisher=NRK |date=16 September 2011 |access-date=21 Januarie 2012 |language=no}}&lt;/ref&gt;

Die ontploffing het brande in die ''H-blok'' ({{lang|nb|H-blokka}}) en ''R4'' aan die gang gesit, en die skokgolf het die ruite op al die vloere uitgeslaan, net soos dié van die gebou van die koerant ''Verdens Gang'' en ander geboue aan die ander kant van die plein.&lt;ref name=&quot;NRK_timings&quot;&gt;{{cite web |url=https://www.nrk.no/norge/breivik-forberedte-terror-i--ni-ar-1.7724894 |title=Breivik forberedte terror i ni år |language=no |trans-title=Breivik het terreur nege jaar lank voorberei |access-date=11 Junie 2026 |date=24 Julie 2011 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260611162106/https://www.nrk.no/norge/breivik-forberedte-terror-i--ni-ar-1.7724894 |archive-date=11 Junie 2026}}&lt;/ref&gt; Die ontploffing is op baie veiligheidskameras vasgelê.&lt;ref name=&quot;youtube-cctv&quot;&gt;{{cite web |url=https://www.youtube.com/watch?v=B8KlLagNRbw |title=New CCTV footage of Breivik's terror attack in Oslo |publisher=YouTube |access-date=15 Julie 2015 |archive-date=28 November 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151128223707/https://www.youtube.com/watch?v=B8KlLagNRbw |url-status=dead}}&lt;/ref&gt; Die strate in die omgewing was vol glas en gruis. 'n Wolk wit rook, wat as 'n brand aangemeld is, het by die ministerie van petroleum en energie bly brand. Die ontploffing is minstens 9&amp;nbsp;km ver gehoor.&lt;ref name=&quot;ft&quot; /&gt;

Om 15:26 het die polisie die eerste berig oor die ontploffing ontvang.&lt;ref name=&quot;NRK_timings&quot; /&gt; Negentig sekondes nadat die ontploffing aangemeld is, het P4, Noorweë se voorste nasionale private radiostasie, regstreeks uit die regeringskwartier uitgesaai en so die eerste medium ter wêreld geword wat regstreeks uit die omgewing van die ontploffing berig het.

Om 15:28 het die eerste polisiepatrollie aangemeld dat hy by die toneel aangekom het.&lt;ref name=&quot;NRK_timings&quot; /&gt; Op dieselfde oomblik is die nuusagentskap NTB meegedeel dat die eerste minister veilig en ongedeerd is.&lt;ref name=&quot;NRK_timings&quot; /&gt;

'n Ooggetuie het die polisie om 15:34 gebel om 'n persoon in 'n polisie-uniform met 'n pistool in die hand aan te meld wat in 'n ongemerkte voertuig, 'n Fiat Doblò, geklim het.&lt;ref name=&quot;nrk.no&quot;&gt;{{cite web |last=Haram |first=Ingrid Vestre |date=13 Augustus 2012 |title=Flere svakheter hos Oslo-politiet |url=https://www.nrk.no/stor-oslo/flere-svakheter-hos-oslo-politiet-1.8279656 |access-date=7 November 2025 |agency=NRK |language=nb-NO}}&lt;/ref&gt; Die inligting, waaronder die voertuig se registrasienommer en 'n beskrywing van die verdagte, is op 'n geel papiertjie geskryf en per hand by die polisie se operasionele sentrale afgelewer, waar dit twintig minute lank gelê het voordat die ooggetuie terugbel ontvang het.&lt;ref name=&quot;nrk.no&quot; /&gt; Die registrasienommer is eers twee uur later oor die polisieradio uitgesaai.&lt;ref name=&quot;nrk.no&quot; /&gt;

Ná die ontploffing het die polisie die gebied skoongemaak en na enige bykomende ploftoestelle gesoek.&lt;ref name=&quot;nyt-bigblast&quot;&gt;{{cite news |url=https://www.nytimes.com/2011/07/23/world/europe/23oslo.html |title=Big Blast Hits Government Buildings in Central Oslo |work=The New York Times |date=23 Julie 2011 |first1=Elisa |last1=Mala |first2=J. David |last2=Goodman}}&lt;/ref&gt; Deur die media het die polisie burgers aangemoedig om sentraal-Oslo te verlaat.&lt;ref name=&quot;reuters-rocks&quot;&gt;{{cite news |url=http://blogs.reuters.com/events/2011/07/22/explosion-rocks-oslo/ |title=Explosion rocks Oslo |work=Blogs |agency=Reuters |access-date=22 Julie 2011 |date=22 Julie 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110722233601/http://blogs.reuters.com/events/2011/07/22/explosion-rocks-oslo/ |archive-date=22 Julie 2011 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

Die polisie het later aangekondig dat die bom uit 'n mengsel van kunsmis en brandstofolie (ANFO) bestaan het, soortgelyk aan dié wat in die [[Oklahoma City-bomaanval]] gebruik is.&lt;ref name=&quot;anfo1&quot;&gt;{{cite news |url=http://articles.cnn.com/2011-07-28/world/norway.attacks_1_oslo-police-bomb-blast-police-headquarters |title=Suspect in Norway attacks to face second interrogation |date=28 Julie 2011 |publisher=CNN |access-date=15 November 2018}} {{Dooie skakel|date=Oktober 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;anfo2&quot;&gt;{{cite news |url=https://www.huffingtonpost.com/2011/07/23/oslo-bombing-anders-behring-brelvik-norwegian-suspect-fertilizer_n_907697.html |title=Oslo Norway Bombing: Suspect Anders Behring Breivik Bought Tons of Fertilizer, Wrote Manifesto |last=Wong |first=Curtis |date=23 Julie 2011 |work=Huffington Post |access-date=22 September 2011 |agency=Associated Press}}&lt;/ref&gt;

=== Uitwerking op vervoer ===
Onmiddellik ná die ontploffing is die gebied om die beskadigde geboue afgesper en ontruim. Mense is gevra om kalm te bly en die middestad te verlaat as dit moontlik is, maar daar was geen algemene ontruiming nie. Die Oslose moltrein het bly werk, en die meeste van die Oslose tremnetwerk het ook, hoewel sporadies, gery, behalwe vir die lyn deur Grensen, die straat tussen Prof. Aschehougs plass en Stortorvet.&lt;ref name=&quot;tv2-trikken&quot;&gt;{{cite news |url=http://www.tv2.no/nyheter/innenriks/oslotrikken-det-er-normal-drift-ingen-grunn-til-bekymring-3544402.html |title=Oslo-trikken: – Det er normal drift, ingen grunn til bekymring |last=Syrstad |first=Tor Gaute |date=22 Julie 2011 |publisher=TV2 |language=no |access-date=27 Julie 2011}}&lt;/ref&gt;

'n E-pos van 'n reisiger aan die [[BBC]] het aangedui dat die polisie verdagte motors op die pad na die Gardermoen-lughawe by Oslo deursoek,&lt;ref name=&quot;bbc1&quot;&gt;{{cite news |title=Oslo bomb – latest updates |date=22 Julie 2011 |publisher=BBC News |location=VK |url=https://www.bbc.co.uk/news/world-europe-14254705 |access-date=22 Julie 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110722170637/http://www.bbc.co.uk/news/world-europe-14254705 |archive-date=22 Julie 2011 |url-status=live}}&lt;/ref&gt; wat oop gebly het.&lt;ref name=&quot;tv2-trikken&quot; /&gt;

Die Gardermoen-spoorlyn tussen Lillestrøm en die lughawe is gesluit nadat 'n verdagte pakkie naby die spoor gevind is.&lt;ref name=&quot;dagbladet-trains&quot;&gt;{{cite news |title=All trains shut down after suspicious package |date=22 Julie 2011 |work=Dagbladet |location=NO |url=http://www.dagbladet.no/2011/07/22/nyheter/innenriks/flytog/17418881/ |access-date=22 Julie 2011}}&lt;/ref&gt; Dieselfde het by die kantore van TV 2 gebeur, wat ontruim is nadat 'n verdagte pakkie buite die gebou gevind is.&lt;ref name=&quot;dagbladet-evakuert&quot;&gt;{{cite news |url=http://www.dagbladet.no/2011/07/22/nyheter/innenriks/eksplosjon/regjeringskvartalet/17416403/ |title=Disse områdene er evakuert |work=Dagbladet |location=NO |language=no |access-date=22 Julie 2011 |date=22 Julie 2011 |last1=Lofstad |first1=Ralf |last2=Haraldsen |first2=Stian |last3=Badi |first3=Diana}}&lt;/ref&gt;

== Die massaskietery op Utøya ==
Omtrent anderhalfuur ná die ontploffing in Oslo&lt;ref name=&quot;bbc&quot;&gt;{{cite news |location=VK |title=Oslo: Bomb blast near Norway prime minister's office |url=https://www.bbc.co.uk/news/world-europe-14252515 |date=22 Julie 2011 |access-date=22 Julie 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110722170627/http://www.bbc.co.uk/news/world-europe-14252515 |archive-date=22 Julie 2011 |url-status=live |work=BBC News}}&lt;/ref&gt; het Breivik, geklee in 'n polisie-uniform en met die voorstelling van homself as &quot;Martin Nilsen&quot; van die Oslose polisie,&lt;ref name=&quot;Mislyktes med bomben&quot;&gt;{{cite news |title=Breivik: – Mislyktes med bomben mot høyblokken |url=http://www.aftenposten.no/nyheter/iriks/Breivik---Mislyktes-med-bomben-mot-hyblokken-6700588.html |newspaper=Aftenposten |language=no |date=18 November 2011 |access-date=11 April 2012 |url-status=dead |archive-date=21 Desember 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111221230308/http://www.aftenposten.no/nyheter/iriks/Breivik---Mislyktes-med-bomben-mot-hyblokken-6700588.html}}&lt;/ref&gt; by Utøykaia in die Tyrifjord, 'n [[meer]] sowat 32&amp;nbsp;km noordwes van Oslo, aan boord van die [[veerboot]] ''Thorbjørn'' na die eiland [[Utøya]] gegaan,&lt;ref name=&quot;cnn-91&quot;&gt;{{cite news |title=Police: 91 youth campers dead in mass shooting, bombing in Norway |url=http://edition.cnn.com/2011/WORLD/europe/07/22/norway.explosion/index.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20110722215330/http://edition.cnn.com/2011/WORLD/europe/07/22/norway.explosion/index.html |url-status=dead |archive-date=22 Julie 2011 |access-date=23 Julie 2011 |location=Verenigde State |date=23 Julie 2011 |work=CNN}}&lt;/ref&gt; waar die AUF-jeugkamp van die Noorse Arbeidersparty gehou is. Die kamp word elke somer daar gehou&lt;ref name=&quot;auf-sommerleir&quot;&gt;{{cite web |title=Sommerleir på Utøya |url=http://auf.no/-/page/show/utoya?sandbox_id=1063610 |language=no |trans-title=Somerkamp op Utøya |access-date=25 Julie 2011 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110627025138/http://auf.no/-/page/show/utoya?sandbox_id=1063610 |archive-date=27 Junie 2011}}&lt;/ref&gt; en is deur omtrent 600 tieners bygewoon.&lt;ref name=&quot;sky-30dead&quot;&gt;{{cite web |url=http://news.sky.com/home/article/16035628 |title=Norway Camp Shooting: 'As Many As 30 Dead' |date=23 Julie 2011 |access-date=15 Maart 2017 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110811134247/http://news.sky.com/home/article/16035628 |archive-date=11 Augustus 2011 |website=Sky News}}&lt;/ref&gt;

Toe Breivik op die eiland aankom, het hy hom as 'n polisiebeampte voorgestel wat ná die bomaanval in Oslo vir 'n roetine-ondersoek oorgekom het. Hy is deur Monica Bøsei, die kampleier en gasvrou van die eiland, ontmoet. Bøsei het waarskynlik verdenking gekry en Trond Berntsen, die veiligheidsbeampte op die eiland, gekontak voordat Breivik hulle albei doodgemaak het.&lt;ref name=&quot;tv2-hovedhuset&quot;&gt;{{cite news |title=Slik er hovedhuset på Utøya |url=http://www.tv2.no/nyheter/innenriks/slik-er-hovedhuset-paa-utoeya-3600734.html |language=no |date=3 Oktober 2011 |access-date=11 April 2012 |last=Svardal |first=Yngve Garen |url-status=live |work=TV 2}}&lt;/ref&gt; Daarna het hy mense met tekens nader gewink en gevra om om hom saam te drom&lt;ref name=&quot;nrk-flereunge&quot;&gt;{{cite news |title=Flere unge skutt og drept på Utøya |url=http://www.nrk.no/nyheter/norge/1.7723132 |date=22 Julie 2011 |access-date=22 Julie 2011 |last1=Sandvik |first1=Siv |url-status=live |last2=Sæby |first2=Inger-Marit Knap |last3=Fange |first3=Per Øyvind |last4=Rivrud |first4=Kristin |last5=Karstensen |first5=Heidi Elisabeth Odde |last6=Falch-Nilsen |first6=Kirsti |work=NRK}}&lt;/ref&gt; voordat hy wapens en ammunisie uit 'n sak gehaal en blindelings begin skiet het,&lt;ref name=&quot;NPRterror&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;vg-angrep&quot;&gt;{{cite news |language=no |title=Vi er under angrep! |first=Jarle |last=Brenna |url=http://www.vg.no/nyheter/innenriks/artikkel.php?artid=10080590 |url-status=dead |newspaper=VG Nett |location=NO |date=22 Julie 2011 |access-date=22 Julie 2011 |archive-date=24 Julie 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110724133319/http://www.vg.no/nyheter/innenriks/artikkel.php?artid=10080590}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;nrc-live&quot;&gt;{{cite news |newspaper=NRC |url=http://www.nrc.nl/nieuws/2011/07/22/gewonden-bij-explosie-in-overheidsgebouw-in-oslo/ |location=NL |language=nl |title=LIVE: Doden bij bomexplosie in Oslo – schietpartij op jongerenkamp |date=22 Julie 2011 |last1=Dool |first1=Pim van den}}&lt;/ref&gt; en talle mense doodgemaak en gewond het. Hy het eers mense op die eiland geskiet en later op mense begin skiet wat probeer ontsnap deur oor die meer te swem.&lt;ref name=&quot;reuters-nine&quot;&gt;{{cite news |work=Reuters |title=Nine, perhaps 10, killed in Norway shooting |url=https://www.reuters.com/article/us-norway-shooting-idUSTRE76L5E120110722 |date=22 Julie 2011 |access-date=22 Julie 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110723160549/https://www.reuters.com/article/2011/07/22/us-norway-shooting-idUSTRE76L5E120110722 |archive-date=23 Julie 2011 |url-status=live}}&lt;/ref&gt; Oorlewendes op die eiland het 'n toneel van verskrikking beskryf.&lt;ref name=&quot;NPRterror&quot; /&gt; Die oorlewende Dana Barzingi, toe 21, het beskryf hoe verskeie slagoffers wat deur Breivik gewond is, voorgegee het dat hulle dood is, maar hoe hy teruggekom en hulle weer geskiet het.&lt;ref name=&quot;NPRterror&quot;&gt;{{cite news |date=23 Julie 2011 |title=Survivors In Norway Describe Scenes Of Terror |url=https://www.npr.org/2011/07/23/138634243/norway-rescuers-search-waters-after-island-attack |url-status=live |work=NPR}}&lt;/ref&gt; Hy het 'n elfjarige seun gespaar wat sy pa (Trond Berntsen) tydens die skietery verloor het en wat hom teengestaan en gesê het dat hy te jonk is om te sterf, en ook 'n 22-jarige man wat vir sy lewe gepleit het.&lt;ref name=&quot;nrk-foryoung&quot;&gt;{{cite web |url=http://nrk.no/nyheter/norge/1.7725593 |title=«Du har allerede drept pappaen min, jeg er for ung til å dø» |author1=Honningsøy |author2=Aasen |date=24 Julie 2011 |website=NRK |first=Kirsti Haga |first2=Kristine Ramberg |trans-title=&quot;Jy het my pa al doodgemaak, ek is te jonk om te sterf&quot;}}&lt;/ref&gt;

Party ooggetuies het in die ruigte en in toilette weggekruip en met SMS'e gekommunikeer om nie hul posisies te verklap nie.&lt;ref name=&quot;bbc-twinterror&quot;&gt;{{cite news |location=VK |url=https://www.bbc.co.uk/news/world-europe-14255004 |title=Twin terror attacks shock Norway |publisher=BBC News |date=22 Julie 2011 |access-date=23 Julie 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110722213724/http://www.bbc.co.uk/news/world-europe-14255004 |archive-date=22 Julie 2011 |url-status=live}}&lt;/ref&gt; Die massaskietery het omtrent anderhalfuur geduur en het geëindig toe 'n spesiale polisietaakmag opgedaag het en Breivik om 18:35 oorgegee het, hoewel hy nog ammunisie oorgehad het.&lt;ref name=&quot;aftenposten-halvannen&quot;&gt;{{cite news |title=Terroriserte Utøya i halvannen time |url=http://www.aftenposten.no/nyheter/iriks/article4181699.ece |language=no |trans-title=Het Utøya anderhalfuur lank geterroriseer |date=23 Julie 2011 |access-date=25 Julie 2011 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110725033627/http://www.aftenposten.no/nyheter/iriks/article4181699.ece |archive-date=25 Julie 2011 |last1=Holgersen |first1=Jon Dagsland |last2=Torgersen |first2=Hans O. |work=Aftenposten}}&lt;/ref&gt; Die skutter het hollepuntkoeëls&lt;ref name=&quot;vg-ammunisjon&quot;&gt;{{cite news |title=Doctor: Breivik used a special ammunition |url=http://www.vg.no/nyheter/innenriks/oslobomben/artikkel.php?artid=10080715 |newspaper=VG |language=no |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110725031759/http://www.vg.no/nyheter/innenriks/oslobomben/artikkel.php?artid=10080715 |archive-date=25 Julie 2011 |last1=Ege |first1=Rune Thomas |date=24 Julie 2011 |last2=Thømt Ruud |first2=Tor-Erling |last3=Brenna |first3=Jarle}}&lt;/ref&gt; of fragmenterende koeëls&lt;ref name=&quot;db-gsw&quot;&gt;{{cite news |title=Never seen gunshot wounds like this before |url=http://www.dagbladet.no/2011/07/24/nyheter/innenriks/oslo/oslo-terror/anders_behring_breivik/17442711/ |newspaper=Dagbladet |language=no |last=Barstein |first=Geir |date=24 Julie 2011}}&lt;/ref&gt; gebruik, wat weefselskade vererger.&lt;ref name=&quot;db-gsw&quot; /&gt; Breivik het herhaaldelik geskree: &quot;Julle sal vandag sterf, [[Marxisme|Marxiste]]!&quot;&lt;ref name=&quot;cbs-hunting&quot;&gt;{{cite news |title=Breivik Describes Hunting Down Panicked Teens |url=https://www.cbsnews.com/news/breivik-describes-hunting-down-panicked-teens/ |date=20 April 2012 |access-date=28 September 2023 |url-status=live |work=CBS News |agency=Associated Press}}&lt;/ref&gt;

Bøsei se man en een van haar dogters, wat ook teenwoordig was, het oorleef.&lt;ref name=&quot;standard-bosei&quot;&gt;{{cite news |url=http://www.thisislondon.co.uk/standard/article-23973140-mother-utoya-killed-after-quizzing-anders-breivik.do |url-status=dead |newspaper=London Evening Standard |date=26 Julie 2011 |title=Mother of Two shot dead trying to stop Norway gunman |last=Lydall |first=Ross}}&lt;/ref&gt; Die jongste slagoffer, die in Nieu-Seeland gebore Sharidyn Svebakk-Bøhn van [[Drammen]], was veertien jaar oud.&lt;ref name=&quot;nzherald-youngest&quot;&gt;{{cite news |last=Koubaridis |first=Andrew |date=29 Julie 2011 |title=Grandad mourns youngest victim |url=https://www.nzherald.co.nz/nz/news/article.cfm?c_id=1&amp;objectid=10741544 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110729015717/https://www.nzherald.co.nz/nz/news/article.cfm?c_id=1&amp;objectid=10741544 |archive-date=29 Julie 2011 |work=NZ Herald |language=en-NZ}}&lt;/ref&gt; Die sestienjarige Andrine Bakkene Espeland van Sarpsborg was die laaste slagoffer, byna 'n uur nadat die skietery begin het.&lt;ref name=&quot;dagbladet-siste&quot;&gt;{{cite news |title=Fikk vite at datteren var den siste som ble drept |url=http://www.dagbladet.no/2012/03/08/nyheter/innenriks/drap/tiltale/terror/20582404/ |newspaper=Dagbladet |language=no |date=8 Maart 2012 |access-date=11 April 2012 |last=Kristiansen |first=Arnhild Aass}}&lt;/ref&gt;

Inwoners het in 'n vloot motorbote en vissersbootjies uitgevaar om die oorlewendes te red, wat bewend en bloeiend uit die water getrek en uit wegkruipplekke in die bosse en agter rotse om die eiland se kuslyn opgelaai is. Party het oorleef deur voor te gee dat hulle dood is.&lt;ref name=&quot;guardian-paradise&quot;&gt;{{cite news |title=Utøya, the island paradise turned into hell by Anders Behring Breivik |url=https://www.theguardian.com/world/2011/jul/23/utoya-mass-murder-anders-behring-breivik |date=23 Julie 2011 |access-date=27 Julie 2011 |location=Londen |work=The Guardian |first1=Mark |last1=Townsend |first2=Tracy |last2=McVeigh |archive-url=https://web.archive.org/web/20110727123238/http://www.guardian.co.uk/world/2011/jul/23/utoya-mass-murder-anders-behring-breivik |archive-date=27 Julie 2011 |url-status=live}}&lt;/ref&gt; Verskeie kampgangers, veral dié wat die eiland goed geken het, het na die klipperige westekant van die eiland geswem en in die grotte weggekruip wat net uit die water bereikbaar is. Ander kon op die afgesonderde ''Kjærlighetsstien'' (&quot;liefdespaadjie&quot;) wegkruip.&lt;ref name=&quot;bt-grotter&quot;&gt;{{cite news |url=http://www.bt.no/nyheter/lokalt/Berget-livet-i-kjrlighetsgrottene-2545679.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20111117061036/http://www.bt.no/nyheter/lokalt/Berget-livet-i-kjrlighetsgrottene-2545679.html |url-status=dead |archive-date=17 November 2011 |title=Berget livet i kjærlighetsgrottene |last=Haugen |first=Erlend Langeland |date=28 Julie 2011 |work=Bergens Tidende |language=no |access-date=29 Julie 2011}}&lt;/ref&gt; Sewe-en-veertig van die kampgangers het saam met personeel van die Noorse Volkshulp in ''Skolestua'' (&quot;die skoolhuis&quot;) skuiling gesoek. Hoewel Breivik twee koeëls deur die deur gevuur het, kon hy nie deur die geslote deur kom nie, en die mense in dié gebou het oorleef.&lt;ref name=&quot;bt-skolestuen&quot;&gt;{{cite news |url=http://www.bt.no/nyheter/innenriks/--Skolestuen-berget-mange-liv-2544093.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20111117055303/http://www.bt.no/nyheter/innenriks/--Skolestuen-berget-mange-liv-2544093.html |url-status=dead |archive-date=17 November 2011 |title=Skolestuen berget mange liv |last=Bjerkestrand |first=Frode |date=26 Julie 2011 |publisher=Bergens Tidende |language=no |access-date=27 Julie 2011}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;fvn-eneste&quot;&gt;{{cite news |url=http://www.fvn.no/lokalt/kristiansand/article885595.ece |title=Trodde vi var eneste overlevende |last1=Mersland |first1=Frank |last2=Ankersen |first2=Roald |date=23 Julie 2011 |publisher=Fædrelandsvennen |language=no |access-date=27 Julie 2011 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110808101223/http://www.fvn.no/lokalt/kristiansand/article885595.ece |archive-date=8 Augustus 2011}}&lt;/ref&gt;

Twee Tsjetsjeense tieners, Movsar Dzhamajev (17) en Rustam Daudov (16), het die skutter met klippe bestook in 'n poging om hom te keer. Die tieners het gesê dat hulle toe besluit het dat dit te moeilik is om die skutter te keer en dat dit beter is om lewens te red. Hulle het 'n grotagtige opening in 'n rots ontdek waar hulle 23 kinders vir Breivik weggesteek het. Dzhamajev, wat buite wag gehou het, het ook drie jongmense wat amper verdrink het uit die meer getrek.&lt;ref name=&quot;moscowtimes-chechen&quot;&gt;{{cite web |last=von Twickel |first=Nikolaus |url=http://www.themoscowtimes.com/news/article/chechen-war-prepared-teens-for-norway-terror/442109.html |title=Chechen War Prepared Teens for Norway Terror |work=The Moscow Times |date=16 Augustus 2011 |access-date=16 Augustus 2011}}&lt;/ref&gt;

Die voormalige eerste minister [[Gro Harlem Brundtland]], van wie Breivik gesê het dat hy haar haat en na wie hy in sy geskrifte met 'n woordspeling op haar (min of meer ironiese) bynaam ''Landsmoderen'' (&quot;moeder van die nasie&quot;) as ''landsmorderen'' (&quot;moordenaar van die nasie&quot;) verwys het,&lt;ref name=&quot;vg-landsmorderen&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.vg.no/nyheter/innenriks/oslobomben/artikkel.php%3Fartid%3D10080621 |title=Suspected mass murder called Gro 'murder of the nation' |work=VG Nett |access-date=27 Julie 2011}}&lt;/ref&gt; was vroeër dié dag op die eiland om 'n toespraak by die kamp te lewer. Ná die aanval het Breivik gesê dat hy haar oorspronklik spesifiek wou teiken, maar dat hy weens vertragings in verband met die opknapping van die sentrale spoorwegstasie in Oslo eers aangekom het nadat sy al vertrek het.&lt;ref name=&quot;nrk-woudkillgro&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.nrk.no/nyheter/norge/1.7725803 |title=Would kill Gro Harlem Brundtland |date=25 Julie 2011 |access-date=27 Julie 2011 |publisher=NRK}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;telegraph-maintarget&quot;&gt;{{cite news |url=https://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/europe/norway/8658995/Norway-shooting-killer-confirms-Gro-Harlem-Brundtland-was-main-target.html |title=Norway shooting: killer 'confirms Gro Harlem Brundtland was main target' |newspaper=The Daily Telegraph |date=25 Julie 2011}}&lt;/ref&gt;

Ondersoekers het later bevestig dat hulle altesaam 186 afgevuurde doppies op die eiland opgetel het.&lt;ref name=&quot;ctv-isolation&quot;&gt;{{cite web |date=13 Oktober 2011 |title=Norway cops drop isolation request for Anders Breivik |url=https://www.ctvnews.ca/norway-cops-drop-isolation-request-for-anders-breivik-1.710969 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241204184032/https://www.ctvnews.ca/norway-cops-drop-isolation-request-for-anders-breivik-1.710969 |url-status=dead |archive-date=4 Desember 2024 |access-date=28 September 2024 |website=CTVNews |language=en}}&lt;/ref&gt;

=== Reddings- en nooddiensoptrede ===
[[Lêer:Norway Trip 2012 (8124979786).jpg|duimnael|[[Utøya]] uit die lug gesien, in 2012]]
Die eerste skoot is om 17:22 gevuur.&lt;ref name=&quot;TroddeBareViSlappUnna&quot;&gt;{{cite web |url=http://mobil.tk.no/nyheter/article5682918.ece |title=Trodde bare vi slapp unna |publisher=Tidens Krav |date=27 Julie 2011 |access-date=22 Oktober 2011 |language=no}}&lt;/ref&gt; Die nooddienste is twee minute later van die skietery in kennis gestel.&lt;ref name=&quot;DereHarReddetLiv&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.vestreviken.no/aktuelt/nyheter/Sider/--dere-har-reddet-liv.aspx |title=Dere har reddet liv |publisher=Vestre Viken HF |date=29 Julie 2011 |access-date=24 Oktober 2011 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20111227123522/http://www.vestreviken.no/aktuelt/nyheter/Sider/--dere-har-reddet-liv.aspx |archive-date=27 Desember 2011 |language=no}}&lt;/ref&gt; Een minuut daarna is die polisie in Oslo ingelig.&lt;ref name=&quot;ImponertSjef&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.tv2.no/nyheter/innenriks/hege-17-fikk-beredskapstroppen-raskere-til-utoeya-3650650.html |title=Hege (17) fikk beredskapstroppen raskere til Utøya |publisher=TV 2 |date=1 Desember 2011 |access-date=1 Desember 2011 |language=no}}&lt;/ref&gt; Hulle het onmiddellik probeer om Utøya so gou moontlik te bereik,&lt;ref name=&quot;ImponertSjef&quot; /&gt; maar het nie 'n [[helikopter]] gehad wat hulle reguit na die eiland kon neem nie. Teen 17:30 was Delta, die taktiese polisie-eenheid in Oslo, per motor op pad na Utøya.&lt;ref name=&quot;Dokumentar&quot;&gt;{{cite news |url=http://www.dagbladet.no/2011/11/28/nyheter/innenriks/terror/anders_behring_breivik/deltatroppen/19204079/ |title=En halv time, er en halv time for mye |newspaper=Dagbladet |date=28 Desember 2011 |access-date=11 Desember 2011 |language=no}}&lt;/ref&gt;

Een van die eerstes wat by die toneel opgedaag het, was Marcel Gleffe, 'n Duitse inwoner van Ski wat by Utvika Camping op die vasteland gekuier het. Hy het die geluid van skote herken, sy boot na die eiland gevaar en lewensbaadjies vir jongmense in die water gegooi, en soveel van hulle gered as wat hy kon in vier of vyf vaarte, waarna die polisie hom gevra het om op te hou. ''The Daily Telegraph'' het hom daarmee vereer dat hy tot 30 lewens gered het.&lt;ref name=&quot;telegraph-gleffe&quot;&gt;{{cite news |url=https://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/europe/norway/8658437/Norway-shooting-German-tourist-hailed-a-hero-after-saving-30-lives.html |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20220112/https://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/europe/norway/8658437/Norway-shooting-German-tourist-hailed-a-hero-after-saving-30-lives.html |archive-date=12 Januarie 2022 |url-access=subscription |url-status=live |title=Norway shooting: German tourist hailed a hero after saving 30 lives |work=The Daily Telegraph |location=VK |date=26 Julie 2011}}&lt;/ref&gt; Nog 40 is deur Hege Dalen en Toril Hansen gered, 'n getroude paar wat in die omgewing met vakansie was. Dalen het van die land af gehelp&lt;ref name=&quot;Heltene&quot;&gt;{{cite news |location=NO |url=http://www.vg.no/nyheter/innenriks/oslobomben/artikkel.php?artid=10030903 |title=Her er Utøya-heltene sine historier |work=VG |date=9 Oktober 2011 |access-date=12 Desember 2011 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20111211133751/http://www.vg.no/nyheter/innenriks/oslobomben/artikkel.php?artid=10030903 |archive-date=11 Desember 2011 |language=no}}&lt;/ref&gt; terwyl Hansen en 'n kampeerder uit die buurt verskeie vaarte onderneem het om mense in die water te red.&lt;ref name=&quot;Heltene&quot; /&gt; Etlike dosyn meer is deur Kasper Ilaug gered, wat drie vaarte na die eiland gemaak het. Ilaug, 'n plaaslike inwoner, het 'n oproep ontvang dat &quot;iets verskrikliks&quot; op Utøya aan die gebeur is en dat hulp gevra word. Hy het eers gedink die oproep is 'n poets, maar het in elk geval opgetree.&lt;ref name=&quot;cnn-ilaug&quot;&gt;{{cite news |last=Watkins |first=Tom |title=Norwegian islander ferries children to safety |publisher=CNN |access-date=12 Augustus 2011 |date=23 Julie 2011 |url=http://edition.cnn.com/2011/WORLD/europe/07/22/norway.rescue.worker/index.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20110729062751/http://edition.cnn.com/2011/WORLD/europe/07/22/norway.rescue.worker/index.html |archive-date=29 Julie 2011 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;bbc-rescuer&quot;&gt;{{cite news |last=Morris |first=Chris |title=Norway attacks: Utoeya rescuer describes shock of survivors |agency=BBC News |access-date=12 Augustus 2011 |date=26 Julie 2011 |url=https://www.bbc.co.uk/news/world-europe-14295913 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110727081857/http://www.bbc.co.uk/news/world-europe-14295913 |archive-date=27 Julie 2011 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

Delta het om 18:09 by die ontmoetingspunt aangekom, maar moes 'n paar minute vir 'n boot wag om hulle oor te neem. Hulle het Utøya om 18:25 bereik. Toe die swaar gewapende polisie hom op die eiland konfronteer, het die skutter 'n paar sekondes lank geaarsel. Toe 'n beampte skree &quot;gee oor of jy word geskiet&quot;, het hy sy wapens neergelê.&lt;ref name=&quot;vg-overrasket&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.vg.no/nyheter/innenriks/oslobomben/artikkel.php?artid=10080811 |title=Breivik er overrasket over at han lyktes |publisher=VG |date=26 Julie 2011 |access-date=16 Augustus 2011 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20111123175255/http://www.vg.no/nyheter/innenriks/oslobomben/artikkel.php?artid=10080811 |archive-date=23 November 2011 |language=no}}&lt;/ref&gt;

Breivik het die noodnommer 112 minstens twee keer gebel om oor te gee, om 18:01 en om 18:26, en het tussenin aangehou om mense dood te maak. Die polisie sê Breivik het albei kere die oproep beëindig; hulle het probeer om hom terug te bel, maar kon nie deurkom nie.&lt;ref name=&quot;theforeigner-112&quot;&gt;{{cite web |url=http://theforeigner.no/pages/news/police-reveal-breivik-called-twice-broke-communication |title=Police reveal Breivik called twice, broke communication |publisher=Theforeigner.no |access-date=21 Augustus 2011}}&lt;/ref&gt;

Toe die polisie by die toneel aankom, is hulle deur oorlewendes ontmoet wat die beamptes gesmeek het om hul wapens weg te gooi, omdat hulle bang was dat die mans in uniform weer op hulle sou begin skiet.&lt;ref name=&quot;cnn-playeddead&quot;&gt;{{cite news |location=Verenigde State |url=http://cnn.com/video/?/video/world/2011/07/23/bpr.pracon.norway.survivor.cnn |title=One Norway survivor describes how he played dead as a gunman passed him |publisher=CNN |date=23 Julie 2011 |access-date=23 Julie 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110723235445/http://www.cnn.com/video/?%2Fvideo%2Fworld%2F2011%2F07%2F23%2Fbpr.pracon.norway.survivor.cnn |archive-date=23 Julie 2011 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

Tydens die aanval is 69 mense doodgemaak, en van die 517 oorlewendes&lt;ref name=&quot;guardian-return&quot;&gt;{{cite news |url=https://www.theguardian.com/world/2011/aug/21/utoya-anders-behring-breivik-norway |location=Londen |work=The Guardian |first=Mark |last=Townsend |title=Survivors of Norway shootings return to island of Utøya |date=21 Augustus 2011}}&lt;/ref&gt; is 66 gewond.&lt;ref name=&quot;tv2-96saret&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.tv2.no/nyheter/innenriks/krim/96-personer-saaret-i-terrorangrepene-3545176.html |title=96 personer såret i terrorangrepene |publisher=TV 2 |date=24 Julie 2011 |access-date=21 Januarie 2012 |language=no}}&lt;/ref&gt;

==== Tekort aan vervoervermoë ====
Die Noorse polisie het nie helikopters gehad wat geskik is om groepe polisiemanne te vervoer en af te laai nie. Die een wat hulle gehad het, was net vir verkenning nuttig, en die helikopterbemanning was met somervakansie.&lt;ref name=&quot;heli&quot;&gt;{{cite news |url=http://www.novinky.cz/zahranicni/evropa/240064-televize-byla-na-miste-masakru-drive-nez-policie.html |title=Televize byla na místě masakru dříve než policie |trans-title=Die TV-spanne het gesien wat gebeur voordat die polisie dit gesien het |publisher=novinky.cz |date=26 Julie 2011 |access-date=25 November 2011 |language=cs}}&lt;/ref&gt;

Toe die plaaslike polisie by Utøykaia aankom, minder as 30 minute nadat die eerste skoot gevuur is, kon hulle nie 'n geskikte boot vind om die eiland te bereik nie. Hulle het toe opdrag gekry om te waarneem en verslag te doen.&lt;ref name=&quot;RykketUt&quot;&gt;{{cite news |url=http://www.abcnyheter.no/nyheter/110922/jeg-beordret-batene-mot-storoeya |title=Jeg beordret båtene mot Storøya |trans-title=Ek het die bote na Storøya beveel |work=ABC Nyheter |date=29 Oktober 2011 |access-date=25 November 2011 |language=no |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20111024070654/http://www.abcnyheter.no/nyheter/110922/jeg-beordret-batene-mot-storoeya |archive-date=24 Oktober 2011}}&lt;/ref&gt;

Die AUF se eie veerboot, die ''Thorbjørn'', wat 50 passasiers kon vervoer, is deur Breivik gebruik om na Utøya te gaan.&lt;ref name=&quot;bbc-islandopens&quot;&gt;{{cite web |date=4 Oktober 2011 |title=Norway massacre island opens for media |work=BBC News |url=https://www.bbc.com/news/world-europe-15163057 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230410231814/https://www.bbc.com/news/world-europe-15163057 |archive-date=10 April 2023 |access-date=9 Maart 2025}}&lt;/ref&gt; Kort nadat die eerste skoot gevuur is, was nege mense op die veerboot op pad van die eiland af, onder hulle die AUF-leier Eskil Pedersen.&lt;ref name=&quot;fvn-eskil&quot;&gt;{{cite news |title=Eskil. His life. And the hatred |url=https://www.fvn.no/mening/i/AB80A/eskil-his-life-and-the-hatred |access-date=25 Julie 2023 |work=FVN |date=28 Februarie 2013}}&lt;/ref&gt; Omdat hulle geglo het dat daar nog bedreigings in die omgewing kon wees, het hulle die veerboot van die eiland af weggeneem. Die vaartuig was gevolglik nie onmiddellik beskikbaar om die polisie te help toe hulle by Utøykaia, die gewone veerbootaanlegplek op die vasteland, aankom nie.&lt;ref name=&quot;aftenposten-thorbjorn&quot;&gt;{{cite web |date=7 Januarie 2012 |title=Dette skjedde på MS «Thorbjørn» |url=https://www.aftenposten.no/norge/i/xP988/dette-skjedde-paa-ms-thorbjoern |access-date=7 November 2025 |website=www.aftenposten.no |language=nb}}&lt;/ref&gt;

Die polisie moes dus hul eie rubberboot met 'n stewige romp gebruik. Op die dag van die voorval was dié boot in Hønefoss en moes dit na die meer vervoer en gelanseer word voordat dit gebruik kon word. Toe Delta die boot bestyg, het dit water ingeneem, en ná 'n paar honderd meter het die enjin gaan staan, waarskynlik weens water in die brandstof. Twee minute later het hulle 'n siviele boot oorgeneem wat gestuur is om hulle te help. Die voorval is op video vasgelê.&lt;ref name=&quot;aftenposten-video&quot;&gt;{{cite web |url=https://www.aftenposten.no/norge/i/rA2OK/--Jeg-var-vitne-til-en-spesiell-hendelse-i-verdenshistorien |title=A video of the crossing |date=24 Augustus 2011 |language=nb |work=Aftenposten |access-date=1 Junie 2019}}&lt;/ref&gt; 'n Minuut of twee nadat die video eindig, het 'n vinniger siviele boot gearriveer om te help. Vier Delta-beamptes het aan boord gegaan. Omdat hulle nie meer tyd wou mors nie, het die siviele paartjie die polisie na Utøya geneem.&lt;ref name=&quot;youtube-wherewereyou&quot;&gt;{{cite web |url=https://www.youtube.com/watch?v=7fIeph87z3E |archive-url=https://web.archive.org/web/20150623203807/https://www.youtube.com/watch?v=7fIeph87z3E |archive-date=23 Junie 2015 |title=Where Were You |date=3 Oktober 2011 |publisher=YouTube |access-date=21 Januarie 2012 |url-status=bot: unknown}}&lt;/ref&gt;

Party mense het die polisie gekritiseer omdat hulle nie 'n helikopter gebruik het nie, nie onmiddellik in klein bote geklim het nie en die paartjie wat die siviele boot bestuur het, in gevaar gestel het.&lt;ref name=&quot;abc-spriker&quot;&gt;{{cite news |url=http://www.abcnyheter.no/nyheter/110922/politiets-forklaringer-spriker |title=Politiets forklaringer spriker |trans-title=Die polisie se verklarings stem nie ooreen nie |work=ABC Nyheter |date=22 September 2011 |access-date=25 November 2011 |language=no |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20111127140615/http://www.abcnyheter.no/nyheter/110922/politiets-forklaringer-spriker |archive-date=27 November 2011}}&lt;/ref&gt;

=== Die arrestasie van 'n onskuldige oorlewende ===
Met hul aankoms op Utøya het die polisie, benewens Breivik, ook Anzor Djoukajev gearresteer, 'n onskuldige sewentienjarige oorlewende wat die Akershus-tak van die AUF verteenwoordig het. Die jongmens is volgens berigte kaal uitgetrek&lt;ref name=&quot;sr-oskyldig&quot;&gt;{{cite web |first1=Jan |last1=Andersson |first2=Lisa |last2=Karlsson |url=http://sverigesradio.se/sida/artikel.aspx?programid=83&amp;artikel=4643052 |title=Oskyldig 17-åring greps med massmördaren |publisher=Sveriges Radio |date=12 Augustus 2011 |access-date=13 Augustus 2011 |language=sv}}&lt;/ref&gt; en in 'n selblok opgesluit, net enkele meters van die sel waarin die self-bekende moordenaar aangehou is.&lt;ref name=&quot;AFranceP&quot;&gt;{{cite news |title=Survivor held for 17 hours after attack |url=http://www.news24.com/World/News/Survivor-held-for-17-hours-after-attacks-20110812 |agency=AFP |date=13 Augustus 2011 |access-date=13 Augustus 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120305053919/http://www.news24.com/World/News/Survivor-held-for-17-hours-after-attacks-20110812 |archive-date=5 Maart 2012}}&lt;/ref&gt; Die slagoffer, wat as kind massamoorde in Tsjetsjenië gesien het, is daarvan verdink dat hy 'n medepligtige is omdat sy haarstyl anders was as dié op sy identiteitsdokument en omdat hy nie met dieselfde trane en histerie as die meeste ander oorlewendes op die bloedbad gereageer het nie.&lt;ref name=&quot;MarV&quot;&gt;{{cite news |first=Marianne |last=Vikås |url=http://www.vg.no/nyheter/innenriks/oslobomben/artikkel.php?artid=10097733 |title=Utøya-offer kastet på glattcelle |newspaper=Verdens Gang |date=12 Augustus 2011 |access-date=13 Augustus 2011 |language=no |archive-url=https://web.archive.org/web/20110901045108/http://www.vg.no/nyheter/innenriks/oslobomben/artikkel.php?artid=10097733 |archive-date=1 September 2011}}&lt;/ref&gt; Hy is 17 uur lank aangehou.&lt;ref name=&quot;AFranceP&quot; /&gt; Die advokaat Harald Stabell het die polisie gekritiseer omdat hulle nie die jongmens se familie, wat gevrees het dat hy dood is, gekontak het nie en omdat hulle die slagoffer sonder 'n advokaat teenwoordig ondervra het.&lt;ref name=&quot;MarV&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;dagbladet-utenadvokat&quot;&gt;{{cite news |first=Torgeir P. |last=Krokfjord |url=http://www.dagbladet.no/2011/08/12/nyheter/anders_behring_breivik/innenriks/terrorangrepet/auf/17647110 |title=Utøya-offer (17) ble mistenkt og avhørt uten advokat |newspaper=Dagbladet |date=12 Augustus 2011 |access-date=14 Augustus 2011 |language=no}}&lt;/ref&gt;

== Slagoffers ==
Die aanvalle was die dodelikste in Noorweë sedert die [[Tweede Wêreldoorlog]],&lt;ref name=&quot;open&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;tretimer&quot; /&gt; en 'n opname het bevind dat een uit elke vier Noorweërs iemand ken wat deur die aanvalle geraak is.&lt;ref name=&quot;klassekampen-survey&quot; /&gt;

=== In Oslo ===
{| class=&quot;wikitable floatright&quot;
|-
! colspan=&quot;2&quot; | Ouderdomme van dié wat in Oslo gesterf het&lt;ref name=&quot;Norway attacks: The victims&quot;&gt;{{cite news |url=https://www.bbc.co.uk/news/world-europe-14276074 |title=Norway attacks: The victims |work=BBC News Online |date=15 Maart 2016}}&lt;/ref&gt;
|-
! Ouderdom
! Sterftes
|-
| 26
| 1
|-
| 30
| 1
|-
| 32
| 2
|-
| 34
| 1
|-
| 51
| 1
|-
| 56
| 1
|-
| 61
| 1
|-
| colspan=&quot;2&quot; | Totaal: '''8'''
|}
Agt mense is in die ontploffing doodgemaak: die ontploffing, die skokgolf en die gruis het ses mense onmiddellik doodgemaak, terwyl twee ander gou daarna aan hul wonde beswyk het.&lt;ref name=&quot;formal-indictment&quot;&gt;{{cite news |location=VK |title=Anders Behring Breivik: the indictment |url=https://www.theguardian.com/world/2012/apr/16/anders-behring-breivik-indictment |newspaper=The Guardian |date=14 April 2012}}&lt;/ref&gt; Van die 325 mense wat na raming in die regeringsgeboue, om hulle en in die omliggende gebied was, het minstens 210 liggaamlike beserings van die ontploffing en die gruis opgedoen.&lt;ref name=&quot;formell-tiltale&quot; /&gt; Hoewel die meeste betreklik gering was en by die plaaslike ongevalleklinieke behandel kon word, het twaalf mense ernstiger beserings opgedoen. Tien is na die Ullevål-akademiese hospitaal gestuur, vier met matige tot ernstige en ses met kritieke beserings, en twee na die Aker-akademiese hospitaal.&lt;ref name=&quot;ems-response&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;helsedir-rapport&quot; /&gt; 'n Dokter by een van die akademiese hospitale in Oslo het gesê dat die hospitaalpersoneel kop-, bors- en buikwonde behandel.&lt;ref name=&quot;usatoday-17dead&quot;&gt;{{cite news |url=http://content.usatoday.com/communities/ondeadline/post/2011/07/blast-in-oslo-blows-out-government-office-building-windows/1 |title=17 dead in Oslo bombing, shootings; Norwegian held |work=USA Today |date=23 Julie 2011 |access-date=23 Julie 2011}}&lt;/ref&gt;

Eerste minister Jens Stoltenberg was in sy amptelike woning naby die koninklike paleis, waar hy die toespraak voorberei het wat hy die volgende dag op Utøya sou lewer.&lt;ref name=&quot;aftenbladet-tale&quot;&gt;{{cite news |url=http://www.aftenbladet.no/terror/Stoltenberg-skrev-tale-til-Utya-da-bomben-smalt-2840952.html |title=Stoltenberg skrev tale til Utøya da bomben smalt |trans-title=Stoltenberg was besig om die Utøya-toespraak te skryf toe die bom ontplof |language=no |newspaper=Dagsavisen |access-date=28 Julie 2011 |archive-date=17 November 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111117055417/http://www.aftenbladet.no/terror/Stoltenberg-skrev-tale-til-Utya-da-bomben-smalt-2840952.html |url-status=dead}}&lt;/ref&gt; Noorweë se minister van finansies, Sigbjørn Johnsen, was op daardie tydstip met vakansie in Denemarke.&lt;ref name=&quot;aftenposten-johnsen&quot;&gt;{{cite news |title=Sigbjørn Johnsen til forsvar for euroen |url=http://www.aftenposten.no/okonomi/innland/article4178054.ece |language=no |location=NO |newspaper=Aftenposten |trans-title=Sigbjørn Johnsen ter verdediging van die euro |access-date=22 Julie 2011 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110721234608/http://www.aftenposten.no/okonomi/innland/article4178054.ece |archive-date=21 Julie 2011}}&lt;/ref&gt;

Daar was minder mense as gewoonlik in die gebied, omdat die bomaanval in Julie plaasgevind het, die gewone vakansiemaand van Noorweërs,&lt;ref name=&quot;forskningsradet-vacation&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.forskningsradet.no/en/Newsarticle/Norway_on_summer_vacation/1253960829916 |title=Norway on summer vacation |publisher=Die Noorse Navorsingsraad |date=1 Julie 2010 |access-date=22 Julie 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110913032737/http://www.forskningsradet.no/en/Newsarticle/Norway_on_summer_vacation/1253960829916 |archive-date=13 September 2011 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt; en omdat die meeste staatsamptenare, aangesien dit Vrydagmiddag was, al vir die naweek huis toe was.&lt;ref name=&quot;irishtimes-tenyears&quot;&gt;{{cite news |url=https://www.irishtimes.com/news/world/europe/ten-years-on-norway-still-deals-with-wounds-from-breivik-massacre-1.4624587 |title=Ten years on, Norway still deals with wounds from Breivik massacre |newspaper=The Irish Times}}&lt;/ref&gt;

'''Dié wat in Oslo gesterf het'''&lt;ref name=&quot;Norway attacks: The victims&quot; /&gt;

* Tove Åshill Knutsen, 56, Oslo
* Hanna Endresen, 61, Oslo
* Kai Hauge, 32, Oslo
* Jon Vegard Lervåg, 32, Oslo
* Ida Marie Hill, 34, Oslo
* Hanne Ekroll Løvlie, 30, Oslo
* Anne Lise Holter, 51, Våler in Østfold
* Kjersti Berg Sand, 26, Nord-Odal

=== Op Utøya ===
{| class=&quot;wikitable floatright&quot;
|-
! colspan=&quot;2&quot; | Ouderdomme van dié wat op Utøya gesterf het&lt;ref name=&quot;Norway attacks: The victims&quot; /&gt;
|-
! Ouderdom
! Sterftes
|-
| 14
| 2
|-
| 15
| 7
|-
| 16
| 8
|-
| 17
| 16
|-
| 18
| 17
|-
| 19
| 5
|-
| 20
| 1
|-
| 21
| 3
|-
| 23
| 2
|-
| 25
| 1
|-
| 27
| 1
|-
| 28
| 1
|-
| 30
| 1
|-
| 43
| 2
|-
| 45
| 1
|-
| 51
| 1
|-
| colspan=&quot;2&quot; | Totaal: '''69'''
|-
| colspan=&quot;2&quot; | Gemiddelde ouderdom: 19,6
|}
Die omvang van wat op die eiland gebeur het, was aanvanklik baie verwarrend, en die eerste amptelike syfer wat gegee is, was dat minstens tien mense doodgemaak is.&lt;ref name=&quot;bbc-eyewitness&quot;&gt;{{cite news |title=Eyewitness: Norway Utoeya shootings |url=https://www.bbc.co.uk/news/world-europe-14255004 |publisher=BBC |date=23 Julie 2011}}&lt;/ref&gt; Soos die aand gevorder het, het verskeie ooggetuieberigte dié getal in twyfel getrek, en omtrent 03:50 op 23 Julie het NRK1 en TV2, die twee hoof-Noorse televisienetwerke, 'n regstreekse persgeleentheid uit die &quot;Sentrum politistasjon&quot; in Oslo uitgesaai waar Noorweë se nasionale polisiekommissaris, Øystein Mæland, gesê het dat die aantal sterftes op Utøya &quot;minstens 80&quot; bereik het en dat die telling na verwagting sou styg.&lt;ref name=&quot;VG-eng&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;nrk-minst80&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.nrk.no/nyheter/norge/1.7723555 |title=Politiet: Minst 80 drepte på Utøya |work=Nyheter |publisher=NRK |location=NO |language=no |date=23 Julie 2011}}&lt;/ref&gt;

Op 25 Julie het 'n polisiewoordvoerder bekend gemaak dat die aantal sterftes van slagoffers op Utøya afwaarts na 68 hersien is nadat die slagoffers met hul terugkeer na die vasteland getel is.&lt;ref name=&quot;Sky News blog&quot;&gt;{{cite web |url=http://news.sky.com/skynews/Home/World-News/Norway-Live-Blog-Oslo-Bomb-Attack-And-Utoya-Shooting/Article/201107416035759 |title=Norway Skynews Live blog |publisher=Sky News |access-date=25 Julie 2011 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt; Hulle het bygevoeg dat die aantal vermiste mense steeds hoog is en dat die aantal slagoffers tot 86 kon wees. Op 29 Julie het die polisie aangekondig dat een van die ernstig gewonde slagoffers van Utøya in die hospitaal gesterf het,&lt;ref name=&quot;died-from-wounds&quot; /&gt; wat die aantal sterftes van die bloedbad op die eiland op 69 te staan gebring het.&lt;ref name=&quot;voa-moretargets&quot;&gt;{{cite web |date=29 Julie 2011 |title=Norway Terrorist Had More Targets in Mind |url=https://www.voanews.com/a/norway-terrorist-had-more-targets-in-mind-126453338/143074.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250212005030/https://www.voanews.com/a/norway-terrorist-had-more-targets-in-mind-126453338/143074.html |archive-date=12 Februarie 2025 |access-date=9 Maart 2025 |agency=Voice of America}}&lt;/ref&gt;

Op 26 Julie het die Noorse polisie die name en geboortedatums van die slagoffers op hul webwerf begin vrystel. Teen 29 Julie is die name van al 77 slagoffers (8 van die bomaanval en 69 van Utøya) gepubliseer,&lt;ref name=&quot;dtoll-names&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;dtoll-all-names-published&quot; /&gt; en die laaste een, 'n slagoffer van die skietery, is op die 28ste gevind.&lt;ref name=&quot;ibt-lastbody&quot;&gt;{{cite news |title=Norwegian Police End Search as Last Shooting Victim Found |url=http://www.ibtimes.com/articles/188527/20110728/oslo-normay-shooting-attack-breivik-last-body-found.htm |url-status=dead |access-date=28 Julie 2011 |newspaper=International Business Times |date=28 Julie 2011}}&lt;/ref&gt;

Van die 69 mense wat in die aanval op die eiland gesterf het, is 57 deur een of meer skote deur die kop doodgemaak.&lt;ref name=&quot;formal-indictment&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;breiviks-skudd&quot;&gt;{{cite news |title=57 henrettet med hodeskudd på Utøya |url=http://www.nrk.no/nyheter/norge/1.8025218 |agency=NRK |language=no |trans-title=57 is met kopskote tereggestel op Utøya |date=7 Maart 2012}}&lt;/ref&gt; Altesaam is 67 mense deur skote doodgemaak, en twee ander het in 'n poging om te ontsnap gesterf: een het verdrink en een het van 'n krans geval.&lt;ref name=&quot;breiviks-skudd&quot; /&gt; Breivik het altesaam minstens 186 skote gevuur&lt;ref name=&quot;abc-186skudd&quot;&gt;{{cite news |title=Breivik avfyrte minst 186 skudd på Utøya |url=http://www.abcnyheter.no/nyheter/2011/10/13/breivik-avfyrte-minst-186-skudd-pa-utoeya |newspaper=ABC Nyheter |language=no |date=13 Oktober 2011 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20111014035431/http://www.abcnyheter.no/nyheter/2011/10/13/breivik-avfyrte-minst-186-skudd-pa-utoeya |archive-date=14 Oktober 2011}}&lt;/ref&gt; en het nog 'n &quot;aansienlike hoeveelheid ammunisie&quot; oorgehad.&lt;ref name=&quot;db-gsw&quot; /&gt;

In die nadraai het, van die 564 mense wat destyds op die eiland was,&lt;ref name=&quot;formell-tiltale&quot; /&gt; 69 gesterf en het minstens 110 verskillende liggaamlike beserings opgedoen.&lt;ref name=&quot;ems-response&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;helsedir-rapport&quot; /&gt; Na raming 50 mense is by die plaaslik opgerigte ongevalleklinieke behandel, en is vir betreklik geringe beserings soos snye, kneusplekke en [[hipotermie]] behandel nadat hulle van die eiland af gevlug en geswem het. Dit was dié dag bewolk en reënerig op Utøya, die lugtemperatuur het tussen 14 en 15&amp;nbsp;°C gewissel, die watertemperatuur om die eiland was omtrent 14 tot 15&amp;nbsp;°C&lt;ref name=&quot;ems-response&quot; /&gt; en die kortste afstand na die vasteland was omtrent 600 meter. Sestig mense is na omliggende hospitale vervoer, 55 met ernstige tot kritieke beserings.&lt;ref name=&quot;ems-response&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;helsedir-rapport&quot; /&gt; Die hoofchirurg wat die wonde by een van die hospitale behandel het, het gesê dat hy in sy 23 jaar van praktyk nog nooit soortgelyke wonde gesien het nie, en het verduidelik dat die koeëls uiters erg op hul pad deur die liggaam gefragmenteer het.&lt;ref name=&quot;db-gsw&quot; /&gt; Drie-en-dertig mense is regstreeks deur een of meer koeëls getref en het oorleef,&lt;ref name=&quot;formell-tiltale&quot; /&gt; maar 'n 23-jarige man wat geskiet is, het twee dae later in die hospitaal aan die koeëlwonde in sy kop en rug gesterf.&lt;ref name=&quot;died-from-wounds&quot; /&gt;

Die 564 mense wat destyds op die eiland was, het van oral in Noorweë gekom, en party besoekers was uit die buiteland. Dié wat gesterf het, was uit 18 van Noorweë se 19 [[fylke]]s, met Aust-Agder as die uitsondering, en ook 'n vrou uit [[Georgië]].&lt;ref name=&quot;dtoll-names-nrk&quot;&gt;{{cite news |title=Foreløpig navneliste etter terroren mot Norge 22. juli |url=http://www.nrk.no/nyheter/norge/1.7724498 |agency=NRK |language=no |date=23 Julie 2011}}&lt;/ref&gt; Gewonde mense was uit die hele land, [[Svalbard]] inbegrepe,&lt;ref name=&quot;nrk-svalbard&quot;&gt;{{cite news |title=Svalbard hardt rammet på Utøya |url=http://www.nrk.no/nyheter/1.7724379 |newspaper=NRK |language=no |date=23 Julie 2011}}&lt;/ref&gt; en saam met die slagoffers uit Oslo het gemiddeld 'n kwart van Noorweë se bevolking volgens 'n opname iemand geken wat deur die aanvalle geraak is.&lt;ref name=&quot;klassekampen-survey&quot; /&gt; Verskeie van die dooies en gewondes, of hul ouers, was persoonlike vriende van hooggeplaaste regeringsministers. Trond Berntsen, 'n polisiebeampte wat buite diens en ongewapend was en die stiefbroer van Noorweë se kroonprinses Mette-Marit, is eerste doodgeskiet.&lt;ref name=&quot;Norway&quot;&gt;{{cite news |url=https://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/europe/norway/8659196/Norway-shooting-princesss-half-brother-among-victims.html |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20220112/https://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/europe/norway/8659196/Norway-shooting-princesss-half-brother-among-victims.html |archive-date=12 Januarie 2022 |url-access=subscription |url-status=live |title=Norway shooting: princess's half-brother among victims |work=telegraph.co.uk |date=25 Julie 2011}}&lt;/ref&gt;

'''Dié wat op Utøya gesterf het'''&lt;ref name=&quot;telegraph-77pictures&quot;&gt;{{cite web |date=29 Julie 2011 |title=Norway shooting victims: the 77 dead in pictures |url=https://www.telegraph.co.uk/news/picturegalleries/worldnews/8662030/Norway-shooting-victims-the-77-dead-in-pictures.html |access-date=24 Januarie 2025 |website=The Telegraph |language=en}}&lt;/ref&gt;

{{Colbegin|colwidth=30em}}
* Mona Abdinur, 18, Oslo
* Maria Maagerø Johannesen, 17, Nøtterøy, Vestfold
* Ismail Haji Ahmed, 19, Hamar, Hedmark
* Ronja Søttar Johansen, 17, Vefsn, Nordland
* Thomas Margido Antonsen, 16, Oslo
* Sondre Kjøren, 17, Orkdal, Sør-Trøndelag
* Porntip Ardam, 21, Oslo
* Margrethe Bøyum Kløven, 16, Bærum, Akershus
* Modupe Ellen Awoyemi, 15, Drammen, Buskerud
* Syvert Knudsen, 17, Lyngdal, Vest-Agder
* Lene Maria Bergum, 19, Namsos, Nord-Trøndelag
* Anders Kristiansen, 18, Bardu, Troms
* Kevin Daae Berland, 15, Askøy, Hordaland
* Elisabeth Trønnes Lie, 16, Halden, Østfold
* Trond Berntsen, 51, Øvre Eiker, Buskerud
* Gunnar Linaker, 23, Bardu, Troms
* Sverre Flåte Bjørkavåg, 28, Sula, Sør-Trøndelag
* Tamta Lipartelliani, 23, Kutaisi, Georgië
* Torjus Jakobsen Blattmann, 17, Kristiansand, Vest-Agder
* Eva Kathinka Lütken, 17, Sarpsborg, Østfold
* Monica Bøsei, 45, Hole, Buskerud
* Even Flugstad Malmedal, 18, Gjøvik, Oppland
* Carina Borgund, 18, Oslo
* Tarald Kuven Mjelde, 18, Osterøy
* Johannes Buø, 14, Mandal, Vest-Agder
* Ruth Benedicte Vatndal Nilsen, 15, Tønsberg, Vestfold
* Åsta Sofie Helland Dahl, 16, Sortland, Nordland
* Håkon Ødegaard, 17, Trondheim, Sør-Trøndelag (verdrink)
* Sondre Furseth Dale, 17, Haugesund, Rogaland
* Emil Okkenhaug, 15, Levanger, Nord-Trøndelag
* Monica Iselin Didriksen, 18, Sund, Hordaland
* Diderik Aamodt Olsen, 19, Nesodden, Akershus
* Gizem Dogan, 17, Trondheim, Sør-Trøndelag
* Henrik Pedersen, 27, Porsanger, Finnmark
* Andreas Edvardsen, 18, Sarpsborg, Østfold
* Rolf Christopher Johansen Perreau, 25, Trondheim, Sør-Trøndelag
* Tore Eikeland, 21, Osterøy, Hordaland
* Karar Mustafa Qasim, 19, Vestby, Akershus
* Bendik Rosnæs Ellingsen, 18, Rygge, Østfold
* Bano Abobakar Rashid, 18, Nesodden, Akershus
* Aleksander Aas Eriksen, 16, Meråker, Nord-Trøndelag
* Henrik Rasmussen, 18, Hadsel, Nordland
* Andrine Bakkene Espeland, 16, Fredrikstad, Østfold
* Synne Røyneland, 18, Oslo
* Hanne Balch Fjalestad, 43, Lunner, Oppland
* Ida Beathe Rogne, 17, Østre Toten, Oppland
* Silje Merete Fjellbu, 17, Tinn, Telemark
* Simon Sæbø, 18, Salangen, Troms
* Hanne Kristine Fridtun, 19, Stryn, Sogn og Fjordane
* Marianne Sandvik, 16, Hundvåg, Stavanger
* Andreas Dalby Grønnesby, 17, Stange, Hedmark (van 'n krans geval)
* Fredrik Lund Schjetne, 18, Eidsvoll, Akershus
* Snorre Haller, 30, Trondheim, Sør-Trøndelag
* Lejla Selaci, 17, Fredrikstad, Østfold
* Rune Havdal, 43, Øvre Eiker, Buskerud
* Birgitte Smetbak, 15, Nøtterøy, Vestfold
* Guro Vartdal Håvoll, 18, Ørsta, Møre og Romsdal
* Isabel Victoria Green Sogn, 17, Oslo
* Ingrid Berg Heggelund, 18, Ås, Akershus
* Silje Stamneshagen, 18, Askøy, Hordaland
* Karin Elena Holst, 15, Rana, Nordland
* Victoria Stenberg, 17, Nes, Akershus
* Eivind Hovden, 15, Tokke, Telemark
* Tina Sukuvara, 18, Vadsø, Finnmark
* Jamil Rafal Mohamad Jamil, 20, Eigersund, Rogaland
* Sharidyn Svebakk-Bøhn, 14, Drammen, Buskerud
* Steinar Jessen, 16, Alta, Finnmark
* Håvard Vederhus, 21, Oslo
* Espen Jørgensen, 17, Bodø, Nordland
{{Colend}}

== Die oortreder ==
{{Hoofartikel|Anders Behring Breivik}}
Die openbare uitsaaier NRK en verskeie ander Noorse media het die aanvaller as Anders Behring Breivik geïdentifiseer. Hy is op Utøya vir die skietery in hegtenis geneem en is ook met die bomaanval in Oslo verbind.&lt;ref name=&quot;tv2-anders32&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.tv2.no/nyheter/innenriks/anders-32-i-oslo-ble-paagrepet-etter-bombe-og-massedrap-3544629.html |title=Anders (32) i Oslo ble pågrepet etter bombe og massedrap |work=Nyhetene |date=22 Julie 2011 |publisher=TV 2 |location=NO |access-date=22 Julie 2011 |language=no}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;VG-perp&quot;&gt;{{cite web |language=no |url=http://www.vg.no/nyheter/innenriks/artikkel.php?artid=10080610 |title=Pågrepet 32-åring kalte seg selv nasjonalistisk |publisher=VG |work=Nett |location=NO |access-date=22 Julie 2011 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110726101259/http://www.vg.no/nyheter/innenriks/artikkel.php?artid=10080610 |archive-date=26 Julie 2011}}&lt;/ref&gt; Hy is van [[terrorisme]] vir albei aanvalle aangekla.&lt;ref name=&quot;breivik-admits1&quot; /&gt; Volgens sy advokaat het Breivik tydens ondervraging erken dat hy vir sowel die bom as die skietery verantwoordelik is, maar skuld ontken deurdat hy aangevoer het dat sy dade &quot;afskuwelik maar noodsaaklik&quot; was.&lt;ref name=&quot;TV2Lippestad&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.tv2.no/nyheter/innenriks/forsvareren-i-hans-hode-var-det-noedvendig-3545122.html |title=Defence: – In his mind it was necessary |publisher=Nettavisen / TV2 |date=23 Julie 2011 |access-date=23 Julie 2011 |author=Hansen, Birthe Steen |language=no}}&lt;/ref&gt; By sy voorgeleiding op 25 Julie is Breivik vir agt weke in aanhouding geplaas, waarvan die eerste helfte in alleenopsluiting sou wees.&lt;ref name=&quot;guardian-defiant&quot;&gt;{{cite news |url=https://www.theguardian.com/world/2011/jul/25/anders-behring-breivik-terror-cells |title=Defiant from the dock, Breivik boasts more will die |last=Townsend |first=Mark |date=25 Julie 2011 |work=The Guardian |location=VK |access-date=27 Julie 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110726234215/http://www.guardian.co.uk/world/2011/jul/25/anders-behring-breivik-terror-cells |archive-date=26 Julie 2011 |url-status=live}}&lt;/ref&gt; Breivik wou 'n oop verhoor hê en dit in 'n uniform van sy eie ontwerp bywoon, maar albei versoeke is deur die voorsittende regter geweier.&lt;ref name=&quot;nyt-deniesguilt&quot;&gt;{{cite news |url=https://www.nytimes.com/2011/07/26/world/europe/26oslo.html |title=Norway Suspect Denies Guilt and Suggests He Did Not Act Alone |last=Erlanger |first=Steven |date=25 Julie 2011 |work=The New York Times |access-date=26 Julie 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111201233307/http://www.nytimes.com/2011/07/26/world/europe/26oslo.html |archive-date=1 Desember 2011 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

=== Geestesgesondheid ===
Ná sy arrestasie is Breivik deur hofaangestelde forensiese psigiaters ondersoek, wat hom met paranoïede [[skisofrenie]] gediagnoseer het en bevind het dat hy ten tyde van die aanvalle [[Psigose|psigoties]] en strafregtelik ontoerekeningsvatbaar was.&lt;ref name=&quot;huseby-report&quot;&gt;{{cite web |url=http://pub.tv2.no/multimedia/TV2/archive/00927/Breivik_rapport_927719a.pdf |title=Forensic psychiatric statement Breivik, Anders Behring (opsomming) |last1=Huseby |first1=Torgeir |last2=Sørheim |first2=Synne |publisher=TV2 |language=no |date=29 November 2011 |access-date=28 Desember 2011 |format=PDF}}&lt;/ref&gt; Hoewel dit in koerantdebatte gekritiseer is,&lt;ref name=&quot;nationalpost-split&quot;&gt;{{cite news |url=https://nationalpost.com/news/norway-split-on-breiviks-likely-fate-in-mental-ward-as-mass-killer-himself-insulted-by-ruling |title=Norway split on Breivik's likely fate in mental ward, as mass-killer himself 'insulted' by ruling |agency=Agence France-Presse |date=30 November 2011 |access-date=28 Desember 2011}}&lt;/ref&gt; is die ingediende verslag sonder enige aanmerkings deur die Noorse Raad vir Forensiese Geneeskunde goedgekeur nadat 'n uitgebreide paneel kundiges dit nagegaan het.&lt;ref name=&quot;drk-uttalelse&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.domstol.no/upload/OBYR/Internett/Nyheter/Terrorsaken/DRKs%20uttalelse.pdf |title=Breivik, Anders Behring. Rettspsykiatrisk erklæring |publisher=Oslo Tingrett |author=Den rettsmedisinske kommisjon |language=no |date=20 Desember 2011 |access-date=28 Desember 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120105043843/http://www.domstol.no/upload/OBYR/Internett/Nyheter/Terrorsaken/DRKs%20uttalelse.pdf |archive-date=5 Januarie 2012 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

Volgens sy verdedigingsadvokaat het Breivik aanvanklik verbasing uitgespreek en hom deur die gevolgtrekkings in die verslag beledig gevoel. Hy het later gesê dat &quot;dit nuwe geleenthede bied&quot;.&lt;ref name=&quot;foreigner-opportunities&quot;&gt;{{cite news |url=http://theforeigner.no/pages/news-in-brief/breivik-sees-opportunities/ |title=Breivik sees opportunities |work=The Foreigner |date=1 Desember 2011 |access-date=1 Desember 2011}}&lt;/ref&gt; Ná die kritiek op die psigiatriese verslag het die hof in Januarie 2012 'n tweede psigiatriese ondersoek goedgekeur. Die verslag van dié ondersoek het Breivik in April 2012 toerekeningsvatbaar verklaar.&lt;ref name=&quot;BBC100412&quot;&gt;{{cite news |title=Norway's mass killer Breivik 'declared sane' |url=https://www.bbc.co.uk/news/world-europe-17663958 |agency=BBC News |date=10 April 2012 |access-date=10 April 2012}}&lt;/ref&gt; Uiteindelik het die uitspraak en bevinding van die distrikshof se paneel van vyf regters saamgestem dat Breivik toerekeningsvatbaar is.&lt;ref name=&quot;nyt-maximum&quot;&gt;{{cite news |url=https://www.nytimes.com/2012/08/25/world/europe/anders-behring-breivik-murder-trial.html |title=Norway Mass Killer Gets the Maximum: 21 Years |date=24 Augustus 2012 |newspaper=The New York Times}}&lt;/ref&gt;

=== Politieke en godsdienstige sienings ===
Breivik word verbind met 'n kompendium van 1&amp;nbsp;518 bladsye met die titel ''2083: A European Declaration of Independence'', wat die naam &quot;Andrew Berwick&quot; dra.&lt;ref name=&quot;manifesto1&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;manifesto2&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;telegraph-traitors&quot;&gt;{{cite news |title=Norway killer Anders Behring Breivik called Gordon Brown and Prince Charles 'traitors' |first=Gordon |last=Rayner |url=https://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/europe/norway/8658431/Norway-killer-Anders-Behring-Breivik-called-Gordon-Brown-and-Prince-Charles-traitors.html |newspaper=The Daily Telegraph |date=24 Julie 2011 |access-date=11 April 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120421002604/http://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/europe/norway/8658431/Norway-killer-Anders-Behring-Breivik-called-Gordon-Brown-and-Prince-Charles-traitors.html |archive-date=21 April 2012 |url-status=live |location=Londen}}&lt;/ref&gt; Die lêer is omtrent 90 minute voor die bomontploffing in Oslo aan 1&amp;nbsp;003 [[E-pos|e-posadresse]] gestuur.&lt;ref name=&quot;guardian-250contacts&quot;&gt;{{cite news |author=Matthew Taylor |url=https://www.theguardian.com/world/2011/jul/26/breivik-manifesto-email-uk-contacts |title=Breivik sent 'manifesto' to 250 UK contacts hours before Norway killings |work=The Guardian |location=VK |access-date=27 Julie 2011 |date=26 Julie 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110728023247/http://www.guardian.co.uk/world/2011/jul/26/breivik-manifesto-email-uk-contacts |archive-date=28 Julie 2011 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;mercury-diverges&quot;&gt;{{cite web |author=Adam Geller |agency=AP |url=http://www.mercurynews.com/ci_18585340 |title=Norway gunman's tale diverges sharply from reality |work=San Jose Mercury News |date=30 Julie 2011 |access-date=10 Augustus 2011}}&lt;/ref&gt; Ontleders het hom beskryf as iemand met [[Islamofobie|islamofobiese]] sienings en 'n haat vir die [[Islam]],&lt;ref name=&quot;guardian-bangstad&quot;&gt;{{cite news |author=Sindre Bangstad |url=https://www.theguardian.com/commentisfree/belief/2012/aug/28/anders-breivik-norway-islamophobia-muslims |title=After Anders Breivik's conviction, Norway must confront Islamophobia |newspaper=The Guardian |access-date=24 Julie 2016}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;afp-77victims&quot;&gt;{{cite web |url=https://www.google.com/hostednews/afp/article/ALeqM5j0D-1Q4Rg2RzAcXi1tCYJgK3PNuw |title=AFP: Norway remembers 77 victims a month after massacre |date=21 Augustus 2011 |access-date=21 Januarie 2012 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120107032431/https://www.google.com/hostednews/afp/article/ALeqM5j0D-1Q4Rg2RzAcXi1tCYJgK3PNuw |archive-date=7 Januarie 2012}}&lt;/ref&gt; en as iemand wat homself as 'n ridder beskou het wat daaraan toegewy is om [[Moslem|Moslem-immigrasie]] na Europa te stuit.&lt;ref name=&quot;newamerica-tragedy&quot;&gt;{{cite web |author=Starla Muhammad |url=http://newamericamedia.org/2011/08/tragedy-in-norway-borne-out-of-seeds-of-racism-and-intolerance-in-uk-eu.php |title=Tragedy in Norway Borne Out of Seeds of Racism and Intolerance in UK, EU |publisher=New America Media |date=19 Augustus 2011 |access-date=21 Januarie 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120105004806/http://newamericamedia.org/2011/08/tragedy-in-norway-borne-out-of-seeds-of-racism-and-intolerance-in-uk-eu.php |archive-date=5 Januarie 2012 |url-status=usurped}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;guardian-victimsreturn&quot;&gt;{{cite news |url=https://www.theguardian.com/world/2011/aug/19/utoya-island-shooting-victims-return |location=Londen |work=The Guardian |first=Hannah |last=Godfrey |title=Utøya island shooting victims return to scene of Breivik's killing spree |date=19 Augustus 2011}}&lt;/ref&gt;

Die inleidende hoofstuk van die manifes, waarin kulturele Marxisme omskryf word, is 'n afskrif van ''Political Correctness: A Short History of an Ideology'' van die Free Congress Foundation.&lt;ref name=&quot;nas-scholars&quot;&gt;{{cite press release |title=Scholars Respond to Breivik Manifesto |date=28 Julie 2011 |publisher=National Association of Scholars |url=http://www.nas.org/polPressReleases.cfm?Doc_Id=2099 |access-date=10 Augustus 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110901071348/http://www.nas.org/polPressReleases.cfm?Doc_Id=2099 |archive-date=1 September 2011 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110901071348/http://www.nas.org/polPressReleases.cfm?Doc_Id=2099 |archivedate= 1 September 2011}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;presse-diewelt&quot;&gt;{{cite news |title=Die Welt, wie Anders B. Breivik sie sieht |date=29 Julie 2011 |author=Anne-Catherine Simon |author2=Christoph Saiger |author3=Helmar Dumbs |work=Die Presse |url=http://diepresse.com/home/politik/aussenpolitik/682112/Die-Welt-wie-Anders-B-Breivik-sie-sieht |language=de}}&lt;/ref&gt; Groot dele van die kompendium word aan die Noorse blogger wat onder die skuilnaam Fjordman geskryf het, toegeskryf.&lt;ref name=&quot;dagbladet-forbilde&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.dagbladet.no/2011/07/25/nyheter/terror/utoya/anders_behring_breivik/17442957/ |title=Dette er terroristens store politiske forbilde |work=Dagbladet |date=25 Julie 2011 |access-date=25 Julie 2011 |language=no}}&lt;/ref&gt; Die teks het talle woordelikse ooreenkomste met die manifes van die Unabomber, en vervang net terme soos &quot;kulturele Marxiste&quot; vir [[Ted Kaczynski]] se &quot;linksgesindes&quot; en, in 'n gedeelte wat regstellende aksie kritiseer, &quot;Moslems&quot; vir &quot;swart mense&quot;.&lt;ref name=&quot;nrk-unabomber&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.nrk.no/nyheter/norge/1.7725223 |title=Massedrapsmannen kopierte &quot;Unabomberen&quot; ord for ord |publisher=NRK |date=24 Julie 2011 |language=no}}&lt;/ref&gt; ''[[The New York Times]]'' het Amerikaanse invloede in die geskrifte beskryf, met die aantekening dat die kompendium die anti-Moslem-Amerikaner Robert Spencer 64 keer vermeld en Spencer se werke baie uitvoerig aanhaal.&lt;ref name=&quot;scottshane&quot;&gt;{{cite news |last=Shane |first=Scott |url=https://www.nytimes.com/2011/07/25/us/25debate.html |title=Killings in Norway Spotlight Anti-Muslim Thought in U.S. |work=The New York Times |date=24 Julie 2011 |access-date=10 April 2017}}&lt;/ref&gt; Die werk van Bat Ye'or&lt;ref name=&quot;nyt-solace&quot;&gt;{{cite news |url=https://www.nytimes.com/2005/02/20/weekinreview/20smit.html |title=Europe's Jews Seek Solace on the Right |first=Craig S. |last=Smith |newspaper=The New York Times |date=20 Februarie 2005}}&lt;/ref&gt; word dosyne kere aangehaal.&lt;ref name=&quot;fp-swamp&quot;&gt;{{cite web |last=Archer |first=Toby |title=Breivik's Swamp |work=Foreign Policy |date=25 Julie 2011 |url=https://foreignpolicy.com/articles/2011/07/25/breivik_s_swamp |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110910205259/http://www.foreignpolicy.com/articles/2011/07/25/breivik_s_swamp?page=0%2C1 |archive-date=10 September 2011}}&lt;/ref&gt; Die verregse en anti-Islam-blogger Pamela Geller,&lt;ref name=&quot;scottshane&quot; /&gt; die roman ''The Turner Diaries'', die neo-heidense skrywer Koenraad Elst en Daniel Pipes word ook as bronne van inspirasie vermeld.&lt;ref name=&quot;liberation-neocroise&quot;&gt;{{cite news |title=&quot;2083, Une déclaration européenne d'indépendance&quot; ou le petit manuel du néo-croisé |first=Marwan |last=Chahine |newspaper=Libération |date=25 Julie 2011 |url=http://www.liberation.fr/monde/01012350843-2083-une-declaration-europeenne-d-independance-ou-le-petit-manuel-du-neo-croise |language=fr}}&lt;/ref&gt; Die manifes bevat verder aanhalings van die Midde-Oosterse kundige Bernard Lewis, [[Edmund Burke]], [[Mahatma Gandhi]], [[Thomas Jefferson]] en [[George Orwell]],&lt;ref name=&quot;melanie&quot;&gt;{{cite news |last=Lee |first=Sarah |title=Norway attacks: Writer quoted by gunman hits back |url=https://www.theguardian.com/world/2011/jul/25/norway-melanie-phillips-hits-back |access-date=29 Julie 2011 |newspaper=The Guardian |date=25 Julie 2011 |location=Londen |archive-url=https://web.archive.org/web/20110727173430/http://www.guardian.co.uk/world/2011/jul/25/norway-melanie-phillips-hits-back |archive-date=27 Julie 2011 |url-status=live}}&lt;/ref&gt; en ook uit [[Jeremy Clarkson]] se rubriek in die ''Sunday Times'' en Melanie Phillips se rubriek in die ''Daily Mail''.&lt;ref name=&quot;newsroom-bigotry&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.newsroompanama.com/panama/3115-bigotry-a-stepping-stone-to-extreme-action.html |title=Bigotry a stepping stone to extreme action |publisher=Newsroom Panama |date=26 Julie 2011 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20111204041707/http://www.newsroompanama.com/panama/3115-bigotry-a-stepping-stone-to-extreme-action.html |archive-date=4 Desember 2011}}&lt;/ref&gt; Die publikasie praat met bewondering oor Ayaan Hirsi Ali, Bruce Bawer, Srđa Trifković&lt;ref name=&quot;dagbladet-helter&quot;&gt;{{cite news |url=http://www.dagbladet.no/2011/07/26/nyheter/utoya/innenriks/politikk/drap/17450326/ |title=De var Breiviks helter |trans-title=Hulle was Breivik se helde |date=26 Julie 2011 |work=Dagbladet |language=no}}&lt;/ref&gt; en Henryk M. Broder.&lt;ref name=&quot;faz-blinderhass&quot;&gt;{{cite news |url=https://www.faz.net/artikel/C32742/der-attentaeter-im-internet-im-blinden-hass-gegen-hass-30473075.html |title=Der Attentäter im Internet. Im blinden Hass gegen Hass |first1=Sebastian |last1=Balzter |first2=Jasper |last2=von Altenbockum |newspaper=Frankfurter Allgemeine |date=26 Julie 2011 |language=de |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110727181145/https://www.faz.net/artikel/C32742/der-attentaeter-im-internet-im-blinden-hass-gegen-hass-30473075.html |archive-date=27 Julie 2011}}&lt;/ref&gt; Die kompendium pleit vir die herstel van die [[patriargie]], wat volgens hom die Europese kultuur sou red.&lt;ref name=&quot;Norway Killer's Hatred of Women&quot;&gt;{{cite news |title=Norway Killer's Hatred of Women |url=http://www.thedailybeast.com/articles/2011/07/24/norway-massacre-anders-breivik-s-deadly-attack-fueled-by-hatred-of-women.html |access-date=29 Julie 2011 |newspaper=The Daily Beast |archive-url=https://web.archive.org/web/20110729085424/http://www.thedailybeast.com/articles/2011/07/24/norway-massacre-anders-breivik-s-deadly-attack-fueled-by-hatred-of-women.html |archive-date=29 Julie 2011 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;jones&quot; /&gt;

Die kompendium bevat sy militante verregse ideologie en [[Xenofobie|xenofobiese]] wêreldbeskouing, wat 'n reeks politieke begrippe voorstaan, waaronder wisselende grade van kulturele [[konserwatisme]], regse [[populisme]], ultranasionalisme, [[Islamofobie]], verregse [[Sionisme]] en Serwiese paramilitarisme.&lt;ref name=&quot;croatiantimes-manifesto&quot;&gt;{{cite news |title=Norwegian mass murderer Breivik comments on Croat-Serb relations in his manifesto |url=http://www.croatiantimes.com/news/General_News/2011-07-27/20837/Norwegian_mass_murderer_Breivik_comments_on_Croat-Serb_relations_in_his_manifesto |date=27 Julie 2011 |access-date=27 Julie 2011 |work=Croatian Times |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20111005190214/http://www.croatiantimes.com/news/General_News/2011-07-27/20837/Norwegian_mass_murderer_Breivik_comments_on_Croat-Serb_relations_in_his_manifesto |archive-date=5 Oktober 2011}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;jpost-islamophobia&quot;&gt;{{cite news |url=https://www.jpost.com/International/Article.aspx?id=230762 |title=Norway attack suspect had anti-Muslim, pro-Israel views |first=Ben |last=Hartman |newspaper=The Jerusalem Post |date=24 Julie 2011}}&lt;/ref&gt; Dit beskou die [[Islam]] en &quot;kulturele Marxisme&quot; as die vyand en voer aan dat &quot;Eurabië&quot; en multikulturalisme uitgewis moet word om 'n Christelike Europa te bewaar.&lt;ref name=&quot;manifesto1&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;manifesto2&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;jpost-islamophobia&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Goodman&quot;&gt;{{cite news |date=22 Julie 2011 |access-date=20 April 2013 |newspaper=The New York Times |url=https://www.nytimes.com/2011/07/23/world/europe/23oslo.html |title=At Least 80 Are Dead in Norway Shooting |first1=Elisa |last1=Mala |first2=J. David |last2=Goodman |archive-url=https://web.archive.org/web/20110724004316/http://www.nytimes.com/2011/07/23/world/europe/23oslo.html |archive-date=24 Julie 2011 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;beaumont-profile&quot;&gt;{{cite news |first=Peter |last=Beaumont |title=Anders Behring Breivik: profile of a mass murderer |work=The Guardian |location=VK |url=https://www.theguardian.com/world/2011/jul/23/anders-behring-breivik-norway-attacks |date=23 Julie 2011 |access-date=25 Julie 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110724221409/http://www.guardian.co.uk/world/2011/jul/23/anders-behring-breivik-norway-attacks |archive-date=24 Julie 2011 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;sfgate-crime&quot;&gt;{{cite news |url=http://www.sfgate.com/cgi-bin/article.cgi?f=/c/a/2011/07/25/ED111KENUV.DTL |archive-url=https://web.archive.org/web/20111220183239/http://www.sfgate.com/cgi-bin/article.cgi?f=/c/a/2011/07/25/ED111KENUV.DTL |url-status=dead |archive-date=20 Desember 2011 |title=Norwegian Crime and Punishment |first=Debra J. |last=Saunders |newspaper=San Francisco Chronicle |date=26 Julie 2011}}&lt;/ref&gt; Hy het Europeërs verder aangespoor om die historiese [[Kruistog|kruistogte]] teen die Islam, soos in die [[Middeleeue]], te herstel.&lt;ref name=&quot;nation-crusade&quot;&gt;{{cite news |title=Breivik's anti-Muslim crusade |url=https://www.nation.com.pk/27-Jul-2011/breiviks-antimuslim-crusade |date=27 Julie 2011 |access-date=1 Augustus 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110728225227/http://nation.com.pk/pakistan-news-newspaper-daily-english-online/Opinions/Editorials/27-Jul-2011/Breiviks-antiMuslim-crusade |archive-date=28 Julie 2011 |url-status=live}}&lt;/ref&gt; 'n Video wat Breivik ses uur voor die aanval op [[YouTube]] vrygestel het, is beskryf as iets wat geweld teen linksgesindes en Moslems in Wes-Europa aanmoedig.&lt;ref name=&quot;telegraph-youtube&quot;&gt;{{cite news |url=https://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/europe/norway/8657669/Norway-shootings-Anders-Behring-Breiviks-YouTube-video-posted-hours-before-killings.html |title=Video: Norway shootings: Anders Behring Breivik's YouTube video posted hours before killings |work=The Daily Telegraph |date=24 Julie 2011 |access-date=16 Augustus 2011 |location=Londen |archive-url=https://web.archive.org/web/20110729004558/http://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/europe/norway/8657669/Norway-shootings-Anders-Behring-Breiviks-YouTube-video-posted-hours-before-killings.html |archive-date=29 Julie 2011 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

Onder andere het hy in die manifes die Beneš-dekrete, wat die verdrywing van Duitsers uit Tsjeggo-Slowakye ná die Tweede Wêreldoorlog moontlik gemaak het, as voorbeeld uitgewys van wat met Europese Moslems gedoen moet word.&lt;ref name=&quot;idnes-manifest&quot;&gt;{{cite news |url=http://zpravy.idnes.cz/praha-je-prilis-bezpecna-zbrane-tu-nesezenu-pise-v-manifestu-breivik-1ia-/zahranicni.aspx?c=A110724_111215_zahranicni_js |title=Praha je příliš bezpečná, zbraně tu neseženu, píše v manifestu Breivik |last=Šťastný |first=Jiří |date=24 Julie 2011 |work=Mladá fronta Dnes |location=Tsjeggië |language=cs |access-date=24 Julie 2011}}&lt;/ref&gt; In sy manifes spoor hy ook die [[Hindoeïsme|Hindoes]] aan om Moslems uit [[Indië]] te verdryf.&lt;ref name=&quot;csm-hindu&quot;&gt;{{cite news |last=Arnoldy |first=Ben |url=https://www.csmonitor.com/World/Asia-Pacific/2011/0725/Norway-massacre-Breivik-manifesto-attempts-to-woo-India-s-Hindu-nationalists |title=Norway massacre: Breivik manifesto attempts to woo India's Hindu nationalists |date=25 Julie 2011 |url-status=live |work=The Christian Science Monitor |language=en}}&lt;/ref&gt; Hy eis die geleidelike deportasie van alle Moslems uit Europa tussen 2011 en 2083 deur repatriasie.&lt;ref name=&quot;treehouse-manifesto&quot;&gt;{{cite web |url=http://theconservativetreehouse.wordpress.com/2011/07/23/norway-gunman-anders-behring-breivik-released-manifesto-on-the-web-video-and-1500-page-document/ |title=Norway Gunman Anders Behring Breivik Released Manifesto on the Web – Video and 1,500 page document |publisher=The Last Refuge |date=23 Julie 2011 |access-date= 3 Oktober 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110830202053/http://theconservativetreehouse.wordpress.com/2011/07/23/norway-gunman-anders-behring-breivik-released-manifesto-on-the-web-video-and-1500-page-document/ |archive-date=30 Augustus 2011 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt; Hy blameer [[feminisme]] daarvoor dat dit die verbrokkeling van die Europese samelewing se samehang toegelaat het.&lt;ref name=&quot;jones&quot;&gt;{{cite news |url=https://www.theguardian.com/commentisfree/2011/jul/27/breivik-anti-feminism |title=Anders Breivik's chilling anti-feminism |last=Jones |first=Jane Clare |work=The Guardian |date=27 Julie 2011 |access-date=16 Augustus 2011 |location=Londen |archive-url=https://web.archive.org/web/20110728011222/http://www.guardian.co.uk/commentisfree/2011/jul/27/breivik-anti-feminism |archive-date=28 Julie 2011 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

Breivik se geskrifte vermeld die English Defence League, met die bewering dat hy kontak met senior lede van die EDL gehad het en dat 'n Noorse weergawe van die groep &quot;in die proses is om sterker te word&quot;. Hy het geskryf dat die EDL &quot;naïewe dwase&quot; is omdat die EDL in sy woorde &quot;enige en alle revolusionêre konserwatiewe bewegings wat terreur as 'n hulpmiddel gebruik, skerp veroordeel&quot;. Die EDL-leier Tommy Robinson het Breivik en die aanval op 26 Julie 2011 veroordeel en enige bande met die Noorweër ontken.&lt;ref name=&quot;edl-statement&quot;&gt;{{cite web |url=http://englishdefenceleague.org/official-statement-anders-brievik/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20110731204051/http://englishdefenceleague.org/official-statement-anders-brievik/ |url-status=usurped |archive-date=31 Julie 2011 |author=BigJay |title=Official Statement – Anders Brievik |publisher=English Defence League}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;irishtimes-ukgroup&quot;&gt;{{cite news |url=https://www.irishtimes.com/newspaper/world/2011/0726/1224301383796.html |author=Mark Hennessy |title=Claim gunman linked to UK group |newspaper=The Irish Times |date=26 Julie 2011 |access-date=16 April 2020 |archive-date=24 Oktober 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121024091235/http://www.irishtimes.com/newspaper/world/2011/0726/1224301383796.html |url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;independent-outcry&quot;&gt;{{cite news |last=Hall |first=Richard |title=Outcry over role of English Defence League |url=https://www.independent.co.uk/news/uk/politics/outcry-over-role-of-english-defence-league-2319895.html |access-date=25 Julie 2011 |newspaper=The Independent |date=25 Julie 2011 |location=Londen |archive-date=12 November 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201112005417/http://www.independent.co.uk/news/uk/politics/outcry-over-role-of-english-defence-league-2319895.html |url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;guardian-ukfarright&quot;&gt;{{cite news |last=Townsend |first=Mark |title=Norway attacks: Utøya gunman boasted of links to UK far right |url=https://www.theguardian.com/world/2011/jul/23/norway-attacks-utoya-gunman |access-date=25 Julie 2011 |newspaper=The Guardian |date=23 Julie 2011 |location=Londen |archive-url=https://web.archive.org/web/20110724171727/http://www.guardian.co.uk/world/2011/jul/23/norway-attacks-utoya-gunman |archive-date=24 Julie 2011 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;bt-atomvapen&quot;&gt;{{cite news |title=Terroristen ville bruke atomvåpen |url=http://www.bt.no/nyheter/innenriks/Terroristen-ville-bruke-atomvpen-2542322.html |language=no |trans-title=Die terroris wou kernwapens gebruik |date=23 Julie 2011 |access-date=25 Julie 2011}}&lt;/ref&gt;

Nadat hy in hegtenis geneem is, is Breivik deur polisiebeamptes as 'n regse ekstremis beskryf.&lt;ref name=&quot;Goodman&quot; /&gt; Breivik word deur die koerant ''Verdens Gang'' beskryf as iemand wat homself as 'n konserwatiewe nasionalis beskou.&lt;ref name=&quot;VG-perp&quot; /&gt; Volgens ''The Australian'' was Breivik hoogs krities oor Moslem-immigrasie na Christelike samelewings, is hy pro-Israel en 'n bewonderaar van die Tee Party-beweging in die [[Verenigde State van Amerika]].&lt;ref name=&quot;australian-lesson&quot;&gt;{{cite news |title=Deadly, cruel lesson from Norway |url=http://www.theaustralian.com.au/news/features/deadly-cruel-lesson-from-norway/story-e6frg6z6-1226101590303 |newspaper=The Australian |date=26 Julie 2011 |access-date=25 Julie 2011 |first=Clive |last=Williams |archive-url=https://web.archive.org/web/20110725224530/http://www.theaustralian.com.au/news/features/deadly-cruel-lesson-from-norway/story-e6frg6z6-1226101590303 |archive-date=25 Julie 2011 |url-status=live}}&lt;/ref&gt; Die adjunk-polisiehoof Roger Andresen het aanvanklik vir verslaggewers gesê: &quot;Ons het geen meer inligting as wat op [sy] eie webwerwe gevind is nie, naamlik dat dit na regs neig en dat dit, om dit so te stel, Christelik-fundamentalisties is.&quot;&lt;ref name=&quot;breivik-admits1&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;reuters-fundamentalist&quot;&gt;{{cite news |url=https://www.reuters.com/article/us-norway-killings-police-idUSTRE76M0SF20110723 |title=Norway police say 84 killed in Utoeya shooting |date=23 Julie 2011 |work=Reuters |access-date=23 Julie 2011}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Erlanger&quot;&gt;{{cite news |title=Oslo Suspect Wrote of Fear of Islam and Plan for War |author1=Erlanger, Steven |author2=Shane, Scott |url=https://www.nytimes.com/2011/07/25/world/europe/25oslo.html |newspaper=The New York Times |date=24 Julie 2011 |access-date=24 Julie 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110918090846/http://www.nytimes.com/2011/07/25/world/europe/25oslo.html |archive-date=18 September 2011 |url-status=live}}&lt;/ref&gt; Ander het Andresen se beskrywing van Breivik as 'n Christelike ''fundamentalis'' daarna betwis.&lt;ref name=&quot;brown&quot;&gt;{{cite news |title=Anders Breivik is not Christian but anti-Islam |first=Andrew |last=Brown |url=https://www.theguardian.com/commentisfree/andrewbrown/2011/jul/24/norway-anders-behring-breivik-beliefs |newspaper=The Guardian |location=Londen |date=24 Julie 2011 |access-date=25 Julie 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110726113836/http://www.guardian.co.uk/commentisfree/andrewbrown/2011/jul/24/norway-anders-behring-breivik-beliefs |archive-date=26 Julie 2011 |url-status=live}}&lt;/ref&gt; Breivik het ook gesê dat &quot;ek self en baie meer soos ek nie noodwendig 'n persoonlike verhouding met Jesus Christus en God het nie&quot;.&lt;ref name=&quot;Relationship1&quot;&gt;{{cite web |title=Anders Breivik Manifesto: Shooter/Bomber Downplayed Religion, Secular Influence Key |url=http://www.ibtimes.com/articles/186020/20110725/anders-breivik-manifesto-shooter-bomber-downplayed-religion-secular-influence-key.htm |work=International Business Times |date=26 Julie 2011 |access-date=28 Julie 2011 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120412194315/http://www.ibtimes.com/articles/186020/20110725/anders-breivik-manifesto-shooter-bomber-downplayed-religion-secular-influence-key.htm |archive-date=12 April 2012}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Relationship2&quot;&gt;{{cite magazine |first=Nicola |last=Menzie |title=Norway massacre suspect manifesto rejects personal relationship with Jesus |url=http://au.christiantoday.com/article/norway-massacre-suspect-manifesto-rejects-personal-relationship-with-jesus/11623.htm |magazine=Christianity Today |date=26 Julie 2011 |access-date=28 Julie 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111001211740/http://au.christiantoday.com/article/norway-massacre-suspect-manifesto-rejects-personal-relationship-with-jesus/11623.htm |archive-date=1 Oktober 2011 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt; Volgens die ''International Business Times'' het hy homself in sy manifes &quot;nie as godsdienstig beskou nie&quot;, maar hom wel as 'n kulturele Christen geïdentifiseer en oor die verskille tussen kulturele en godsdienstige Christene geskryf, hoewel hy beklemtoon het dat albei Christene is en dieselfde identiteit en doelwitte het.&lt;ref name=&quot;Relationship1&quot; /&gt; Ná sy gevangenisstraf het Breivik gesê dat hy hom nooit persoonlik as 'n Christen geïdentifiseer het nie, en het hy sy geloof Odinisme genoem en gesê dat hy aan Odin sou &quot;bid en offer&quot;.&lt;ref name=&quot;Dagen191115&quot;&gt;{{cite news |title=Breivik mener Jesus er &quot;patetisk&quot; |trans-title=Breivik meen Jesus is &quot;pateties&quot; |url=http://www.dagen.no/Nyheter/hedning/Breivik-mener-Jesus-er-%C2%ABpatetisk%C2%BB-272638 |work=Dagen |date=19 November 2015 |language=no |access-date=23 November 2015 |archive-date=12 Mei 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210512064435/https://www.dagen.no/Nyheter/hedning/Breivik-mener-Jesus-er-%C2%ABpatetisk%C2%BB-272638 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;vl-ikkekristen&quot;&gt;{{cite news |title=Breivik: Jeg er ikke kristen |trans-title=Breivik: Ek is nie 'n Christen nie |url=http://www.vl.no/nyhet/breivik-jeg-er-ikke-kristen-1.465538 |work=Vårt Land |date=15 November 2015 |language=no}}&lt;/ref&gt; Hy het hom ook as 'n [[Fascisme|fascis]] en 'n nasionaal-sosialis geïdentifiseer&lt;ref name=&quot;Dagen191115&quot; /&gt; met die stelling dat hy voorheen die retoriek van die teenjihad-beweging uitgebuit het om etno-nasionaliste te beskerm.&lt;ref name=&quot;Expo14&quot;&gt;{{cite news |url=http://expo.se/2014/breivik-vill-deportera-illojala-judar_6336.html |title=Breivik vill deportera &quot;illojala judar&quot; |trans-title=Breivik wil &quot;ontroue Jode&quot; deporteer |work=Expo |date=10 Januarie 2014 |language=sv |author=Daniel Vergara}}&lt;/ref&gt;

Hy het baie bydraes op die verregse&lt;ref name=&quot;wapo-admits&quot;&gt;{{cite news |title=Suspect in Norway attacks admits involvement, denies responsibility |author=Will Englund |author2=Michael Birnbaum |url=https://www.washingtonpost.com/world/europe/norway-attacks-police-say-suspect-used-car-bomb-two-guns-killing-at-least-92/2011/07/23/gIQAVYeOVI_story_2.html |newspaper=The Washington Post |date=23 Julie 2011 |access-date=24 Julie 2011}}&lt;/ref&gt; webwerf ''document.no'' geskryf.&lt;ref name=&quot;nrk-hoyreekstremt&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.nrk.no/nyheter/norge/1.7723548 |title=32-åringen skal tilhøre høyreekstremt miljø |publisher=NRK |work=Nyheter |location=NO |date=23 Julie 2011 |access-date=23 Julie 2011 |language=no}}&lt;/ref&gt; Hy het vergaderings van &quot;Documents venner&quot; (Vriende van Document) bygewoon, wat met die webwerf Document.no verbind is.&lt;ref name=&quot;bt-litengutt&quot;&gt;{{cite news |language=no |title=Som en liten gutt: Slik beskrives terrorsiktede Anders Behring Breivik (32) av bergensmann som traff ham |first=Ørjan |last=Torheim |work=Bergens Tidende |url=http://www.bt.no/nyheter/innenriks/--Som-en-liten-gutt-2542176.html}}&lt;/ref&gt; Hy is 'n voormalige lid van die Vooruitgangsparty (FrP) en sy jeugvleuel, die FpU. Volgens die destydse FpU-leier Ove Vanebo was Breivik vroeg in die 2000's aktief, maar het hy die party verlaat soos sy sienings meer ekstreem geword het.&lt;ref name=&quot;tv2-frpmedlem&quot;&gt;{{cite news |url=http://www.tv2.no/nyheter/innenriks/terrorsiktede-var-tidligere-medlem-av-fremskrittspartiet-3544743.html |title=Terrorsiktede var tidligere medlem av Fremskrittspartiet |last=Fondenes |first=Eivind |author2=Kathleen Buer |date=23 Julie 2011 |publisher=TV 2 |work=Nyhetene |language=no |access-date=23 Julie 2011}}&lt;/ref&gt;

In sy YouTube-video het hy sy bewondering vir Europese leiers uit die verlede uitgespreek wat teen die Islam en Moslems geveg het, en het hy [[Karel Martel]], [[Richard I van Engeland|Richard Leeuhart]], El Cid, Vlad die Spietser, Jacques de Molay, tsaar [[Nikolaas I van Rusland|Nikolaas]] en [[Jan III Sobieski]] genoem.&lt;ref name=&quot;ziare-vladtepes&quot;&gt;{{cite news |title=Atentate in Norvegia: Atacatorul il admira pe Vlad Tepes |url=http://www.ziare.com/international/atentat-norvegia/atentante-in-norvegia-atacatorul-il-admira-pe-vlad-tepes-1109742 |date=24 Julie 2011 |access-date=1 Augustus 2011 |language=ro |trans-title=Aanvalle in Noorweë: Die aanvaller het Vlad die Spietser bewonder}}&lt;/ref&gt; 'n [[Sosiale media|Sosialemediawebwerf]] wat met Breivik se naam en foto geskep is, maar waarvan die outeurskap onbekend is, verwys na hom as 'n bewonderaar van [[Winston Churchill]] en Max Manus,&lt;ref name=&quot;elmundo&quot;&gt;{{cite news |url=http://www.elmundo.es/elmundo/2011/07/23/internacional/1311378740.html |location=ES |title=El presunto autor, un noruego nacionalista vinculado a la extrema derecha |last=Poza |first=Pedro |date=23 Julie 2011 |work=El Mundo |language=es |access-date=23 Julie 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110723232750/http://www.elmundo.es/elmundo/2011/07/23/internacional/1311378740.html |archive-date=23 Julie 2011 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;heraldsun-newface&quot;&gt;{{cite news |title=Norway's new face of terror |first=Mary |last=Papadakis |date=24 Julie 2011 |url=http://www.heraldsun.com.au/news/gunmans-background-puzzles-police/story-e6frf7jo-1226100487358 |newspaper=Sunday Herald Sun}}&lt;/ref&gt; en ook van die kontroversiële Nederlandse politikus [[Geert Wilders]], wie se politieke party, die Party vir Vryheid, deur die webwerf as &quot;die enigste ware party van konserwatiewes&quot; beskryf word.&lt;ref name=&quot;hln-wilders&quot;&gt;{{cite news |url=http://www.hln.be/hln/nl/10756/Bloedbad-Oslo/article/detail/1296088/2011/07/23/Dader-bloedbad-bewondert-Geert-Wilders.dhtml |title=Dader bloedbad bewondert Geert Wilders |date=23 Julie 2011 |publisher=HLN |location=BE |work=News |language=nl |access-date=23 Julie 2011}}&lt;/ref&gt; Die musiek in die video kom uit die klankbaan van die [[videospeletjie]] ''Age of Conan: Hyborian Adventures''.&lt;ref name=&quot;fvn-musikken&quot;&gt;{{cite news |title=– Breivik krenker både meg og musikken |trans-title=Breivik skend sowel my as die musiek |author=Kristensen, Eivind |url=http://www.fvn.no/lokalt/--Breivik-krenker-bade-meg-og-musikken-2213272.html |newspaper=Fædrelandsvennen |language=no |date=19 April 2012 |access-date=26 April 2012}}&lt;/ref&gt;

=== Ongegronde bewerings dat Breivik gehelp is ===
Ten tyde van die aanval was daar verdenking dat daar medepligtiges is,&lt;ref name=&quot;vg-eyewitness&quot;&gt;{{cite news |title=Øyenvitne til VG |url=http://www.vg.no/nyheter/innenriks/oslobomben/artikkel.php?artid=10080627 |newspaper=VG |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110807120037/http://www.vg.no/nyheter/innenriks/oslobomben/artikkel.php?artid=10080627 |archive-date=7 Augustus 2011 |language=no}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;vg-frifot&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.vg.no/nyheter/innenriks/oslobomben/artikkel.php?artid=10080633 |title=Politiet frykter gjerningsmann kan være på frifot |publisher=VG |location=NO |date=23 Julie 2011 |access-date=23 Julie 2011 |language=no |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110807205235/http://www.vg.no/nyheter/innenriks/oslobomben/artikkel.php?artid=10080633 |archive-date=7 Augustus 2011}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;aftenposten-frifot&quot;&gt;{{cite news |url=http://www.aftenposten.no/nyheter/iriks/article4181342.ece |title=Frykter at gjerningsmann kan være på frifot |newspaper=Aftenposten |location=NO |date=23 Julie 2011 |access-date=23 Julie 2011 |language=no |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20111112094801/http://www.aftenposten.no/nyheter/iriks/article4181342.ece |archive-date=12 November 2011}}&lt;/ref&gt; en die polisie het hom aanvanklik voorberei om twee tot vyf skutters op Utøya teë te kom.&lt;ref name=&quot;tv2-vanskelig&quot;&gt;{{cite news |title=– Det var vanskelig å forstå at en mann kunne ha forvoldt så mye skade |url=http://www.tv2.no/a/3790775 |publisher=TV 2 |date=25 Mei 2012 |language=no}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;aftenposten-vitner&quot;&gt;{{cite news |title=Vitner beskrev flere terrorister etter at Breivik var pågrepet |url=http://www.aftenposten.no/nyheter/iriks/Vitner-beskrev-flere-terrorister-etter-at-Breivik-var-pagrepet-6285330.html |work=Aftenposten |date=28 Augustus 2011 |language=no}}&lt;/ref&gt; Verskeie jongmense op Utøya het gesê dat hulle oortuig is dat daar meer as een skutter was, en party berigte het beweer dat daar van die vasteland af geskiet is.&lt;ref name=&quot;BT160212&quot;&gt;{{cite news |title=Politiet: Det var bare én skytter |url=http://www.bt.no/nyheter/lokalt/Politiet-Det-var-bare-n-skytter-2655587.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20120228125209/http://www.bt.no/nyheter/lokalt/Politiet-Det-var-bare-n-skytter-2655587.html |url-status=dead |archive-date=28 Februarie 2012 |work=Bergens Tidende |date=16 Februarie 2012 |language=no}}&lt;/ref&gt; 'n Tweede skutter op Utøya is deur verskeie jongmense beskryf as iemand met dik donker hare, omtrent 1,80&amp;nbsp;m lank, wat nie 'n polisie-uniform aangehad het nie en 'n pistool en 'n geweer gedra het.&lt;ref name=&quot;vg-soteste&quot;&gt;{{cite news |title=Øyenvitne til VG: – Det første han gjorde var å skyte den søteste jenta han så |url=http://www.vg.no/nyheter/innenriks/terrorangrepet-22-juli-ofrene/oeyenvitne-til-vg-det-foerste-han-gjorde-var-aa-skyte-den-soeteste-jenta-han-saa/a/10080627/ |work=Verdens Gang |date=23 Julie 2011 |language=no}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;dagbladet-toskyttere&quot;&gt;{{cite news |title=Overlevende så to skyttere |url=http://www.dagbladet.no/2011/07/23/nyheter/terroraksjon/oslo/utoya/innenriks/17426104/ |work=Dagbladet |date=23 Julie 2011 |language=no}}&lt;/ref&gt; Tydens die geregtelike ondersoek het minstens twee getuies onafhanklik van mekaar albei twee verskillende skutters op Utøya beskryf, terwyl 'n derde getuie na bewering van die eiland af langs 'n voorheen onbekende donkerharige man geswem het.&lt;ref name=&quot;dagbladet-annengjerningsmann&quot;&gt;{{cite news |title=Utøya-vitner sier de så en annen gjerningsmann |url=http://www.dagbladet.no/2011/09/02/nyheter/innenriks/terror/anders_behring_breivik/utoya/17942302/ |work=Dagbladet |date=3 September 2011 |language=no}}&lt;/ref&gt; Ná sy arrestasie het Breivik beweer dat hy saam met medepligtiges opgetree het, maar het hy sy verklarings later verander na dat hy alleen opgetree het.&lt;ref name=&quot;cell-claims-bbc&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;nrk-straffes&quot;&gt;{{cite news |url=http://www.nrk.no/nyheter/norge/1.7724994 |title=Synes ikke selv at han bør straffes |date=24 Julie 2011 |publisher=NRK |location=NO |language=no |access-date=24 Julie 2011}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;vg-brodre&quot;&gt;{{cite news |title=Breivik til politiet på Utøya: – Vi er brødre |url=http://www.vg.no/nyheter/innenriks/terrorangrepet-22-juli-anders-behring-breivik/breivik-til-politiet-paa-utoeya-vi-er-broedre/a/10090394/ |work=Verdens Gang |date=7 September 2011 |language=no}}&lt;/ref&gt; Op 24 Julie 2011 is ses mense in Oslo op verdenking dat hulle verbintenisse met die aanvalle het, in hegtenis geneem; almal is vrygelaat.&lt;ref name=&quot;breakingnews-sixarrests&quot;&gt;{{cite news |url=http://www.breakingnews.ie/world/norwegian-police-arrest-six-in-oslo-raids-514019.html |title=Norwegian police arrest six in Oslo raids |work=BreakingNews.ie |date=24 Julie 2011}}&lt;/ref&gt; Die polisie het later 'n verklaring uitgereik dat daar slegs bewyse van een skutter op Utøya gevind is, te midde van &quot;wydverspreide samesweringsteorieë&quot; dat daar meer as een skutter was.&lt;ref name=&quot;BT160212&quot; /&gt;

Sowel tydens sy verhoor as in sy manifes het Breivik gesê dat hy deur jihadistiese groepe geïnspireer is, en het hy sy bereidheid uitgespreek om saam met jihadistiese groepe aanvalle met massavernietigingswapens op Westerse teikens uit te voer.&lt;ref name=&quot;thelocal-alqaeda&quot;&gt;{{cite news |title=Norway killer Breivik inspired by al-Qaeda |date=17 April 2012 |website=thelocal.no |agency=AFP |url=https://www.thelocal.no/20120417/militant-nationalist-breivik-inspired-by-al-qaeda}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;ibt-willingtowork&quot;&gt;{{cite news |title=Norway killer Breivik willing to work with al-Qaeda, Iran, says Templars may need to kill children and cut off own penis |date=25 Julie 2011 |newspaper=International Business Times |place=Londen, VK |url=http://www.ibtimes.co.uk/norway-killer-breivik-willing-to-work-with-al-qaeda-iran-says-templars-must-kill-children-and-cut-of-186202}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;forskning-samekamp&quot;&gt;{{cite news |title=Breivik og al-Qaida i samme kamp |date=6 Oktober 2011 |website=forskning.no |url=https://forskning.no/religion/2011/10/breivik-og-al-qaida-i-samme-kamp |language=no}}&lt;/ref&gt;

== Reaksies ==
[[Lêer:2011 Norway attacks flower march.jpg|duimnael|750px|senter|Die blommemars in die middestad van Oslo op 25 Julie 2011 in die nadraai van die aanvalle. Na raming 200&amp;nbsp;000 mense het dit bygewoon.]]
{{Clear}}

Aanvanklik het Magnus Ranstorp en ander terreurkundiges vermoed dat Islamitiese terreurgroepe soos [[Al-Kaïda]] agter die aanvalle sit.&lt;ref name=&quot;nrk-alqaida&quot;&gt;{{cite web |url=http://m.nrk.no/m/artikkel.jsp?art_id=17723020 |title=Tror Al-Qaida står bak |publisher=NRK |date=22 Julie 2011 |access-date=16 Augustus 2011 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120121103054/http://m.nrk.no/m/artikkel.jsp?art_id=17723020 |archive-date=21 Januarie 2012 |language=no}}&lt;/ref&gt; In die onmiddellike nadraai van die aanval is nie-etniese Noorweërs, en veral Noorse Moslems, aan teistering en geweld onderwerp.&lt;ref name=&quot;antirasistisk-trakassering&quot;&gt;{{cite web |url=http://antirasistisk.no/wp-content/uploads/2014/04/trakassering-av-muslimer-og-innvandrere-etter-eksplosjonen-i-regjeringskvartalet-22.-juli-2011.pdf |title=Om trakassering av muslimer og innvandrere etter eksplosjonen i Regjeringskvartalet 22. juli 2011 |date=19 Julie 2012 |language=no |trans-title=Oor die teistering van Moslems en immigrante ná die ontploffing in Regjeringskvartalet op 22 Julie 2011 |access-date=1 Mei 2022 |publisher=Anti-rasistisk senter |last1=Grimsby Haarr |first1=Anne Gerd |last2=Partapuoli |first2=Kari Helene}}&lt;/ref&gt;

In die eerste ure ná die aanvalle het die groep Ansar al-Jihad al-Alami (&quot;Helpers van die Globale Jihad&quot;) verantwoordelikheid vir die aanvalle geëis.&lt;ref name=&quot;tnr-abusuleiman&quot;&gt;{{cite news |last=Greenberg |first=Karen J. |title=The Norway Attacks: Who is Abu Suleiman Al Nasser? |url=http://www.tnr.com/article/world/92532/what-ansar-al-jihad-al-alami |access-date=24 Julie 2011 |newspaper=The New Republic |date=22 Julie 2011}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Goodman&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;scotsman-claim&quot;&gt;{{cite news |url=http://news.scotsman.com/world/Norway-terror-attacks-Claim-of.6806190.jp |publisher=Scotsman.com |title=Norway terror attacks: Claim of responsibility fuels suspicions co-ordinated attacks were the work of al-Qaeda |date=23 Julie 2011 |author=Staff Reporters}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;McCants&quot;&gt;{{cite web |last=McCants |first=Will |title=Alleged Claim for Oslo Attacks |date=22 Julie 2011 |publisher=Jihadica |url=http://www.jihadica.com/alleged-claim-for-oslo-attacks/ |access-date=24 Julie 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110831073739/http://www.jihadica.com/alleged-claim-for-oslo-attacks/ |archive-date=31 Augustus 2011 |url-status=live}}&lt;/ref&gt; Will McCants het gesê dat die groep deur middel van 'n verklaring op die internetforum Shmukh verantwoordelikheid vir die aanvalle geëis het&lt;ref name=&quot;mala722&quot;&gt;{{cite news |last1=Mala |first1=Eliza |last2=Goodman |first2=J. David |title=Blasts Followed by Gun Attack in Norway |url=https://www.nytimes.com/2011/07/23/world/europe/23oslo.html |access-date=22 Julie 2011 |newspaper=The New York Times |date=22 Julie 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121115151828/http://www.nytimes.com/2011/07/23/world/europe/23oslo.html |archive-date=15 November 2012 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;, wat volgens hom later verwyder is.&lt;ref name=&quot;McCants&quot; /&gt;

''[[The New York Times]]'' het berig dat die groep verantwoordelikheid vir die aanvalle geëis het, en het 'n verklaring aangehaal wat deur 'n terreurontleder geïdentifiseer is en gesê het dat dit 'n reaksie is op die teenwoordigheid van Noorse troepe in [[Afghanistan]] en op &quot;ongespesifiseerde beledigings van die profeet [[Mohammed]]&quot;.&lt;ref name=&quot;scotsman-claim&quot; /&gt; Met 'n berig op die Noorse televisie as bron het ''The Wall Street Journal'' aangeteken dat die verklaring van Ansar al-Jihad al-Alami gesê het: &quot;Dit is net die begin van wat sal kom&quot;, en het die koerant ook aangeteken: &quot;Dit is onduidelik of die groep verantwoordelikheid aanvaar het.&quot;&lt;ref name=&quot;DuxWSJ722&quot;&gt;{{cite news |last=Duxbury |first=Charles |title=Deadly Attacks Shake Norway |url=https://www.wsj.com/articles/SB10001424053111903461104576461862078291234 |access-date=22 Julie 2011 |newspaper=The Wall Street Journal |date=22 Julie 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180825002621/https://www.wsj.com/articles/SB10001424053111903461104576461862078291234 |archive-date=25 Augustus 2018 |url-status=live}}&lt;/ref&gt; Die ''Times'' het gesê dat Noorse televisieberigte aangedui het dat Ansar al-Jihad al-Alami betrokkenheid by die aanvalle ontken het.&lt;ref name=&quot;mala722&quot; /&gt; Die groep is deur Karen J. Greenberg, uitvoerende direkteur van die Center on Law and Security aan die regsfakulteit van die Universiteit van New York,&lt;ref name=&quot;nyu-leadership&quot;&gt;{{cite web |title=Leadership &amp; Staff |url=http://www.lawandsecurity.org/About/leadership |publisher=New York University School of Law |access-date=27 Julie 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110809225805/http://www.lawandsecurity.org/About/leadership |archive-date=9 Augustus 2011 |url-status=live}}&lt;/ref&gt; beskryf as 'n Koerdistan-gebaseerde geaffilieerde van [[Al-Kaïda]] onder leiding van Abu Suleiman al-Naser.&lt;ref name=&quot;tnr-abusuleiman&quot; /&gt;

=== Binnelands ===
[[Lêer:Oslo after the terror (5988160220).jpg|duimnael|Tydelike gedenkplek met [[Utøya]] in die agtergrond, 27 Julie 2011]]
[[Lêer:Mourners in Oslo 25 July 2011 Vert 01.JPG|duimnael|Blomme voor die Oslose domkerk, 25 Julie 2011]]
Koning [[Harald V]] het sy meegevoel aan die slagoffers en hul gesinne betuig en tot eenheid aangespoor.&lt;ref name=&quot;vg-kongen&quot;&gt;{{cite news |url=http://www.vg.no/nyheter/innenriks/oslobomben/artikkel.php?artid=10080609 |title=Kongen om terrorangrepet: – Våre tanker går til ofrene |last=Murtnes |first=Sindre |date=23 Julie 2011 |newspaper=Verdens Gang |language=no |access-date=23 Julie 2011 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110726065318/http://www.vg.no/nyheter/innenriks/oslobomben/artikkel.php?artid=10080609 |archive-date=26 Julie 2011}}&lt;/ref&gt; Hy en koningin Sonja het die slagoffers van die aanvalle, sowel as die gesinne van dié wat gesterf het, persoonlik besoek.&lt;ref name=&quot;kongehuset-sykehus&quot;&gt;{{cite web |date=24 Julie 2011 |title=Besøkte sykehus |url=https://www.kongehuset.no/nyhet.html?tid=92929&amp;sek=26939 |website=Die Koninklike Huis van Noorweë |language=no |access-date= 3 Oktober 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251113031017/https://www.kongehuset.no/nyhet.html?tid=92929&amp;sek=26939 |archive-date=13 November 2025 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

By 'n perskonferensie die oggend ná die aanvalle het eerste minister [[Jens Stoltenberg]] en die minister van justisie, Knut Storberget, die land toegespreek. Stoltenberg het die aanval 'n &quot;nasionale tragedie&quot; en die ergste gruweldaad in Noorweë sedert die Tweede Wêreldoorlog genoem. Hy het verder belowe dat die aanval nie die Noorse demokrasie sou skaad nie, en het gesê dat die behoorlike antwoord op die geweld &quot;meer demokrasie, meer openheid, maar nie naïwiteit&quot; is.&lt;ref name=&quot;aftenposten-rystet&quot;&gt;{{cite news |url=http://www.aftenposten.no/nyheter/iriks/article4180951.ece |title=Vi er alle rystet av ondskapen |last=Gimse |first=Lars Martin |date=23 Julie 2011 |newspaper=Aftenposten |language=no |access-date=23 Julie 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110722223544/http://www.aftenposten.no/nyheter/iriks/article4180951.ece |archive-date=22 Julie 2011 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt; In sy toespraak by die gedenkdiens op 24 Julie 2011 het hy gesê wat volgens hom 'n behoorlike reaksie sou wees: &quot;Niemand het dit beter gestel as die AUF-meisie wat deur CNN ondervra is nie: 'As een man soveel haat kan wys, dink hoeveel liefde ons kan wys as ons saamstaan.'&quot;&lt;ref name=&quot;guardian-rolling24&quot;&gt;{{cite news |url=https://www.theguardian.com/world/blog/2011/jul/24/norway-attacks-live-updates |title=Norway attacks: Sunday 24 July rolling coverage |work=The Guardian |location=VK |date=24 Julie 2011 |access-date=24 Julie 2011 |first1=David |last1=Batty |first2=Hannah |last2=Godfrey}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;regjeringen-cathedral&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.regjeringen.no/en/dep/smk/Whats-new/Speeches-and-articles/statsministeren/statsminister_jens_stoltenberg/2011/address-by-prime-minister-in-oslo-cathed.html |title=Address by Prime Minister in Oslo Cathedral |publisher=Die Noorse regering |date=24 Julie 2011 |access-date=25 Julie 2011 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120211093533/http://www.regjeringen.no/en/dep/smk/Whats-new/Speeches-and-articles/statsministeren/statsminister_jens_stoltenberg/2011/address-by-prime-minister-in-oslo-cathed.html |archive-date=11 Februarie 2012}}&lt;/ref&gt;

Die leier van die Arbeidersjeugliga, Eskil Pedersen, het belowe om &quot;na Utøya terug te keer&quot; en het Noorweë aangespoor om sy tradisie van openheid en verdraagsaamheid voort te sit.&lt;ref name=&quot;fvn-aufere&quot;&gt;{{cite news |url=http://www.fvn.no/nyheter/innenriks/article885654.ece |title=I dag er vi alle AUF-ere |last=Ervik |first=Marthe Rosenvinge |date=23 Julie 2011 |publisher=Fædrelandsvennen |language=no |access-date=23 Julie 2011 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110928223618/http://www.fvn.no/nyheter/innenriks/article885654.ece |archive-date=28 September 2011}}&lt;/ref&gt;

Leiers van die Noorse politieke partye het in openbare verklarings hul hartseer uitgespreek en meegevoel betuig.&lt;ref name=&quot;hoyre-tragedie&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.hoyre.no/www/aktuelt/nyheter_fra_hoyre/-+En+nasjonal+tragedie.d25-TwRrK1V.ips |archive-url=https://web.archive.org/web/20110927134038/http://www.hoyre.no/www/aktuelt/nyheter_fra_hoyre/-+En+nasjonal+tragedie.d25-TwRrK1V.ips |url-status=dead |archive-date=27 September 2011 |title=En nasjonal tragedie |publisher=Høyre |language=no}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;frp-tragedie&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.frp.no/-+En+nasjonal+tragedie.d25-TMdHK5n.ips |archive-url=https://web.archive.org/web/20110823200653/http://www.frp.no/-+En+nasjonal+tragedie.d25-TMdHK5n.ips |url-status=dead |archive-date=23 Augustus 2011 |title=En nasjonal tragedie |publisher=Fremskrittspartiet |language=no}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;krf-tragedie&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.krf.no/ikbViewer/page/krf/artikkel?p_document_id=55408 |title=En ufattelig nasjonal tragedie |publisher=Kristelig Folkeparti |language=no |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110929090002/http://www.krf.no/ikbViewer/page/krf/artikkel?p_document_id=55408 |archive-date=29 September 2011}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;sp-tragedie&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.senterpartiet.no/meny-forside/ein-trist-dag-for-noreg-article71618-12919.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20110806023231/http://www.senterpartiet.no/meny-forside/ein-trist-dag-for-noreg-article71618-12919.html |url-status=dead |archive-date=6 Augustus 2011 |title=Ein trist dag for Noreg |publisher=Senterpartiet |language=no}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;venstre-tanker&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.venstre.no/artikkel/36085/ |title=Våre tanker er hos ofrene og de pårørende |date=22 Julie 2011 |publisher=Venstre |language=no}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;sv-tragedie&quot;&gt;{{cite web |url=http://sv.no/Siste-nytt/En-ufattelig-tragedie |url-status=dead |title=En ufattelig tragedie |publisher=Sosialistisk Venstreparti |language=no}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;rodt-tragedie&quot;&gt;{{cite web |url=http://xn--rdt-0na.no/nyheter/2011/07/en-stor-tragedie-har-rammet-norge/ |title=En stor tragedie har rammet Norge |publisher=Rødt |language=no}} {{Dooie skakel|date=Oktober 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

Op 1 Augustus 2011 het die Noorse parlement, die Storting, wat nominaal met somerreses was, vir 'n buitengewone sitting byeengekom om die slagoffers van die aanval te eer. In 'n afwyking van die parlementêre prosedure was sowel koning Harald V as kroonprins Haakon teenwoordig. Die president van die parlement, Dag Terje Andersen, het die name van al 77 slagoffers hardop voorgelees. Die sitting was vir die publiek oop, maar weens die beperkte sitplek is voorkeur aan familie van die oorledenes gegee.&lt;ref name=&quot;stortinget-minnemote&quot;&gt;{{cite web |url=http://stortinget.no/no/Hva-skjer-pa-Stortinget/Nyhetsarkiv/Forsidenyheter/2010-2011/Minnemote-mandag-1-august-kl-12/ |title=Minnesamling mandag 1. august kl. 12 |publisher=Stortinget |date=26 Julie 2011 |language=no |access-date=1 Augustus 2011}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;stortinget-video&quot;&gt;{{cite web |url=http://stortinget.no/no/Hva-skjer-pa-Stortinget/Videoarkiv/Arkiv-TV-sendinger/ |title=Video-opname van die sitting van die Storting op 1 Augustus 2011 |publisher=Stortinget |date=1 Augustus 2011 |language=no |access-date=1 Augustus 2011}}&lt;/ref&gt; 21 Augustus is as 'n nasionale dag van roubetoon in Noorweë verklaar om die slagoffers van die terreuraanval te gedenk.&lt;ref name=&quot;vg-sorgedag&quot;&gt;{{cite web |url=https://www.vg.no/nyheter/innenriks/i/V0zz1/21-august-blir-det-nasjonal-soergedag |title=21. august blir det nasjonal sørgedag |date=Augustus 2011 |work=Verdens Gang |language=no}}&lt;/ref&gt;

Die sewe politieke partye in die parlement het ooreengekom om die verkiesingsveldtog vir die plaaslike verkiesings, wat in September gehou is, tot middel Augustus uit te stel.&lt;ref name=&quot;nrk-samvittighet&quot;&gt;{{cite news |url=http://www.nrk.no/nyheter/norge/1.7726484 |title=Har ikke samvittighet til å presse AUF-ere til å stille opp |author=Sandvik, Siv |author2=Malm, Anders |language=no |publisher=NRK |date=25 Julie 2011 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110811083523/http://nrk.no/nyheter/norge/1.7726484 |archive-date=11 Augustus 2011}}&lt;/ref&gt; Skooldebatte is gekanselleer, hoewel die skoolverkiesings nie gekanselleer is nie.&lt;ref name=&quot;nrk-valgkampen&quot;&gt;{{cite news |url=http://nrk.no/nyheter/norge/1.7726484 |title=Partiene utsetter valgkampen til midten av august |last=Sandvik |first=Siv |author2=Anders Malm |date=25 Julie 2011 |publisher=NRK |language=no |access-date=25 Julie 2011 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110811083523/http://nrk.no/nyheter/norge/1.7726484 |archive-date=11 Augustus 2011}}&lt;/ref&gt;

Op 13 Augustus 2012 het Noorweë se eerste minister die Gjørv-verslag ontvang, wat bevind dat Breivik gekeer kon gewees het om die bloedbad op Utøya uit te voer.&lt;ref name=&quot;chief&quot;&gt;{{cite news |url=https://www.bbc.co.uk/news/world-europe-19290947 |title=Norway police chief quits over Breivik report |agency=BBC News |date=16 Augustus 2012 |access-date=24 Julie 2016}}&lt;/ref&gt; Die verslag is in Augustus 2011 deur die parlement aangevra.

=== Internasionaal ===
[[Lêer:Half raised flag.jpg|duimnael|Die Finse vlag halfmas in [[Helsinki]] ná die aanvalle]]
Die [[Verenigde Nasies]], die [[Europese Unie]], die [[NAVO]] en regerings oor die hele wêreld het hul veroordeling van die aanvalle, hul meegevoel en hul solidariteit met Noorweë uitgespreek. Daar was egter ook berigte dat Wes-Europese regse populistiese politici steun aan die moorde gegee of dit as 'n gevolg van multikulturalisme verskoon het. In 'n onderhoud op 'n gewilde radioprogram het die Italiaanse Europarlementslid Francesco Speroni, 'n vooraanstaande lid van die [[Lega Nord]], die junior vennoot in Berlusconi se konserwatiewe koalisie, gesê: &quot;Breivik se idees is ter verdediging van die Westerse beskawing.&quot;&lt;ref name=&quot;guardian-speroni&quot;&gt;{{cite news |author=John Hooper |url=https://www.theguardian.com/world/2011/jul/27/ex-berlusconi-minister-defends-breivik |title=Ex-Berlusconi minister defends Anders Behring Breivik |work=The Guardian |date=27 Julie 2011 |access-date=16 Augustus 2011 |location=Londen}}&lt;/ref&gt; Soortgelyke sienings is deur die Italiaanse Europarlementslid Mario Borghezio uitgespreek.&lt;ref name=&quot;bbc-borghezio&quot;&gt;{{cite news |title=Italy MEP backs ideas of Norway killer Breivik |url=https://www.bbc.co.uk/news/world-europe-14315108 |access-date=29 Julie 2011 |publisher=BBC News |date=27 Julie 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110728172048/http://www.bbc.co.uk/news/world-europe-14315108 |archive-date=28 Julie 2011 |url-status=live}}&lt;/ref&gt; Werner Koenigshofer, 'n lid van die Nasionale Raad van [[Oostenryk]], is uit die regse Vryheidsparty van Oostenryk geskors nadat hy die bloedbad met die dood van miljoene fetusse deur aborsie gelykgestel het.&lt;ref name=&quot;austrianindependent-fpo&quot;&gt;{{cite news |title=FPÖ kicks out MP for Norway killing theories |url=http://austrianindependent.com/news/Politics/2011-07-29/8578/FP%D6_kicks_out_MP_for_Norway_killing_theories |url-status=dead |access-date=29 Julie 2011 |newspaper=Austrian Independent |date=29 Julie 2011 |archive-date=17 Oktober 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161017175438/http://austrianindependent.com/news/Politics/2011-07-29/8578/FP%D6_kicks_out_MP_for_Norway_killing_theories}}&lt;/ref&gt;

Op 25 Julie 2011 het elkeen van die Noordse lande om twaalfuur 'n minuut stilte gehou om die slagoffers van die twee aanvalle te eer. Noorweë se minuut stilte het tot vyf minute gestrek.&lt;ref name=&quot;Moment of silence&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.aftonbladet.se/nyheter/terrordadetinorge/article13373440.ab |title=Hela Norden hedrade offren med tyst minut |work=Aftonbladet |author1=Olof Svensson |author2=Josefin Karlsson |language=sv |date=25 Julie 2011 |access-date=25 Julie 2011}}&lt;/ref&gt; In Oslo, 'n stad met omtrent 600&amp;nbsp;000 inwoners, het na raming 200&amp;nbsp;000 mense 'n &quot;blommemars&quot; bygewoon.&lt;ref name=&quot;vg-200000&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.vg.no/nyheter/innenriks/artikkel.php?artid=10080775 |title=More than 200,000 mourn in downtown Oslo |language=no |work=Verdens Gang |date=25 Julie 2011 |access-date=25 Julie 2011 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110807211410/http://www.vg.no/nyheter/innenriks/artikkel.php?artid=10080775 |archive-date=7 Augustus 2011}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;sydsvenskan-150000&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.sydsvenskan.se/varlden/article1516927/Manifestation-mot-terror-i-Oslo.html |title=150 000 hedrade terrorns offer |language=sv |date=25 Julie 2011 |access-date=25 Julie 2011 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110929161806/http://www.sydsvenskan.se/varlden/article1516927/Manifestation-mot-terror-i-Oslo.html |archive-date=29 September 2011}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;bbc-massrallies&quot;&gt;{{cite news |url=https://www.bbc.co.uk/news/world-europe-14285020 |publisher=BBC News |title=Mass rallies for Norway victims |date=25 Julie 2011 |access-date=25 Julie 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110725222217/http://www.bbc.co.uk/news/world-europe-14285020 |archive-date=25 Julie 2011 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

Die Noorse media het kritiek teen Fox News en sy kommentator Glenn Beck oor hul dekking van die aanvalle berig.&lt;ref name=&quot;aftenposten-foxnews&quot;&gt;{{cite news |url=http://www.aftenposten.no/nyheter/iriks/article4183971.ece |title=Nordmenn provosert av Fox News' terrordekning |newspaper=Aftenposten |date=26 Julie 2011 |language=no |archive-url=https://web.archive.org/web/20110729220305/http://www.aftenposten.no/nyheter/iriks/article4183971.ece |archive-date=29 Julie 2011 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt; Beck se vergelyking van die AUF met die Hitlerjeug&lt;ref name=&quot;telegraph-beck&quot;&gt;{{cite news |url=https://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/europe/norway/8660986/Norway-shooting-Glenn-Beck-compares-dead-teenagers-to-Hitler-youth.html |title=Norway shooting: Glenn Beck compares dead teenagers to Hitler youth |newspaper=The Daily Telegraph |date=25 Julie 2011}}&lt;/ref&gt; het Frank Aarebrot, 'n Noorse professor met politieke simpatie vir die Noorse Arbeidersparty,&lt;ref name=&quot;stjerneklart&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.nrk.no/programmer/radio/stjerneklart/1.6191946 |title=Frank Aarebrot |last=Johansen |first=Per Kristian |date=25 Augustus 2008 |publisher=NRK |language=no |access-date=25 Januarie 2010}}&lt;/ref&gt; laat besluit om Beck 'n &quot;fascis&quot; en 'n &quot;vark&quot; te noem.&lt;ref name=&quot;bt-beck&quot;&gt;{{cite news |url=http://www.bt.no/nyheter/utenriks/Glenn-Beck-sammenligner-AUF-med-Hitlerjugend-2543766.html |title=Glenn Beck sammenligner AUF med Hitlerjugend |newspaper=Bergens Tidende |date=26 Julie 2011 |language=no |archive-url=https://web.archive.org/web/20160908160943/http://www.bt.no/nyheter/utenriks/Glenn-Beck-sammenligner-AUF-med-Hitlerjugend-2543766.html |archive-date=8 September 2016}}&lt;/ref&gt;

=== Gedenkplegtighede ===
'n Aantal gedenkplegtighede het ná die aanvalle plaasgevind. Op 25 Julie 2011 het omtrent 200&amp;nbsp;000 mense aan 'n &quot;rosemars&quot; by Rådhusplassen in Oslo deelgeneem.&lt;ref name=&quot;telegraph-july25&quot;&gt;{{cite news |url=https://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/europe/norway/8661473/Norway-shooting-July-25-as-it-happened.html |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20220112/https://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/europe/norway/8661473/Norway-shooting-July-25-as-it-happened.html |archive-date=12 Januarie 2022 |url-access=subscription |url-status=live |location=Londen |work=The Daily Telegraph |first=Mark |last=Townsend |title=Norway shootings: July 25 as it happened |date=25 Julie 2011}}&lt;/ref&gt; Die NRK-gedenkkonsert, met die titel &quot;Mitt lille land&quot; (&quot;My klein landjie&quot;) en vernoem na die lied &quot;Mitt lille land&quot;, wat &quot;die hartseer wat baie mense deurgemaak het, gesimboliseer het&quot;,&lt;ref name=&quot;NRK&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.nrk.no/kultur-og-underholdning/1.7752114 |title=Slik blir minneseremonien i dag |agency=NRK |date=19 Augustus 2011 |language=no}}&lt;/ref&gt; het op 30 Julie 2011 in die Oslose domkerk plaasgevind. 'n Nasionale gedenkplegtigheid het op 21 Augustus 2011 plaasgevind.&lt;ref name=&quot;NRK&quot; /&gt; In September 2011 het die Noorse Volkshulp en Sony Music die gedenkalbum ''Mitt lille land'' uitgereik.&lt;ref name=&quot;vg-mittlilleland&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.vg.no/nyheter/innenriks/oslobomben/artikkel.php?artid=10039908 |title=Rekordstor interesse for platen «Mitt Lille Land» |work=Verdens Gang |language=no |archive-url=https://web.archive.org/web/20111118180444/http://www.vg.no/nyheter/innenriks/oslobomben/artikkel.php?artid=10039908 |archive-date=18 November 2011}}&lt;/ref&gt;

== Regsgeding ==
Die polisie het die keuse van regsverteenwoordiger aanvanklik op versoek van die advokaat geheim gehou. Die advokaat Geir Lippestad het verkies om namens Breivik se verdediging op te tree; Breivik het spesifiek gevra dat Lippestad sy advokaat word.&lt;ref name=&quot;TV2Lippestad&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;adressa-forsvarer&quot;&gt;{{cite news |location=NO |url=http://www.adressa.no/nyheter/innenriks/article1666194.ece |title=Vil ikke opplyse navnet til Breiviks forsvarer |date=23 Julie 2011 |publisher=Adresseavisen/NTB |language=no |access-date=23 Julie 2011 |archive-date=24 Februarie 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210224112202/https://www.adressa.no/nyheter/innenriks/article1666194.ece |url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

Op 25 Julie 2011 is Breivik in die distrikshof van Oslo voorgelei. Die polisie was bang dat Breivik die verhoor as 'n geleentheid sou gebruik om met moontlike medepligtiges te kommunikeer.&lt;ref name=&quot;nrk-lukkededorer&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.nrk.no/nyheter/norge/1.7753723 |title=Politiet ber om lukkede dører |publisher=nrk.no |access-date=19 Augustus 2011 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20111026203848/http://www.nrk.no/nyheter/norge/1.7753723 |archive-date=26 Oktober 2011 |language=no}}&lt;/ref&gt; Daarom&lt;ref name=&quot;domstol-kjennelse&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.domstol.no/upload/OBYR/Internett/Nyheter/Kjennelse%20-%20lukking%20av%20d%C3%B8rer.pdf |title=Kjennelse – Lukking av dører |publisher=domstolen.no |access-date=19 Augustus 2011 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20111117052555/http://www.domstol.no/upload/OBYR/Internett/Nyheter/Kjennelse%20-%20lukking%20av%20d%C3%B8rer.pdf |archive-date=17 November 2011 |language=no}}&lt;/ref&gt; is die voorgeleiding heeltemal agter geslote deure, sonder die media en enige ander toeskouers, gehou. Regter Kim Heger het in plaas daarvan kort daarna 'n perskonferensie gehou waar hy die hof se beslissing voorgelees het.&lt;ref name=&quot;vgtv-varetekt&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.vgtv.no/#!id=42469 |title=Anders Behring Breivik varetektsfengsles i åtte uker |publisher=Vgtv.no |date=25 Julie 2011 |access-date=25 Januarie 2012 |language=no}}&lt;/ref&gt; Die praktyk van heeltemal geslote hofverrigtinge is uiters skaars in die Noorse regstelsel.&lt;ref name=&quot;icct-fairtrial&quot;&gt;{{cite web |url=https://icct.nl/publication/a-fair-and-public-trial-for-the-norwegian-terror-suspect/ |title=A Fair and Public Trial for the Norwegian Terror Suspect |publisher=The International Centre for Counter-Terrorism – The Hague |date=28 Julie 2011 |access-date=30 Augustus 2016 |archive-date=18 September 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200918224130/https://icct.nl/publication/a-fair-and-public-trial-for-the-norwegian-terror-suspect/ |url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

Die debat oor watter strafregtelike klagte gelê moes word, was heftig. Baie polisie-advokate wou hoogverraad of misdade teen die mensdom gehad het.&lt;ref name=&quot;e24-30aar&quot;&gt;{{cite web |url=http://e24.no/lov-og-rett/breivik-risikerer-30-aars-fengsel/20082609 |title=Breivik risikerer 30 års fengsel |work=E24 |date=25 Julie 2011 |access-date=16 Augustus 2011 |language=no}}&lt;/ref&gt; Die vervolging het Breivik uiteindelik op klagte van terrorisme aangekla. Breivik het erken dat hy die skutter op Utøya en die dader agter die bom in Oslo was, en het ook al die ander werklike gebeure erken. Tog het hy met die woorde &quot;Ek erken nie hierdie regstelsel nie&quot; onskuldig gepleit.&lt;ref name=&quot;vg-uniformen&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.vg.no/nyheter/innenriks/oslobomben/artikkel.php?artid=10080776 |title=Krevde politiet skulle hente uniformen før rettsmøtet |work=VG |date=25 Julie 2011 |access-date=16 Augustus 2011 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20111123175331/http://www.vg.no/nyheter/innenriks/oslobomben/artikkel.php?artid=10080776 |archive-date=23 November 2011 |language=no}}&lt;/ref&gt; Die staatsaanklaer Christian Hatlo het gevra dat Breivik agt weke lank sonder pos of besoekers aangehou word. Die regter het met die volgende woorde ten gunste van die vervolging beslis: &quot;die beskuldigde is 'n dreigende gevaar vir die samelewing en moet ter wille van sy eie en ander se veiligheid aangehou word. Dit is hoogs waarskynlik dat hy aan die beweerde misdade skuldig is, en gevangenisstraf is nodig om die vernietiging van getuienis te voorkom.&quot; Ooreenkomstig die vervolging se versoek is Breivik vir agt weke in aanhouding geplaas sonder pos of besoekers, waarvan vier weke in volkome afsondering, hernubaar nie later nie as 19 September 2011.&lt;ref name=&quot;e24-atteuker&quot;&gt;{{cite web |url=http://e24.no/lov-og-rett/terrorsiktet-fengslet-i-aatte-uker/20082580 |title=Terrorsiktet fengslet i åtte uker |work=E24 |date=25 Julie 2011 |access-date=16 Augustus 2011 |language=no}}&lt;/ref&gt; Hy is onmiddellik na Ila Landsfengsel, 'n maksimum-sekuriteitsgevangenis, oorgeplaas.&lt;ref name=&quot;vg-ila&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.vg.no/nyheter/innenriks/oslobomben/artikkel.php?artid=10080853 |title=Her skal Breivik sitte i isolasjon |work=VG |date=27 Julie 2011 |access-date=16 Augustus 2011 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20111123175231/http://www.vg.no/nyheter/innenriks/oslobomben/artikkel.php?artid=10080853 |archive-date=23 November 2011 |language=no}}&lt;/ref&gt;

Op 13 Augustus 2011 is Breivik deur die polisie na Utøya geneem om sy dade op die dag van die bloedbad te rekonstrueer. Nóg die media nóg die publiek is van die operasie in kennis gestel. Die polisie het verduidelik dat die onverwagse rekonstruksie nodig was omdat Breivik vir al 77 moorde afsonderlik aangekla en verhoor sou word. Die polisie het dit minder aanstootlik vir die oorlewendes geag om dit eerder voor as tydens die verhoor te doen. Ten spyte van die baie polisiebote en helikopters het niemand van die burgers wat dié dag blomme op die oewer kom neerlê het, agtergekom wat agt uur lank net 'n paar honderd meter oor die meer van hulle aan die gebeur was nie.&lt;ref name=&quot;vg-tilbakepautoya&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.vg.no/nyheter/innenriks/oslobomben/artikkel.php?artid=10081251 |title=Massedrapsmannen tilbake på Utøya lørdag |work=VG |access-date=16 Augustus 2011 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110901044411/http://www.vg.no/nyheter/innenriks/oslobomben/artikkel.php?artid=10081251 |archive-date=1 September 2011 |language=no}}&lt;/ref&gt; Op die aand van 14 Augustus het die polisie 'n perskonferensie oor die rekonstruksie gehou. Daar is berig dat Breivik nie onaangeraak was deur sy terugkeer na Utøya nie, maar dat hy geen wroeging getoon het nie. Inspekteur Pål Fredrik Hjort Kraby het Breivik se gedrag en onverskilligheid op die eiland as &quot;onwerklik&quot; beskryf, aangesien hy die polisie oor die loop van agt uur gewillig presies gewys het hoe hy al 69 moorde uitgevoer het.&lt;ref name=&quot;vg-ingenanger&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.vg.no/nyheter/innenriks/oslobomben/artikkel.php?artid=10081294 |title=Politiet om Breivik på Utøya: – Viste ikke uttrykk for anger |work=VG |access-date=16 Augustus 2011 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110909035339/http://www.vg.no/nyheter/innenriks/oslobomben/artikkel.php?artid=10081294 |archive-date=9 September 2011 |language=no}}&lt;/ref&gt;

Die verhoor het op 16 April 2012 begin en tot 19 Junie 2012 geduur.&lt;ref name=&quot;trial-planning&quot;&gt;{{cite news |title=Terrorrettssaken starter 16. april |url=http://www.nrk.no/nyheter/norge/1.7875413 |agency=NRK |language=no |trans-title=Die hofsaak begin op 16 April |date=14 November 2011 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120121095441/http://www.nrk.no/nyheter/norge/1.7875413 |archive-date=21 Januarie 2012}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;LarsBevanger2012&quot; /&gt; Honderd-en-sewentig mediaorganisasies is geakkrediteer om die verrigtinge te dek.&lt;ref name=&quot;dagbladet-schau&quot;&gt;{{cite news |author1=Skogrand, Merete |author2=Steen, Thea |title=Kristopher Schau skal dekke Breivik-rettssaken |url=http://www.dagbladet.no/2012/03/14/kultur/medier/morgenbladet/kristoffer_schau/breivik/20663696/ |newspaper=Dagbladet |language=no |date=14 Maart 2012 |access-date=14 Maart 2012}}&lt;/ref&gt; Breivik het erken dat hy die oortredings begaan het, maar het onskuldig gepleit omdat hy geglo het dat die moorde &quot;noodsaaklik&quot; was.&lt;ref name=&quot;telegraph-triallive&quot;&gt;{{cite news |author=Hannah Furness |url=https://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/europe/norway/9206193/Norway-killer-Anders-Behring-Breivik-trial-live.html |title=Norway killer Anders Behring Breivik trial: latest |date=16 April 2012 |newspaper=The Daily Telegraph |access-date=16 April 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120417075124/http://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/europe/norway/9206193/Norway-killer-Anders-Behring-Breivik-trial-live.html |archive-date=17 April 2012}}&lt;/ref&gt; Die belangrikste saak vir Breivik was dat hy nie as &quot;ontoerekeningsvatbaar&quot; of &quot;psigoties&quot; geag moes word nie, omdat sy boodskap dan sy betekenis sou verloor.&lt;ref name=&quot;conversation-badmad&quot;&gt;{{cite web |last=Loughnan |first=Arlie |date=25 Augustus 2012 |title=Anders Breivik is guilty: the fine line between bad and mad |url=http://theconversation.com/anders-breivik-is-guilty-the-fine-line-between-bad-and-mad-9068 |access-date=13 Januarie 2024 |website=The Conversation |language=en-US}}&lt;/ref&gt;

Op 24 Augustus is Breivik deur die paneel van vyf regters regtens toerekeningsvatbaar bevind. Hy is tot voorkomende aanhouding (''forvaring'') gevonnis, 'n vonnis van 21 jaar in die gevangenis wat herhaaldelik met vyf jaar verleng kan word solank hy as 'n gevaar vir die samelewing beskou word. Dit is die swaarste vonnis wat die Noorse reg toelaat en die enigste manier waarop lewenslange gevangenisstraf moontlik gemaak kan word.&lt;ref name=&quot;LarsBevanger2012&quot;&gt;{{cite news |author=Lars Bevanger |url=https://www.bbc.co.uk/news/world-europe-19365616 |title=Anders Behring Breivik: Norway court finds him sane |agency=BBC News |date=24 Augustus 2012 |access-date=24 Julie 2016}}&lt;/ref&gt;

== Nadraai ==
[[Lêer:Utøya 2.jpg|duimnael|Gedenkteken met 'n uitsig op [[Utøya]]]]
Coop Norway, 'n ketting kleinhandelwinkels in Noorweë, het verskeie speletjies as gevolg van die aanval van sy rakke verwyder. Onder die titels was speletjies soos ''Homefront'', die ''[[Call of Duty]]''-reeks, ''Sniper: Ghost Warrior'', ''Counter-Strike: Source'' en ''World of Warcraft''. Sommige speletjies is ook tydelik uit die Noorse WiiWare-katalogus verwyder, waaronder 'n skietspeletjie op spore.&lt;ref name=&quot;planetxbox-coop&quot;&gt;{{cite news |title=Norway Retail Giant Dropping Many Titles/Toys in Response to Oslo Attacks |url=http://www.planetxbox360.com/article_15754/Norway_Retail_Giant_Dropping_Many_TitlesToys_in_Response_to_Oslo_Attacks |access-date=31 Julie 2011 |archive-date=24 Maart 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120324231355/http://www.planetxbox360.com/article_15754/Norway_Retail_Giant_Dropping_Many_TitlesToys_in_Response_to_Oslo_Attacks |url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

In die dae ná die aanvalle het Noorweë se grootste politieke partye 'n beduidende toename in belangstelling in lidmaatskap onder jongmense opgemerk. Sowel die Noorse Jong Konserwatiewes en die Vooruitgangsparty se Jeug as die Arbeidersjeugliga (AUF) het ná 'n paar dae 'n beduidende aantal nuwe lede ingeskryf.&lt;ref name=&quot;aftenposten-ungdomspartiene&quot;&gt;{{cite news |url=http://www.aftenposten.no/nyheter/iriks/article4184188.ece |work=Aftenposten |title=Ungdomspartiene merker stor pågang etter tragedien |first1=Berit Strøyer |last1=Aalborg |first2=Kristin Jonassen |last2=Nordby |first3=Yasmin Sunde |last3=Hoel |language=no |date=26 Julie 2011 |access-date=26 Julie 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110727020422/http://www.aftenposten.no/nyheter/iriks/article4184188.ece |archive-date=27 Julie 2011 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt; Die moederpartye het ook 'n ongewone toename in aansoeke om lidmaatskap aangemeld: die Konserwatiewe Party en die Vooruitgangsparty het teen vroeg in Augustus elk byna 1&amp;nbsp;000 nuwe lede ingeskryf,&lt;ref name=&quot;nettavisen-900&quot;&gt;{{cite news |url=http://www.nettavisen.no/nyheter/article3204009.ece |work=Nettavisen |title=900 til Erna – 767 til Siv |first=Jørgen |last=Berge |date=9 Augustus 2011 |access-date=19 Augustus 2011 |language=no |archive-url=https://web.archive.org/web/20111117053103/http://www.nettavisen.no/nyheter/article3204009.ece |archive-date=17 November 2011 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt; terwyl die Arbeidersparty teen die einde van die maand meer as 6&amp;nbsp;000 nuwe lede aangemeld het.&lt;ref name=&quot;bt-6200&quot;&gt;{{cite news |url=http://www.bt.no/nyheter/valg/6200-nye-i-Ap-etter-Utya-2566208.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20111117061015/http://www.bt.no/nyheter/valg/6200-nye-i-Ap-etter-Utya-2566208.html |url-status=dead |archive-date=17 November 2011 |work=Bergens Tidende |title=6200 nye i Ap etter Utøya |first=Hanne |last=Heszlein-Lossius |date=31 Augustus 2011 |access-date=1 September 2011 |language=no}}&lt;/ref&gt;

Verregse groepe soos Stop die Islamisering van Noorweë (SIAN) en die Noorse Verdedigingsliga (NDL), sowel as die party Demokrate, het volgens berigte teen middel Augustus 'n oplewing in hul lidmaatskap en in belangstelling beleef, met omtrent honderd nuwe lede vir die Demokrate en omtrent driehonderd vir die NDL.&lt;ref name=&quot;tv2-medlemsboom&quot;&gt;{{cite news |url=http://www.tv2.no/nyheter/innenriks/medlemsboom-for-hoeyreekstreme-3562095.html |work=TV 2 |title=Medlems-boom for høyreekstreme |date=18 Augustus 2011 |access-date=19 Augustus 2011 |language=no}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;dagbladet-ndl&quot;&gt;{{cite news |url=http://www.dagbladet.no/2011/08/25/nyheter/norwegian_defence_league/anders_behring_breivik/innenriks/terrorangrepet/17824844/ |work=Dagbladet |title=– Blir årets hendelse |first1=Astrid |last1=Meland |first2=Line |last2=Brustad |date=25 Augustus 2011 |access-date=3 September 2011 |language=no |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20111225065906/http://www.dagbladet.no/2011/08/25/nyheter/norwegian_defence_league/anders_behring_breivik/innenriks/terrorangrepet/17824844/ |archive-date=25 Desember 2011}}&lt;/ref&gt;

In die plaaslike verkiesings van September, byna twee maande ná die aanvalle, het die Konserwatiewe Party (9% op na 28%) en, in 'n mindere mate, die Arbeidersparty (2% op na 32%) gewen. Die Vooruitgangsparty, die party waarvan Breivik 'n lid was, (6% af na 11%) en die Sosialistiese Linkse Party (2% af na 4%) het daarteenoor terugslae beleef.&lt;ref name=&quot;bbc-localelections&quot;&gt;{{cite news |url=https://www.bbc.co.uk/news/world-europe-14895052 |publisher=BBC |title=Norway local elections: Breivik's old party suffers |date=13 September 2011 |access-date=13 September 2011}}&lt;/ref&gt;

In die Gjørv-verslag, wat die eerste minister voor 'n perskonferensie op 13 Augustus 2012 ontvang het, is bevind dat die owerhede meer stappe kon gedoen het om Breivik te keer, hom op te spoor of sy aanvalle te onderbreek.&lt;ref name=&quot;globe-reportblasts&quot;&gt;{{cite news |url=https://www.theglobeandmail.com/news/world/report-blasts-police-response-to-norway-massacre/article4478381/ |work=The Globe and Mail |title=Report blasts police response to Norway massacre |date=13 Augustus 2012 |access-date=13 Augustus 2012 |location=Toronto |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120815224835/http://www.theglobeandmail.com/news/world/report-blasts-police-response-to-norway-massacre/article4478381/ |archive-date=15 Augustus 2012}}&lt;/ref&gt; Dit het ook die polisie-optrede gekritiseer, in skerp teenstelling met 'n interne verslag wat die polisie vroeër uitgereik het. 'n Paar dae later het die nasionale polisiehoof Øystein Mæland sy bedanking ingedien en 'n gebrek aan duidelike steun vir sy standpunt van sy meerderes aangevoer. Hy het gesê: &quot;As die ministerie van justisie en ander politieke owerhede nie hierdie saak ondubbelsinnig uitklaar nie, sal dit vir my onmoontlik word om voort te gaan.&quot; Sy bedanking is deur die minister van justisie, Grete Faremo, aanvaar en aangekondig.&lt;ref name=&quot;chief&quot; /&gt;

Vegard Grøslie Wennesland, 'n oorlewende van die voorval, het in die Noorse parlementsverkiesing van 2013 op 'n Arbeidersparty-lys vir die parlement gestaan.&lt;ref name=&quot;bbc-survivorsrun&quot;&gt;{{cite news |url=https://www.bbc.co.uk/news/world-europe-24008612 |agency=BBC News |title=Norway election: Terror survivors run for parliament |date=8 September 2013}}&lt;/ref&gt; Nog 33 Arbeidersparty-kandidate in die verkiesing was oorlewendes van Utøya, en van hulle is Åsmund Aukrust, Stine Renate Håheim en Fredric Holen Bjørdal ook verkies.&lt;ref name=&quot;thelocal-four&quot;&gt;{{cite news |url=https://www.thelocal.no/20130911/four-utoya-survivors-elected-to-parliament |work=The Local Europe AB |title=Four Utøya survivors elected to parliament |date=11 September 2013 |access-date=6 Desember 2020}}&lt;/ref&gt; Die uitslag het egter 'n koalisieregering van die Konserwatiewe Party en die regse Vooruitgangsparty, waarvan Breivik van 1999 tot 2004 'n lid was, aan die bewind gebring.&lt;ref name=&quot;dn-breiviksparti&quot;&gt;{{cite news |url=https://www.dn.se/nyheter/varlden/utlandsk-press-om-fremskritts-partiet-breiviks-parti/ |title=Utländsk press om Fremskritts-partiet: Breiviks parti |newspaper=Dagens Nyheter |date=11 September 2013 |access-date=15 Desember 2016 |language=sv}}&lt;/ref&gt;

=== Verduistering uit die fonds vir slagoffers van die terreuraanval ===
In 2016 is een persoon weens die verduistering van 300&amp;nbsp;000 Noorse kroon uit Støttegruppen etter 22. juli, 'n Noorse nieregeringsorganisasie, tot 120 dae gevangenisstraf gevonnis; die geld sou aan slagoffers van die terreuraanval gegaan het. Die dader was 'n rentmeester van die organisasie.&lt;ref name=&quot;vg-underslag&quot;&gt;{{cite news |url=https://vg.no/nyheter/innenriks/terrorangrepet-22-juli-ofrene/maa-i-retten-for-underslag-av-22-7-penger/a/23855709 |title=Må i retten for underslag av 22/7-penger |date=26 November 2016 |newspaper=Verdens Gang |access-date=15 Desember 2016 |language=no}}&lt;/ref&gt;

=== Verbod op halfoutomatiese wapens vir jag en op die Mini-14-geweer ===
Op 28 Februarie 2018 het Peter Frølich van die Noorse parlement se komitee vir regsake gesê dat 'n voorstel om halfoutomatiese wapens te verbied, wat die vorige jaar voorgestel is, nou genoeg politieke steun het om teen 2021 wet te word. Die wet het die Ruger Mini-14-geweermodel wat in die bloedbad op Utøya gebruik is, en ander halfoutomatiese gewere vir jag verbied. Die gebruik van halfoutomatiese vuurwapens vir skietsport bly egter wettig vir sportlui wat toestemming vir oefen- en kompetisieskiet van Dynamic Sports Shooting Norway (DSSN) of die Noorse Reserwe-offisiersvereniging (NROF) het.&lt;ref name=&quot;politiforum-forbud&quot;&gt;{{cite news |url=https://www.politiforum.no/artikler/forbud-mot-40-halv-automatiske-vapen-vi-er-glade-for-forbudet/438262 |title=Forbud mot 40 halvautomatiske våpen: Vi er glade for forbudet |language=no |author=Torkjell Jonsson Trædal |work=Politiforum |date=20 Mei 2018 |access-date=3 Desember 2022}}&lt;/ref&gt;

=== Na-aapvoorvalle ===

==== Die Poolse na-aper ====
Op 20 November 2012 het die Poolse owerhede die arrestasie van 'n 45-jarige lektor in chemiese ingenieurswese aan die Landbou-universiteit van [[Krakow]] aangekondig, op verdenking dat hy 'n soortgelyke aanval voorberei. Volgens die owerhede was Brunon Kwiecień 'n bewonderaar van Breivik en is hy verder deur die [[Oklahoma City-bomaanval]] van 1995 geïnspireer.&lt;ref name=&quot;pol copy 1&quot;&gt;{{cite news |url=http://zpravy.idnes.cz/polsko-zmarilo-chystany-teroristicky-utok-na-predstavitele-zeme-1cz-/zahranicni.aspx?c=A121120_081639_zahranicni_js |title=Polsko zmařilo atentát na Sejm. Vědec chtěl odpálit 4 tuny výbušnin |trans-title=Pole het 'n aanval op die Sejm verydel. 'n Wetenskaplike wou 4 ton springstof laat ontplof |work=Mladá fronta Dnes |date=20 November 2012 |access-date=24 November 2012 |language=cs}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;pol copy 7&quot;&gt;{{cite journal |last=West |first=Ben |date=29 November 2012 |title=Mimicking Breivik in Poland |url=http://www.stratfor.com/weekly/mimicking-breivik-poland |journal=Stratfor |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20121202012104/http://www.stratfor.com/weekly/mimicking-breivik-poland |archive-date=2 Desember 2012 |access-date=2 Desember 2012}}&lt;/ref&gt; Pole se Binnelandse Veiligheidsagentskap (ABW) het eers van Kwiecień te hore gekom nadat dit 'n ondersoek na Breivik se Poolse kontakte begin het toe bekend geword het dat Breivik party van die chemikalieë vir sy bom oor die internet uit Pole bestel het. Volgens die ABW het Kwiecień 'n aanval op die [[Sejm]], die laerhuis van die Poolse parlement, met 'n motorbom voorberei.&lt;ref name=&quot;pol copy 2&quot;&gt;{{cite news |url=http://www.wprost.pl/ar/357276/Niedoszly-zamachowiec-wpadl-przez-Breivika/ |title=Niedoszły zamachowiec wpadł przez Breivika |date=20 November 2012 |access-date=24 November 2012 |language=pl |work=wprost.pl |trans-title=Die mislukte aanvaller is danksy Breivik gevang}}&lt;/ref&gt; Benewens die parlement as teiken het Kwiecień ook die moorde op Monika Olejnik, 'n invloedryke joernalis, en Hanna Gronkiewicz-Waltz, die burgemeester van [[Warskou]], voorberei.&lt;ref name=&quot;pol copy 6&quot; /&gt;

Kwiecień het in 1997 probeer om hom te bewapen, maar die owerhede het sy aansoek om 'n vuurwapenlisensie geweier. Hy het hom later onwettig begin bewapen, meestal met wapens wat in België gekoop is.&lt;ref name=&quot;pol copy 3&quot;&gt;{{cite news |url=http://www.rp.pl/artykul/10,953875-Chemik-zafascynowany-Breivikiem.html |title=Chemik zafascynowany Breivikiem |trans-title='n Chemikus wat deur Breivik gefassineer is |work=Rzeczpospolita |date=21 November 2012 |access-date=24 November 2012 |language=pl |archive-date=28 April 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150428025707/http://www.rp.pl/artykul/10,953875-Chemik-zafascynowany-Breivikiem.html |url-status=dead}}&lt;/ref&gt; Hy het vier ander mense vir sy saak gewerf, maar minstens twee van hulle was eintlik geheime agente van die ABW.&lt;ref name=&quot;pol copy 6&quot;&gt;{{cite news |date=28 November 2012 |title=Monika Olejnik i Hanna Gronkiewicz-Waltz na celowniku Brunona K. |url=http://wyborcza.pl/1,75478,12936571,Monika_Olejnik_i_Hanna_Gronkiewicz_Waltz_na_celowniku.html |work=Gazeta Wyborcza |language=pl |access-date=28 November 2012 |trans-title=Monika Olejnik en Hanna Gronkiewicz-Waltz was ook deur Brunon K. geteiken}}&lt;/ref&gt; Hy is op 19 April 2017 skuldig bevind en tot nege jaar gevangenisstraf gevonnis, en is op 6 Augustus 2019 in die gevangenis oorlede.&lt;ref name=&quot;tvn24-kwiecien&quot;&gt;{{cite web |date=6 Augustus 2019 |title=He was planning an attack on the Sejm. Brunon Kwiecień found dead in prison |url=https://www.tvn24.pl/tvn24-news-in-english,157,m/brunon-kwiecien-man-who-planned-an-attack-on-polish-sejm-found-dead,959066.html |access-date=6 Augustus 2019 |publisher=tvn24.pl}}&lt;/ref&gt;

==== Die skietery by moskeë in Christchurch ====
Brenton Harrison Tarrant, die in Australië gebore dader van twee opeenvolgende massaskieterye by [[Moskee|moskeë]] in [[Christchurch]], [[Nieu-Seeland]], het in sy manifes &quot;The Great Replacement&quot;, wat verwys na 'n verregse samesweringsteorie uit Frankryk van Renaud Camus, gesê dat hy veral deur Breivik geïnspireer is. Tarrant het ook beweer dat hy deur 'n organisasie waarvan Breivik 'n lid was en wat as &quot;Die Tempelridders&quot; bekend staan, &quot;kortliks kontak&quot; met hom gehad het.&lt;ref name=&quot;fp-darkweb&quot;&gt;{{cite news |url=https://foreignpolicy.com/2019/03/16/the-dark-web-enabled-the-christchurch-killer-extreme-right-terrorism-white-nationalism-anders-breivik/ |title=The Dark Web Enabled the Christchurch Killer |last=Ravndal |first=Jacob Aasland |date=16 Maart 2019 |work=Foreign Policy |access-date=19 Maart 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190318195011/https://foreignpolicy.com/2019/03/16/the-dark-web-enabled-the-christchurch-killer-extreme-right-terrorism-white-nationalism-anders-breivik/ |archive-date=18 Maart 2019 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;smh-briefcontact&quot;&gt;{{cite news |url=https://www.smh.com.au/world/oceania/christchurch-suspect-claimed-brief-contact-with-norwegian-mass-murderer-20190316-p514pj.html |title=Christchurch suspect claimed 'brief contact' with Norwegian mass murderer |last=Taylor |first=Adam |date=16 Maart 2019 |work=Sydney Morning Herald |access-date=19 Maart 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190315235915/https://www.smh.com.au/world/oceania/christchurch-suspect-claimed-brief-contact-with-norwegian-mass-murderer-20190316-p514pj.html |archive-date=15 Maart 2019 |url-status=live}}&lt;/ref&gt; Die skieterye het op 15 Maart 2019 tydens die [[Vrydaggebed]] by die Al Noor-moskee en die Linwood Islamitiese Sentrum plaasgevind, waarin 51 mense omgekom het en 89 beseer is.&lt;ref name=&quot;Gelineau_Gambrell2&quot;&gt;{{cite web |url=https://www.chicagotribune.com/news/nationworld/ct-mosque-killer-white-supremacy-20190315-story.html |title=New Zealand mosque shooter is a white supremacist angry at immigrants, documents and video reveal |last1=Gelineau |first1=Kristen |last2=Gambrell |first2=Jon |date=15 Maart 2019 |website=Chicago Tribune |access-date=17 Maart 2019}}&lt;/ref&gt;

== Gedenkkunswerk ==
In Julie 2026 het Noorweë 'n nuwe gedenkteken in Oslo ontbloot wat die 77 slagoffers van die aanvalle eer. Die ontbloting, wat net 'n paar dae voor die vyftiende herdenking van die aanval gehou is, het oorlewendes en die slagoffers se families in die stad se opgeknapte regeringskwartier, naby die plek van die oorspronklike bomaanval, bymekaargebring. Die kunswerk met die titel ''Upholding'' is deur Matias Faldbakken geskep en bestaan uit 'n klipmosaïek van 12&amp;nbsp;m van 'n waadvoël wat inheems aan Utøya is, binne 'n groot blou staalraam, met die name van al 77 slagoffers op die struktuur ingegraveer.&lt;ref name=&quot;bbc-upholding&quot;&gt;{{cite web |last1=Bayly |first1=Tom |last2=Lam |first2=Lana |date=20 Julie 2026 |title=Norway opens new memorial for victims of 2011 massacre |url=https://www.bbc.com/news/articles/c07r9m22gyyo |access-date=20 Julie 2026 |website=BBC |language=en-GB}}&lt;/ref&gt;

=== Nasionale gedenktekens ===
'n Nasionale gedenkteken staan by Johan Nygaardsvolds plass by Regjeringskvartalet in Oslo. Dit is op 22 Julie 2016 ontbloot en is tydelik.&lt;ref name=&quot;3rw-midlertidig&quot;&gt;{{cite web |url=https://3rw.no/midlertidig-minnested-i-regjeringskvartalet-etter-22-juli-hendelsene-avduket/ |title=Midlertidig minnested i regjeringskvartalet etter 22. juli hendelsene avduket |work=3rw |date=24 Julie 2018 |language=no}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;ReferenceA&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.nrk.no/buskerud/regjeringen-endrer-ikke-planer-for-22.-juli-minnesmerke-1.12952467 |title=Regjeringen endrer ikke planer for 22. juli-minnesmerke |publisher=NRK |date=19 Mei 2016 |access-date=24 Julie 2016 |language=no}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;regjeringen-midlertidig&quot;&gt;{{cite web |url=https://www.regjeringen.no/no/aktuelt/midlertidig-minnested-i-regjeringskvartalet/id2585590/ |title=Midlertidig minnested i regjeringskvartalet |date=16 Januarie 2018 |language=no}}&lt;/ref&gt;

==== Die nasionale gedenkteken by Utøyakaia ====
Die bou van 'n nasionale gedenkteken by Utøyakaia, aan die oewer van die Tyrifjord, in Hole in [[Buskerud]], is in Junie 2022 voltooi.&lt;ref name=&quot;ReferenceD&quot;&gt;{{cite web |url=https://www.nrk.no/norge/kostnadssmell-for-minnestedet-pa-utoyakaia-_-men-til-varen-blir-det-ferdig-1.15604791 |title=Kostnadssmell for minnestedet på Utøyakaia – men til våren blir det ferdig |date=2 Januarie 2022 |publisher=NRK |language=no}}&lt;/ref&gt; Die gedenkteken bestaan uit 'n geboë trap by die aanlegplek vir die veerboot na die eiland Utøya.&lt;ref name=&quot;inaugurates&quot;&gt;{{cite web |url=https://www.straitstimes.com/world/europe/norway-inaugurates-memorial-to-77-killed-by-neo-nazi-killer-in-2011 |title=Norway inaugurates memorial to 77 killed by neo-Nazi killer in 2011 |work=The Straits Times |date=18 Junie 2022 |access-date=24 April 2026}}&lt;/ref&gt; Daar is 77 smal bronskolomme aan die voet van die trappe, wat die aantal slagoffers van die aanvalle verteenwoordig.&lt;ref name=&quot;inaugurates&quot; /&gt; Hulle staan in twee geboë boë, waarvan die eerste &quot;op die son gerig is soos dit in die lug gestaan het toe die bom in Oslo ontplof het&quot;, en die tweede boog &quot;op die son gerig is soos dit in die lug gestaan het tydens die aanval op Utøya&quot;.&lt;ref name=&quot;inaugurates&quot; /&gt;

Die gedenkteken is deur eerste minister [[Jonas Gahr Støre]] ontbloot, in 'n plegtigheid wat ook deur kroonprins Haakon, kabinetsministers, die leier van die AUF en [[Jens Stoltenberg]], destydse eerste minister ten tyde van die aanval en toe sekretaris-generaal van die NAVO, bygewoon is.&lt;ref name=&quot;finally&quot;&gt;{{cite web |url=https://www.newsinenglish.no/2022/06/20/memorial-to-terror-victims-finally-opens/ |title=Memorial to terror victims finally opens |date=20 Junie 2022 |access-date=24 April 2026 |work=News in English}}&lt;/ref&gt; Hy het die gedenkteken beskryf as &quot;'n plek wat ons altyd kan herinner aan alles wat ons verloor het, 'n plek waar ons kinders en kleinkinders kan leer wat gebeur het, en oor die gevolge van verregse ekstremisme en haat&quot;.&lt;ref name=&quot;finally&quot; /&gt;

In 2020 het sestien&lt;ref name=&quot;ReferenceC&quot;&gt;{{cite web |url=https://www.nrk.no/ytring/edel-dad_-1.15274265 |title=Edel dåd |date=4 Desember 2020 |publisher=NRK |language=no}}&lt;/ref&gt; bure van die bouterrein 'n hofsaak aanhangig gemaak om die werk te laat stop, met die bewering dat die gedenkteken 'n konstante herinnering aan die verskrikking van die aanval sou wees en dat die verwagte toeloop van besoekers 'n bykomende las op hul gesondheid sou plaas.&lt;ref name=&quot;nrk-rettssak&quot;&gt;{{cite web |url=https://www.nrk.no/kultur/i-dag-starter-rettssaken-om-minnestedet-etter-terroren-22.-juli-1.15266564 |title=I dag starter rettssaken om minnestedet etter terroren 22. juli |publisher=NRK |date=2020 |language=no}}&lt;/ref&gt; Een buurman het in die hof getuig dat hy mense gered het wat deur die terroris gewond is, en het gesê: &quot;Ons word keer op keer herinner aan wat gebeur het. Ek sal nie die krag hê om na die kolomme te kyk nie. Ek sal net die gesigte van die dooies kan sien.&quot; Die sekretaris-generaal van die AUF, wat self 'n oorlewende van die aanval is, het getuig dat hy nie die bure se angs oor die gedenkteken verstaan nie.&lt;ref name=&quot;ReferenceC&quot; /&gt;

In September 2020 het 'n interdik van die distrikshof van Ringerike verdere bouwerk aan die gedenkteken gestuit; in November het 'n hoër hof die interdik opgehef,&lt;ref name=&quot;dagsavisen-medhold&quot;&gt;{{cite web |url=https://www.dagsavisen.no/nyheter/innenriks/auf-og-staten-fikk-medhold-i-retten-byggeprosjektet-pa-utoyakaia-kan-fortsette-inntil-videre-1.1806342 |title=AUF og staten fikk medhold i retten – byggeprosjektet på Utøyakaia kan fortsette inntil videre |date=25 November 2020 |language=no}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;ReferenceB&quot;&gt;{{cite web |url=https://www.nrk.no/kultur/kostnadene-mer-enn-tidoblet-for-22.-juli-minnested-1.15189610 |title=Kostnadene mer enn tidoblet for 22. juli-minnested |date=6 Oktober 2020 |publisher=NRK |language=no}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;nrk-naboene&quot;&gt;{{cite web |url=https://www.nrk.no/osloogviken/naboene-til-planlagt-minnested-fikk-medhold-i-retten-_-arbeidet-ma-stanse-1.15173635 |title=Naboene til planlagt minnested fikk medhold i retten – arbeidet må stanse |date=25 September 2020 |publisher=NRK |language=no}}&lt;/ref&gt; en in Februarie 2021 het die hof met die bevinding dat die voordele van die gedenkteken swaarder weeg as die trauma wat dit sou kon oproep, teen die teenstanders beslis.&lt;ref name=&quot;inaugurates&quot; /&gt;

Die koste van 'n nasionale gedenkteken in die munisipaliteit Hole het meer as tienvoudig gestyg, van 40,5 miljoen Noorse kroon&lt;ref name=&quot;ReferenceD&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;ReferenceB&quot; /&gt; tot meer as 500 miljoen, vertragings en regskoste inbegrepe.&lt;ref name=&quot;finally&quot; /&gt;

=== Ander gedenktekens en simbole ===
[[Lêer:Utøya - minnesmerket (32941587931).jpg|duimnael|''Ringen'' (&quot;die ring&quot;) op [[Utøya]]]]
[[Lêer:Utøya - Hegnhuset (32222600354).jpg|duimnael|''Hegnhuset'' (&quot;die beskermingshuis&quot;) op Utøya]]
[[Lêer:Avduking av Jernrosene.jpg|duimnael|Die monument &quot;Die ysterrose&quot; staan op die voorgrond]]
[[Lêer:Shattered newspaper monter outside VG in Oslo.jpg|duimnael|Die koerantvertoonkas wat tydens die ontploffing beskadig is]]
* Op [[Utøya]] staan die gedenkplek wat ''Lysningen'' (&quot;die oopte&quot;) genoem word; 'n deel daarvan is ''Ringen'' (&quot;die ring&quot;), 'n &quot;ring van staal wat tussen bome hang en waarop die name en ouderdomme&lt;ref name=&quot;Miljolaven&quot;&gt;{{cite news |author1=Kjell-Erik Nordenson Kallset |title=Tar tilbake Utøya |publisher=Klassekampen |date=1 Julie 2016 |page=2 |language=no}}&lt;/ref&gt; van die meeste van die 69 wat doodgemaak is, ingegraveer is&quot;; &quot;dit lê op die hoogste punt van die eiland&quot;.&lt;ref name=&quot;nrk-50turer&quot;&gt;{{cite web |url=https://www.nrk.no/buskerud/xl/50-turer-dagen-til-utoya-pa-det-meste-1.13044637 |title=50 turer dagen til Utøya på det meste |publisher=NRK |date=19 Julie 2016 |access-date=24 Julie 2016 |language=no}}&lt;/ref&gt; Dit is in die somer van 2015 ontbloot.&lt;ref name=&quot;BereavedFearMonolithCelebratingPerp&quot;&gt;{{cite web |author=Gabrielle Graatrud |url=http://www.dagbladet.no/kultur/etterlatte-frykter-at-22juli-minnestedet-blir-en-bauta-over-gjerningsmannen/60240778 |title=Etterlatte frykter at 22. juli-minnestedet blir en bauta over gjerningsmannen |publisher=Dagbladet.no |date=18 Junie 2016 |access-date=24 Julie 2016 |language=no}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Snu&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.dagbladet.no/2016/04/04/kultur/kronikk/meninger/debatt/sorbraten/43724033/ |title=No shame in turning around! |publisher=Dagbladet.no |date=4 April 2016}}&lt;/ref&gt;
* ''Hegnhuset'' is in 2016 ingewy.&lt;ref name=&quot;utoya-hegnhuset&quot;&gt;{{cite web |date=25 Maart 2021 |title=Hegnhuset |url=https://utoya.no/hegnhuset/ |access-date=7 November 2025 |website=Utøya |language=en-US}}&lt;/ref&gt;
* &quot;Die ysterrose&quot; (''Jernrosene'') is in die Domkerkpark in Oslo.&lt;ref name=&quot;jernrosene-plassering&quot;&gt;{{cite web |url=https://www.jernrosene.no/plassering |title=Plassering |language=no}} {{Dooie skakel|date=Oktober 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; Die gedenkteken het omtrent 900 metaalrose; hulle is deur mense in verskeie lande geskenk, een roos is deur 'n oorlewende gemaak en party deur ander nabestaandes.&lt;ref name=&quot;Rosemonument på vent&quot; /&gt;
* 'n Koerantvertoonkas wat as newe-skade beskadig is, is onherstel gelaat, met die glas gebars maar nie deur die skokgolf van die bom uit sy plek geruk nie. In 2020&lt;ref name=&quot;koro.no&quot;&gt;{{cite web |url=https://koro.no/prosjekter/relocating-the-past-ruins-for-the-future/ |title=Relocating the past: Ruins for the future |publisher=KORO}}&lt;/ref&gt; is die vertoonkas terugverskuif na waar dit in 2011 gestaan het, buite Akersgata 55, die hoofkwartier van ''Verdens Gang''. Die installasie word deur die staatsorganisasie KORO &quot;Relocating the past: ruins for the future&quot; genoem.&lt;ref name=&quot;koro.no&quot; /&gt; Die kunstenaar Ahmad Ghossein het die inisiatief geneem om 'n gedenkteken van die verbryselde vertoonkas te maak.&lt;ref name=&quot;vg-avismonter&quot;&gt;{{cite news |url=https://www.vg.no/nyheter/innenriks/i/K0wb7/vgs-avismonter-flyttes-og-bevares |title=VGs avismonter flyttes og bevares |date=24 Junie 2013 |work=Verdens Gang |access-date=8 Augustus 2018 |language=no}}&lt;/ref&gt; Die koerantuitgawe van die dag van die bomaanval is steeds te sien.
* In elke munisipaliteit staan een monoliet. Dit is gedenktekens wat die kunstenaar Nico Widerberg vir die 53 geraakte munisipaliteite in Noorweë geskep het, wat dieselfde beeldhouwerk verwelkom het en wat deur 'n private skenking gefinansier is.&lt;ref name=&quot;BereavedFearMonolithCelebratingPerp&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Snu&quot; /&gt;
* 'n {{lang|nb|minnestein}} (&quot;gedenksteen&quot;) om die aanvalle op Utøya te gedenk, staan by 'n rusplek langs die pad met 'n uitsig&lt;ref name=&quot;ringblad-utsikten&quot;&gt;{{cite web |author=Mette Eriksen |url=http://www.ringblad.no/nyheter/miljovern/e16/ma-sta-pa-en-soppeldynge-for-a-nyte-den-vakre-utsikten/s/5-45-210581 |title=Må stå på en søppeldynge for å nyte den vakre utsikten |publisher=Ringblad.no |date=27 Maart 2016 |language=no}}&lt;/ref&gt; op Utøya, langs die Europese roete E16 by Nes in die munisipaliteit Hole.&lt;ref name=&quot;moren-snu&quot;&gt;{{cite news |last=Morén |first=Anette |title=Snu nå, skrinlegg Sørbråten |work=Klassekampen |date=2 April 2016 |page=37 |language=no}}&lt;/ref&gt;

=== Voorgestelde gedenktekens ===
'n Monument by Stensparken in Oslo is voorgestel, metaalrose inbegrepe. Dit is nie goedgekeur nie, omdat sy beplande afmetings van 34&amp;nbsp;m by 20&amp;nbsp;m, met 'n hoogte van 3&amp;nbsp;m, as te oorweldigend beoordeel is.&lt;ref name=&quot;Rosemonument på vent&quot;&gt;{{cite web |url=https://www.nrk.no/ostlandssendingen/rosemonument-pa-vent-1.13000556 |title=Rosemonument på vent |publisher=NRK |date=17 Junie 2016 |access-date=24 Julie 2016 |language=no}}&lt;/ref&gt;

=== Die gekanselleerde nasionale gedenkteken by Sørbråten ===
Vanaf September 2016&lt;ref name=&quot;aftenposten.no&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.aftenposten.no/norge/Hole-kommune-stopper-Statens-byggesoknad-609143b.html |title=Hole kommune stopper Statens byggesøknad |work=Aftenposten |date=16 November 2016 |access-date=15 Desember 2016 |language=no}}&lt;/ref&gt; het die munisipaliteit Hole die saakwerk oor die aansoek om toestemming om 'n nasionale monument by Sørbråten te bou, gestaak;&lt;ref name=&quot;nrk-lettet&quot;&gt;{{cite web |url=https://www.nrk.no/buskerud/lettet-over-at-byggesoknaden-er-stoppet-1.13230105 |title=Lettet over at byggesøknaden er stoppet |publisher=NRK |date=16 November 2016 |language=no}}&lt;/ref&gt; die media het gesê dat die saakwerk omtrent twee en 'n half jaar of langer opgeskort kon word. Die regering sou as verweerder in die hof tydens 'n drie weke lange verhoor optree wat op 25 April 2017 begin;&lt;ref name=&quot;dagbladet-rettssak-sorbraten&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.dagbladet.no/kultur/rettssak-om-minnestedet-pa-sorbraten-til-varen/64707841 |title=Rettssak om minnestedet på Sørbråten til våren |date=9 November 2016 |access-date=15 Desember 2016 |language=no}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;dagbladet.no&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.dagbladet.no/kultur/aufnbspnekter-oss-naboer-det-samme-de-onsker-for-seg-selv/63964890 |title=AUF nekter oss naboer det samme de ønsker for seg selv |date=16 Oktober 2016 |access-date=15 Desember 2016 |language=no}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;NRK2016&quot;&gt;{{cite web |url=https://www.nrk.no/kultur/kan-forkaste-omstridt-sorbraten-minnesmerke-1.13134836 |title=Kan forkaste omstridt Sørbråten-minnesmerke |agency=NRK |date=15 September 2016 |language=no}}&lt;/ref&gt; die onderliggende hofsaak was daarop gemik om bouwerk op die beplande plek te verhoed.

Vroeër, in Maart 2016, is die plek vir 'n beplande nasionale gedenkplek van Utøya na Sørbråten verskuif, wat op die vasteland 350&amp;nbsp;m van Utvika en 900&amp;nbsp;m van Utøya lê;&lt;ref name=&quot;dagbladet.no&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Minnesaret&quot;&gt;{{cite news |first=Karin |last=Moe |title=Minneåret 22. juli |work=Klassekampen |date=31 Maart 2016 |page=23 |language=no}}&lt;/ref&gt; in September 2014 het die munisipale raad van Hole 'n gedenkteken by Sørbråten geweier.&lt;ref name=&quot;22juli-motstand&quot;&gt;{{cite web |url=http://22juli.info/Lists/Nyheter/ViewForm.aspx?ID=155 |title=Motstand i Hole kommunestyre mot det nasjonale minnestedet på Sørbråten sender saken tilbake til staten |website=22juli.info |date=15 September 2014 |access-date=24 Julie 2016 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160917225531/http://22juli.info/Lists/Nyheter/ViewForm.aspx?ID=155 |archive-date=17 September 2016 |language=no}}&lt;/ref&gt; Die name van verskeie&lt;ref name=&quot;dagbladet.no&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;TheaterDeny&quot;&gt;{{cite web |author=Anki Gerhardsen |url=http://www.aftenposten.no/meninger/kronikk/Kronikk-Hvem-eier-22-juli--Anki-Gerhardsen-585502b.html |title=Kronikk: Hvem eier 22. juli? |work=Aftenposten |access-date=24 Julie 2016 |language=no}}&lt;/ref&gt; van die slagoffers is volgens berigte deur hul naasbestaandes as inskripsies op die beplande monument geweier.

'n Komitee, die ''Kunstutvalget for minnestaden for 22. juli'', het 'n ontwerp van Jonas Dahlberg vir die monument gekies, en Karin Moe het die beplande monument by Sørbråten &quot;Breivik se gedenkplek&quot; genoem.&lt;ref name=&quot;Minnesaret&quot; /&gt; Later het Moe in 'n artikel in ''Klassekampen'' gesê dat &quot;baie van die plaaslike inwoners die ontwerp as 'n skending, selfs 'n verkragting van die natuur by Sørbråten beskryf het. Die gedenkteken word so intens ervaar dat liggaamlike pyn gevoel word net deur jou in te dink dat jy dit elke dag in die oë moet kyk. Die getraumatiseerde bure herleef die terreurdade deur die brutale sny in die berghang, 'n herinnering aan wie opgetree het: Anders Behring Breivik. Hier is sy misdaad in klip uitgekerf. Geen wonder dat vrees in die reaksies lê nie. Wat vir die plaaslike mense verbysterend is, is dit: ons sou vereer word, nie opnuut getraumatiseer word nie. Waarom moet hierdie ongeneeslike gedenkwond so naby aan ons lewe op ons toegedien word?&quot;&lt;ref name=&quot;Minnesaret&quot; /&gt; Sy het verder gesê dat &quot;dit lank geduur het voordat die gedenkplek vir die [[Aanvalle op 11 September 2001|aanvalle van 11 September]] op Manhattan gereed was. Nou is 'n omvattende rustyd vir nadenke, wat sowel etiek as estetika betref, nodig: vir die plasing en vir die finale ontwerp van die gedenkteken.&quot;&lt;ref name=&quot;Minnesaret&quot; /&gt; 'n Later artikel het voorgestel dat &quot;ons die monument maak soos dit in die vooruitsig gestel is, maar die wond met gesteente opvul en die oppervlak mooi maak&quot;, met kintsugi as inspirasie.&lt;ref name=&quot;meyer-kintsugi&quot;&gt;{{cite news |last=Meyer |first=Alexander |title=Kintsugiteknikk på Sørbråten |work=Klassekampen |date=1 April 2016 |page=19 |language=no}}&lt;/ref&gt; 'n Nog later artikel het gesê: &quot;Wat baie van ons nie verstaan nie, is waarom hierdie planne, wat blykbaar nie goed oordink is nie, nou deurgedruk word. Is dit uit prestige of uit agting vir die kunstenaar?&quot;&lt;ref name=&quot;Snu&quot; /&gt;

Die minister van plaaslike regering en modernisering is gekritiseer omdat hy die besluit om die monument te bou aangekondig het terwyl Breivik 'n klaer in 'n vierdaagse hofsaak was.&lt;ref name=&quot;Doubts&quot;&gt;{{cite web |author=Lars Elton |url=http://www.dagsavisen.no/kultur/ut%C3%B8ya-minnesmerket-tiden-det-tar-tvilen-vi-har-1.706117 |title=Utøya-minnesmerket: tiden det tar – tvilen vi har |website=Dagsavisen.no |date=April 2016 |access-date=24 Julie 2016 |language=no}}&lt;/ref&gt;

Op 14 April 2016 het die media gesê dat 'n &quot;verslag aangedui het dat die gedenkplek groot geestelike spanning op die mense wat naby daaraan woon, sal plaas&quot;;&lt;ref name=&quot;dagbladet-ordforer&quot;&gt;{{cite web |first=Mari Sand |last=Malm |url=http://www.dagbladet.no/2016/04/14/kultur/sorbraten/22juli/minnesmerke/43868484/ |title=Ordføreren ville støtte Utøya-naboene i kampen mot staten |website=Dagbladet |date=14 April 2016 |access-date=24 Julie 2016 |language=no}}&lt;/ref&gt; die verslag van die ''Nasjonalt kunnskapssenter om vold og traumatisk stress'' is in April 2015 voltooi.&lt;ref name=&quot;nkvts-rapport&quot;&gt;{{cite web |url=https://www.regjeringen.no/contentassets/c1942fe9a7c14931a1365aaf2633288b/minnesmerke_nkvts.pdf |title=Psykososiale konsekvenser av nasjonalt minnesmerke i Hole kommune |language=no |trans-title=Psigososiale gevolge van 'n nasionale gedenkteken in die munisipaliteit Hole |website=regjeringen.no}}&lt;/ref&gt; 'n Later koerantartikel het gevra: &quot;En waarom moet die klein skiereiland Sørbråten met die reusesny gestraf word? Wat het dit verkeerd gedoen?&quot;&lt;ref name=&quot;hellum-minnesmerket&quot;&gt;{{cite news |first=Johannes Block |last=Hellum |title=Minnesmerket |work=Klassekampen |date=16 April 2016 |page=56 |language=no}}&lt;/ref&gt; Op 16 April 2016 het die media die raadslid&lt;ref name=&quot;brreg-utstranda&quot;&gt;{{cite web |url=https://w2.brreg.no/enhet/sok/detalj.jsp?orgnr=916921101 |title=Nøkkelopplysninger fra Enhetsregisteret |publisher=Brønnøysundregistrene |access-date=24 Julie 2016 |language=no}}&lt;/ref&gt; Anne-Gry Ruud van die buurtvereniging ''Utstranda Velforening'' aangehaal: &quot;Ek dink nie die kunswerk eer almal wat doodgemaak is nie, maar simboliseer net pyn en oop wonde. As hierdie kunswerk enige assosiasies oproep, dan is dit met terreur, dood, pyn en die ontoereikendheid van die samelewing. Dit is nie net 'n klein snytjie op een punt nie, dit is 'n gebied van 1,2 dekare wat deur water omring sal word. Ek dink nie die plaaslike inwoners het 'n verantwoordelikheid om 'n plek vir 'n gedenkteken by Sørbråten te verskaf nie. Veral in die somer ervaar ons 'n gestadigde stroom toeriste op 'n bedevaart na Sørbråten. Party neem selfies met Utøya in die agtergrond. Ander hou die inwoners staan en vra wat hulle dié dag gedoen het en hoe ons gehelp het. Ons het twee skoolbusse wat elke dag op die pad net daarbo heen en weer ry, ander gaan verby op pad na die winkel, ontspanningsbedrywighede, werk of die munisipale sentrum, en daar is 260 inwoners.&quot;&lt;ref name=&quot;brakke-seier&quot;&gt;{{cite news |first=Jonas |last=Brække |title=Tror seier er mulig |publisher=Klassekampen |date=16 April 2016 |page=5 |language=no}}&lt;/ref&gt;

Die nasionale kongres van die Vooruitgangsparty het besluit om &quot;nee&quot; te sê vir die plasing van die gedenkteken by Sørbråten.&lt;ref name=&quot;dagbladet-frpnei&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.dagbladet.no/2016/04/25/nyheter/politikk/politiske_partier/vold/auf/43993850/ |title=AUF om Frp-nei: – Uansvarlig, uprofesjonelt og uklokt |website=Dagbladet |date=25 April 2016 |access-date=24 Julie 2016 |language=no}}&lt;/ref&gt;

Op 25 April 2016 het die munisipale raad van Hole besluit om 25&amp;nbsp;000 Noorse kroon aan ''Utstranda Velforening'' toe te ken vir 'n beoogde hofsaak teen die regering.&lt;ref name=&quot;nrk-25000&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.nrk.no/buskerud/naboene-til-sorbraten-far-25.000-kroner-1.12917426 |title=Naboene til Sørbråten får 25.000 kroner |agency=NRK |date=25 April 2016 |access-date=24 Julie 2016 |language=no}}&lt;/ref&gt;

In 'n artikel in ''Aftenposten'' van 14 Mei 2016 het Stig Andersen, 'n rolprentregisseur en -vervaardiger, gesê dat die monument van die oorspronklike kompetisie veronderstel was om 'n prys van hoogstens 20 miljoen Noorse kroon te hê; nou dat die regering die prys op 70 miljoen beraam het, bykomende uitgawes inbegrepe, is die deelnemers wat binne die oorspronklike prysgrense gewerk het, bedrieg.&lt;ref name=&quot;andersen-avblases&quot;&gt;{{cite web |first=Stig |last=Andersen |url=http://www.aftenposten.no/meninger/kronikker/Utoya-minnesmerket-Memory-Wound-har-bare-n-losning-Det-ma-avblases--Stig-Andersen-8458252.html |title=Utøya-minnesmerket 'Memory Wound' har bare én løsning: Det må avblåses! |website=Aftenposten |date=14 Mei 2016 |access-date=24 Julie 2016 |language=no}}&lt;/ref&gt;

In Mei 2016 het die regering geskryf dat die lopende hofsaak oor die plasing van die monument nie die regering se planne sou verander nie; die brief is deur die minister van plaaslike regering en modernisering en die minister van kultuur onderteken.&lt;ref name=&quot;ReferenceA&quot; /&gt;

In 'n artikel in ''Dagbladet'' van 11 Junie 2016 is Hans Normann Dahl aangehaal: &quot;Die monument self is onbegryplik, en die idee so lomp dat dit 'n negatiewe en vernietigende stof bevat.&quot;&lt;ref name=&quot;dagbladet-plagiat&quot;&gt;{{cite web |first=Gabrielle |last=Graatrud |url=http://www.dagbladet.no/2016/06/11/kultur/sorbraten/minnested/22_juli/minnesmerke/44471855/ |title=Flere protester mot 22. juli-minnested: – Stort nærmere kan man ikke komme et plagiat |website=Dagbladet.no |date=11 Junie 2016 |language=no}}&lt;/ref&gt;

'n Artikel in ''Dagbladet'' van 18 Junie 2016 het die geskrifte van een moeder (Gunn Rusten) aangehaal wat haar dogter verloor het: &quot;My dogter se naam sal NIE op enige gedenkteken by Sørbråten vertoon word nie, maar dit word op Utøya vertoon.&quot;&lt;ref name=&quot;BereavedFearMonolithCelebratingPerp&quot; /&gt; Sy het bygevoeg: &quot;Waarom moet al die fenomenale mense wat daar woon, en wat dié dag hul lewens op die spel geplaas het om soveel moontlik van dié op Utøya te red, dit as 'n lewenslange, daaglikse herinnering aan die noodlottige Vrydag hê toe die polisie en dié in bevel 'n mal man omtrent anderhalfuur lank laat rondstap en na willekeur laat moor het, sonder om in te gryp?&quot;&lt;ref name=&quot;BereavedFearMonolithCelebratingPerp&quot; /&gt; 'n Ander moeder (Mai Britt Rogne) wat haar dogter verloor het, het verder gesê: &quot;Ons het al die graf, en Utøya, en een monoliet in elke munisipaliteit. Hoeveel gedenkplekke het ons nodig?&quot;&lt;ref name=&quot;BereavedFearMonolithCelebratingPerp&quot; /&gt;

Op 24 Junie 2016 is die regering met die eis dat &quot;die regering verhoed word om die gedenkteken ''Memory Wound'', 'n parkeerterrein, 'n voetpad en hulpontwikkelings by Sørbråten en Bergli, albei in Hole, te bou&quot; in die distrikshof van Ringerike gedagvaar.&lt;ref name=&quot;dagbladet-pengegaver&quot;&gt;{{cite web |first=Knut-Eirik |last=Lindblad |url=http://www.dagbladet.no/kultur/privatpersoner-over-hele-norge-har-sendt-pengegaver-til-soksmalet-mot-staten/60254541 |title=Privatpersoner over hele Norge har sendt pengegaver til søksmålet mot staten |website=Dagbladet.no |date=27 Junie 2016 |access-date=24 Julie 2016 |language=no}}&lt;/ref&gt;

Vanaf September 2016 het die regering aangebied om die &quot;Memory Wound&quot;-ontwerp vir 'n monument te laat vaar; die plek vir 'n nasionale gedenkteken by Sørbråten het onveranderd gebly.&lt;ref name=&quot;NRK2016&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;dagsavisen-forkaste&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.dagsavisen.no/innenriks/regjeringen-tilbyr-a-forkaste-22-juli-minnesmerke-1.778759 |title=Regjeringen tilbyr å forkaste 22. juli-minnesmerke |website=dagsavisen.no |date=15 September 2016 |access-date=15 Desember 2016 |language=no}}&lt;/ref&gt;

Die Sweedse psigiater Per-Olof Michel het gesê: &quot;Ek het gewonder waarom die regering so haastig was. In Swede gaan ons volgende jaar die tsoenami-monument ontbloot, 13 jaar ná die feit. Oor iets wat soveel mense raak, moet jy tyd laat verbygaan en sake weer deurgaan.&quot;&lt;ref name=&quot;klassekampen-forskerne&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.klassekampen.no/article/20160922/ARTICLE/160929989 |title=Får kritikk fra forskerne |work=Klassekampen |date=22 September 2016 |access-date=15 Desember 2016 |language=no}}&lt;/ref&gt;

Bodil Cappelen het in 'n artikel in ''Klassekampen'' gesê: &quot;Die eeue gaan verby. O ja. Hier het hulle 'n skiereiland van die moederberg afgekap. 'n Landskap was toe nie so veel werd nie.&quot;&lt;ref name=&quot;cappelen-ikkealltid&quot;&gt;{{cite news |title=Ikke alltid det vi ser |work=Klassekampen |date=1 Oktober 2016 |first=Bodil |last=Cappelen |page=40 |language=no}}&lt;/ref&gt;

Oor die vraag of &quot;Memory Wound&quot; moontlik plagiaat van een van 300 kandidaatvoorstelle vir die voorkwalifisering in die kompetisie vir die monumentontwerp is,&lt;ref name=&quot;NRK.no2016&quot;&gt;{{cite web |url=https://www.nrk.no/trondelag/xl/sjokkert-over-likheten-1.13209478 |title=Sjokkert over likheten |agency=NRK |date=14 November 2016 |access-date=15 Desember 2016 |language=no}}&lt;/ref&gt; het die kunshistorikus Tommy Sørbø gesê: &quot;My eerste indruk was dat dit die naaste aan plagiaat is&quot;; &quot;maar wanneer die idee so eenders is, dink ek 'n mens moet die saak verder ondersoek&quot;.&lt;ref name=&quot;NRK.no20162&quot;&gt;{{cite web |url=https://www.nrk.no/trondelag/_-jeg-synes-det-virker-merkelig-at-to-personer-far-en-sa-lik-ide.-1.13227234 |title=Jeg synes det virker merkelig at to personer får en så lik idé |agency=NRK |date=14 November 2016 |access-date=15 Desember 2016 |language=no}}&lt;/ref&gt; Die meestersverhandeling (''masteroppgaven'') van die argitektuurstudente Kristin Ulrikke Rønnestad en Hildegunn Slotnæs was reeds op die webwerf van die Noorse Universiteit vir Wetenskap en Tegnologie (NTNU) gepubliseer, is in Trondheim uitgestal en is aan omtrent 200 mense en kantore gepos.

Die saak het tot sover daartoe gelei dat die staatsagentskap KORO Dahlberg en die departement van kultuur van moontlike bewerings van plagiaat in kennis gestel het; Dahlberg het enige kennis van die ''masteroppgaven'' ontken; en die student Rønnestad het die direkteur van KORO in April 2014 ontmoet. Die prokureur van die argitekte se vakbond wat Rønnestad daarheen vergesel het, het gesê dat KORO &quot;'n taamlik neerhalende houding teenoor haar&quot; getoon het. Onder die ander sienings oor die saak is dié van Arve Rød, kunskritikus van ''Dagbladet'', wat oor die sketse gesê het: &quot;Die ooreenkoms is eienaardig en onmoontlik om te miskyk. Dit is moeilik om nie tot die gevolgtrekking te kom dat dit twee heeltemal eenderse idees is nie, maar ek kan op grond daarvan nie beweer dat Dahlberg die werk van die twee studente geplagieer het nie&quot;; hy meen dit is taamlik merkwaardig dat twee idees wat so eenders is, in dieselfde kompetisie en situasie, op dieselfde plek en op dieselfde tyd opgeduik het.&lt;ref name=&quot;NRK.no20162&quot; /&gt;

In November 2016 het nuus uitgelek dat die saakwerk oor die aansoek om toestemming om die monument by Sørbråten te bou, in September opgeskort is; die munisipaliteit Hole het dit onder meer op grond van die komende hofsaak geregverdig.&lt;ref name=&quot;aftenposten.no&quot; /&gt; In Junie 2017 het die regering die projek gekanselleer.&lt;ref name=&quot;ReferenceB&quot; /&gt;

=== Pogings tot kunsskepping ===
'n Noorse nuusartikel van 2016 het gesê dat &quot;die meeste van dié wat op die gebied van die kuns werk, waarskynlik bewus was van die steungroep se duidelike pogings om die Deense dramaturg Christian Lollike te keer toe hy 'n drama op grond van die terroris se manuskrip wou opvoer. Kunstenaars is eintlik nie so waagmoedig as wat baie dink nie.&quot;&lt;ref name=&quot;TheaterDeny&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;22juli-stottegruppe&quot;&gt;{{cite web |url=http://22juli.info/default.aspx |title=Nasjonal støttegruppe etter 22. juli-hendelsene |website=22juli.info |access-date=17 Januarie 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121208023815/http://22juli.info/default.aspx |archive-date=8 Desember 2012 |url-status=dead |language=no}}&lt;/ref&gt;

== In die populêre kultuur ==
* Die gedig ''Desse minna har ikkje tid til å vente'' (&quot;Hierdie herinneringe het nie tyd om te wag nie&quot;) van 2021, deur Frode Grytten&lt;ref name=&quot;bt-grytten&quot;&gt;{{cite web |url=https://www.bt.no/amagasinet/i/M1Paw5/frode-gryttens-nye-22-juli-dikt-spesialskrevet-for-a-magasinet |title=Han skrev det som for mange ble &quot;22. juli-diktet&quot;. Her er forfatter Frode Gryttens nye dikt – ti år etter |website=www.bt.no |date=18 Julie 2021 |access-date=19 Julie 2021 |language=no}}&lt;/ref&gt;

=== Rolprente ===
* ''Til ungdommen'' (&quot;Aan die jeug&quot;) van 2012, geregisseer deur Kari Anne Moe&lt;ref name=&quot;nrk-filmene&quot;&gt;{{cite web |last=Hestman |first=Ida Madsen |date=18 Julie 2021 |title=Filmene som har hjulpet oss å forstå det som skjedde – og konsekvensene |trans-title=Die rolprente wat ons gehelp het om te verstaan wat gebeur het, en wat die gevolge was |url=https://www.nrk.no/kultur/anbefaling_-22.-juli-filmer-og--serier-1.15499438 |access-date=24 April 2026 |website=NRK |language=nb-NO}}&lt;/ref&gt;
* ''Utøya: July 22'', geregisseer deur Erik Poppe, is in 2018 vrygestel.&lt;ref name=&quot;nrk-filmene&quot; /&gt;
* ''22 July'', geregisseer deur Paul Greengrass, is in 2018 vrygestel.&lt;ref name=&quot;nrk-filmene&quot; /&gt;
* ''Arven etter 22. juli'' (&quot;Die nalatenskap van 22 Julie&quot;), geregisseer deur Tommy Gulliksen, is in 2021 vrygestel.&lt;ref name=&quot;vg-arven&quot;&gt;{{cite web |last=Nilsen |first=Morten Ståle |date=18 Julie 2021 |title=TV-anmeldelse «Arven etter 22. juli»: Trollet som ikke sprakk |url=https://www.vg.no/rampelys/i/k30qXX/tv-anmeldelse-arven-etter-22-juli-trollet-som-ikke-sprakk |access-date=7 November 2025 |website=VG |language=no}}&lt;/ref&gt;

=== Musiek ===
[[Lêer:Laleh, Nasjonal Minneskonsert 2012.jpg|duimnael|regs|Laleh tree saam met die Noorse Radio-orkes by die Nasionale Gedenkkonsert van 2012 in Vika in Oslo op]]
Die enkelsnit &quot;Some Die Young&quot; van 2012 deur die Iraans-Sweedse musikant Laleh het nou met die nasionale rouproses geassosieer geraak, en koerantartikels, universiteitslesings en 'n aantal ondersteunervideo's het hieroor te voorskyn gekom.&lt;ref name=&quot;blft-traumebearbeiding&quot;&gt;{{cite journal |url=https://www.idunn.no/doi/10.3402/blft.v4i0.23537 |language=no |title=Nasjonal traumebearbeiding i sanglyrikk for barn og unge etter 22/7 |journal=Barnelitterært forskningstidsskrift |date=31 Desember 2013 |doi=10.3402/blft.v4i0.23537 |access-date=24 Desember 2022 |last1=Ommundsen |first1=Åse Marie |volume=4 |hdl=10642/1821 |hdl-access=free}}&lt;/ref&gt; Laleh is uitgenooi om as een van slegs twee internasionale kunstenaars by die amptelike gedenkkonsert in Oslo op die eerste herdenking van die gebeurtenis in 2012 op te tree, en het die lied later by die Nobelvredesprys-konsert van 2012 uitgevoer.&lt;ref name=&quot;svt-trostelat&quot;&gt;{{cite news |url=https://www.svt.se/nyheter/inrikes/hennes-lat-blev-hela-norges-trostelat-har-besoker-laleh-ut-ya-for-forsta-gangen |language=sv |title=Hennes låt blev hela Norges tröstelåt – här besöker Laleh Utøya för första gången |newspaper=SVT Nyheter |publisher=Sveriges Television |date=23 Augustus 2017 |access-date=24 Desember 2022 |last1=Ljungholm |first1=Markus}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;nobel-laleh&quot;&gt;{{cite OV |date=11 Desember 2012 |title=Laleh &quot;Some die young&quot; 2012 Nobel Peace Prize Concert |type=Televisievervaardiging |url=https://www.youtube.com/watch?v=DP8j9Bx5ero |access-date=24 Desember 2022 |location=Oslo, Noorweë |publisher=Nobel Peace Prize Concert}}&lt;/ref&gt; Die lied het agt weke lank die eerste plek op die Noorse treffersparade behaal en is veertien keer platinum deur IFPI Noorweë gesertifiseer.&lt;ref name=&quot;norwegiancharts-laleh&quot;&gt;{{cite web |url=https://norwegiancharts.com/showitem.asp?interpret=Laleh&amp;titel=Some+Die+Young&amp;cat=s |title=Norwegian Charts – Laleh / Some die young |publisher=Hung Medien |access-date=24 Desember 2022}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;ifpi-laleh&quot;&gt;{{cite web |url=https://ifpi.no/trofe/trofeoversikt/?aar=&amp;searchterm=laleh |title=Trofeoversikt |website=IFPI Norge |date=17 April 2020 |access-date=24 Desember 2022 |language=no}}&lt;/ref&gt; In 'n aflewering van [[Sveriges Television]] se musiekdokumentêre reeks ''Hitlåtens historia'' van 2017 word Laleh uitgenooi om Utøya vir die eerste keer te besoek en oorlewendes te ontmoet, en dink sy na oor die betekenis wat haar lied as deel van die herdenkingsbedrywighede gekry het.&lt;ref name=&quot;aftonbladet-laleh&quot;&gt;{{cite news |date=23 Augustus 2017 |title=Lalehs svåra känslor kring hitlåten: &quot;Finns en ära i det&quot; |url=https://www.aftonbladet.se/nojesbladet/a/AOvgM/lalehs-svara-kanslor-kring-hitlaten-finns-en-ara-i-det |work=Aftonbladet |location=Stockholm, Swede |access-date=24 Desember 2022 |language=sv}}&lt;/ref&gt;

Die Oostenrykse swartmetaalgroep Harakiri for the Sky het 'n lied met die titel &quot;69 Dead Birds for Utøya&quot; op hul album ''Aokigahara'' van 2014 vrygestel.&lt;ref name=&quot;genius-harakiri&quot;&gt;{{cite web |title=Harakiri for the Sky – 69 Dead Birds for Utøya |url=https://genius.com/Harakiri-for-the-sky-69-dead-birds-for-utya-lyrics |access-date=7 November 2025}}&lt;/ref&gt;

Die Nederlandse simfoniese metaalgroep Epica het 'n lied met die titel &quot;Internal Warfare&quot; op hul album ''Requiem for the Indifferent'' van 2012 vrygestel. Die sangeres Simone Simons het in 'n onderhoud gesê dat dit oor die Breivik-aanvalle in Noorweë gaan.&lt;ref name=&quot;genius-epica&quot;&gt;{{cite web |title=Epica – Internal Warfare |url=https://genius.com/Epica-internal-warfare-lyrics |access-date=7 November 2025}}&lt;/ref&gt;

Die Noorse popsangeres Aurora het 'n lied met die titel &quot;Little Boy in the Grass&quot; op haar EP ''Running with the Wolves'' van 2015 vrygestel, wat oor die tragedie gaan. Een van haar vriende is tydens die aanval op Utøya doodgemaak.&lt;ref name=&quot;genius-aurora&quot;&gt;{{cite web |title=AURORA – Little Boy In The Grass |url=https://genius.com/Aurora-little-boy-in-the-grass-lyrics |access-date=7 November 2025}}&lt;/ref&gt;

Die Noorse sangeres Anette Askvik het 'n lied met die titel &quot;Liberty&quot; op haar album ''Liberty'' van 2011 vrygestel, en die amptelike video daarvan bevat beelde van die tragedie en die opdrag &quot;Til minne om ofrene etter terrorhandlingene 22.07.2011&quot; (&quot;Ter nagedagtenis van die slagoffers van die terreurdade van 22 Julie 2011&quot;).&lt;ref name=&quot;nps-askvik&quot;&gt;{{cite news |last=Müller |first=Thomas |date=19 Desember 2023 |title=Anette Askvik gir oss sjelefred med et av årets fineste album |url=https://npsmusic.no/anette-askvik-gir-oss-sjelefred-med-et-av-arets-fineste-album/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20250713182127/https://npsmusic.no/anette-askvik-gir-oss-sjelefred-med-et-av-arets-fineste-album/ |archive-date=13 Julie 2025 |access-date=7 November 2025 |work=NPS Music |language=nb-NO}}&lt;/ref&gt;

'n Lied van 2016 wat deur die Noorse pop-rockgroep DeLillos uitgevoer is, &quot;Vi ser dere nå&quot; (&quot;Ons sien julle nou&quot;), is oor die aanvalle geskryf; een vers sê: &quot;hy het 'n bom laat ontplof, om na 'n eiland te gaan, waar hy jongmense neergeskiet het, asof dit lekker was&quot;.&lt;ref name=&quot;nrk-sangen&quot;&gt;{{cite web |url=https://www.nrk.no/ytring/sangen-som-trostet-norge-1.13036996 |title=Sangen som trøstet Norge |website=Nrk.no |date=18 Julie 2016 |access-date=24 Julie 2016 |language=no}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;nrk-haper&quot;&gt;{{cite web |url=https://www.nrk.no/kultur/_-haper-ingen-fikk-odelagt-kvelden-1.8254910 |title=– Håper ingen fikk ødelagt kvelden |agency=NRK |date=23 Julie 2012 |access-date=24 Julie 2016 |language=no}}&lt;/ref&gt;

=== Televisie ===
Seisoen 6 van ''Seconds from Disaster'' het op die eerste herdenking van die aanvalle in Noorweë begin (uitgesaai op 22 Julie 2012), met die aflewering met die titel &quot;Norway Massacre: I Was There&quot;.&lt;ref name=&quot;natgeo-seconds&quot;&gt;{{cite news |url=http://natgeotv.com.au/tv/seconds-from-disaster/episodes.aspx?series=6 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130306054611/http://natgeotv.com.au/tv/seconds-from-disaster/episodes.aspx?series=6 |url-status=dead |archive-date=6 Maart 2013 |work=Seconds From Disaster: Series 6 |title=Norway Massacre: I Was There |publisher=National Geographic Australia |date=22 Julie 2012}}&lt;/ref&gt;

Die ''[[Futurama]]''-aflewering &quot;The Cryonic Woman&quot; is in sommige hersaaiings, die DVD-heruitgawe inbegrepe, effens verander omdat 'n oomblik in die aflewering 'n skerm met die woorde &quot;Prime Minister of Norway&quot; bevat het. Dit is later na &quot;Chainsaw Juggler&quot; verander.&lt;ref name=&quot;cracked-futurama&quot;&gt;{{cite web |last=Kelly |first=Keegan |date=30 Maart 2024 |title='Futurama' Fans Discover How A Tragedy Changed A Classic Joke — For the Better |url=https://www.cracked.com/article_41603_futurama-fans-discover-how-a-tragedy-changed-a-classic-joke-for-the-better.html |access-date=7 November 2025 |website=Cracked.com |language=en}}&lt;/ref&gt;

'n Televisiereeks, ''22. juli'', oor dié wat op die aanval gereageer het, het op 5 Januarie 2020 op NRK begin.&lt;ref name=&quot;nrk-22juliserie&quot;&gt;{{cite web |title=22 juli |url=https://tv.nrk.no/serie/22-juli |access-date=1 Oktober 2020 |publisher=NRK |language=no}}&lt;/ref&gt;

== Verwysings ==
{{Verwysings|30em}}

== Verdere leesstof ==
* Borchgrevink, Aage Storm, en Guy Puzey. ''A Norwegian Tragedy: Anders Behring Breivik and the Massacre on Utøya''. 2013. {{ISBN|978-0745672205}} (uit Noors vertaal)
* Seierstad, Åsne, en Sarah Death. ''One of Us: The Story of Anders Breivik and the Massacre in Norway''. New York: Farrar, Straus &amp; Giroux, 2015. {{ISBN|978-0374277895}} (uit Noors vertaal)
* Turrettini, Unni, en Kathleen M. Puckett. ''The Mystery of the Lone Wolf Killer: Anders Behring Breivik and the Threat of Terror in Plain Sight''. New York: Pegasus Crime, 2015. {{ISBN|978-1605989105}}

== Eksterne skakels ==
{{Commons|2011 Norway attacks|2011 Noorweegse aanvalle}}
* [https://web.archive.org/web/20110723001331/http://www.aftenposten.no/nyheter/iriks/article4180673.ece Stor eksplosjon i Oslo sentrum], ''Aftenposten'', nuusberig in Noors, met foto's.
* [http://sverigesradio.se/sida/artikel.aspx?programid=83&amp;artikel=4613900 Allvarligt bombattentat skakar Oslo], ''Sveriges Radio'', nuusberig in Sweeds, met foto's.
* [http://topics.nytimes.com/top/news/international/countriesandterritories/norway/index.html Norway – Breivik Attacks, July 2011], versamelde nuus en kommentaar by ''The New York Times''
* [https://web.archive.org/web/20120822100326/http://www.nrk.no/minnetavle/ Slagoffers van die aanvalle in Oslo en op Utøya] (NRK)
* [http://www.defensemedianetwork.com/stories/oslo-terrorist-attacks/ Oslo Terrorist Attacks – Terrorism with a different face, in a different place]
* [http://www.regjeringen.no/nb/dep/smk/dok/nou-er/2012/nou-2012-14.html?id=697260 Rapport fra 22. juli-kommisjonen] (amptelike verslag)
* [https://www.npr.org/2011/07/23/138611031/photo-gallery-deadly-explosions-in-norway Deadly Attacks In Norway], 'n skyfievertoning deur ''NPR''

{{Normdata}}

[[Kategorie:Terrorisme]]
[[Kategorie:Massamoorde]]
[[Kategorie:Massaskietery]]
[[Kategorie:Geskiedenis van Noorweë]]
[[Kategorie:Moord]]
[[Kategorie:Oslo]]
[[Kategorie:2011]]</text>
      <sha1>111csnvxpageljondoau1wbmm63jnm1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Astro Teller</title>
    <ns>0</ns>
    <id>470128</id>
    <revision>
      <id>2977179</id>
      <parentid>2975850</parentid>
      <timestamp>2026-10-10T02:56:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>131157</id>
      </contributor>
      <comment>Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>2977179</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14254" sha1="qegniz2sn4ca4qtsrbwjmziwfhrsvut" xml:space="preserve">{{Infobox person
| name = Astro Teller
| image = Astro Teller in 2025 01.jpg
| caption = Astro Teller in 2025
| birth_name = Eric Teller 
| birth_date = {{GDEO|1970|05|29}}
| birth_place =
| death_date =
| death_place =
| death_cause =
| occupation = Entrepreneur, rekenaaringenieur  en skrywer
| salary =
| networth =
| spouse =
| parents =
| website = 
| nationality = Amerikaans
| religion =
| ethnicity =
| television =
| education =
| residence = 
}}
'''Eric &quot;Astro&quot; Teller''' (gebore op [[29 Mei]] [[1970]]) is 'n [[Amerikaanse]] [[entrepreneur]], [[Rekenaaringenieur|rekenaarwetenskaplike]] en [[skrywer]] met kundigheid op die gebied van intelligente [[tegnologie]].&lt;ref name= fastc&gt;{{cite web |url=https://www.fastcompany.com/person/astro-teller| work= Fast Company |title= Most Creative People| access-date= 9 Augustus 2019}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Forbes2024&quot;&gt;{{cite web |last=Taylor |first=Emily |title=Astro Teller: Captain of Moonshots |url=https://www.forbes.com/profile/astro-teller/ |website=Forbes |date=2024-08-15 |accessdate=2025-08-30}}&lt;/ref&gt;

== Vroeë lewe en opleiding==
Teller is in [[Cambridge]], [[Engeland]], gebore en het in Evanston, [[Illinois]], grootgeword. Hy is die seun van Paul Teller, wat as dosent in die [[filosofie]] van die wetenskap aan die Universiteit van Illinois in [[Chicago]] gewerk het, en Chantal DeSoto, 'n aankoper en kleredrywer vir Sears wat later 'n onderwyser vir begaafde kinders geword het.&lt;ref&gt;{{cite news
 | last = Pletz | first = John
 | title = The biography of Google's X-Man
 | url=http://www.chicagobusiness.com/article/20130518/ISSUE01/305189963/the-biography-of-googles-x-man
 | access-date = 16 Desember 2014
 | work= Crain's Chicago Business
 | date=18 Mei 2013}}&lt;/ref&gt; Onder sy grootouers tel die Franse ekonoom en wiskundige Gérard Debreu en die Hongaars-gebore Amerikaanse teoretiese fisikus [[Edward Teller]].&lt;ref&gt;{{cite news
 | last = Murphy | first = Victoria
 | title = Mavericks: Future Teller
 | url=https://www.forbes.com/free_forbes/2005/0606/071.html
 | access-date = 24 Maart 2009
 | work= [[Forbes]]
 | date=6 Junie 2005| archive-url= https://web.archive.org/web/20090409135638/http://www.forbes.com/free_forbes/2005/0606/071.html| archive-date= 9 April 2009 | url-status= dead}}&lt;/ref&gt; Hy het die bynaam &quot;Astro&quot; gekry nadat vriende van die hoërskool sy platkophare (&quot;flat-top&quot;) met AstroTurf vergelyk het; daar word ook vertel dat hy tydens sy universiteitsjare 'n afbeelding van die tekenprent-hond Astro (uit ''The Jetsons'') op sy motordeur laat verf het.&lt;ref&gt;{{cite news
 | last = Stone | first = Brad | 
 | title =Inside Google's Secret Lab
 | url=http://www.businessweek.com/articles/2013-05-22/inside-googles-secret-lab
 | archive-url=https://web.archive.org/web/20130523002623/http://www.businessweek.com/articles/2013-05-22/inside-googles-secret-lab
 | url-status=dead
 | archive-date=23 Mei 2013
 | access-date = 16 Desember 2014
 | work= Bloomberg Businessweek Technology
 | date=22 Mei 2013}}&lt;/ref&gt;

Teller verwerf 'n [[Baccalaureus Scientiae]]-graad in [[rekenaarwetenskap]] van Stanford-universiteit, 'n Magister Scientiae-graad in simboliese berekening (simboliese en heuristiese berekening) – ook van Stanford – en 'n PhD in [[kunsmatige intelligensie]] van Carnegie Mellon-universiteit,&lt;ref name= fastc /&gt; waar hy 'n Hertz-beurs ontvang het.&lt;ref&gt;[http://www.hertzfoundation.org/ Die Hertz-stigting verskaf finansiële ondersteuning en beurse aan uitnemende PhD-studente in die fisiese, biologiese en ingenieurswetenskappe.}}&lt;/ref&gt;

== Loopbaan en ambisieuse doelwitte ==
Nadat hy as fakulteitslid aan Stanford-universiteit gewerk het, het Teller 'n sakebestuurder geword.
Sedert 2010 is hy aan die hoof van die laboratoriums van Google X (wat intussen X, The Moonshot Factory geword het).&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.thecooldown.com/green-tech/carbon-capture-technology-data-centers-startup/|title=Startup spun out of Google's X 'moonshot factory' aims to revolutionize data centers: 'We're excited to see this momentum'|first=Stephen|last=Proctor|date=25 September 2024}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.fierce-network.com/wireless/taara-ceo-new-chip-google-moonshots-and-where-it-goes-here|title=Taara CEO: Google moonshots, new chip and where it goes from here|first=Monica|last=Alleven|date=27 Maart 2025|website=www.fierce-network.com}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.esgtoday.com/dow-google-partner-to-use-ai-to-address-hard-to-recycle-soft-plastics/|title=Dow, Google Partner to Use AI to Tackle Hard to Recycle Soft Plastics|first=Mark|last=Segal|date=5 Mei 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://techcrunch.com/2025/02/02/google-x-spins-out-heritable-agriculture-a-startup-using-ai-to-improve-crop-yield/|title=Google's X spins out Heritable Agriculture, a startup using AI to improve crop yield|first=Brian|last=Heater|date=2 Februarie 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://designcompass.org/en/2025/07/18/googlex-moonshot-project/|title=Google X Moonshot Factory Brand Design|date=18 Julie 2025|website=design compass}}&lt;/ref&gt; laboratories.&lt;ref name= &quot;FASTCOMPANYMAY2014&quot;&gt;Gertner, John, [http://www.fastcompany.com/3028156/united-states-of-innovation/the-google-x-factor &quot;The Truth About Google X: An Exclusive Look Behind The Secretive Lab's Closed Doors&quot;], ''Fast Company'' magazine, Mei 2014 issue.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web | url = https://www.solveforx.com/community/ahJzfmdvb2dsZS1zb2x2ZWZvcnhyHwsSBFVzZXIiFTEwOTcyODUyMzg4OTMxMjEwNDY5MAw/astro-teller | website= solveforx.com| archive-url = https://20130411205256/https://www.solveforx.com/community/ahJzfmdvb2dsZS1zb2x2ZWZvcnhyHwsSBFVzZXIiFTEwOTcyODUyMzg4OTMxMjEwNDY5MAw/astro-teller | url-status = dead | archive-date = 2013-04-11 | title = Astro Teller }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;ASTROTELLERBIO&quot;&gt;{{cite web | url= http://www.astroteller.net/biography.php | title= Bio: Astro Teller | archive-url= https://web.archive.org/web/20150511164727/http://www.astroteller.net/biography.php | archive-date= 11 Mei 2015 | website= astroteller.net | url-status= bot: unknown | access-date=  4 Oktober 2026 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |last=Grossman |first=David |date=24 Januarie 2014 |title=Secret Google lab 'rewards staff for failure' |url=https://www.bbc.co.uk/news/technology-25880738 |access-date=25 January 2014 |work=News: Technology |publisher=[[BBC]]}}&lt;/ref&gt; Projekte by Google X sluit in Google Glass, Google se projek vir [[selfbesturende motor]]s, Google-kontaklense en Project Loon. Google X het sy projek genaamd Flux in 2012 as 'n selfstandige onderneming afgestig.&lt;ref name= &quot;TechCrunchMAY2014&quot;&gt;{{cite web| last= Lunden| first= Ingrid| url= https://techcrunch.com/2014/05/06/flux-the-first-startup-to-spin-out-of-google-x-nabs-8m-for-its-eco-home-building-platform/ |title= Flux Emerges From Google X And Nabs $8M To Help Build Eco-Friendly Buildings| work= TechCrunch| date= Mei 2014}}&lt;/ref&gt; Teller het tydens TED2016 'n [[TED]]-praatjie gelewer oor die belangrikheid van mislukking in Google X se benadering tot die baanbrekerswerk aan nuwe projekte.&lt;ref name=&quot;TED Talk&quot;&gt;{{cite web|title=Astro Teller: The unexpected benefit of celebrating failure| website= TED.com | date= 14 April 2016 |url= https://www.ted.com/talks/astro_teller_the_unexpected_benefit_of_celebrating_failure| language=en |publisher= [[TED]]|access-date=25 Julie 2016}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|title=TED 2016: Google boss on why it is OK to fail|work=BBC News|date=16 Februarie 2016|url=https://www.bbc.com/news/technology-35589220|access-date=25 Julie 2016|last1=Wakefield|first1=Jane}}&lt;/ref&gt;

==Entrepreneur==
Teller was die medestigter en voorsitter van BodyMedia,&lt;ref name= fastc /&gt; die vervaardiger van die BodyMedia FIT-, Bodybugg- en Sensewear-armbande (draagbare toestelle wat slaap, sweet, beweging en verbrande kalorieë meet).&lt;ref name=&quot;Discover Magazine&quot;&gt;{{cite web | last = Lemly | first = Brad | url = http://discovermagazine.com/2003/apr/featted | work= Discover Magazine| title = TEDMED}}&lt;/ref&gt;

Hy is ook medestigter, direkteur en voormalige uitvoerende hoof van Cerebellum Capital.&lt;ref name=&quot;Hertz Foundation&quot;&gt;{{cite web | title=The Mother of Invention | publisher=Hertz Foundation | url=http://www.hertzfoundation.org/lib/Literature/Hertz_FallNews08-lv.pdf | access-date=9 Maart 2010 | archive-date=22 Julie 2011 | archive-url=https://web.archive.org/web/20110722153853/http://www.hertzfoundation.org/lib/Literature/Hertz_FallNews08-lv.pdf | url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Cerebellum Board&quot;&gt;{{cite web | publisher= Cerebellum Capital | title= Directors &amp; Advisors | url= http://www.cerebellumcapital.com/about-board.html | access-date= 28 April 2010 | archive-date= 6 April 2010 | archive-url= https://web.archive.org/web/20100406073137/http://www.cerebellumcapital.com/about-board.html | url-status= dead }}&lt;/ref&gt;

==Spreker==
In Mei 2001 het Teller in [[NPR]] se radioprogram ''All Things Considered'' verskyn, waar hy bespreek het hoe die gunstige ekonomie die houding van 30-jariges teenoor hul werk beïnvloed het.&lt;ref&gt;{{cite interview |work= All Things Considered| first= Astro| last= Teller |url = https://www.npr.org/templates/story/story.php?storyId=1122385 |title = Thirty Years Old | date= | publisher= [[NPR]]| access-date= }}&lt;/ref&gt; Hy was die medestigter en mede-aanbieder van die jaarlikse *Solve for X*-geleentheid en -internetgemeenskap.&lt;ref&gt;{{cite news |url = https://www.economist.com/babbage/2012/02/29/whats-the-big-idea | title= Google's Solve For X: What's the big idea? | newspaper= [[The Economist]] | date=29 Februarie 2012}}&lt;/ref&gt;

Hy het lesings gelewer by die TEDMED-konferensie (2003 en 2004), South By Southwest (2013) en ideaCity (2004)&lt;ref name=&quot;TEDMED&quot;&gt;{{cite web |url = http://www.tedmed.com/past-speakers |website= TEDMED.com |title =Past Speakers |access-date = 9 Maart 2010 |archive-url = https://web.archive.org/web/20100309093043/http://www.tedmed.com/past-speakers |archive-date = 9 Maart 2010 |url-status = dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;South By Southwest&quot;&gt;{{cite web |url = https://www.youtube.com/watch?v=K8mTHgaLQ7w |title = SXSW – 2013 Keynote| date=22 April 2013 | via= YouTube}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;ideaCity&quot;&gt;{{cite web| website= ideacityonline.com |url = http://www.ideacityonline.com/presenters/astro-teller |publisher= idea City |title = Past Speakers}}&lt;/ref&gt; In 2008 het hy as politieke kommentator op die nasionale Franse televisiekanaal France 24 verskyn.&lt;ref name= &quot;France24a&quot;&gt;{{cite web |url = http://www.france24.com/en/20081017-has-obama-already-won-france-24-debate |work= France24.com |title = Has Obama Already Won?}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name= &quot;France24b&quot;&gt;{{cite web |url = http://www.france24.com/en/20080828-will-democratic-convention-boost-obama-france-24-debate |work= France24.com |title = Will The Democratic Convention boost Obama?}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;France24c&quot;&gt;{{cite web |url = http://www.france24.com/en/20081104-us-elections-final-countdown-american-elections |work= France24.com |title = US Elections: The Final Countdown}}&lt;/ref&gt;

==Outeur==
Teller se roman, ''Exegesis'', is in 1997 gepubliseer.&lt;ref&gt;{{cite web |publisher= Random House |url = http://www.randomhouse.com/catalog/display.pperl/9780375700514.html |title = Exegesis by Astro Teller}}&lt;/ref&gt; Dit is in Nederlands,&lt;ref name=&quot;Exegesis_Dutch&quot;&gt;{{cite web |url = http://www.2dehands.be/boeken-strips/boeken/romans/-hallo-alice-e-mail-roman-van-47077101.html |title = Exegesis – Dutch Translation |access-date = 28 April 2010 |archive-url = https://web.archive.org/web/20110706132128/http://www.2dehands.be/boeken-strips/boeken/romans/-hallo-alice-e-mail-roman-van-47077101.html |archive-date = 6 Julie 2011 |url-status = dead }}&lt;/ref&gt; Japannees,&lt;ref&gt;Exegesis_Japanese Exegesis – Japanese Translation ASIN 416317480X, Japan&lt;/ref&gt; Deens,&lt;ref name=&quot;Exegesis_Danish&quot;&gt;{{cite web |url = http://www.adlibris.com/dk/product.aspx?isbn=8755721494 |title = Exegesis – Danish Translation |access-date = 28 April 2010 |archive-url = https://web.archive.org/web/20111006160735/http://www.adlibris.com/dk/product.aspx?isbn=8755721494 |archive-date = 6 Oktober 2011 |url-status = dead }}&lt;/ref&gt; Duits, &lt;ref name=&quot;Exegesis_German&quot;&gt;{{cite web |date=1998-03-01 |title=5 Alice im Cyberland. Ein E-Mail-Roman erzählt von Pygmalion, Frankenstein und menschelnder Software |url=http://www.spiegel.de/spiegel/spiegelspecial/d-7240166.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20160303201752/http://www.spiegel.de/spiegel/spiegelspecial/d-7240166.html |archive-date=2016-03-03}}&lt;/ref&gt; Italiaans&lt;ref name=&quot;Exegesis_Italian&quot;&gt;{{cite web |url = http://www.baskerville.it/libri/collanablu/teller_exegesis.html |title = Exegesis – Italian Translation}}&lt;/ref&gt; en Grieks vertaal.

'n Tweede roman, ''Among These Savage Thoughts'', is in 2006 gepubliseer. Dit is 'n eksperimentele roman wat handel oor die hoofkarakter se reis om homself te herontdek in die denkbeeldige berggemeenskap van Karabas.&lt;ref&gt;{{Cite web| publisher= Astro Teller |title   =Books and Films|url = http://www.astroteller.net/writing/fiction |website = astroteller.net |access-date = 2016-02-11}}&lt;/ref&gt;

Sy derde boek, Sacred Cows, is 'n niefiksie-werk wat die samelewing se houding teenoor die huwelik en egskeiding ondersoek; hy het dit saam met sy vrou, Danielle Teller, geskryf. Dit is in 2014 deur Diversion Books uitgegee; in dieselfde jaar het hy 'n TEDxBoston-toespraak oor die boek gelewer.&lt;ref name= &quot;Diversion SacredC&quot;&gt;{{cite web |url = http://diversionbooks.com/ebooks/sacred-cows-truth-about-divorce-and-marriage |title = Sacred Cows by Danielle Teller and Astro Teller |publisher = Diversion Books |access-date = 1 Julie 2014 |archive-url = https://web.archive.org/web/20140625182026/http://diversionbooks.com/ebooks/sacred-cows-truth-about-divorce-and-marriage |archive-date = 25 Junie 2014 |url-status = dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web | publisher= TEDxBoston |url = https://www.youtube.com/watch?v=7Mqse6_LOds |title = TEDx talk about Sacred Cows| date=5 November 2014 | via= YouTube}}&lt;/ref&gt;

==Persoonlike lewe==
Teller is met Danielle Teller getroud.&lt;ref name= &quot;Diversion SacredC&quot; /&gt;

==Verwysings==
{{Verwysings|3}}
{{normdata}}

{{DEFAULTSORT:Teller, Astro}}
[[Kategorie:Amerikaanse entrepreneurs]]
[[Kategorie:Amerikaanse rekenaarprogrammeerders]]
[[Kategorie:Geboortes in 1970]]
[[Kategorie:Lewende mense]]</text>
      <sha1>qegniz2sn4ca4qtsrbwjmziwfhrsvut</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>2027 Formule Een-seisoen</title>
    <ns>0</ns>
    <id>470168</id>
    <revision>
      <id>2977077</id>
      <parentid>2976831</parentid>
      <timestamp>2026-10-09T14:41:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aliwal2012</username>
        <id>39067</id>
      </contributor>
      <origin>2977077</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="18849" sha1="dqc89xvndlftbtzsql867cjmgbz2ihk" xml:space="preserve">{{F1 seisoen
| Vorige = 2026
| Huidige = 2027
| Volgende = 2028
}}
[[Lêer:Formula One logo.svg|duimnael|260px|Formule 1 logo]]
Die '''2027 [[Formule Een|Formule 1-seisoen]]''' is die 78ste Formule 1-seisoen. &quot;Formule 1&quot;, amptelik die &quot;FIA Formule Een Wêreldkampioenskap&quot;, is die hoogste klas in [[motorsport]] soos gedefinieer deur die [[Fédération Internationale de l'Automobile]] (FIA).&lt;ref&gt;{{En}}{{Cite web|url=https://www.fia.com/system/files/documents/fia_2026_f1_regulations_-_section_a_general_provisions_-_iss_03_-_2026-06-25.pdf|title=2026 Formula 1 Section A: General Regulatory Provisions - Issue 03|date=2026-06-25|website=fia.com}}&lt;/ref&gt; Die kampioenskap sal na verwagting oor vier-en-twintig Grands Prix regoor die wêreld beslis word. Bestuurders en spanne sal onderskeidelik meeding om die titels van Wêreldbestuurderskampioen en Wêreldvervaardigerskampioen.

== Algemeen ==

=== Tegniese regulasies ===
Die tweede weergawe van die tegniese regulasies vir die 2027-seisoen is op 5 Augustus 2026 gepubliseer.&lt;ref&gt;{{en}}{{Cite web|url=https://www.fia.com/system/files/documents/fia_2027_f1_regulations_-_section_c_technical_-_iss_2_-_2026-08-05_0.pdf|title=2027 Formula 1 Section C: Technical Regulations - Issue 2|date=2026-08-05|website=fia.com}}&lt;/ref&gt;

Die enjinregulasies wat in 2026 ingestel is, word aangepas om die krag van die binnebrandenjin van 400 kW tot 420 kW te verhoog, terwyl die maksimum elektriese krag wat via die MGU-K gelewer kan word, van 350 kW tot 300 kW verminder word. Dit verander die kragverhouding van 53:47 na 58:42, waarna dit in 2028 na 60:40 sal verander.&lt;ref&gt;{{en}}{{cite web |url=https://www.formula1.com/en/latest/article/fias-wmsc-ratifies-f1-regulatory-changes-for-2027-and-2028.ACyRcPvBKo8LRiOleCSJU |titel=FIA's WMSC ratifies F1 regulatory changes for 2027 and 2028 |website=Formula1.com |datum=23 Junie 2026}}&lt;/ref&gt; 

Saam is hierdie regulasieveranderinge bedoel om elektriese energie-uitputting te verminder en die behoefte aan 'lift-and-coast' of 'super clipping' op lang pylvakke te verminder.&lt;ref&gt;{{cite web |last=Nichol |first=Jake |title=What is super clipping in F1 and how does it work? |url=https://racingnews365.com/what-is-super-clipping-in-f1-and-how-does-it-work |website=RacingNews365 |date=3 March 2026 |access-date=13 September 2026}}&lt;/ref&gt; Gevolglik sal brandstofverbruik met 5% toeneem, wat dit nodig maak om sekere renafstande van 305 km tot 290 km te verkort sodat spanne elemente van hul 2026-onderstelontwerpe kan voortsit, insluitend moontlik die brandstoftenk.&lt;ref&gt;{{nl}}{{Citeer web |url=https://www.formule1.nl/nieuws/formule-1-teams-eens-over-kortere-races-vanaf-2027/ |titel=Formule 1-teams eens over kortere races vanaf 2027: minimale afstand omlaag naar 290 km |website=formule1.nl |datum=4 September 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=F1 Grand Prix distances set to be reduced for 2027 season along with introduction of 'hard stop' time on race days |url=https://www.skysports.com/f1/news/13590496/f1-grand-prix-distances-set-to-be-reduced-for-2027-season-along-with-introduction-of-hard-stop-time-on-race-days|website=Sky Sports |date=21 September 2026|access-date=22 September 2026}}&lt;/ref&gt;

Benewens enjinveranderinge, sal ratkas-homologasie ook vanaf 2027 geskrap word, wat spanne toelaat om hul ontwerp binne die seisoen te verander soos hulle goeddink.&lt;ref name=&quot;regulatory changes&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article/regulatory-changes-for-2026-and-2027-agreed-at-latest-f1-commission-meeting.2wFfaMinLUT40dRVw3FeCC|title=Regulatory changes for 2026 and 2027 agreed at latest F1 Commission meeting |publisher=Formula One Management |date=21 September 2026 |access-date=21 September 2026}}&lt;/ref&gt;

=== Sportregulasies ===
As gevolg van verfynings aan die brandstofvloeiregulasies vir 2027, sal elke wedren behalwe die Monaco Grand Prix nou 'n afstand van 290 hê. in plaas van 305 km (190 myl), wat beteken dat die wedrenafstand met twee of drie rondtes verminder sal word. Die FIA sal ook meer buigsaamheid kry om vrye oefensessies te verleng in geval van onderbrekings. Daarbenewens is die drie-uur-horlosie wat gebruik is om die lengte van 'n wedren te bepaal wanneer onderbrekings ingesluit word, geskrap en sal dit vervang word deur 'n harde stoptyd vir wedrenaktiwiteite. Die twee-uur wedrenperk sal dieselfde bly.&lt;ref name=&quot;regulatory changes&quot;/&gt;

== Inskrywings ==
Die ondergenoemde vervaardigers en bestuurders is onder kontrak om aan die 2027 Wêreldkampioenskap deel te neem. Alle spanne sal meeding met bande wat deur [[Pirelli]] verskaf word. Elke span moet ten minste twee bestuurders inskryf, een vir elk van die twee verpligte motors.

&lt;div style=&quot;overflow-x: auto; margin: 1em 0&quot;&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;font-size: 80%;&quot;
!Inskrywer
!Vervaardiger
!Enjin
!Nr.
!Renjaer
|-style=&quot;border-top:2px solid #aaaaaa&quot;
|rowspan=2|{{FR-VLAG}} [[Gucci]] Racing Alpine Formula 1 Team
!rowspan=2|[[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]
|rowspan=2|Mercedes&lt;!-- Mercedes-AMG F1 M17 &lt;br&gt;E Performance--&gt;&lt;ref name=&quot;AlpineMercedes&quot;&gt;{{Citeer web |url=https://www.formule1.nl/nieuws/officieel-alpine-stapt-vanaf-2026-over-op-mercedes-motoren/ |titel=Alpine stapt vanaf 2026 over op Mercedes-motoren |website=Formule 1.nl |datum=12 November 2024 |bezochtdatum=24 April 2025 }}&lt;/ref&gt;
|{{Center|10}}
|{{FR-VLAG}} [[Pierre Gasly]]&lt;ref name=&quot;Gasly&quot;&gt;{{Citeer web|url=https://www.nu.nl/formule-1/6318484/gasly-verbindt-formule-1-toekomst-aan-alpine-met-meerjarig-contract.html |titel=Gasly verbindt Formule 1-toekomst aan Alpine met meerjarig contract |website=nu.nl |datum=2024-06-27}}&lt;/ref&gt;
|-
|{{Center|43}}
|{{nowrap|{{AR-VLAG}} [[Franco Colapinto]]&lt;ref&gt;{{Citeer web |url=https://www.formule1.nl/nieuws/alpine-verlengt-contract-franco-colapinto-bevestigt-line-up-2026-paul-aron/ |titel=Alpine verlengt contract Franco Colapinto, bevestigt line-up voor 2026 |achternaam=Nijhuis |voornaam=Matthijs |datum=2025-11-07 |bezochtdatum=2025-11-07 |werk=Formule1.nl}}&lt;/ref&gt;}}
|-style=&quot;border-top:2px solid #aaaaaa&quot;
|rowspan=2|{{GB-VLAG}} Aston Martin Aramco F1-span
!rowspan=2|[[Aston Martin F1|Aston Martin]] Aramco- [[Honda]] 
&lt;!--|rowspan=2|AMR27&lt;ref&gt;{{Citeer web |url=https://www.statsf1.com/nl/aston-martin/modeles.aspx |titel=Aston Martin Chassis |website=statsf1.com}}&lt;/ref&gt;--&gt;
|rowspan=2|Honda&lt;ref&gt;{{Citeer web |url=https://www.formule1.nl/nieuws/honda-neemt-tijd-nieuwe-aston-martin-motor-ontwikkelen-laatste-moment/ |titel=Honda neemt tijd voor nieuwe Aston Martin-motor: ‘Ontwikkelen tot het laatste moment’ |website=formule1.nl |datum=2025-03-05 |bezochtdatum=2025-04-24}}&lt;/ref&gt;
|{{Center|14}}
|{{ES-VLAG}} [[Fernando Alonso]]&lt;ref name=ALOSTR&gt;{{Citeer web|url=https://www.formule1.nl/nieuws/aston-martin-kondigt-line-up-van-2027-en-komt-met-duidelijkheid-over-fernando-alonso/ |titel=Lance Stroll en Fernando Alonso tekenen bij en maken Aston Martin line-up 2027 compleet |website=formule1.nl |datum=2026-09-29}}&lt;/ref&gt;
|-
|{{Center|18}}
|{{CA-VLAG}} [[Lance Stroll]]&lt;ref name=ALOSTR/&gt;
&lt;!--|align=center|1--&gt;
|-style=&quot;border-top:2px solid #aaaaaa&quot;
|rowspan=2|{{GB-VLAG}} Atlassian Williams Racing
!rowspan=2|[[Williams F1|Atlassian Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]
&lt;!--|rowspan=2|N.n.b.[[Williams FW49|FW49]]--&gt;
| rowspan=2|Mercedes&lt;ref&gt;{{en}}{{Citeer web |url=https://www.reuters.com/sports/motor-sports/williams-f1-team-use-mercedes-engines-until-least-2030-2024-01-08/#:~:text=LONDON%2C%20Jan%208%20(Reuters),both%20parties%20announced%20on%20Monday. |titel=Williams F1 team to use Mercedes engines until at least 2030 |website=Reuters |datum=2024-01-08}}&lt;/ref&gt;
|{{Center|23}}
|{{TH-VLAG}} [[Alexander Albon]]&lt;ref&gt;{{en}}{{Citeer web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article.breaking-williams-confirm-albon-for-2023-on-new-multi-year-contract.1rpexVv61cyqPW7h7La6LZ.html |titel=Williams confirm Albon for 2023 on new multi-year contract |website=Formula1.com |datum=2023-08-03}}&lt;/ref&gt;
|-
|{{Center|55}}
|{{ES-VLAG}} [[Carlos Sainz jr.]]&lt;ref&gt;{{Citeer web |url=https://www.formule1.nl/nieuws/officieel-carlos-sainz-williams-krabbel-meerjarig-contract-audi-red-bull-alex-albon/ |titel=Officieel: Carlos Sainz blijft bij Williams, zet krabbel onder meerjarig contract |website=formule1.nl |datum=2026-08-19 |bezochtdatum=2026-09-16}}&lt;/ref&gt;
&lt;!--|align=center|1--&gt;
|-style=&quot;border-top:2px solid #aaaaaa&quot;
|rowspan=2|{{DE-VLAG}} Audi Revolut F1-span&lt;ref&gt;{{Citeer web |url=https://racingnews365.nl/officieel-audi-slaat-de-handen-ineen-met-formule-1-team |titel=Officieel: Audi slaat de handen ineen met Formule 1-team |website=racingnews365.nl |datum=2022-10-26}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Citeer web |url=https://racingnews365.nl/audi-presenteert-titelsponsor-nieuw-f1-team-2026 |titel=Audi presenteert titelsponsor nieuw F1-team 2026 |website=racingnews365.nl |datum=30 Julie 2025}}&lt;/ref&gt;
!rowspan=2|[[Audi F1-span|Audi]]
&lt;!--|rowspan=2|[[Audi R27|R27]]&lt;ref&gt;{{Citeer web |url=https://www.statsf1.com/nl/audi/modeles.aspx |titel=Audi Chassis |website=statsf1.com}}&lt;/ref&gt;--&gt;
|rowspan=2|Audi
|{{Center|5}}
|{{BR-VLAG}} [[Gabriel Bortoleto]]&lt;ref&gt;{{Citeer web |url=https://www.formule1.nl/nieuws/formule-2-coureur-gabriel-bortoleto-2025-naar-sauber-line-up-compleet/ |titel=Formule 2-coureur Gabriel Bortoleto in 2025 naar Sauber, line-up compleet |achternaam=Nijhuis |voornaam=Matthijs |website=Formule1.nl |datum=2024-11-06 |bezochtdatum=2024-11-06}}&lt;/ref&gt;
|-
|{{Center|27}}
|{{DE-VLAG}} [[Nico Hülkenberg]]&lt;ref&gt;{{Citeer web |url=https://nos.nl/artikel/2518255-hulkenberg-stapt-na-dit-seizoen-over-van-haas-naar-sauber-dat-vanaf-2026-audi-wordt |titel=Hülkenberg stapt na dit seizoen over van Haas naar Sauber, dat vanaf 2026 Audi wordt |website=nos.nl |datum=2024-04-26}}&lt;/ref&gt;
&lt;!--|align=center|1--&gt;
|-style=&quot;border-top:2px solid #aaaaaa&quot;
|rowspan=2|{{VS-VLAG}} Cadillac Formula 1 Team&lt;ref&gt;{{en}}{{Citeer web |url=https://www.formula1.com/en/latest/article/statement-on-general-motors-application-to-join-fia-formula-one-world.69uoRF1uwHwXkr4efkpnhc |titel=Statement on General Motors application to join FIA Formula One World Championship in 2026 |website=Formula 1.com |datum=25 November 2024 |bezochtdatum=24 April 2025}}&lt;/ref&gt;
!rowspan=2|[[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]]
&lt;!--|rowspan=2|MAC-27&lt;ref&gt;{{Citeer web |url=https://www.statsf1.com/nl/cadillac/modeles.aspx |titel=Cadillac Chassis |website=statsf1.com}}&lt;/ref&gt;--&gt;
| rowspan=2|Ferrari&lt;ref&gt;{{Citeer web |url=https://racingnews365.nl/breaking-gloednieuw-f1-team-tekent-eerste-motordeal |titel=Gloednieuw F1-team tekent eerste motordeal |website=racingnews365.nl |datum=2024-12-10}}&lt;/ref&gt;
|{{Center|11}}
|{{MX-VLAG}} [[Sergio Pérez]]&lt;ref name=PERBOT&gt;{{Citeer web |url=https://nos.nl/artikel/2579988-veteranen-bottas-en-perez-keren-bij-nieuw-team-cadillac-terug-in-formule-1 |titel=Veteranen Bottas en Pérez keren bij nieuw team Cadillac terug in Formule 1|website=Nos.nl |datum=2025-08-26}}&lt;/ref&gt;
|-
|{{Center|77}}
|{{FI-VLAG}} [[Valtteri Bottas]]&lt;ref name=PERBOT/&gt;
&lt;!--|align=center|1--&gt;
|-style=&quot;border-top:2px solid #aaaaaa&quot;
|rowspan=2|{{IT-VLAG}} Scuderia Ferrari [[Hewlett-Packard|HP]]
!rowspan=2|[[Scuderia Ferrari|Ferrari]]
&lt;!--|rowspan=2|[[Ferrari SF-27|SF-27]]--&gt;
|rowspan=2|Ferrari
|{{Center|16}}
|{{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]]&lt;ref&gt;{{Citeer web|url=https://www.formule1.nl/nieuws/charles-leclerc-contract-f1-ferrari-gp-monaco-fred-vasseur-maranello-verlengt/ |titel=Charles Leclerc zweert Ferrari trouw, verlengt F1-contract: ‘Droom leeft nog steeds’ |website=formule1.nl |datum=2026-06-03}}&lt;/ref&gt;
|-
|{{Center|44}}
|{{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]]&lt;ref&gt;{{Citeer web|url=https://racingnews365.nl/hamilton-geeft-duidelijkheid-over-toekomst-bij-ferrari |titel=Hamilton geeft duidelijkheid over toekomst bij Ferrari |website=racingnews365.nl |datum=2026-05-21}}&lt;/ref&gt;
&lt;!--|align=center|1--&gt;
|-style=&quot;border-top:2px solid #aaaaaa&quot;
|rowspan=2|{{VS-VLAG}} TGR Haas F1 Team
!rowspan=2|[[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]]
&lt;!--|rowspan=2|[[Haas VF-27|VF-27]]&lt;Ref&gt;{{Citeer web |url=https://www.statsf1.com/nl/haas/modeles.aspx |titel=Haas Chassis |website=statsf1.com}}&lt;/ref&gt;--&gt;
|rowspan=2|Ferrari
| N.n.b.
| N.n.b.
&lt;!--|{{Center|31}}
|{{FR-VLAG}} [[Esteban Ocon]]&lt;ref&gt;{{Citeer web |url=https://www.formule1.nl/nieuws/officieel-esteban-ocon-tekent-meerjarig-contract-bij-haas/ |titel=Esteban Ocon tekent meerjarig contract bij Haas |website=Formule1.nl |datum=2024-07-25 }}&lt;/ref&gt;--&gt;
|-
| N.n.b.
| N.n.b.
&lt;!--|{{Center|87}}
|{{GB-VLAG}} [[Oliver Bearman]]&lt;ref&gt;{{Citeer web |url=https://www.formule1.nl/nieuws/officieel-oliver-bearman-tekent-meerjarig-contract-haas/ |titel=Ferrari-talent Oliver Bearman tekent meerjarig contract met Haas |website=Formule1.nl |datum=2024-07-04 }}&lt;/ref&gt;--&gt;
&lt;!--|align=center|1--&gt;
|-style=&quot;border-top:2px solid #aaaaaa&quot;
|rowspan=2|{{GB-VLAG}} McLaren Mastercard F1-span
!rowspan=2|[[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]
&lt;!--|rowspan=2|[[McLaren MCL41|MCL41]]&lt;Ref&gt;{{Citeer web |url=https://www.statsf1.com/nl/mclaren/modeles.aspx |titel=McLaren Chassis |website=statsf1.com}}&lt;/ref&gt;--&gt;
|rowspan=2|Mercedes &lt;!-- Mercedes M18&lt;br&gt;E Performance--&gt;
|{{Center|4}}
|{{GB-VLAG}} [[Lando Norris]]&lt;ref&gt;{{Citeer web |url=https://www.nu.nl/formule-1/6407937/wereldkampioen-norris-verlengt-contract-bij-mclaren-dit-is-mijn-thuis.html |titel=Wereldkampioen Norris verlengt contract bij McLaren: 'Dit is mijn thuis' |website=nu.nl |datum=29 augustus 2026 |bezochtdatum=16 september 2026}}&lt;/ref&gt;
|-
|{{Center|81}}
|{{AU-VLAG}} [[Oscar Piastri]]&lt;ref&gt;{{Citeer web |url=https://www.formule1.nl/nieuws/oscar-piastri-tekent-een-meerjarige-contractverlenging-bij-het-formule-1-team-van-mclaren/ |titel=McLaren houdt Oscar Piastri langer binnenboord, contractverlenging voor meerdere jaren |website=formule1.nl |datum=11 Maart 2025 |bezochtdatum=24 April 2025 }}&lt;/ref&gt;
&lt;!--|align=center|1--&gt;
|-style=&quot;border-top:2px solid #aaaaaa&quot;
|rowspan=2|{{DE-VLAG}} [[Mercedes AMG Petronas F1-span]]
!rowspan=2|[[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes]]
&lt;!--|rowspan=2|[[Mercedes W18|F1 W18]]&lt;Ref&gt;{{Citeer web |url=https://www.statsf1.com/nl/mercedes/modeles.aspx |titel=Mercedes Chassis |website=statsf1.com}}&lt;/ref&gt;--&gt;
|rowspan=2|Mercedes &lt;!-- Mercedes M18&lt;br&gt;E Performance--&gt;
|{{Center|12}}
|{{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]]&lt;ref name=MER&gt;{{Citeer web |url=https://www.formula1.com/en/latest/article/russell-and-antonelli-confirmed-as-2026-mercedes-line-up.1vrWrdgEflkIwPgaybBEDj |titel=Russell and Antonelli confirmed as 2026 Mercedes line-up |bezochtdatum=2025-10-15 |website=formula1.com |taal=en}}&lt;/ref&gt;
|-
|{{Center|63}}
|{{GB-VLAG}} [[George Russell]]&lt;ref&gt;{{Citeer web |url=https://gpheadline.nl/george-russell-verlengt-mercedes-contract-met-prestatiegebonden-clausule-voor-2027/ |titel=George Russell verlengt Mercedes-contract met prestatiegebonden clausule voor 2027 |website=gpheadline.nl |datum=26 Junie 2026}}&lt;/ref&gt;
&lt;!--|align=center|1--&gt;
|-style=&quot;border-top:2px solid #aaaaaa&quot;
|rowspan=2|{{IT-VLAG}} Visa Cash App Racing Bulls F1 Team
!rowspan=2|[[Racing Bulls]]--[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]]
&lt;!--|rowspan=2|[[Racing Bulls VCARB 04|VCARB 04]]&lt;Ref&gt;{{Citeer web |url=https://www.statsf1.com/nl/racing-bulls/modeles.aspx |titel=Racing Bulls Chassis |website=statsf1.com}}&lt;/ref&gt;--&gt;
|rowspan=2|Red Bull Ford&lt;ref name=RBF&gt;{{Citeer web |url=https://media.ford.com/content/fordmedia/fna/us/en/news/2023/01/03/ford-returns-to-formula-1--strategic-partner-to-oracle-red-bull-.html |titel=Ford returns to Formula 1; Strategic partner to Oracle Red Bull Racing for 2026 season and beyond |citaat=Red Bull Ford will provide the power units for both the Oracle Red Bull Racing and Scuderia AlphaTauri teams from 2026 to at least 2030. |website=media.ford.com |bezochtdatum=24 April 2025 }}&lt;/ref&gt;
|N.n.b.
|N.n.b.
|-
|N.n.b.
|N.n.b.
&lt;!--|align=center|1--&gt;
|-style=&quot;border-top:2px solid #aaaaaa&quot;
|rowspan=2|{{AT-VLAG}} Oracle Red Bull Racing
!rowspan=2|{{Nowrap|[[Red Bull Racing]]--[[Red Bull Powertrains|Red Bull]] [[Ford Motor Company|Ford]]}}
&lt;!--|rowspan=2|[[Red Bull Racing RB23|RB23]]&lt;Ref&gt;{{Citeer web |url=https://www.statsf1.com/nl/red-bull/modeles.aspx |titel=Red Bull Chassis |website=statsf1.com}}&lt;/ref&gt;--&gt;
|rowspan=2|{{Nowrap|Red Bull Ford}}&lt;ref name=RBF/&gt;
|{{Center|3}}
|{{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]]&lt;ref&gt;{{Citeer web |url=https://news.verstappen.com/nl/article/14091 |titel=Max verlengt contract met Oracle Red Bull Racing tot eind 2030 |website=news.verstappen.com |datum=2026-08-20}}&lt;/ref&gt;
|-
|{{Center|6}}
|{{FR-VLAG}} [[Isack Hadjar]]&lt;ref&gt;{{Citeer web |url=https://nos.nl/artikel/2632135-hadjar-blijft-teamgenoot-verstappen-in-2027-red-bull-verlengt-contract-fransman |titel=Hadjar blijft teamgenoot Verstappen in 2027, Red Bull verlengt contract Fransman |website=nos.nl |datum=2026-09-23}}&lt;/ref&gt;
&lt;!--|align=center|1--&gt;
|-style=&quot;border-top:2px solid #aaaaaa&quot;
&lt;!--!colspan=10 align=center| Bron: nl.motorsport.com&lt;ref&gt;{{Citeer web |url=https://nl.motorsport.com/f1/news/overzicht-contract-formule-1-coureurs-einddatum/4675197/ |titel=Overzicht: Wanneer lopen de contracten van F1-coureurs af? |website=nl.motorsport.com |datum=2025-03-12}}&lt;/ref&gt;--&gt;
&lt;!--Bron: FIA&lt;ref name=Inschrijflijst&gt;{{en}}{{Citeer web|url=https://www.fia.com/events/fia-formula-one-world-championship/season-2027/2027-fia-formula-one-world-championship-entry |titel=2027 FIA Formula One World Championship – Entry List |uitgever=[[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] |datum=2026-12-14}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Officiële inschrijflijsten:
* {{en}}{{Citeer web |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2027_bahrain_grand_prix_-_entry_list_corrected_.pdf |titel=2027 Bahrain Grand Prix – Entry List |uitgever=[[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] |datum=2026-03-12}}
&lt;/ref&gt;--&gt;
|}&lt;/div&gt;

== Kalender ==
Die 2027-kalender sal vier-en-twintig Grands Prix-wedrenne insluit.&lt;ref name=&quot;2027 calendar&quot;&gt;{{cite news|url=https://www.formula1.com/en/latest/article/formula-1-reveals-calendar-for-2027-season-with-10-sprint-events.5J8ePLyjRuMyWEIDNUKgY4|title=Formula 1 reveals calendar for 2027 season with 10 Sprint events|work=Formula 1|date=16 September 2026|access-date=16 September 2026}}&lt;/ref&gt; Verder, sal die Grands Prix van [[Bahreinse Grand Prix|Bahrein]], [[Australiese Grand Prix|Australië]], [[Japannese Grand Prix|Japan]], [[Kanadese Grand Prix|Kanada]], [[Monaco Grand Prix|Monaco]], [[Britse Grand Prix|Brittanje]], [[Italiaanse Grand Prix|Italië]], [[São Paulo Grand Prix|São Paulo]], [[Katarse Grand Prix|Katar]] en [[Aboe Dhabi Grand Prix|Aboe Dhabi]] die naelrenformaat aanbied.&lt;ref&gt;{{cite news|last=Barretto|first=Lawrence|url=https://www.formula1.com/en/latest/article/whats-new-with-the-f1-sprint-in-2027.6UiqFIVYRoMSgPvAA8yiiZ|title=What's new with the F1 Sprint in 2027?|work=Formula 1|date=16 September 2026|access-date=29 September 2026}}&lt;/ref&gt;

==Verwysings==
{{Verwysings|2}}

[[Kategorie:Formule Een-seisoene]]</text>
      <sha1>dqc89xvndlftbtzsql867cjmgbz2ihk</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2977078</id>
      <parentid>2977077</parentid>
      <timestamp>2026-10-09T15:00:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aliwal2012</username>
        <id>39067</id>
      </contributor>
      <comment>/* Inskrywings */</comment>
      <origin>2977078</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="17915" sha1="po9fhr0qij9basoo2y1b8d1gi7sxbhz" xml:space="preserve">{{F1 seisoen
| Vorige = 2026
| Huidige = 2027
| Volgende = 2028
}}
[[Lêer:Formula One logo.svg|duimnael|260px|Formule 1 logo]]
Die '''2027 [[Formule Een|Formule 1-seisoen]]''' is die 78ste Formule 1-seisoen. &quot;Formule 1&quot;, amptelik die &quot;FIA Formule Een Wêreldkampioenskap&quot;, is die hoogste klas in [[motorsport]] soos gedefinieer deur die [[Fédération Internationale de l'Automobile]] (FIA).&lt;ref&gt;{{En}}{{Cite web|url=https://www.fia.com/system/files/documents/fia_2026_f1_regulations_-_section_a_general_provisions_-_iss_03_-_2026-06-25.pdf|title=2026 Formula 1 Section A: General Regulatory Provisions - Issue 03|date=2026-06-25|website=fia.com}}&lt;/ref&gt; Die kampioenskap sal na verwagting oor vier-en-twintig Grands Prix regoor die wêreld beslis word. Bestuurders en spanne sal onderskeidelik meeding om die titels van Wêreldbestuurderskampioen en Wêreldvervaardigerskampioen.

== Algemeen ==

=== Tegniese regulasies ===
Die tweede weergawe van die tegniese regulasies vir die 2027-seisoen is op 5 Augustus 2026 gepubliseer.&lt;ref&gt;{{en}}{{Cite web|url=https://www.fia.com/system/files/documents/fia_2027_f1_regulations_-_section_c_technical_-_iss_2_-_2026-08-05_0.pdf|title=2027 Formula 1 Section C: Technical Regulations - Issue 2|date=2026-08-05|website=fia.com}}&lt;/ref&gt;

Die enjinregulasies wat in 2026 ingestel is, word aangepas om die krag van die binnebrandenjin van 400 kW tot 420 kW te verhoog, terwyl die maksimum elektriese krag wat via die MGU-K gelewer kan word, van 350 kW tot 300 kW verminder word. Dit verander die kragverhouding van 53:47 na 58:42, waarna dit in 2028 na 60:40 sal verander.&lt;ref&gt;{{en}}{{cite web |url=https://www.formula1.com/en/latest/article/fias-wmsc-ratifies-f1-regulatory-changes-for-2027-and-2028.ACyRcPvBKo8LRiOleCSJU |titel=FIA's WMSC ratifies F1 regulatory changes for 2027 and 2028 |website=Formula1.com |datum=23 Junie 2026}}&lt;/ref&gt; 

Saam is hierdie regulasieveranderinge bedoel om elektriese energie-uitputting te verminder en die behoefte aan 'lift-and-coast' of 'super clipping' op lang pylvakke te verminder.&lt;ref&gt;{{cite web |last=Nichol |first=Jake |title=What is super clipping in F1 and how does it work? |url=https://racingnews365.com/what-is-super-clipping-in-f1-and-how-does-it-work |website=RacingNews365 |date=3 March 2026 |access-date=13 September 2026}}&lt;/ref&gt; Gevolglik sal brandstofverbruik met 5% toeneem, wat dit nodig maak om sekere renafstande van 305 km tot 290 km te verkort sodat spanne elemente van hul 2026-onderstelontwerpe kan voortsit, insluitend moontlik die brandstoftenk.&lt;ref&gt;{{nl}}{{Citeer web |url=https://www.formule1.nl/nieuws/formule-1-teams-eens-over-kortere-races-vanaf-2027/ |titel=Formule 1-teams eens over kortere races vanaf 2027: minimale afstand omlaag naar 290 km |website=formule1.nl |datum=4 September 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=F1 Grand Prix distances set to be reduced for 2027 season along with introduction of 'hard stop' time on race days |url=https://www.skysports.com/f1/news/13590496/f1-grand-prix-distances-set-to-be-reduced-for-2027-season-along-with-introduction-of-hard-stop-time-on-race-days|website=Sky Sports |date=21 September 2026|access-date=22 September 2026}}&lt;/ref&gt;

Benewens enjinveranderinge, sal ratkas-homologasie ook vanaf 2027 geskrap word, wat spanne toelaat om hul ontwerp binne die seisoen te verander soos hulle goeddink.&lt;ref name=&quot;regulatory changes&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article/regulatory-changes-for-2026-and-2027-agreed-at-latest-f1-commission-meeting.2wFfaMinLUT40dRVw3FeCC|title=Regulatory changes for 2026 and 2027 agreed at latest F1 Commission meeting |publisher=Formula One Management |date=21 September 2026 |access-date=21 September 2026}}&lt;/ref&gt;

=== Sportregulasies ===
As gevolg van verfynings aan die brandstofvloeiregulasies vir 2027, sal elke wedren behalwe die Monaco Grand Prix nou 'n afstand van 290 hê. in plaas van 305 km (190 myl), wat beteken dat die wedrenafstand met twee of drie rondtes verminder sal word. Die FIA sal ook meer buigsaamheid kry om vrye oefensessies te verleng in geval van onderbrekings. Daarbenewens is die drie-uur-horlosie wat gebruik is om die lengte van 'n wedren te bepaal wanneer onderbrekings ingesluit word, geskrap en sal dit vervang word deur 'n harde stoptyd vir wedrenaktiwiteite. Die twee-uur wedrenperk sal dieselfde bly.&lt;ref name=&quot;regulatory changes&quot;/&gt;

== Inskrywings ==
Die ondergenoemde vervaardigers en bestuurders is onder kontrak om aan die 2027 Wêreldkampioenskap deel te neem. Alle spanne sal meeding met bande wat deur [[Pirelli]] verskaf word. Elke span moet ten minste twee bestuurders inskryf, een vir elk van die twee verpligte motors.

&lt;div style=&quot;overflow-x: auto; margin: 1em 0&quot;&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;font-size: 80%;&quot;
!Inskrywer
!Vervaardiger
!Enjin
!Nr.
!Renjaer
|-style=&quot;border-top:2px solid #aaaaaa&quot;
|rowspan=2|{{FR-VLAG}} [[Gucci]] Racing Alpine Formula 1 Team
!rowspan=2|[[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]
|rowspan=2|Mercedes&lt;!-- Mercedes-AMG F1 M17 &lt;br&gt;E Performance--&gt;&lt;ref name=&quot;AlpineMercedes&quot;&gt;{{Citeer web |url=https://www.formule1.nl/nieuws/officieel-alpine-stapt-vanaf-2026-over-op-mercedes-motoren/ |titel=Alpine stapt vanaf 2026 over op Mercedes-motoren |website=Formule 1.nl |datum=12 November 2024 |bezochtdatum=24 April 2025 }}&lt;/ref&gt;
|{{Center|10}}
|{{FR-VLAG}} [[Pierre Gasly]]&lt;ref name=&quot;Gasly&quot;&gt;{{Citeer web|url=https://www.nu.nl/formule-1/6318484/gasly-verbindt-formule-1-toekomst-aan-alpine-met-meerjarig-contract.html |titel=Gasly verbindt Formule 1-toekomst aan Alpine met meerjarig contract |website=nu.nl |datum=2024-06-27}}&lt;/ref&gt;
|-
|{{Center|43}}
|{{nowrap|{{AR-VLAG}} [[Franco Colapinto]]&lt;ref&gt;{{Citeer web |url=https://www.formule1.nl/nieuws/alpine-verlengt-contract-franco-colapinto-bevestigt-line-up-2026-paul-aron/ |titel=Alpine verlengt contract Franco Colapinto, bevestigt line-up voor 2026 |achternaam=Nijhuis |voornaam=Matthijs |datum=2025-11-07 |bezochtdatum=2025-11-07 |werk=Formule1.nl}}&lt;/ref&gt;}}
|-style=&quot;border-top:2px solid #aaaaaa&quot;
|rowspan=2|{{GB-VLAG}} Aston Martin Aramco F1-span
!rowspan=2|[[Aston Martin F1|Aston Martin]] Aramco- [[Honda]] 
&lt;!--|rowspan=2|AMR27&lt;ref&gt;{{Citeer web |url=https://www.statsf1.com/nl/aston-martin/modeles.aspx |titel=Aston Martin Chassis |website=statsf1.com}}&lt;/ref&gt;--&gt;
|rowspan=2|Honda&lt;ref&gt;{{Citeer web |url=https://www.formule1.nl/nieuws/honda-neemt-tijd-nieuwe-aston-martin-motor-ontwikkelen-laatste-moment/ |titel=Honda neemt tijd voor nieuwe Aston Martin-motor: ‘Ontwikkelen tot het laatste moment’ |website=formule1.nl |datum=2025-03-05 |bezochtdatum=2025-04-24}}&lt;/ref&gt;
|{{Center|14}}
|{{ES-VLAG}} [[Fernando Alonso]]&lt;ref name=ALOSTR&gt;{{Citeer web|url=https://www.formule1.nl/nieuws/aston-martin-kondigt-line-up-van-2027-en-komt-met-duidelijkheid-over-fernando-alonso/ |titel=Lance Stroll en Fernando Alonso tekenen bij en maken Aston Martin line-up 2027 compleet |website=formule1.nl |datum=2026-09-29}}&lt;/ref&gt;
|-
|{{Center|18}}
|{{CA-VLAG}} [[Lance Stroll]]&lt;ref name=ALOSTR/&gt;
&lt;!--|align=center|1--&gt;
|-style=&quot;border-top:2px solid #aaaaaa&quot;
|rowspan=2|{{GB-VLAG}} Atlassian Williams Racing
!rowspan=2|[[Williams F1|Atlassian Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]
&lt;!--|rowspan=2|N.n.b.[[Williams FW49|FW49]]--&gt;
| rowspan=2|Mercedes&lt;ref&gt;{{en}}{{Citeer web |url=https://www.reuters.com/sports/motor-sports/williams-f1-team-use-mercedes-engines-until-least-2030-2024-01-08/#:~:text=LONDON%2C%20Jan%208%20(Reuters),both%20parties%20announced%20on%20Monday. |titel=Williams F1 team to use Mercedes engines until at least 2030 |website=Reuters |datum=2024-01-08}}&lt;/ref&gt;
|{{Center|23}}
|{{TH-VLAG}} [[Alexander Albon]]&lt;ref&gt;{{en}}{{Citeer web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article.breaking-williams-confirm-albon-for-2023-on-new-multi-year-contract.1rpexVv61cyqPW7h7La6LZ.html |titel=Williams confirm Albon for 2023 on new multi-year contract |website=Formula1.com |datum=2023-08-03}}&lt;/ref&gt;
|-
|{{Center|55}}
|{{ES-VLAG}} [[Carlos Sainz jr.]]&lt;ref&gt;{{Citeer web |url=https://www.formule1.nl/nieuws/officieel-carlos-sainz-williams-krabbel-meerjarig-contract-audi-red-bull-alex-albon/ |titel=Officieel: Carlos Sainz blijft bij Williams, zet krabbel onder meerjarig contract |website=formule1.nl |datum=2026-08-19 |bezochtdatum=2026-09-16}}&lt;/ref&gt;
&lt;!--|align=center|1--&gt;
|-style=&quot;border-top:2px solid #aaaaaa&quot;
|rowspan=2|{{DE-VLAG}} Audi Revolut F1-span&lt;ref&gt;{{Citeer web |url=https://racingnews365.nl/officieel-audi-slaat-de-handen-ineen-met-formule-1-team |titel=Officieel: Audi slaat de handen ineen met Formule 1-team |website=racingnews365.nl |datum=2022-10-26}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Citeer web |url=https://racingnews365.nl/audi-presenteert-titelsponsor-nieuw-f1-team-2026 |titel=Audi presenteert titelsponsor nieuw F1-team 2026 |website=racingnews365.nl |datum=30 Julie 2025}}&lt;/ref&gt;
!rowspan=2|[[Audi F1-span|Audi]]
&lt;!--|rowspan=2|[[Audi R27|R27]]&lt;ref&gt;{{Citeer web |url=https://www.statsf1.com/nl/audi/modeles.aspx |titel=Audi Chassis |website=statsf1.com}}&lt;/ref&gt;--&gt;
|rowspan=2|Audi
|{{Center|5}}
|{{BR-VLAG}} [[Gabriel Bortoleto]]&lt;ref&gt;{{Citeer web |url=https://www.formule1.nl/nieuws/formule-2-coureur-gabriel-bortoleto-2025-naar-sauber-line-up-compleet/ |titel=Formule 2-coureur Gabriel Bortoleto in 2025 naar Sauber, line-up compleet |achternaam=Nijhuis |voornaam=Matthijs |website=Formule1.nl |datum=2024-11-06 |bezochtdatum=2024-11-06}}&lt;/ref&gt;
|-
|{{Center|27}}
|{{DE-VLAG}} [[Nico Hülkenberg]]&lt;ref&gt;{{Citeer web |url=https://nos.nl/artikel/2518255-hulkenberg-stapt-na-dit-seizoen-over-van-haas-naar-sauber-dat-vanaf-2026-audi-wordt |titel=Hülkenberg stapt na dit seizoen over van Haas naar Sauber, dat vanaf 2026 Audi wordt |website=nos.nl |datum=2024-04-26}}&lt;/ref&gt;
&lt;!--|align=center|1--&gt;
|-style=&quot;border-top:2px solid #aaaaaa&quot;
|rowspan=2|{{VS-VLAG}} Cadillac Formula 1 Team&lt;ref&gt;{{en}}{{Citeer web |url=https://www.formula1.com/en/latest/article/statement-on-general-motors-application-to-join-fia-formula-one-world.69uoRF1uwHwXkr4efkpnhc |titel=Statement on General Motors application to join FIA Formula One World Championship in 2026 |website=Formula 1.com |datum=25 November 2024 |bezochtdatum=24 April 2025}}&lt;/ref&gt;
!rowspan=2|[[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]]
&lt;!--|rowspan=2|MAC-27&lt;ref&gt;{{Citeer web |url=https://www.statsf1.com/nl/cadillac/modeles.aspx |titel=Cadillac Chassis |website=statsf1.com}}&lt;/ref&gt;--&gt;
| rowspan=2|Ferrari&lt;ref&gt;{{Citeer web |url=https://racingnews365.nl/breaking-gloednieuw-f1-team-tekent-eerste-motordeal |titel=Gloednieuw F1-team tekent eerste motordeal |website=racingnews365.nl |datum=2024-12-10}}&lt;/ref&gt;
|{{Center|11}}
|{{MX-VLAG}} [[Sergio Pérez]]&lt;ref name=PERBOT&gt;{{Citeer web |url=https://nos.nl/artikel/2579988-veteranen-bottas-en-perez-keren-bij-nieuw-team-cadillac-terug-in-formule-1 |titel=Veteranen Bottas en Pérez keren bij nieuw team Cadillac terug in Formule 1|website=Nos.nl |datum=2025-08-26}}&lt;/ref&gt;
|-
|{{Center|77}}
|{{FI-VLAG}} [[Valtteri Bottas]]&lt;ref name=PERBOT/&gt;
&lt;!--|align=center|1--&gt;
|-style=&quot;border-top:2px solid #aaaaaa&quot;
|rowspan=2|{{IT-VLAG}} Scuderia Ferrari [[Hewlett-Packard|HP]]
!rowspan=2|[[Scuderia Ferrari|Ferrari]]
&lt;!--|rowspan=2|[[Ferrari SF-27|SF-27]]--&gt;
|rowspan=2|Ferrari
|{{Center|16}}
|{{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]]&lt;ref&gt;{{Citeer web|url=https://www.formule1.nl/nieuws/charles-leclerc-contract-f1-ferrari-gp-monaco-fred-vasseur-maranello-verlengt/ |titel=Charles Leclerc zweert Ferrari trouw, verlengt F1-contract: ‘Droom leeft nog steeds’ |website=formule1.nl |datum=2026-06-03}}&lt;/ref&gt;
|-
|{{Center|44}}
|{{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]]&lt;ref&gt;{{Citeer web|url=https://racingnews365.nl/hamilton-geeft-duidelijkheid-over-toekomst-bij-ferrari |titel=Hamilton geeft duidelijkheid over toekomst bij Ferrari |website=racingnews365.nl |datum=2026-05-21}}&lt;/ref&gt;
&lt;!--|align=center|1--&gt;
|-style=&quot;border-top:2px solid #aaaaaa&quot;
|rowspan=2|{{VS-VLAG}} TGR Haas F1 Team
!rowspan=2|[[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]]
&lt;!--|rowspan=2|[[Haas VF-27|VF-27]]&lt;Ref&gt;{{Citeer web |url=https://www.statsf1.com/nl/haas/modeles.aspx |titel=Haas Chassis |website=statsf1.com}}&lt;/ref&gt;--&gt;
|rowspan=2|Ferrari
| N.n.b.
| N.n.b.
&lt;!--|{{Center|31}}
|{{FR-VLAG}} [[Esteban Ocon]]&lt;ref&gt;{{Citeer web |url=https://www.formule1.nl/nieuws/officieel-esteban-ocon-tekent-meerjarig-contract-bij-haas/ |titel=Esteban Ocon tekent meerjarig contract bij Haas |website=Formule1.nl |datum=2024-07-25 }}&lt;/ref&gt;--&gt;
|-
| N.n.b.
| N.n.b.
&lt;!--|{{Center|87}}
|{{GB-VLAG}} [[Oliver Bearman]]&lt;ref&gt;{{Citeer web |url=https://www.formule1.nl/nieuws/officieel-oliver-bearman-tekent-meerjarig-contract-haas/ |titel=Ferrari-talent Oliver Bearman tekent meerjarig contract met Haas |website=Formule1.nl |datum=2024-07-04 }}&lt;/ref&gt;--&gt;
&lt;!--|align=center|1--&gt;
|-style=&quot;border-top:2px solid #aaaaaa&quot;
|rowspan=2|{{GB-VLAG}} McLaren Mastercard F1-span
!rowspan=2|[[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]
&lt;!--|rowspan=2|[[McLaren MCL41|MCL41]]&lt;Ref&gt;{{Citeer web |url=https://www.statsf1.com/nl/mclaren/modeles.aspx |titel=McLaren Chassis |website=statsf1.com}}&lt;/ref&gt;--&gt;
|rowspan=2|Mercedes &lt;!-- Mercedes M18&lt;br&gt;E Performance--&gt;
|{{Center|4}}
|{{GB-VLAG}} [[Lando Norris]]&lt;ref&gt;{{Citeer web |url=https://www.nu.nl/formule-1/6407937/wereldkampioen-norris-verlengt-contract-bij-mclaren-dit-is-mijn-thuis.html |titel=Wereldkampioen Norris verlengt contract bij McLaren: 'Dit is mijn thuis' |website=nu.nl |datum=29 Augustus 2026 |bezochtdatum=16 September 2026}}&lt;/ref&gt;
|-
|{{Center|81}}
|{{AU-VLAG}} [[Oscar Piastri]]&lt;ref&gt;{{Citeer web |url=https://www.formule1.nl/nieuws/oscar-piastri-tekent-een-meerjarige-contractverlenging-bij-het-formule-1-team-van-mclaren/ |titel=McLaren houdt Oscar Piastri langer binnenboord, contractverlenging voor meerdere jaren |website=formule1.nl |datum=11 Maart 2025 |bezochtdatum=24 April 2025 }}&lt;/ref&gt;
&lt;!--|align=center|1--&gt;
|-style=&quot;border-top:2px solid #aaaaaa&quot;
|rowspan=2|{{DE-VLAG}} [[Mercedes AMG Petronas F1-span]]
!rowspan=2|[[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes]]
&lt;!--|rowspan=2|[[Mercedes W18|F1 W18]]&lt;Ref&gt;{{Citeer web |url=https://www.statsf1.com/nl/mercedes/modeles.aspx |titel=Mercedes Chassis |website=statsf1.com}}&lt;/ref&gt;--&gt;
|rowspan=2|Mercedes &lt;!-- Mercedes M18&lt;br&gt;E Performance--&gt;
|{{Center|12}}
|{{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]]&lt;ref name=MER&gt;{{Citeer web |url=https://www.formula1.com/en/latest/article/russell-and-antonelli-confirmed-as-2026-mercedes-line-up.1vrWrdgEflkIwPgaybBEDj |titel=Russell and Antonelli confirmed as 2026 Mercedes line-up |bezochtdatum=2025-10-15 |website=formula1.com |taal=en}}&lt;/ref&gt;
|-
|{{Center|63}}
|{{GB-VLAG}} [[George Russell]]&lt;ref&gt;{{Citeer web |url=https://gpheadline.nl/george-russell-verlengt-mercedes-contract-met-prestatiegebonden-clausule-voor-2027/ |titel=George Russell verlengt Mercedes-contract met prestatiegebonden clausule voor 2027 |website=gpheadline.nl |datum=26 Junie 2026}}&lt;/ref&gt;
&lt;!--|align=center|1--&gt;
|-style=&quot;border-top:2px solid #aaaaaa&quot;
|rowspan=2|{{IT-VLAG}} Visa Cash App Racing Bulls F1 Team
!rowspan=2|[[Racing Bulls]]--[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]]
&lt;!--|rowspan=2|[[Racing Bulls VCARB 04|VCARB 04]]&lt;Ref&gt;{{Citeer web |url=https://www.statsf1.com/nl/racing-bulls/modeles.aspx |titel=Racing Bulls Chassis |website=statsf1.com}}&lt;/ref&gt;--&gt;
|rowspan=2|Red Bull Ford&lt;ref name=RBF&gt;{{Citeer web |url=https://media.ford.com/content/fordmedia/fna/us/en/news/2023/01/03/ford-returns-to-formula-1--strategic-partner-to-oracle-red-bull-.html |titel=Ford returns to Formula 1; Strategic partner to Oracle Red Bull Racing for 2026 season and beyond. Red Bull Ford will provide the power units for both the Oracle Red Bull Racing and Racing Bulls teams from 2026 to at least 2030. |website=media.ford.com |bezochtdatum=24 April 2025 }}&lt;/ref&gt;
|N.n.b.
|N.n.b.
|-
|N.n.b.
|N.n.b.
&lt;!--|align=center|1--&gt;
|-style=&quot;border-top:2px solid #aaaaaa&quot;
|rowspan=2|{{AT-VLAG}} Oracle Red Bull Racing
!rowspan=2|{{Nowrap|[[Red Bull Racing]]--[[Red Bull Powertrains|Red Bull]] [[Ford Motor Company|Ford]]}}
&lt;!--|rowspan=2|[[Red Bull Racing RB23|RB23]]&lt;Ref&gt;{{Citeer web |url=https://www.statsf1.com/nl/red-bull/modeles.aspx |titel=Red Bull Chassis |website=statsf1.com}}&lt;/ref&gt;--&gt;
|rowspan=2|{{Nowrap|Red Bull Ford}}&lt;ref name=RBF/&gt;
|{{Center|3}}
|{{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]]&lt;ref&gt;{{Citeer web |url=https://news.verstappen.com/nl/article/14091 |titel=Max verlengt contract met Oracle Red Bull Racing tot eind 2030 |website=news.verstappen.com |datum=2026-08-20}}&lt;/ref&gt;
|-
|{{Center|6}}
|{{FR-VLAG}} [[Isack Hadjar]]&lt;ref&gt;{{Citeer web |url=https://nos.nl/artikel/2632135-hadjar-blijft-teamgenoot-verstappen-in-2027-red-bull-verlengt-contract-fransman |titel=Hadjar blijft teamgenoot Verstappen in 2027, Red Bull verlengt contract Fransman |website=nos.nl |datum=2026-09-23}}&lt;/ref&gt;
&lt;!--|align=center|1--&gt;
|-style=&quot;border-top:2px solid #aaaaaa&quot;
|}&lt;/div&gt;

== Kalender ==
Die 2027-kalender sal vier-en-twintig Grands Prix-wedrenne insluit.&lt;ref name=&quot;2027 calendar&quot;&gt;{{cite news|url=https://www.formula1.com/en/latest/article/formula-1-reveals-calendar-for-2027-season-with-10-sprint-events.5J8ePLyjRuMyWEIDNUKgY4|title=Formula 1 reveals calendar for 2027 season with 10 Sprint events|work=Formula 1|date=16 September 2026|access-date=16 September 2026}}&lt;/ref&gt; Verder, sal die Grands Prix van [[Bahreinse Grand Prix|Bahrein]], [[Australiese Grand Prix|Australië]], [[Japannese Grand Prix|Japan]], [[Kanadese Grand Prix|Kanada]], [[Monaco Grand Prix|Monaco]], [[Britse Grand Prix|Brittanje]], [[Italiaanse Grand Prix|Italië]], [[São Paulo Grand Prix|São Paulo]], [[Katarse Grand Prix|Katar]] en [[Aboe Dhabi Grand Prix|Aboe Dhabi]] die naelrenformaat aanbied.&lt;ref&gt;{{cite news|last=Barretto|first=Lawrence|url=https://www.formula1.com/en/latest/article/whats-new-with-the-f1-sprint-in-2027.6UiqFIVYRoMSgPvAA8yiiZ|title=What's new with the F1 Sprint in 2027?|work=Formula 1|date=16 September 2026|access-date=29 September 2026}}&lt;/ref&gt;

==Verwysings==
{{Verwysings|2}}

[[Kategorie:Formule Een-seisoene]]</text>
      <sha1>po9fhr0qij9basoo2y1b8d1gi7sxbhz</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2977199</id>
      <parentid>2977078</parentid>
      <timestamp>2026-10-10T08:05:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aliwal2012</username>
        <id>39067</id>
      </contributor>
      <comment>/* Kalender */</comment>
      <origin>2977199</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="21377" sha1="m45fezj0w9btwu2k48wz79ra8cebq2q" xml:space="preserve">{{F1 seisoen
| Vorige = 2026
| Huidige = 2027
| Volgende = 2028
}}
[[Lêer:Formula One logo.svg|duimnael|260px|Formule 1 logo]]
Die '''2027 [[Formule Een|Formule 1-seisoen]]''' is die 78ste Formule 1-seisoen. &quot;Formule 1&quot;, amptelik die &quot;FIA Formule Een Wêreldkampioenskap&quot;, is die hoogste klas in [[motorsport]] soos gedefinieer deur die [[Fédération Internationale de l'Automobile]] (FIA).&lt;ref&gt;{{En}}{{Cite web|url=https://www.fia.com/system/files/documents/fia_2026_f1_regulations_-_section_a_general_provisions_-_iss_03_-_2026-06-25.pdf|title=2026 Formula 1 Section A: General Regulatory Provisions - Issue 03|date=2026-06-25|website=fia.com}}&lt;/ref&gt; Die kampioenskap sal na verwagting oor vier-en-twintig Grands Prix regoor die wêreld beslis word. Bestuurders en spanne sal onderskeidelik meeding om die titels van Wêreldbestuurderskampioen en Wêreldvervaardigerskampioen.

== Algemeen ==

=== Tegniese regulasies ===
Die tweede weergawe van die tegniese regulasies vir die 2027-seisoen is op 5 Augustus 2026 gepubliseer.&lt;ref&gt;{{en}}{{Cite web|url=https://www.fia.com/system/files/documents/fia_2027_f1_regulations_-_section_c_technical_-_iss_2_-_2026-08-05_0.pdf|title=2027 Formula 1 Section C: Technical Regulations - Issue 2|date=2026-08-05|website=fia.com}}&lt;/ref&gt;

Die enjinregulasies wat in 2026 ingestel is, word aangepas om die krag van die binnebrandenjin van 400 kW tot 420 kW te verhoog, terwyl die maksimum elektriese krag wat via die MGU-K gelewer kan word, van 350 kW tot 300 kW verminder word. Dit verander die kragverhouding van 53:47 na 58:42, waarna dit in 2028 na 60:40 sal verander.&lt;ref&gt;{{en}}{{cite web |url=https://www.formula1.com/en/latest/article/fias-wmsc-ratifies-f1-regulatory-changes-for-2027-and-2028.ACyRcPvBKo8LRiOleCSJU |titel=FIA's WMSC ratifies F1 regulatory changes for 2027 and 2028 |website=Formula1.com |datum=23 Junie 2026}}&lt;/ref&gt; 

Saam is hierdie regulasieveranderinge bedoel om elektriese energie-uitputting te verminder en die behoefte aan 'lift-and-coast' of 'super clipping' op lang pylvakke te verminder.&lt;ref&gt;{{cite web |last=Nichol |first=Jake |title=What is super clipping in F1 and how does it work? |url=https://racingnews365.com/what-is-super-clipping-in-f1-and-how-does-it-work |website=RacingNews365 |date=3 March 2026 |access-date=13 September 2026}}&lt;/ref&gt; Gevolglik sal brandstofverbruik met 5% toeneem, wat dit nodig maak om sekere renafstande van 305 km tot 290 km te verkort sodat spanne elemente van hul 2026-onderstelontwerpe kan voortsit, insluitend moontlik die brandstoftenk.&lt;ref&gt;{{nl}}{{Citeer web |url=https://www.formule1.nl/nieuws/formule-1-teams-eens-over-kortere-races-vanaf-2027/ |titel=Formule 1-teams eens over kortere races vanaf 2027: minimale afstand omlaag naar 290 km |website=formule1.nl |datum=4 September 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=F1 Grand Prix distances set to be reduced for 2027 season along with introduction of 'hard stop' time on race days |url=https://www.skysports.com/f1/news/13590496/f1-grand-prix-distances-set-to-be-reduced-for-2027-season-along-with-introduction-of-hard-stop-time-on-race-days|website=Sky Sports |date=21 September 2026|access-date=22 September 2026}}&lt;/ref&gt;

Benewens enjinveranderinge, sal ratkas-homologasie ook vanaf 2027 geskrap word, wat spanne toelaat om hul ontwerp binne die seisoen te verander soos hulle goeddink.&lt;ref name=&quot;regulatory changes&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article/regulatory-changes-for-2026-and-2027-agreed-at-latest-f1-commission-meeting.2wFfaMinLUT40dRVw3FeCC|title=Regulatory changes for 2026 and 2027 agreed at latest F1 Commission meeting |publisher=Formula One Management |date=21 September 2026 |access-date=21 September 2026}}&lt;/ref&gt;

=== Sportregulasies ===
As gevolg van verfynings aan die brandstofvloeiregulasies vir 2027, sal elke wedren behalwe die Monaco Grand Prix nou 'n afstand van 290 hê. in plaas van 305 km (190 myl), wat beteken dat die wedrenafstand met twee of drie rondtes verminder sal word. Die FIA sal ook meer buigsaamheid kry om vrye oefensessies te verleng in geval van onderbrekings. Daarbenewens is die drie-uur-horlosie wat gebruik is om die lengte van 'n wedren te bepaal wanneer onderbrekings ingesluit word, geskrap en sal dit vervang word deur 'n harde stoptyd vir wedrenaktiwiteite. Die twee-uur wedrenperk sal dieselfde bly.&lt;ref name=&quot;regulatory changes&quot;/&gt;

== Inskrywings ==
Die ondergenoemde vervaardigers en bestuurders is onder kontrak om aan die 2027 Wêreldkampioenskap deel te neem. Alle spanne sal meeding met bande wat deur [[Pirelli]] verskaf word. Elke span moet ten minste twee bestuurders inskryf, een vir elk van die twee verpligte motors.

&lt;div style=&quot;overflow-x: auto; margin: 1em 0&quot;&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;font-size: 80%;&quot;
!Inskrywer
!Vervaardiger
!Enjin
!Nr.
!Renjaer
|-style=&quot;border-top:2px solid #aaaaaa&quot;
|rowspan=2|{{FR-VLAG}} [[Gucci]] Racing Alpine Formula 1 Team
!rowspan=2|[[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]
|rowspan=2|Mercedes&lt;!-- Mercedes-AMG F1 M17 &lt;br&gt;E Performance--&gt;&lt;ref name=&quot;AlpineMercedes&quot;&gt;{{Citeer web |url=https://www.formule1.nl/nieuws/officieel-alpine-stapt-vanaf-2026-over-op-mercedes-motoren/ |titel=Alpine stapt vanaf 2026 over op Mercedes-motoren |website=Formule 1.nl |datum=12 November 2024 |bezochtdatum=24 April 2025 }}&lt;/ref&gt;
|{{Center|10}}
|{{FR-VLAG}} [[Pierre Gasly]]&lt;ref name=&quot;Gasly&quot;&gt;{{Citeer web|url=https://www.nu.nl/formule-1/6318484/gasly-verbindt-formule-1-toekomst-aan-alpine-met-meerjarig-contract.html |titel=Gasly verbindt Formule 1-toekomst aan Alpine met meerjarig contract |website=nu.nl |datum=2024-06-27}}&lt;/ref&gt;
|-
|{{Center|43}}
|{{nowrap|{{AR-VLAG}} [[Franco Colapinto]]&lt;ref&gt;{{Citeer web |url=https://www.formule1.nl/nieuws/alpine-verlengt-contract-franco-colapinto-bevestigt-line-up-2026-paul-aron/ |titel=Alpine verlengt contract Franco Colapinto, bevestigt line-up voor 2026 |achternaam=Nijhuis |voornaam=Matthijs |datum=2025-11-07 |bezochtdatum=2025-11-07 |werk=Formule1.nl}}&lt;/ref&gt;}}
|-style=&quot;border-top:2px solid #aaaaaa&quot;
|rowspan=2|{{GB-VLAG}} Aston Martin Aramco F1-span
!rowspan=2|[[Aston Martin F1|Aston Martin]] Aramco- [[Honda]] 
&lt;!--|rowspan=2|AMR27&lt;ref&gt;{{Citeer web |url=https://www.statsf1.com/nl/aston-martin/modeles.aspx |titel=Aston Martin Chassis |website=statsf1.com}}&lt;/ref&gt;--&gt;
|rowspan=2|Honda&lt;ref&gt;{{Citeer web |url=https://www.formule1.nl/nieuws/honda-neemt-tijd-nieuwe-aston-martin-motor-ontwikkelen-laatste-moment/ |titel=Honda neemt tijd voor nieuwe Aston Martin-motor: ‘Ontwikkelen tot het laatste moment’ |website=formule1.nl |datum=2025-03-05 |bezochtdatum=2025-04-24}}&lt;/ref&gt;
|{{Center|14}}
|{{ES-VLAG}} [[Fernando Alonso]]&lt;ref name=ALOSTR&gt;{{Citeer web|url=https://www.formule1.nl/nieuws/aston-martin-kondigt-line-up-van-2027-en-komt-met-duidelijkheid-over-fernando-alonso/ |titel=Lance Stroll en Fernando Alonso tekenen bij en maken Aston Martin line-up 2027 compleet |website=formule1.nl |datum=2026-09-29}}&lt;/ref&gt;
|-
|{{Center|18}}
|{{CA-VLAG}} [[Lance Stroll]]&lt;ref name=ALOSTR/&gt;
&lt;!--|align=center|1--&gt;
|-style=&quot;border-top:2px solid #aaaaaa&quot;
|rowspan=2|{{GB-VLAG}} Atlassian Williams Racing
!rowspan=2|[[Williams F1|Atlassian Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]
&lt;!--|rowspan=2|N.n.b.[[Williams FW49|FW49]]--&gt;
| rowspan=2|Mercedes&lt;ref&gt;{{en}}{{Citeer web |url=https://www.reuters.com/sports/motor-sports/williams-f1-team-use-mercedes-engines-until-least-2030-2024-01-08/#:~:text=LONDON%2C%20Jan%208%20(Reuters),both%20parties%20announced%20on%20Monday. |titel=Williams F1 team to use Mercedes engines until at least 2030 |website=Reuters |datum=2024-01-08}}&lt;/ref&gt;
|{{Center|23}}
|{{TH-VLAG}} [[Alexander Albon]]&lt;ref&gt;{{en}}{{Citeer web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article.breaking-williams-confirm-albon-for-2023-on-new-multi-year-contract.1rpexVv61cyqPW7h7La6LZ.html |titel=Williams confirm Albon for 2023 on new multi-year contract |website=Formula1.com |datum=2023-08-03}}&lt;/ref&gt;
|-
|{{Center|55}}
|{{ES-VLAG}} [[Carlos Sainz jr.]]&lt;ref&gt;{{Citeer web |url=https://www.formule1.nl/nieuws/officieel-carlos-sainz-williams-krabbel-meerjarig-contract-audi-red-bull-alex-albon/ |titel=Officieel: Carlos Sainz blijft bij Williams, zet krabbel onder meerjarig contract |website=formule1.nl |datum=2026-08-19 |bezochtdatum=2026-09-16}}&lt;/ref&gt;
&lt;!--|align=center|1--&gt;
|-style=&quot;border-top:2px solid #aaaaaa&quot;
|rowspan=2|{{DE-VLAG}} Audi Revolut F1-span&lt;ref&gt;{{Citeer web |url=https://racingnews365.nl/officieel-audi-slaat-de-handen-ineen-met-formule-1-team |titel=Officieel: Audi slaat de handen ineen met Formule 1-team |website=racingnews365.nl |datum=2022-10-26}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Citeer web |url=https://racingnews365.nl/audi-presenteert-titelsponsor-nieuw-f1-team-2026 |titel=Audi presenteert titelsponsor nieuw F1-team 2026 |website=racingnews365.nl |datum=30 Julie 2025}}&lt;/ref&gt;
!rowspan=2|[[Audi F1-span|Audi]]
&lt;!--|rowspan=2|[[Audi R27|R27]]&lt;ref&gt;{{Citeer web |url=https://www.statsf1.com/nl/audi/modeles.aspx |titel=Audi Chassis |website=statsf1.com}}&lt;/ref&gt;--&gt;
|rowspan=2|Audi
|{{Center|5}}
|{{BR-VLAG}} [[Gabriel Bortoleto]]&lt;ref&gt;{{Citeer web |url=https://www.formule1.nl/nieuws/formule-2-coureur-gabriel-bortoleto-2025-naar-sauber-line-up-compleet/ |titel=Formule 2-coureur Gabriel Bortoleto in 2025 naar Sauber, line-up compleet |achternaam=Nijhuis |voornaam=Matthijs |website=Formule1.nl |datum=2024-11-06 |bezochtdatum=2024-11-06}}&lt;/ref&gt;
|-
|{{Center|27}}
|{{DE-VLAG}} [[Nico Hülkenberg]]&lt;ref&gt;{{Citeer web |url=https://nos.nl/artikel/2518255-hulkenberg-stapt-na-dit-seizoen-over-van-haas-naar-sauber-dat-vanaf-2026-audi-wordt |titel=Hülkenberg stapt na dit seizoen over van Haas naar Sauber, dat vanaf 2026 Audi wordt |website=nos.nl |datum=2024-04-26}}&lt;/ref&gt;
&lt;!--|align=center|1--&gt;
|-style=&quot;border-top:2px solid #aaaaaa&quot;
|rowspan=2|{{VS-VLAG}} Cadillac Formula 1 Team&lt;ref&gt;{{en}}{{Citeer web |url=https://www.formula1.com/en/latest/article/statement-on-general-motors-application-to-join-fia-formula-one-world.69uoRF1uwHwXkr4efkpnhc |titel=Statement on General Motors application to join FIA Formula One World Championship in 2026 |website=Formula 1.com |datum=25 November 2024 |bezochtdatum=24 April 2025}}&lt;/ref&gt;
!rowspan=2|[[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]]
&lt;!--|rowspan=2|MAC-27&lt;ref&gt;{{Citeer web |url=https://www.statsf1.com/nl/cadillac/modeles.aspx |titel=Cadillac Chassis |website=statsf1.com}}&lt;/ref&gt;--&gt;
| rowspan=2|Ferrari&lt;ref&gt;{{Citeer web |url=https://racingnews365.nl/breaking-gloednieuw-f1-team-tekent-eerste-motordeal |titel=Gloednieuw F1-team tekent eerste motordeal |website=racingnews365.nl |datum=2024-12-10}}&lt;/ref&gt;
|{{Center|11}}
|{{MX-VLAG}} [[Sergio Pérez]]&lt;ref name=PERBOT&gt;{{Citeer web |url=https://nos.nl/artikel/2579988-veteranen-bottas-en-perez-keren-bij-nieuw-team-cadillac-terug-in-formule-1 |titel=Veteranen Bottas en Pérez keren bij nieuw team Cadillac terug in Formule 1|website=Nos.nl |datum=2025-08-26}}&lt;/ref&gt;
|-
|{{Center|77}}
|{{FI-VLAG}} [[Valtteri Bottas]]&lt;ref name=PERBOT/&gt;
&lt;!--|align=center|1--&gt;
|-style=&quot;border-top:2px solid #aaaaaa&quot;
|rowspan=2|{{IT-VLAG}} Scuderia Ferrari [[Hewlett-Packard|HP]]
!rowspan=2|[[Scuderia Ferrari|Ferrari]]
&lt;!--|rowspan=2|[[Ferrari SF-27|SF-27]]--&gt;
|rowspan=2|Ferrari
|{{Center|16}}
|{{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]]&lt;ref&gt;{{Citeer web|url=https://www.formule1.nl/nieuws/charles-leclerc-contract-f1-ferrari-gp-monaco-fred-vasseur-maranello-verlengt/ |titel=Charles Leclerc zweert Ferrari trouw, verlengt F1-contract: ‘Droom leeft nog steeds’ |website=formule1.nl |datum=2026-06-03}}&lt;/ref&gt;
|-
|{{Center|44}}
|{{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]]&lt;ref&gt;{{Citeer web|url=https://racingnews365.nl/hamilton-geeft-duidelijkheid-over-toekomst-bij-ferrari |titel=Hamilton geeft duidelijkheid over toekomst bij Ferrari |website=racingnews365.nl |datum=2026-05-21}}&lt;/ref&gt;
&lt;!--|align=center|1--&gt;
|-style=&quot;border-top:2px solid #aaaaaa&quot;
|rowspan=2|{{VS-VLAG}} TGR Haas F1 Team
!rowspan=2|[[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]]
&lt;!--|rowspan=2|[[Haas VF-27|VF-27]]&lt;Ref&gt;{{Citeer web |url=https://www.statsf1.com/nl/haas/modeles.aspx |titel=Haas Chassis |website=statsf1.com}}&lt;/ref&gt;--&gt;
|rowspan=2|Ferrari
| N.n.b.
| N.n.b.
&lt;!--|{{Center|31}}
|{{FR-VLAG}} [[Esteban Ocon]]&lt;ref&gt;{{Citeer web |url=https://www.formule1.nl/nieuws/officieel-esteban-ocon-tekent-meerjarig-contract-bij-haas/ |titel=Esteban Ocon tekent meerjarig contract bij Haas |website=Formule1.nl |datum=2024-07-25 }}&lt;/ref&gt;--&gt;
|-
| N.n.b.
| N.n.b.
&lt;!--|{{Center|87}}
|{{GB-VLAG}} [[Oliver Bearman]]&lt;ref&gt;{{Citeer web |url=https://www.formule1.nl/nieuws/officieel-oliver-bearman-tekent-meerjarig-contract-haas/ |titel=Ferrari-talent Oliver Bearman tekent meerjarig contract met Haas |website=Formule1.nl |datum=2024-07-04 }}&lt;/ref&gt;--&gt;
&lt;!--|align=center|1--&gt;
|-style=&quot;border-top:2px solid #aaaaaa&quot;
|rowspan=2|{{GB-VLAG}} McLaren Mastercard F1-span
!rowspan=2|[[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]
&lt;!--|rowspan=2|[[McLaren MCL41|MCL41]]&lt;Ref&gt;{{Citeer web |url=https://www.statsf1.com/nl/mclaren/modeles.aspx |titel=McLaren Chassis |website=statsf1.com}}&lt;/ref&gt;--&gt;
|rowspan=2|Mercedes &lt;!-- Mercedes M18&lt;br&gt;E Performance--&gt;
|{{Center|4}}
|{{GB-VLAG}} [[Lando Norris]]&lt;ref&gt;{{Citeer web |url=https://www.nu.nl/formule-1/6407937/wereldkampioen-norris-verlengt-contract-bij-mclaren-dit-is-mijn-thuis.html |titel=Wereldkampioen Norris verlengt contract bij McLaren: 'Dit is mijn thuis' |website=nu.nl |datum=29 Augustus 2026 |bezochtdatum=16 September 2026}}&lt;/ref&gt;
|-
|{{Center|81}}
|{{AU-VLAG}} [[Oscar Piastri]]&lt;ref&gt;{{Citeer web |url=https://www.formule1.nl/nieuws/oscar-piastri-tekent-een-meerjarige-contractverlenging-bij-het-formule-1-team-van-mclaren/ |titel=McLaren houdt Oscar Piastri langer binnenboord, contractverlenging voor meerdere jaren |website=formule1.nl |datum=11 Maart 2025 |bezochtdatum=24 April 2025 }}&lt;/ref&gt;
&lt;!--|align=center|1--&gt;
|-style=&quot;border-top:2px solid #aaaaaa&quot;
|rowspan=2|{{DE-VLAG}} [[Mercedes AMG Petronas F1-span]]
!rowspan=2|[[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes]]
&lt;!--|rowspan=2|[[Mercedes W18|F1 W18]]&lt;Ref&gt;{{Citeer web |url=https://www.statsf1.com/nl/mercedes/modeles.aspx |titel=Mercedes Chassis |website=statsf1.com}}&lt;/ref&gt;--&gt;
|rowspan=2|Mercedes &lt;!-- Mercedes M18&lt;br&gt;E Performance--&gt;
|{{Center|12}}
|{{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]]&lt;ref name=MER&gt;{{Citeer web |url=https://www.formula1.com/en/latest/article/russell-and-antonelli-confirmed-as-2026-mercedes-line-up.1vrWrdgEflkIwPgaybBEDj |titel=Russell and Antonelli confirmed as 2026 Mercedes line-up |bezochtdatum=2025-10-15 |website=formula1.com |taal=en}}&lt;/ref&gt;
|-
|{{Center|63}}
|{{GB-VLAG}} [[George Russell]]&lt;ref&gt;{{Citeer web |url=https://gpheadline.nl/george-russell-verlengt-mercedes-contract-met-prestatiegebonden-clausule-voor-2027/ |titel=George Russell verlengt Mercedes-contract met prestatiegebonden clausule voor 2027 |website=gpheadline.nl |datum=26 Junie 2026}}&lt;/ref&gt;
&lt;!--|align=center|1--&gt;
|-style=&quot;border-top:2px solid #aaaaaa&quot;
|rowspan=2|{{IT-VLAG}} Visa Cash App Racing Bulls F1 Team
!rowspan=2|[[Racing Bulls]]--[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]]
&lt;!--|rowspan=2|[[Racing Bulls VCARB 04|VCARB 04]]&lt;Ref&gt;{{Citeer web |url=https://www.statsf1.com/nl/racing-bulls/modeles.aspx |titel=Racing Bulls Chassis |website=statsf1.com}}&lt;/ref&gt;--&gt;
|rowspan=2|Red Bull Ford&lt;ref name=RBF&gt;{{Citeer web |url=https://media.ford.com/content/fordmedia/fna/us/en/news/2023/01/03/ford-returns-to-formula-1--strategic-partner-to-oracle-red-bull-.html |titel=Ford returns to Formula 1; Strategic partner to Oracle Red Bull Racing for 2026 season and beyond. Red Bull Ford will provide the power units for both the Oracle Red Bull Racing and Racing Bulls teams from 2026 to at least 2030. |website=media.ford.com |bezochtdatum=24 April 2025 }}&lt;/ref&gt;
|N.n.b.
|N.n.b.
|-
|N.n.b.
|N.n.b.
&lt;!--|align=center|1--&gt;
|-style=&quot;border-top:2px solid #aaaaaa&quot;
|rowspan=2|{{AT-VLAG}} Oracle Red Bull Racing
!rowspan=2|{{Nowrap|[[Red Bull Racing]]--[[Red Bull Powertrains|Red Bull]] [[Ford Motor Company|Ford]]}}
&lt;!--|rowspan=2|[[Red Bull Racing RB23|RB23]]&lt;Ref&gt;{{Citeer web |url=https://www.statsf1.com/nl/red-bull/modeles.aspx |titel=Red Bull Chassis |website=statsf1.com}}&lt;/ref&gt;--&gt;
|rowspan=2|{{Nowrap|Red Bull Ford}}&lt;ref name=RBF/&gt;
|{{Center|3}}
|{{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]]&lt;ref&gt;{{Citeer web |url=https://news.verstappen.com/nl/article/14091 |titel=Max verlengt contract met Oracle Red Bull Racing tot eind 2030 |website=news.verstappen.com |datum=2026-08-20}}&lt;/ref&gt;
|-
|{{Center|6}}
|{{FR-VLAG}} [[Isack Hadjar]]&lt;ref&gt;{{Citeer web |url=https://nos.nl/artikel/2632135-hadjar-blijft-teamgenoot-verstappen-in-2027-red-bull-verlengt-contract-fransman |titel=Hadjar blijft teamgenoot Verstappen in 2027, Red Bull verlengt contract Fransman |website=nos.nl |datum=2026-09-23}}&lt;/ref&gt;
&lt;!--|align=center|1--&gt;
|-style=&quot;border-top:2px solid #aaaaaa&quot;
|}&lt;/div&gt;

== Kalender ==
Die 2027-kalender sal vier-en-twintig Grands Prix-wedrenne insluit.&lt;ref name=&quot;2027 calendar&quot;&gt;{{cite news|url=https://www.formula1.com/en/latest/article/formula-1-reveals-calendar-for-2027-season-with-10-sprint-events.5J8ePLyjRuMyWEIDNUKgY4|title=Formula 1 reveals calendar for 2027 season with 10 Sprint events|work=Formula 1|date=16 September 2026|access-date=16 September 2026}}&lt;/ref&gt; Verder, sal die Grands Prix van [[Bahreinse Grand Prix|Bahrein]], [[Australiese Grand Prix|Australië]], [[Japannese Grand Prix|Japan]], [[Kanadese Grand Prix|Kanada]], [[Monaco Grand Prix|Monaco]], [[Britse Grand Prix|Brittanje]], [[Italiaanse Grand Prix|Italië]], [[São Paulo Grand Prix|São Paulo]], [[Katarse Grand Prix|Katar]] en [[Aboe Dhabi Grand Prix|Aboe Dhabi]] die naelrenformaat aanbied.&lt;ref&gt;{{cite news|last=Barretto|first=Lawrence|url=https://www.formula1.com/en/latest/article/whats-new-with-the-f1-sprint-in-2027.6UiqFIVYRoMSgPvAA8yiiZ|title=What's new with the F1 Sprint in 2027?|work=Formula 1|date=16 September 2026|access-date=29 September 2026}}&lt;/ref&gt;

{| class=&quot;wikitable&quot; border=&quot;1&quot; style=&quot;font-size: 80%&quot;
!GP nr.
!Ronde
![[Lys van Formule Een Grands Prix|Grand Prix]]
![[Lys van Formule Een-bane|Baan]]
!Plek
!Datum
|-
|{{middel|1173}}
!1
|[[Bahreinse Grand Prix|GP van Bahrein]]
|{{BH-VLAG}} [[Bahrein Internasionale Renbaan]]
|[[Sakhir]]
|14 Maart
|-
|{{middel|1174}}
!2
|[[Saoedi-Arabiese Grand Prix|GP van Saoedi-Arabië]]
|{{Vlagikoon|SAU}} [[Djedda-straatrenbaan]]
|[[Djedda]]
|21 Maart
|-
|{{middel|1175}}
!3
|[[Australiese Grand Prix|GP van Australië]]
|{{AU-VLAG}} [[Albert Park Renbaan]]
|[[Melbourne]]
|4 April
|-
|{{middel|1176}}
!4
|[[Japannese Grand Prix|GP van Japan]]
|{{JP-VLAG}} [[Suzuka Internasionale Renbaan]]
|Suzuka
|11 April
|-
|{{middel|1177}}
!5
|[[Chinese Grand Prix|GP van China]]
|{{CN-VLAG}} [[Shanghai Internasionale Renbaan]]
|[[Shanghai]]
|18 April
|-
|{{middel|1178}}
!6
|[[Miami Grand Prix|GP van Miami]]
|{{US-VLAG}} [[Miami International Autodrome]]
|[[Miami International Autodrome|Miami Gardens]] ([[Florida]])
|2 Mei
|-
|{{middel|1179}}
!7
|[[Kanadese Grand Prix|GP van Kanada]]
|{{CA-VLAG}} [[Gilles Villeneuve-renbaan]]
|[[Montreal]] ([[Quebec]])
|23 Mei
|-
|{{middel|1180}}
!8
|[[Monaco Grand Prix|GP van Monaco]]
|{{MC-VLAG}} [[Monaco-renbaan]]
|[[Monaco]]
|6 Junie
|-
|{{middel|1181}}
!9
|[[Portugese Grand Prix|GP van Portugal]]
|{{PT-VLAG}} Autódromo Internacional do Algarve
|[[Algarve|Portimão]]
|20 Junie
|-
|{{middel|1182}}
!10
|[[Britse Grand Prix|GP van Groot-Brittanje]]
|{{GB-VLAG}} [[Silverstone-renbaan]]
|Silverstone
|4 Julie
|-
|{{middel|1183}}
!11
|[[Oostenrykse Grand Prix|GP van Oostenryk]]
|{{AT-VLAG}} [[Red Bull Ring]]
|Spielberg
|11 Julie
|-
|{{middel|1184}}
!12
|[[Belgiese Grand Prix|GP van België]]
|{{BE-VLAG}} [[Circuit de Spa-Francorchamps]]
|Stavelot
|25 Julie
|-
|{{middel|1185}}
!13
|[[Hongaarse Grand Prix|GP van Hongarye]]
|{{HU-VLAG}} [[Hungaroring]]
|Mogyoród
|1 Augustus
|-
|{{middel|1186}}
!14
|[[Italiaanse Grand Prix|GP van Italië]]
|{{IT-VLAG}} [[Autodromo Nazionale di Monza]]
|Monza
|5 September
|-
|{{middel|1187}}
!15
|[[Spaanse Grand Prix|GP van Spanje]]
|{{ES-VLAG}} [[Circuito de Madring]]
|[[Madrid]]
|12 September
|-
|{{middel|1188}}
!16
|[[Azerbeidjanse Grand Prix|GP van Azerbeidjan]]
|{{AZ-VLAG}} [[Bakoe-straatrenbaan]]
|[[Bakoe]]
|26 September
|-
|{{middel|1189}}
!17
|[[Turkse Grand Prix|GP van Turkye]]
|{{TR-VLAG}} [[Istanbul Park-renbaan|Istanbul Park]]
|Tuzla
|3 Oktober
|-
|{{middel|1190}}
!18
|[[Singapoerse Grand Prix|GP van Singapoer]]
|{{SG-VLAG}} [[Marinabaai Straatrenbaan]]
|[[Singapoer]]
|10 Oktober
|-
|{{middel|1191}}
!19
|[[Verenigde State Grand Prix|GP van die Verenigde State]]
|{{US-VLAG}} [[Circuit of the Americas]]
|[[Austin, Texas|Austin]] ([[Texas]])
|24 Oktober
|-
|{{middel|1192}}
!20
|[[Meksikaanse Grand Prix|GP van Meksiko-Stad]]
|{{MX-VLAG}} [[Autódromo Hermanos Rodríguez]]
|[[Meksikostad]]
|31 Oktober
|-
|{{middel|1193}}
!21
|[[Brasiliaanse Grand Prix|GP van São Paulo]]
|{{BR-VLAG}} [[José Carlos Pace-renbaan]]
|[[São Paulo]]
|7 November
|-
|{{middel|1194}}
!22
|[[Las Vegas Grand Prix|GP van Las Vegas]]
|{{US-VLAG}} [[Las Vegas Straatrenbaan]]
|[[Las Vegas]] ([[Nevada]])
|20 November
|-
|{{middel|1195}}
!23
|[[Katarse Grand Prix|GP van Katar]]
|{{Vlagikoon|QAT}} [[Losail Internasionale Renbaan]]
|[[Lusail]]
|5 Desember
|-
|{{middel|1196}}
!24
|[[Aboe Dhabi Grand Prix|GP van Aboe Dhabi]]
|{{AE-VLAG}} [[Yas Marina-renbaan]]
|[[Yas-eiland|Yas]]
|12 Desember
|}

==Verwysings==
{{Verwysings|2}}

[[Kategorie:Formule Een-seisoene]]</text>
      <sha1>m45fezj0w9btwu2k48wz79ra8cebq2q</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Wit Terreur</title>
    <ns>0</ns>
    <id>470216</id>
    <revision>
      <id>2977151</id>
      <parentid>2976094</parentid>
      <timestamp>2026-10-09T19:21:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>131157</id>
      </contributor>
      <comment>Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>2977151</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="41387" sha1="rni6dm3jv6ncljbeo21i0jns1ztt597" xml:space="preserve">{{Kort beskrywing|Vervolging deur die Wit beweging tydens die Russiese Burgeroorlog}}
{{Inligtingskas gebeurtenis
| name = Wit Terreur
| image = Rastrel.jpg
| image_upright = 1
| alt = Die teregstelling van die lede van die streeksowjet van Aleksandrow Gai deur Kosakke onder bevel van ataman Aleksander Doetof, 1918.
| caption = Die teregstelling van die lede van die streeksowjet van Aleksandrow Gai deur [[Kosakke]] onder bevel van ataman Aleksander Doetof, 1918.
| native_name = Белый террор
| native_name_lang = ru
| duration = 1917-1923
| location = Voormalige [[Russiese Ryk]]
| type = [[Massamoord|Massamoorde]], teregstellings, [[pogrom]]me, politieke geweld, [[volksmoord]]
| motive = Antikommunisme, [[antisemitisme]] (die samesweringsteorie van die Joodse Bolsjewisme), Russiese nasionalisme, Russiese monargisme, politieke onderdrukking&lt;ref name=&quot;repression&quot;&gt;{{Cite book |last=Suny |first=Ronald |url=https://books.google.com/books?id=Nm7nDwAAQBAJ&amp;dq=Red+terror+consensus&amp;pg=PT319 |title=Red Flag Unfurled: History, Historians, and the Russian Revolution |publisher=Verso |year=2017 |isbn=978-1-78478-566-6 |quote=White Terror, claims the late historian of the Whites, Viktor G. Bortnevski &quot;was logically produced by a White political system of military dictatorship...&quot; Over a time, a disorganized but vicious policy of retaliation became a more systematic punitive-repressive policy, sanctioned by broad laws...}}&lt;/ref&gt; teen opposisie en teenstand&lt;ref name=&quot;o1&quot;&gt;{{Cite web |url=https://historyrussia.org/images/documents/shubin-10-voprosov-revolution.pdf |title=Великая российская революция |language=ru |trans-title=Die Groot Russiese Rewolusie}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;o2&quot;&gt;{{Cite web |url=https://old.bigenc.ru/domestic_history/text/1856714 |title=Бе́лый терро́р |language=ru |trans-title=Wit Terreur |archive-url=https://web.archive.org/web/20230123190232/https://old.bigenc.ru/domestic_history/text/1856714 |archive-date=23 Januarie 2023}}&lt;/ref&gt;
| target = [[Bolsjewis|Bolsjewiste]], [[Jode]], etniese minderhede
| blank_label = Oortreders
| blank_data = Die [[Wit beweging]] en die Russiese Staat
| deaths = Skattings wissel van 20&amp;nbsp;000&lt;ref name=&quot;est1&quot;&gt;{{Cite book |last1=Rinke |first1=Stefan |title=Revolutions and Counter-Revolutions: 1917 and Its Aftermath from a Global Perspective |last2=Wildt |first2=Michael |publisher=Campus Verlag |year=2017 |isbn=978-3-593-50705-7 |page=58 |quote=The number of victims of anti-Jewish pogroms is estimated to have been between 300,000 to 600,000; the victims of Bolshevik repression and pacification actions totaled up to 1.3 million, and those of the White Terror from somewhere between 20,000 and 100,000.}}&lt;/ref&gt; tot meer as 500&amp;nbsp;000, pogromme uitgesluit&lt;ref name=&quot;est3&quot; /&gt;
}}

Die '''Wit Terreur''' ([[Russies]]: Белый террор, ''Bjeli terror'') in die voormalige [[Russiese Ryk]] verwys na die geweld en [[Massamoord|massamoorde]] wat die [[Wit beweging]] en sy Russiese regerings tydens die [[Russiese Burgeroorlog]] (1917-1923) gepleeg het. Individuele dade teen die Bolsjewistiese bewind, soos [[Sluipmoord|sluipmoorde]], het minstens teen die einde van 1917 begin. Geweld op enige aansienlike skaal deur die Wittes het waarskynlik vroeg in 1918 begin en het voortgeduur totdat die Wittes van 1920 tot 1922 deur die [[Rooi Leër]] verslaan is. Anders as in die geval van die [[Rooi Terreur]] was daar geen formele dekreet wat die Wit Terreur aan die gang gesit het nie. Die Wit Terreur was in die [[Russiese Verre Ooste|Verre Ooste]] die ergste, onder krygshere soos Grigori Semjonof en baron Roman von Ungern-Sternberg.

Hoewel die Bolsjewiste se Rooi Terreur amptelik op 5 September 1918&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Blakemore |first=Erin |date=2 September 2020 |title=How the Red Terror set a macabre course for the Soviet Union |url=https://www.nationalgeographic.com/history/article/red-terror-set-macabre-course-soviet-union |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20210222175025/https://www.nationalgeographic.com/history/article/red%2Dterror%2Dset%2Dmacabre%2Dcourse%2Dsoviet%2Dunion |archive-date=22 Februarie 2021 |access-date=13 Julie 2021 |website=National Geographic |quote=The poet was just one of many victims of the Red Terror, a state-sponsored wave of violence that was decreed in Russia on September 5, 1918, and lasted until 1922.}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{harvnb|Melgunov|1927|p=202}}&lt;/ref&gt; as antwoord op verskeie beplande sluipmoorde op Bolsjewistiese leiers begin het,&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Liebman |first=Marcel |url=https://archive.org/details/leninismunderlen0000lieb_f2h6/page/313/mode/1up |title=Leninism under Lenin |publisher=J. Cape |year=1975 |isbn=978-0-224-01072-6 |location=Londen |pages=313-314}}&lt;/ref&gt; het geweldsvoorvalle deur Bolsjewiste en hul ondersteuners reeds sedert die [[Russiese Rewolusie (1917)|Oktober-rewolusie]] voorgekom.&lt;ref&gt;Beevor, Antony. ''Russia: Revolution and Civil War 1917–1921''. W&amp;N, 2022, bl. 137.&lt;/ref&gt; Volgens sommige Russiese historici was die Wit Terreur 'n reeks voorbedagte dade wat hul leiers gelei het;&lt;ref name=&quot;Tsvetkov&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Litvin2004&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;AtheistSociety&quot;&gt;{{Cite web |script-title=ru:Террор белой армии. Подборка документов |trans-title=Terreur van die Wit Leër, 'n keur uit dokumente |url=http://atheistkrot.narod.ru/2.3/prav19.html |publisher=Atheist Society |language=ru}}&lt;/ref&gt; dié siening word deur Russiese historici betwis wat dit as spontaan en ongeorganiseerd beskou.&lt;ref name=&quot;ТЕРРА-Книжный клуб2004&quot;&gt;{{Cite book |url=http://krotov.info/history/20/1910/felst_00.htm |publisher=ТЕРРА-Книжный клуб |year=2004 |isbn=5-275-00971-2 |location=Moskou |language=ru |script-title=ru:Красный террор в годы гражданской войны. По материалам Особой следственной комиссии по расследованию злодеяний большевиков |chapter=Предисловие |chapter-url=http://krotov.info/history/20/1910/felst_00.htm |archive-url=https://web.archive.org/web/20130723112117/http://krotov.info/history/20/1910/felst_00.htm |archive-date=23 Julie 2013 |access-date= 6 Oktober 2026 |url-status=dead}} Onder redaksie van die doktore in die geskiedenis J. G. Felsjtinski en G. I. Tsjernjawski.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Айрис-пресс2009&quot;&gt;{{Cite book |publisher=Iris Press |year=2009 |isbn=978-5-8112-3530-8 |series=Белая Россия |location=Moskou |pages=5-21 |language=ru |script-title=ru:Красный террор глазами очевидцев}} Samestelling, voorwoord en kommentaar deur S. W. Wolkof.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Zimina2006&quot;&gt;Зимина В. Д. Белое дело взбунтовавшейся России: Политические режимы Гражданской войны. 1917-1920 гг. Moskou: Rossiese Staatsuniversiteit vir die Geesteswetenskappe, 2006, bl. 38. {{ISBN|5-7281-0806-7}}.&lt;/ref&gt; Volgens sommige historici het die Wit Terreur van 'n ongeorganiseerde beleid tot 'n stelsel van politieke onderdrukking ontwikkel wat die Russiese Staat en sy stelsel van [[militêre diktatuur]] gesanksioneer het&lt;ref name=&quot;repression&quot; /&gt; en wat nie net op die Bolsjewiste nie, maar ook op lede van ander partye en op ander mense gemik was.&lt;ref name=&quot;o1&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;o2&quot; /&gt; Sommige historici meen die antisemitiese pogromme wat die Wittes gepleeg het, was deel van die Wit Terreur.&lt;ref name=&quot;Suny2017&quot; /&gt;

Volgens die historikus Ronald Suny is dit moeilik om totale skattings vir die Wit Terreur vas te stel, weens die rol van verskeie administrasies en die geweld wat ongedissiplineerde, onafhanklike anti-Bolsjewistiese magte gepleeg het. Suny het wel die hoër aandeel antisemitiese aanvalle deur die Wit militêre magte uitgelig, wat vir 17% van die pogromme in die loop van die Russiese Burgeroorlog verantwoordelik was (teenoor 8,5% vir die Rooi magte).&lt;ref name=&quot;Suny2017&quot;&gt;{{Cite book |last=Suny |first=Ronald |url=https://books.google.com/books?id=Nm7nDwAAQBAJ&amp;dq=Red+terror+consensus&amp;pg=PT319 |title=Red Flag Unfurled: History, Historians, and the Russian Revolution |publisher=Verso |year=2017 |isbn=978-1-78478-566-6 |pages=1-320}}&lt;/ref&gt;

==Vergelyking met die Rooi Terreur==
'n Aantal Westerse historici, soos Richard Pipes en Nicolas Werth (''The Black Book of Communism''), het die Rooi en die Wit Terreur teenoor mekaar gestel. Hulle beweer dat die Rooi Terreur 'n politieke strategie en 'n &quot;rewolusionêre&quot; middel was om die wêreld te herbou, ideologies sowel as instrumenteel, terwyl die Wit Terreur herstellend, arbitrêr en 'n tydelike maatreël was, blote &quot;onderdrukkende geweld&quot; om 'n vroeëre status quo te herstel.&lt;ref name=&quot;suny&quot;&gt;Ronald Suny. ''Red Flag Unfurled: History, Historians and the Russian Revolution''.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;holquist&quot;&gt;{{Cite web |url=https://www.history.upenn.edu/sites/default/files/Holquist.2003.Violent_Russia.pdf |title=Violent Russia, Deadly Marxism? Russia in the Epoch of Violence, 1905–21 |website=www.history.upenn.edu}}&lt;/ref&gt; Robert Conquest was daarvan oortuig dat &quot;ongekende terreur vir ideologies gemotiveerde pogings om die samelewing massaal en vinnig, teen sy natuurlike moontlikhede in, te omvorm, noodsaaklik moet lyk&quot;,&lt;ref name=&quot;reflections&quot;&gt;Robert Conquest, ''Reflections on a Ravaged Century'' (2000), {{ISBN|0-393-04818-7}}, bl. 101.&lt;/ref&gt; terwyl Werth geskryf het:
{{Blockquote|Die Bolsjewistiese terreurbeleid was meer sistematies, beter georganiseerd en op hele maatskaplike klasse gemik. Dit is bowendien voor die uitbreek van die burgeroorlog uitgedink en in die praktyk gebring. Die Wit Terreur is nooit op so 'n wyse gesistematiseer nie. Dit was byna sonder uitsondering die werk van afdelings wat buite beheer was en maatreëls getref het wat die militêre bevel, wat sonder veel sukses probeer het om as 'n regering op te tree, nie amptelik gemagtig het nie. As die pogromme, wat Denikin self veroordeel het, buite rekening gelaat word, was die Wit Terreur meestal 'n reeks vergeldings deur die polisie, wat as 'n soort militêre teenspioenasiemag opgetree het. Die Tsjeka en die Troepe vir die Interne Verdediging van die Republiek was 'n gestruktureerde en magtige onderdrukkingsinstrument van 'n heel ander orde, wat op die hoogste vlak steun van die Bolsjewistiese regime geniet het.&lt;ref&gt;{{harvnb|Werth, Bartosek et al.|1999|p=82}}&lt;/ref&gt;}}
[[Lêer:Who Rules Moscow.png|duimnael|regs|Antisemitiese Russiese propagandaplakkaat van die [[Wit beweging]], ''Wie regeer Moskou? Hier is hulle – Rooi Bolsjewiste, Kommuniste-Sosialiste, Proletariërs'' (1919), 'n karikatuur van die senior Bolsjewiste [[Jakof Swerdlof]] en [[Leon Trotsky]] met die Dawidster, wat die Bolsjewiste uitbeeld as Jode wat Russe onderdruk en na geld en mag streef]]
Peter Holquist en Joshua Sanborn verwerp dié opvatting.&lt;ref name=&quot;suny&quot; /&gt; Holquist het geskryf:
{{Blockquote|Wit geweld was moontlik minder gesentraliseerd en sistematies, maar dit het nie ideologiese grondslae ontbreek nie. 'n Mens sou hier 'n analogie met die Duitse ''[[Freikorps]]'' kon voorstel, wie se ideologie veel eerder 'n etos en 'n styl as 'n samehangende leerstelling was, maar daarom nie minder 'n ideologie nie. Dit is moeilik om te dink dat die slagting van tienduisende Jode deur die anti-Sowjet-leërs tydens die burgeroorloë ... sonder een of ander vorm van ideologie sou kon gebeur het, en veral sonder die venynige verband wat tussen Jode en kommuniste getrek is. Anti-Sowjet-bevelvoerders sowel as gewone soldate het geglo dat hulle geweet het wie hul vyande was, en hulle het eweneens geglo dat hulle geweet het wat hulle met sulke teenstanders moes doen. Wit bevelvoerders het hul krygsgevangenes gesif, dié wat hulle as onwenslik en onverbeterlik beskou het (Jode, Balte, Chinese, kommuniste) uitgesonder en hierdie individue later in groepe tereggestel, 'n proses wat die Wittes as &quot;filtrering&quot; beskryf het.&lt;ref name=&quot;holquist&quot; /&gt;}}
Volgens Sanborn was die terreur wat die Russiese Keiserlike Leër en die Wittes gepleeg het, net so &quot;rewolusionêr&quot; as hul Rooi eweknie:&lt;ref name=&quot;suny&quot; /&gt;
{{Blockquote|... in die geval van die Jode sien ons nie net die ontwikkeling van terreurpraktyke nie (soos die neem van gyselaars, desimering, massavergelding, massadeportasie, verkragting, roof en sadistiese, spektakulêr wrede geweld), maar ook dié van die maatskaplike bedoeling. Die opvallendste is dat Janoesjkewitsj se Stawka se pogings om materiaal oor Joodse gedrag in die leër te versamel, beklemtoon het dat bevelvoerders dit moes versamel om al die &quot;skade&quot; te bewys wat Jode vir die leër en die nasie ingehou het. Gegewe die toon en die uitsluitende fantasieë van die antisemitiese diskoers van voor sowel as tydens die oorlog, sien ons in die Joodse terreur 'n faset van die Wit Terreur wat nie bloot as 'n metode van militêre diktatuur, 'n vereiste van die oorlogsnood of selfs die brutaalste van teeninsurgensiestrategieë gesien kan word nie. Dit was prosesse wat die oorlogsatmosfeer geregverdig het, maar wie se visie ver in die naoorlogse tydperk ingereik het. Die gevolg is dat die Wit Terreur, soos die Keiserlike Leër se terreurveldtog van 1914 tot 1917, in sy terreur teen Jode rewolusionêr was, en wie weet, dit sou hierdie kern selfs verder kon gevoer het as hulle in die Burgeroorlog die oorhand gekry het.}}

Die Britse historikus Ronald Hingley meen die geskatte ongevalle wat met die Rooi Terreur verbind word, is weens die Wit Leër se [[propaganda]] oordryf, en dat 'n laer skatting van 50&amp;nbsp;000 &quot;nader aan die waarheid moet wees&quot; as &quot;1&amp;nbsp;700&amp;nbsp;000, wat 'n aansienlike oordrywing blyk te wees&quot;.&lt;ref&gt;{{Cite book |last1=Hingley |first1=Ronald |title=The Russian Secret Police: Muscovite, Imperial Russian and Soviet Political Security Operations 1565-1970 |chapter=7. The Cheka: 1917-1922 |date=30 Mei 2021 |publisher=Routledge |isbn=978-1-000-37135-2 |url=https://books.google.com/books?id=ARgoEAAAQBAJ&amp;dq=Red+terror%C2%A0Denikin+1%2C700%2C000&amp;pg=PT110 |language=en}}&lt;/ref&gt;

'n Aantal Russiese historici&lt;ref name=&quot;ТЕРРА-Книжный клуб2004&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Айрис-пресс2009&quot; /&gt; meen dat die term &quot;Wit Terreur&quot;, anders as die [[Rooi Terreur]] wat die Bolsjewiste as middel tot die vestiging van hul politieke oorheersing afgekondig het, in die [[Wit beweging]] tydens die [[Russiese Burgeroorlog|Burgeroorlog]] geen wetgewende of propagandistiese goedkeuring gehad het nie. Historici erken dat die Wit leërs nie vreemd was aan die wreedheid wat met die oorlog saamgegaan het nie, maar hulle meen dat die &quot;swart bladsye&quot; van die Wit leërs fundamenteel van die [[Bolsjewis|Bolsjewiste]] se beleid verskil het:

* Die Wittes het nie organisasies geskep wat met die Bolsjewistiese buitengewone kommissies ([[Tsjeka]]) en rewolusionêre tribunale vergelykbaar was nie;
* Die leiers van die Wit beweging het nooit tot massaterreur, tot teregstellings op maatskaplike gronde of tot die neem en teregstelling van gyselaars opgeroep as die vyande nie aan bepaalde eise gehoor gegee het nie;
* Die lede van die Wit beweging het geen ideologiese of praktiese noodsaak in die uitvoering van massaterreur gesien nie. Hulle was daarvan oortuig dat die doel van die Wittes se krygsoperasies nie 'n oorlog teen breë massas of maatskaplike klasse was nie, maar 'n oorlog teen 'n [[Kommunistiese Party van die Sowjetunie|klein party]] wat die mag in Rusland [[Russiese Rewolusie (1917)|gegryp]] het en die sosio-ekonomiese en politieke toestand sowel as die marktoestande in hul eie belang tot bereiking van hul doel gebruik het, en wat ook die veranderinge in die gemoed van die laer klasse van die Russiese samelewing gemanipuleer het.&lt;ref name=&quot;ТЕРРА-Книжный клуб2004&quot; /&gt;

'n Aantal navorsers meen die eienaardigheid van die Wit Terreur was sy ongeorganiseerde, spontane aard, en dat dit nie tot die rang van staatsbeleid verhef is nie, nie as middel tot die intimidasie van die bevolking opgetree het nie en nie as middel tot die vernietiging van maatskaplike klasse of etniese groepe ([[Kosakke]], Kalmukke) gedien het nie, iets wat die Bolsjewiste wel gedoen het.&lt;ref name=&quot;Zimina2006&quot; /&gt;

Terselfdertyd wys 'n aantal Russiese historici daarop dat die bevele wat hoë amptenare van die Wit beweging uitgereik het, sowel as die wetgewende handelinge van die Wit regerings, van die militêre en politieke owerhede se sanksionering van onderdrukkende optrede en terreurdade teen die Bolsjewiste en die bevolking wat hulle gesteun het, getuig, en van die rol daarvan in die intimidasie van die bevolking van beheerde gebiede.&lt;ref name=&quot;Tsvetkov&quot;&gt;Цветков В. Ж. Белый террор — преступление или наказание? Эволюция судебно-правовых норм ответственности за государственные преступления в законодательстве белых правительств в 1917-1922 гг.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Litvin2004&quot;&gt;Литвин А. Красный и белый террор в России 1918-1922 гг. Moskou: Eksmo, 2004, 448 bl. {{ISBN|5-87849-164-8}}.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;AtheistSociety&quot; /&gt;

Die doktor in die geskiedkundige wetenskappe G. A. Troekan merk op dat Sowjet-skrywers hoofsaaklik op die Wit Terreur gekonsentreer het, terwyl baie moderne skrywers wat met die Wit beweging simpatiseer, die teenoorgestelde doen. Volgens Troekan was daar in die gebiede wat die Wittes beset het egter nie minder gruweldade en vergrype as in Bolsjewisties beheerde gebied nie.&lt;ref&gt;Верховный правитель России: Документы и материалы следственного дела адмирала А. В. Колчака. Voorwoord deur G. A. Troekan. Instituut vir Russiese Geskiedenis van die Russiese Akademie van Wetenskappe, Moskou, 2003, 722 bl.&lt;/ref&gt;

==Aantal sterftes==
Dietrich Beyrau skat die slagoffers van die Wit Terreur, die slagoffers van die [[pogrom]]me uitgesluit, op tussen 20&amp;nbsp;000 en 100&amp;nbsp;000 mense, teenoor &quot;tot 1,3&amp;nbsp;miljoen&quot; van die Rooi Terreur,&lt;ref name=&quot;est1&quot; /&gt; terwyl Jonathan Smele die Russiese historikus W. Erlichman se skattings van 300&amp;nbsp;000 slagoffers van die Wit Terreur teenoor 1&amp;nbsp;200&amp;nbsp;000 van die Rooi Terreur aanhaal.&lt;ref name=&quot;est2&quot;&gt;{{Cite book |last1=Smele |first1=Jonathan |title=Historical Dictionary of the Russian Civil Wars, 1916-1926 |publisher=Rowman &amp; Littlefield Publishers |year=2015 |isbn=978-1-4422-5281-3}}&lt;/ref&gt;{{rp|253}} Smele merk self ook op dat die aantal slagoffers sonder twyfel in die tienduisende is, maar dat 'n presiese skatting waarskynlik nooit bekend sal wees nie; hy skat dit tog laer as die Rooi Terreur, omdat die Bolsjewiste oor groter bevolkings as die Wittes beheer gehad het.&lt;ref name=&quot;est2&quot; /&gt;{{rp|1316-1317}}

Die Russiese historikus Nikita Ratkofski meen die aantal slagoffers van die Wit Terreur kan, pogromme uitgesluit, meer as 500&amp;nbsp;000 wees, en merk op dat volgens die Tsjeka se skatting wat tydens die 1920-verhoor van Koltsjak se ministers voorgelê is, minstens 25&amp;nbsp;000 mense tussen 1918 en 1919 in die [[Jekaterinburg]]-provinsie alleen deur die Koltsjak-regime tereggestel is.&lt;ref name=&quot;est3&quot;&gt;{{Cite book |author=Никита Ратьковский |title=Хроника белого террора в России. Репрессии и самосуды (1917-1920 гг.) |publisher=Алгоритм |year=2018 |isbn=978-5-906995-62-9 |page=21}}&lt;/ref&gt;

Ronald Suny het gesê die ongevalle van die Wit Terreur was waarskynlik laer as dié van die Rooi Terreur (op tussen 50&amp;nbsp;000 en 140&amp;nbsp;000 geskat) as dit tot die gruweldade van die Wit beweging alleen beperk word, maar dit sou dié syfer oortref as anti-Sowjet-volksgeweld en Joodse pogromme, soos dié van Symon Petljoera se magte, by die dodetal ingereken word.&lt;ref name=&quot;Suny2017&quot; /&gt;

Die [[Verenigde Nasies]] se Whitaker-verslag van 1985 het as 'n moderne voorbeeld van [[volksmoord]] aangevoer dat 100&amp;nbsp;000 tot 250&amp;nbsp;000 Jode in meer as 2&amp;nbsp;000 pogromme deur 'n mengsel van Wittes, Kosakke en Oekraïense nasionaliste doodgemaak is.&lt;ref name=&quot;Whitaker1985&quot;&gt;{{Cite web |title=UN Whitaker Report on Genocide, 1985, paragraphs 14 to 24 pages 5 to 10 |url=http://www.preventgenocide.org/prevent/UNdocs/whitaker/section5.htm |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20190613150627/http://www.preventgenocide.org/prevent/UNdocs/whitaker/section5.htm |archive-date=13 Junie 2019 |website=preventgenocideinternational}}&lt;/ref&gt;

==Suidelike en westelike Rusland==
[[Lêer:Бахмут 1919 тіла в'язнів.jpg|duimnael|Lyke van gevangenes in Bachmoet wat Denikin se troepe vergiftig het, 1919]]
[[Lêer:Fasov 1919 pogrom.jpg|duimnael|Die nadraai van 'n pogrom in Fastiv, 1919]]

Talle pogromme is tydens die Russiese Burgeroorlog gepleeg, ook deur die Wittes. Die Verenigde Nasies se Whitaker-verslag van 1985 het aangevoer dat 100&amp;nbsp;000 tot 250&amp;nbsp;000 Jode in meer as 2&amp;nbsp;000 pogromme deur 'n mengsel van Wittes, Kosakke en Oekraïense nasionaliste doodgemaak is.&lt;ref name=&quot;Whitaker1985&quot; /&gt; Tienduisende Jode het sonder 'n dak oor hul kop gebly en duisende het slagoffers van ernstige siekte geword.&lt;ref&gt;{{harvnb|Mayer|2002|pp=505-506}}&lt;/ref&gt;

Moderne skattings van Joodse sterftes tydens die Russiese Burgeroorlog is laer. Tussen 1918 en 1921 is altesaam 1&amp;nbsp;236 pogromme teen Jode in 524 dorpe in [[Oekraïne]] gepleeg. Skattings van die aantal Jode wat in hierdie pogromme doodgemaak is, wissel van 30&amp;nbsp;000 tot 60&amp;nbsp;000.&lt;ref&gt;«Нариси з історії та культури євреїв України» (''Geskiedenis en kultuur van die Jode in Oekraïne''), Doech i Litera, Kiëf, 2008, bl. 128-135.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;D. Vital. ''Zionism: the crucial phase''. Oxford University Press, 1987, bl. 359.&lt;/ref&gt; Van die 1&amp;nbsp;236 aangetekende pogromme en vergrype is 493 deur soldate van die Oekraïense Volksrepubliek onder bevel van Symon Petljoera uitgevoer, 307 deur onafhanklike Oekraïense krygshere, 213 deur Denikin se leër, 106 deur die [[Rooi Leër]] en 32 deur die Poolse leër.&lt;ref&gt;R. Pipes. ''A Concise History of the Russian Revolution''. Vintage Books, 1996, bl. 262.&lt;/ref&gt; Ronald Suny skat dat 35&amp;nbsp;000 tot 150&amp;nbsp;000 sterftes onder Jode in die Russiese Burgeroorlog voorgekom het, waarvan sowat 17% aan die Wit leërs toegeskryf kan word, terwyl die res aan die Oekraïners onder Petljoera (40%), ander Oekraïense magte (25%) en die Bolsjewiste (8,5%) toegeskryf word.&lt;ref name=&quot;Suny2017&quot; /&gt;

Nadat Lawr Kornilof in April 1918 gesneuwel het, het die leierskap van die Vrywilligersleër op Anton Denikin oorgegaan. Onder die Denikin-regime het die pers gereeld tot geweld teen Jode aangespoor. 'n Proklamasie deur een van Denikin se generaals het mense byvoorbeeld aangehits om hulle &quot;te bewapen&quot; en so &quot;die bose mag wat in die harte van Joodse kommuniste leef&quot; uit te roei. In die dorpie Fastiv alleen het Denikin se Vrywilligersleër meer as 1&amp;nbsp;500 Jode vermoor, meestal bejaardes, vroue en kinders.

In die Donprovinsie is die Sowjet-regering deur 'n Kosakke-regime onder leiding van Pjotr Krasnof verdryf. Sowat 25&amp;nbsp;000 tot 40&amp;nbsp;000 mense is deur Krasnof se Wit Kosakke tereggestel, wat voortgeduur het totdat die Rooi Leër die streek ná sy oorwinning by Tsaritsyn verower het.&lt;ref&gt;{{Cite web |last1=Manaev |first1=Georgy |date=29 Maart 2014 |title=Between a rock and a hard place: The Cossacks' century of struggle |url=https://www.rbth.com/arts/2014/03/29/between_a_rock_and_a_hard_place_the_cossacks_century_of_struggle_35465.html |access-date=3 Oktober 2022 |website=Russia Beyond}}&lt;/ref&gt;

Toe die Wittes in 1918 die Noordelike Gebied met 'n bevolking van sowat 400&amp;nbsp;000 mense beheer het, is meer as 38&amp;nbsp;000 na gevangenisse gestuur. Van hulle is sowat 8&amp;nbsp;000 tereggestel, terwyl nog duisende weens [[marteling]] en siekte gesterf het.&lt;ref&gt;Litwin, bl. 154.&lt;/ref&gt;

==Oostelike Rusland==
Nadat admiraal [[Aleksander Koltsjak]] in November 1918 die mag in [[Siberië]] gegryp het, het hy 'n beleid gevolg waarvolgens rewolusionêre sowel as sosialiste van verskeie faksies vervolg is. Koltsjak se regering het op 3 Desember 1918 'n breed gestelde dekreet uitgereik wat artikels van die strafkode van die keiserlike Rusland gewysig het &quot;ten einde die stelsel en die bewind van die Opperheerser te bewaar&quot;. Artikels 99 en 100 het die [[doodstraf]] vir sluipmoordpogings op die Opperheerser en vir pogings om die owerhede omver te werp, ingestel. Ingevolge artikel 103 was &quot;beledigings, geskrewe, gedruk en mondeling, met gevangenisstraf strafbaar&quot;. Ingevolge artikel 329 was burokratiese sabotasie met 15 tot 20 jaar dwangarbeid strafbaar.&lt;ref name=&quot;Tsvetkov&quot; /&gt; Verdere dekrete het gevolg wat nog meer mag verleen het. Op 11 April 1919 het die Koltsjak-regering Regulasie 428 aangeneem, &quot;Oor die gevare vir die openbare orde weens bande met die Bolsjewistiese opstand&quot;, wat in die [[Omsk]]se koerant ''Omsk Gazette'' (nr. 188 van Julie 1919) gepubliseer is. Dit het 'n termyn van vyf jaar gevangenisstraf bepaal vir &quot;individue wat weens hul bande op enige wyse met die Bolsjewistiese opstand as 'n bedreiging vir die openbare orde beskou word&quot;. In die geval van 'n ongemagtigde terugkeer uit verbanning kon vier tot agt jaar dwangarbeid volg. Artikels 99 tot 101 het die doodstraf, dwangarbeid en gevangenisstraf sowel as onderdrukking deur militêre howe toegelaat, en hulle het ook geen ondersoekkommissies ingestel nie.&lt;ref name=&quot;Tsvetkov&quot; /&gt;

'n Uittreksel uit die bevel van generaal Sergei Rosanof, van die regering van die Jenisei-distrik in die [[Irkoetsk]]-provinsie, lui:

{{Blockquote|Dié dorpe wie se bevolking troepe met wapens tegemoetgaan, brand die dorpe af en skiet die volwasse mans sonder uitsondering dood. Indien gyselaars in gevalle van weerstand teen regeringstroepe geneem word, skiet die gyselaars sonder genade dood.&lt;ref name=&quot;Tsvetkov&quot; /&gt;}}

D. Rakof, 'n lid van die Sentrale Komitee van die regse Sosialiste-Rewolusionêre, het oor die terreur van Koltsjak se magte geskryf:

{{Blockquote|Omsk het net van afgryse verstyf. In 'n tyd toe die vroue van dooie kamerade dag en nag in die sneeu na lyke gesoek het, was ek onbewus van die afgryse agter die mure van die wagkamer. Minstens 2&amp;nbsp;500 mense is doodgemaak. Hele waens vol lyke is na 'n stad gery, soos lam- en varkkarkasse in die winter. Dié wat gely het, was hoofsaaklik soldate van die garnisoen en die werkers.&lt;ref&gt;Litwin, bl. 160.&lt;/ref&gt;}}

Selfs die Tsjeggo-Slowake, wat die anti-Bolsjewistiese opstand in Siberië gelei het, was oor Koltsjak se regime in Omsk ontsteld. Op 15 November 1919 het hulle 'n memorandum aan die Geallieerde verteenwoordigers in [[Wladiwostok]] oorhandig:

{{Blockquote|Die militêre owerhede van die Regering van Omsk laat misdadige dade toe wat die hele wêreld sal laat steier. Die afbrand van dorpe, die moord op massas vreedsame inwoners en die doodskiet van honderde mense met demokratiese oortuigings, en ook van dié wat bloot van politieke ontrouheid verdink word, kom daagliks voor.&lt;ref name=&quot;CurrentHistory1920&quot;&gt;{{Cite journal |date=1 Januarie 1920 |title=Russia's War with Bolshevism: Military Power of the Soviet Government Shows Marked Gains on All Fronts |journal=Current History |volume=11:2 |issue=1 |page=93 |doi=10.1525/curh.1920.11P2.1.87 |via=University of California Press}}&lt;/ref&gt;}}

Twee dae later het generaal Radola Gajda 'n opstand in Wladiwostok teen Koltsjak se gesag gelei.&lt;ref name=&quot;CurrentHistory1920&quot; /&gt;

In die Oeral, Siberië en die Verre Ooste het verskeie Kosakke-krygshere buitengewone wreedheid gepleeg: B. Annenkof, A. Doetof, G. Semjonof en I. Kalmykof. Tydens die verhoor teen Annenkof is getuienis oor die beroof van boere en oor gruweldade gelewer wat onder die slagspreuk gepleeg is: &quot;Ons het geen beperkings nie! God is met ons en ataman Annenkof: kap regs en links!&quot;&lt;ref&gt;Litwin, bl. 174.&lt;/ref&gt; In September 1918, tydens die onderdrukking van boereopstande in die Slawgorod-distrik, het Annenkof tot 500 mense gemartel en doodgemaak. Die dorpie Tsjorny Dol is afgebrand, waarna boere gemartel en doodgeskiet is, ook die vroue en kinders van die boere. Meisies van Slawgorod en die omliggende gebiede is na Annenkof se trein gebring, [[verkragting|verkrag]] en toe doodgeskiet. Volgens 'n ooggetuie het Annenkof hom aan brutale marteling oorgegee: slagoffers se oë is uitgesteek, hul tonge en stroke van hul rug is afgesny, hulle is lewend begrawe of aan perde vasgemaak. In Semipalatinsk het Annenkof gedreig om elke vyfde inwoner dood te skiet as die stad weier om skadeloosstelling te betaal.&lt;ref name=&quot;Litvin p175&quot;&gt;Litwin, bl. 175.&lt;/ref&gt;

Nadat ataman Doetof op 9 Mei 1918 die dorpie Aleksandrow Gai verower het, is bykans 2&amp;nbsp;000 man van die Rooi Leër lewend begrawe. Meer as 700 mense uit die dorpie is tereggestel. Ná die verowering van Troitsk, [[Orenburg]] en ander stede is 'n terreurbewind oor 6&amp;nbsp;000 mense ingestel, waarvan 500 net tydens ondervragings doodgemaak is. In [[Tsjeljabinsk]] het Doetof se manne meer as 9&amp;nbsp;000 mense tereggestel of na Siberiese gevangenisse gedeporteer. In Troitsk het Doetof se manne in die eerste weke ná die verowering van die stad sowat 700 mense doodgeskiet. In Ilek het hulle meer as 400 doodgemaak. Hierdie massateregstellings was tipies van Doetof se Kosakke-troepe.&lt;ref name=&quot;Ratkovsky p105&quot;&gt;Ratkofski, bl. 105.&lt;/ref&gt; Doetof se uitvoerende bevel van 4 Augustus 1918 het die doodstraf vir die ontduiking van militêre diens en selfs vir passiewe weerstand teen die owerhede op sy gebied opgelê.&lt;ref name=&quot;Litvin p175&quot; /&gt; In een distrik van die Oeralstreek het Doetof se manne in Januarie 1918 meer as 1&amp;nbsp;000 mense doodgemaak.&lt;ref name=&quot;Ratkovsky p105&quot; /&gt; Op 3 April 1919 het die Kosakke-krygsheer sy troepe beveel om vir die geringste betoon van opposisie te skiet en gyselaars te neem. In die dorpie Sacharnaja het Doetof se manne 'n hospitaal met honderde pasiënte van die Rooi Leër afgebrand.&lt;ref name=&quot;Ratkovsky p105&quot; /&gt;

Die Semjonof-regime in Transbaikalië is deur massaterreur en teregstellings gekenmerk. Meer as 1&amp;nbsp;600 mense is doodgeskiet. Semjonof het self in die hof erken dat sy troepe dorpe afgebrand het. Elf permanente doodshuise is opgerig waar verfynde vorme van marteling toegepas is.&lt;ref&gt;{{Cite encyclopaedia |script-title=ru:Семёновщина |encyclopedia=Большая советская энциклопедия |edition=3de |language=ru}}&lt;/ref&gt; Semjonof het persoonlik toesig oor die martelkamers gehou, waarin sowat 6&amp;nbsp;500 mense vermoor is.&lt;ref&gt;Litwin, bl. 176.&lt;/ref&gt;

Majoor-generaal William S. Graves, wat die [[Siberiese ingryping|Noord-Amerikaanse besettingsmagte in Siberië]] aangevoer het, het getuig:

{{Blockquote|Semjonof en Kalmykof se soldate het, onder beskerming van Japannese troepe, soos wilde diere deur die land gestroop en die mense doodgemaak en beroof, en [[Japan]] kon hierdie moorde enige dag laat ophou het as dit wou. As vrae oor hierdie brutale moorde gestel is, was die antwoord dat die mense wat vermoor is, Bolsjewiste was, en hierdie verklaring het die wêreld blykbaar tevrede gestel. Toestande in Oos-Siberië is as afgryslik voorgestel, en die lewe was daar die goedkoopste ding. Daar is afgryslike moorde gepleeg, maar dit is nie deur die Bolsjewiste gepleeg nie, soos die wêreld glo. Ek is goed aan die veilige kant as ek sê dat die anti-Bolsjewiste vir elkeen wat die Bolsjewiste doodgemaak het, honderd mense in Oos-Siberië doodgemaak het.&lt;ref&gt;William S. Graves. ''America's Siberian Adventure, 1918–1920''. Arno Press, 1971, bl. 108.&lt;/ref&gt;}}

==In die letterkunde==
Baie Sowjet-skrywers het oor die heldhaftigheid van die Russiese volk in die bestryding van die Wit Terreur geskryf. Romans sluit Foermanof se ''Tsjapajef'', Serafimowitsj se ''Die ysterstroom'' en Fadejef se ''Die neerlaag'' in. Baie van die vroeë kortverhale en romans van Sjolochof, Leonof en Fedin is aan hierdie tema gewy.&lt;ref&gt;R. N. Chakravarti &amp; A. K. Basu. ''Soviet Union: Land and People''. Northern Book Centre, 1987, bl. 83.&lt;/ref&gt;

In Nikolai Ostrofski se outobiografiese roman&lt;ref&gt;{{Cite web |script-title=ru:Музей Николая Островского г. Москва |trans-title=Nikolai Ostrofski-museum, Moskou |url=http://www.ostrovskiy-memory.info/muzey_moskva |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170716171511/http://www.ostrovskiy-memory.info/muzey_moskva |archive-date=16 Julie 2017 |access-date=3 November 2012 |language=ru}}&lt;/ref&gt; ''Hoe die staal getemper is'' word episodes van die Wit Terreur deur anti-Sowjet-eenhede in Wes-Oekraïne gedokumenteer.

In sy boek ''Terrorism and Communism: A Reply to Karl Kautsky'' het [[Leon Trotsky|Trotsky]] aangevoer dat die terreurbewind met die Wit Terreur onder die Witgardiste begin het en dat die Bolsjewiste met die Rooi Terreur daarop geantwoord het.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Kline |first=George L. |title=The Trotsky Reappraisal |publisher=Edinburgh University Press |year=1992 |isbn=978-0-7486-0317-6 |editor-last=Brotherstone |editor-first=Terence |page=158 |chapter=In Defence of Terrorism |editor-last2=Dukes |editor-first2=Paul}}&lt;/ref&gt;

==Gedenktekens vir slagoffers van die Wit Terreur==
[[Lêer:Mass grave of the Red Army, the underground movement and the partisans, 1918-1920..jpg|duimnael|regs|Die oorskot van 100 slagoffers van die Wit Terreur is op 'n plein in [[Simferopol]] begrawe.]]

Tydens die Sowjet-tydperk is 'n aansienlike aantal monumente aan slagoffers van die Wit Terreur gewy. Die meeste monumente is in Rusland opgerig, hoofsaaklik as gedenktekens of op sigbare plekke in dorpe en stede.&lt;ref name=&quot;MBUVolgograd&quot;&gt;{{Cite web |script-title=ru:Памятники и достопримечательности Волгограда |trans-title=Monumente en besienswaardighede van Wolgograd |url=http://monument.volgadmin.ru/start.asp?np=3-11 |publisher=MBU &quot;Stedelike Inligtingsentrum&quot; |language=ru}}&lt;/ref&gt;

Sedert 1920 staan die sentrale plein in [[Wolgograd|Tsaritsyn]] as die &quot;Plein van Gevalle Vegters&quot; bekend, waar die oorskot van 55 slagoffers van die Wit Terreur begrawe is. 'n Monument wat in 1957 in swart en rooi graniet opgerig is, dra die inskripsie: &quot;Aan die vryheidsvegters van Rooi Tsaritsyn. Hier is die heldhaftige verdedigers van Rooi Tsaritsyn begrawe wat in 1919 deur Witgardistiese slagters brutaal gemartel is.&quot;&lt;ref name=&quot;MBUVolgograd&quot; /&gt;

'n Monument vir slagoffers van die Wit Terreur staan in Wyborg. Dit is in 1961 naby die Leningradse Grootpad opgerig om 600 mense te gedenk wat met 'n [[masjiengeweer]] doodgeskiet is.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Скульптура Выборга |trans-title=Die beeldhoukuns van Wyborg |url=http://www.vyborgcity.ru/text/text_24.htm |website=Выборга (Wyborg)}}&lt;/ref&gt;

Die monument &quot;Ter Nagedagtenis van die Slagoffers van die Wit Terreur&quot; in [[Woronezj]] staan in 'n park naby die streek se Nikitinskaja-biblioteke. Die monument is in 1920 op die plek onthul waar Mamantof se troepe in 1919 openbare teregstellings uitgevoer het.

In [[Sewastopol]], in 15de Bastionstraat, is daar 'n &quot;Kommunardebegraafplaas en slagoffers van die Wit Terreur&quot;. Die begraafplaas is na die lede van die kommunistiese ondergrondse beweging vernoem wat die Wittes in 1919 en 1920 doodgemaak het.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Кладбище Коммунаров |trans-title=Kommunardebegraafplaas (5de Bastionstraat) |url=http://sevmonument.ru/readarticle.php?article_id=142 |language=ru |script-website=ru:Памятники Севастополя |trans-website=Die monumente van Sewastopol}}&lt;/ref&gt;

In die stad Slawgorod in die Altaikrai staan 'n monument vir deelnemers aan die Tsjornodolski-opstand en hul families wat slagoffers van ataman Annenkof se Wit Terreur geword het.&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Cherniavsky |first=Svetlana |date=19 September 2006 |script-title=ru:Памятник борцам революции, ставшим жертвами белого террора, нуждается в серьёзной реконструкции |trans-title=Die monument vir die vegters van die rewolusie wat slagoffers van die Wit Terreur geword het, het ernstige herstelwerk nodig |url=http://slavgorod.ru/old/news/news.php?id=1248 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160306190125/http://slavgorod.ru/old/news/news.php?id=1248 |archive-date=6 Maart 2016 |access-date=2 Oktober 2013 |language=ru |script-work=ru:Славгородские вести |trans-work=Slawgorodskije westi}}&lt;/ref&gt;

==Sien ook==
{{Portaal|Rusland}}
* [[Rooi Terreur]]

==Verwysings==

===Notas===
{{Verwysings|25em}}

===Bibliografie===
{{Refbegin|30em}}
* {{Cite book |last=Bisher |first=Jamie |title=White Terror: Cossack Warlords of the Trans-Siberian |publisher=Routledge |year=2005 |isbn=978-0-203-34186-5}}
* {{Cite journal |last=Bortnevski |first=Viktor G. |year=1993 |title=White Administration and White Terror (The Denikin Period) |journal=The Russian Review |publisher=Wiley |volume=52 |issue=3 |pages=354-366 |doi=10.2307/130735 |issn=0036-0341 |jstor=130735}}
* {{Cite journal |last=Holquist |first=Peter |year=2003 |title=Violent Russia, Deadly Marxism? Russia in the Epoch of Violence, 1905-21 |journal=Kritika: Explorations in Russian and Eurasian History |publisher=MUSE |volume=4 |issue=3 |pages=627-652 |doi=10.1353/kri.2003.0040 |issn=1538-5000}}
* {{Cite book |last=Lincoln |first=W. Bruce |title=Red Victory |publisher=Da Capo |year=1999 |isbn=978-0-306-80909-5 |location=New York |orig-date=1989}}
* {{Cite book |last=Mawdsley |first=Evan |title=The Russian Civil War |publisher=Pegasus |year=2007 |isbn=978-1-933648-15-6 |orig-date=1987}}
* {{Cite book |last=Mayer |first=Arno J. |url=https://books.google.com/books?id=B0jHwhsSNfQC |title=The Furies: Violence and Terror in the French and Russian Revolutions |publisher=Princeton University Press |year=2002 |isbn=0-691-09015-7}}
* {{Cite journal |last=Melgunov |first=Sergei Petrovich |date=November 1927 |title=The Record of the Red Terror |journal=Current History |volume=27 |issue=2 |pages=198-205 |doi=10.1525/curh.1927.27.2.198 |jstor=45332605}}
* {{Cite journal |last=Novikova |first=Liudmila G. |year=2013 |title=Russia's Red Revolutionary and White Terror, 1917-1921: A Provincial Perspective |journal=Europe-Asia Studies |publisher=Informa |volume=65 |issue=9 |pages=1755-1770 |doi=10.1080/09668136.2013.842362 |issn=0966-8136}}
* {{Cite journal |last=Sanborn |first=Joshua |year=2010 |title=The Genesis of Russian Warlordism: Violence and Governance during the First World War and the Civil War |journal=Contemporary European History |publisher=Cambridge University Press |volume=19 |issue=3 |pages=195-213 |doi=10.1017/S0960777310000123 |issn=0960-7773 |jstor=20749809}}
* {{Cite book |last1=Werth |first1=Nicolas |last2=Bartosek |first2=Karel |last3=Panné |first3=Jean-Louis |last4=Margolin |first4=Jean-Louis |last5=Paczkowski |first5=Andrzej |last6=Courtois |first6=Stéphane |year=1999 |title=Black Book of Communism: Crimes, Terror, Repression |publisher=Harvard University Press |isbn=0-674-07608-7 |ref=CITEREFWerth, Bartosek et al.1999}}
{{Refeindig}}

'''In Russies'''
* А. Литвин. Красный и белый террор 1918-1922. Moskou: Эксмо, 2004 [hersiene tweede uitgawe; eerste uitgawe 1995] (A. Litwin, ''Rooi en Wit Terreur van 1918-1922'', Eksmo, 2004) {{in taal|ru}}
* Цветков В. Ж. Белый террор — преступление или наказание? Эволюция судебно-правовых норм ответственности за государственные преступления в законодательстве белых правительств в 1917-1922 гг. (Tswetkof, W. Zj., ''Wit Terreur: misdaad of straf? Die ontwikkeling van geregtelike en regsnorme vir aanspreeklikheid vir misdade teen die staat in die wetgewing van die Wit regerings van 1917 tot 1922'') {{in taal|ru}}
* И. С. Ратьковский. [http://www.pseudology.org/Abel/PetroVchk1918_RedTerror.pdf Красный террор и деятельность ВЧК в 1918 году]. Sint Petersburg: Uitgewery van die Universiteit van Sint Petersburg, 2006 (Ratkofski, I. S., ''Die Rooi Terreur en die werksaamhede van die Tsjeka in 1918'', 2006, {{ISBN|5-288-03903-8}}) {{in taal|ru}}
* П. А. Голуб. Белый террор в России (1918-1920 гг.). Moskou: Патриот, 2006, 479 bl. (Goloeb, P. A., ''Wit Terreur in Rusland (1918-1920)'', Patriot, 2006, {{ISBN|5-7030-0951-0}}) {{in taal|ru}}
* Зимина В. Д. Белое дело взбунтовавшейся России: Политические режимы Гражданской войны. 1917-1920 гг. Moskou: Rossiese Staatsuniversiteit vir die Geesteswetenskappe, 2006, 467 bl. (Zimina, W. D., ''Die Wit saak van 'n opstandige Rusland: politieke regimes van die Burgeroorlog, 1917-1920'', 2006, {{ISBN|5-7281-0806-7}}) {{in taal|ru}}

==Verdere leeswerk==
* {{Cite journal |last=Bortnevski |first=Viktor G. |date=Julie 1993 |title=White Administration and White Terror (The Denikin Period) |journal=Russian Review |volume=52 |issue=3 |pages=354-366 |doi=10.2307/130735 |jstor=130735}}

[[Kategorie:Russiese Rewolusie]]
[[Kategorie:Geskiedenis van Rusland]]
[[Kategorie:Antisemitisme]]</text>
      <sha1>rni6dm3jv6ncljbeo21i0jns1ztt597</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Arseentrioksied</title>
    <ns>0</ns>
    <id>470235</id>
    <revision>
      <id>2977187</id>
      <parentid>2976709</parentid>
      <timestamp>2026-10-10T06:24:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jcwf</username>
        <id>4</id>
      </contributor>
      <origin>2977187</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4786" sha1="iyahvshm6tow5j7gvi2m4yc16uzx8sl" xml:space="preserve">{{Chemiekas2
|formule= {{chem|As|2|O|3}}
|CASNo=1327-53-3&lt;ref name=&quot;FS&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.fishersci.com/store/msds?partNumber=AC211040250&amp;productDescription=ARSENIC+%28III%29+OXIDE%2C+P.A+25GR&amp;vendorId=VN00032119&amp;countryCode=US&amp;language=en|title=MSDS|publisher=Fisher|access-date=5 Oktober 2026}}&lt;/ref&gt;
|Voorkoms= beige vastestof&lt;ref name=&quot;FS&quot;/&gt; 
|Reuk=Reukloos &lt;ref name=&quot;FS&quot;/&gt;
|Reukdrempel=
|Flitspunt=nie-brandbaar
|MolereMassa=197,84 [g/mol]&lt;ref name=&quot;FS&quot;/&gt;
|Kookpunt= 
|Digtheid=3,96 [Mg/m&lt;sup&gt;3&lt;/sup&gt;] &lt;ref name=&quot;Goudjil&quot;/&gt;
|Smeltpunt= 312,3[[Celsius|&amp;nbsp;°C]]&lt;ref name=&quot;FS&quot;/&gt;
|Oplosbaarheid= 39 [g/L] @20°&lt;ref name=&quot;FS&quot;/&gt;
|Ksp=
|pKa= 9,22 &lt;ref&gt;[https://www.sciencedirect.com/topics/chemistry/arsenous-acid ScienceDirect]&lt;/ref&gt;
|LD50= 20 [mg/kg] (oraal; rot)&lt;ref name=&quot;FS&quot;/&gt;
|struktuur=Arsenic trioxide.jpg
|struktuur2=Arsenolite-xtal-3D-balls-A.png
|Kondisie=Arsenoliet
|Ruimtegroep= Fd{{bostreep|3}}m&lt;ref name=&quot;Goudjil&quot;&gt;[https://materials.springer.com/isp/crystallographic/docs/sd_1537186 Springer; 2019]&lt;/ref&gt;
|Ruimtegroepnommer=227
|Strukturbericht=D6{{subb|1}}
|Pearson=cF80&lt;ref name=&quot;Goudjil&quot;/&gt;
|Selparms=a= 1104.57 pm&lt;ref&gt;[https://pubchem.ncbi.nlm.nih.gov/compound/Diarsenic-Trioxide#section=Crystal-Structures Pubchem]&lt;/ref&gt;
|Kondisie2= Claudetiet
|Ruimtegroep2= P2{{sub|1}}/n &lt;ref name=&quot;Claud&quot;/&gt;
|Ruimtegroepnommer2=13
|Selparms2=  a = 533 pm, b = 1298 pm, c = 454 pm; β = 94.27° &lt;ref name=&quot;Claud&quot;/&gt;
|HenryKonstante = 
}}
'''Arseentrioksied''' is 'n verbinding van [[arseen]] in sy +3 oksidasietoestand met suurstof. Sy formule is {{chem|As|2|O|3}}. Dit is 'n beige vastestof met sterk toksiese eienskappe.

==Strukture==
Arseentrioksied kom voor in verskeie kristalstukture. Die kubiese vorm is bekend as die mineraal arsenoliet &lt;ref&gt;[https://www.mindat.org/min-294.html Mindat 294]&lt;/ref&gt; en daar is twee monokliniese strukture wat as claudetiet&lt;ref name=&quot;Claud&quot;&gt;[https://www.mindat.org/min-1060.html Mindat 1060]&lt;/ref&gt; I en II bekend is.

Daar is 'n mate van onsekerheid rakende die Strukturbericht-kode. Arsenoliet is isostruktureel met senarmontiet {{chem|Sb|2|O|3}}, en Ewald het hierdie antimoontrioksied in 1937 gekies as die basis vir 'n kode D6{{sub|1}}. Later is arsenoliet die kode D5{{sub|4}} toegeken.&lt;ref&gt;[https://www.aflowlib.org/prototype-encyclopedia/A3B2_cF80_227_f_e-002/ Aflow; senarmontiet]&lt;/ref&gt;

==Chemiese eienskappe==
Arseentrioksied word verkry deur arseenbevattende ertse ([[piriet]], [[arsenopiriet]] ens.) te rooster. Dit is baie effens oplosbaar in water; die oplossing reageer swak suur deur vorming van arsenigsuur:&lt;ref&gt;[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB33:202008000:00059 Scheikunde; K. Peletier; Van Dishoek; 1945]&lt;/ref&gt;

:&lt;math&gt;As_2O_3 + 3H_2O \to H_3AsO_3&lt;/math&gt; (arsenigsuur).

{{chem|As|2|O|3}} is 'n [[Amfiproties|amfoteriese]] oksied. Dit kan met 'n basis soos [[kaliumhidroksied]] as suur gedra en kaliumarseniet vorm:

&lt;math&gt;As_2O_3 + 6KOH \to 2K_3AsO_3 +3H_2O&lt;/math&gt;

Maar met 'n suur soos [[soutsuur]] is dit 'n basis em vorm arseentrichloried: 

&lt;math&gt;As_2O_3 + 6HCl \to 2AsCl_3 + 3H_2O&lt;/math&gt;

Dit het ook reduserende eienskappe en kan geoksideer word tot As(V) verbindings soos [[arseensuur]]. 

&lt;math&gt;As_2O_3 + 2I_2 + 5H_2O \to 4HI + 2H_3AsO_4&lt;/math&gt; (arseensuur)

==Toksiese eienskappe==
Soos die meeste arseenverbindings, moet hierdie verbinding met groot omsigtigheid hanteer word. Die stof is giftig indien ingesluk en veroorsaak ernstige velbrandwonde en oogskade. Daar word vermoed dat dit genetiese defekte veroorsaak, en dit kan kanker veroorsaak asook skade aan vrugbaarheid of die ongebore kind berokken. Dit kan irritasie van die lugweë veroorsaak en lei tot skade aan die beenmurg, die sentrale senuweestelsel, die niere en die lewer as gevolg van langdurige of herhaalde blootstelling.
Dit is ook baie giftig vir waterlewe.&lt;ref&gt;[https://www.inchem.org/documents/icsc/icsc/eics0378.htm Inchem]&lt;/ref&gt;

Dit is vroeër as rotgif gebruik. Dit is aangewend om knaagdierbevolkings, insluitend rotte, te beheer. Sedert die middel tot laat 20ste eeu gebruik die meeste knaagdiergifstowwe egter eerder antikoagulante.&lt;ref&gt;[https://my.clevelandclinic.org/health/diseases/24727-arsenic-poisoning Cleveland clinic]&lt;/ref&gt;

==Mediese toepassings==

Ten spyte van die bekende toksisiteit daarvan, word arseentrioksied in kankerterapie gebruik, veral teen akute promiëlositiese [[leukemie]] (APL). 'n Voordeel bo ander chemoterapie-middels is dat daar tydens behandeling geen beenmurgonderdrukking plaasvind nie en slegs beperkte newe-effekte waargeneem is.&lt;ref&gt;[https://ashpublications.org/blood/article-abstract/89/9/3354/139279/Use-of-Arsenic-Trioxide-As2O3-in-the-Treatment-of?redirectedFrom=fulltext Blood 89(9), 3354; 1997]&lt;/ref&gt;

==Verwysings==
{{Verwysings}}

[[Kategorie:Anorganiese verbindings]]</text>
      <sha1>iyahvshm6tow5j7gvi2m4yc16uzx8sl</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2977188</id>
      <parentid>2977187</parentid>
      <timestamp>2026-10-10T06:26:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jcwf</username>
        <id>4</id>
      </contributor>
      <origin>2977188</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4786" sha1="03k6olhnpn0v4msa91peu6ck4kd1ike" xml:space="preserve">{{Chemiekas2
|formule= {{chem|As|2|O|3}}
|CASNo=1327-53-3&lt;ref name=&quot;FS&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.fishersci.com/store/msds?partNumber=AC211040250&amp;productDescription=ARSENIC+%28III%29+OXIDE%2C+P.A+25GR&amp;vendorId=VN00032119&amp;countryCode=US&amp;language=en|title=MSDS|publisher=Fisher|access-date=5 Oktober 2026}}&lt;/ref&gt;
|Voorkoms= beige vastestof&lt;ref name=&quot;FS&quot;/&gt; 
|Reuk=Reukloos &lt;ref name=&quot;FS&quot;/&gt;
|Reukdrempel=
|Flitspunt=nie-brandbaar
|MolereMassa=197,84 [g/mol]&lt;ref name=&quot;FS&quot;/&gt;
|Kookpunt= 
|Digtheid=3,96 [Mg/m&lt;sup&gt;3&lt;/sup&gt;] &lt;ref name=&quot;Goudjil&quot;/&gt;
|Smeltpunt= 312,3[[Celsius|&amp;nbsp;°C]]&lt;ref name=&quot;FS&quot;/&gt;
|Oplosbaarheid= 39 [g/L] @20°&lt;ref name=&quot;FS&quot;/&gt;
|Ksp=
|pKa= 9,22 &lt;ref&gt;[https://www.sciencedirect.com/topics/chemistry/arsenous-acid ScienceDirect]&lt;/ref&gt;
|LD50= 20 [mg/kg] (oraal; rot)&lt;ref name=&quot;FS&quot;/&gt;
|struktuur=Arsenic trioxide.jpg
|struktuur2=Arsenolite-xtal-3D-balls-A.png
|Kondisie=Arsenoliet
|Ruimtegroep= Fd{{bostreep|3}}m&lt;ref name=&quot;Goudjil&quot;&gt;[https://materials.springer.com/isp/crystallographic/docs/sd_1537186 Springer; 2019]&lt;/ref&gt;
|Ruimtegroepnommer=227
|Strukturbericht=D6{{subb|1}}
|Pearson=cF80&lt;ref name=&quot;Goudjil&quot;/&gt;
|Selparms=a= 1104.57 pm&lt;ref&gt;[https://pubchem.ncbi.nlm.nih.gov/compound/Diarsenic-Trioxide#section=Crystal-Structures Pubchem]&lt;/ref&gt;
|Kondisie2= Claudetiet
|Ruimtegroep2= P2{{sub|1}}/n &lt;ref name=&quot;Claud&quot;/&gt;
|Ruimtegroepnommer2=13
|Selparms2=  a = 533 pm, b = 1298 pm, c = 454 pm; β = 94.27° &lt;ref name=&quot;Claud&quot;/&gt;
|HenryKonstante = 
}}
'''Arseentrioksied''' is 'n verbinding van [[arseen]] in sy +3 oksidasietoestand met suurstof. Sy formule is {{chem|As|2|O|3}}. Dit is 'n beige vastestof met sterk toksiese eienskappe.

==Strukture==
Arseentrioksied kom voor in verskeie kristalstukture. Die kubiese vorm is bekend as die mineraal arsenoliet &lt;ref&gt;[https://www.mindat.org/min-294.html Mindat 294]&lt;/ref&gt; en daar is twee monokliniese strukture wat as claudetiet&lt;ref name=&quot;Claud&quot;&gt;[https://www.mindat.org/min-1060.html Mindat 1060]&lt;/ref&gt; I en II bekend is.

Daar is 'n mate van onsekerheid rakende die Strukturbericht-kode. Arsenoliet is isostruktureel met senarmontiet {{chem|Sb|2|O|3}}, en Ewald het hierdie antimoontrioksied in 1931 gekies as die basis vir 'n kode D6{{sub|1}}. Later is arsenoliet die kode D5{{sub|4}} toegeken.&lt;ref&gt;[https://www.aflowlib.org/prototype-encyclopedia/A3B2_cF80_227_f_e-002/ Aflow; senarmontiet]&lt;/ref&gt;

==Chemiese eienskappe==
Arseentrioksied word verkry deur arseenbevattende ertse ([[piriet]], [[arsenopiriet]] ens.) te rooster. Dit is baie effens oplosbaar in water; die oplossing reageer swak suur deur vorming van arsenigsuur:&lt;ref&gt;[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB33:202008000:00059 Scheikunde; K. Peletier; Van Dishoek; 1945]&lt;/ref&gt;

:&lt;math&gt;As_2O_3 + 3H_2O \to H_3AsO_3&lt;/math&gt; (arsenigsuur).

{{chem|As|2|O|3}} is 'n [[Amfiproties|amfoteriese]] oksied. Dit kan met 'n basis soos [[kaliumhidroksied]] as suur gedra en kaliumarseniet vorm:

&lt;math&gt;As_2O_3 + 6KOH \to 2K_3AsO_3 +3H_2O&lt;/math&gt;

Maar met 'n suur soos [[soutsuur]] is dit 'n basis en vorm arseentrichloried: 

&lt;math&gt;As_2O_3 + 6HCl \to 2AsCl_3 + 3H_2O&lt;/math&gt;

Dit het ook reduserende eienskappe en kan geoksideer word tot As(V) verbindings soos [[arseensuur]]. 

&lt;math&gt;As_2O_3 + 2I_2 + 5H_2O \to 4HI + 2H_3AsO_4&lt;/math&gt; (arseensuur)

==Toksiese eienskappe==
Soos die meeste arseenverbindings, moet hierdie verbinding met groot omsigtigheid hanteer word. Die stof is giftig indien ingesluk en veroorsaak ernstige velbrandwonde en oogskade. Daar word vermoed dat dit genetiese defekte veroorsaak, en dit kan kanker veroorsaak asook skade aan vrugbaarheid of die ongebore kind berokken. Dit kan irritasie van die lugweë veroorsaak en lei tot skade aan die beenmurg, die sentrale senuweestelsel, die niere en die lewer as gevolg van langdurige of herhaalde blootstelling.
Dit is ook baie giftig vir waterlewe.&lt;ref&gt;[https://www.inchem.org/documents/icsc/icsc/eics0378.htm Inchem]&lt;/ref&gt;

Dit is vroeër as rotgif gebruik. Dit is aangewend om knaagdierbevolkings, insluitend rotte, te beheer. Sedert die middel tot laat 20ste eeu gebruik die meeste knaagdiergifstowwe egter eerder antikoagulante.&lt;ref&gt;[https://my.clevelandclinic.org/health/diseases/24727-arsenic-poisoning Cleveland clinic]&lt;/ref&gt;

==Mediese toepassings==

Ten spyte van die bekende toksisiteit daarvan, word arseentrioksied in kankerterapie gebruik, veral teen akute promiëlositiese [[leukemie]] (APL). 'n Voordeel bo ander chemoterapie-middels is dat daar tydens behandeling geen beenmurgonderdrukking plaasvind nie en slegs beperkte newe-effekte waargeneem is.&lt;ref&gt;[https://ashpublications.org/blood/article-abstract/89/9/3354/139279/Use-of-Arsenic-Trioxide-As2O3-in-the-Treatment-of?redirectedFrom=fulltext Blood 89(9), 3354; 1997]&lt;/ref&gt;

==Verwysings==
{{Verwysings}}

[[Kategorie:Anorganiese verbindings]]</text>
      <sha1>03k6olhnpn0v4msa91peu6ck4kd1ike</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Bespreking:Strydpoortberge</title>
    <ns>1</ns>
    <id>470245</id>
    <revision>
      <id>2977183</id>
      <parentid>2976414</parentid>
      <timestamp>2026-10-10T05:40:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aliwal2012</username>
        <id>39067</id>
      </contributor>
      <origin>2977183</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1210" sha1="hpcqmz65jmhw8e5k1ldrdfjcektqhzd" xml:space="preserve">{{Kop van besprekingsbladsy}}
{{Bladtrekke}}

Gemeenskap, ons kort iets oor die Strydpoortberge. Wie het inligting? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 20:36, 6 Oktober 2026 (UTC)

:{{Uitgevoer}} - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 11:01, 7 Oktober 2026 (UTC)
::Jy sê: &quot;Dit is in Limpopo by Mokopane, naby Haenertsburg, geleë.&quot; Daardie 2 plekke kan nie in dieselfde asem genoem word nie, hulle is dan 116 km van mekaar, alhoewel die berg altwee omvat. (Ek weet, ek woon naby aan Haenertsburg) [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 11:27, 7 Oktober 2026 (UTC)
:::Dis wat die bronne sê. Die bergreeks strek seker verby altwee. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 11:34, 7 Oktober 2026 (UTC)
::::Ek het die artikel gekorrigeer...die aanduiding vd ligging was nie 100% korrek nie! [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 11:36, 7 Oktober 2026 (UTC)
:::::Dankie @[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 11:59, 7 Oktober 2026 (UTC)</text>
      <sha1>hpcqmz65jmhw8e5k1ldrdfjcektqhzd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kleinia</title>
    <ns>0</ns>
    <id>470287</id>
    <revision>
      <id>2977116</id>
      <parentid>2976726</parentid>
      <timestamp>2026-10-09T17:29:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Oesjaar</username>
        <id>7467</id>
      </contributor>
      <comment>/* Spesies */ Skakels</comment>
      <origin>2977116</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4302" sha1="q19bkdo6qhr7vm1oe1fjajazd1ob1pz" xml:space="preserve">{{Outomatiese taksoboks
|image = Senecio kleinia Verode.jpg
|image_caption = ''[[Kleinia neriifolia]]'' 
|display_parents = 3
|taxon = Kleinia
|authority = Mill., (1754)
|subdivision_ranks = Spesies
|subdivision = &lt;center&gt;[[#Spesies|Sien teks]]&lt;/center&gt;
|synonyms =* ''Notonia'' &lt;small&gt;DC.&lt;/small&gt;
* ''Notoniopsis'' &lt;small&gt;B.Nord.&lt;/small&gt;
}}
'''''Kleinia''''' is 'n [[genus]] van kleiner [[sukkulent]]e wat behoort tot die [[Familie (biologie)|familie]] Asteraceae. Die genus is [[inheems]] aan [[Afrika]], insliutend [[Madagaskar]], en die [[Indiese subkontinent]]. Die genus is na die Duitse dierkundige, Jacob Theodor Klein (1685–1751), vernoem.&lt;ref&gt;https://pza.sanbi.org/kleinia-venteri&lt;/ref&gt;

== Spesies ==
Daar is 57 [[spesie]]s wat tot die genus hoort:&lt;ref&gt;[https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:3287707-4 Plants of the World Online]&lt;/ref&gt;
{{div col|colwidth=20em}}
* ''[[Kleinia abyssinica]]'' &lt;small&gt;(A.Rich.) A.Berger&lt;/small&gt;
* ''[[Kleinia amaniensis]]'' &lt;small&gt;([[Adolf Engler|Engl.]]) A.Berger&lt;/small&gt;
* ''[[Kleinia anteuphorbium]]'' &lt;small&gt;([[Carolus Linnaeus|L.]]) DC.&lt;/small&gt;
* ''[[Kleinia balsamica]]'' &lt;small&gt;(Dalzell &amp; A.Gibson) P.Halliday&lt;/small&gt;
* ''[[Kleinia barbertonica]]'' &lt;small&gt;(Klatt) Burtt Davy&lt;/small&gt;
* ''[[Kleinia breviscapa]]'' &lt;small&gt;DC.&lt;/small&gt;
* ''[[Kleinia caespitosa]]'' &lt;small&gt;Thulin&lt;/small&gt;
* ''[[Kleinia cephalophora]]'' &lt;small&gt;Compton&lt;/small&gt;
* ''[[Kleinia chimanimaniensis]]'' &lt;small&gt;van Jaarsv.&lt;/small&gt;
* ''[[Kleinia cliffordiana]]'' &lt;small&gt;(Hutch.) C.D.Adams&lt;/small&gt;
* ''[[Kleinia curvata]]'' &lt;small&gt;Thulin&lt;/small&gt;
* ''[[Kleinia deflersii]]'' &lt;small&gt;(O.Schwartz) P.Halliday&lt;/small&gt;
* ''[[Kleinia descoingsii]]'' &lt;small&gt;(Humbert) C.Jeffrey&lt;/small&gt;
* ''[[Kleinia dolichocoma]]'' &lt;small&gt;C.Jeffrey&lt;/small&gt;
* ''[[Kleinia fulgens]]'' &lt;small&gt;Hook.f.&lt;/small&gt;
* ''[[Kleinia galpinii]]'' &lt;small&gt;Hook.f.&lt;/small&gt;
* ''[[Kleinia gracilis]]'' &lt;small&gt;Thulin&lt;/small&gt;
* ''[[Kleinia grandiflora]]'' &lt;small&gt;(DC.) N.Rani&lt;/small&gt;
* ''[[Kleinia grantii]]'' &lt;small&gt;(Oliv. &amp; Hiern) Hook.f.&lt;/small&gt;
* ''[[Kleinia gregorii]]'' &lt;small&gt;(S.Moore) C.Jeffrey&lt;/small&gt;
* ''[[Kleinia hebdingii]]'' &lt;small&gt;(Rauh &amp; Buchloh) C.C.Walker&lt;/small&gt;
* ''[[Kleinia implexa]]'' &lt;small&gt;(P.R.O.Bally) C.Jeffrey&lt;/small&gt;
* ''[[kleinia isabellae]]'' &lt;small&gt;Dioli &amp; Mesfin&lt;/small&gt;
* ''[[Kleinia kleinioides]]'' &lt;small&gt;(Sch.Bip.) M.Taylor&lt;/small&gt;
* ''[[Kleinia leptophylla]]'' &lt;small&gt;C.Jeffrey&lt;/small&gt;
* ''[[Kleinia longiflora]]'' &lt;small&gt;DC.&lt;/small&gt;
* ''[[Kleinia lunulata]]'' &lt;small&gt;(Chiov.) Thulin&lt;/small&gt;
* ''[[Kleinia madagascariensis]]'' &lt;small&gt;(Humbert) P.Halliday&lt;/small&gt;
* ''[[Kleinia mccoyi]]'' &lt;small&gt;L.E.Newton&lt;/small&gt;
* ''[[Kleinia mweroensis]]'' &lt;small&gt;(Baker) C.Jeffrey&lt;/small&gt;
* ''[[Kleinia negrii]]'' &lt;small&gt;Cufod.&lt;/small&gt;
* ''[[Kleinia neriifolia]]'' &lt;small&gt;Haw.&lt;/small&gt;
* ''[[Kleinia nogalensis]]'' &lt;small&gt;(Chiov.) Thulin&lt;/small&gt;
* ''[[Kleinia odora]]'' &lt;small&gt;(Forssk.) DC.&lt;/small&gt;
* ''[[Kleinia ogadensis]]'' &lt;small&gt;Thulin&lt;/small&gt;
* ''[[Kleinia oligondonta]]'' &lt;small&gt;C.Jeffrey&lt;/small&gt;
* ''[[Kleinia patriciae]]'' &lt;small&gt;C.Jeffrey&lt;/small&gt;
* ''[[Kleinia pendula]]'' &lt;small&gt;(Forssk.) DC.&lt;/small&gt;
* ''[[Kleinia petraea]]'' &lt;small&gt;(R.E.Fr.) C.Jeffrey&lt;/small&gt;
* ''[[Kleinia picticaulis]]'' &lt;small&gt;(P.R.O.Bally) C.Jeffrey&lt;/small&gt;
* ''[[Kleinia polycotoma]]'' &lt;small&gt;Chiov.&lt;/small&gt;
* ''[[Kleinia sabulosa]]'' &lt;small&gt;Thulin&lt;/small&gt;
* ''[[Kleinia saginata]]'' &lt;small&gt;P.Halliday&lt;/small&gt;
* ''[[Kleinia schwartzii]]'' &lt;small&gt;L.E.Newton&lt;/small&gt;
* ''[[Kleinia schweinfurthii]]'' &lt;small&gt;(Oliv. &amp; Hiern) A.Berger&lt;/small&gt;
* ''[[Kleinia scottii]]'' &lt;small&gt;(Balf.f.) P.Halliday&lt;/small&gt;
* ''[[Kleinia semperviva]]'' &lt;small&gt;(Forssk.) DC.&lt;/small&gt;
* ''[[Kleinia shevaroyensis]]'' &lt;small&gt;(Fyson) Uniyal&lt;/small&gt;
* ''[[Kleinia squarrosa]]'' &lt;small&gt;Cufod.&lt;/small&gt;
* ''[[Kleinia stapeliiformis]]'' &lt;small&gt;Stapf&lt;/small&gt;
* ''[[Kleinia subrahmanianii]]'' &lt;small&gt;Sunil &amp; Naveen Kum.&lt;/small&gt;
* ''[[Kleinia tortuosa]]'' &lt;small&gt;Thulin&lt;/small&gt;
* ''[[Kleinia triantha]]'' &lt;small&gt;Chiov.&lt;/small&gt;
* ''[[Kleinia tuberculata]]'' &lt;small&gt;Thulin&lt;/small&gt;
* ''[[Kleinia venteri]]'' &lt;small&gt;van Jaarsv.&lt;/small&gt;
* ''[[Kleinia vermicularis]]'' &lt;small&gt;C.Jeffrey&lt;/small&gt;
* ''[[Kleinia walkeri]]'' &lt;small&gt;(Wight) M.R.Almeida&lt;/small&gt;
{{div col end}}

== Verwysings ==
{{verwysings}}

{{Taksonbalk}}

[[Kategorie:Kleinia| ]]</text>
      <sha1>q19bkdo6qhr7vm1oe1fjajazd1ob1pz</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2977117</id>
      <parentid>2977116</parentid>
      <timestamp>2026-10-09T17:30:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Oesjaar</username>
        <id>7467</id>
      </contributor>
      <comment>/* Spesies */ Skakel</comment>
      <origin>2977117</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4326" sha1="mtg3ddszd9a0fgs4uf9u94m0deohbl4" xml:space="preserve">{{Outomatiese taksoboks
|image = Senecio kleinia Verode.jpg
|image_caption = ''[[Kleinia neriifolia]]'' 
|display_parents = 3
|taxon = Kleinia
|authority = Mill., (1754)
|subdivision_ranks = Spesies
|subdivision = &lt;center&gt;[[#Spesies|Sien teks]]&lt;/center&gt;
|synonyms =* ''Notonia'' &lt;small&gt;DC.&lt;/small&gt;
* ''Notoniopsis'' &lt;small&gt;B.Nord.&lt;/small&gt;
}}
'''''Kleinia''''' is 'n [[genus]] van kleiner [[sukkulent]]e wat behoort tot die [[Familie (biologie)|familie]] Asteraceae. Die genus is [[inheems]] aan [[Afrika]], insliutend [[Madagaskar]], en die [[Indiese subkontinent]]. Die genus is na die Duitse dierkundige, Jacob Theodor Klein (1685–1751), vernoem.&lt;ref&gt;https://pza.sanbi.org/kleinia-venteri&lt;/ref&gt;

== Spesies ==
Daar is 57 [[spesie]]s wat tot die genus hoort:&lt;ref&gt;[https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:3287707-4 Plants of the World Online]&lt;/ref&gt;
{{div col|colwidth=20em}}
* ''[[Kleinia abyssinica]]'' &lt;small&gt;(A.Rich.) A.Berger&lt;/small&gt;
* ''[[Kleinia amaniensis]]'' &lt;small&gt;([[Adolf Engler|Engl.]]) A.Berger&lt;/small&gt;
* ''[[Kleinia anteuphorbium]]'' &lt;small&gt;([[Carolus Linnaeus|L.]]) DC.&lt;/small&gt;
* ''[[Kleinia balsamica]]'' &lt;small&gt;(Dalzell &amp; A.Gibson) P.Halliday&lt;/small&gt;
* ''[[Kleinia barbertonica]]'' &lt;small&gt;(Klatt) Burtt Davy&lt;/small&gt;
* ''[[Kleinia breviscapa]]'' &lt;small&gt;DC.&lt;/small&gt;
* ''[[Kleinia caespitosa]]'' &lt;small&gt;Thulin&lt;/small&gt;
* ''[[Kleinia cephalophora]]'' &lt;small&gt;Compton&lt;/small&gt;
* ''[[Kleinia chimanimaniensis]]'' &lt;small&gt;[[Ernst van Jaarsveld|van Jaarsv.]]&lt;/small&gt;
* ''[[Kleinia cliffordiana]]'' &lt;small&gt;(Hutch.) C.D.Adams&lt;/small&gt;
* ''[[Kleinia curvata]]'' &lt;small&gt;Thulin&lt;/small&gt;
* ''[[Kleinia deflersii]]'' &lt;small&gt;(O.Schwartz) P.Halliday&lt;/small&gt;
* ''[[Kleinia descoingsii]]'' &lt;small&gt;(Humbert) C.Jeffrey&lt;/small&gt;
* ''[[Kleinia dolichocoma]]'' &lt;small&gt;C.Jeffrey&lt;/small&gt;
* ''[[Kleinia fulgens]]'' &lt;small&gt;Hook.f.&lt;/small&gt;
* ''[[Kleinia galpinii]]'' &lt;small&gt;Hook.f.&lt;/small&gt;
* ''[[Kleinia gracilis]]'' &lt;small&gt;Thulin&lt;/small&gt;
* ''[[Kleinia grandiflora]]'' &lt;small&gt;(DC.) N.Rani&lt;/small&gt;
* ''[[Kleinia grantii]]'' &lt;small&gt;(Oliv. &amp; Hiern) Hook.f.&lt;/small&gt;
* ''[[Kleinia gregorii]]'' &lt;small&gt;(S.Moore) C.Jeffrey&lt;/small&gt;
* ''[[Kleinia hebdingii]]'' &lt;small&gt;(Rauh &amp; Buchloh) C.C.Walker&lt;/small&gt;
* ''[[Kleinia implexa]]'' &lt;small&gt;(P.R.O.Bally) C.Jeffrey&lt;/small&gt;
* ''[[kleinia isabellae]]'' &lt;small&gt;Dioli &amp; Mesfin&lt;/small&gt;
* ''[[Kleinia kleinioides]]'' &lt;small&gt;(Sch.Bip.) M.Taylor&lt;/small&gt;
* ''[[Kleinia leptophylla]]'' &lt;small&gt;C.Jeffrey&lt;/small&gt;
* ''[[Kleinia longiflora]]'' &lt;small&gt;DC.&lt;/small&gt;
* ''[[Kleinia lunulata]]'' &lt;small&gt;(Chiov.) Thulin&lt;/small&gt;
* ''[[Kleinia madagascariensis]]'' &lt;small&gt;(Humbert) P.Halliday&lt;/small&gt;
* ''[[Kleinia mccoyi]]'' &lt;small&gt;L.E.Newton&lt;/small&gt;
* ''[[Kleinia mweroensis]]'' &lt;small&gt;(Baker) C.Jeffrey&lt;/small&gt;
* ''[[Kleinia negrii]]'' &lt;small&gt;Cufod.&lt;/small&gt;
* ''[[Kleinia neriifolia]]'' &lt;small&gt;Haw.&lt;/small&gt;
* ''[[Kleinia nogalensis]]'' &lt;small&gt;(Chiov.) Thulin&lt;/small&gt;
* ''[[Kleinia odora]]'' &lt;small&gt;(Forssk.) DC.&lt;/small&gt;
* ''[[Kleinia ogadensis]]'' &lt;small&gt;Thulin&lt;/small&gt;
* ''[[Kleinia oligondonta]]'' &lt;small&gt;C.Jeffrey&lt;/small&gt;
* ''[[Kleinia patriciae]]'' &lt;small&gt;C.Jeffrey&lt;/small&gt;
* ''[[Kleinia pendula]]'' &lt;small&gt;(Forssk.) DC.&lt;/small&gt;
* ''[[Kleinia petraea]]'' &lt;small&gt;(R.E.Fr.) C.Jeffrey&lt;/small&gt;
* ''[[Kleinia picticaulis]]'' &lt;small&gt;(P.R.O.Bally) C.Jeffrey&lt;/small&gt;
* ''[[Kleinia polycotoma]]'' &lt;small&gt;Chiov.&lt;/small&gt;
* ''[[Kleinia sabulosa]]'' &lt;small&gt;Thulin&lt;/small&gt;
* ''[[Kleinia saginata]]'' &lt;small&gt;P.Halliday&lt;/small&gt;
* ''[[Kleinia schwartzii]]'' &lt;small&gt;L.E.Newton&lt;/small&gt;
* ''[[Kleinia schweinfurthii]]'' &lt;small&gt;(Oliv. &amp; Hiern) A.Berger&lt;/small&gt;
* ''[[Kleinia scottii]]'' &lt;small&gt;(Balf.f.) P.Halliday&lt;/small&gt;
* ''[[Kleinia semperviva]]'' &lt;small&gt;(Forssk.) DC.&lt;/small&gt;
* ''[[Kleinia shevaroyensis]]'' &lt;small&gt;(Fyson) Uniyal&lt;/small&gt;
* ''[[Kleinia squarrosa]]'' &lt;small&gt;Cufod.&lt;/small&gt;
* ''[[Kleinia stapeliiformis]]'' &lt;small&gt;Stapf&lt;/small&gt;
* ''[[Kleinia subrahmanianii]]'' &lt;small&gt;Sunil &amp; Naveen Kum.&lt;/small&gt;
* ''[[Kleinia tortuosa]]'' &lt;small&gt;Thulin&lt;/small&gt;
* ''[[Kleinia triantha]]'' &lt;small&gt;Chiov.&lt;/small&gt;
* ''[[Kleinia tuberculata]]'' &lt;small&gt;Thulin&lt;/small&gt;
* ''[[Kleinia venteri]]'' &lt;small&gt;van Jaarsv.&lt;/small&gt;
* ''[[Kleinia vermicularis]]'' &lt;small&gt;C.Jeffrey&lt;/small&gt;
* ''[[Kleinia walkeri]]'' &lt;small&gt;(Wight) M.R.Almeida&lt;/small&gt;
{{div col end}}

== Verwysings ==
{{verwysings}}

{{Taksonbalk}}

[[Kategorie:Kleinia| ]]</text>
      <sha1>mtg3ddszd9a0fgs4uf9u94m0deohbl4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Aanlyn roofdier</title>
    <ns>0</ns>
    <id>470339</id>
    <revision>
      <id>2977056</id>
      <parentid>2976899</parentid>
      <timestamp>2026-10-09T13:42:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Oesjaar</username>
        <id>7467</id>
      </contributor>
      <comment>Verbeter</comment>
      <origin>2977056</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13760" sha1="h13ilitgyh0j7ny8355hty12dbncvx2" xml:space="preserve">{{Kort beskrywing|Persoon wat kinders oor die Internet seksueel misbruik}}

'n '''Aanlyn roofdier''' of '''internetroofdier''' is 'n individu wat kinders seksueel misbruik en by wie die misbruik op die [[Internet]] begin of daar plaasvind.

==Opvattings==
[[Lêer:West Midlands Police poster about child sexual abuse (9567818823).png|duimnael|'n Plakkaat van die West Midlands-polisie wat kinders inlig oor hoe om op aanlyn roofdiere te reageer]]

Misdade teen minderjariges wat deur die Internet moontlik gemaak word, gaan met misleiding gepaard en begin wanneer volwassenes oor die Internet met kinders in gesprek tree met die doel om hulle tot onwettige seksuele dade te dwing. Soms vind die seksuele misbruik van aangesig tot aangesig plaas.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://library.thinkquest.org/06aug/01158/home.html|title=Internet Safety: Keeping It Real|publisher=Oracle Thinkquest|access-date=23 Desember 2012|archive-date=1 Augustus 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130801224836/http://library.thinkquest.org/06aug/01158/home.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.ahaparenting.com/parenting-tools|title=Parenting Tips|website=www.ahaparenting.com|access-date=12 Oktober 2017}}&lt;/ref&gt;

Kletskamers, kitsboodskappe, internetforums, [[Sosiale media|sosialemediawerwe]], [[Selfoon|selfone]] en selfs videospeletjiekonsoles het almal met aanlyn roofgedrag te kampe.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.Microsoft.com/protect/family/guidelines/predators.mspx|title=Online Predators: Help minimize the risk|publisher=Microsoft Corporation|date=24 September 2008}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|last=Williams|first=Pete|title=MySpace, Facebook attract online predators|website=NBC News|date=3 Februarie 2006|url=https://www.nbcnews.com/id/wbna11165576|access-date=8 Desember 2006}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|last=Burt|first=David|title=Playstation Pedophiles|website=Filtering Facts|date=16 Maart 2009|url=http://filteringfacts.org/2009/03/16/playstation-pedophiles/|access-date=16 Maart 2009|quote=[G]aming consoles such as PlayStation, Wii, and Xbox have become Internet-enabled, interactive devices. This provides an opportunity for pedophiles to befriend and groom minors.|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20090405143950/http://filteringfacts.org/2009/03/16/playstation-pedophiles/|archive-date=5 April 2009}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.drphil.com/slideshows/slideshow/4954/|title=Dr. Phil.com|website=www.drphil.com|access-date=12 Oktober 2017}}&lt;/ref&gt; Hierdie aanlyn ruimtes trek roofdiere aan omdat dit hulle in staat stel om sonder opsien met slagoffers in aanraking te kom.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite journal|date=1 Desember 2013|title=Are Crimes by Online Predators Different From Crimes by Sex Offenders Who Know Youth In-Person?|journal=Journal of Adolescent Health|publisher=Society for Adolescent Health and Medicine|location=San Diego, Kalifornië|volume=53|issue=6|pages=736-741|doi=10.1016/j.jadohealth.2013.06.010|pmid=23890773|issn=1054-139X|last1=Wolak|first1=Janis|last2=Finkelhor|first2=David|doi-access=free}}&lt;/ref&gt; Daarbenewens bestaan daar weens privaatheidskwessies rondom kinders onvoldoende betroubare data oor hoeveel minderjariges persoonlike inligting aanlyn deel.&lt;ref&gt;{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=tuI2DwAAQBAJ&amp;q=%22online+predator%22+united+states+children%27s+internet+protection+act&amp;pg=PT134|title=Teaching the Language Arts: Forward Thinking in Today's Classrooms|last1=Dobler|first1=Elizabeth|last2=Johnson|first2=Denise|last3=Wolsey|first3=Thomas DeVere|date=23 Januarie 2017|publisher=Routledge|location=Abingdon, Engeland|isbn=9781351667050|language=en}}&lt;/ref&gt; Die anonimiteit van aanlyngesprekke lei ook tot ontremming by minderjariges, wat hulle meer op hul gemak laat voel en meer geneig maak om riskante dinge te doen.&lt;ref&gt;{{Cite journal|last1=Dombrowski|first1=Stefan C.|last2=Gischlar|first2=Karen L.|last3=Durst|first3=Theo|date=1 Mei 2007|title=Safeguarding young people from cyber pornography and cyber sexual predation: a major dilemma of the internet|journal=Child Abuse Review|publisher=Wiley|location=Oxford, Engeland|language=en|volume=16|issue=3|pages=153-170|doi=10.1002/car.939|issn=1099-0852}}&lt;/ref&gt; Dit stel roofdiere in staat om hul teikens met manipulasie in situasies te plaas waar hulle aan die roofdier se seksuele eise sal toegee. Die aanvanklike manipulasie behels dikwels dat die minderjariges aan seksuele aktiwiteit bekendgestel word, dat [[pornografie]] aan hulle gewys word en dat seksueel eksplisiete inligting en foto's van hulle gevra word.&lt;ref&gt;{{Cite journal|last=Lanning|first=Kenneth|date=2005|title=Compliant Child Victims: Confronting an Uncomfortable Reality|journal=ASPAC Advisor|pages=14}}&lt;/ref&gt; Hierdie aanlyn roofgedrag lei nie dikwels tot werklike of gepoogde kontak buite die Internet nie,&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; maar dit kan gebeur.

Hoewel die heersende siening is dat roofdiere eiesoortige taktieke gebruik om slagoffers te ontmoet, kom daar by die meeste werklike persoonlike ontmoetings geen misleiding te pas nie. Die minderjariges is gewoonlik eerder medepligtig, en oortreders gebruik dikwels beloftes van liefde en romanse om slagoffers tot 'n ontmoeting te verlei.&lt;ref&gt;{{cite journal|first1=Karyl|last1=Troup-Leasure|first2=Howard N.|last2=Snyder|title=Statutory rape known to law enforcement|journal=Juvenile Justice Bulletin|publisher=Office of Juvenile Justice and Delinquency Prevention|location=Washington, D.C.|date=Augustus 2005}}&lt;/ref&gt;

===Voorkoming===
Daar was al omstredenheid oor die vraag of [[Facebook]] genoeg voorsorg teen die seksuele toenadering tot kinders tref. Jim Gamble, hoof van die Child Exploitation and Online Protection Centre (CEOP) in die [[Verenigde Koninkryk]], het in 2010 gesê dat sy kantoor in 2009 292 klagtes oor Facebook-gebruikers ontvang het, maar dat nie een van die klagtes direk van Facebook gekom het nie. 'n Woordvoerder van Facebook het op die klagtes gereageer deur CEOP persoonlik te ontmoet en te volhou dat hulle veiligheidskwessies &quot;baie ernstig&quot; opneem.&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.telegraph.co.uk/news/uknews/crime/7567922/Complaints-about-grooming-and-bullying-on-Facebook-quadruple.html|location=Londen|work=The Daily Telegraph|first=Richard|last=Edwards|title=Complaints about grooming and bullying on Facebook quadruple|date=9 April 2010}}&lt;/ref&gt;

MSN het in 2003 beperkings op sy kletskamers ingestel om kinders te help beskerm teen volwassenes wat seksuele gesprekke met hulle soek.&lt;ref&gt;{{Cite news|url=http://www.cnn.com/2003/TECH/internet/10/14/microsoft.chat/index.html|title=MSN begins closing its chatrooms|date=15 Oktober 2003|work=CNN.com|access-date=21 Januarie 2018}}&lt;/ref&gt;

Die kantoor van die prokureur-generaal van die [[New York (deelstaat)|deelstaat New York]] het [[Yahoo!]] se kletskamers in 2005 ondersoek omdat gebruikers daar kamers kon skep wie se name daarop gedui het dat hulle vir dié doel gebruik word. In Oktober daardie jaar het Yahoo! ingestem om &quot;beleid en prosedures in te stel wat moet verseker&quot; dat sulke kamers nie toegelaat sal word nie.&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.cnet.com/news/yahoo-shuts-pedophilia-themed-chat-rooms/|title=Yahoo shuts pedophilia-themed chat rooms|date=11 November 2005|work=Cnet.com|access-date=21 Januarie 2018}}&lt;/ref&gt;

Rekenaarprogramme is ontwikkel om kletskamers en ander kitsboodskaplogboeke vir verdagte bedrywighede te ontleed.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://news.bbc.co.uk/2/hi/technology/6265494.stm|title=The 'anti-child grooming' website|work=BBC News|date=3 Julie 2007|access-date=22 Oktober 2013}}&lt;/ref&gt; Omdat dit nie net op die platform self nie, maar ook by die toegangspunt verhoed kan word, word daar aanbeveel dat ouers veilige omgewings skep waarin hul kinders die Internet met minder risiko van sulke toenadering kan gebruik.&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://techacute.com/what-is-cyber-grooming/|title=What Is Cyber Grooming and How to Protect Children?|newspaper=TechAcute|date=23 Maart 2020|access-date=14 April 2020|last1=Bennett|first1=Daniel}}&lt;/ref&gt;

===Wette===
In [[Australië]] het die moord op Carly Ryan in Februarie 2007 openbare druk laat ontstaan wat uiteindelik in 2017 tot landwye wetswysigings gelei het wat as &quot;Carly's Law&quot; bekend staan en minderjariges aanlyn moet help beskerm.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.aph.gov.au/Parliamentary_Business/Bills_Legislation/bd/bd1617a/17bd100|title=Criminal Code Amendment (Protecting Minors Online) Bill 2017|website=www.aph.gov.au|language=en-AU|access-date=23 Augustus 2018}}&lt;/ref&gt; Ryan, wat 15 jaar oud was, was 'n slagoffer van aanlyntoenadering en roofgedrag, wat destyds as iets unieks beskou is omdat sy die eerste persoon in Australië was wat deur 'n aanlyn roofdier doodgemaak is.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.pressreader.com/australia/the-australian-womens-weekly/20170907/281857233682330|title=My little girl was killed by an internet predator|work=The Australian Women's Weekly|date=7 September 2017|access-date=23 Augustus 2018}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://casefilepodcast.com/case-91-carly-ryan/|title=Case 91: Carly Ryan – Casefile: True Crime Podcast|date=4 Augustus 2018|work=Casefile: True Crime Podcast|access-date=23 Augustus 2018|language=en-US}}&lt;/ref&gt;

In die [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]] word sommige risiko's van aanlyn roofgedrag deur die Children's Internet Protection Act aangespreek, wat in 2000 aangeneem is.&lt;ref&gt;{{Cite book|title=Avoiding Predators Online|last=Spivet|first=Bonnie|publisher=The Rosen Publishing Group, Inc|year=2011|isbn=9781448864119|location=New York|pages=19}}&lt;/ref&gt; Dié wet het skole en biblioteke verplig om filter- en blokkeerprogrammatuur te installeer om leerders aanlyn van obsene en skadelike materiaal en mense weg te hou.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.cybercrimejournal.com/catherineijccvol1is2.htm|title=International Journal of Cyber Criminology - Catherine Marcum|website=www.cybercrimejournal.com|access-date=22 Mei 2019|archive-date=25 Mei 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190525175341/http://www.cybercrimejournal.com/catherineijccvol1is2.htm|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; 'n Wetsontwerp bekend as HR 5319 of die &quot;Deleting Online Predators Act of 2006&quot; (DOPA) is later ingedien om die bepalings van CIPA te verskerp.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.technewsworld.com/story/50812.html|title=The Pandora's Box of Social Networking|last=Evans|first=Meryl|date=31 Mei 2006|website=TechNewsWorld|access-date=22 Mei 2019}}&lt;/ref&gt; Teen 2007 was die wetsontwerp in werklikheid verslaan.&lt;ref&gt;{{cite journal|first=Don|last=Essex|title=From Deleting Online Predators to Educating Internet Users|journal=Young Adult Library Services|publisher=Young Adult Library Services Association|location=Chicago, Illinois|volume=7|issue=3|date=2009|pages=36-45}}&lt;/ref&gt;

Sommige individue het ook stappe teen wette gedoen wat kinders moet beskerm. ''Doe v. Shurtleff'', 628 F.3d 1217 (10th Cir. 2010), was 'n saak voor die Verenigde State se Appèlhof vir die Tiende Kring waarin die grondwetlikheid van Utah Code Ann. § 77-27-21.5 beoordeel is, 'n wet wat sedemisdadigers verplig om hul internetidentifiseerders by die staat te registreer om &quot;ontvoering en seksverwante misdade te help ondersoek en oortreders te help vastrek&quot;.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Doe v. Shurtleff, 628 F.3d 1217 (10th Cir. 2010)|url=https://caselaw.findlaw.com/us-10th-circuit/1542620.html|website=FindLaw|date=2010|access-date=12 Oktober 2017}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://le.utah.gov/~code/TITLE77/htm/77_27_002105.htm|title=Utah Code Ann. § 77-27-21.5|access-date=12 Oktober 2017|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20111228045556/http://le.utah.gov/~code/TITLE77/htm/77_27_002105.htm|archive-date=28 Desember 2011}}&lt;/ref&gt; In dié saak het 'n skuldig bevinde sedemisdadiger, wat anoniem as John Doe verskyn het, geappelleer teen 'n beslissing&lt;ref&gt;[http://docs.justia.com/cases/federal/district-courts/utah/utdce/1:2008cv00064/66539/59/0.pdf?1270223573 Doe v. Shurtleff, memorandumbeslissing] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140104205529/http://docs.justia.com/cases/federal/district-courts/utah/utdce/1:2008cv00064/66539/59/0.pdf?1270223573|date=4 Januarie 2014}}&lt;/ref&gt; van die Amerikaanse distrikshof vir die distrik [[Utah]] waarin 'n bevel wat die toepassing van Utah Code Ann. § 77-27-21.5 verbied het, ter syde gestel is.

In sy verslag ''Protection of Children Against Abuse Through New Technologies'' het die komitee vir die [[Raad van Europa]] se Konvensie oor Kubermisdaad die opkomende vraagstukke van geweld teen kinders deur middel van nuwe tegnologie aangespreek, met besondere verwysing na toenadering sowel oor die Internet as per [[Selfoon|selfoon]]. Artikel 9 van die konvensie dek die vraagstuk van kinderpornografie op die Internet reeds.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://conventions.coe.int/Treaty/EN/Treaties/Html/185.htm|title=Council of Europe - ETS No. 185 - Convention on Cybercrime|publisher=Conventions.coe.int|access-date=22 Oktober 2013|archive-date=11 Augustus 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110811105417/http://conventions.coe.int/Treaty/EN/Treaties/html/185.htm|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

Sommige lande het aanlyn seksuele toenadering reeds in hul nasionale wetgewing gekriminaliseer. 'n Ontleding van dié wette dui daarop dat sommige van hulle naas bestaande wetgewing of praktyke oorbodig kan wees.&lt;ref&gt;{{cite journal|last=Staksrud|first=E.|title=Online grooming legislation: Knee-jerk regulation?|journal=European Journal of Communication|year=2013|volume=28|issue=2|page=152|doi=10.1177/0267323112471304}}&lt;/ref&gt;

==Sien ook==
*[[Kubermisdaad]]
*[[Federal Bureau of Investigation]]
*[[Pedofilie]]

==Verwysings==
{{Verwysings}}

[[Kategorie:Kubermisdaad]]
[[Kategorie:Seksuele misdrywe]]</text>
      <sha1>h13ilitgyh0j7ny8355hty12dbncvx2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kleinia amaniensis</title>
    <ns>0</ns>
    <id>470349</id>
    <revision>
      <id>2977113</id>
      <parentid>2976946</parentid>
      <timestamp>2026-10-09T17:25:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Oesjaar</username>
        <id>7467</id>
      </contributor>
      <comment>Skakel</comment>
      <origin>2977113</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="757" sha1="owqpftyw7ato625b5uytbum8fxqlhfi" xml:space="preserve">{{Spesieboks
| status =
| status_system = iucn3.1
| name = 
| image =
| taxon = Kleinia amaniensis
| authority = ([[Adolf Engler|Engl.]]) A.Berger, (1910)
| synonyms =* ''Notonia amaniensis'' &lt;small&gt;Engl.&lt;/small&gt;
* ''Senecio amaniensis'' &lt;small&gt;(Engl.) H.Jacobsen&lt;/small&gt;
}}
'''''Kleinia amaniensis''''' is 'n klein [[sukkulent]] wat deel van die Asteraceae [[Familie (biologie)|familie]] is. Die [[spesie]] is [[Endemie (ekologie)|endemies]] aan [[Tanzanië]].

== Galery ==
&lt;gallery&gt;
Kleinia amaniensis.jpg
&lt;/gallery&gt;

== Bronnelys ==
* [https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:227352-1 Plants of the World]

{{Taksonbalk}}

[[Kategorie:Kleinia|amaniensis]]
[[Kategorie:Flora van Tanzanië]]
[[Kategorie:Endemiese plante van Tanzanië]]</text>
      <sha1>owqpftyw7ato625b5uytbum8fxqlhfi</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>2026 Singapoerse Grand Prix</title>
    <ns>0</ns>
    <id>470352</id>
    <revision>
      <id>2977076</id>
      <parentid>2976962</parentid>
      <timestamp>2026-10-09T14:29:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aliwal2012</username>
        <id>39067</id>
      </contributor>
      <comment>/* Vrye oefening */</comment>
      <origin>2977076</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="15122" sha1="tcduv35egx9msd6ooznoty2sep7sny2" xml:space="preserve">{{sportnuus}}
{| class=&quot;infobox&quot; align=&quot;right&quot; cellpadding=&quot;2&quot; style=&quot;float:right; width: 24em; &quot;
|+ style=&quot;font-size:85%;&quot; |
|-
!colspan=&quot;3&quot; bgcolor=&quot;#efefef&quot;| {{vlagikoon|SIN}} 2026 Formule 1 Singapore Airlines Singapoerse Grand Prix
|-
|colspan=&quot;3&quot; style=&quot;text-align:center;&quot; |
|-
|colspan=&quot;3&quot; style=&quot;text-align:center;&quot; | [[Lêer:Marina Bay circuit 2023.svg|200px]]
|-
| style=&quot;width: 20%;&quot; | '''&lt;small&gt;Datum&lt;/small&gt;'''
| &lt;small&gt;11 Oktober 2026&lt;/small&gt;
|-
| '''&lt;small&gt;Plek&lt;/small&gt;'''
|colspan=2| &lt;small&gt;[[Marinabaai Straatrenbaan]]&lt;/small&gt;
|-
!colspan=&quot;3&quot; bgcolor=&quot;#efefef&quot;| &lt;small&gt;Voorste wegspringplek&lt;/small&gt;
|-
| '''&lt;small&gt;Renjaer&lt;/small&gt;'''
| &lt;small&gt;&lt;/small&gt;
| &lt;small&gt;&lt;/small&gt;
|-
| '''&lt;small&gt;Tyd&lt;/small&gt;'''
|colspan=2| &lt;small&gt;&lt;/small&gt;
|-
!colspan=&quot;3&quot; bgcolor=&quot;#efefef&quot;| &lt;small&gt;Vinnigste rondte&lt;/small&gt;
|-
| '''&lt;small&gt;Renjaer&lt;/small&gt;'''
| &lt;small&gt;&lt;/small&gt;
| &lt;small&gt;&lt;/small&gt;
|-
| '''&lt;small&gt;Tyd&lt;/small&gt;'''
|colspan=2| &lt;small&gt;&lt;/small&gt;
|-
!colspan=&quot;3&quot; bgcolor=&quot;#efefef&quot;| &lt;small&gt;Podiumplekke&lt;/small&gt;
|-
| &lt;!--'''&lt;small&gt;1&lt;/small&gt;''' || &lt;small&gt;{{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]]&lt;/small&gt; || &lt;small&gt; [[Scuderia Ferrari|Ferrari]]&lt;/small&gt;
|-
| '''&lt;small&gt;2&lt;/small&gt;''' || &lt;small&gt;{{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]]&lt;/small&gt; || &lt;small&gt;[[Red Bull Racing|Red Bull]]-[[Honda]]&lt;/small&gt;
|-
| '''&lt;small&gt;3&lt;/small&gt;''' || &lt;small&gt; {{ZA-VLAG}} Haas Das&lt;/small&gt; || &lt;small&gt;&lt;/small&gt;--&gt;
|}

Die '''[[2026 Formule Een-seisoen|2026 Formule Een]] [[Singapoerse Grand Prix]]''' word op 11 Oktober 2026 op die [[Marinabaai Straatrenbaan]] in [[Singapoer]] gehou. Dit sal die sewentiende wedren van die kampioenskapseisoen wees.

== Bande == 
[[Pirelli]] sal die volgende bande verskaf:
{| class=&quot;wikitable gauche&quot; style=&quot;text-align:gauche;&quot;
|+ Bande vir gebruik te Marinabaai
|-
!colspan=3 scope=&quot;col&quot;| Bande vir 'n droë baan
!colspan=2 scope=&quot;col&quot;| Reënbande
|-
|align=center|[[Lêer:F1_tire_Pirelli_PZero_White.svg|55px]]&lt;br&gt;Supersag C3
|align=center|[[Lêer:F1_tire_Pirelli_PZero_Yellow.svg|55px]]&lt;br&gt;Ultrasag C4
|align=center|[[Lêer:F1_tire_Pirelli_PZero_Red.svg|55px]]&lt;br&gt;Hipersag C5
|align=center|[[Lêer:F1 tire Pirelli Cinturato Green.svg|55px]]&lt;br&gt;Tussen-in
|align=center|[[Lêer:F1 tire Pirelli Cinturato Blue.svg|55px]]&lt;br&gt;{{spaces|3}}Reën
|}

== Vrye oefening ==
=== Uitslag ===
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;font-size:95%&quot;
! Pos.
! No.
! Renjaer
! Vervaardiger
! Tyd
|-
!1
| align=center|63
| {{GB-VLAG}} [[George Russell]]
| [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]]
| 1:32.274
|-
!2
| align=center|16
| {{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]]
| [[Scuderia Ferrari|Ferrari]]
| 1:32.272
|-
!3
| align=center|1
| {{GB-VLAG}} [[Lando Norris]]
| [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]
| 1:32.547
|-
!4
| align=center|44
| {{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]]
| [[Scuderia Ferrari|Ferrari]]
| 1:32.773
|-
!5
| align=&quot;center&quot; |81
| {{AU-VLAG}} [[Oscar Piastri]]
| [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]
| 1:32.838
|-
!colspan=5|Bron:&lt;ref&gt;{{en}}{{Citeer web |url=https://www.formula1.com/en/results/2026/races/1296/singapore/practice/1 |titel=Formula 1 Singapore Airlines Singapore Grand Prix 2026 – Practice 1 |uitgever=Formula 1® - The Official F1® Website |datum=2026-10-09}}&lt;/ref&gt;
|}

== Snelkwalifisering ==
Die uitslag bepaal die roosteropstelling vir die naelren op Saterdag.
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
!rowspan=2|Plek
!rowspan=2|Nr.
!rowspan=2|Renjaer
!rowspan=2|Vervaardiger
!colspan=3|Kwalifiseertyd
!rowspan=2|Rooster
|-
!scope=col|SK1
!scope=col|SK2
!scope=col|SK3
|-
!1
| align=center|
| 
| 
| 
| 
| 
| align=center|1
|-
!2
| align=center|
| 
| 
| 
| 
| 
| align=center|2
|-
!3
| align=center|
| 
| 
| 
| 
| 
| align=center|3
|-
!4
| align=center|
| 
| 
| 
| 
| 
| align=center|4
|-
!5
| align=center|
| 
| 
| 
| 
| 
| align=center|5
|-
!6
| align=center|
| 
| 
| 
| 
| 
| align=center|6
|-
!7
| align=center|
| 
| 
| 
| 
| 
| align=center|7
|-
!8
| align=center|
| 
| 
| 
| 
| 
| align=center|8
|-
!9
| align=center|
| 
| 
| 
| 
| 
| align=center|9
|-
!10
| align=center|
| 
| 
| 
| 
|
| align=center|10
|-
!11
| align=center|
| 
| 
| 
| 
| style=&quot;background-color:#ffcccc&quot; data-sort-value=11|
| align=center|11
|-
!12
| align=center|
| 
| 
| 
| 
| style=&quot;background-color:#ffcccc&quot; data-sort-value=12|
| align=center|12
|-
!13
| align=center|
| 
| 
| 
| 
| style=&quot;background-color:#ffcccc&quot; data-sort-value=13|
| align=center|13
|-
!14
| align=center|
| 
| 
| 
| 
| style=&quot;background-color:#ffcccc&quot; data-sort-value=14|
| align=center|14
|-
!15
| align=center|
| 
| 
| 
| 
| style=&quot;background-color:#ffcccc&quot; data-sort-value=15|
| align=center|15
|-
!16
| align=center|
| 
| 
| 
| 
| style=&quot;background-color:#ffcccc&quot; data-sort-value=16|
| align=center|16
|-
!17
| align=center|
| 
| 
| 
| style=&quot;background-color:#ffcccc&quot; data-sort-value=17|
| style=&quot;background-color:#ffcccc&quot; data-sort-value=17|
| align=center|17
|-
!18
| align=center|
| 
| 
| 
| style=&quot;background-color:#ffcccc&quot; data-sort-value=18|
| style=&quot;background-color:#ffcccc&quot; data-sort-value=18|
| align=center|18
|-
!19
| align=center|
| 
| 
| 
| style=&quot;background-color:#ffcccc&quot; data-sort-value=19|
| style=&quot;background-color:#ffcccc&quot; data-sort-value=19|
| align=center|19
|-
!20
| align=center|
| 
| 
| 
| style=&quot;background-color:#ffcccc&quot; data-sort-value=20|
| style=&quot;background-color:#ffcccc&quot; data-sort-value=20|
| align=center|20
|-
!21
| align=center|
| 
| 
| 
| style=&quot;background-color:#ffcccc&quot; data-sort-value=21|
| style=&quot;background-color:#ffcccc&quot; data-sort-value=21|
| align=center|21
|-
!22
| align=center|
| 
| 
| 
| style=&quot;background-color:#ffcccc&quot; data-sort-value=22|
| style=&quot;background-color:#ffcccc&quot; data-sort-value=22|
| align=center|22
|-
!colspan=&quot;8&quot;|SK1 107% tyd: 
|}

== Naelren ==
=== Naelrenuitslag ===
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;font-size:95%&quot;
!Plek
!Nr.
!Renjaer
!Vervaardiger
!Rondes
!Tyd/Oorsaak uitval
!Rooster
!Punte
|-
!1
| align=center|
| ''''''
| ''''''
| align=center|
| 
| align=center|
| align=center|'''8'''
|-
!2
| align=center|
| ''''''
| ''''''
| align=center|
| 
| align=center|
| align=center|'''7'''
|-
!3
| align=center|
| ''''''
| ''''''
| align=center|
| 
| align=center|
| align=center|'''6'''
|-
!4
| align=center|
| ''''''
| ''''''
| align=center|
| 
| align=center|
| align=center|'''5'''
|-
!5
| align=center|
| ''''''
| ''''''
| align=center|
| 
| align=center|
| align=center|'''4'''
|-
!6
| align=center|
| ''''''
| ''''''
| align=center|
| 
| align=center|
| align=center|'''3'''
|-
!7
| align=center|
| ''''''
| ''''''
| align=center|
| 
| align=center|
| align=center|'''2'''
|-
!8
| align=center|
| ''''''
| ''''''
| align=center|
| 
| align=center|
| align=center|'''1'''
|-
!9
| align=center|
| 
| 
| align=center|
| 
| align=center|
| 
|-
!10
| align=center|
| 
| 
| align=center|
| 
| align=center|
| 
|-
!11
| align=center|
| 
| 
| align=center|
| 
| align=center|
| 
|-
!12
| align=center|
| 
| 
| align=center|
| 
| align=center|
|
|-
!13
| align=center|
| 
| 
| align=center|
| 
| align=center|
|
|-
!14
| align=center|
| 
| 
| align=center|
| 
| align=center|
|
|-
!15
| align=center|
| 
| 
| align=center|
| 
| align=center|
|
|-
!16
| align=center|
| 
| 
| align=center|
| 
| align=center|
|
|-
!17
| align=center|
| 
|
| align=center|
| 
| align=center|
|
|-
!18
| align=center|
| 
| 
| align=center|
| 
| align=center|
|
|-
!19
| align=center|
| 
|
| align=center|
| 
| align=center|
|
|-
!20
| align=center|
| 
| 
| align=center|
| 
| align=center|
|
|-
!21
| align=center|
| 
| 
| align=center|
| 
| align=center|
|
|-
!22
| align=center|
| 
| 
| align=center|
| 
| align=center|
|
|}

== Kwalifisering ==
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;font-size:95%&quot;
!Plek
!Nr.
!Renjaer
!Vervaardiger
!K1
!K2
!K3
!Rooster
|-
!1
| 
| 
| 
| 
| 
| 
|align=center| 1
|-
!2
| 
| 
| 
| 
| 
| 
|align=center| 2
|-
!3
| 
| 
| 
| 
| 
| 
|align=center| 3
|-
!4
| 
| 
| 
| 
| 
| 
|align=center| 4
|-
!5
| 
| 
| 
| 
| 
| 
|align=center| 5
|-
!6
| 
| 
| 
| 
| 
| 
|align=center| 6
|-
!7
| 
| 
| 
| 
| 
| 
|align=center| 7
|-
!8
| 
| 
| 
| 
| 
| 
|align=center| 8
|-
!9
| 
| 
| 
| 
| 
| style=&quot;background-color:#ffcccc&quot; |
|align=center| 9
|-
!10
| 
| 
| 
| 
|
| style=&quot;background-color:#ffcccc&quot; |
|align=center| 10
|-
!11
| 
| 
| 
| 
|
| style=&quot;background-color:#ffcccc&quot; |
|align=center| 11
|-
!12
| 
| 
| 
| 
|
| style=&quot;background-color:#ffcccc&quot; |
|align=center| 12
|-
!13
| 
| 
| 
| 
|
| style=&quot;background-color:#ffcccc&quot; |
|align=center| 13
|-
!14
| 
| 
| 
| 
|
| style=&quot;background-color:#ffcccc&quot; |
|align=center| 14
|-
!15
| 
| 
| 
| 
|
| style=&quot;background-color:#ffcccc&quot; |
|align=center| 15
|-
!16
| 
| 
| 
|
| style=&quot;background-color:#ffcccc&quot; |
| style=&quot;background-color:#ffcccc&quot; |
|align=center| 16
|-
!17
| 
| 
| 
|
| style=&quot;background-color:#ffcccc&quot; |
| style=&quot;background-color:#ffcccc&quot; |
|align=center| 17
|-
!18
| 
| 
| 
|
| style=&quot;background-color:#ffcccc&quot; |
| style=&quot;background-color:#ffcccc&quot; |
|align=center| 18
|-
!19
| 
| 
| 
|
| style=&quot;background-color:#ffcccc&quot; |
| style=&quot;background-color:#ffcccc&quot; |
|align=center| 19
|-
!20
| 
| 
| 
|
| style=&quot;background-color:#ffcccc&quot; |
| style=&quot;background-color:#ffcccc&quot; |
|align=center| 20
|-
|-
!colspan=&quot;8&quot;| K1 107% tyd: 
|}

== Wedren ==
=== Renuitslag ===
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;font-size:95%&quot;
!Plek
!Nr.
!Renjaer
!Vervaardiger
!Rondes
!Tyd/Oorsaak uitval
!Rooster
!Punte
|-
!1
| align=center|
| ''''''
| ''''''
| align=center|
| 
| align=center|
| align=center| '''25'''
|-
!2
| align=center|
| ''''''
| ''''''
| align=center|
| 
| align=center|
| align=center| '''18'''
|-
!3
| align=center|
| ''''''
| ''''''
| align=center|
| 
| align=center|
| align=center| '''15'''
|-
!4
| align=center|
| ''''''
| ''''''
| align=center|
| 
| align=center|
| align=center| '''12'''
|-
!5
| align=center|
| ''''''
| ''''''
| align=center|
| 
| align=center|
| align=center| '''10'''
|-
!6
| align=center|
| ''''''
| ''''''
| align=center|
| 
| align=center|
| align=center| '''8'''
|-
!7
| align=center|
| ''''''
| ''''''
| align=center|
| 
| align=center|
| align=center| '''6'''
|-
!8
| align=center|
| ''''''
| ''''''
| align=center|
| 
| align=center|
| align=center| '''4'''
|-
!9
| align=center|
| ''''''
| ''''''
| align=center|
| 
| align=center|
| align=center| '''2'''
|-
!10
| align=center|
| ''''''
| ''''''
| align=center|
| 
| align=center|
| align=center| '''1'''
|-
!11
| align=center|
| 
| 
| align=center|
| 
| align=center|
| 
|-
!12
| align=center|
| 
| 
| align=center|
| 
| align=center|
|
|-
!13
| align=center|
| 
| 
| align=center|
| 
| align=center|
|
|-
!14
| align=center|
| 
| 
| align=center|
| 
| align=center|
|
|-
!15
| align=center|
| 
| 
| align=center|
| 
| align=center|
|
|-
!16
| align=center|
| 
| 
| align=center|
| 
| align=center|
|
|-
!17
| align=center|
| 
|
| align=center|
| 
| align=center|
|
|-
!18
| align=center|
| 
| 
| align=center|
| 
| align=center|
|
|-
!19
| align=center|
| 
|
| align=center|
| 
| align=center|
|
|-
!20
| align=center|
| 
| 
| align=center|
| 
| align=center|
|
|-
!21
| align=center|
| 
| 
| align=center|
| 
| align=center|
|
|-
!22
| align=center|
| 
| 
| align=center|
| 
| align=center|
|
|}

== Puntestand vóór die Grand Prix ==
{{BeginKolomme}}
=== Renjaers ===
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;font-size:95%;&quot;
|-
!Plek 
!Nr. 
!Renjaer 
!Span
!Punte
|-
!1
| align=center|12
| {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]]
| [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]]
| align=center|320
|-
!2
| align=center|63
| {{GB-VLAG}} [[George Russell]]
| [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]]
| align=center|236
|-
!3
| align=center|44
| {{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]]
| [[Scuderia Ferrari|Ferrari]]
| align=center|214
|-
!4
| align=center|16
| {{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]]
| [[Scuderia Ferrari|Ferrari]]
| align=center|191
|- 
!5
| align=center|1
| {{GB-VLAG}} [[Lando Norris]]
| [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]
| align=center|188
|-
!6
| align=center|3
| {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]]
| [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]]
| align=center|188
|-
!7
| align=center|81
| {{AU-VLAG}} [[Oscar Piastri]]
| [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]
| align=center|128
|-
!8
| align=center|6
| {{FR-VLAG}} [[Isack Hadjar]]
| [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]]
| align=center|96
|-
!9
| align=center|30
| {{NZ-VLAG}} [[Liam Lawson]]
| [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]]
| align=center|65
|-
!10
| align=center|10
| {{FR-VLAG}} [[Pierre Gasly]]
| [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]
| align=center|41
|-
!11
| align=center|41
| {{GB-VLAG}} [[Arvid Lindblad]]
| [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]]
| align=center|38
|-
!12
| align=center|43
| {{AR-VLAG}} [[Franco Colapinto]]
| [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]
| align=center|27
|-
!13
| align=center|87
| {{GB-VLAG}} [[Oliver Bearman]]
| [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]]
| align=center|20
|-
!14
| align=center|5
| {{BR-VLAG}} [[Gabriel Bortoleto]]
| [[Audi F1-span|Audi]]
| align=center|10
|-
!15
| align=center|27
| {{DE-VLAG}} [[Nico Hülkenberg]]
| [[Audi F1-span|Audi]]
| align=center|7
|-
!16
| align=center|31
| {{FR-VLAG}} [[Esteban Ocon]]
| [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]]
| align=center|7
|-
!17
| align=center|14
| {{ES-VLAG}} [[Fernando Alonso]]
| [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]]
| align=center|7
|-
!18
| align=center|55
| {{ES-VLAG}} [[Carlos Sainz jr.]]
| [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]
| align=center|7
|-
!19
| align=center|23
| {{TH-VLAG}} [[Alexander Albon]]
| [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]
| align=center|5
|-
!20
| align=center|22
| {{JP-VLAG}} [[Yuki Tsunoda]]
| [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]]
| align=center|1
|-
!21
| align=center|18
| {{CA-VLAG}} [[Lance Stroll]]
| [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]]
| align=center|0
|-
!22
| align=center|77
| {{FI-VLAG}} [[Valtteri Bottas]]
| [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]]
| align=center|0
|-
!23
| align=center|11
| {{MX-VLAG}} [[Sergio Pérez]]
| [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]]
| align=center|0
|-
|}

{{NuweKolom}}

=== Vervaardigers ===
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;font-size:95%;&quot;
|-
!Plek
!Span
!Punte
|-
!1
| {{DE-VLAG}} [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]]
| align=center|556
|-
!2
| {{IT-VLAG}} [[Scuderia Ferrari|Ferrari]]
| align=center|405
|-
!3
| {{GB-VLAG}} [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]
| align=center|316
|-
!4
| {{AT-VLAG}} [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]]
| align=center|298
|-
!5
| {{IT-VLAG}} [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]]
| align=center|90
|-
!6
| {{FR-VLAG}} [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]
| align=center|68
|-
!7
| {{US-VLAG}} [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]]
| align=center|27
|-
!8
| {{DE-VLAG}} [[Audi F1-span|Audi]]
| align=center|17
|-
!9
| {{GB-VLAG}} [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]
| align=center|12
|-
!10
| {{GB-VLAG}} [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]]
| align=center|7
|-
!11
| {{VS-VLAG}} [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]]
| align=center|0
|}
{{EindeKolomme}}


{{F1GP 2020–2029}}

[[Kategorie:Singapoerse Grand Prix]]
[[Kategorie:Sport in 2026|Singapoer]]
[[Kategorie:Sport in Singapoer|Formule Een]]</text>
      <sha1>tcduv35egx9msd6ooznoty2sep7sny2</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2977090</id>
      <parentid>2977076</parentid>
      <timestamp>2026-10-09T15:47:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aliwal2012</username>
        <id>39067</id>
      </contributor>
      <comment>/* Snelkwalifisering */ 1-10</comment>
      <origin>2977090</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="16157" sha1="prnpyjagydtq3lro0nc0hclxu4xqp97" xml:space="preserve">{{sportnuus}}
{| class=&quot;infobox&quot; align=&quot;right&quot; cellpadding=&quot;2&quot; style=&quot;float:right; width: 24em; &quot;
|+ style=&quot;font-size:85%;&quot; |
|-
!colspan=&quot;3&quot; bgcolor=&quot;#efefef&quot;| {{vlagikoon|SIN}} 2026 Formule 1 Singapore Airlines Singapoerse Grand Prix
|-
|colspan=&quot;3&quot; style=&quot;text-align:center;&quot; |
|-
|colspan=&quot;3&quot; style=&quot;text-align:center;&quot; | [[Lêer:Marina Bay circuit 2023.svg|200px]]
|-
| style=&quot;width: 20%;&quot; | '''&lt;small&gt;Datum&lt;/small&gt;'''
| &lt;small&gt;11 Oktober 2026&lt;/small&gt;
|-
| '''&lt;small&gt;Plek&lt;/small&gt;'''
|colspan=2| &lt;small&gt;[[Marinabaai Straatrenbaan]]&lt;/small&gt;
|-
!colspan=&quot;3&quot; bgcolor=&quot;#efefef&quot;| &lt;small&gt;Voorste wegspringplek&lt;/small&gt;
|-
| '''&lt;small&gt;Renjaer&lt;/small&gt;'''
| &lt;small&gt;&lt;/small&gt;
| &lt;small&gt;&lt;/small&gt;
|-
| '''&lt;small&gt;Tyd&lt;/small&gt;'''
|colspan=2| &lt;small&gt;&lt;/small&gt;
|-
!colspan=&quot;3&quot; bgcolor=&quot;#efefef&quot;| &lt;small&gt;Vinnigste rondte&lt;/small&gt;
|-
| '''&lt;small&gt;Renjaer&lt;/small&gt;'''
| &lt;small&gt;&lt;/small&gt;
| &lt;small&gt;&lt;/small&gt;
|-
| '''&lt;small&gt;Tyd&lt;/small&gt;'''
|colspan=2| &lt;small&gt;&lt;/small&gt;
|-
!colspan=&quot;3&quot; bgcolor=&quot;#efefef&quot;| &lt;small&gt;Podiumplekke&lt;/small&gt;
|-
| &lt;!--'''&lt;small&gt;1&lt;/small&gt;''' || &lt;small&gt;{{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]]&lt;/small&gt; || &lt;small&gt; [[Scuderia Ferrari|Ferrari]]&lt;/small&gt;
|-
| '''&lt;small&gt;2&lt;/small&gt;''' || &lt;small&gt;{{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]]&lt;/small&gt; || &lt;small&gt;[[Red Bull Racing|Red Bull]]-[[Honda]]&lt;/small&gt;
|-
| '''&lt;small&gt;3&lt;/small&gt;''' || &lt;small&gt; {{ZA-VLAG}} Haas Das&lt;/small&gt; || &lt;small&gt;&lt;/small&gt;--&gt;
|}

Die '''[[2026 Formule Een-seisoen|2026 Formule Een]] [[Singapoerse Grand Prix]]''' word op 11 Oktober 2026 op die [[Marinabaai Straatrenbaan]] in [[Singapoer]] gehou. Dit sal die sewentiende wedren van die kampioenskapseisoen wees.

== Bande == 
[[Pirelli]] sal die volgende bande verskaf:
{| class=&quot;wikitable gauche&quot; style=&quot;text-align:gauche;&quot;
|+ Bande vir gebruik te Marinabaai
|-
!colspan=3 scope=&quot;col&quot;| Bande vir 'n droë baan
!colspan=2 scope=&quot;col&quot;| Reënbande
|-
|align=center|[[Lêer:F1_tire_Pirelli_PZero_White.svg|55px]]&lt;br&gt;Supersag C3
|align=center|[[Lêer:F1_tire_Pirelli_PZero_Yellow.svg|55px]]&lt;br&gt;Ultrasag C4
|align=center|[[Lêer:F1_tire_Pirelli_PZero_Red.svg|55px]]&lt;br&gt;Hipersag C5
|align=center|[[Lêer:F1 tire Pirelli Cinturato Green.svg|55px]]&lt;br&gt;Tussen-in
|align=center|[[Lêer:F1 tire Pirelli Cinturato Blue.svg|55px]]&lt;br&gt;{{spaces|3}}Reën
|}

== Vrye oefening ==
=== Uitslag ===
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;font-size:95%&quot;
! Pos.
! No.
! Renjaer
! Vervaardiger
! Tyd
|-
!1
| align=center|63
| {{GB-VLAG}} [[George Russell]]
| [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]]
| 1:32.274
|-
!2
| align=center|16
| {{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]]
| [[Scuderia Ferrari|Ferrari]]
| 1:32.272
|-
!3
| align=center|1
| {{GB-VLAG}} [[Lando Norris]]
| [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]
| 1:32.547
|-
!4
| align=center|44
| {{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]]
| [[Scuderia Ferrari|Ferrari]]
| 1:32.773
|-
!5
| align=&quot;center&quot; |81
| {{AU-VLAG}} [[Oscar Piastri]]
| [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]
| 1:32.838
|-
!colspan=5|Bron:&lt;ref&gt;{{en}}{{Citeer web |url=https://www.formula1.com/en/results/2026/races/1296/singapore/practice/1 |titel=Formula 1 Singapore Airlines Singapore Grand Prix 2026 – Practice 1 |uitgever=Formula 1® - The Official F1® Website |datum=2026-10-09}}&lt;/ref&gt;
|}

== Snelkwalifisering ==
Die uitslag bepaal die roosteropstelling vir die naelren op Saterdag.
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
!rowspan=2|Plek
!rowspan=2|Nr.
!rowspan=2|Renjaer
!rowspan=2|Vervaardiger
!colspan=3|Kwalifiseertyd
!rowspan=2|Rooster
|-
!scope=col|SK1
!scope=col|SK2
!scope=col|SK3
|-
!1
| align=center |3
| {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]]
| [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]]
| '''1:33.477'''
| 1:32.701
| '''1:31.156'''
| align=center|1
|-
!2
| align=&quot;center&quot; |63
| {{GB-VLAG}} [[George Russell]]
| [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]]
| 1:33.573
| 1:32.614
| 1:31.276
| align=center|2
|-
!3
| align=&quot;center&quot; |16
| {{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]]
| [[Scuderia Ferrari|Ferrari]]
| 1:33.495	
| '''1:32.246'''
| 1:31.399
| align=center|3
|-
!4
| align=&quot;center&quot; |81
| {{AU-VLAG}} [[Oscar Piastri]]
| [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]
| 1:34.277
| 1:33.106
| 1:31.454
| align=center|4
|-
!5
| align=&quot;center&quot; |1
| {{GB-VLAG}} [[Lando Norris]]
| [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]
| 1:34.257		
| 1:32.572
| 1:31.587
| align=center|5
|-
!6
| align=&quot;center&quot; |44
| {{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]]
| [[Scuderia Ferrari|Ferrari]]
| 1:33.748
| 1:32.562
| 1:31.702
| align=center|6
|-
!7
| align=&quot;center&quot; |12
| {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]]
| [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]]
| 1:34.392
| 1:32.998
| 1:31.849
| align=center|7
|-
!8
| align=&quot;center&quot; |30
| {{NZ-VLAG}} [[Liam Lawson]]
| [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]]
| 1:34.855
| 1:33.133
| 1:32.341
| align=center|8
|-
!9
| align=&quot;center&quot; |6
| {{FR-VLAG}} [[Isack Hadjar]]
| [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]]
| 1:34.182
| 1:32.947
| DNF
| align=center|9
|-
!10
| align=&quot;center&quot; |10
| {{FR-VLAG}} [[Pierre Gasly]]
| [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]
| 1:34.673
| 1:33.155
| DNF
| align=center|10
|-
!11
| align=center|
| 
| 
| 
| 
| style=&quot;background-color:#ffcccc&quot; data-sort-value=11|
| align=center|11
|-
!12
| align=center|
| 
| 
| 
| 
| style=&quot;background-color:#ffcccc&quot; data-sort-value=12|
| align=center|12
|-
!13
| align=center|
| 
| 
| 
| 
| style=&quot;background-color:#ffcccc&quot; data-sort-value=13|
| align=center|13
|-
!14
| align=center|
| 
| 
| 
| 
| style=&quot;background-color:#ffcccc&quot; data-sort-value=14|
| align=center|14
|-
!15
| align=center|
| 
| 
| 
| 
| style=&quot;background-color:#ffcccc&quot; data-sort-value=15|
| align=center|15
|-
!16
| align=center|
| 
| 
| 
| 
| style=&quot;background-color:#ffcccc&quot; data-sort-value=16|
| align=center|16
|-
!17
| align=center|
| 
| 
| 
| style=&quot;background-color:#ffcccc&quot; data-sort-value=17|
| style=&quot;background-color:#ffcccc&quot; data-sort-value=17|
| align=center|17
|-
!18
| align=center|
| 
| 
| 
| style=&quot;background-color:#ffcccc&quot; data-sort-value=18|
| style=&quot;background-color:#ffcccc&quot; data-sort-value=18|
| align=center|18
|-
!19
| align=center|
| 
| 
| 
| style=&quot;background-color:#ffcccc&quot; data-sort-value=19|
| style=&quot;background-color:#ffcccc&quot; data-sort-value=19|
| align=center|19
|-
!20
| align=center|
| 
| 
| 
| style=&quot;background-color:#ffcccc&quot; data-sort-value=20|
| style=&quot;background-color:#ffcccc&quot; data-sort-value=20|
| align=center|20
|-
!21
| align=center|
| 
| 
| 
| style=&quot;background-color:#ffcccc&quot; data-sort-value=21|
| style=&quot;background-color:#ffcccc&quot; data-sort-value=21|
| align=center|21
|-
!22
| align=center|
| 
| 
| 
| style=&quot;background-color:#ffcccc&quot; data-sort-value=22|
| style=&quot;background-color:#ffcccc&quot; data-sort-value=22|
| align=center|22
|-
!colspan=&quot;8&quot;|SK1 107% tyd: 
|}

== Naelren ==
=== Naelrenuitslag ===
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;font-size:95%&quot;
!Plek
!Nr.
!Renjaer
!Vervaardiger
!Rondes
!Tyd/Oorsaak uitval
!Rooster
!Punte
|-
!1
| align=center|
| ''''''
| ''''''
| align=center|
| 
| align=center|
| align=center|'''8'''
|-
!2
| align=center|
| ''''''
| ''''''
| align=center|
| 
| align=center|
| align=center|'''7'''
|-
!3
| align=center|
| ''''''
| ''''''
| align=center|
| 
| align=center|
| align=center|'''6'''
|-
!4
| align=center|
| ''''''
| ''''''
| align=center|
| 
| align=center|
| align=center|'''5'''
|-
!5
| align=center|
| ''''''
| ''''''
| align=center|
| 
| align=center|
| align=center|'''4'''
|-
!6
| align=center|
| ''''''
| ''''''
| align=center|
| 
| align=center|
| align=center|'''3'''
|-
!7
| align=center|
| ''''''
| ''''''
| align=center|
| 
| align=center|
| align=center|'''2'''
|-
!8
| align=center|
| ''''''
| ''''''
| align=center|
| 
| align=center|
| align=center|'''1'''
|-
!9
| align=center|
| 
| 
| align=center|
| 
| align=center|
| 
|-
!10
| align=center|
| 
| 
| align=center|
| 
| align=center|
| 
|-
!11
| align=center|
| 
| 
| align=center|
| 
| align=center|
| 
|-
!12
| align=center|
| 
| 
| align=center|
| 
| align=center|
|
|-
!13
| align=center|
| 
| 
| align=center|
| 
| align=center|
|
|-
!14
| align=center|
| 
| 
| align=center|
| 
| align=center|
|
|-
!15
| align=center|
| 
| 
| align=center|
| 
| align=center|
|
|-
!16
| align=center|
| 
| 
| align=center|
| 
| align=center|
|
|-
!17
| align=center|
| 
|
| align=center|
| 
| align=center|
|
|-
!18
| align=center|
| 
| 
| align=center|
| 
| align=center|
|
|-
!19
| align=center|
| 
|
| align=center|
| 
| align=center|
|
|-
!20
| align=center|
| 
| 
| align=center|
| 
| align=center|
|
|-
!21
| align=center|
| 
| 
| align=center|
| 
| align=center|
|
|-
!22
| align=center|
| 
| 
| align=center|
| 
| align=center|
|
|}

== Kwalifisering ==
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;font-size:95%&quot;
!Plek
!Nr.
!Renjaer
!Vervaardiger
!K1
!K2
!K3
!Rooster
|-
!1
| 
| 
| 
| 
| 
| 
|align=center| 1
|-
!2
| 
| 
| 
| 
| 
| 
|align=center| 2
|-
!3
| 
| 
| 
| 
| 
| 
|align=center| 3
|-
!4
| 
| 
| 
| 
| 
| 
|align=center| 4
|-
!5
| 
| 
| 
| 
| 
| 
|align=center| 5
|-
!6
| 
| 
| 
| 
| 
| 
|align=center| 6
|-
!7
| 
| 
| 
| 
| 
| 
|align=center| 7
|-
!8
| 
| 
| 
| 
| 
| 
|align=center| 8
|-
!9
| 
| 
| 
| 
| 
| style=&quot;background-color:#ffcccc&quot; |
|align=center| 9
|-
!10
| 
| 
| 
| 
|
| style=&quot;background-color:#ffcccc&quot; |
|align=center| 10
|-
!11
| 
| 
| 
| 
|
| style=&quot;background-color:#ffcccc&quot; |
|align=center| 11
|-
!12
| 
| 
| 
| 
|
| style=&quot;background-color:#ffcccc&quot; |
|align=center| 12
|-
!13
| 
| 
| 
| 
|
| style=&quot;background-color:#ffcccc&quot; |
|align=center| 13
|-
!14
| 
| 
| 
| 
|
| style=&quot;background-color:#ffcccc&quot; |
|align=center| 14
|-
!15
| 
| 
| 
| 
|
| style=&quot;background-color:#ffcccc&quot; |
|align=center| 15
|-
!16
| 
| 
| 
|
| style=&quot;background-color:#ffcccc&quot; |
| style=&quot;background-color:#ffcccc&quot; |
|align=center| 16
|-
!17
| 
| 
| 
|
| style=&quot;background-color:#ffcccc&quot; |
| style=&quot;background-color:#ffcccc&quot; |
|align=center| 17
|-
!18
| 
| 
| 
|
| style=&quot;background-color:#ffcccc&quot; |
| style=&quot;background-color:#ffcccc&quot; |
|align=center| 18
|-
!19
| 
| 
| 
|
| style=&quot;background-color:#ffcccc&quot; |
| style=&quot;background-color:#ffcccc&quot; |
|align=center| 19
|-
!20
| 
| 
| 
|
| style=&quot;background-color:#ffcccc&quot; |
| style=&quot;background-color:#ffcccc&quot; |
|align=center| 20
|-
|-
!colspan=&quot;8&quot;| K1 107% tyd: 
|}

== Wedren ==
=== Renuitslag ===
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;font-size:95%&quot;
!Plek
!Nr.
!Renjaer
!Vervaardiger
!Rondes
!Tyd/Oorsaak uitval
!Rooster
!Punte
|-
!1
| align=center|
| ''''''
| ''''''
| align=center|
| 
| align=center|
| align=center| '''25'''
|-
!2
| align=center|
| ''''''
| ''''''
| align=center|
| 
| align=center|
| align=center| '''18'''
|-
!3
| align=center|
| ''''''
| ''''''
| align=center|
| 
| align=center|
| align=center| '''15'''
|-
!4
| align=center|
| ''''''
| ''''''
| align=center|
| 
| align=center|
| align=center| '''12'''
|-
!5
| align=center|
| ''''''
| ''''''
| align=center|
| 
| align=center|
| align=center| '''10'''
|-
!6
| align=center|
| ''''''
| ''''''
| align=center|
| 
| align=center|
| align=center| '''8'''
|-
!7
| align=center|
| ''''''
| ''''''
| align=center|
| 
| align=center|
| align=center| '''6'''
|-
!8
| align=center|
| ''''''
| ''''''
| align=center|
| 
| align=center|
| align=center| '''4'''
|-
!9
| align=center|
| ''''''
| ''''''
| align=center|
| 
| align=center|
| align=center| '''2'''
|-
!10
| align=center|
| ''''''
| ''''''
| align=center|
| 
| align=center|
| align=center| '''1'''
|-
!11
| align=center|
| 
| 
| align=center|
| 
| align=center|
| 
|-
!12
| align=center|
| 
| 
| align=center|
| 
| align=center|
|
|-
!13
| align=center|
| 
| 
| align=center|
| 
| align=center|
|
|-
!14
| align=center|
| 
| 
| align=center|
| 
| align=center|
|
|-
!15
| align=center|
| 
| 
| align=center|
| 
| align=center|
|
|-
!16
| align=center|
| 
| 
| align=center|
| 
| align=center|
|
|-
!17
| align=center|
| 
|
| align=center|
| 
| align=center|
|
|-
!18
| align=center|
| 
| 
| align=center|
| 
| align=center|
|
|-
!19
| align=center|
| 
|
| align=center|
| 
| align=center|
|
|-
!20
| align=center|
| 
| 
| align=center|
| 
| align=center|
|
|-
!21
| align=center|
| 
| 
| align=center|
| 
| align=center|
|
|-
!22
| align=center|
| 
| 
| align=center|
| 
| align=center|
|
|}

== Puntestand vóór die Grand Prix ==
{{BeginKolomme}}
=== Renjaers ===
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;font-size:95%;&quot;
|-
!Plek 
!Nr. 
!Renjaer 
!Span
!Punte
|-
!1
| align=center|12
| {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]]
| [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]]
| align=center|320
|-
!2
| align=center|63
| {{GB-VLAG}} [[George Russell]]
| [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]]
| align=center|236
|-
!3
| align=center|44
| {{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]]
| [[Scuderia Ferrari|Ferrari]]
| align=center|214
|-
!4
| align=center|16
| {{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]]
| [[Scuderia Ferrari|Ferrari]]
| align=center|191
|- 
!5
| align=center|1
| {{GB-VLAG}} [[Lando Norris]]
| [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]
| align=center|188
|-
!6
| align=center|3
| {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]]
| [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]]
| align=center|188
|-
!7
| align=center|81
| {{AU-VLAG}} [[Oscar Piastri]]
| [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]
| align=center|128
|-
!8
| align=center|6
| {{FR-VLAG}} [[Isack Hadjar]]
| [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]]
| align=center|96
|-
!9
| align=center|30
| {{NZ-VLAG}} [[Liam Lawson]]
| [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]]
| align=center|65
|-
!10
| align=center|10
| {{FR-VLAG}} [[Pierre Gasly]]
| [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]
| align=center|41
|-
!11
| align=center|41
| {{GB-VLAG}} [[Arvid Lindblad]]
| [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]]
| align=center|38
|-
!12
| align=center|43
| {{AR-VLAG}} [[Franco Colapinto]]
| [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]
| align=center|27
|-
!13
| align=center|87
| {{GB-VLAG}} [[Oliver Bearman]]
| [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]]
| align=center|20
|-
!14
| align=center|5
| {{BR-VLAG}} [[Gabriel Bortoleto]]
| [[Audi F1-span|Audi]]
| align=center|10
|-
!15
| align=center|27
| {{DE-VLAG}} [[Nico Hülkenberg]]
| [[Audi F1-span|Audi]]
| align=center|7
|-
!16
| align=center|31
| {{FR-VLAG}} [[Esteban Ocon]]
| [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]]
| align=center|7
|-
!17
| align=center|14
| {{ES-VLAG}} [[Fernando Alonso]]
| [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]]
| align=center|7
|-
!18
| align=center|55
| {{ES-VLAG}} [[Carlos Sainz jr.]]
| [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]
| align=center|7
|-
!19
| align=center|23
| {{TH-VLAG}} [[Alexander Albon]]
| [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]
| align=center|5
|-
!20
| align=center|22
| {{JP-VLAG}} [[Yuki Tsunoda]]
| [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]]
| align=center|1
|-
!21
| align=center|18
| {{CA-VLAG}} [[Lance Stroll]]
| [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]]
| align=center|0
|-
!22
| align=center|77
| {{FI-VLAG}} [[Valtteri Bottas]]
| [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]]
| align=center|0
|-
!23
| align=center|11
| {{MX-VLAG}} [[Sergio Pérez]]
| [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]]
| align=center|0
|-
|}

{{NuweKolom}}

=== Vervaardigers ===
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;font-size:95%;&quot;
|-
!Plek
!Span
!Punte
|-
!1
| {{DE-VLAG}} [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]]
| align=center|556
|-
!2
| {{IT-VLAG}} [[Scuderia Ferrari|Ferrari]]
| align=center|405
|-
!3
| {{GB-VLAG}} [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]
| align=center|316
|-
!4
| {{AT-VLAG}} [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]]
| align=center|298
|-
!5
| {{IT-VLAG}} [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]]
| align=center|90
|-
!6
| {{FR-VLAG}} [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]
| align=center|68
|-
!7
| {{US-VLAG}} [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]]
| align=center|27
|-
!8
| {{DE-VLAG}} [[Audi F1-span|Audi]]
| align=center|17
|-
!9
| {{GB-VLAG}} [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]
| align=center|12
|-
!10
| {{GB-VLAG}} [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]]
| align=center|7
|-
!11
| {{VS-VLAG}} [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]]
| align=center|0
|}
{{EindeKolomme}}


{{F1GP 2020–2029}}

[[Kategorie:Singapoerse Grand Prix]]
[[Kategorie:Sport in 2026|Singapoer]]
[[Kategorie:Sport in Singapoer|Formule Een]]</text>
      <sha1>prnpyjagydtq3lro0nc0hclxu4xqp97</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2977098</id>
      <parentid>2977090</parentid>
      <timestamp>2026-10-09T16:28:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aliwal2012</username>
        <id>39067</id>
      </contributor>
      <comment>/* Snelkwalifisering */</comment>
      <origin>2977098</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="16563" sha1="iphpdurvt7dkxqf81p9fll0d21gpr1j" xml:space="preserve">{{sportnuus}}
{| class=&quot;infobox&quot; align=&quot;right&quot; cellpadding=&quot;2&quot; style=&quot;float:right; width: 24em; &quot;
|+ style=&quot;font-size:85%;&quot; |
|-
!colspan=&quot;3&quot; bgcolor=&quot;#efefef&quot;| {{vlagikoon|SIN}} 2026 Formule 1 Singapore Airlines Singapoerse Grand Prix
|-
|colspan=&quot;3&quot; style=&quot;text-align:center;&quot; |
|-
|colspan=&quot;3&quot; style=&quot;text-align:center;&quot; | [[Lêer:Marina Bay circuit 2023.svg|200px]]
|-
| style=&quot;width: 20%;&quot; | '''&lt;small&gt;Datum&lt;/small&gt;'''
| &lt;small&gt;11 Oktober 2026&lt;/small&gt;
|-
| '''&lt;small&gt;Plek&lt;/small&gt;'''
|colspan=2| &lt;small&gt;[[Marinabaai Straatrenbaan]]&lt;/small&gt;
|-
!colspan=&quot;3&quot; bgcolor=&quot;#efefef&quot;| &lt;small&gt;Voorste wegspringplek&lt;/small&gt;
|-
| '''&lt;small&gt;Renjaer&lt;/small&gt;'''
| &lt;small&gt;&lt;/small&gt;
| &lt;small&gt;&lt;/small&gt;
|-
| '''&lt;small&gt;Tyd&lt;/small&gt;'''
|colspan=2| &lt;small&gt;&lt;/small&gt;
|-
!colspan=&quot;3&quot; bgcolor=&quot;#efefef&quot;| &lt;small&gt;Vinnigste rondte&lt;/small&gt;
|-
| '''&lt;small&gt;Renjaer&lt;/small&gt;'''
| &lt;small&gt;&lt;/small&gt;
| &lt;small&gt;&lt;/small&gt;
|-
| '''&lt;small&gt;Tyd&lt;/small&gt;'''
|colspan=2| &lt;small&gt;&lt;/small&gt;
|-
!colspan=&quot;3&quot; bgcolor=&quot;#efefef&quot;| &lt;small&gt;Podiumplekke&lt;/small&gt;
|-
| &lt;!--'''&lt;small&gt;1&lt;/small&gt;''' || &lt;small&gt;{{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]]&lt;/small&gt; || &lt;small&gt; [[Scuderia Ferrari|Ferrari]]&lt;/small&gt;
|-
| '''&lt;small&gt;2&lt;/small&gt;''' || &lt;small&gt;{{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]]&lt;/small&gt; || &lt;small&gt;[[Red Bull Racing|Red Bull]]-[[Honda]]&lt;/small&gt;
|-
| '''&lt;small&gt;3&lt;/small&gt;''' || &lt;small&gt; {{ZA-VLAG}} Haas Das&lt;/small&gt; || &lt;small&gt;&lt;/small&gt;--&gt;
|}

Die '''[[2026 Formule Een-seisoen|2026 Formule Een]] [[Singapoerse Grand Prix]]''' word op 11 Oktober 2026 op die [[Marinabaai Straatrenbaan]] in [[Singapoer]] gehou. Dit sal die sewentiende wedren van die kampioenskapseisoen wees.

== Bande == 
[[Pirelli]] sal die volgende bande verskaf:
{| class=&quot;wikitable gauche&quot; style=&quot;text-align:gauche;&quot;
|+ Bande vir gebruik te Marinabaai
|-
!colspan=3 scope=&quot;col&quot;| Bande vir 'n droë baan
!colspan=2 scope=&quot;col&quot;| Reënbande
|-
|align=center|[[Lêer:F1_tire_Pirelli_PZero_White.svg|55px]]&lt;br&gt;Supersag C3
|align=center|[[Lêer:F1_tire_Pirelli_PZero_Yellow.svg|55px]]&lt;br&gt;Ultrasag C4
|align=center|[[Lêer:F1_tire_Pirelli_PZero_Red.svg|55px]]&lt;br&gt;Hipersag C5
|align=center|[[Lêer:F1 tire Pirelli Cinturato Green.svg|55px]]&lt;br&gt;Tussen-in
|align=center|[[Lêer:F1 tire Pirelli Cinturato Blue.svg|55px]]&lt;br&gt;{{spaces|3}}Reën
|}

== Vrye oefening ==
=== Uitslag ===
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;font-size:95%&quot;
! Pos.
! No.
! Renjaer
! Vervaardiger
! Tyd
|-
!1
| align=center|63
| {{GB-VLAG}} [[George Russell]]
| [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]]
| 1:32.274
|-
!2
| align=center|16
| {{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]]
| [[Scuderia Ferrari|Ferrari]]
| 1:32.272
|-
!3
| align=center|1
| {{GB-VLAG}} [[Lando Norris]]
| [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]
| 1:32.547
|-
!4
| align=center|44
| {{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]]
| [[Scuderia Ferrari|Ferrari]]
| 1:32.773
|-
!5
| align=&quot;center&quot; |81
| {{AU-VLAG}} [[Oscar Piastri]]
| [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]
| 1:32.838
|-
!colspan=5|Bron:&lt;ref&gt;{{en}}{{Citeer web |url=https://www.formula1.com/en/results/2026/races/1296/singapore/practice/1 |titel=Formula 1 Singapore Airlines Singapore Grand Prix 2026 – Practice 1 |uitgever=Formula 1® - The Official F1® Website |datum=2026-10-09}}&lt;/ref&gt;
|}

== Snelkwalifisering ==
Die uitslag bepaal die roosteropstelling vir die naelren op Saterdag.
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
!rowspan=2|Plek
!rowspan=2|Nr.
!rowspan=2|Renjaer
!rowspan=2|Vervaardiger
!colspan=3|Kwalifiseertyd
!rowspan=2|Rooster
|-
!scope=col|SK1
!scope=col|SK2
!scope=col|SK3
|-
!1
| align=center |3
| {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]]
| [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]]
| '''1:33.477'''
| 1:32.701
| '''1:31.156'''
| align=center|1
|-
!2
| align=&quot;center&quot; |63
| {{GB-VLAG}} [[George Russell]]
| [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]]
| 1:33.573
| 1:32.614
| 1:31.276
| align=center|2
|-
!3
| align=&quot;center&quot; |16
| {{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]]
| [[Scuderia Ferrari|Ferrari]]
| 1:33.495	
| '''1:32.246'''
| 1:31.399
| align=center|3
|-
!4
| align=&quot;center&quot; |81
| {{AU-VLAG}} [[Oscar Piastri]]
| [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]
| 1:34.277
| 1:33.106
| 1:31.454
| align=center|4
|-
!5
| align=&quot;center&quot; |1
| {{GB-VLAG}} [[Lando Norris]]
| [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]
| 1:34.257		
| 1:32.572
| 1:31.587
| align=center|5
|-
!6
| align=&quot;center&quot; |44
| {{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]]
| [[Scuderia Ferrari|Ferrari]]
| 1:33.748
| 1:32.562
| 1:31.702
| align=center|6
|-
!7
| align=&quot;center&quot; |12
| {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]]
| [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]]
| 1:34.392
| 1:32.998
| 1:31.849
| align=center|7
|-
!8
| align=&quot;center&quot; |30
| {{NZ-VLAG}} [[Liam Lawson]]
| [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]]
| 1:34.855
| 1:33.133
| 1:32.341
| align=center|8
|-
!9
| align=&quot;center&quot; |6
| {{FR-VLAG}} [[Isack Hadjar]]
| [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]]
| 1:34.182
| 1:32.947
| ''Geen tyd''
| align=center|9
|-
!10
| align=&quot;center&quot; |10
| {{FR-VLAG}} [[Pierre Gasly]]
| [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]
| 1:34.673
| 1:33.155
| ''Geen tyd''
| align=center|10
|-
!11
| align=&quot;center&quot; |43
| {{AR-VLAG}} [[Franco Colapinto]]
| [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]
| 1:35.048	
| 1:33.249
| style=&quot;background-color:#ffcccc&quot; data-sort-value=11|
| align=center|11
|-
!12
| align=&quot;center&quot;|27
| {{DE-VLAG}} [[Nico Hülkenberg]]
| [[Audi F1-span|Audi]]
| 1:34.128
| 1:33.420
|style=&quot;background-color:#ffcccc&quot; data-sort-value=12|
| align=center|12
|-
!13
| align=center|87
| {{GB-VLAG}} [[Oliver Bearman]]
| [[Haas F1-span|Haas]]-[[Scuderia Ferrari|Ferrari]]
| 1:34.950
| 1:33.423
|style=&quot;background-color:#ffcccc&quot; data-sort-value=13|
| align=center|13
|-
!14
| align=&quot;center&quot;|5
| {{BR-VLAG}} [[Gabriel Bortoleto]]
| [[Audi F1-span|Audi]]
| 1:34.690
| 1:33.466
|style=&quot;background-color:#ffcccc&quot; data-sort-value=14|
| align=center|14
|-
!15
| align=&quot;center&quot;|14
| {{ES-VLAG}} [[Fernando Alonso]]
| [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]]
| 1:34.960
| 1:33.734
|style=&quot;background-color:#ffcccc&quot; data-sort-value=15|
| align=center|15
|-
!16
| style=&quot;text-align:center&quot; |31
| {{FR-VLAG}} [[Esteban Ocon]]
| [[Haas F1-span|Haas]]-[[Scuderia Ferrari|Ferrari]]
| 1:35.004
| 1:34.368
|style=&quot;background-color:#ffcccc&quot; data-sort-value=16|
| align=center|16
|-
!18
| align=center|
| 
| 
| 
| style=&quot;background-color:#ffcccc&quot; data-sort-value=18|
| style=&quot;background-color:#ffcccc&quot; data-sort-value=18|
| align=center|18
|-
!19
| align=center|
| 
| 
| 
| style=&quot;background-color:#ffcccc&quot; data-sort-value=19|
| style=&quot;background-color:#ffcccc&quot; data-sort-value=19|
| align=center|19
|-
!20
| align=center|
| 
| 
| 
| style=&quot;background-color:#ffcccc&quot; data-sort-value=20|
| style=&quot;background-color:#ffcccc&quot; data-sort-value=20|
| align=center|20
|-
!21
| align=center|
| 
| 
| 
| style=&quot;background-color:#ffcccc&quot; data-sort-value=21|
| style=&quot;background-color:#ffcccc&quot; data-sort-value=21|
| align=center|21
|-
!22
| align=center|
| 
| 
| 
| style=&quot;background-color:#ffcccc&quot; data-sort-value=22|
| style=&quot;background-color:#ffcccc&quot; data-sort-value=22|
| align=center|22
|-
!colspan=&quot;8&quot;|SK1 107% tyd: 
|}

== Naelren ==
=== Naelrenuitslag ===
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;font-size:95%&quot;
!Plek
!Nr.
!Renjaer
!Vervaardiger
!Rondes
!Tyd/Oorsaak uitval
!Rooster
!Punte
|-
!1
| align=center|
| ''''''
| ''''''
| align=center|
| 
| align=center|
| align=center|'''8'''
|-
!2
| align=center|
| ''''''
| ''''''
| align=center|
| 
| align=center|
| align=center|'''7'''
|-
!3
| align=center|
| ''''''
| ''''''
| align=center|
| 
| align=center|
| align=center|'''6'''
|-
!4
| align=center|
| ''''''
| ''''''
| align=center|
| 
| align=center|
| align=center|'''5'''
|-
!5
| align=center|
| ''''''
| ''''''
| align=center|
| 
| align=center|
| align=center|'''4'''
|-
!6
| align=center|
| ''''''
| ''''''
| align=center|
| 
| align=center|
| align=center|'''3'''
|-
!7
| align=center|
| ''''''
| ''''''
| align=center|
| 
| align=center|
| align=center|'''2'''
|-
!8
| align=center|
| ''''''
| ''''''
| align=center|
| 
| align=center|
| align=center|'''1'''
|-
!9
| align=center|
| 
| 
| align=center|
| 
| align=center|
| 
|-
!10
| align=center|
| 
| 
| align=center|
| 
| align=center|
| 
|-
!11
| align=center|
| 
| 
| align=center|
| 
| align=center|
| 
|-
!12
| align=center|
| 
| 
| align=center|
| 
| align=center|
|
|-
!13
| align=center|
| 
| 
| align=center|
| 
| align=center|
|
|-
!14
| align=center|
| 
| 
| align=center|
| 
| align=center|
|
|-
!15
| align=center|
| 
| 
| align=center|
| 
| align=center|
|
|-
!16
| align=center|
| 
| 
| align=center|
| 
| align=center|
|
|-
!17
| align=center|
| 
|
| align=center|
| 
| align=center|
|
|-
!18
| align=center|
| 
| 
| align=center|
| 
| align=center|
|
|-
!19
| align=center|
| 
|
| align=center|
| 
| align=center|
|
|-
!20
| align=center|
| 
| 
| align=center|
| 
| align=center|
|
|-
!21
| align=center|
| 
| 
| align=center|
| 
| align=center|
|
|-
!22
| align=center|
| 
| 
| align=center|
| 
| align=center|
|
|}

== Kwalifisering ==
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;font-size:95%&quot;
!Plek
!Nr.
!Renjaer
!Vervaardiger
!K1
!K2
!K3
!Rooster
|-
!1
| 
| 
| 
| 
| 
| 
|align=center| 1
|-
!2
| 
| 
| 
| 
| 
| 
|align=center| 2
|-
!3
| 
| 
| 
| 
| 
| 
|align=center| 3
|-
!4
| 
| 
| 
| 
| 
| 
|align=center| 4
|-
!5
| 
| 
| 
| 
| 
| 
|align=center| 5
|-
!6
| 
| 
| 
| 
| 
| 
|align=center| 6
|-
!7
| 
| 
| 
| 
| 
| 
|align=center| 7
|-
!8
| 
| 
| 
| 
| 
| 
|align=center| 8
|-
!9
| 
| 
| 
| 
| 
| style=&quot;background-color:#ffcccc&quot; |
|align=center| 9
|-
!10
| 
| 
| 
| 
|
| style=&quot;background-color:#ffcccc&quot; |
|align=center| 10
|-
!11
| 
| 
| 
| 
|
| style=&quot;background-color:#ffcccc&quot; |
|align=center| 11
|-
!12
| 
| 
| 
| 
|
| style=&quot;background-color:#ffcccc&quot; |
|align=center| 12
|-
!13
| 
| 
| 
| 
|
| style=&quot;background-color:#ffcccc&quot; |
|align=center| 13
|-
!14
| 
| 
| 
| 
|
| style=&quot;background-color:#ffcccc&quot; |
|align=center| 14
|-
!15
| 
| 
| 
| 
|
| style=&quot;background-color:#ffcccc&quot; |
|align=center| 15
|-
!16
| 
| 
| 
|
| style=&quot;background-color:#ffcccc&quot; |
| style=&quot;background-color:#ffcccc&quot; |
|align=center| 16
|-
!17
| 
| 
| 
|
| style=&quot;background-color:#ffcccc&quot; |
| style=&quot;background-color:#ffcccc&quot; |
|align=center| 17
|-
!18
| 
| 
| 
|
| style=&quot;background-color:#ffcccc&quot; |
| style=&quot;background-color:#ffcccc&quot; |
|align=center| 18
|-
!19
| 
| 
| 
|
| style=&quot;background-color:#ffcccc&quot; |
| style=&quot;background-color:#ffcccc&quot; |
|align=center| 19
|-
!20
| 
| 
| 
|
| style=&quot;background-color:#ffcccc&quot; |
| style=&quot;background-color:#ffcccc&quot; |
|align=center| 20
|-
|-
!colspan=&quot;8&quot;| K1 107% tyd: 
|}

== Wedren ==
=== Renuitslag ===
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;font-size:95%&quot;
!Plek
!Nr.
!Renjaer
!Vervaardiger
!Rondes
!Tyd/Oorsaak uitval
!Rooster
!Punte
|-
!1
| align=center|
| ''''''
| ''''''
| align=center|
| 
| align=center|
| align=center| '''25'''
|-
!2
| align=center|
| ''''''
| ''''''
| align=center|
| 
| align=center|
| align=center| '''18'''
|-
!3
| align=center|
| ''''''
| ''''''
| align=center|
| 
| align=center|
| align=center| '''15'''
|-
!4
| align=center|
| ''''''
| ''''''
| align=center|
| 
| align=center|
| align=center| '''12'''
|-
!5
| align=center|
| ''''''
| ''''''
| align=center|
| 
| align=center|
| align=center| '''10'''
|-
!6
| align=center|
| ''''''
| ''''''
| align=center|
| 
| align=center|
| align=center| '''8'''
|-
!7
| align=center|
| ''''''
| ''''''
| align=center|
| 
| align=center|
| align=center| '''6'''
|-
!8
| align=center|
| ''''''
| ''''''
| align=center|
| 
| align=center|
| align=center| '''4'''
|-
!9
| align=center|
| ''''''
| ''''''
| align=center|
| 
| align=center|
| align=center| '''2'''
|-
!10
| align=center|
| ''''''
| ''''''
| align=center|
| 
| align=center|
| align=center| '''1'''
|-
!11
| align=center|
| 
| 
| align=center|
| 
| align=center|
| 
|-
!12
| align=center|
| 
| 
| align=center|
| 
| align=center|
|
|-
!13
| align=center|
| 
| 
| align=center|
| 
| align=center|
|
|-
!14
| align=center|
| 
| 
| align=center|
| 
| align=center|
|
|-
!15
| align=center|
| 
| 
| align=center|
| 
| align=center|
|
|-
!16
| align=center|
| 
| 
| align=center|
| 
| align=center|
|
|-
!17
| align=center|
| 
|
| align=center|
| 
| align=center|
|
|-
!18
| align=center|
| 
| 
| align=center|
| 
| align=center|
|
|-
!19
| align=center|
| 
|
| align=center|
| 
| align=center|
|
|-
!20
| align=center|
| 
| 
| align=center|
| 
| align=center|
|
|-
!21
| align=center|
| 
| 
| align=center|
| 
| align=center|
|
|-
!22
| align=center|
| 
| 
| align=center|
| 
| align=center|
|
|}

== Puntestand vóór die Grand Prix ==
{{BeginKolomme}}
=== Renjaers ===
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;font-size:95%;&quot;
|-
!Plek 
!Nr. 
!Renjaer 
!Span
!Punte
|-
!1
| align=center|12
| {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]]
| [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]]
| align=center|320
|-
!2
| align=center|63
| {{GB-VLAG}} [[George Russell]]
| [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]]
| align=center|236
|-
!3
| align=center|44
| {{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]]
| [[Scuderia Ferrari|Ferrari]]
| align=center|214
|-
!4
| align=center|16
| {{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]]
| [[Scuderia Ferrari|Ferrari]]
| align=center|191
|- 
!5
| align=center|1
| {{GB-VLAG}} [[Lando Norris]]
| [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]
| align=center|188
|-
!6
| align=center|3
| {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]]
| [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]]
| align=center|188
|-
!7
| align=center|81
| {{AU-VLAG}} [[Oscar Piastri]]
| [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]
| align=center|128
|-
!8
| align=center|6
| {{FR-VLAG}} [[Isack Hadjar]]
| [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]]
| align=center|96
|-
!9
| align=center|30
| {{NZ-VLAG}} [[Liam Lawson]]
| [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]]
| align=center|65
|-
!10
| align=center|10
| {{FR-VLAG}} [[Pierre Gasly]]
| [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]
| align=center|41
|-
!11
| align=center|41
| {{GB-VLAG}} [[Arvid Lindblad]]
| [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]]
| align=center|38
|-
!12
| align=center|43
| {{AR-VLAG}} [[Franco Colapinto]]
| [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]
| align=center|27
|-
!13
| align=center|87
| {{GB-VLAG}} [[Oliver Bearman]]
| [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]]
| align=center|20
|-
!14
| align=center|5
| {{BR-VLAG}} [[Gabriel Bortoleto]]
| [[Audi F1-span|Audi]]
| align=center|10
|-
!15
| align=center|27
| {{DE-VLAG}} [[Nico Hülkenberg]]
| [[Audi F1-span|Audi]]
| align=center|7
|-
!16
| align=center|31
| {{FR-VLAG}} [[Esteban Ocon]]
| [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]]
| align=center|7
|-
!17
| align=center|14
| {{ES-VLAG}} [[Fernando Alonso]]
| [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]]
| align=center|7
|-
!18
| align=center|55
| {{ES-VLAG}} [[Carlos Sainz jr.]]
| [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]
| align=center|7
|-
!19
| align=center|23
| {{TH-VLAG}} [[Alexander Albon]]
| [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]
| align=center|5
|-
!20
| align=center|22
| {{JP-VLAG}} [[Yuki Tsunoda]]
| [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]]
| align=center|1
|-
!21
| align=center|18
| {{CA-VLAG}} [[Lance Stroll]]
| [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]]
| align=center|0
|-
!22
| align=center|77
| {{FI-VLAG}} [[Valtteri Bottas]]
| [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]]
| align=center|0
|-
!23
| align=center|11
| {{MX-VLAG}} [[Sergio Pérez]]
| [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]]
| align=center|0
|-
|}

{{NuweKolom}}

=== Vervaardigers ===
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;font-size:95%;&quot;
|-
!Plek
!Span
!Punte
|-
!1
| {{DE-VLAG}} [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]]
| align=center|556
|-
!2
| {{IT-VLAG}} [[Scuderia Ferrari|Ferrari]]
| align=center|405
|-
!3
| {{GB-VLAG}} [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]
| align=center|316
|-
!4
| {{AT-VLAG}} [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]]
| align=center|298
|-
!5
| {{IT-VLAG}} [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]]
| align=center|90
|-
!6
| {{FR-VLAG}} [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]
| align=center|68
|-
!7
| {{US-VLAG}} [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]]
| align=center|27
|-
!8
| {{DE-VLAG}} [[Audi F1-span|Audi]]
| align=center|17
|-
!9
| {{GB-VLAG}} [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]
| align=center|12
|-
!10
| {{GB-VLAG}} [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]]
| align=center|7
|-
!11
| {{VS-VLAG}} [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]]
| align=center|0
|}
{{EindeKolomme}}


{{F1GP 2020–2029}}

[[Kategorie:Singapoerse Grand Prix]]
[[Kategorie:Sport in 2026|Singapoer]]
[[Kategorie:Sport in Singapoer|Formule Een]]</text>
      <sha1>iphpdurvt7dkxqf81p9fll0d21gpr1j</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2977102</id>
      <parentid>2977098</parentid>
      <timestamp>2026-10-09T16:38:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aliwal2012</username>
        <id>39067</id>
      </contributor>
      <comment>/* Snelkwalifisering */</comment>
      <origin>2977102</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="17286" sha1="glz54de36hw0n7hsm7dttm8dpvlblwn" xml:space="preserve">{{sportnuus}}
{| class=&quot;infobox&quot; align=&quot;right&quot; cellpadding=&quot;2&quot; style=&quot;float:right; width: 24em; &quot;
|+ style=&quot;font-size:85%;&quot; |
|-
!colspan=&quot;3&quot; bgcolor=&quot;#efefef&quot;| {{vlagikoon|SIN}} 2026 Formule 1 Singapore Airlines Singapoerse Grand Prix
|-
|colspan=&quot;3&quot; style=&quot;text-align:center;&quot; |
|-
|colspan=&quot;3&quot; style=&quot;text-align:center;&quot; | [[Lêer:Marina Bay circuit 2023.svg|200px]]
|-
| style=&quot;width: 20%;&quot; | '''&lt;small&gt;Datum&lt;/small&gt;'''
| &lt;small&gt;11 Oktober 2026&lt;/small&gt;
|-
| '''&lt;small&gt;Plek&lt;/small&gt;'''
|colspan=2| &lt;small&gt;[[Marinabaai Straatrenbaan]]&lt;/small&gt;
|-
!colspan=&quot;3&quot; bgcolor=&quot;#efefef&quot;| &lt;small&gt;Voorste wegspringplek&lt;/small&gt;
|-
| '''&lt;small&gt;Renjaer&lt;/small&gt;'''
| &lt;small&gt;&lt;/small&gt;
| &lt;small&gt;&lt;/small&gt;
|-
| '''&lt;small&gt;Tyd&lt;/small&gt;'''
|colspan=2| &lt;small&gt;&lt;/small&gt;
|-
!colspan=&quot;3&quot; bgcolor=&quot;#efefef&quot;| &lt;small&gt;Vinnigste rondte&lt;/small&gt;
|-
| '''&lt;small&gt;Renjaer&lt;/small&gt;'''
| &lt;small&gt;&lt;/small&gt;
| &lt;small&gt;&lt;/small&gt;
|-
| '''&lt;small&gt;Tyd&lt;/small&gt;'''
|colspan=2| &lt;small&gt;&lt;/small&gt;
|-
!colspan=&quot;3&quot; bgcolor=&quot;#efefef&quot;| &lt;small&gt;Podiumplekke&lt;/small&gt;
|-
| &lt;!--'''&lt;small&gt;1&lt;/small&gt;''' || &lt;small&gt;{{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]]&lt;/small&gt; || &lt;small&gt; [[Scuderia Ferrari|Ferrari]]&lt;/small&gt;
|-
| '''&lt;small&gt;2&lt;/small&gt;''' || &lt;small&gt;{{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]]&lt;/small&gt; || &lt;small&gt;[[Red Bull Racing|Red Bull]]-[[Honda]]&lt;/small&gt;
|-
| '''&lt;small&gt;3&lt;/small&gt;''' || &lt;small&gt; {{ZA-VLAG}} Haas Das&lt;/small&gt; || &lt;small&gt;&lt;/small&gt;--&gt;
|}

Die '''[[2026 Formule Een-seisoen|2026 Formule Een]] [[Singapoerse Grand Prix]]''' word op 11 Oktober 2026 op die [[Marinabaai Straatrenbaan]] in [[Singapoer]] gehou. Dit sal die sewentiende wedren van die kampioenskapseisoen wees.

== Bande == 
[[Pirelli]] sal die volgende bande verskaf:
{| class=&quot;wikitable gauche&quot; style=&quot;text-align:gauche;&quot;
|+ Bande vir gebruik te Marinabaai
|-
!colspan=3 scope=&quot;col&quot;| Bande vir 'n droë baan
!colspan=2 scope=&quot;col&quot;| Reënbande
|-
|align=center|[[Lêer:F1_tire_Pirelli_PZero_White.svg|55px]]&lt;br&gt;Supersag C3
|align=center|[[Lêer:F1_tire_Pirelli_PZero_Yellow.svg|55px]]&lt;br&gt;Ultrasag C4
|align=center|[[Lêer:F1_tire_Pirelli_PZero_Red.svg|55px]]&lt;br&gt;Hipersag C5
|align=center|[[Lêer:F1 tire Pirelli Cinturato Green.svg|55px]]&lt;br&gt;Tussen-in
|align=center|[[Lêer:F1 tire Pirelli Cinturato Blue.svg|55px]]&lt;br&gt;{{spaces|3}}Reën
|}

== Vrye oefening ==
=== Uitslag ===
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;font-size:95%&quot;
! Pos.
! No.
! Renjaer
! Vervaardiger
! Tyd
|-
!1
| align=center|63
| {{GB-VLAG}} [[George Russell]]
| [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]]
| 1:32.274
|-
!2
| align=center|16
| {{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]]
| [[Scuderia Ferrari|Ferrari]]
| 1:32.272
|-
!3
| align=center|1
| {{GB-VLAG}} [[Lando Norris]]
| [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]
| 1:32.547
|-
!4
| align=center|44
| {{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]]
| [[Scuderia Ferrari|Ferrari]]
| 1:32.773
|-
!5
| align=&quot;center&quot; |81
| {{AU-VLAG}} [[Oscar Piastri]]
| [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]
| 1:32.838
|-
!colspan=5|Bron:&lt;ref&gt;{{en}}{{Citeer web |url=https://www.formula1.com/en/results/2026/races/1296/singapore/practice/1 |titel=Formula 1 Singapore Airlines Singapore Grand Prix 2026 – Practice 1 |uitgever=Formula 1® - The Official F1® Website |datum=2026-10-09}}&lt;/ref&gt;
|}

== Snelkwalifisering ==
Die uitslag bepaal die roosteropstelling vir die naelren op Saterdag.
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
!rowspan=2|Plek
!rowspan=2|Nr.
!rowspan=2|Renjaer
!rowspan=2|Vervaardiger
!colspan=3|Kwalifiseertyd
!rowspan=2|Rooster
|-
!scope=col|SK1
!scope=col|SK2
!scope=col|SK3
|-
!1
| align=center |3
| {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]]
| [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]]
| '''1:33.477'''
| 1:32.701
| '''1:31.156'''
| align=center|1
|-
!2
| align=&quot;center&quot; |63
| {{GB-VLAG}} [[George Russell]]
| [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]]
| 1:33.573
| 1:32.614
| 1:31.276
| align=center|2
|-
!3
| align=&quot;center&quot; |16
| {{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]]
| [[Scuderia Ferrari|Ferrari]]
| 1:33.495	
| '''1:32.246'''
| 1:31.399
| align=center|3
|-
!4
| align=&quot;center&quot; |81
| {{AU-VLAG}} [[Oscar Piastri]]
| [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]
| 1:34.277
| 1:33.106
| 1:31.454
| align=center|4
|-
!5
| align=&quot;center&quot; |1
| {{GB-VLAG}} [[Lando Norris]]
| [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]
| 1:34.257		
| 1:32.572
| 1:31.587
| align=center|5
|-
!6
| align=&quot;center&quot; |44
| {{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]]
| [[Scuderia Ferrari|Ferrari]]
| 1:33.748
| 1:32.562
| 1:31.702
| align=center|6
|-
!7
| align=&quot;center&quot; |12
| {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]]
| [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]]
| 1:34.392
| 1:32.998
| 1:31.849
| align=center|7
|-
!8
| align=&quot;center&quot; |30
| {{NZ-VLAG}} [[Liam Lawson]]
| [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]]
| 1:34.855
| 1:33.133
| 1:32.341
| align=center|8
|-
!9
| align=&quot;center&quot; |6
| {{FR-VLAG}} [[Isack Hadjar]]
| [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]]
| 1:34.182
| 1:32.947
| ''Geen tyd''
| align=center|9
|-
!10
| align=&quot;center&quot; |10
| {{FR-VLAG}} [[Pierre Gasly]]
| [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]
| 1:34.673
| 1:33.155
| ''Geen tyd''
| align=center|10
|-
!11
| align=&quot;center&quot; |43
| {{AR-VLAG}} [[Franco Colapinto]]
| [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]
| 1:35.048	
| 1:33.249
| style=&quot;background-color:#ffcccc&quot; data-sort-value=11|
| align=center|11
|-
!12
| align=&quot;center&quot;|27
| {{DE-VLAG}} [[Nico Hülkenberg]]
| [[Audi F1-span|Audi]]
| 1:34.128
| 1:33.420
|style=&quot;background-color:#ffcccc&quot; data-sort-value=12|
| align=center|12
|-
!13
| align=center|87
| {{GB-VLAG}} [[Oliver Bearman]]
| [[Haas F1-span|Haas]]-[[Scuderia Ferrari|Ferrari]]
| 1:34.950
| 1:33.423
|style=&quot;background-color:#ffcccc&quot; data-sort-value=13|
| align=center|13
|-
!14
| align=&quot;center&quot;|5
| {{BR-VLAG}} [[Gabriel Bortoleto]]
| [[Audi F1-span|Audi]]
| 1:34.690
| 1:33.466
|style=&quot;background-color:#ffcccc&quot; data-sort-value=14|
| align=center|14
|-
!15
| align=&quot;center&quot;|14
| {{ES-VLAG}} [[Fernando Alonso]]
| [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]]
| 1:34.960
| 1:33.734
|style=&quot;background-color:#ffcccc&quot; data-sort-value=15|
| align=center|15
|-
!16
| style=&quot;text-align:center&quot; |31
| {{FR-VLAG}} [[Esteban Ocon]]
| [[Haas F1-span|Haas]]-[[Scuderia Ferrari|Ferrari]]
| 1:35.004
| 1:34.368
|style=&quot;background-color:#ffcccc&quot; data-sort-value=16|
| align=center|16
|-
!17
| align=center|41
| {{GB-VLAG}} [[Arvid Lindblad]]
| [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]]
| 1:35.136
|style=&quot;background-color:#ffcccc&quot; data-sort-value=17|
|style=&quot;background-color:#ffcccc&quot; data-sort-value=17|
| align=center|17
|-
!18
| align=center|18
| {{CA-VLAG}} [[Lance Stroll]]
| [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]]
| 1:35.662
|style=&quot;background-color:#ffcccc&quot; data-sort-value=18|
|style=&quot;background-color:#ffcccc&quot; data-sort-value=18|
| align=center|18
|-
!19
| style=&quot;text-align:center&quot; |23
| {{TH-VLAG}} [[Alexander Albon]]
| [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]
| 1:36.130
|style=&quot;background-color:#ffcccc&quot; data-sort-value=19|
|style=&quot;background-color:#ffcccc&quot; data-sort-value=19|
| align=center|19
|-
!20
| align=&quot;center&quot;|11
| {{MX-VLAG}} [[Sergio Pérez]]
| [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Scuderia Ferrari|Ferrari]]
| 1:36.760
|style=&quot;background-color:#ffcccc&quot; data-sort-value=20|
|style=&quot;background-color:#ffcccc&quot; data-sort-value=20|
| align=center|20
|-
!21
| align=&quot;center&quot;|77
| {{FI-VLAG}} [[Valtteri Bottas]]
| [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Scuderia Ferrari|Ferrari]]
| 1:36.868
|style=&quot;background-color:#ffcccc&quot; data-sort-value=21|
|style=&quot;background-color:#ffcccc&quot; data-sort-value=21|
| align=center|21
|-
!22
| align=center |55
| {{ES-VLAG}} [[Carlos Sainz jr.]]
| [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]
| 1:37.376
|style=&quot;background-color:#ffcccc&quot; data-sort-value=22|
|style=&quot;background-color:#ffcccc&quot; data-sort-value=22|
| align=center|22
|-
!colspan=&quot;8&quot;|SK1 107% tyd: 
|}

== Naelren ==
=== Naelrenuitslag ===
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;font-size:95%&quot;
!Plek
!Nr.
!Renjaer
!Vervaardiger
!Rondes
!Tyd/Oorsaak uitval
!Rooster
!Punte
|-
!1
| align=center|
| ''''''
| ''''''
| align=center|
| 
| align=center|
| align=center|'''8'''
|-
!2
| align=center|
| ''''''
| ''''''
| align=center|
| 
| align=center|
| align=center|'''7'''
|-
!3
| align=center|
| ''''''
| ''''''
| align=center|
| 
| align=center|
| align=center|'''6'''
|-
!4
| align=center|
| ''''''
| ''''''
| align=center|
| 
| align=center|
| align=center|'''5'''
|-
!5
| align=center|
| ''''''
| ''''''
| align=center|
| 
| align=center|
| align=center|'''4'''
|-
!6
| align=center|
| ''''''
| ''''''
| align=center|
| 
| align=center|
| align=center|'''3'''
|-
!7
| align=center|
| ''''''
| ''''''
| align=center|
| 
| align=center|
| align=center|'''2'''
|-
!8
| align=center|
| ''''''
| ''''''
| align=center|
| 
| align=center|
| align=center|'''1'''
|-
!9
| align=center|
| 
| 
| align=center|
| 
| align=center|
| 
|-
!10
| align=center|
| 
| 
| align=center|
| 
| align=center|
| 
|-
!11
| align=center|
| 
| 
| align=center|
| 
| align=center|
| 
|-
!12
| align=center|
| 
| 
| align=center|
| 
| align=center|
|
|-
!13
| align=center|
| 
| 
| align=center|
| 
| align=center|
|
|-
!14
| align=center|
| 
| 
| align=center|
| 
| align=center|
|
|-
!15
| align=center|
| 
| 
| align=center|
| 
| align=center|
|
|-
!16
| align=center|
| 
| 
| align=center|
| 
| align=center|
|
|-
!17
| align=center|
| 
|
| align=center|
| 
| align=center|
|
|-
!18
| align=center|
| 
| 
| align=center|
| 
| align=center|
|
|-
!19
| align=center|
| 
|
| align=center|
| 
| align=center|
|
|-
!20
| align=center|
| 
| 
| align=center|
| 
| align=center|
|
|-
!21
| align=center|
| 
| 
| align=center|
| 
| align=center|
|
|-
!22
| align=center|
| 
| 
| align=center|
| 
| align=center|
|
|}

== Kwalifisering ==
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;font-size:95%&quot;
!Plek
!Nr.
!Renjaer
!Vervaardiger
!K1
!K2
!K3
!Rooster
|-
!1
| 
| 
| 
| 
| 
| 
|align=center| 1
|-
!2
| 
| 
| 
| 
| 
| 
|align=center| 2
|-
!3
| 
| 
| 
| 
| 
| 
|align=center| 3
|-
!4
| 
| 
| 
| 
| 
| 
|align=center| 4
|-
!5
| 
| 
| 
| 
| 
| 
|align=center| 5
|-
!6
| 
| 
| 
| 
| 
| 
|align=center| 6
|-
!7
| 
| 
| 
| 
| 
| 
|align=center| 7
|-
!8
| 
| 
| 
| 
| 
| 
|align=center| 8
|-
!9
| 
| 
| 
| 
| 
| style=&quot;background-color:#ffcccc&quot; |
|align=center| 9
|-
!10
| 
| 
| 
| 
|
| style=&quot;background-color:#ffcccc&quot; |
|align=center| 10
|-
!11
| 
| 
| 
| 
|
| style=&quot;background-color:#ffcccc&quot; |
|align=center| 11
|-
!12
| 
| 
| 
| 
|
| style=&quot;background-color:#ffcccc&quot; |
|align=center| 12
|-
!13
| 
| 
| 
| 
|
| style=&quot;background-color:#ffcccc&quot; |
|align=center| 13
|-
!14
| 
| 
| 
| 
|
| style=&quot;background-color:#ffcccc&quot; |
|align=center| 14
|-
!15
| 
| 
| 
| 
|
| style=&quot;background-color:#ffcccc&quot; |
|align=center| 15
|-
!16
| 
| 
| 
|
| style=&quot;background-color:#ffcccc&quot; |
| style=&quot;background-color:#ffcccc&quot; |
|align=center| 16
|-
!17
| 
| 
| 
|
| style=&quot;background-color:#ffcccc&quot; |
| style=&quot;background-color:#ffcccc&quot; |
|align=center| 17
|-
!18
| 
| 
| 
|
| style=&quot;background-color:#ffcccc&quot; |
| style=&quot;background-color:#ffcccc&quot; |
|align=center| 18
|-
!19
| 
| 
| 
|
| style=&quot;background-color:#ffcccc&quot; |
| style=&quot;background-color:#ffcccc&quot; |
|align=center| 19
|-
!20
| 
| 
| 
|
| style=&quot;background-color:#ffcccc&quot; |
| style=&quot;background-color:#ffcccc&quot; |
|align=center| 20
|-
|-
!colspan=&quot;8&quot;| K1 107% tyd: 
|}

== Wedren ==
=== Renuitslag ===
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;font-size:95%&quot;
!Plek
!Nr.
!Renjaer
!Vervaardiger
!Rondes
!Tyd/Oorsaak uitval
!Rooster
!Punte
|-
!1
| align=center|
| ''''''
| ''''''
| align=center|
| 
| align=center|
| align=center| '''25'''
|-
!2
| align=center|
| ''''''
| ''''''
| align=center|
| 
| align=center|
| align=center| '''18'''
|-
!3
| align=center|
| ''''''
| ''''''
| align=center|
| 
| align=center|
| align=center| '''15'''
|-
!4
| align=center|
| ''''''
| ''''''
| align=center|
| 
| align=center|
| align=center| '''12'''
|-
!5
| align=center|
| ''''''
| ''''''
| align=center|
| 
| align=center|
| align=center| '''10'''
|-
!6
| align=center|
| ''''''
| ''''''
| align=center|
| 
| align=center|
| align=center| '''8'''
|-
!7
| align=center|
| ''''''
| ''''''
| align=center|
| 
| align=center|
| align=center| '''6'''
|-
!8
| align=center|
| ''''''
| ''''''
| align=center|
| 
| align=center|
| align=center| '''4'''
|-
!9
| align=center|
| ''''''
| ''''''
| align=center|
| 
| align=center|
| align=center| '''2'''
|-
!10
| align=center|
| ''''''
| ''''''
| align=center|
| 
| align=center|
| align=center| '''1'''
|-
!11
| align=center|
| 
| 
| align=center|
| 
| align=center|
| 
|-
!12
| align=center|
| 
| 
| align=center|
| 
| align=center|
|
|-
!13
| align=center|
| 
| 
| align=center|
| 
| align=center|
|
|-
!14
| align=center|
| 
| 
| align=center|
| 
| align=center|
|
|-
!15
| align=center|
| 
| 
| align=center|
| 
| align=center|
|
|-
!16
| align=center|
| 
| 
| align=center|
| 
| align=center|
|
|-
!17
| align=center|
| 
|
| align=center|
| 
| align=center|
|
|-
!18
| align=center|
| 
| 
| align=center|
| 
| align=center|
|
|-
!19
| align=center|
| 
|
| align=center|
| 
| align=center|
|
|-
!20
| align=center|
| 
| 
| align=center|
| 
| align=center|
|
|-
!21
| align=center|
| 
| 
| align=center|
| 
| align=center|
|
|-
!22
| align=center|
| 
| 
| align=center|
| 
| align=center|
|
|}

== Puntestand vóór die Grand Prix ==
{{BeginKolomme}}
=== Renjaers ===
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;font-size:95%;&quot;
|-
!Plek 
!Nr. 
!Renjaer 
!Span
!Punte
|-
!1
| align=center|12
| {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]]
| [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]]
| align=center|320
|-
!2
| align=center|63
| {{GB-VLAG}} [[George Russell]]
| [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]]
| align=center|236
|-
!3
| align=center|44
| {{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]]
| [[Scuderia Ferrari|Ferrari]]
| align=center|214
|-
!4
| align=center|16
| {{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]]
| [[Scuderia Ferrari|Ferrari]]
| align=center|191
|- 
!5
| align=center|1
| {{GB-VLAG}} [[Lando Norris]]
| [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]
| align=center|188
|-
!6
| align=center|3
| {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]]
| [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]]
| align=center|188
|-
!7
| align=center|81
| {{AU-VLAG}} [[Oscar Piastri]]
| [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]
| align=center|128
|-
!8
| align=center|6
| {{FR-VLAG}} [[Isack Hadjar]]
| [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]]
| align=center|96
|-
!9
| align=center|30
| {{NZ-VLAG}} [[Liam Lawson]]
| [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]]
| align=center|65
|-
!10
| align=center|10
| {{FR-VLAG}} [[Pierre Gasly]]
| [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]
| align=center|41
|-
!11
| align=center|41
| {{GB-VLAG}} [[Arvid Lindblad]]
| [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]]
| align=center|38
|-
!12
| align=center|43
| {{AR-VLAG}} [[Franco Colapinto]]
| [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]
| align=center|27
|-
!13
| align=center|87
| {{GB-VLAG}} [[Oliver Bearman]]
| [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]]
| align=center|20
|-
!14
| align=center|5
| {{BR-VLAG}} [[Gabriel Bortoleto]]
| [[Audi F1-span|Audi]]
| align=center|10
|-
!15
| align=center|27
| {{DE-VLAG}} [[Nico Hülkenberg]]
| [[Audi F1-span|Audi]]
| align=center|7
|-
!16
| align=center|31
| {{FR-VLAG}} [[Esteban Ocon]]
| [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]]
| align=center|7
|-
!17
| align=center|14
| {{ES-VLAG}} [[Fernando Alonso]]
| [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]]
| align=center|7
|-
!18
| align=center|55
| {{ES-VLAG}} [[Carlos Sainz jr.]]
| [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]
| align=center|7
|-
!19
| align=center|23
| {{TH-VLAG}} [[Alexander Albon]]
| [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]
| align=center|5
|-
!20
| align=center|22
| {{JP-VLAG}} [[Yuki Tsunoda]]
| [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]]
| align=center|1
|-
!21
| align=center|18
| {{CA-VLAG}} [[Lance Stroll]]
| [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]]
| align=center|0
|-
!22
| align=center|77
| {{FI-VLAG}} [[Valtteri Bottas]]
| [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]]
| align=center|0
|-
!23
| align=center|11
| {{MX-VLAG}} [[Sergio Pérez]]
| [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]]
| align=center|0
|-
|}

{{NuweKolom}}

=== Vervaardigers ===
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;font-size:95%;&quot;
|-
!Plek
!Span
!Punte
|-
!1
| {{DE-VLAG}} [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]]
| align=center|556
|-
!2
| {{IT-VLAG}} [[Scuderia Ferrari|Ferrari]]
| align=center|405
|-
!3
| {{GB-VLAG}} [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]
| align=center|316
|-
!4
| {{AT-VLAG}} [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]]
| align=center|298
|-
!5
| {{IT-VLAG}} [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]]
| align=center|90
|-
!6
| {{FR-VLAG}} [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]
| align=center|68
|-
!7
| {{US-VLAG}} [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]]
| align=center|27
|-
!8
| {{DE-VLAG}} [[Audi F1-span|Audi]]
| align=center|17
|-
!9
| {{GB-VLAG}} [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]
| align=center|12
|-
!10
| {{GB-VLAG}} [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]]
| align=center|7
|-
!11
| {{VS-VLAG}} [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]]
| align=center|0
|}
{{EindeKolomme}}


{{F1GP 2020–2029}}

[[Kategorie:Singapoerse Grand Prix]]
[[Kategorie:Sport in 2026|Singapoer]]
[[Kategorie:Sport in Singapoer|Formule Een]]</text>
      <sha1>glz54de36hw0n7hsm7dttm8dpvlblwn</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2977109</id>
      <parentid>2977102</parentid>
      <timestamp>2026-10-09T17:17:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aliwal2012</username>
        <id>39067</id>
      </contributor>
      <comment>/* Snelkwalifisering */</comment>
      <origin>2977109</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="17582" sha1="3e6raz34dtdqhflog3a2dr2wl8ejinp" xml:space="preserve">{{sportnuus}}
{| class=&quot;infobox&quot; align=&quot;right&quot; cellpadding=&quot;2&quot; style=&quot;float:right; width: 24em; &quot;
|+ style=&quot;font-size:85%;&quot; |
|-
!colspan=&quot;3&quot; bgcolor=&quot;#efefef&quot;| {{vlagikoon|SIN}} 2026 Formule 1 Singapore Airlines Singapoerse Grand Prix
|-
|colspan=&quot;3&quot; style=&quot;text-align:center;&quot; |
|-
|colspan=&quot;3&quot; style=&quot;text-align:center;&quot; | [[Lêer:Marina Bay circuit 2023.svg|200px]]
|-
| style=&quot;width: 20%;&quot; | '''&lt;small&gt;Datum&lt;/small&gt;'''
| &lt;small&gt;11 Oktober 2026&lt;/small&gt;
|-
| '''&lt;small&gt;Plek&lt;/small&gt;'''
|colspan=2| &lt;small&gt;[[Marinabaai Straatrenbaan]]&lt;/small&gt;
|-
!colspan=&quot;3&quot; bgcolor=&quot;#efefef&quot;| &lt;small&gt;Voorste wegspringplek&lt;/small&gt;
|-
| '''&lt;small&gt;Renjaer&lt;/small&gt;'''
| &lt;small&gt;&lt;/small&gt;
| &lt;small&gt;&lt;/small&gt;
|-
| '''&lt;small&gt;Tyd&lt;/small&gt;'''
|colspan=2| &lt;small&gt;&lt;/small&gt;
|-
!colspan=&quot;3&quot; bgcolor=&quot;#efefef&quot;| &lt;small&gt;Vinnigste rondte&lt;/small&gt;
|-
| '''&lt;small&gt;Renjaer&lt;/small&gt;'''
| &lt;small&gt;&lt;/small&gt;
| &lt;small&gt;&lt;/small&gt;
|-
| '''&lt;small&gt;Tyd&lt;/small&gt;'''
|colspan=2| &lt;small&gt;&lt;/small&gt;
|-
!colspan=&quot;3&quot; bgcolor=&quot;#efefef&quot;| &lt;small&gt;Podiumplekke&lt;/small&gt;
|-
| &lt;!--'''&lt;small&gt;1&lt;/small&gt;''' || &lt;small&gt;{{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]]&lt;/small&gt; || &lt;small&gt; [[Scuderia Ferrari|Ferrari]]&lt;/small&gt;
|-
| '''&lt;small&gt;2&lt;/small&gt;''' || &lt;small&gt;{{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]]&lt;/small&gt; || &lt;small&gt;[[Red Bull Racing|Red Bull]]-[[Honda]]&lt;/small&gt;
|-
| '''&lt;small&gt;3&lt;/small&gt;''' || &lt;small&gt; {{ZA-VLAG}} Haas Das&lt;/small&gt; || &lt;small&gt;&lt;/small&gt;--&gt;
|}

Die '''[[2026 Formule Een-seisoen|2026 Formule Een]] [[Singapoerse Grand Prix]]''' word op 11 Oktober 2026 op die [[Marinabaai Straatrenbaan]] in [[Singapoer]] gehou. Dit sal die sewentiende wedren van die kampioenskapseisoen wees.

== Bande == 
[[Pirelli]] sal die volgende bande verskaf:
{| class=&quot;wikitable gauche&quot; style=&quot;text-align:gauche;&quot;
|+ Bande vir gebruik te Marinabaai
|-
!colspan=3 scope=&quot;col&quot;| Bande vir 'n droë baan
!colspan=2 scope=&quot;col&quot;| Reënbande
|-
|align=center|[[Lêer:F1_tire_Pirelli_PZero_White.svg|55px]]&lt;br&gt;Supersag C3
|align=center|[[Lêer:F1_tire_Pirelli_PZero_Yellow.svg|55px]]&lt;br&gt;Ultrasag C4
|align=center|[[Lêer:F1_tire_Pirelli_PZero_Red.svg|55px]]&lt;br&gt;Hipersag C5
|align=center|[[Lêer:F1 tire Pirelli Cinturato Green.svg|55px]]&lt;br&gt;Tussen-in
|align=center|[[Lêer:F1 tire Pirelli Cinturato Blue.svg|55px]]&lt;br&gt;{{spaces|3}}Reën
|}

== Vrye oefening ==
=== Uitslag ===
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;font-size:95%&quot;
! Pos.
! No.
! Renjaer
! Vervaardiger
! Tyd
|-
!1
| align=center|63
| {{GB-VLAG}} [[George Russell]]
| [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]]
| 1:32.274
|-
!2
| align=center|16
| {{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]]
| [[Scuderia Ferrari|Ferrari]]
| 1:32.272
|-
!3
| align=center|1
| {{GB-VLAG}} [[Lando Norris]]
| [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]
| 1:32.547
|-
!4
| align=center|44
| {{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]]
| [[Scuderia Ferrari|Ferrari]]
| 1:32.773
|-
!5
| align=&quot;center&quot; |81
| {{AU-VLAG}} [[Oscar Piastri]]
| [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]
| 1:32.838
|-
!colspan=5|Bron:&lt;ref&gt;{{en}}{{Citeer web |url=https://www.formula1.com/en/results/2026/races/1296/singapore/practice/1 |titel=Formula 1 Singapore Airlines Singapore Grand Prix 2026 – Practice 1 |uitgever=Formula 1® - The Official F1® Website |datum=2026-10-09}}&lt;/ref&gt;
|}

== Snelkwalifisering ==
Die uitslag bepaal die roosteropstelling vir die naelren op Saterdag.
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
!rowspan=2|Plek
!rowspan=2|Nr.
!rowspan=2|Renjaer
!rowspan=2|Vervaardiger
!colspan=3|Kwalifiseertyd
!rowspan=2|Rooster
|-
!scope=col|SK1
!scope=col|SK2
!scope=col|SK3
|-
!1
| align=center |3
| {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]]
| [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]]
| '''1:33.477'''
| 1:32.701
| '''1:31.156'''
| align=center|1
|-
!2
| align=&quot;center&quot; |63
| {{GB-VLAG}} [[George Russell]]
| [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]]
| 1:33.573
| 1:32.614
| 1:31.276
| align=center|2
|-
!3
| align=&quot;center&quot; |16
| {{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]]
| [[Scuderia Ferrari|Ferrari]]
| 1:33.495	
| '''1:32.246'''
| 1:31.399
| align=center|3
|-
!4
| align=&quot;center&quot; |81
| {{AU-VLAG}} [[Oscar Piastri]]
| [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]
| 1:34.277
| 1:33.106
| 1:31.454
| align=center|4
|-
!5
| align=&quot;center&quot; |1
| {{GB-VLAG}} [[Lando Norris]]
| [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]
| 1:34.257		
| 1:32.572
| 1:31.587
| align=center|5
|-
!6
| align=&quot;center&quot; |44
| {{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]]
| [[Scuderia Ferrari|Ferrari]]
| 1:33.748
| 1:32.562
| 1:31.702
| align=center|6
|-
!7
| align=&quot;center&quot; |12
| {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]]
| [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]]
| 1:34.392
| 1:32.998
| 1:31.849
| align=center|7
|-
!8
| align=&quot;center&quot; |30
| {{NZ-VLAG}} [[Liam Lawson]]
| [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]]
| 1:34.855
| 1:33.133
| 1:32.341
| align=center|8
|-
!9
| align=&quot;center&quot; |6
| {{FR-VLAG}} [[Isack Hadjar]]
| [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]]
| 1:34.182
| 1:32.947
| ''Geen tyd''
| align=center|9
|-
!10
| align=&quot;center&quot; |10
| {{FR-VLAG}} [[Pierre Gasly]]
| [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]
| 1:34.673
| 1:33.155
| ''Geen tyd''
| align=center|10
|-
!11
| align=&quot;center&quot; |43
| {{AR-VLAG}} [[Franco Colapinto]]
| [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]
| 1:35.048	
| 1:33.249
| style=&quot;background-color:#ffcccc&quot; data-sort-value=11|
| align=center|11
|-
!12
| align=&quot;center&quot;|27
| {{DE-VLAG}} [[Nico Hülkenberg]]
| [[Audi F1-span|Audi]]
| 1:34.128
| 1:33.420
|style=&quot;background-color:#ffcccc&quot; data-sort-value=12|
| align=center|12
|-
!13
| align=center|87
| {{GB-VLAG}} [[Oliver Bearman]]
| [[Haas F1-span|Haas]]-[[Scuderia Ferrari|Ferrari]]
| 1:34.950
| 1:33.423
|style=&quot;background-color:#ffcccc&quot; data-sort-value=13|
| align=center|13
|-
!14
| align=&quot;center&quot;|5
| {{BR-VLAG}} [[Gabriel Bortoleto]]
| [[Audi F1-span|Audi]]
| 1:34.690
| 1:33.466
|style=&quot;background-color:#ffcccc&quot; data-sort-value=14|
| align=center|14
|-
!15
| align=&quot;center&quot;|14
| {{ES-VLAG}} [[Fernando Alonso]]
| [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]]
| 1:34.960
| 1:33.734
|style=&quot;background-color:#ffcccc&quot; data-sort-value=15|
| align=center|15
|-
!16
| style=&quot;text-align:center&quot; |31
| {{FR-VLAG}} [[Esteban Ocon]]
| [[Haas F1-span|Haas]]-[[Scuderia Ferrari|Ferrari]]
| 1:35.004
| 1:34.368
|style=&quot;background-color:#ffcccc&quot; data-sort-value=16|
| align=center|16
|-
!17
| align=center|41
| {{GB-VLAG}} [[Arvid Lindblad]]
| [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]]
| 1:35.136
|style=&quot;background-color:#ffcccc&quot; data-sort-value=17|
|style=&quot;background-color:#ffcccc&quot; data-sort-value=17|
| align=center|17
|-
!18
| align=center|18
| {{CA-VLAG}} [[Lance Stroll]]
| [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]]
| 1:35.662
|style=&quot;background-color:#ffcccc&quot; data-sort-value=18|
|style=&quot;background-color:#ffcccc&quot; data-sort-value=18|
| align=center|18
|-
!19
| style=&quot;text-align:center&quot; |23
| {{TH-VLAG}} [[Alexander Albon]]
| [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]
| 1:36.130
|style=&quot;background-color:#ffcccc&quot; data-sort-value=19|
|style=&quot;background-color:#ffcccc&quot; data-sort-value=19|
| align=center|19
|-
!20
| align=&quot;center&quot;|11
| {{MX-VLAG}} [[Sergio Pérez]]
| [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Scuderia Ferrari|Ferrari]]
| 1:36.760
|style=&quot;background-color:#ffcccc&quot; data-sort-value=20|
|style=&quot;background-color:#ffcccc&quot; data-sort-value=20|
| align=center|20
|-
!21
| align=&quot;center&quot;|77
| {{FI-VLAG}} [[Valtteri Bottas]]
| [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Scuderia Ferrari|Ferrari]]
| 1:36.868
|style=&quot;background-color:#ffcccc&quot; data-sort-value=21|
|style=&quot;background-color:#ffcccc&quot; data-sort-value=21|
| align=center|21
|-
!22
| align=center |55
| {{ES-VLAG}} [[Carlos Sainz jr.]]
| [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]
| 1:37.376
|style=&quot;background-color:#ffcccc&quot; data-sort-value=22|
|style=&quot;background-color:#ffcccc&quot; data-sort-value=22|
| align=center|22
|-
!colspan=&quot;8&quot;|SK1 107% tyd: 1:40.020
|-
!colspan=8|Bron:&lt;ref&gt;{{en}}{{Citeer web |url=https://www.formula1.com/en/results/2025/races/1296/singapore/sprint-qualifying |titel=Formula 1 Singapore Airlines Singapore Grand Prix 2026 – Sprint Qualifying |uitgever=Formula 1® - The Official F1® Website |datum=2026-10-09}}&lt;/ref&gt;
|}

== Naelren ==
=== Naelrenuitslag ===
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;font-size:95%&quot;
!Plek
!Nr.
!Renjaer
!Vervaardiger
!Rondes
!Tyd/Oorsaak uitval
!Rooster
!Punte
|-
!1
| align=center|
| ''''''
| ''''''
| align=center|
| 
| align=center|
| align=center|'''8'''
|-
!2
| align=center|
| ''''''
| ''''''
| align=center|
| 
| align=center|
| align=center|'''7'''
|-
!3
| align=center|
| ''''''
| ''''''
| align=center|
| 
| align=center|
| align=center|'''6'''
|-
!4
| align=center|
| ''''''
| ''''''
| align=center|
| 
| align=center|
| align=center|'''5'''
|-
!5
| align=center|
| ''''''
| ''''''
| align=center|
| 
| align=center|
| align=center|'''4'''
|-
!6
| align=center|
| ''''''
| ''''''
| align=center|
| 
| align=center|
| align=center|'''3'''
|-
!7
| align=center|
| ''''''
| ''''''
| align=center|
| 
| align=center|
| align=center|'''2'''
|-
!8
| align=center|
| ''''''
| ''''''
| align=center|
| 
| align=center|
| align=center|'''1'''
|-
!9
| align=center|
| 
| 
| align=center|
| 
| align=center|
| 
|-
!10
| align=center|
| 
| 
| align=center|
| 
| align=center|
| 
|-
!11
| align=center|
| 
| 
| align=center|
| 
| align=center|
| 
|-
!12
| align=center|
| 
| 
| align=center|
| 
| align=center|
|
|-
!13
| align=center|
| 
| 
| align=center|
| 
| align=center|
|
|-
!14
| align=center|
| 
| 
| align=center|
| 
| align=center|
|
|-
!15
| align=center|
| 
| 
| align=center|
| 
| align=center|
|
|-
!16
| align=center|
| 
| 
| align=center|
| 
| align=center|
|
|-
!17
| align=center|
| 
|
| align=center|
| 
| align=center|
|
|-
!18
| align=center|
| 
| 
| align=center|
| 
| align=center|
|
|-
!19
| align=center|
| 
|
| align=center|
| 
| align=center|
|
|-
!20
| align=center|
| 
| 
| align=center|
| 
| align=center|
|
|-
!21
| align=center|
| 
| 
| align=center|
| 
| align=center|
|
|-
!22
| align=center|
| 
| 
| align=center|
| 
| align=center|
|
|}

== Kwalifisering ==
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;font-size:95%&quot;
!Plek
!Nr.
!Renjaer
!Vervaardiger
!K1
!K2
!K3
!Rooster
|-
!1
| 
| 
| 
| 
| 
| 
|align=center| 1
|-
!2
| 
| 
| 
| 
| 
| 
|align=center| 2
|-
!3
| 
| 
| 
| 
| 
| 
|align=center| 3
|-
!4
| 
| 
| 
| 
| 
| 
|align=center| 4
|-
!5
| 
| 
| 
| 
| 
| 
|align=center| 5
|-
!6
| 
| 
| 
| 
| 
| 
|align=center| 6
|-
!7
| 
| 
| 
| 
| 
| 
|align=center| 7
|-
!8
| 
| 
| 
| 
| 
| 
|align=center| 8
|-
!9
| 
| 
| 
| 
| 
| style=&quot;background-color:#ffcccc&quot; |
|align=center| 9
|-
!10
| 
| 
| 
| 
|
| style=&quot;background-color:#ffcccc&quot; |
|align=center| 10
|-
!11
| 
| 
| 
| 
|
| style=&quot;background-color:#ffcccc&quot; |
|align=center| 11
|-
!12
| 
| 
| 
| 
|
| style=&quot;background-color:#ffcccc&quot; |
|align=center| 12
|-
!13
| 
| 
| 
| 
|
| style=&quot;background-color:#ffcccc&quot; |
|align=center| 13
|-
!14
| 
| 
| 
| 
|
| style=&quot;background-color:#ffcccc&quot; |
|align=center| 14
|-
!15
| 
| 
| 
| 
|
| style=&quot;background-color:#ffcccc&quot; |
|align=center| 15
|-
!16
| 
| 
| 
|
| style=&quot;background-color:#ffcccc&quot; |
| style=&quot;background-color:#ffcccc&quot; |
|align=center| 16
|-
!17
| 
| 
| 
|
| style=&quot;background-color:#ffcccc&quot; |
| style=&quot;background-color:#ffcccc&quot; |
|align=center| 17
|-
!18
| 
| 
| 
|
| style=&quot;background-color:#ffcccc&quot; |
| style=&quot;background-color:#ffcccc&quot; |
|align=center| 18
|-
!19
| 
| 
| 
|
| style=&quot;background-color:#ffcccc&quot; |
| style=&quot;background-color:#ffcccc&quot; |
|align=center| 19
|-
!20
| 
| 
| 
|
| style=&quot;background-color:#ffcccc&quot; |
| style=&quot;background-color:#ffcccc&quot; |
|align=center| 20
|-
|-
!colspan=&quot;8&quot;| K1 107% tyd: 
|}

== Wedren ==
=== Renuitslag ===
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;font-size:95%&quot;
!Plek
!Nr.
!Renjaer
!Vervaardiger
!Rondes
!Tyd/Oorsaak uitval
!Rooster
!Punte
|-
!1
| align=center|
| ''''''
| ''''''
| align=center|
| 
| align=center|
| align=center| '''25'''
|-
!2
| align=center|
| ''''''
| ''''''
| align=center|
| 
| align=center|
| align=center| '''18'''
|-
!3
| align=center|
| ''''''
| ''''''
| align=center|
| 
| align=center|
| align=center| '''15'''
|-
!4
| align=center|
| ''''''
| ''''''
| align=center|
| 
| align=center|
| align=center| '''12'''
|-
!5
| align=center|
| ''''''
| ''''''
| align=center|
| 
| align=center|
| align=center| '''10'''
|-
!6
| align=center|
| ''''''
| ''''''
| align=center|
| 
| align=center|
| align=center| '''8'''
|-
!7
| align=center|
| ''''''
| ''''''
| align=center|
| 
| align=center|
| align=center| '''6'''
|-
!8
| align=center|
| ''''''
| ''''''
| align=center|
| 
| align=center|
| align=center| '''4'''
|-
!9
| align=center|
| ''''''
| ''''''
| align=center|
| 
| align=center|
| align=center| '''2'''
|-
!10
| align=center|
| ''''''
| ''''''
| align=center|
| 
| align=center|
| align=center| '''1'''
|-
!11
| align=center|
| 
| 
| align=center|
| 
| align=center|
| 
|-
!12
| align=center|
| 
| 
| align=center|
| 
| align=center|
|
|-
!13
| align=center|
| 
| 
| align=center|
| 
| align=center|
|
|-
!14
| align=center|
| 
| 
| align=center|
| 
| align=center|
|
|-
!15
| align=center|
| 
| 
| align=center|
| 
| align=center|
|
|-
!16
| align=center|
| 
| 
| align=center|
| 
| align=center|
|
|-
!17
| align=center|
| 
|
| align=center|
| 
| align=center|
|
|-
!18
| align=center|
| 
| 
| align=center|
| 
| align=center|
|
|-
!19
| align=center|
| 
|
| align=center|
| 
| align=center|
|
|-
!20
| align=center|
| 
| 
| align=center|
| 
| align=center|
|
|-
!21
| align=center|
| 
| 
| align=center|
| 
| align=center|
|
|-
!22
| align=center|
| 
| 
| align=center|
| 
| align=center|
|
|}

== Puntestand vóór die Grand Prix ==
{{BeginKolomme}}
=== Renjaers ===
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;font-size:95%;&quot;
|-
!Plek 
!Nr. 
!Renjaer 
!Span
!Punte
|-
!1
| align=center|12
| {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]]
| [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]]
| align=center|320
|-
!2
| align=center|63
| {{GB-VLAG}} [[George Russell]]
| [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]]
| align=center|236
|-
!3
| align=center|44
| {{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]]
| [[Scuderia Ferrari|Ferrari]]
| align=center|214
|-
!4
| align=center|16
| {{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]]
| [[Scuderia Ferrari|Ferrari]]
| align=center|191
|- 
!5
| align=center|1
| {{GB-VLAG}} [[Lando Norris]]
| [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]
| align=center|188
|-
!6
| align=center|3
| {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]]
| [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]]
| align=center|188
|-
!7
| align=center|81
| {{AU-VLAG}} [[Oscar Piastri]]
| [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]
| align=center|128
|-
!8
| align=center|6
| {{FR-VLAG}} [[Isack Hadjar]]
| [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]]
| align=center|96
|-
!9
| align=center|30
| {{NZ-VLAG}} [[Liam Lawson]]
| [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]]
| align=center|65
|-
!10
| align=center|10
| {{FR-VLAG}} [[Pierre Gasly]]
| [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]
| align=center|41
|-
!11
| align=center|41
| {{GB-VLAG}} [[Arvid Lindblad]]
| [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]]
| align=center|38
|-
!12
| align=center|43
| {{AR-VLAG}} [[Franco Colapinto]]
| [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]
| align=center|27
|-
!13
| align=center|87
| {{GB-VLAG}} [[Oliver Bearman]]
| [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]]
| align=center|20
|-
!14
| align=center|5
| {{BR-VLAG}} [[Gabriel Bortoleto]]
| [[Audi F1-span|Audi]]
| align=center|10
|-
!15
| align=center|27
| {{DE-VLAG}} [[Nico Hülkenberg]]
| [[Audi F1-span|Audi]]
| align=center|7
|-
!16
| align=center|31
| {{FR-VLAG}} [[Esteban Ocon]]
| [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]]
| align=center|7
|-
!17
| align=center|14
| {{ES-VLAG}} [[Fernando Alonso]]
| [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]]
| align=center|7
|-
!18
| align=center|55
| {{ES-VLAG}} [[Carlos Sainz jr.]]
| [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]
| align=center|7
|-
!19
| align=center|23
| {{TH-VLAG}} [[Alexander Albon]]
| [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]
| align=center|5
|-
!20
| align=center|22
| {{JP-VLAG}} [[Yuki Tsunoda]]
| [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]]
| align=center|1
|-
!21
| align=center|18
| {{CA-VLAG}} [[Lance Stroll]]
| [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]]
| align=center|0
|-
!22
| align=center|77
| {{FI-VLAG}} [[Valtteri Bottas]]
| [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]]
| align=center|0
|-
!23
| align=center|11
| {{MX-VLAG}} [[Sergio Pérez]]
| [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]]
| align=center|0
|-
|}

{{NuweKolom}}

=== Vervaardigers ===
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;font-size:95%;&quot;
|-
!Plek
!Span
!Punte
|-
!1
| {{DE-VLAG}} [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]]
| align=center|556
|-
!2
| {{IT-VLAG}} [[Scuderia Ferrari|Ferrari]]
| align=center|405
|-
!3
| {{GB-VLAG}} [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]
| align=center|316
|-
!4
| {{AT-VLAG}} [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]]
| align=center|298
|-
!5
| {{IT-VLAG}} [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]]
| align=center|90
|-
!6
| {{FR-VLAG}} [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]
| align=center|68
|-
!7
| {{US-VLAG}} [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]]
| align=center|27
|-
!8
| {{DE-VLAG}} [[Audi F1-span|Audi]]
| align=center|17
|-
!9
| {{GB-VLAG}} [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]
| align=center|12
|-
!10
| {{GB-VLAG}} [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]]
| align=center|7
|-
!11
| {{VS-VLAG}} [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]]
| align=center|0
|}
{{EindeKolomme}}


{{F1GP 2020–2029}}

[[Kategorie:Singapoerse Grand Prix]]
[[Kategorie:Sport in 2026|Singapoer]]
[[Kategorie:Sport in Singapoer|Formule Een]]</text>
      <sha1>3e6raz34dtdqhflog3a2dr2wl8ejinp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kleinia anteuphorbium</title>
    <ns>0</ns>
    <id>470354</id>
    <revision>
      <id>2977114</id>
      <parentid>2976974</parentid>
      <timestamp>2026-10-09T17:25:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Oesjaar</username>
        <id>7467</id>
      </contributor>
      <comment>Verbeter</comment>
      <origin>2977114</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1130" sha1="s2jdokvqwqg71j0buofdedgyhmae6eg" xml:space="preserve">{{Spesieboks
| status =
| status_system = iucn3.1
| name = 
| image =
| taxon = Kleinia anteuphorbium
| authority = ([[Carolus Linnaeus|L.]]) DC., (1838)
| synonyms =* ''Cacalia anteuphorbium'' &lt;small&gt;L.&lt;/small&gt;
* ''Cacalia ovalifolia'' &lt;small&gt;Salisb.&lt;/small&gt;
* ''Kleinia anteuphorbia'' &lt;small&gt;St.-Lag.&lt;/small&gt;
* ''Kleinia pteroneura'' &lt;small&gt;DC.&lt;/small&gt;
* ''Senecio anteuphorbium'' &lt;small&gt;(L.) Sch.Bip.&lt;/small&gt;
* ''Senecio pteroneurus'' &lt;small&gt;Sch.Bip.&lt;/small&gt;
}}
'''''Kleinia anteuphorbium''''' is 'n klein tot medium [[sukkulent]] en [[struik]] wat deel van die Asteraceae [[Familie (biologie)|familie]] is. Die [[spesie]] is [[Endemie (ekologie)|endemies]] aan [[Marokko]].

== Galery ==
&lt;gallery&gt;
Kleinia anteuphorbium kz01.jpg
Kleinia anteuphorbium kz07.jpg
Kleinia anteuphorbium kz08.jpg
Senecio anteuphorbium 2c.JPG
Senecio anteuphorbium kz1.JPG
Senecio anteuphorbium 1c.JPG
&lt;/gallery&gt;

== Bronnelys ==
* [https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:227356-1 Plants of the World]

{{Taksonbalk}}

[[Kategorie:Kleinia|anteuphorbium]]
[[Kategorie:Flora van Marokko]]
[[Kategorie:Endemiese plante van Marokko]]</text>
      <sha1>s2jdokvqwqg71j0buofdedgyhmae6eg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Oortjie</title>
    <ns>0</ns>
    <id>470356</id>
    <revision>
      <id>2977100</id>
      <parentid>2976982</parentid>
      <timestamp>2026-10-09T16:37:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>AFM</username>
        <id>21229</id>
      </contributor>
      <origin>2977100</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1143" sha1="c7ckxvbcbpkohbneo7s973dzym46r7t" xml:space="preserve">‘n '''Oortjie''' is ‘n verouderde muntstukkie.

Sedert die 14de eeu was die oortjie in silwer van ‘n lae gehalte in [[Nederland]] bekend. Vanaf 1573 was dit in [[koper]] en so het dit by die [[VOC]] se vestiging aan die Kaap gekom. Dit het die waarde van ‘n kwart van ‘n stuiwer gehad.

Na die Engelse oorname van die Kaap, die invoering van die Engelse geldstelsel en die gevolglike verdwyning van die Nederlandse munte is die woord oortjie begin gebruik vir die Engelse  munt van ‘n kwart pennie, in Engels bekend as die ‘’farthing’’.

Die Muntwet van 1921 het bepaal dat die oortjie in brons geslaan moet word. Byna elke jaar vanaf 1923 tot die invoering van die desimale geldstelsel in 1961 is in Suid-Afrika oortjies gemunt.

Op ‘n Suid-Afrikaanse oortjie was tradisioneel twee mossies op ‘n mimosatak afgebeeld. Dit verwys na die Bybelteks [[Matteus]] 10 vers 29:’’Is twee [[mossie]]s nie vir ‘n [[sent]] te koop nie?’’

Sendelinge van die [[Londense Sendinggenootskap]] het in 1815 oortjies geslaan om by hul sendingstasie op [[Griekwastad]] te gebruik.

[[Kategorie: Geldeenhede]]
[[Kategorie: Munte]]</text>
      <sha1>c7ckxvbcbpkohbneo7s973dzym46r7t</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kleinia neriifolia</title>
    <ns>0</ns>
    <id>470357</id>
    <revision>
      <id>2977115</id>
      <parentid>2976985</parentid>
      <timestamp>2026-10-09T17:27:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Oesjaar</username>
        <id>7467</id>
      </contributor>
      <comment>Skakel</comment>
      <origin>2977115</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1415" sha1="agewudfb6ki2xtqymwepznb3dd5bj8f" xml:space="preserve">{{Spesieboks
| status =
| status_system = iucn3.1
| name = 
| image =
| taxon = Kleinia neriifolia
| authority = Haw., (1812)
| range_map = Range of Senecio Kleinia-Canary Islands.svg
| synonyms =* ''Cacalia kleinia'' &lt;small&gt;[[Carolus Linnaeus|L.]]&lt;/small&gt;
* ''Cacalia terminalis'' &lt;small&gt;Salisb.&lt;/small&gt;
* ''Kleinia kleinia'' &lt;small&gt;(L.) Druce&lt;/small&gt;
* ''Kleinia neriifolia f. ovalifolia'' &lt;small&gt;G.Kunkel&lt;/small&gt;
* ''Senecio kleinia'' &lt;small&gt;(L.) Less.&lt;/small&gt;
* ''Senecio kleinia var. tuberculata'' &lt;small&gt;Afferni &amp; Mangani&lt;/small&gt;
* ''Senecio neriifolius'' &lt;small&gt;(Haw.) Baill.&lt;/small&gt;
}}
'''''Kleinia neriifolia''''' is 'n klein [[sukkulent]]-tipe [[struik]] wat deel van die Asteraceae [[Familie (biologie)|familie]] is. Die [[spesie]] is [[Endemie (ekologie)|endemies]] aan die [[Kanariese Eilande]].

== Galery ==
&lt;gallery&gt;
Haría - Calle Vista del Valle - Senecio kleinia 01 ies.jpg
Haría - Calle Vista del Valle - Senecio kleinia 02 ies.jpg
Detalle inflorescencia Kleinia neriifolia.jpg
Kleinia neriifolia (6264892849).jpg
Kleinia neriifolia - Bergianska trädgården - Stockholm, Sweden - DSC00407.JPG
Kleinia neriifolia kz05.jpg
&lt;/gallery&gt;

== Bronnelys ==
* [https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:227408-1 Plants of the World]

{{Taksonbalk}}

[[Kategorie:Kleinia|neriifolia]]
[[Kategorie:Flora van die Kanariese Eilande]]
[[Kategorie:Endemiese plante van die Kanariese Eilande]]</text>
      <sha1>agewudfb6ki2xtqymwepznb3dd5bj8f</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Afrikaanse Taalvereniging</title>
    <ns>0</ns>
    <id>470361</id>
    <revision>
      <id>2977015</id>
      <parentid>2977009</parentid>
      <timestamp>2026-10-09T12:04:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>JMK</username>
        <id>649</id>
      </contributor>
      <comment>w. h.</comment>
      <origin>2977015</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2415" sha1="m33g32q8uee02jcmgi3ticfpniv7yo2" xml:space="preserve">Die stigting van die '''Afrikaanse Taalvereniging''' in 1906, kort op dié van die [[Afrikaanse Taalgenootskap]] in 1905, word tesame as die aanvang van die Tweede [[Afrikaanse Beweging|Afrikaanse Taalbeweging]] beskou.

==Aanloop==
Op 12 Oktober 1906 by 'n byeenkoms van sowat 500 belangstellendes te [[Wellington, Wes-Kaap|Wellington]], het [[D.F. Malherbe]] 'n rede, getiteld ''Is Afrikaans 'n dialek?'', gelewer.&lt;ref name=&quot;nie1&quot;&gt;{{cite book |last1=Nienaber |first1=P.J. |title=Ons Taalhelde | chapter = VIII: Dr. D.F. Malherbe |date=1964 |publisher=Nasou Beperk |location=Kaapstad |page=78}}&lt;/ref&gt; In 'n gefundeerde uitleg het hy aangedui dat [[Afrikaans]] nie 'n dialek van Nederlands is nie, maar 'n nuwe selfstandige taal met 'n eie siel, wat as skryftaal erken behoort te word. Hy het uitgewei oor die omstredenheid wat destyds geheers het oor die vorm wat die toekomstige skryftaal moes aanneem, hetsy Hooghollands, vereenvoudigde Hollands, óf Afrikaans, waar laasgenoemde deur sommige as 'n &quot;lae bastertaal&quot; geteken is. Gesproke Afrikaans het hy egter aangedui as 'n taalskat waarvoor die paslike waardering weens sekere vooroordele nog grootliks ontbreek het.&lt;ref name=&quot;nie1&quot;/&gt; Malherbe se teenstander in hierdie siening was die kampvegter vir Nederlands in Suid-Afrika, dr. W.J. Viljoen, wat die Vereenvoudigde Nederlandse Spelling voorgestaan het. Dr. Viljoen het dan ook kort hierop 'n rede genaamd ''Wat is nu eigentlik onze taal?'' te Wellington gelewer om aan te dui hoedanig daar teenstand teen die [[Afrikaanse Taalbeweging]] bestaan het.&lt;ref name=&quot;nie1&quot;/&gt;

==Stigting==
Malherbe het nou met adv. J.H.H. de Waal bande gesmee om die saak van Afrikaans as beskaafde spreek- sowel as skryftaal te bevorder. Hul plan was om alle belangstellendes in een sterk organisasie byeen te bring. 'n Jonger geslag geleerdes het hulself ook beskikbaar gestel, waaronder dr. A.I. Perold, dr. [[Daniël François Malan|D.F. Malan]] (wat ook by die [[ATKV]] se stigting betrokke sou wees) en dr. D.F. du Toit Malherbe. Die stigting van die Vereniging te Kaapstad op 3 November 1906 is deur sowat sewentig belangstellendes bygewoon. 'n Hoofbestuur is verkies en dr. D.F. Malherbe is met die voorsitterskap vereer.&lt;ref name=&quot;nie1&quot;/&gt; [[Willie Hofmeyr]] was die eerste sekretaris.

==Verwysings==
{{verwysings}}

[[Kategorie:Afrikaanse Taalbeweging]]
[[Kategorie:Afrikaners]]
[[Kategorie:Geskiedenis van Suid-Afrika]]</text>
      <sha1>m33g32q8uee02jcmgi3ticfpniv7yo2</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2977029</id>
      <parentid>2977015</parentid>
      <timestamp>2026-10-09T12:16:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>JMK</username>
        <id>649</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>2977029</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2429" sha1="d96qj40bg15wdh6ngs93to6b9l2p7zh" xml:space="preserve">Die stigting van die '''Afrikaanse Taalvereniging''' (''A.T.V.'') in 1906, kort op dié van die [[Afrikaanse Taalgenootskap]] in 1905, word tesame as die aanvang van die Tweede [[Afrikaanse Beweging|Afrikaanse Taalbeweging]] beskou.

==Aanloop==
Op 12 Oktober 1906 by 'n byeenkoms van sowat 500 belangstellendes te [[Wellington, Wes-Kaap|Wellington]], het [[D.F. Malherbe]] 'n rede, getiteld ''Is Afrikaans 'n dialekt?'', gelewer.&lt;ref name=&quot;nie1&quot;&gt;{{cite book |last1=Nienaber |first1=P.J. |title=Ons Taalhelde | chapter = VIII: Dr. D.F. Malherbe |date=1964 |publisher=Nasou Beperk |location=Kaapstad |page=78}}&lt;/ref&gt; In 'n gefundeerde uitleg het hy aangedui dat [[Afrikaans]] nie 'n dialek van Nederlands is nie, maar 'n nuwe selfstandige taal met 'n eie siel, wat as skryftaal erken behoort te word. Hy het uitgewei oor die omstredenheid wat destyds geheers het oor die vorm wat die toekomstige skryftaal moes aanneem, hetsy Hooghollands, vereenvoudigde Hollands, óf Afrikaans, waar laasgenoemde deur sommige as 'n &quot;lae bastertaal&quot; geteken is. Gesproke Afrikaans het hy egter aangedui as 'n taalskat waarvoor die paslike waardering weens sekere vooroordele nog grootliks ontbreek het.&lt;ref name=&quot;nie1&quot;/&gt; Malherbe se teenstander in hierdie siening was die kampvegter vir Nederlands in Suid-Afrika, dr. W.J. Viljoen, wat die Vereenvoudigde Nederlandse Spelling voorgestaan het. Dr. Viljoen het dan ook kort hierop 'n rede genaamd ''Wat is nu eigentlik onze taal?'' te Wellington gelewer om aan te dui hoedanig daar teenstand teen die [[Afrikaanse Taalbeweging]] bestaan het.&lt;ref name=&quot;nie1&quot;/&gt;

==Stigting==
Malherbe het nou met adv. J.H.H. de Waal bande gesmee om die saak van Afrikaans as beskaafde spreek- sowel as skryftaal te bevorder. Hul plan was om alle belangstellendes in een sterk organisasie byeen te bring. 'n Jonger geslag geleerdes het hulself ook beskikbaar gestel, waaronder dr. A.I. Perold, dr. [[Daniël François Malan|D.F. Malan]] (wat ook by die [[ATKV]] se stigting betrokke sou wees) en dr. D.F. du Toit Malherbe. Die stigting van die Vereniging te Kaapstad op 3 November 1906 is deur sowat sewentig belangstellendes bygewoon. 'n Hoofbestuur is verkies en dr. D.F. Malherbe is met die voorsitterskap vereer.&lt;ref name=&quot;nie1&quot;/&gt; [[Willie Hofmeyr]] was die eerste sekretaris.

==Verwysings==
{{verwysings}}

[[Kategorie:Afrikaanse Taalbeweging]]
[[Kategorie:Afrikaners]]
[[Kategorie:Geskiedenis van Suid-Afrika]]</text>
      <sha1>d96qj40bg15wdh6ngs93to6b9l2p7zh</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2977030</id>
      <parentid>2977029</parentid>
      <timestamp>2026-10-09T12:20:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>JMK</username>
        <id>649</id>
      </contributor>
      <comment>leuse</comment>
      <origin>2977030</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2738" sha1="1lt9dm8ika5qofjnb3uhbes4zofvlu1" xml:space="preserve">Die stigting van die '''Afrikaanse Taalvereniging''' ('''A.T.V.''') in 1906, kort op dié van die [[Afrikaanse Taalgenootskap]] in 1905, word tesame as die aanvang van die Tweede [[Afrikaanse Beweging|Afrikaanse Taalbeweging]] beskou.

==Aanloop==
Op 12 Oktober 1906 by 'n byeenkoms van sowat 500 belangstellendes te [[Wellington, Wes-Kaap|Wellington]], het [[D.F. Malherbe]] 'n rede, getiteld ''Is Afrikaans 'n dialekt?'', gelewer.&lt;ref name=&quot;nie1&quot;&gt;{{cite book |last1=Nienaber |first1=P.J. |title=Ons Taalhelde | chapter = VIII: Dr. D.F. Malherbe |date=1964 |publisher=Nasou Beperk |location=Kaapstad |page=78}}&lt;/ref&gt; In 'n gefundeerde uitleg het hy aangedui dat [[Afrikaans]] nie 'n dialek van Nederlands is nie, maar 'n nuwe selfstandige taal met 'n eie siel, wat as skryftaal erken behoort te word. Hy het uitgewei oor die omstredenheid wat destyds geheers het oor die vorm wat die toekomstige skryftaal moes aanneem, hetsy Hooghollands, vereenvoudigde Hollands, óf Afrikaans, waar laasgenoemde deur sommige as 'n &quot;lae bastertaal&quot; geteken is. Gesproke Afrikaans het hy egter aangedui as 'n taalskat waarvoor die paslike waardering weens sekere vooroordele nog grootliks ontbreek het.&lt;ref name=&quot;nie1&quot;/&gt; Malherbe se teenstander in hierdie siening was die kampvegter vir Nederlands in Suid-Afrika, dr. W.J. Viljoen, wat die Vereenvoudigde Nederlandse Spelling voorgestaan het. Dr. Viljoen het dan ook kort hierop 'n rede genaamd ''Wat is nu eigentlik onze taal?'' te Wellington gelewer om aan te dui hoedanig daar teenstand teen die [[Afrikaanse Taalbeweging]] bestaan het.&lt;ref name=&quot;nie1&quot;/&gt;

==Stigting==
Malherbe het nou met adv. J.H.H. de Waal bande gesmee om die saak van Afrikaans as beskaafde spreek- sowel as skryftaal te bevorder. Hul plan was om alle belangstellendes in een sterk organisasie byeen te bring. 'n Jonger geslag geleerdes het hulself ook beskikbaar gestel, waaronder dr. A.I. Perold, dr. [[Daniël François Malan|D.F. Malan]] (wat ook by die [[ATKV]] se stigting betrokke sou wees) en dr. D.F. du Toit Malherbe. Die stigting van die Vereniging te Kaapstad op 3 November 1906 is deur sowat sewentig belangstellendes bygewoon. 'n Hoofbestuur is verkies en dr. D.F. Malherbe is met die voorsitterskap vereer.&lt;ref name=&quot;nie1&quot;/&gt; [[Willie Hofmeyr]] was die eerste sekretaris. Die leuse van die Vereniging was: &quot;Leer Nederlands, schrijf Nederlands als ge kunt en wilt, maar als ge niet kunt of wilt, schrijf dan niet Engels, maar Afrikaans&quot;.&lt;ref&gt;[[Johannes du Plessis Scholtz|J.du P. Scholtz]]: Wording en ontwikkeling van Afrikaans. Kaapstad. Tafelberguitgewers, 1980, bl. 18.&lt;/ref&gt;

==Verwysings==
{{verwysings}}

[[Kategorie:Afrikaanse Taalbeweging]]
[[Kategorie:Afrikaners]]
[[Kategorie:Geskiedenis van Suid-Afrika]]</text>
      <sha1>1lt9dm8ika5qofjnb3uhbes4zofvlu1</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2977034</id>
      <parentid>2977030</parentid>
      <timestamp>2026-10-09T12:39:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>JMK</username>
        <id>649</id>
      </contributor>
      <comment>aktiwiteite</comment>
      <origin>2977034</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3380" sha1="t82stem4v57ifdhehbqp90dtoj64upn" xml:space="preserve">Die stigting van die '''Afrikaanse Taalvereniging''' ('''ATV''') in 1906, kort op dié van die [[Afrikaanse Taalgenootskap]] in 1905, word tesame as die aanvang van die Tweede [[Afrikaanse Beweging|Afrikaanse Taalbeweging]] beskou.

==Aanloop==
Op 12 Oktober 1906 by 'n byeenkoms van sowat 500 belangstellendes te [[Wellington, Wes-Kaap|Wellington]], het [[D.F. Malherbe]] 'n rede, getiteld ''Is Afrikaans 'n dialekt?'', gelewer.&lt;ref name=&quot;nie1&quot;&gt;{{cite book |last1=Nienaber |first1=P.J. |title=Ons Taalhelde | chapter = VIII: Dr. D.F. Malherbe |date=1964 |publisher=Nasou Beperk |location=Kaapstad |page=78}}&lt;/ref&gt; In 'n gefundeerde uitleg het hy aangedui dat [[Afrikaans]] nie 'n dialek van Nederlands is nie, maar 'n nuwe selfstandige taal met 'n eie siel, wat as skryftaal erken behoort te word. Hy het uitgewei oor die omstredenheid wat destyds geheers het oor die vorm wat die toekomstige skryftaal moes aanneem, hetsy Hooghollands, vereenvoudigde Hollands, óf Afrikaans, waar laasgenoemde deur sommige as 'n &quot;lae bastertaal&quot; geteken is. Gesproke Afrikaans het hy egter aangedui as 'n taalskat waarvoor die paslike waardering weens sekere vooroordele nog grootliks ontbreek het.&lt;ref name=&quot;nie1&quot;/&gt; Malherbe se teenstander in hierdie siening was die kampvegter vir Nederlands in Suid-Afrika, dr. W.J. Viljoen, wat die Vereenvoudigde Nederlandse Spelling voorgestaan het. Dr. Viljoen het dan ook kort hierop 'n rede genaamd ''Wat is nu eigentlik onze taal?'' te Wellington gelewer om aan te dui hoedanig daar teenstand teen die [[Afrikaanse Taalbeweging]] bestaan het.&lt;ref name=&quot;nie1&quot;/&gt;

==Stigting==
Malherbe het nou met adv. J.H.H. de Waal bande gesmee om die saak van Afrikaans as beskaafde spreek- sowel as skryftaal te bevorder. Hul plan was om alle belangstellendes in een sterk organisasie byeen te bring. 'n Jonger geslag geleerdes het hulself ook beskikbaar gestel, waaronder dr. A.I. Perold, dr. [[Daniël François Malan|D.F. Malan]] (wat ook by die [[ATKV]] se stigting betrokke sou wees) en dr. D.F. du Toit Malherbe. Die stigting van die Vereniging te Kaapstad op 3 November 1906 is deur sowat sewentig belangstellendes bygewoon. 'n Hoofbestuur is verkies en dr. D.F. Malherbe is met die voorsitterskap vereer.&lt;ref name=&quot;nie1&quot;/&gt; [[Willie Hofmeyr]] was die eerste sekretaris. Die leuse van die Vereniging was: &quot;Leer Nederlands, schrijf Nederlands als ge kunt en wilt, maar als ge niet kunt of wilt, schrijf dan niet Engels, maar Afrikaans&quot;.&lt;ref&gt;[[Johannes du Plessis Scholtz|J.du P. Scholtz]]: Wording en ontwikkeling van Afrikaans. Kaapstad. Tafelberguitgewers, 1980, bl. 18.&lt;/ref&gt;

==Aktiwiteite==
[[Lêer:Redaksie van Ons Moedertaal Fotograaf Watson prof JJ Smith dr Tobie Muller Gordon Tomlinson.jpg|regs|300px|duimnael|Die redaksie van ''Ons Moedertaal'', Stellenbosch (van links): prof. [[Johannes J. Smith|J.J. Smith]], dr. [[Tobie Muller]] en [[Gordon Tomlinson]]. Dié publikasie was die mondstuk van die ATV.]]
Die ATV het takke oor die Kaapkolonie heen gestig, hul vir amateurteaterproduksies beywer, en die tydskrif ''Ons Moedertaal'' gepubliseer. In 1909 het die Veeniging se samewerking met ander provinsiale liggame gelei tot die stigting van wat vandag die [[Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns]] is.

==Verwysings==
{{verwysings}}

[[Kategorie:Afrikaanse Taalbeweging]]
[[Kategorie:Afrikaners]]
[[Kategorie:Geskiedenis van Suid-Afrika]]</text>
      <sha1>t82stem4v57ifdhehbqp90dtoj64upn</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2977035</id>
      <parentid>2977034</parentid>
      <timestamp>2026-10-09T12:46:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>JMK</username>
        <id>649</id>
      </contributor>
      <comment>taalbond</comment>
      <origin>2977035</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3514" sha1="kxdx0s8xifwd8iq50185w44hns4ocv6" xml:space="preserve">Die stigting van die '''Afrikaanse Taalvereniging''' ('''ATV''') in 1906, kort op dié van die [[Afrikaanse Taalgenootskap]] in 1905, word tesame as die aanvang van die Tweede [[Afrikaanse Beweging|Afrikaanse Taalbeweging]] beskou.

==Aanloop==
Op 12 Oktober 1906 by 'n byeenkoms van sowat 500 belangstellendes te [[Wellington, Wes-Kaap|Wellington]], het [[D.F. Malherbe]] 'n rede, getiteld ''Is Afrikaans 'n dialekt?'', gelewer.&lt;ref name=&quot;nie1&quot;&gt;{{cite book |last1=Nienaber |first1=P.J. |title=Ons Taalhelde | chapter = VIII: Dr. D.F. Malherbe |date=1964 |publisher=Nasou Beperk |location=Kaapstad |page=78}}&lt;/ref&gt; In 'n gefundeerde uitleg het hy aangedui dat [[Afrikaans]] nie 'n dialek van Nederlands is nie, maar 'n nuwe selfstandige taal met 'n eie siel, wat as skryftaal erken behoort te word. Hy het uitgewei oor die omstredenheid wat destyds geheers het oor die vorm wat die toekomstige skryftaal moes aanneem, hetsy Hooghollands, vereenvoudigde Hollands, óf Afrikaans, waar laasgenoemde deur sommige as 'n &quot;lae bastertaal&quot; geteken is. Gesproke Afrikaans het hy egter aangedui as 'n taalskat waarvoor die paslike waardering weens sekere vooroordele nog grootliks ontbreek het.&lt;ref name=&quot;nie1&quot;/&gt; Malherbe se teenstander in hierdie siening was die kampvegter vir Nederlands in Suid-Afrika, dr. W.J. Viljoen, wat die Vereenvoudigde Nederlandse Spelling voorgestaan het. Dr. Viljoen het dan ook kort hierop 'n rede genaamd ''Wat is nu eigentlik onze taal?'' te Wellington gelewer om aan te dui hoedanig daar teenstand teen die [[Afrikaanse Taalbeweging]] bestaan het.&lt;ref name=&quot;nie1&quot;/&gt;

==Stigting==
[[Lêer:Redaksie van Ons Moedertaal Fotograaf Watson prof JJ Smith dr Tobie Muller Gordon Tomlinson.jpg|regs|300px|duimnael|Die redaksie van ''Ons Moedertaal'', Stellenbosch (van links): prof. [[Johannes J. Smith|J.J. Smith]], dr. [[Tobie Muller]] en [[Gordon Tomlinson]]. Dié publikasie was die mondstuk van die ATV.]]
Malherbe het nou met adv. J.H.H. de Waal bande gesmee om die saak van Afrikaans as beskaafde spreek- sowel as skryftaal te bevorder. Hul plan was om alle belangstellendes in een sterk organisasie byeen te bring. 'n Jonger geslag geleerdes het hulself ook beskikbaar gestel, waaronder dr. A.I. Perold, dr. [[Daniël François Malan|D.F. Malan]] (wat ook by die [[ATKV]] se stigting betrokke sou wees) en dr. D.F. du Toit Malherbe. Die stigting van die Vereniging te Kaapstad op 3 November 1906 is deur sowat sewentig belangstellendes bygewoon. 'n Hoofbestuur is verkies en dr. D.F. Malherbe is met die voorsitterskap vereer.&lt;ref name=&quot;nie1&quot;/&gt; [[Willie Hofmeyr]] was die eerste sekretaris. Die leuse van die Vereniging was: &quot;Leer Nederlands, schrijf Nederlands als ge kunt en wilt, maar als ge niet kunt of wilt, schrijf dan niet Engels, maar Afrikaans&quot;.&lt;ref&gt;[[Johannes du Plessis Scholtz|J.du P. Scholtz]]: Wording en ontwikkeling van Afrikaans. Kaapstad. Tafelberguitgewers, 1980, bl. 18.&lt;/ref&gt;

==Aktiwiteite==
Die ATV het takke oor die Kaapkolonie heen gestig, hul vir amateurteaterproduksies beywer, en die tydskrif ''Ons Moedertaal'' gepubliseer. In Desember 1907 het die Afrikaanse Taalvereniging met die Taalbond bande gesmee en hulle tot die bevordering van Afrikaans verbind. In 1909 het die Vereniging se samewerking met ander provinsiale liggame gelei tot die stigting van wat vandag die [[Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns]] is.

==Verwysings==
{{verwysings}}

[[Kategorie:Afrikaanse Taalbeweging]]
[[Kategorie:Afrikaners]]
[[Kategorie:Geskiedenis van Suid-Afrika]]</text>
      <sha1>kxdx0s8xifwd8iq50185w44hns4ocv6</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2977047</id>
      <parentid>2977035</parentid>
      <timestamp>2026-10-09T13:08:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>JMK</username>
        <id>649</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>2977047</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3522" sha1="j5lyljg8ouyzwupscfadn4thdzjj62d" xml:space="preserve">Die stigting van die '''Afrikaanse Taalvereniging''' ('''ATV''') in 1906, kort op dié van die [[Afrikaanse Taalgenootskap]] in 1905, word tesame as die aanvang van die Tweede [[Afrikaanse Beweging|Afrikaanse Taalbeweging]] beskou.

==Aanloop==
Op 12 Oktober 1906 by 'n byeenkoms van sowat 500 belangstellendes te [[Wellington, Wes-Kaap|Wellington]], het [[D.F. Malherbe]] 'n rede, getiteld ''Is Afrikaans 'n dialekt?'', gelewer.&lt;ref name=&quot;nie1&quot;&gt;{{cite book |last1=Nienaber |first1=P.J. |title=Ons Taalhelde | chapter = VIII: Dr. D.F. Malherbe |date=1964 |publisher=Nasou Beperk |location=Kaapstad |page=78}}&lt;/ref&gt; In 'n gefundeerde uitleg het hy aangedui dat [[Afrikaans]] nie 'n dialek van Nederlands is nie, maar 'n nuwe selfstandige taal met 'n eie siel, wat as skryftaal erken behoort te word. Hy het uitgewei oor die omstredenheid wat destyds geheers het oor die vorm wat die toekomstige skryftaal moes aanneem, hetsy Hooghollands, vereenvoudigde Hollands, óf Afrikaans, waar laasgenoemde deur sommige as 'n &quot;lae bastertaal&quot; geteken is. Gesproke Afrikaans het hy egter aangedui as 'n taalskat waarvoor die paslike waardering weens sekere vooroordele nog grootliks ontbreek het.&lt;ref name=&quot;nie1&quot;/&gt; Malherbe se teenstander in hierdie siening was die kampvegter vir Nederlands in Suid-Afrika, dr. W.J. Viljoen, wat die Vereenvoudigde Nederlandse Spelling voorgestaan het. Dr. Viljoen het dan ook kort hierop 'n rede genaamd ''Wat is nu eigentlik onze taal?'' te Wellington gelewer om aan te dui hoedanig daar teenstand teen die [[Afrikaanse Taalbeweging]] bestaan het.&lt;ref name=&quot;nie1&quot;/&gt;

==Stigting==
[[Lêer:Redaksie van Ons Moedertaal Fotograaf Watson prof JJ Smith dr Tobie Muller Gordon Tomlinson.jpg|regs|300px|duimnael|Die redaksie van ''Ons Moedertaal'', [[Stellenbosch]] (van links): prof. [[Johannes J. Smith|J.J. Smith]], dr. [[Tobie Muller]] en [[Gordon Tomlinson]]. Dié publikasie was die mondstuk van die ATV.]]
Malherbe het nou met adv. J.H.H. de Waal bande gesmee om die saak van Afrikaans as beskaafde spreek- sowel as skryftaal te bevorder. Hul plan was om alle belangstellendes in een sterk organisasie byeen te bring. 'n Jonger geslag geleerdes het hulself ook beskikbaar gestel, waaronder dr. A.I. Perold, dr. [[Daniël François Malan|D.F. Malan]] (wat ook by die [[ATKV]] se stigting betrokke sou wees) en dr. D.F. du Toit Malherbe. Die stigting van die Vereniging te Kaapstad op 3 November 1906 is deur sowat sewentig belangstellendes bygewoon. 'n Hoofbestuur is verkies en dr. D.F. Malherbe is met die voorsitterskap vereer.&lt;ref name=&quot;nie1&quot;/&gt; [[Willie Hofmeyr]] was die eerste sekretaris. Die leuse van die Vereniging was: &quot;Leer Nederlands, schrijf Nederlands als ge kunt en wilt, maar als ge niet kunt of wilt, schrijf dan niet Engels, maar Afrikaans&quot;.&lt;ref&gt;[[Johannes du Plessis Scholtz|J.du P. Scholtz]] (1980). ''Wording en ontwikkeling van Afrikaans''. Kaapstad: Tafelberguitgewers, p. 18.&lt;/ref&gt;

==Aktiwiteite==
Die ATV het takke oor die Kaapkolonie heen gestig, hul vir amateurteaterproduksies beywer, en die tydskrif ''Ons Moedertaal'' gepubliseer. In Desember 1907 het die Afrikaanse Taalvereniging met die Taalbond bande gesmee en hulle tot die bevordering van Afrikaans verbind. In 1909 het die Vereniging se samewerking met ander provinsiale liggame gelei tot die stigting van wat vandag die [[Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns]] is.

==Verwysings==
{{verwysings}}

[[Kategorie:Afrikaanse Taalbeweging]]
[[Kategorie:Afrikaners]]
[[Kategorie:Geskiedenis van Suid-Afrika]]</text>
      <sha1>j5lyljg8ouyzwupscfadn4thdzjj62d</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2977049</id>
      <parentid>2977047</parentid>
      <timestamp>2026-10-09T13:18:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>JMK</username>
        <id>649</id>
      </contributor>
      <comment>muller</comment>
      <origin>2977049</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3904" sha1="7bq9xd4epfeeclpl9778s6ec9zrek1d" xml:space="preserve">Die stigting van die '''Afrikaanse Taalvereniging''' ('''ATV''') in 1906, kort op dié van die [[Afrikaanse Taalgenootskap]] in 1905, word tesame as die aanvang van die Tweede [[Afrikaanse Beweging|Afrikaanse Taalbeweging]] beskou.

==Aanloop==
Op 12 Oktober 1906 by 'n byeenkoms van sowat 500 belangstellendes te [[Wellington, Wes-Kaap|Wellington]], het [[D.F. Malherbe]] 'n rede, getiteld ''Is Afrikaans 'n dialekt?'', gelewer.&lt;ref name=&quot;nie1&quot;&gt;{{cite book |last1=Nienaber |first1=P.J. |title=Ons Taalhelde | chapter = VIII: Dr. D.F. Malherbe |date=1964 |publisher=Nasou Beperk |location=Kaapstad |page=78}}&lt;/ref&gt; In 'n gefundeerde uitleg het hy aangedui dat [[Afrikaans]] nie 'n dialek van Nederlands is nie, maar 'n nuwe selfstandige taal met 'n eie siel, wat as skryftaal erken behoort te word. Hy het uitgewei oor die omstredenheid wat destyds geheers het oor die vorm wat die toekomstige skryftaal moes aanneem, hetsy Hooghollands, vereenvoudigde Hollands, óf Afrikaans, waar laasgenoemde deur sommige as 'n &quot;lae bastertaal&quot; geteken is. Gesproke Afrikaans het hy egter aangedui as 'n taalskat waarvoor die paslike waardering weens sekere vooroordele nog grootliks ontbreek het.&lt;ref name=&quot;nie1&quot;/&gt; Malherbe se teenstander in hierdie siening was die kampvegter vir Nederlands in Suid-Afrika, dr. W.J. Viljoen, wat die Vereenvoudigde Nederlandse Spelling voorgestaan het. Dr. Viljoen het dan ook kort hierop 'n rede genaamd ''Wat is nu eigentlik onze taal?'' te Wellington gelewer om aan te dui hoedanig daar teenstand teen die [[Afrikaanse Taalbeweging]] bestaan het.&lt;ref name=&quot;nie1&quot;/&gt;

==Stigting==
[[Lêer:Redaksie van Ons Moedertaal Fotograaf Watson prof JJ Smith dr Tobie Muller Gordon Tomlinson.jpg|regs|300px|duimnael|Die redaksie van ''Ons Moedertaal'', [[Stellenbosch]] (van links): prof. [[Johannes J. Smith|J.J. Smith]], dr. [[Tobie Muller]] en [[Gordon Tomlinson]]. Dié publikasie was die mondstuk van die ATV.]]
Malherbe het nou met adv. J.H.H. de Waal bande gesmee om die saak van Afrikaans as beskaafde spreek- sowel as skryftaal te bevorder. Hul plan was om alle belangstellendes in een sterk organisasie byeen te bring. 'n Jonger geslag geleerdes het hulself ook beskikbaar gestel, waaronder dr. A.I. Perold, dr. [[Daniël François Malan|D.F. Malan]] (wat ook by die [[ATKV]] se stigting betrokke sou wees) en dr. D.F. du Toit Malherbe. Die stigting van die Vereniging te Kaapstad op 3 November 1906 is deur sowat sewentig belangstellendes bygewoon. 'n Hoofbestuur is verkies en dr. D.F. Malherbe is met die voorsitterskap vereer.&lt;ref name=&quot;nie1&quot;/&gt; [[Willie Hofmeyr]] was die eerste sekretaris. Die leuse van die Vereniging was: &quot;Leer Nederlands, schrijf Nederlands als ge kunt en wilt, maar als ge niet kunt of wilt, schrijf dan niet Engels, maar Afrikaans&quot;.&lt;ref&gt;[[Johannes du Plessis Scholtz|J. du P. Scholtz]] (1980). ''Wording en ontwikkeling van Afrikaans''. Kaapstad: Tafelberguitgewers, p. 18.&lt;/ref&gt;

==Aktiwiteite==
Die ATV het takke oor die Kaapkolonie heen gestig, hul vir amateurteaterproduksies beywer, en die tydskrif ''Ons Moedertaal'' gepubliseer. [[Tobie Muller]] was een van die stigters en eerste voorsitter van die [[Stellenbosch|Stellenbosse]] tak wat in Oktober 1907 gestig is, en dit sou spoedig een van die belangrikste takke van die ATV word. Ná Muller se terugkeer uit Europa het hy dadelik weer die leiding in die beweging geneem, waarin hy hom met geesdrif vir die erkenning van Afrikaans op elke gebied beywer het. In Desember 1907 het die Afrikaanse Taalvereniging met die Taalbond bande gesmee en hulle tot die bevordering van Afrikaans verbind. In 1909 het die Vereniging se samewerking met ander provinsiale liggame gelei tot die stigting van wat vandag die [[Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns]] is.

==Verwysings==
{{verwysings}}

[[Kategorie:Afrikaanse Taalbeweging]]
[[Kategorie:Afrikaners]]
[[Kategorie:Geskiedenis van Suid-Afrika]]</text>
      <sha1>7bq9xd4epfeeclpl9778s6ec9zrek1d</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Fentaniel</title>
    <ns>0</ns>
    <id>470366</id>
    <revision>
      <id>2977016</id>
      <timestamp>2026-10-09T12:05:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dumbassman</username>
        <id>62009</id>
      </contributor>
      <comment>Created by translating the page [[:mdwiki:Special:Redirect/revision/1502008|Fentanyl]] to:af #mdwikicx</comment>
      <origin>2977016</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10762" sha1="bhausk17bdftr0v4k55dmomq0ca73pr" xml:space="preserve">{{Infobox drug|Watchedfields=changed|verifiedrevid=443760208|image=Fentanyl2DCSD.svg|image2=Fentanyl-xtal-3D-balls.png

&lt;!-- Names --&gt;|pronounce=/ˈfɛntənɪl/ or /ˈfɛntənəl/|tradename=Actiq, Duragesic, Fentora, others|synonyms=|IUPAC_name=''N''-phenyl-''N''-[1-(2-phenylethyl)piperidin-4-yl]propanamide

&lt;!-- Clinical data --&gt;|class=[[Opioid]]|uses=&lt;!-- primary uses --&gt;|side_effects=&lt;!-- common side effects and notable side effects --&gt;|interactions=&lt;!-- notable interactions --&gt;|pregnancy_AU=C|pregnancy_US=C|breastfeeding=|routes_of_administration=[[Oral mucosa|Buccal]], [[epidural]], [[Intramuscular injection|IM]], [[Intrathecal administration|IT]], [[Intravenous therapy|IV]], [[sublingual]], [[Transdermal patch|skin patch]]|onset=5 minutes&lt;ref name=Cl2010&gt;{{cite book|title=Clinically Oriented Pharmacology|date=2010|publisher=Quick Review of Pharmacology|page=172|edition=2|url=https://books.google.com/books?id=PaOhT_4zBL8C&amp;pg=PA172}}&lt;/ref&gt;|duration_of_action={{Abbr|IV|Intravaneous}}: 30–60 minutes&lt;ref name=Cl2010/&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://rcp.nshealth.ca/sites/default/files/clinical-practice-guidelines/fentanyl.pdf |title=Guideline for administration of fentanyl for pain relief in labour |publisher=RCP |access-date=7 October 2015 |quote=Onset of action after IV administration of Fentanyl is 3–5 minutes; duration of action is 30–60 minutes. |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304100402/http://rcp.nshealth.ca/sites/default/files/clinical-practice-guidelines/fentanyl.pdf |archive-date=4 March 2016 |url-status=live |df=dmy-all }}&lt;/ref&gt;|defined_daily_dose=600 ug (nasal, under tongue)&lt;ref name=WHO2020DDDa&gt;{{cite web |title=WHOCC - ATC/DDD Index |url=https://www.whocc.no/atc_ddd_index/?code=N02AB03 |website=www.whocc.no |access-date=9 September 2020 |archive-date=25 July 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200725011020/https://www.whocc.no/atc_ddd_index/?code=N02AB03 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;1,200 ug (skin patch)&lt;ref name=WHO2020DDDa /&gt;|typical_dose=|dependency_liability=High&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Bonewit-West |first1=Kathy |last2=Hunt |first2=Sue A. |last3=Applegate |first3=Edith |title=Today's Medical Assistant: Clinical and Administrative Procedures |date=2012 |publisher=Elsevier Health Sciences |isbn=9781455701506 |page=571 |url=https://books.google.com/books?id=YalYPI1KqTQC&amp;pg=PA571 |language=en |access-date=2020-08-06 |archive-date=2020-07-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200728034412/https://books.google.com/books?id=YalYPI1KqTQC&amp;pg=PA571 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;

&lt;!-- External links --&gt;|Drugs.com={{drugs.com|monograph|fentanyl-citrate}}|MedlinePlus=a605043

&lt;!-- Legal data --&gt;|legal_AU=S8|legal_BR=Class A1|legal_CA=Schedule I|legal_DE=Anlage III|legal_UK=Class A|legal_US=Schedule II|legal_status=|DailyMedID=Fentanyl|licence_EU=yes

&lt;!-- Pharmacokinetic data --&gt;|bioavailability=92% (transdermal)&lt;br /&gt;89% (intranasal)&lt;br /&gt;50% (buccal)&lt;br /&gt;33% (ingestion)&lt;br/&gt;100% (intramuscular)/&gt; 55% (inhaled)|protein_bound=80–85%|metabolism=[[Liver]], primarily by [[CYP3A4]]|elimination_half-life={{Abbr|IV|Intravaneous}}: 6&amp;nbsp;mins (T1/2 α)&lt;br /&gt; 1&amp;nbsp;hours (T1/2 β)&lt;br /&gt; 16&amp;nbsp;hours (T1/2 ɣ)&lt;br /&gt;Intranasal: 6.5&amp;nbsp;hours&lt;br /&gt;Transdermal: 20–27&amp;nbsp;hours&lt;ref name=AHFS2017/&gt;&lt;br /&gt;Sublingual/buccal (single dose): 2.6–13.5&amp;nbsp;hours&lt;ref name=AHFS2017/&gt;|excretion=Mostly urinary (metabolites, &lt;10% unchanged drug)&lt;ref name=AHFS2017/&gt;

&lt;!-- Chemical and physical data --&gt;|C=22|H=28|N=2|O=1|SMILES=O=C(CC)N(C1CCN(CC1)CCc2ccccc2)c3ccccc3|StdInChI=1S/C22H28N2O/c1-2-22(25)24(20-11-7-4-8-12-20)21-14-17-23(18-15-21)16-13-19-9-5-3-6-10-19/h3-12,21H,2,13-18H2,1H3|StdInChI_Ref={{stdinchicite|correct|chemspider}}|StdInChIKey=PJMPHNIQZUBGLI-UHFFFAOYSA-N|StdInChIKey_Ref={{stdinchicite|correct|chemspider}}|density=1.1|melting_point=87.5|urine=2 days to 4 wks&lt;ref&gt;{{cite web |title=Interpreting Urine Drug Tests (UDT) |url=https://www.childhealthbc.ca/media/498 |access-date=24 October 2023 |archive-date=25 October 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231025202836/https://www.childhealthbc.ca/media/498 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;|drug_name=Fentanyl}}'''Fentaniel''', ook gespel '''fentanyl''', is 'n [[opioïed]] wat as [[pynstiller]] en saam met ander medikasie vir [[narkose]] gebruik word.&lt;ref name=&quot;AHFS2017&quot;&gt;{{Cite web|title=Fentanyl, Fentanyl Citrate, Fentanyl Hydrochloride|url=https://www.drugs.com/monograph/fentanyl-fentanyl-citrate-fentanyl-hydrochloride.html|publisher=The American Society of Health-System Pharmacists|access-date=8 December 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171214015004/https://www.drugs.com/monograph/fentanyl-fentanyl-citrate-fentanyl-hydrochloride.html|archive-date=14 December 2017}}&lt;/ref&gt; Fentaniel word ook misbruik as 'n dwelm, dikwels gemeng met [[heroïen]] of [[kokaïen]].&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Fentanyl Drug Overdose|url=https://www.cdc.gov/drugoverdose/opioids/fentanyl.html|website=CDC Injury Center|access-date=14 December 2017|date=29 August 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171215000701/https://www.cdc.gov/drugoverdose/opioids/fentanyl.html|archive-date=15 December 2017}}&lt;/ref&gt; Dit word vinnig opgeneem en die effekte daarvan duur gewoonlik minder as twee ure.&lt;ref name=&quot;AHFS2017&quot; /&gt; Medies word fentaniel gebruik deur inspuiting, neussproei, velpleister, of word deur die wang (transmukosaal) as 'n suigtablet of tablet geabsorbeer.&lt;ref name=&quot;AHFS2017&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|title=tablets|url=https://www.goodrx.com/fentanyl-buccal?dosage=400mcg&amp;form=buccal-tablet&amp;label_override=fentanyl+buccal&amp;quantity=224|date=|website=|access-date=|archive-date=2020-07-31|archive-url=https://web.archive.org/web/20200731055135/https://www.goodrx.com/fentanyl-buccal?dosage=400mcg&amp;form=buccal-tablet&amp;label_override=fentanyl+buccal&amp;quantity=224}}&lt;/ref&gt;

Algemene newe-effekte sluit in braking, hardlywigheid, sedasie, verwarring, [[Hallusinasie|hallusinasies]] en beserings wat verband hou met swak koördinasie.&lt;ref name=&quot;AHFS2017&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;SFX2018&quot;&gt;{{Cite news|accessdate=2018-06-16|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180616103352/https://www.drugs.com/sfx/fentanyl-side-effects.html|archivedate=2018-06-16}}&lt;/ref&gt; Ernstige newe-effekte kan insluit verminderde asemhaling (respiratoriese depressie), serotoniensindroom, lae bloeddruk, [[verslawing]] of [[koma]].&lt;ref name=&quot;AHFS2017&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;SFX2018&quot; /&gt; Fentaniel werk hoofsaaklik deur μ-opioïedreseptore te aktiveer.&lt;ref name=&quot;AHFS2017&quot; /&gt; Dit is ongeveer 100 keer sterker as [[morfien]], en sommige analoë soos karfentaniel is ongeveer 10 000 keer sterker.&lt;ref name=&quot;UN2017CND&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.unodc.org/unodc/en/frontpage/2017/March/commission-on-narcotic-drugs-takes-decisive-step-to-help-prevent-deadly-fentanyl-overdoses.html|title=Commission on Narcotic Drugs takes decisive step to help prevent deadly fentanyl overdoses|publisher=Commission on Narcotic Drugs, United Nations Office on Drugs and Crime|date=16 March 2017|access-date=19 March 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170320052640/http://www.unodc.org/unodc/en/frontpage/2017/March/commission-on-narcotic-drugs-takes-decisive-step-to-help-prevent-deadly-fentanyl-overdoses.html|archive-date=20 March 2017}}&lt;/ref&gt;

Fentaniel is die eerste keer in 1960 deur Paul Janssen vervaardig en in 1968 vir mediese gebruik in die Verenigde State goedgekeur.&lt;ref name=&quot;AHFS2017&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Stan1992&quot;&gt;{{Cite journal|vauthors=Stanley TH|title=The history and development of the fentanyl series|journal=Journal of Pain and Symptom Management|volume=7|issue=3 Suppl|pages=S3-7|date=April 1992|pmid=1517629|doi=10.1016/0885-3924(92)90047-L}}&lt;/ref&gt; In 2015, {{Convert|1,600|kg|lb}} is wêreldwyd in gesondheidsorg gebruik.&lt;ref name=&quot;UN2016&quot;&gt;{{Cite book|title=Narcotic Drugs Estimated World Requirements for 2017 Statistics for 2015|date=2016|publisher=United Nations|location=New York|isbn=978-92-1-048163-2|page=40|url=https://www.incb.org/documents/Narcotic-Drugs/Technical-Publications/2016/Narcotic_Drugs_Publication_2016.pdf|access-date=14 December 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171022041515/https://www.incb.org/documents/Narcotic-Drugs/Technical-Publications/2016/Narcotic_Drugs_Publication_2016.pdf|archive-date=22 October 2017|url-status=live|df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; {{Soos op|2017}} , fentaniel was die mees gebruikte [[Opioïed|sintetiese opioïed]] in medisyne.&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Fentanyl And Analogues|url=https://livertox.nlm.nih.gov//FentanylAndAnalogues.htm|website=LverTox|date=16 October 2017|access-date=14 December 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170107002718/https://livertox.nlm.nih.gov/FentanylAndAnalogues.htm|archive-date=7 January 2017}}&lt;/ref&gt; Fentaniel-pleisters vir kankerpyn is op die Wêreldgesondheidsorganisasie se Lys van Essensiële Medisyne.&lt;ref name=&quot;WHO21st&quot;&gt;{{Cite book|vauthors=((World Health Organization))|title=World Health Organization model list of essential medicines: 21st list 2019|year=2019|hdl=10665/325771|author-link=World Health Organization|publisher=World Health Organization|location=Geneva|id=WHO/MVP/EMP/IAU/2019.06. License: CC BY-NC-SA 3.0 IGO|hdl-access=free}}&lt;/ref&gt; In 2016 was fentaniel en analoë die mees algemene oorsaak van oordosissterftes in die Verenigde State met meer as 20 000, ongeveer die helfte van alle opioïedverwante sterftes.&lt;ref name=&quot;NIDA2017&quot;&gt;{{Cite web|title=Overdose Death Rates|url=https://www.drugabuse.gov/related-topics/trends-statistics/overdose-death-rates|website=National Institute on Drug Abuse|access-date=14 December 2017|date=15 September 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171213234138/https://www.drugabuse.gov/related-topics/trends-statistics/overdose-death-rates|archive-date=13 December 2017}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news|accessdate=2018-06-14|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180614073204/https://www.drugabuse.gov/news-events/news-releases/2018/05/nearly-half-opioid-related-overdose-deaths-involve-fentanyl|archivedate=2018-06-14}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite journal|vauthors=Hedegaard H, Bastian BA, Trinidad JP, Spencer M, Warner M|title=Drugs Most Frequently Involved in Drug Overdose Deaths: United States, 2011-2016|journal=National Vital Statistics Reports|volume=67|issue=9|pages=1–14|date=December 2018|pmid=30707673}}&lt;/ref&gt; Die meeste van hierdie oordosissterftes was te wyte aan onwettig vervaardigde fentaniel.&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Fentanyl Drug Overdose|url=https://www.cdc.gov/drugoverdose/opioids/fentanyl.html|website=CDC|access-date=28 April 2019|date=21 December 2018|archive-date=15 December 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171215000701/https://www.cdc.gov/drugoverdose/opioids/fentanyl.html}}&lt;/ref&gt;

== Verwysings ==
&lt;references /&gt;
[[Category:Translated from MDWiki]]</text>
      <sha1>bhausk17bdftr0v4k55dmomq0ca73pr</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2977018</id>
      <parentid>2977016</parentid>
      <timestamp>2026-10-09T12:06:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dumbassman</username>
        <id>62009</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>2977018</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6594" sha1="lmwgj5drf8zurz1698lgvjbpz6unkdb" xml:space="preserve">'''Fentaniel''', ook gespel '''fentanyl''', is 'n [[opioïed]] wat as [[pynstiller]] en saam met ander medikasie vir [[narkose]] gebruik word.&lt;ref name=&quot;AHFS2017&quot;&gt;{{Cite web|title=Fentanyl, Fentanyl Citrate, Fentanyl Hydrochloride|url=https://www.drugs.com/monograph/fentanyl-fentanyl-citrate-fentanyl-hydrochloride.html|publisher=The American Society of Health-System Pharmacists|access-date=8 December 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171214015004/https://www.drugs.com/monograph/fentanyl-fentanyl-citrate-fentanyl-hydrochloride.html|archive-date=14 December 2017}}&lt;/ref&gt; Fentaniel word ook misbruik as 'n dwelm, dikwels gemeng met [[heroïen]] of [[kokaïen]].&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Fentanyl Drug Overdose|url=https://www.cdc.gov/drugoverdose/opioids/fentanyl.html|website=CDC Injury Center|access-date=14 December 2017|date=29 August 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171215000701/https://www.cdc.gov/drugoverdose/opioids/fentanyl.html|archive-date=15 December 2017}}&lt;/ref&gt; Dit word vinnig opgeneem en die effekte daarvan duur gewoonlik minder as twee ure.&lt;ref name=&quot;AHFS2017&quot; /&gt; Medies word fentaniel gebruik deur inspuiting, neussproei, velpleister, of word deur die wang (transmukosaal) as 'n suigtablet of tablet geabsorbeer.&lt;ref name=&quot;AHFS2017&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|title=tablets|url=https://www.goodrx.com/fentanyl-buccal?dosage=400mcg&amp;form=buccal-tablet&amp;label_override=fentanyl+buccal&amp;quantity=224|date=|website=|access-date=|archive-date=2020-07-31|archive-url=https://web.archive.org/web/20200731055135/https://www.goodrx.com/fentanyl-buccal?dosage=400mcg&amp;form=buccal-tablet&amp;label_override=fentanyl+buccal&amp;quantity=224}}&lt;/ref&gt;

Algemene newe-effekte sluit in braking, hardlywigheid, sedasie, verwarring, [[Hallusinasie|hallusinasies]] en beserings wat verband hou met swak koördinasie.&lt;ref name=&quot;AHFS2017&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;SFX2018&quot;&gt;{{Cite news|accessdate=2018-06-16|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180616103352/https://www.drugs.com/sfx/fentanyl-side-effects.html|archivedate=2018-06-16}}&lt;/ref&gt; Ernstige newe-effekte kan insluit verminderde asemhaling (respiratoriese depressie), serotoniensindroom, lae bloeddruk, [[verslawing]] of [[koma]].&lt;ref name=&quot;AHFS2017&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;SFX2018&quot; /&gt; Fentaniel werk hoofsaaklik deur μ-opioïedreseptore te aktiveer.&lt;ref name=&quot;AHFS2017&quot; /&gt; Dit is ongeveer 100 keer sterker as [[morfien]], en sommige analoë soos karfentaniel is ongeveer 10 000 keer sterker.&lt;ref name=&quot;UN2017CND&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.unodc.org/unodc/en/frontpage/2017/March/commission-on-narcotic-drugs-takes-decisive-step-to-help-prevent-deadly-fentanyl-overdoses.html|title=Commission on Narcotic Drugs takes decisive step to help prevent deadly fentanyl overdoses|publisher=Commission on Narcotic Drugs, United Nations Office on Drugs and Crime|date=16 March 2017|access-date=19 March 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170320052640/http://www.unodc.org/unodc/en/frontpage/2017/March/commission-on-narcotic-drugs-takes-decisive-step-to-help-prevent-deadly-fentanyl-overdoses.html|archive-date=20 March 2017}}&lt;/ref&gt;

Fentaniel is die eerste keer in 1960 deur Paul Janssen vervaardig en in 1968 vir mediese gebruik in die Verenigde State goedgekeur.&lt;ref name=&quot;AHFS2017&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Stan1992&quot;&gt;{{Cite journal|vauthors=Stanley TH|title=The history and development of the fentanyl series|journal=Journal of Pain and Symptom Management|volume=7|issue=3 Suppl|pages=S3-7|date=April 1992|pmid=1517629|doi=10.1016/0885-3924(92)90047-L}}&lt;/ref&gt; In 2015, {{Convert|1,600|kg|lb}} is wêreldwyd in gesondheidsorg gebruik.&lt;ref name=&quot;UN2016&quot;&gt;{{Cite book|title=Narcotic Drugs Estimated World Requirements for 2017 Statistics for 2015|date=2016|publisher=United Nations|location=New York|isbn=978-92-1-048163-2|page=40|url=https://www.incb.org/documents/Narcotic-Drugs/Technical-Publications/2016/Narcotic_Drugs_Publication_2016.pdf|access-date=14 December 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171022041515/https://www.incb.org/documents/Narcotic-Drugs/Technical-Publications/2016/Narcotic_Drugs_Publication_2016.pdf|archive-date=22 October 2017|url-status=live|df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; {{Soos op|2017}} , fentaniel was die mees gebruikte [[Opioïed|sintetiese opioïed]] in medisyne.&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Fentanyl And Analogues|url=https://livertox.nlm.nih.gov//FentanylAndAnalogues.htm|website=LverTox|date=16 October 2017|access-date=14 December 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170107002718/https://livertox.nlm.nih.gov/FentanylAndAnalogues.htm|archive-date=7 January 2017}}&lt;/ref&gt; Fentaniel-pleisters vir kankerpyn is op die Wêreldgesondheidsorganisasie se Lys van Essensiële Medisyne.&lt;ref name=&quot;WHO21st&quot;&gt;{{Cite book|vauthors=((World Health Organization))|title=World Health Organization model list of essential medicines: 21st list 2019|year=2019|hdl=10665/325771|author-link=World Health Organization|publisher=World Health Organization|location=Geneva|id=WHO/MVP/EMP/IAU/2019.06. License: CC BY-NC-SA 3.0 IGO|hdl-access=free}}&lt;/ref&gt; In 2016 was fentaniel en analoë die mees algemene oorsaak van oordosissterftes in die Verenigde State met meer as 20 000, ongeveer die helfte van alle opioïedverwante sterftes.&lt;ref name=&quot;NIDA2017&quot;&gt;{{Cite web|title=Overdose Death Rates|url=https://www.drugabuse.gov/related-topics/trends-statistics/overdose-death-rates|website=National Institute on Drug Abuse|access-date=14 December 2017|date=15 September 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171213234138/https://www.drugabuse.gov/related-topics/trends-statistics/overdose-death-rates|archive-date=13 December 2017}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news|accessdate=2018-06-14|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180614073204/https://www.drugabuse.gov/news-events/news-releases/2018/05/nearly-half-opioid-related-overdose-deaths-involve-fentanyl|archivedate=2018-06-14}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite journal|vauthors=Hedegaard H, Bastian BA, Trinidad JP, Spencer M, Warner M|title=Drugs Most Frequently Involved in Drug Overdose Deaths: United States, 2011-2016|journal=National Vital Statistics Reports|volume=67|issue=9|pages=1–14|date=December 2018|pmid=30707673}}&lt;/ref&gt; Die meeste van hierdie oordosissterftes was te wyte aan onwettig vervaardigde fentaniel.&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Fentanyl Drug Overdose|url=https://www.cdc.gov/drugoverdose/opioids/fentanyl.html|website=CDC|access-date=28 April 2019|date=21 December 2018|archive-date=15 December 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171215000701/https://www.cdc.gov/drugoverdose/opioids/fentanyl.html}}&lt;/ref&gt;

== Verwysings ==
{{verwysings}}

[[Category:Translated from MDWiki]]</text>
      <sha1>lmwgj5drf8zurz1698lgvjbpz6unkdb</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2977019</id>
      <parentid>2977018</parentid>
      <timestamp>2026-10-09T12:07:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dumbassman</username>
        <id>62009</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[:Kategorie:Chirurgie]] bygevoeg ([[Wikipedia:HotCat|HotCat.js]])</comment>
      <origin>2977019</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6618" sha1="twa616qfw400kj8o2t9xytokzghx72f" xml:space="preserve">'''Fentaniel''', ook gespel '''fentanyl''', is 'n [[opioïed]] wat as [[pynstiller]] en saam met ander medikasie vir [[narkose]] gebruik word.&lt;ref name=&quot;AHFS2017&quot;&gt;{{Cite web|title=Fentanyl, Fentanyl Citrate, Fentanyl Hydrochloride|url=https://www.drugs.com/monograph/fentanyl-fentanyl-citrate-fentanyl-hydrochloride.html|publisher=The American Society of Health-System Pharmacists|access-date=8 December 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171214015004/https://www.drugs.com/monograph/fentanyl-fentanyl-citrate-fentanyl-hydrochloride.html|archive-date=14 December 2017}}&lt;/ref&gt; Fentaniel word ook misbruik as 'n dwelm, dikwels gemeng met [[heroïen]] of [[kokaïen]].&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Fentanyl Drug Overdose|url=https://www.cdc.gov/drugoverdose/opioids/fentanyl.html|website=CDC Injury Center|access-date=14 December 2017|date=29 August 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171215000701/https://www.cdc.gov/drugoverdose/opioids/fentanyl.html|archive-date=15 December 2017}}&lt;/ref&gt; Dit word vinnig opgeneem en die effekte daarvan duur gewoonlik minder as twee ure.&lt;ref name=&quot;AHFS2017&quot; /&gt; Medies word fentaniel gebruik deur inspuiting, neussproei, velpleister, of word deur die wang (transmukosaal) as 'n suigtablet of tablet geabsorbeer.&lt;ref name=&quot;AHFS2017&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|title=tablets|url=https://www.goodrx.com/fentanyl-buccal?dosage=400mcg&amp;form=buccal-tablet&amp;label_override=fentanyl+buccal&amp;quantity=224|date=|website=|access-date=|archive-date=2020-07-31|archive-url=https://web.archive.org/web/20200731055135/https://www.goodrx.com/fentanyl-buccal?dosage=400mcg&amp;form=buccal-tablet&amp;label_override=fentanyl+buccal&amp;quantity=224}}&lt;/ref&gt;

Algemene newe-effekte sluit in braking, hardlywigheid, sedasie, verwarring, [[Hallusinasie|hallusinasies]] en beserings wat verband hou met swak koördinasie.&lt;ref name=&quot;AHFS2017&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;SFX2018&quot;&gt;{{Cite news|accessdate=2018-06-16|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180616103352/https://www.drugs.com/sfx/fentanyl-side-effects.html|archivedate=2018-06-16}}&lt;/ref&gt; Ernstige newe-effekte kan insluit verminderde asemhaling (respiratoriese depressie), serotoniensindroom, lae bloeddruk, [[verslawing]] of [[koma]].&lt;ref name=&quot;AHFS2017&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;SFX2018&quot; /&gt; Fentaniel werk hoofsaaklik deur μ-opioïedreseptore te aktiveer.&lt;ref name=&quot;AHFS2017&quot; /&gt; Dit is ongeveer 100 keer sterker as [[morfien]], en sommige analoë soos karfentaniel is ongeveer 10 000 keer sterker.&lt;ref name=&quot;UN2017CND&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.unodc.org/unodc/en/frontpage/2017/March/commission-on-narcotic-drugs-takes-decisive-step-to-help-prevent-deadly-fentanyl-overdoses.html|title=Commission on Narcotic Drugs takes decisive step to help prevent deadly fentanyl overdoses|publisher=Commission on Narcotic Drugs, United Nations Office on Drugs and Crime|date=16 March 2017|access-date=19 March 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170320052640/http://www.unodc.org/unodc/en/frontpage/2017/March/commission-on-narcotic-drugs-takes-decisive-step-to-help-prevent-deadly-fentanyl-overdoses.html|archive-date=20 March 2017}}&lt;/ref&gt;

Fentaniel is die eerste keer in 1960 deur Paul Janssen vervaardig en in 1968 vir mediese gebruik in die Verenigde State goedgekeur.&lt;ref name=&quot;AHFS2017&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Stan1992&quot;&gt;{{Cite journal|vauthors=Stanley TH|title=The history and development of the fentanyl series|journal=Journal of Pain and Symptom Management|volume=7|issue=3 Suppl|pages=S3-7|date=April 1992|pmid=1517629|doi=10.1016/0885-3924(92)90047-L}}&lt;/ref&gt; In 2015, {{Convert|1,600|kg|lb}} is wêreldwyd in gesondheidsorg gebruik.&lt;ref name=&quot;UN2016&quot;&gt;{{Cite book|title=Narcotic Drugs Estimated World Requirements for 2017 Statistics for 2015|date=2016|publisher=United Nations|location=New York|isbn=978-92-1-048163-2|page=40|url=https://www.incb.org/documents/Narcotic-Drugs/Technical-Publications/2016/Narcotic_Drugs_Publication_2016.pdf|access-date=14 December 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171022041515/https://www.incb.org/documents/Narcotic-Drugs/Technical-Publications/2016/Narcotic_Drugs_Publication_2016.pdf|archive-date=22 October 2017|url-status=live|df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; {{Soos op|2017}} , fentaniel was die mees gebruikte [[Opioïed|sintetiese opioïed]] in medisyne.&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Fentanyl And Analogues|url=https://livertox.nlm.nih.gov//FentanylAndAnalogues.htm|website=LverTox|date=16 October 2017|access-date=14 December 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170107002718/https://livertox.nlm.nih.gov/FentanylAndAnalogues.htm|archive-date=7 January 2017}}&lt;/ref&gt; Fentaniel-pleisters vir kankerpyn is op die Wêreldgesondheidsorganisasie se Lys van Essensiële Medisyne.&lt;ref name=&quot;WHO21st&quot;&gt;{{Cite book|vauthors=((World Health Organization))|title=World Health Organization model list of essential medicines: 21st list 2019|year=2019|hdl=10665/325771|author-link=World Health Organization|publisher=World Health Organization|location=Geneva|id=WHO/MVP/EMP/IAU/2019.06. License: CC BY-NC-SA 3.0 IGO|hdl-access=free}}&lt;/ref&gt; In 2016 was fentaniel en analoë die mees algemene oorsaak van oordosissterftes in die Verenigde State met meer as 20 000, ongeveer die helfte van alle opioïedverwante sterftes.&lt;ref name=&quot;NIDA2017&quot;&gt;{{Cite web|title=Overdose Death Rates|url=https://www.drugabuse.gov/related-topics/trends-statistics/overdose-death-rates|website=National Institute on Drug Abuse|access-date=14 December 2017|date=15 September 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171213234138/https://www.drugabuse.gov/related-topics/trends-statistics/overdose-death-rates|archive-date=13 December 2017}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news|accessdate=2018-06-14|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180614073204/https://www.drugabuse.gov/news-events/news-releases/2018/05/nearly-half-opioid-related-overdose-deaths-involve-fentanyl|archivedate=2018-06-14}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite journal|vauthors=Hedegaard H, Bastian BA, Trinidad JP, Spencer M, Warner M|title=Drugs Most Frequently Involved in Drug Overdose Deaths: United States, 2011-2016|journal=National Vital Statistics Reports|volume=67|issue=9|pages=1–14|date=December 2018|pmid=30707673}}&lt;/ref&gt; Die meeste van hierdie oordosissterftes was te wyte aan onwettig vervaardigde fentaniel.&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Fentanyl Drug Overdose|url=https://www.cdc.gov/drugoverdose/opioids/fentanyl.html|website=CDC|access-date=28 April 2019|date=21 December 2018|archive-date=15 December 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171215000701/https://www.cdc.gov/drugoverdose/opioids/fentanyl.html}}&lt;/ref&gt;

== Verwysings ==
{{verwysings}}

[[Category:Translated from MDWiki]]
[[Kategorie:Chirurgie]]</text>
      <sha1>twa616qfw400kj8o2t9xytokzghx72f</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2977020</id>
      <parentid>2977019</parentid>
      <timestamp>2026-10-09T12:07:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dumbassman</username>
        <id>62009</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[:Kategorie:Farmakologie]] bygevoeg ([[Wikipedia:HotCat|HotCat.js]])</comment>
      <origin>2977020</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6645" sha1="ccgxl0kqx6af7nqbtvg1e7ull71y9vn" xml:space="preserve">'''Fentaniel''', ook gespel '''fentanyl''', is 'n [[opioïed]] wat as [[pynstiller]] en saam met ander medikasie vir [[narkose]] gebruik word.&lt;ref name=&quot;AHFS2017&quot;&gt;{{Cite web|title=Fentanyl, Fentanyl Citrate, Fentanyl Hydrochloride|url=https://www.drugs.com/monograph/fentanyl-fentanyl-citrate-fentanyl-hydrochloride.html|publisher=The American Society of Health-System Pharmacists|access-date=8 December 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171214015004/https://www.drugs.com/monograph/fentanyl-fentanyl-citrate-fentanyl-hydrochloride.html|archive-date=14 December 2017}}&lt;/ref&gt; Fentaniel word ook misbruik as 'n dwelm, dikwels gemeng met [[heroïen]] of [[kokaïen]].&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Fentanyl Drug Overdose|url=https://www.cdc.gov/drugoverdose/opioids/fentanyl.html|website=CDC Injury Center|access-date=14 December 2017|date=29 August 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171215000701/https://www.cdc.gov/drugoverdose/opioids/fentanyl.html|archive-date=15 December 2017}}&lt;/ref&gt; Dit word vinnig opgeneem en die effekte daarvan duur gewoonlik minder as twee ure.&lt;ref name=&quot;AHFS2017&quot; /&gt; Medies word fentaniel gebruik deur inspuiting, neussproei, velpleister, of word deur die wang (transmukosaal) as 'n suigtablet of tablet geabsorbeer.&lt;ref name=&quot;AHFS2017&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|title=tablets|url=https://www.goodrx.com/fentanyl-buccal?dosage=400mcg&amp;form=buccal-tablet&amp;label_override=fentanyl+buccal&amp;quantity=224|date=|website=|access-date=|archive-date=2020-07-31|archive-url=https://web.archive.org/web/20200731055135/https://www.goodrx.com/fentanyl-buccal?dosage=400mcg&amp;form=buccal-tablet&amp;label_override=fentanyl+buccal&amp;quantity=224}}&lt;/ref&gt;

Algemene newe-effekte sluit in braking, hardlywigheid, sedasie, verwarring, [[Hallusinasie|hallusinasies]] en beserings wat verband hou met swak koördinasie.&lt;ref name=&quot;AHFS2017&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;SFX2018&quot;&gt;{{Cite news|accessdate=2018-06-16|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180616103352/https://www.drugs.com/sfx/fentanyl-side-effects.html|archivedate=2018-06-16}}&lt;/ref&gt; Ernstige newe-effekte kan insluit verminderde asemhaling (respiratoriese depressie), serotoniensindroom, lae bloeddruk, [[verslawing]] of [[koma]].&lt;ref name=&quot;AHFS2017&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;SFX2018&quot; /&gt; Fentaniel werk hoofsaaklik deur μ-opioïedreseptore te aktiveer.&lt;ref name=&quot;AHFS2017&quot; /&gt; Dit is ongeveer 100 keer sterker as [[morfien]], en sommige analoë soos karfentaniel is ongeveer 10 000 keer sterker.&lt;ref name=&quot;UN2017CND&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.unodc.org/unodc/en/frontpage/2017/March/commission-on-narcotic-drugs-takes-decisive-step-to-help-prevent-deadly-fentanyl-overdoses.html|title=Commission on Narcotic Drugs takes decisive step to help prevent deadly fentanyl overdoses|publisher=Commission on Narcotic Drugs, United Nations Office on Drugs and Crime|date=16 March 2017|access-date=19 March 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170320052640/http://www.unodc.org/unodc/en/frontpage/2017/March/commission-on-narcotic-drugs-takes-decisive-step-to-help-prevent-deadly-fentanyl-overdoses.html|archive-date=20 March 2017}}&lt;/ref&gt;

Fentaniel is die eerste keer in 1960 deur Paul Janssen vervaardig en in 1968 vir mediese gebruik in die Verenigde State goedgekeur.&lt;ref name=&quot;AHFS2017&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Stan1992&quot;&gt;{{Cite journal|vauthors=Stanley TH|title=The history and development of the fentanyl series|journal=Journal of Pain and Symptom Management|volume=7|issue=3 Suppl|pages=S3-7|date=April 1992|pmid=1517629|doi=10.1016/0885-3924(92)90047-L}}&lt;/ref&gt; In 2015, {{Convert|1,600|kg|lb}} is wêreldwyd in gesondheidsorg gebruik.&lt;ref name=&quot;UN2016&quot;&gt;{{Cite book|title=Narcotic Drugs Estimated World Requirements for 2017 Statistics for 2015|date=2016|publisher=United Nations|location=New York|isbn=978-92-1-048163-2|page=40|url=https://www.incb.org/documents/Narcotic-Drugs/Technical-Publications/2016/Narcotic_Drugs_Publication_2016.pdf|access-date=14 December 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171022041515/https://www.incb.org/documents/Narcotic-Drugs/Technical-Publications/2016/Narcotic_Drugs_Publication_2016.pdf|archive-date=22 October 2017|url-status=live|df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; {{Soos op|2017}} , fentaniel was die mees gebruikte [[Opioïed|sintetiese opioïed]] in medisyne.&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Fentanyl And Analogues|url=https://livertox.nlm.nih.gov//FentanylAndAnalogues.htm|website=LverTox|date=16 October 2017|access-date=14 December 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170107002718/https://livertox.nlm.nih.gov/FentanylAndAnalogues.htm|archive-date=7 January 2017}}&lt;/ref&gt; Fentaniel-pleisters vir kankerpyn is op die Wêreldgesondheidsorganisasie se Lys van Essensiële Medisyne.&lt;ref name=&quot;WHO21st&quot;&gt;{{Cite book|vauthors=((World Health Organization))|title=World Health Organization model list of essential medicines: 21st list 2019|year=2019|hdl=10665/325771|author-link=World Health Organization|publisher=World Health Organization|location=Geneva|id=WHO/MVP/EMP/IAU/2019.06. License: CC BY-NC-SA 3.0 IGO|hdl-access=free}}&lt;/ref&gt; In 2016 was fentaniel en analoë die mees algemene oorsaak van oordosissterftes in die Verenigde State met meer as 20 000, ongeveer die helfte van alle opioïedverwante sterftes.&lt;ref name=&quot;NIDA2017&quot;&gt;{{Cite web|title=Overdose Death Rates|url=https://www.drugabuse.gov/related-topics/trends-statistics/overdose-death-rates|website=National Institute on Drug Abuse|access-date=14 December 2017|date=15 September 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171213234138/https://www.drugabuse.gov/related-topics/trends-statistics/overdose-death-rates|archive-date=13 December 2017}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news|accessdate=2018-06-14|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180614073204/https://www.drugabuse.gov/news-events/news-releases/2018/05/nearly-half-opioid-related-overdose-deaths-involve-fentanyl|archivedate=2018-06-14}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite journal|vauthors=Hedegaard H, Bastian BA, Trinidad JP, Spencer M, Warner M|title=Drugs Most Frequently Involved in Drug Overdose Deaths: United States, 2011-2016|journal=National Vital Statistics Reports|volume=67|issue=9|pages=1–14|date=December 2018|pmid=30707673}}&lt;/ref&gt; Die meeste van hierdie oordosissterftes was te wyte aan onwettig vervaardigde fentaniel.&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Fentanyl Drug Overdose|url=https://www.cdc.gov/drugoverdose/opioids/fentanyl.html|website=CDC|access-date=28 April 2019|date=21 December 2018|archive-date=15 December 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171215000701/https://www.cdc.gov/drugoverdose/opioids/fentanyl.html}}&lt;/ref&gt;

== Verwysings ==
{{verwysings}}

[[Category:Translated from MDWiki]]
[[Kategorie:Chirurgie]]
[[Kategorie:Farmakologie]]</text>
      <sha1>ccgxl0kqx6af7nqbtvg1e7ull71y9vn</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2977021</id>
      <parentid>2977020</parentid>
      <timestamp>2026-10-09T12:08:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dumbassman</username>
        <id>62009</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>2977021</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6609" sha1="1jsci6zdnc4ksrg8jx082hj96rxdbl2" xml:space="preserve">'''Fentaniel''', ook gespel '''fentanyl''', is 'n [[opioïed]] wat as [[pynstiller]] en saam met ander medikasie vir [[narkose]] gebruik word.&lt;ref name=&quot;AHFS2017&quot;&gt;{{Cite web|title=Fentanyl, Fentanyl Citrate, Fentanyl Hydrochloride|url=https://www.drugs.com/monograph/fentanyl-fentanyl-citrate-fentanyl-hydrochloride.html|publisher=The American Society of Health-System Pharmacists|access-date=8 December 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171214015004/https://www.drugs.com/monograph/fentanyl-fentanyl-citrate-fentanyl-hydrochloride.html|archive-date=14 December 2017}}&lt;/ref&gt; Fentaniel word ook misbruik as 'n dwelm, dikwels gemeng met [[heroïen]] of [[kokaïen]].&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Fentanyl Drug Overdose|url=https://www.cdc.gov/drugoverdose/opioids/fentanyl.html|website=CDC Injury Center|access-date=14 December 2017|date=29 August 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171215000701/https://www.cdc.gov/drugoverdose/opioids/fentanyl.html|archive-date=15 December 2017}}&lt;/ref&gt; Dit word vinnig opgeneem en die effekte daarvan duur gewoonlik minder as twee ure.&lt;ref name=&quot;AHFS2017&quot; /&gt; Medies word fentaniel gebruik deur inspuiting, neussproei, velpleister, of word deur die wang (transmukosaal) as 'n suigtablet of tablet geabsorbeer.&lt;ref name=&quot;AHFS2017&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|title=tablets|url=https://www.goodrx.com/fentanyl-buccal?dosage=400mcg&amp;form=buccal-tablet&amp;label_override=fentanyl+buccal&amp;quantity=224|date=|website=|access-date=|archive-date=2020-07-31|archive-url=https://web.archive.org/web/20200731055135/https://www.goodrx.com/fentanyl-buccal?dosage=400mcg&amp;form=buccal-tablet&amp;label_override=fentanyl+buccal&amp;quantity=224}}&lt;/ref&gt;

Algemene newe-effekte sluit in braking, hardlywigheid, sedasie, verwarring, [[Hallusinasie|hallusinasies]] en beserings wat verband hou met swak koördinasie.&lt;ref name=&quot;AHFS2017&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;SFX2018&quot;&gt;{{Cite news|accessdate=2018-06-16|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180616103352/https://www.drugs.com/sfx/fentanyl-side-effects.html|archivedate=2018-06-16}}&lt;/ref&gt; Ernstige newe-effekte kan insluit verminderde asemhaling (respiratoriese depressie), serotoniensindroom, lae bloeddruk, [[verslawing]] of [[koma]].&lt;ref name=&quot;AHFS2017&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;SFX2018&quot; /&gt; Fentaniel werk hoofsaaklik deur μ-opioïedreseptore te aktiveer.&lt;ref name=&quot;AHFS2017&quot; /&gt; Dit is ongeveer 100 keer sterker as [[morfien]], en sommige analoë soos karfentaniel is ongeveer 10 000 keer sterker.&lt;ref name=&quot;UN2017CND&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.unodc.org/unodc/en/frontpage/2017/March/commission-on-narcotic-drugs-takes-decisive-step-to-help-prevent-deadly-fentanyl-overdoses.html|title=Commission on Narcotic Drugs takes decisive step to help prevent deadly fentanyl overdoses|publisher=Commission on Narcotic Drugs, United Nations Office on Drugs and Crime|date=16 March 2017|access-date=19 March 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170320052640/http://www.unodc.org/unodc/en/frontpage/2017/March/commission-on-narcotic-drugs-takes-decisive-step-to-help-prevent-deadly-fentanyl-overdoses.html|archive-date=20 March 2017}}&lt;/ref&gt;

Fentaniel is die eerste keer in 1960 deur Paul Janssen vervaardig en in 1968 vir mediese gebruik in die Verenigde State goedgekeur.&lt;ref name=&quot;AHFS2017&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Stan1992&quot;&gt;{{Cite journal|vauthors=Stanley TH|title=The history and development of the fentanyl series|journal=Journal of Pain and Symptom Management|volume=7|issue=3 Suppl|pages=S3-7|date=April 1992|pmid=1517629|doi=10.1016/0885-3924(92)90047-L}}&lt;/ref&gt; In 2015, {{Convert|1,600|kg|lb}} is wêreldwyd in gesondheidsorg gebruik.&lt;ref name=&quot;UN2016&quot;&gt;{{Cite book|title=Narcotic Drugs Estimated World Requirements for 2017 Statistics for 2015|date=2016|publisher=United Nations|location=New York|isbn=978-92-1-048163-2|page=40|url=https://www.incb.org/documents/Narcotic-Drugs/Technical-Publications/2016/Narcotic_Drugs_Publication_2016.pdf|access-date=14 December 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171022041515/https://www.incb.org/documents/Narcotic-Drugs/Technical-Publications/2016/Narcotic_Drugs_Publication_2016.pdf|archive-date=22 October 2017|url-status=live|df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; {{Soos op|2017}} , fentaniel was die mees gebruikte [[Opioïed|sintetiese opioïed]] in medisyne.&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Fentanyl And Analogues|url=https://livertox.nlm.nih.gov//FentanylAndAnalogues.htm|website=LverTox|date=16 October 2017|access-date=14 December 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170107002718/https://livertox.nlm.nih.gov/FentanylAndAnalogues.htm|archive-date=7 January 2017}}&lt;/ref&gt; Fentaniel-pleisters vir kankerpyn is op die Wêreldgesondheidsorganisasie se Lys van Essensiële Medisyne.&lt;ref name=&quot;WHO21st&quot;&gt;{{Cite book|vauthors=((World Health Organization))|title=World Health Organization model list of essential medicines: 21st list 2019|year=2019|hdl=10665/325771|author-link=World Health Organization|publisher=World Health Organization|location=Geneva|id=WHO/MVP/EMP/IAU/2019.06. License: CC BY-NC-SA 3.0 IGO|hdl-access=free}}&lt;/ref&gt; In 2016 was fentaniel en analoë die mees algemene oorsaak van oordosissterftes in die Verenigde State met meer as 20 000, ongeveer die helfte van alle opioïedverwante sterftes.&lt;ref name=&quot;NIDA2017&quot;&gt;{{Cite web|title=Overdose Death Rates|url=https://www.drugabuse.gov/related-topics/trends-statistics/overdose-death-rates|website=National Institute on Drug Abuse|access-date=14 December 2017|date=15 September 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171213234138/https://www.drugabuse.gov/related-topics/trends-statistics/overdose-death-rates|archive-date=13 December 2017}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news|accessdate=2018-06-14|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180614073204/https://www.drugabuse.gov/news-events/news-releases/2018/05/nearly-half-opioid-related-overdose-deaths-involve-fentanyl|archivedate=2018-06-14}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite journal|vauthors=Hedegaard H, Bastian BA, Trinidad JP, Spencer M, Warner M|title=Drugs Most Frequently Involved in Drug Overdose Deaths: United States, 2011-2016|journal=National Vital Statistics Reports|volume=67|issue=9|pages=1–14|date=December 2018|pmid=30707673}}&lt;/ref&gt; Die meeste van hierdie oordosissterftes was te wyte aan onwettig vervaardigde fentaniel.&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Fentanyl Drug Overdose|url=https://www.cdc.gov/drugoverdose/opioids/fentanyl.html|website=CDC|access-date=28 April 2019|date=21 December 2018|archive-date=15 December 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171215000701/https://www.cdc.gov/drugoverdose/opioids/fentanyl.html}}&lt;/ref&gt;

== Verwysings ==
{{verwysings}}

[[Kategorie:Chirurgie]]
[[Kategorie:Farmakologie]]</text>
      <sha1>1jsci6zdnc4ksrg8jx082hj96rxdbl2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ATV</title>
    <ns>0</ns>
    <id>470367</id>
    <redirect title="Afrikaanse Taalvereniging" />
    <revision>
      <id>2977051</id>
      <timestamp>2026-10-09T13:21:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>JMK</username>
        <id>649</id>
      </contributor>
      <comment>aanstuur</comment>
      <origin>2977051</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="39" sha1="i3jau5mj8067mkz7ym646iuavbmhzp1" xml:space="preserve">#AANSTUUR [[Afrikaanse Taalvereniging]]</text>
      <sha1>i3jau5mj8067mkz7ym646iuavbmhzp1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Bespreking:Aanlyn roofdier</title>
    <ns>1</ns>
    <id>470368</id>
    <revision>
      <id>2977057</id>
      <timestamp>2026-10-09T13:43:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Oesjaar</username>
        <id>7467</id>
      </contributor>
      <comment>Verbeter</comment>
      <origin>2977057</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="44" sha1="2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv" xml:space="preserve">{{Kop van besprekingsbladsy}}
{{Bladtrekke}}</text>
      <sha1>2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Bespreking:Afrikaanse Taalvereniging</title>
    <ns>1</ns>
    <id>470369</id>
    <revision>
      <id>2977058</id>
      <timestamp>2026-10-09T13:44:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Oesjaar</username>
        <id>7467</id>
      </contributor>
      <comment>Verbeter</comment>
      <origin>2977058</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="44" sha1="2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv" xml:space="preserve">{{Kop van besprekingsbladsy}}
{{Bladtrekke}}</text>
      <sha1>2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kleinia implexa</title>
    <ns>0</ns>
    <id>470370</id>
    <revision>
      <id>2977059</id>
      <timestamp>2026-10-09T14:05:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Oesjaar</username>
        <id>7467</id>
      </contributor>
      <comment>Nuwe spesie met foto's.</comment>
      <origin>2977059</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="888" sha1="67fr94imwjl03eko4nlsrrfagy7xwww" xml:space="preserve">{{Spesieboks
| status =
| status_system = iucn3.1
| name = 
| image =
| taxon = Kleinia implexa
| authority = (P.R.O.Bally) C.Jeffrey, (1986)
| synonyms =* ''Notonia implexa'' &lt;small&gt;(P.R.O.Bally) Agnew&lt;/small&gt;
* ''Notoniopsis implexa'' &lt;small&gt;(P.R.O.Bally) B.Nord.&lt;/small&gt;
* ''Senecio implexus'' &lt;small&gt;P.R.O.Bally&lt;/small&gt;
}}
'''''Kleinia implexa''''' is 'n plant wat deel van die Asteraceae [[Familie (biologie)|familie]] is. Die [[spesie]] is [[inheems]] aan [[Kenia]] en [[Tanzanië]].

== Galery ==
&lt;gallery&gt;
Kleinia implexa 2019-12-13 5859.jpg
Kleinia implexa 2019-12-13 5860.jpg
Kleinia implexa 2019-12-13 5861.jpg
Kleinia implexa 2019-12-13 5863.jpg
&lt;/gallery&gt;

== Bronnelys ==
* [https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:943131-1 Plants of the World]

{{Taksonbalk}}

[[Kategorie:Kleinia|implexa]]
[[Kategorie:Flora van Kenia]]
[[Kategorie:Flora van Tanzanië]]</text>
      <sha1>67fr94imwjl03eko4nlsrrfagy7xwww</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Bespreking:Kleinia implexa</title>
    <ns>1</ns>
    <id>470371</id>
    <revision>
      <id>2977060</id>
      <timestamp>2026-10-09T14:06:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Oesjaar</username>
        <id>7467</id>
      </contributor>
      <comment>Verbeter</comment>
      <origin>2977060</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="44" sha1="2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv" xml:space="preserve">{{Kop van besprekingsbladsy}}
{{Bladtrekke}}</text>
      <sha1>2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kleinia madagascariensis</title>
    <ns>0</ns>
    <id>470372</id>
    <revision>
      <id>2977062</id>
      <timestamp>2026-10-09T14:11:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Oesjaar</username>
        <id>7467</id>
      </contributor>
      <comment>Nuwe spesie met foto's.</comment>
      <origin>2977062</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1114" sha1="q4cd844fz8kkvcvnenm732yc0b6pvyc" xml:space="preserve">{{Spesieboks
| status =
| status_system = iucn3.1
| name = 
| image =
| taxon = Kleinia madagascariensis
| authority = (Humbert) P.Halliday, (1988)
| synonyms =* ''Notonia madagascariensis'' &lt;small&gt;Humbert&lt;/small&gt;
* ''Senecio longiflorus subsp. madagascariensis'' &lt;small&gt;(Humbert) G.D.Rowley&lt;/small&gt;
* ''Senecio madagascariensis'' &lt;small&gt;(Humbert) H.Jacobsen&lt;/small&gt;
}}
'''''Kleinia madagascariensis''''' is 'n klein [[sukkulent]] wat deel van die Asteraceae [[Familie (biologie)|familie]] is. Die [[spesie]] is [[Endemie (ekologie)|endemies]] aan [[Madagaskar]].

== Galery ==
&lt;gallery&gt;
Kleinia madagascariensis 2019-12-13 6298.jpg
Kleinia madagascariensis 2019-12-13 6300.jpg
Kleinia madagascariensis 2019-12-13 6301.jpg
Kleinia madagascariensis 2019-12-13 6296.jpg
Kleinia madagascariensis 2019-12-13 6292.jpg
Kleinia madagascariensis 2019-12-13 6295.jpg
&lt;/gallery&gt;

== Bronnelys ==
* [https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:945604-1 Plants of the World]

{{Taksonbalk}}

[[Kategorie:Kleinia|madagascariensis]]
[[Kategorie:Flora van Madagaskar]]
[[Kategorie:Endemiese plante van Madagaskar]]</text>
      <sha1>q4cd844fz8kkvcvnenm732yc0b6pvyc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Bespreking:Kleinia madagascariensis</title>
    <ns>1</ns>
    <id>470373</id>
    <revision>
      <id>2977063</id>
      <timestamp>2026-10-09T14:13:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Oesjaar</username>
        <id>7467</id>
      </contributor>
      <comment>Verbeter</comment>
      <origin>2977063</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="44" sha1="2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv" xml:space="preserve">{{Kop van besprekingsbladsy}}
{{Bladtrekke}}</text>
      <sha1>2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kleinia odora</title>
    <ns>0</ns>
    <id>470374</id>
    <revision>
      <id>2977067</id>
      <timestamp>2026-10-09T14:21:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Oesjaar</username>
        <id>7467</id>
      </contributor>
      <comment>Nuwe spesie met foto's.</comment>
      <origin>2977067</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1266" sha1="8u9tw54c2j7wj2ehtawnczcpae8a45n" xml:space="preserve">{{Spesieboks
| status =
| status_system = iucn3.1
| name = 
| image =
| taxon = Kleinia odora
| authority = (Forssk.) DC., (1838)
| synonyms =* ''Cacalia odora'' &lt;small&gt;Forssk.&lt;/small&gt;
* ''Senecio anteuphorbium var. odorus'' &lt;small&gt;(Forssk.) Rowley&lt;/small&gt;
* ''Senecio forskahlii'' &lt;small&gt;Baill.&lt;/small&gt;
* ''Senecio odorus'' &lt;small&gt;(Forssk.) Sch.Bip.&lt;/small&gt;
}}
'''''Kleinia odora''''' is 'n [[sukkulent]] en klein [[struik]] wat deel van die Asteraceae [[Familie (biologie)|familie]] is. Die [[spesie]] is [[inheems]] aan [[Djibouti]], [[Ethiopië]], [[Jemen]], [[Kenia]], [[Oman]], [[Saoedi-Arabië]], [[Somalië]], [[Tanzanië]] en [[Uganda]].

== Galery ==
&lt;gallery&gt;
Kleinia odora kz01.jpg
Kleinia odora kz02.jpg
Kleinia odora kz03.jpg
Kleinia odora kz04.jpg
Kleinia odora kz05.jpg
Kleinia odora kz06.jpg
&lt;/gallery&gt;

== Bronnelys ==
* [https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:227410-1 Plants of the World]

{{Taksonbalk}}

[[Kategorie:Kleinia|odora]]
[[Kategorie:Flora van Djibouti]]
[[Kategorie:Flora van Ethiopië]]
[[Kategorie:Flora van Jemen]]
[[Kategorie:Flora van Kenia]]
[[Kategorie:Flora van Oman]]
[[Kategorie:Flora van Saoedi-Arabië]]
[[Kategorie:Flora van Somalië]]
[[Kategorie:Flora van Tanzanië]]
[[Kategorie:Flora van Uganda]]</text>
      <sha1>8u9tw54c2j7wj2ehtawnczcpae8a45n</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2977068</id>
      <parentid>2977067</parentid>
      <timestamp>2026-10-09T14:22:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Oesjaar</username>
        <id>7467</id>
      </contributor>
      <comment>Verbeter</comment>
      <origin>2977068</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1266" sha1="ezp3nzw2jywwivnu8sd9z7tad5xtx21" xml:space="preserve">{{Spesieboks
| status =
| status_system = iucn3.1
| name = 
| image =
| taxon = Kleinia odora
| authority = (Forssk.) DC., (1838)
| synonyms =* ''Cacalia odora'' &lt;small&gt;Forssk.&lt;/small&gt;
* ''Senecio anteuphorbium var. odorus'' &lt;small&gt;(Forssk.) Rowley&lt;/small&gt;
* ''Senecio forskahlii'' &lt;small&gt;Baill.&lt;/small&gt;
* ''Senecio odorus'' &lt;small&gt;(Forssk.) Sch.Bip.&lt;/small&gt;
}}
'''''Kleinia odora''''' is 'n [[sukkulent]] en klein [[struik]] wat deel van die Asteraceae [[Familie (biologie)|familie]] is. Die [[spesie]] is [[inheems]] aan [[Djiboeti]], [[Ethiopië]], [[Jemen]], [[Kenia]], [[Oman]], [[Saoedi-Arabië]], [[Somalië]], [[Tanzanië]] en [[Uganda]].

== Galery ==
&lt;gallery&gt;
Kleinia odora kz01.jpg
Kleinia odora kz02.jpg
Kleinia odora kz03.jpg
Kleinia odora kz04.jpg
Kleinia odora kz05.jpg
Kleinia odora kz06.jpg
&lt;/gallery&gt;

== Bronnelys ==
* [https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:227410-1 Plants of the World]

{{Taksonbalk}}

[[Kategorie:Kleinia|odora]]
[[Kategorie:Flora van Djiboeti]]
[[Kategorie:Flora van Ethiopië]]
[[Kategorie:Flora van Jemen]]
[[Kategorie:Flora van Kenia]]
[[Kategorie:Flora van Oman]]
[[Kategorie:Flora van Saoedi-Arabië]]
[[Kategorie:Flora van Somalië]]
[[Kategorie:Flora van Tanzanië]]
[[Kategorie:Flora van Uganda]]</text>
      <sha1>ezp3nzw2jywwivnu8sd9z7tad5xtx21</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Sertralien</title>
    <ns>0</ns>
    <id>470375</id>
    <revision>
      <id>2977069</id>
      <timestamp>2026-10-09T14:23:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dumbassman</username>
        <id>62009</id>
      </contributor>
      <comment>Created by translating the page [[:mdwiki:Special:Redirect/revision/1457220|Sertraline]] to:af #mdwikicx</comment>
      <origin>2977069</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9777" sha1="k1nmiu3wh62zpzqung5svfmx3envolt" xml:space="preserve">{{Infobox drug|Watchedfields=changed|verifiedrevid=464389436|image=Sertraline.svg|image2=Sertraline-A-3D-balls.png

&lt;!-- Names --&gt;|pronounce={{IPAc-en|ˈ||s|ə|r|t|r|ə|ˌ|l|iː|n}}|tradename=Zoloft and others&lt;ref name=Brand2015&gt;{{cite web |url=https://www.drugs.com/international/sertraline.html |website=Drugs.com |title=Sertraline |access-date=11 May 2015 |archive-date=9 May 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150509064758/http://www.drugs.com/international/sertraline.html |url-status=live }}&lt;/ref&gt;|synonyms=|IUPAC_name=(1''S'',4''S'')-4-(3,4-Dichlorophenyl)-''N''-methyl-1,2,3,4-tetrahydronaphthalen-1-amine

&lt;!-- Clinical data --&gt;|class=[[Selective serotonin reuptake inhibitor]]|uses=Major depression, PTSD&lt;ref name=MSF2020&gt;{{cite web |title=SERTRALINE oral - Essential drugs |url=https://medicalguidelines.msf.org/viewport/EssDr/english/sertraline-oral-23448227.html |website=medicalguidelines.msf.org |access-date=24 August 2020 |archive-date=29 August 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210829054526/https://medicalguidelines.msf.org/viewport/EssDr/english/sertraline-oral-23448227.html |url-status=live }}&lt;/ref&gt;|side_effects=&lt;!-- common side effects and notable side effects --&gt;|interactions=&lt;!-- notable interactions --&gt;|pregnancy_AU=C|pregnancy_AU_comment=&lt;ref name=&quot;Drugs.com pregnancy&quot;&gt;{{cite web | title=Sertraline (Zoloft) Use During Pregnancy | website=Drugs.com | date=4 May 2020 | url=https://www.drugs.com/pregnancy/sertraline.html | access-date=17 May 2020 | archive-date=20 June 2020 | archive-url=https://web.archive.org/web/20200620105207/https://www.drugs.com/pregnancy/sertraline.html | url-status=live }}&lt;/ref&gt;|pregnancy_US=N|pregnancy_US_comment=&lt;ref name=&quot;Drugs.com pregnancy&quot; /&gt;|breastfeeding=|routes_of_administration=[[Oral administration|By mouth]] ([[tablet (pharmacy)|tablets]] and [[solution]])|onset=|duration_of_action=|defined_daily_dose=50 mg&lt;ref name=WHO2020DDD&gt;{{cite web |title=WHOCC - ATC/DDD Index |url=https://www.whocc.no/atc_ddd_index/?code=N06AB06 |website=www.whocc.no |access-date=9 September 2020 |archive-date=20 September 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200920052856/https://www.whocc.no/atc_ddd_index/?code=N06AB06 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;|typical_dose=|addiction_liability=None&lt;ref name=Hub2001&gt;{{cite book |last1=Hubbard |first1=John R. |last2=Martin |first2=Peter R. |title=Substance Abuse in the Mentally and Physically Disabled |date=2001 |publisher=CRC Press |isbn=9780824744977 |page=26 |url=https://books.google.com/books?id=MY1kFYk98mQC&amp;pg=PA26 |access-date=8 August 2020 |archive-date=1 August 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200801020251/https://books.google.com/books?id=MY1kFYk98mQC&amp;pg=PA26 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;

&lt;!-- External links --&gt;|Drugs.com={{drugs.com|monograph|sertraline-hydrochloride}}|MedlinePlus=a697048

&lt;!-- Legal data --&gt;|legal_AU=S4|legal_UK=POM|legal_US=Rx-only|legal_status=Rx-only|DailyMedID=Sertraline

&lt;!-- Pharmacokinetic data --&gt;|bioavailability=44%|protein_bound=98.5%|metabolism=[[Liver]] (''N''-[[demethylation]] mainly by [[CYP2B6]])&lt;ref name=&quot;pmid15547048&quot; &gt;{{cite journal | vauthors = Obach RS, Cox LM, Tremaine LM | s2cid = 7254643 | title = Sertraline is metabolized by multiple cytochrome P450 enzymes, monoamine oxidases, and glucuronyl transferases in human: an in vitro study | journal = Drug Metabolism and Disposition | volume = 33 | issue = 2 | pages = 262–70 | date = February 2005 | pmid = 15547048 | doi = 10.1124/dmd.104.002428 }}&lt;/ref&gt;|metabolites=Norsertraline|elimination_half-life=~23–26 h (66 h [less-active&lt;ref name=FDALabel&gt;[http://www.accessdata.fda.gov/drugsatfda_docs/label/2014/019839s084,020990s043lbl.pdf Sertraline FDA Label] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201030062001/https://www.accessdata.fda.gov/drugsatfda_docs/label/2014/019839s084,020990s043lbl.pdf |date=30 October 2020|title=Wayback Machine}} Last updated May 2014&lt;/ref&gt; metabolite, norsertraline])&lt;ref name=&quot;GG&quot;&gt;Brunton L, Chabner B, Knollman B. (2010) ''Goodman and Gilman’s The Pharmacological Basis of Therapeutics'', Twelfth Edition. McGraw Hill Professional. {{ISBN|9780071769396}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;pmid16192315&quot;&gt;{{cite journal | vauthors = Obach RS, Walsky RL, Venkatakrishnan K, Gaman EA, Houston JB, Tremaine LM | s2cid = 12975686 | title = The utility of in vitro cytochrome P450 inhibition data in the prediction of drug-drug interactions | journal = The Journal of Pharmacology and Experimental Therapeutics | volume = 316 | issue = 1 | pages = 336–48 | date = January 2006 | pmid = 16192315 | doi = 10.1124/jpet.105.093229 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;pmid12452737&quot;&gt;{{cite journal | vauthors = DeVane CL, Liston HL, Markowitz JS | s2cid = 28720641 | title = Clinical pharmacokinetics of sertraline | journal = Clinical Pharmacokinetics | volume = 41 | issue = 15 | pages = 1247–66 | year = 2002 | pmid = 12452737 | doi = 10.2165/00003088-200241150-00002 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;pmid14709940&quot;&gt;{{cite journal | vauthors = DeVane CL, Donovan JL, Liston HL, Markowitz JS, Cheng KT, Risch SC, Willard L | s2cid = 25826168 | title = Comparative CYP3A4 inhibitory effects of venlafaxine, fluoxetine, sertraline, and nefazodone in healthy volunteers | journal = Journal of Clinical Psychopharmacology | volume = 24 | issue = 1 | pages = 4–10 | date = February 2004 | pmid = 14709940 | doi = 10.1097/01.jcp.0000104908.75206.26 }}&lt;/ref&gt;|excretion=Kidney

&lt;!-- Chemical and physical data --&gt;|C=17|Cl=2|H=17|N=1|SMILES=ClC1=CC=C([C@H]2C3=C([C@H](CC2)NC)C=CC=C3)C=C1Cl|StdInChI=1S/C17H17Cl2N/c1-20-17-9-7-12(13-4-2-3-5-14(13)17)11-6-8-15(18)16(19)10-11/h2-6,8,10,12,17,20H,7,9H2,1H3/t12-,17-/m0/s1|StdInChI_Ref={{stdinchicite|correct|chemspider}}|StdInChIKey=VGKDLMBJGBXTGI-SJCJKPOMSA-N|StdInChIKey_Ref={{stdinchicite|correct|chemspider}}|drug_name=Sertraline}}'''Sertralien''', wat onder andere onder die handelsnaam '''Zoloft''' verkoop word, is 'n [[antidepressant]] van die selektiewe serotonienheropname-inhibeerder (SSRI) klas.&lt;ref name=&quot;AHFS2018&quot;&gt;{{Cite web|title=Sertraline Hydrochloride|website=Drugs.com|url=https://www.drugs.com/monograph/sertraline-hydrochloride.html|publisher=The American Society of Health-System Pharmacists|access-date=8 January 2018|archive-date=18 March 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190318013128/https://www.drugs.com/monograph/sertraline-hydrochloride.html}}&lt;/ref&gt; Dit word gebruik om [[Kliniese depressie|ernstige depressiewe versteuring]], [[Obsessief-kompulsiewe steuring|obsessief-kompulsiewe versteuring]], paniekversteuring, [[Posttraumatiese stressteuring|post-traumatiese stresversteuring]], premenstruele disforiese versteuring en sosiale angsversteuring te behandel.&lt;ref name=&quot;AHFS2018&quot; /&gt; Sertralien word oraal ingeneem.&lt;ref name=&quot;AHFS2018&quot; /&gt;

Algemene newe-effekte sluit in [[diarree]], seksuele disfunksie en [[Slapeloosheid|slaapprobleme]].&lt;ref name=&quot;AHFS2018&quot; /&gt; Ernstige newe-effekte sluit in 'n verhoogde risiko van selfmoord by diegene jonger as 25 jaar en serotoniensindroom.&lt;ref name=&quot;AHFS2018&quot; /&gt; Dit is onduidelik of gebruik tydens [[swangerskap]] of borsvoeding veilig is.&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Sertraline (Zoloft) Use During Pregnancy|url=https://www.drugs.com/pregnancy/sertraline.html|website=Drugs.com|access-date=7 January 2018|archive-date=20 June 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200620105207/https://www.drugs.com/pregnancy/sertraline.html}}&lt;/ref&gt; Dit moet nie saam met MAO- inhibeermiddels gebruik word nie.&lt;ref name=&quot;AHFS2018&quot; /&gt; Daar word geglo dat sertralien werk deur serotonien- effekte in die brein te verhoog.&lt;ref name=&quot;AHFS2018&quot; /&gt;

Sertralien is in 1991 vir mediese gebruik in die Verenigde State goedgekeur en aanvanklik deur [[Pfizer]] verkoop.&lt;ref name=&quot;AHFS2018&quot; /&gt; Dit is op die Wêreldgesondheidsorganisasie se Lys van Essensiële Medisyne as 'n alternatief vir fluoksetien.&lt;ref name=&quot;WHO23rd&quot;&gt;{{Cite book|vauthors=((World Health Organization))|title=The selection and use of essential medicines 2023: web annex A: World Health Organization model list of essential medicines: 23rd list (2023)|year=2023|hdl=10665/371090|author-link=World Health Organization|publisher=World Health Organization|location=Geneva|id=WHO/MHP/HPS/EML/2023.02|hdl-access=free}}&lt;/ref&gt; Dit is beskikbaar as 'n generiese medikasie.&lt;ref name=&quot;AHFS2018&quot; /&gt; In 2016 was dit die mees voorgeskrewe psigiatriese medikasie in die Verenigde State,&lt;ref name=&quot;PsychCentral2&quot;&gt;{{Cite web|url=https://psychcentral.com/blog/top-25-psychiatric-medications-for-2016/|title=Top 25 Psychiatric Medications for 2016|last=Grohol, John M.|website=Psych Central|date=12 October 2017|access-date=October 22, 2018|archive-date=20 September 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200920034004/https://psychcentral.com/blog/top-25-psychiatric-medications-for-2016/}}&lt;/ref&gt; met meer as 37 miljoen voorskrifte.&lt;ref name=&quot;Sertraline Hydrochloride - Drug Usage Statistics&quot; /&gt; In 2017 was dit die 14de mees voorgeskrewe medikasie in die Verenigde State met meer as 38 miljoen voorskrifte.&lt;ref name=&quot;ref&quot;&gt;{{Cite web|title=The Top 300 of 2020|url=https://clincalc.com/DrugStats/Top300Drugs.aspx|website=ClinCalc|access-date=11 April 2020|archive-date=18 March 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200318234059/https://clincalc.com/DrugStats/Top300Drugs.aspx}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Sertraline Hydrochloride - Drug Usage Statistics&quot;&gt;{{Cite web|title=Sertraline Hydrochloride - Drug Usage Statistics|website=ClinCalc|date=23 December 2019|url=https://clincalc.com/DrugStats/Drugs/SertralineHydrochloride|access-date=11 April 2020|archive-date=11 April 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200411214351/https://clincalc.com/DrugStats/Drugs/SertralineHydrochloride}}&lt;/ref&gt;

== Verwysings ==
&lt;references /&gt;
[[Category:Translated from MDWiki]]</text>
      <sha1>k1nmiu3wh62zpzqung5svfmx3envolt</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2977070</id>
      <parentid>2977069</parentid>
      <timestamp>2026-10-09T14:23:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dumbassman</username>
        <id>62009</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>2977070</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3918" sha1="comy0hqzwxl3vcwp0bl7ssun7tihdam" xml:space="preserve">'''Sertralien''', wat onder andere onder die handelsnaam '''Zoloft''' verkoop word, is 'n [[antidepressant]] van die selektiewe serotonienheropname-inhibeerder (SSRI) klas.&lt;ref name=&quot;AHFS2018&quot;&gt;{{Cite web|title=Sertraline Hydrochloride|website=Drugs.com|url=https://www.drugs.com/monograph/sertraline-hydrochloride.html|publisher=The American Society of Health-System Pharmacists|access-date=8 January 2018|archive-date=18 March 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190318013128/https://www.drugs.com/monograph/sertraline-hydrochloride.html}}&lt;/ref&gt; Dit word gebruik om [[Kliniese depressie|ernstige depressiewe versteuring]], [[Obsessief-kompulsiewe steuring|obsessief-kompulsiewe versteuring]], paniekversteuring, [[Posttraumatiese stressteuring|post-traumatiese stresversteuring]], premenstruele disforiese versteuring en sosiale angsversteuring te behandel.&lt;ref name=&quot;AHFS2018&quot; /&gt; Sertralien word oraal ingeneem.&lt;ref name=&quot;AHFS2018&quot; /&gt;

Algemene newe-effekte sluit in [[diarree]], seksuele disfunksie en [[Slapeloosheid|slaapprobleme]].&lt;ref name=&quot;AHFS2018&quot; /&gt; Ernstige newe-effekte sluit in 'n verhoogde risiko van selfmoord by diegene jonger as 25 jaar en serotoniensindroom.&lt;ref name=&quot;AHFS2018&quot; /&gt; Dit is onduidelik of gebruik tydens [[swangerskap]] of borsvoeding veilig is.&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Sertraline (Zoloft) Use During Pregnancy|url=https://www.drugs.com/pregnancy/sertraline.html|website=Drugs.com|access-date=7 January 2018|archive-date=20 June 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200620105207/https://www.drugs.com/pregnancy/sertraline.html}}&lt;/ref&gt; Dit moet nie saam met MAO- inhibeermiddels gebruik word nie.&lt;ref name=&quot;AHFS2018&quot; /&gt; Daar word geglo dat sertralien werk deur serotonien- effekte in die brein te verhoog.&lt;ref name=&quot;AHFS2018&quot; /&gt;

Sertralien is in 1991 vir mediese gebruik in die Verenigde State goedgekeur en aanvanklik deur [[Pfizer]] verkoop.&lt;ref name=&quot;AHFS2018&quot; /&gt; Dit is op die Wêreldgesondheidsorganisasie se Lys van Essensiële Medisyne as 'n alternatief vir fluoksetien.&lt;ref name=&quot;WHO23rd&quot;&gt;{{Cite book|vauthors=((World Health Organization))|title=The selection and use of essential medicines 2023: web annex A: World Health Organization model list of essential medicines: 23rd list (2023)|year=2023|hdl=10665/371090|author-link=World Health Organization|publisher=World Health Organization|location=Geneva|id=WHO/MHP/HPS/EML/2023.02|hdl-access=free}}&lt;/ref&gt; Dit is beskikbaar as 'n generiese medikasie.&lt;ref name=&quot;AHFS2018&quot; /&gt; In 2016 was dit die mees voorgeskrewe psigiatriese medikasie in die Verenigde State,&lt;ref name=&quot;PsychCentral2&quot;&gt;{{Cite web|url=https://psychcentral.com/blog/top-25-psychiatric-medications-for-2016/|title=Top 25 Psychiatric Medications for 2016|last=Grohol, John M.|website=Psych Central|date=12 October 2017|access-date=October 22, 2018|archive-date=20 September 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200920034004/https://psychcentral.com/blog/top-25-psychiatric-medications-for-2016/}}&lt;/ref&gt; met meer as 37 miljoen voorskrifte.&lt;ref name=&quot;Sertraline Hydrochloride - Drug Usage Statistics&quot; /&gt; In 2017 was dit die 14de mees voorgeskrewe medikasie in die Verenigde State met meer as 38 miljoen voorskrifte.&lt;ref name=&quot;ref&quot;&gt;{{Cite web|title=The Top 300 of 2020|url=https://clincalc.com/DrugStats/Top300Drugs.aspx|website=ClinCalc|access-date=11 April 2020|archive-date=18 March 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200318234059/https://clincalc.com/DrugStats/Top300Drugs.aspx}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Sertraline Hydrochloride - Drug Usage Statistics&quot;&gt;{{Cite web|title=Sertraline Hydrochloride - Drug Usage Statistics|website=ClinCalc|date=23 December 2019|url=https://clincalc.com/DrugStats/Drugs/SertralineHydrochloride|access-date=11 April 2020|archive-date=11 April 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200411214351/https://clincalc.com/DrugStats/Drugs/SertralineHydrochloride}}&lt;/ref&gt;

== Verwysings ==
{{verwysings}}</text>
      <sha1>comy0hqzwxl3vcwp0bl7ssun7tihdam</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2977072</id>
      <parentid>2977070</parentid>
      <timestamp>2026-10-09T14:24:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dumbassman</username>
        <id>62009</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>2977072</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3871" sha1="2ydwug70capahyjkupfdjld6azyadc5" xml:space="preserve">'''Sertralien''', wat onder andere onder die handelsnaam '''Zoloft''' verkoop word, is 'n [[antidepressant]] van die selektiewe serotonienheropname-inhibeerder (SSRI) klas.&lt;ref name=&quot;AHFS2018&quot;&gt;{{Cite web|title=Sertraline Hydrochloride|website=Drugs.com|url=https://www.drugs.com/monograph/sertraline-hydrochloride.html|publisher=The American Society of Health-System Pharmacists|access-date=8 January 2018|archive-date=18 March 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190318013128/https://www.drugs.com/monograph/sertraline-hydrochloride.html}}&lt;/ref&gt; Dit word gebruik om [[kliniese depressie]], [[Obsessief-kompulsiewe steuring|obsessief-kompulsiewe versteuring]], paniekversteuring, [[Posttraumatiese stressteuring|post-traumatiese stresversteuring]], premenstruele disforiese versteuring en sosiale angsversteuring te behandel.&lt;ref name=&quot;AHFS2018&quot; /&gt; Sertralien word oraal ingeneem.&lt;ref name=&quot;AHFS2018&quot; /&gt;

Algemene newe-effekte sluit in [[diarree]], seksuele disfunksie en [[slapeloosheid]].&lt;ref name=&quot;AHFS2018&quot; /&gt; Ernstige newe-effekte sluit in 'n verhoogde risiko van selfmoord by diegene jonger as 25 jaar en serotoniensindroom.&lt;ref name=&quot;AHFS2018&quot; /&gt; Dit is onduidelik of gebruik tydens [[swangerskap]] of borsvoeding veilig is.&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Sertraline (Zoloft) Use During Pregnancy|url=https://www.drugs.com/pregnancy/sertraline.html|website=Drugs.com|access-date=7 January 2018|archive-date=20 June 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200620105207/https://www.drugs.com/pregnancy/sertraline.html}}&lt;/ref&gt; Dit moet nie saam met MAO- inhibeermiddels gebruik word nie.&lt;ref name=&quot;AHFS2018&quot; /&gt; Daar word geglo dat sertralien werk deur serotonien- effekte in die brein te verhoog.&lt;ref name=&quot;AHFS2018&quot; /&gt;

Sertralien is in 1991 vir mediese gebruik in die Verenigde State goedgekeur en aanvanklik deur [[Pfizer]] verkoop.&lt;ref name=&quot;AHFS2018&quot; /&gt; Dit is op die Wêreldgesondheidsorganisasie se Lys van Essensiële Medisyne as 'n alternatief vir fluoksetien.&lt;ref name=&quot;WHO23rd&quot;&gt;{{Cite book|vauthors=((World Health Organization))|title=The selection and use of essential medicines 2023: web annex A: World Health Organization model list of essential medicines: 23rd list (2023)|year=2023|hdl=10665/371090|author-link=World Health Organization|publisher=World Health Organization|location=Geneva|id=WHO/MHP/HPS/EML/2023.02|hdl-access=free}}&lt;/ref&gt; Dit is beskikbaar as 'n generiese medikasie.&lt;ref name=&quot;AHFS2018&quot; /&gt; In 2016 was dit die mees voorgeskrewe psigiatriese medikasie in die Verenigde State,&lt;ref name=&quot;PsychCentral2&quot;&gt;{{Cite web|url=https://psychcentral.com/blog/top-25-psychiatric-medications-for-2016/|title=Top 25 Psychiatric Medications for 2016|last=Grohol, John M.|website=Psych Central|date=12 October 2017|access-date=October 22, 2018|archive-date=20 September 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200920034004/https://psychcentral.com/blog/top-25-psychiatric-medications-for-2016/}}&lt;/ref&gt; met meer as 37 miljoen voorskrifte.&lt;ref name=&quot;Sertraline Hydrochloride - Drug Usage Statistics&quot; /&gt; In 2017 was dit die 14de mees voorgeskrewe medikasie in die Verenigde State met meer as 38 miljoen voorskrifte.&lt;ref name=&quot;ref&quot;&gt;{{Cite web|title=The Top 300 of 2020|url=https://clincalc.com/DrugStats/Top300Drugs.aspx|website=ClinCalc|access-date=11 April 2020|archive-date=18 March 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200318234059/https://clincalc.com/DrugStats/Top300Drugs.aspx}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Sertraline Hydrochloride - Drug Usage Statistics&quot;&gt;{{Cite web|title=Sertraline Hydrochloride - Drug Usage Statistics|website=ClinCalc|date=23 December 2019|url=https://clincalc.com/DrugStats/Drugs/SertralineHydrochloride|access-date=11 April 2020|archive-date=11 April 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200411214351/https://clincalc.com/DrugStats/Drugs/SertralineHydrochloride}}&lt;/ref&gt;

== Verwysings ==
{{verwysings}}</text>
      <sha1>2ydwug70capahyjkupfdjld6azyadc5</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2977074</id>
      <parentid>2977072</parentid>
      <timestamp>2026-10-09T14:25:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dumbassman</username>
        <id>62009</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[:Kategorie:Antidepressante]] bygevoeg ([[Wikipedia:HotCat|HotCat.js]])</comment>
      <origin>2977074</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3902" sha1="2mxexui8pjrry6kr1g8dzfiqc83mur4" xml:space="preserve">'''Sertralien''', wat onder andere onder die handelsnaam '''Zoloft''' verkoop word, is 'n [[antidepressant]] van die selektiewe serotonienheropname-inhibeerder (SSRI) klas.&lt;ref name=&quot;AHFS2018&quot;&gt;{{Cite web|title=Sertraline Hydrochloride|website=Drugs.com|url=https://www.drugs.com/monograph/sertraline-hydrochloride.html|publisher=The American Society of Health-System Pharmacists|access-date=8 January 2018|archive-date=18 March 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190318013128/https://www.drugs.com/monograph/sertraline-hydrochloride.html}}&lt;/ref&gt; Dit word gebruik om [[kliniese depressie]], [[Obsessief-kompulsiewe steuring|obsessief-kompulsiewe versteuring]], paniekversteuring, [[Posttraumatiese stressteuring|post-traumatiese stresversteuring]], premenstruele disforiese versteuring en sosiale angsversteuring te behandel.&lt;ref name=&quot;AHFS2018&quot; /&gt; Sertralien word oraal ingeneem.&lt;ref name=&quot;AHFS2018&quot; /&gt;

Algemene newe-effekte sluit in [[diarree]], seksuele disfunksie en [[slapeloosheid]].&lt;ref name=&quot;AHFS2018&quot; /&gt; Ernstige newe-effekte sluit in 'n verhoogde risiko van selfmoord by diegene jonger as 25 jaar en serotoniensindroom.&lt;ref name=&quot;AHFS2018&quot; /&gt; Dit is onduidelik of gebruik tydens [[swangerskap]] of borsvoeding veilig is.&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Sertraline (Zoloft) Use During Pregnancy|url=https://www.drugs.com/pregnancy/sertraline.html|website=Drugs.com|access-date=7 January 2018|archive-date=20 June 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200620105207/https://www.drugs.com/pregnancy/sertraline.html}}&lt;/ref&gt; Dit moet nie saam met MAO- inhibeermiddels gebruik word nie.&lt;ref name=&quot;AHFS2018&quot; /&gt; Daar word geglo dat sertralien werk deur serotonien- effekte in die brein te verhoog.&lt;ref name=&quot;AHFS2018&quot; /&gt;

Sertralien is in 1991 vir mediese gebruik in die Verenigde State goedgekeur en aanvanklik deur [[Pfizer]] verkoop.&lt;ref name=&quot;AHFS2018&quot; /&gt; Dit is op die Wêreldgesondheidsorganisasie se Lys van Essensiële Medisyne as 'n alternatief vir fluoksetien.&lt;ref name=&quot;WHO23rd&quot;&gt;{{Cite book|vauthors=((World Health Organization))|title=The selection and use of essential medicines 2023: web annex A: World Health Organization model list of essential medicines: 23rd list (2023)|year=2023|hdl=10665/371090|author-link=World Health Organization|publisher=World Health Organization|location=Geneva|id=WHO/MHP/HPS/EML/2023.02|hdl-access=free}}&lt;/ref&gt; Dit is beskikbaar as 'n generiese medikasie.&lt;ref name=&quot;AHFS2018&quot; /&gt; In 2016 was dit die mees voorgeskrewe psigiatriese medikasie in die Verenigde State,&lt;ref name=&quot;PsychCentral2&quot;&gt;{{Cite web|url=https://psychcentral.com/blog/top-25-psychiatric-medications-for-2016/|title=Top 25 Psychiatric Medications for 2016|last=Grohol, John M.|website=Psych Central|date=12 October 2017|access-date=October 22, 2018|archive-date=20 September 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200920034004/https://psychcentral.com/blog/top-25-psychiatric-medications-for-2016/}}&lt;/ref&gt; met meer as 37 miljoen voorskrifte.&lt;ref name=&quot;Sertraline Hydrochloride - Drug Usage Statistics&quot; /&gt; In 2017 was dit die 14de mees voorgeskrewe medikasie in die Verenigde State met meer as 38 miljoen voorskrifte.&lt;ref name=&quot;ref&quot;&gt;{{Cite web|title=The Top 300 of 2020|url=https://clincalc.com/DrugStats/Top300Drugs.aspx|website=ClinCalc|access-date=11 April 2020|archive-date=18 March 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200318234059/https://clincalc.com/DrugStats/Top300Drugs.aspx}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Sertraline Hydrochloride - Drug Usage Statistics&quot;&gt;{{Cite web|title=Sertraline Hydrochloride - Drug Usage Statistics|website=ClinCalc|date=23 December 2019|url=https://clincalc.com/DrugStats/Drugs/SertralineHydrochloride|access-date=11 April 2020|archive-date=11 April 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200411214351/https://clincalc.com/DrugStats/Drugs/SertralineHydrochloride}}&lt;/ref&gt;

== Verwysings ==
{{verwysings}}

[[Kategorie:Antidepressante]]</text>
      <sha1>2mxexui8pjrry6kr1g8dzfiqc83mur4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Bespreking:Kleinia odora</title>
    <ns>1</ns>
    <id>470376</id>
    <revision>
      <id>2977071</id>
      <timestamp>2026-10-09T14:24:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Oesjaar</username>
        <id>7467</id>
      </contributor>
      <comment>Verbeter</comment>
      <origin>2977071</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="44" sha1="2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv" xml:space="preserve">{{Kop van besprekingsbladsy}}
{{Bladtrekke}}</text>
      <sha1>2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kleinia pendula</title>
    <ns>0</ns>
    <id>470377</id>
    <revision>
      <id>2977079</id>
      <timestamp>2026-10-09T15:04:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Oesjaar</username>
        <id>7467</id>
      </contributor>
      <comment>Nuwe spesie met foto's.</comment>
      <origin>2977079</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1275" sha1="lu4pzu0opcx8i869hgnqfa7v4velbkz" xml:space="preserve">{{Spesieboks
| status =
| status_system = iucn3.1
| name = 
| image =
| taxon = Kleinia pendula
| authority = (Forssk.) DC., (1838)
| synonyms =* ''Cacalia pendula'' &lt;small&gt;Forssk.&lt;/small&gt;
* ''Kleinia subulifolia'' &lt;small&gt;(Chiov.) P.Halliday&lt;/small&gt;
* ''Notonia pendula'' &lt;small&gt;(Forssk.) Chiov.&lt;/small&gt;
* ''Notonia trachycarpa'' &lt;small&gt;Hansal &amp; Kotschy&lt;/small&gt;
* ''Senecio gunnisii'' &lt;small&gt;Baker&lt;/small&gt;
* ''Senecio pendulus'' &lt;small&gt;(Forssk.) Sch.Bip.&lt;/small&gt;
* ''Monadenium subulifolium'' &lt;small&gt;Chiov.&lt;/small&gt;
}}
'''''Kleinia pendula''''' is 'n [[sukkulent]] en klein [[struik]] wat deel van die Asteraceae [[Familie (biologie)|familie]] is. Die [[spesie]] is [[inheems]] aan [[Eritrea]], [[Ethiopië]], [[Jemen]], [[Kenia]], [[Oman]], [[Saoedi-Arabië]] en [[Somalië]].

== Galery ==
&lt;gallery&gt;
Gardenology.org-IMG 7442 qsbg11mar.jpg
Matthaei Botanical Gardens - IMG 8971.JPG
&lt;/gallery&gt;

== Bronnelys ==
* [https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:227417-1 Plants of the World]

{{Taksonbalk}}

[[Kategorie:Kleinia|pendula]]
[[Kategorie:Flora van Eritrea]]
[[Kategorie:Flora van Ethiopië]]
[[Kategorie:Flora van Jemen]]
[[Kategorie:Flora van Kenia]]
[[Kategorie:Flora van Oman]]
[[Kategorie:Flora van Saoedi-Arabië]]
[[Kategorie:Flora van Somalië]]</text>
      <sha1>lu4pzu0opcx8i869hgnqfa7v4velbkz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Bespreking:Kleinia pendula</title>
    <ns>1</ns>
    <id>470378</id>
    <revision>
      <id>2977080</id>
      <timestamp>2026-10-09T15:05:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Oesjaar</username>
        <id>7467</id>
      </contributor>
      <comment>Verbeter</comment>
      <origin>2977080</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="44" sha1="2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv" xml:space="preserve">{{Kop van besprekingsbladsy}}
{{Bladtrekke}}</text>
      <sha1>2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Lêer:Ds JA Joubert, valskleur-KI-herskepping.jpg</title>
    <ns>6</ns>
    <id>470379</id>
    <revision>
      <id>2977094</id>
      <timestamp>2026-10-09T16:23:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>JMK</username>
        <id>649</id>
      </contributor>
      <comment>{{Beeldinligting
|beskrywing=
{{af|1=Ds. J.A. Joubert, vader van die [[Kaapland]]se administrateur [[Frank Joubert]]}}
|bron= ''Ons Kerk Album'', met ChatGPT-aanhef vir realistiese herskepping van hierdie [https://af.wikipedia.org/wiki/L%C3%AAer:Ds_JA_Joubert.jpg foto] as bron
|datum=Omstreeks 1890
|daarsteller= Morné van Rooyen, [[Gebruiker:JMK|JMK]] met ChatGPT
|outeur=Onbekend
|ander_weergawes= [[Lêer:Ds JA Joubert.jpg|85px|oorspronklike]]
}}
&lt;!-- VERPLIG: Moenie vergeet om n lisensie te k...</comment>
      <origin>2977094</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="694" sha1="6oi8ed2flot29nqlg5jznds4imqsgom" xml:space="preserve">== Opsomming ==
{{Beeldinligting
|beskrywing=
{{af|1=Ds. J.A. Joubert, vader van die [[Kaapland]]se administrateur [[Frank Joubert]]}}
|bron= ''Ons Kerk Album'', met ChatGPT-aanhef vir realistiese herskepping van hierdie [https://af.wikipedia.org/wiki/L%C3%AAer:Ds_JA_Joubert.jpg foto] as bron
|datum=Omstreeks 1890
|daarsteller= Morné van Rooyen, [[Gebruiker:JMK|JMK]] met ChatGPT
|outeur=Onbekend
|ander_weergawes= [[Lêer:Ds JA Joubert.jpg|85px|oorspronklike]]
}}
&lt;!-- VERPLIG: Moenie vergeet om n lisensie te kies ASOOK n bron EN n outeur in te vul nie! --&gt;
[[Kategorie:KI-gegenereerde beelde]]
[[Kategorie:Predikante van die Nederduitse Gereformeerde Kerk]]

== Lisensiëring ==
{{PD-SA}}</text>
      <sha1>6oi8ed2flot29nqlg5jznds4imqsgom</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kleinia petraea</title>
    <ns>0</ns>
    <id>470380</id>
    <revision>
      <id>2977099</id>
      <timestamp>2026-10-09T16:36:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Oesjaar</username>
        <id>7467</id>
      </contributor>
      <comment>Nuwe spesie met foto's.</comment>
      <origin>2977099</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="994" sha1="32z2vczkalxtkvxktm91vcwpvkl6e5p" xml:space="preserve">{{Spesieboks
| status =
| status_system = iucn3.1
| name = 
| image =
| taxon = Kleinia petraea
| authority = (R.E.Fr.) C.Jeffrey, (1986)
| synonyms =* ''Notonia petraea'' &lt;small&gt;R.E.Fr.&lt;/small&gt;
* ''Notoniopsis petraea'' &lt;small&gt;(R.E.Fr.) B.Nord.&lt;/small&gt;
* ''Senecio jacobsenii'' &lt;small&gt;G.D.Rowley&lt;/small&gt;
* ''Senecio petraeus'' &lt;small&gt;Muschl.&lt;/small&gt;
* ''Senecio petraeus'' &lt;small&gt;(R.E.Fr.) H.Jacobsen&lt;/small&gt;
}}
'''''Kleinia petraea''''' is 'n klein [[sukkulent]] wat deel van die Asteraceae [[Familie (biologie)|familie]] is. Die [[spesie]] is [[inheems]] aan [[Kenia]] en [[Tanzanië]].

== Galery ==
&lt;gallery&gt;
Kleinia petraea at BBG (50718).jpg
Kleinia petraea 05.jpg
Kleinia petraea 01.jpg
Kleinia petraea 03.jpg
Kleinia petraea 04.jpg
Kleinia petrea kz2.jpg
&lt;/gallery&gt;

== Bronnelys ==
* [https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:943132-1 Plants of the World]

{{Taksonbalk}}

[[Kategorie:Kleinia|petraea]]
[[Kategorie:Flora van Kenia]]
[[Kategorie:Flora van Tanzanië]]</text>
      <sha1>32z2vczkalxtkvxktm91vcwpvkl6e5p</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Bespreking:Kleinia petraea</title>
    <ns>1</ns>
    <id>470381</id>
    <revision>
      <id>2977101</id>
      <timestamp>2026-10-09T16:37:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Oesjaar</username>
        <id>7467</id>
      </contributor>
      <comment>Verbeter</comment>
      <origin>2977101</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="44" sha1="2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv" xml:space="preserve">{{Kop van besprekingsbladsy}}
{{Bladtrekke}}</text>
      <sha1>2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kleinia scottii</title>
    <ns>0</ns>
    <id>470382</id>
    <revision>
      <id>2977104</id>
      <timestamp>2026-10-09T16:50:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Oesjaar</username>
        <id>7467</id>
      </contributor>
      <comment>Nuwe spesie met foto.</comment>
      <origin>2977104</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="838" sha1="ftj14xk0cdsobn8owcnhlsxi5rwfd0m" xml:space="preserve">{{Spesieboks
| status =
| status_system = iucn3.1
| name = 
| image =
| taxon = Kleinia scottii
| authority = (Balf.f.) P.Halliday, (1988)
| synonyms =* ''Kleinia scottii'' &lt;small&gt;Chiov.&lt;/small&gt;
* ''Senecio longiflorus subsp. scottii'' &lt;small&gt;(Balf.f.) G.D.Rowley&lt;/small&gt;
* ''Senecio scottii'' &lt;small&gt;Balf.f.&lt;/small&gt;
}}
'''''Kleinia scottii''''' is 'n [[sukkulent]] wat deel van die Asteraceae [[Familie (biologie)|familie]] is. Die [[spesie]] is [[Endemie (ekologie)|endemies]] aan [[Sokotra]].

== Galery ==
&lt;gallery&gt;
Kleinia scottii, Hadibu, Yemen imported from iNaturalist photo 472248666.jpg
&lt;/gallery&gt;

== Bronnelys ==
* [https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:945605-1 Plants of the World]

{{Taksonbalk}}

[[Kategorie:Kleinia|scottii]]
[[Kategorie:Flora van Sokotra]]
[[Kategorie:Endemiese plante van Sokotra]]</text>
      <sha1>ftj14xk0cdsobn8owcnhlsxi5rwfd0m</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Bespreking:Kleinia scottii</title>
    <ns>1</ns>
    <id>470383</id>
    <revision>
      <id>2977105</id>
      <timestamp>2026-10-09T16:50:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Oesjaar</username>
        <id>7467</id>
      </contributor>
      <comment>Verbeter</comment>
      <origin>2977105</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="44" sha1="2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv" xml:space="preserve">{{Kop van besprekingsbladsy}}
{{Bladtrekke}}</text>
      <sha1>2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Lêer:Britse krygsgevangenes by Pretoria-stasie (ca 1899), valskleur-KI-herskepping.jpg</title>
    <ns>6</ns>
    <id>470384</id>
    <revision>
      <id>2977106</id>
      <timestamp>2026-10-09T16:51:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>JMK</username>
        <id>649</id>
      </contributor>
      <comment>{{Beeldinligting
|beskrywing=
{{af|1=Britse krygsgevangenes arriveer te Pretoria-stasie, 1899/1900}}
|bron= Battles of the nineteenth century, met ChatGPT-aanhef vir realistiese herskepping van hierdie [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Battles_of_the_nineteenth_century_(1901)_(14781994252).jpg foto] as bron
|datum=1899/1900
|daarsteller= Fæ, [[Gebruiker:JMK|JMK]] met ChatGPT
|outeur=Onbekend
|ander_weergawes= [[Lêer:Battles of the nineteenth century (1901) (14781994252).jpg|85px|oorspr...</comment>
      <origin>2977106</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="727" sha1="e907opf8rq1m4k3as2joljolm5cucwa" xml:space="preserve">== Opsomming ==
{{Beeldinligting
|beskrywing=
{{af|1=Britse krygsgevangenes arriveer te Pretoria-stasie, 1899/1900}}
|bron= Battles of the nineteenth century, met ChatGPT-aanhef vir realistiese herskepping van hierdie [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Battles_of_the_nineteenth_century_(1901)_(14781994252).jpg foto] as bron
|datum=1899/1900
|daarsteller= Fæ, [[Gebruiker:JMK|JMK]] met ChatGPT
|outeur=Onbekend
|ander_weergawes= [[Lêer:Battles of the nineteenth century (1901) (14781994252).jpg|85px|oorspronklike]]
}}
&lt;!-- VERPLIG: Moenie vergeet om n lisensie te kies ASOOK n bron EN n outeur in te vul nie! --&gt;
[[Kategorie:KI-gegenereerde beelde]]
[[Kategorie:Tweede Vryheidsoorlog]]


== Lisensiëring ==
{{PD-SA}}</text>
      <sha1>e907opf8rq1m4k3as2joljolm5cucwa</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kleinia semperviva</title>
    <ns>0</ns>
    <id>470385</id>
    <revision>
      <id>2977110</id>
      <timestamp>2026-10-09T17:21:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Oesjaar</username>
        <id>7467</id>
      </contributor>
      <comment>Nuwe spesie met foto's.</comment>
      <origin>2977110</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="999" sha1="kb2rcsya3urzhp0x5vux9eadsl88idd" xml:space="preserve">{{Spesieboks
| status =
| status_system = iucn3.1
| name = 
| image =
| taxon = Kleinia semperviva
| authority = (Forssk.) DC. (1838)
| synonyms =* ''Cacalia semperviva'' &lt;small&gt;Forssk.&lt;/small&gt;
* ''Notonia semperviva'' &lt;small&gt;(Forssk.) Asch.&lt;/small&gt;
* ''Senecio sempervivus'' &lt;small&gt;Sch.Bip.&lt;/small&gt;
}}
'''''Kleinia semperviva''''' is 'n [[sukkulent]] wat deel van die Asteraceae [[Familie (biologie)|familie]] is. Die [[spesie]] is [[Endemie (ekologie)|endemies]] aan [[Jemen]].

== Galery ==
&lt;gallery&gt;
Senecio sempervivu At Cairo by Hatem Moushir 1.jpg
Senecio sempervivu At Cairo by Hatem Moushir 2.jpg
Senecio sempervivu At Cairo by Hatem Moushir 3.jpg
Senecio sempervivu At Cairo by Hatem Moushir 4.jpg
Senecio sempervivu At Cairo by Hatem Moushir 6.jpg
&lt;/gallery&gt;

== Bronnelys ==
* [https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:227435-1 Plants of the World]

{{Taksonbalk}}

[[Kategorie:Kleinia|semperviva]]
[[Kategorie:Flora van Jemen]]
[[Kategorie:Endemiese plante van Jemen]]</text>
      <sha1>kb2rcsya3urzhp0x5vux9eadsl88idd</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2977111</id>
      <parentid>2977110</parentid>
      <timestamp>2026-10-09T17:22:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Oesjaar</username>
        <id>7467</id>
      </contributor>
      <comment>/* Galery */ Ai!</comment>
      <origin>2977111</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="999" sha1="0psk8zkzv1rbbypq8vawkie7qoocdbi" xml:space="preserve">{{Spesieboks
| status =
| status_system = iucn3.1
| name = 
| image =
| taxon = Kleinia semperviva
| authority = (Forssk.) DC. (1838)
| synonyms =* ''Cacalia semperviva'' &lt;small&gt;Forssk.&lt;/small&gt;
* ''Notonia semperviva'' &lt;small&gt;(Forssk.) Asch.&lt;/small&gt;
* ''Senecio sempervivus'' &lt;small&gt;Sch.Bip.&lt;/small&gt;
}}
'''''Kleinia semperviva''''' is 'n [[sukkulent]] wat deel van die Asteraceae [[Familie (biologie)|familie]] is. Die [[spesie]] is [[Endemie (ekologie)|endemies]] aan [[Jemen]].

== Galery ==
&lt;gallery&gt;
Senecio sempervivu At Cairo by Hatem Moushir 1.jpg
Senecio sempervivu At Cairo by Hatem Moushir 2.jpg
Senecio sempervivu At Cairo by Hatem Moushir 3.jpg
Senecio sempervivu At Cairo by Hatem Moushir 4.jpg
Senecio sempervivu At Cairo by Hatem Moushir 5.jpg
&lt;/gallery&gt;

== Bronnelys ==
* [https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:227435-1 Plants of the World]

{{Taksonbalk}}

[[Kategorie:Kleinia|semperviva]]
[[Kategorie:Flora van Jemen]]
[[Kategorie:Endemiese plante van Jemen]]</text>
      <sha1>0psk8zkzv1rbbypq8vawkie7qoocdbi</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Bespreking:Kleinia semperviva</title>
    <ns>1</ns>
    <id>470386</id>
    <revision>
      <id>2977112</id>
      <timestamp>2026-10-09T17:23:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Oesjaar</username>
        <id>7467</id>
      </contributor>
      <comment>Verbeter</comment>
      <origin>2977112</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="44" sha1="2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv" xml:space="preserve">{{Kop van besprekingsbladsy}}
{{Bladtrekke}}</text>
      <sha1>2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>